Վիքիպեդիա hywiki https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Վիքիպեդիա Վիքիպեդիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Կատեգորիա Կատեգորիայի քննարկում Պորտալ Պորտալի քննարկում Վիքինախագիծ Վիքինախագծի քննարկում Սևագիր Սևագրի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 6617 10806390 10718965 2026-06-29T17:43:37Z Vanyan Lyudmila 165996 10806390 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պատմական երկիր1 | Հայերեն անվանում = Մեծ Հայք | Դրոշ = | Զինանշան = | Բնօրինակ անվանում = | Քարտեզ = [[image:Armenian Empire-hy.png|319x319px]] | Քարտեզի նկարագրություն = Մեծ Հայքի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Բ Մեծի օրոք | Պետական կարգ = [[թագավորություն]] <br> [[կայսրություն]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Մայրաքաղաք = [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիր]] {{small|(մ․թ․ա․ 331-210)}} <br /> [[Երվանդաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 210-176)}} <br /> [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 176-77, 69-120)}} <br /> [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] {{small|(մ․թ․ա․ 77-69)}} <br /> [[Վաղարշապատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 120-330)}} <br />[[Դվին]] {{small|(մ․թ․ա․ 336-428)}} | Թագավորության գլուխ = [[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ|արքա]] * [[արքայից արքա]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Արքայատոհմ =[[Երվանդունիներ]]<br>[[Արտաշեսյաններ]]<br>[[Արշակունիներ]] | Լեզու = [[հայերեն]] (հիմնական լեզու)<br />[[հին հունարեն|հունարեն]]<br />[[արամեերեն]]<br />[[պարսկերեն]] ([[պարթևերեն]], [[պահլավերեն]]) | Կրոն = [[զրադաշտականություն]]<ref>{{harvnb|Curtis|2016|p=185}}; {{harvnb|Boyce|1984|p=84}}; {{harvnb|de Jong|2015|pp=119–120, 123–125}}; {{harvnb|Russell|1987|pp=170–171, 268}}</ref> [[Հայ առաքելական եկեղեցի|քրիստոնեություն]] (301 թվականից) | Պատմական շրջան = [[հին աշխարհ]], [[միջնադար]] | Հասարակարգ= [[ստրկությունը Հին Հայաստանում|ստրկատիրական]], [[ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական]] | Հիմնադրում =[[Մ.թ.ա. 331]] թվական | Հզորության գագաթնակետ = [[Տիգրան Մեծ]]ի արքայություն (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55) | Անկում = [[428]] թվական ([[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] անկում) | Իրադարձություն1 = մ․թ․ա․ 331 թվական | Իրադարձության տարեթիվ1=Առաջին հիշատակումը որպես անկախ վարչական միավոր | Իրադարձություն2 =մ․թ․ա․ 189 թվական | Իրադարձության տարեթիվ2=[[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների արքայատոհմի]] հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն3 =մ․թ․ա․ 94-մ․թ․ա․ 66 | Իրադարձության տարեթիվ3=[[Տիգրան Մեծ]]ի աշխարհակալություն | Իրադարձություն4 =52 թվական | Իրադարձության տարեթիվ4=[[Արշակունիներ]]ի արքայատոհմի հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն5 =301 թվական | Իրադարձության տարեթիվ5=[[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն]] | Իրադարձություն6=405 թվական | Իրադարձության տարեթիվ6=[[Հայոց գրերի գյուտ|Հայոց գրերի ստեղծում]] | Իրադարձություն7=428 թվական | Իրադարձության տարեթիվ7=[[Հայկական մարզպանություն|Մեծ Հայքի զավթում պարսիկների կողմից]] | Ներկայիս տարածքում ={{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Արցախի Հանրապետություն}}<br />{{դրոշավորում|Վրաստան}}<br />{{դրոշավորում|Աբխազիա}}<br />{{դրոշավորում|Հարավային Օսիա}}<br />{{դրոշավորում|Թուրքիա}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}}<br/> {{դրոշավորում|Իրան}}<br />{{դրոշավորում|Սիրիա}}<br />{{դրոշավորում|Իրաք}}<br />{{դրոշավորում|Լիբանան}}<br />{{դրոշավորում|Իսրայել}}<br />{{դրոշավորում|Պաղեստին}}<br />{{դրոշավորում|Հորդանան}}<br />{{դրոշավորում|Եգիպտոս}}<br />{{դրոշավորում|Քուվեյթ}}<br />{{դրոշավորում|Սաուդյան Արաբիա}}<br /> | Նախորդ1=Երվանդունիների թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ1= | Նախորդ2=Ծոփքի թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ2=Armenian kingdom of Sophene-Commagene.png | Հաջորդ1=Բյուզանդական Հայաստան | Դրոշ_Հաջորդ1= | Հաջորդ2=Հայկական մարզպանություն | Դրոշ_Հաջորդ2=Marzbanate.svg }} [[Պատկեր:Fall of Armenian Empire since BC 66.gif|մինի|320x320փքս]] '''Մեծ Հայք''' (լատիներեն՝ ''Armenia Maior'')՝ պատմական Հայաստանի երկու հիմնական հատվածներից մեկը (մյուսը՝ [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը)]], հայկական պետական կազմավորում և աշխարհագրական-քաղաքական միավոր Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում Մեծ Հայքի տարածքը կազմել է հայկական պետականության հիմնական միջուկը։ Ըստ ավանդական վարչատարածքային բաժանման՝ այն ընդգրկել է 15 նահանգ և 191 գավառ։<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A5%D6%82_%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80/MMB3E3j-M2EC?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%AB+%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6&pg=RA2-PA111&printsec=frontcover|title=Պատմական եւ աշխարհագրական բառարան|date=1879|language=hy}}</ref> Մեծ Հայքը գոյություն է ունեցել որպես անկախ թագավորություն մ․թ․ա․ 331 թվականից մինչև մ․թ․ 428 թվականը, երբ Հայոց Արշակունյաց թագավորությունը վերացվեց։<ref name=":0">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> Մ․թ․ա․ 331 թվականին, Աքեմենյան պետության պարտությունից հետո, Գավգամելայի ճակատամարտի հետևանքով [[Երվանդ Գ|Երվանդ Գ-ն]] հաստատեց իր իշխանությունը Մեծ Հայքում՝ հիմք դնելով Երվանդունիների անկախ թագավորությանը։ <ref>{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն|year=1971|pages=505}}</ref> == Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածք == [[Պատկեր:Orontes I.jpg|մինի|[[Երվանդ Բ]]]] Հայոց պատմահայր [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին,]] բացի իր հիմնարար [[Պատմություն Հայոց (Խորենացի)|«Պատմություն Հայոց»]] աշխատությունից, հեղինակել է նաև [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացույց»]] երկը, որը ներկայացնում է իր ժամանակի աշխարհի և Հայոց երկրի աշխարհագրական ու վարչական նկարագիրը՝ քարտեզագրական պատկերացումների հիման վրա։ 7-րդ դարում այդ աշխատությունը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] (610–685) կողմից։ «Աշխարհացույց»-ում մանրամասն ներկայացված են Մեծ Հայքը, Վիրքը և Աղվանքը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, օգտվելով տարբեր ժամանակաշրջանների աշխարհագրական տվյալներից, մասնավորապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական շրջանի նյութերից, կարողացել է վերականգնել Մեծ Հայքի վարչատարածքային ամբողջական պատկերը այն ժամանակահատվածի համար, երբ այն դեռ հանդես էր գալիս որպես միասնական քաղաքական միավոր (մոտավորապես 363–385 թթ.)։<ref>{{Cite book |last=Երեմյան|first=Ս․,|title=Հայաստանն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի,|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն|year=1963}}</ref> Աշխատությունում ներկայացված են նաև Հայաստանի սահմանների հետագա փոփոխությունները՝ կապված [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] և Բյուզանդական կայսրության միջև տեղի ունեցած բաժանումների հետ։ «Աշխարհացույց»-ի հիման վրա Մեծ Հայքը բաժանվում է 15 նահանգների (աշխարհների) և դրանց ենթակա գավառների, ինչը հնարավորություն է տալիս վերակազմել երկրի վարչատարածքային կառուցվածքի ամբողջական պատկերը։ Մեծ Հայքի 15 նահանգներն են՝<ref>{{Cite book |last=Չագըճեան|first=Եփրեմ|url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81/DuYzAAAAMAAJ?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84&pg=PP19&printsec=frontcover|title=Պատմութիւն հայոց: Հայկազեան տէրութեան սկսելէն մինչեւ մեր ժամանակը|date=1872|publisher=Մխիթարեան|language=hy}}</ref> # [[Բարձր Հայք]] կամ Կարնո աշխարհ # [[Ծոփք|Չորրորդ Հայք]] կամ Ծոփք # [[Աղձնիք]] # [[Տուրուբերան]] կամ Տարոն # [[Մոկք]] կամ Մոկս # [[Կորճայք]] կամ Կորդուք # [[Պարսկահայք|Պարսահայք]] # [[Վասպուրական]] # [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]] # [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] # [[Փայտակարան]] # [[Ուտիք]] # [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] # [[Տայք]] # [[Այրարատ]] Մեծ Հայքի տարածքը 311 հազար կմ² է և բոլոր 15 նահանգները միասին ունեն 191 գավառ, որից 37-ը՝ [[Վասպուրական|Վասպուրականում]], 20-ը՝ [[Այրարատ|Այրարատում]]։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Նահանգ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Աղձնիք]]<ref name="ReferenceE">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 180-181։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" |[[Նփռետ (Նփրկերտ)]], [[Աղձն]], [[Քաղ (Անգեղտուն)]], [[Կեթիկ]], [[Տատիկ]], [[Ազնվաձոր]], [[Երխեթք (Սերխեթք)]], [[Գզեխ]], [[Սալնաձոր]] և [[Սանասունք]] (10 գավառ)<ref name="ReferenceE"/> || 17 հազար 532 քառ. կմ<ref name="ReferenceE"/> |- | align="left" | [[Այրարատ]]<ref name="ReferenceF">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 239-240։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Բասեն]], [[Գաբեղեանք]], [[Աբեղեանք]], [[Հաւնունիք]], [[Արշարունիք]], [[Բագրևանդ]], [[Ծաղկոտն]], [[Վանանդ]], [[Շիրակ]], [[Արագածոտն]], [[Նիգ]], [[Մասեաց ոտն]], [[Կոգովիտ]], [[Ոստան Հայոց]], [[Ուրծաձոր]] և [[Արածոյ կողմն]] (16 գավառ)<ref name="ReferenceF"/> || 40 հազար 105 քառ. կմ<ref name="ReferenceF"/> |- | align="left" | [[Արցախ նահանգ|Արցախ]]<ref name="ReferenceG">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջ 506։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Մյուս Հաբանդ]], [[Վայկունիք]], [[Բերձոր (Բերդաձոր)]], [[Մեծիրանք]], [[Մեծ Կուենք]], [[Հարճլանք]], [[Մովսանք]], [[Պիանք]], [[Պածկանք]], [[Սիսական-ի-Կոտակ|Սիսական-ի-Կոտակ (Սիսական-ի-Ոստան)]], [[Քուստ-ի-Փառնէս]] և [[Կողթ]] (12 գավառ)<ref name="ReferenceG"/> || 11 հազար 528 քառ. կմ<ref name="ReferenceG"/> |- | align="left" | [[Բարձր Հայք]] | align="left" | [[Դարանաղի]], [[Աղյուն]], [[Մզուր (Մուզուր)]], [[Եկեղյաց]], [[Մանանաղի]], [[Դերջան]], [[Սպեր]], [[Շաղագոմք (Շատգոմք)]] և [[Կարին]] (9 գավառ)|| 23, 860 քառ. կմ |- | align="left" | [[Գուգարք]] | align="left" | [[Ձորոփոր]], [[Կողբոփոր]], [[Ծոբոփոր]], [[Տաշիր]], [[Թռեղք]], [[Կանգարք]], [[Ջաւախք վերին]], [[Արտահան]], [[Կաղարջք]], [[Շաւշէթ]], [[Մանգլեաց փոր]], [[Քուիշափոր]] և [[Բողնոփոր]] (13 գավառ) || 16, 765 քառ. կմ |- | align="left" | [[Կորճայք]] | align="left" | [[Կորդուք]], [[Կորդիք վերին]], [[Կորդիք միջին]], [[Կորդիք ներքին]], [[Այտվանք]], [[Այգասք]], [[Մոթողանք]], [[Որսիրանք]], [[Կարթունիք]], [[Ճահուկ]] և [[Փոքր Աղբակ]] (11 գավառ) || 14, 707 քառ. կմ |- | align="left" | [[Մոկք]] | align="left" | [[Իշայր]], [[Մյուս Իշայր]], [[Իշոց գավառ]], [[Առուենից ձոր]], [[Միջա]], [[Մոկք Առանձնակ]], [[Արքայից գավառ]], [[Արգաստովիտ]] և [[Ջերմաձոր]] (9 գավառ)|| 2, 962 քառ. կմ |- | align="left" | [[Պարսկահայք]] | align="left" | [[Այլի]](Կուռիճան), [[Առնա]] (Ըռնա), [[Արասխ]] (Ովեա), [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]], [[Զարավանդ]], [[Թրաբի]], [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Մարի (գավառ)|Մարի]] և [[Տամբեր]] (9 գավառ)|| 11, 010 քառ. կմ |- | align="left" | [[Սյունիք նահանգ|Սյունիք]] | align="left" | [[Երնջակ]], [[Ճահուկ]], [[Վայոց ձոր]], [[Գեղարքունիք]], [[Սոթք]], [[Աղահէճք]], [[Ծղուկք]], [[Հաբանդ]], [[Բաղք]], [[Ձորք]], [[Արևիք]], [[Կովսական]] (12 գավառ)|| 15, 237 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տայք]] | align="left" | [[Կող]], [[Բերդաց փոր]], [[Պարտիզաց փոր]], [[Ճակք]], [[Բուղխա]], [[Ոքաղէ]], [[Ազորդաց փոր]], [[Ալաեաց փոր]] (8 գավառ) || 10, 179 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տուրուբերան]] | align="left" | [[Խոյթ]], [[Ասպակունեաց ձոր]], [[Տարոն]], [[Աշմունիք (Արշամունիք)]], [[Մարդաղի]], [[Դաստաւորք]], [[Տուարածատափ]], [[Դալառ]], [[Հարք]], [[Վարաժնունիք]], [[Բզնունիք]], [[Երևարք]], [[Աղիովիտ]], [[Ապահունիք]], [[Կորոյ գավառ]] և [[Խորխոռունիք]] (16 գավառ) || 25, 008 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ուտիք]] | align="left" | [[Աղվե]], [[Առանռոտ]], [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]], [[Շակաշեն]], [[Ռոտ-Պացյան]], [[Տռի]], [[Տուչքատակ]] և [[Ուտի Առանձնակ]] (8 գավառ) || 11, 315 քառ. կմ |- | align="left" | [[Վասպուրական]] | align="left" | [[Ռշտունիք]], [[Տոսպ]], [[Բոգունիք]], [[Արճիշահովիտ]], [[Կուղանովիտ]], [[Աղիովիտ]], [[Գառնի (Դառնի)]], [[Առբերանի]], [[Բուժունիք]], [[Առնոյոտ]], [[Անձևացիք]], [[Տրպատունիք]], [[Երվանդունիք (Մարաստան)]], [[Արտազ]], [[Ակէ]], [[Աղբակ Մեծ]], [[Անձախի ձոր]], [[Թոռնաւան]], [[Ճուաշ-ռոտ]], [[Կրճունիք]], [[Մեծնունիք]], [[Պալունիք]], [[Գուկանք]], [[Աղանդ-ռոտ]], [[Պարսպատունիք]], [[Արտաշիսեան]] (Արտաւանեան), [[Բագան]] (Մարանդ), [[Գաբեթեան]], [[Գազրիկան]], [[Տայգրեան]], [[Վարաժնունիք]], [[Գողթն]] և [[Նախճաւան]] (35 գավառ) || 40, 870 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ծոփք (Չորրորդ Հայք)]] | align="left" | [[Խորձեան]], [[Հաշտեանք]], [[Պաղնատուն]], [[Բալահովիտ]], [[Մեծ Ծոփք]], [[Անձիտ]], [[Դեգիք]] և [[Գավրէք]] (8 գավառ) || 18, 890 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փայտակարան]] | align="left" | [[Աթշի-Բագավան]], [[Ալևան]], [[Առոս]], [[Հանի]], [[Հրաքոտ-Պերոժ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], [[Որմիզդ-Պերոժ]], [[Պիճան]], [[Ռոտիբաղա]], [[Սպանդարան-Պերոժ]], [[Վարդանակերտ]], [[Քաղանռոտ]] և [[Քոեկյան]] (13 գավառ) || 21, 000 քառ. կմ |- | align="left" | 15 Նահանգ | align="left" | 178 գավառ || 280, 968 քառ. կմ |} == Մեծ Հայքի մայրաքաղաքներ == Մեծ Հայքի պատմության ընթացքում մայրաքաղաքի կարգավիճակ են ունեցել մի շարք քաղաքներ, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում եղել են երկրի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնները։<ref name=":3">{{Cite web |title=Հայաստանի մայրաքաղաքները|url=https://www.yerevan.am/hy/capitals-of-armenia/?utm_source=chatgpt.com|access-date=2026-06-25|website=www.yerevan.am|language=en}}</ref> Երվանդունիների թագավորության սկզբնական շրջանում մայրաքաղաքը եղել է [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիրը]], որը մ․թ․ա․ 331 թվականից դարձել է հայոց արքաների նստավայրը։ Հետագայում [[Երվանդ Դ Վերջին|Երվանդ Դ-ն]] մայրաքաղաքը տեղափոխել է [[Երվանդաշատ]]՝ Արաքս և Ախուրյան գետերի միախառնման շրջանում կառուցված նոր քաղաք։ [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա-ն]] մ․թ․ա․ II դարի սկզբին հիմնադրել է [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] մայրաքաղաքը, որը երկար ժամանակ եղել է Մեծ Հայքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևորագույն կենտրոնը։<ref name=":3" /> [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծի]] օրոք պետության ընդարձակման պայմաններում մայրաքաղաք է դարձել [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր որպես նորաստեղծ տերության վարչական կենտրոն։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում մայրաքաղաքի դեր են կատարել [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և [[Դվին|Դվինը]]։ Վաղարշապատը հատկապես հայտնի է որպես Հայաստանի հոգևոր և մշակութային կենտրոն, իսկ Դվինը IV դարից դարձել է երկրի խոշորագույն քաղաքներից մեկը և պահպանել իր կարևոր նշանակությունը նույնիսկ Արշակունիների թագավորության անկումից հետո։<ref name=":3" /> == Բնակչություն և տնտեսություն == Մեծ Հայքի բնակչության հիմնական մասը կազմել են հայերը, որոնք բնակվել են երկրի տարբեր նահանգներում և գավառներում։ Երկրի սահմաններում տարբեր ժամանակաշրջաններում ապրել են նաև այլ ժողովուրդներ, հատկապես սահմանամերձ շրջաններում և խոշոր քաղաքներում։<ref name=":4">{{Cite book |last=Հարությունյան|first=Բաբկեն|title=Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ "Աշխարհացոյց"-ի|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=2001}}</ref> Բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած էր գետահովիտներում, բերրի դաշտավայրերում և քաղաքային կենտրոններում, որոնցից առավել հայտնի էին Արմավիրը, Արտաշատը, Տիգրանակերտը, Վաղարշապատը և Դվինը։ Մեծ Հայքի տնտեսության հիմքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էին։<ref name=":4" /> Զարգացած էին ցորենի, գարու, խաղողի և այլ մշակաբույսերի մշակությունը, ինչպես նաև խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահությունը։ Երկրի տարբեր շրջաններում տարածված էին այգեգործությունը, պտղաբուծությունը և մեղվաբուծությունը։ Տնտեսական կյանքում կարևոր դեր էին խաղում նաև արհեստագործությունն ու առևտուրը։ Խոշոր քաղաքներում զարգացած էին մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, ոսկերչությունը, զինագործությունը և գործվածքների արտադրությունը։ Մեծ Հայքի տարածքով անցնող միջազգային առևտրական ճանապարհները նպաստում էին երկրի տնտեսական զարգացմանը և առևտրական կապերի ընդլայնմանը հարևան պետությունների հետ<ref name=":4" />։ Հատկապես Արտաշատը, Տիգրանակերտը և Դվինը հայտնի էին որպես առևտրի և արհեստագործության կարևոր կենտրոններ։[[Պատկեր:Arshakid Armenia 298-387.tif|ձախից|մինի|Մեծ Հայքը [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] օրոք]] == Պատմական զարգացում == [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] «արևելյան» արշավանքի հետևանքով Հայաստանը դուրս եկավ Աքեմենյան պետության կազմից։ Երկիրը բաժանվեց 2 անհավասար մասերի՝ Մեծ Հայք և [[Փոքր Հայք]]։ Հետագայում [[Ծոփք|Ծոփքը]] նույնպես առանձնացավ, ձևավորելով անկախ թագավորություն։ Հայկական թագավորությունները պայքարում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո ստեղծված [[Սելևկյաններ|Սելևկյանների]] թագավորության դեմ։ [[Մ.թ.ա. 201]] թվականին [[Անտիոքոս III Մեծ|Անտիոքոս III Մեծի]] հրամանով երկու հայ զորավարներ՝ [[Արտաշես Ա|Արտաշեսն]] ու [[Զարեհ|Զարեհը]], գրավում են Մեծ Հայքն ու [[Ծոփք|Ծոփքը]]։ Մայրաքաղաք [[Երվանդաշատ|Երվանդաշատի]] պաշարման ժամանակ զոհվում է վերջին Երվանդյան թագավորը՝ [[Երվանդ Դ]]-ն։ Արտաշեսը նշանակվում է Մեծ Հայքի ստրատեգոս, իսկ [[Ծոփք|Ծոփքի]] ստրատեգոս նշանակվում է Զարեհը։ Այս իրավիճակը տևում է 10 տարի։<ref>{{Cite book |last=Մկրտումյան|first=Լեռնիկ|title=Հայոց պատմություն|publisher=Երևան, Տնտեսագետ հրատարակչություն|year=2016}}</ref> Մ․ թ․ ա․ 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Անտիոքոս III-ի պարտությամբ Մեծ Հայքում և Ծոփքում ապստամբություն բարձրացվեց, ինչի արդյունքում վերականգնվեց Մեծ Հայքի անկախությունը։<ref name=":02">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան արքայատոհմը]] (մ.թ.ա. II–I դդ.) Մեծ Հայքը վերածեց հզոր կենտրոնացված պետության։ Արտաշես Ա-ն իրականացրեց հայկական հողերի մեծ մասի վերամիավորում, ամրապնդեց պետական կառույցները և հիմք դրեց [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ մայրաքաղաքին]]։ Նրա քաղաքականությունը շարունակեցին [[Արտավազդ Ա|Արտավազդ Ա-ն]] և հատկապես [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծը]], որի օրոք Մեծ Հայքը հասավ իր առավելագույն տարածքային ընդարձակմանը՝ ընդգրկելով զգալի տարածքներ [[Առաջավոր Ասիա|Առաջավոր Ասիայում]]։ Տիգրանի նվաճումների արդյունքում ստեղծվեց բազմազգ տերություն, սակայն Հռոմի և [[Պարթևստան|Պարթևաստանի]] հակազդեցությունը հանգեցրեց տարածքային կորուստների և քաղաքական ճնշումների։<ref name=":1">{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 .}}</ref> Մ.թ.ա. I դարի երկրորդ կեսից սկսվեց թագավորության թուլացումը՝ կապված ներքին պայքարների և Հռոմի միջամտության հետ։ [[Արտավազդ Բ|Արտավազդ Բ-]]<nowiki/>ի գահակալության ժամանակ Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմի և Պարթևաստանի մրցակցության կենտրոնում, իսկ [[Մարկոս Անտոնիոս|Մարկոս Անտոնիոսի]] արշավանքի արդյունքում նա գերի տարվեց։ Հետագա տարիներին գահ բարձրացան տարբեր Արտաշեսյան թագավորներ, սակայն դինաստիան աստիճանաբար կորցրեց իր ազդեցությունը և մ.թ. 1-ին դարի սկզբին սպառվեց, որից հետո Մեծ Հայքում սկսվեց հռոմեական և պարթևական ազդեցությամբ դրածո թագավորների շրջան։<ref name=":1" /> Արտաշեսյաններին հաջորդում են [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիները]]։ Արշակունիների գահակալության շրջանում Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի ռազմաքաղաքական հակամարտության կենտրոնում, որի հետևանքով երկրի ներքին զարգացումները մշտապես պայմանավորված էին արտաքին ուժերի միջամտությամբ։ Արդեն մ.թ. 54–64 թթ. հռոմեա-պարթևական պատերազմի ընթացքում [[Վաղարշ Ա|Վաղարշ Ա Արշակունու]] նախաձեռնությամբ Տրդատը բազմեց Հայոց գահին, ինչն առաջ բերեց Հռոմի ռազմական միջամտությունը [[Կորբուլոն|Կորբուլոնի]] գլխավորությամբ։<ref name=":2">{{Cite book |title=Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։}}</ref> Չնայած սկզբնական փուլում հռոմեական զորքերը կարողացան գրավել Արտաշատն ու Տիգրանակերտը, հայ-պարթևական համատեղ դիմադրությունը հանգեցրեց ուժերի հարաբերակցության փոփոխության։ Հռանդեայի ճակատամարտում հռոմեացիները ծանր պարտություն կրեցին, ինչի արդյունքում Ներոն կայսրը ստիպված եղավ ճանաչել Տրդատի իշխանությունը՝ պայմանով, որ նա թագը ստանա Հռոմում։ Տրդատը համաձայնեց և 66 թվականինին վերադարձավ Մեծ Հայք՝ որպես թագավոր։ Հաջորդող Արշակունիների գահակալության ընթացքում Մեծ Հայքը անցավ հարաբերական կայունացման և մշակութային զարգացման փուլ, որի ընթացքում վերականգնվեցին քաղաքները և զարգացավ պետական կառավարման համակարգը։ Տրդատ Գ Մեծի օրոք քրիստոնեության ընդունումը (301 թ.) դարձավ պետական գաղափարական համակարգի շրջադարձային իրադարձություն՝ խորապես փոխելով երկրի հոգևոր և քաղաքական կառուցվածքը։ Միաժամանակ Պապ թագավորը իրականացրեց կենտրոնաձիգ քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել նախարարական ավագանու և եկեղեցու տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունը։ Սակայն արտաքին միջամտությունները, ներքին պառակտվածությունը և պարսկա-հռոմեական հակամարտությունների սրացումը աստիճանաբար թուլացրին պետական համակարգը, ինչը 428 թ. հանգեցրեց Արշակունյաց թագավորության անկմանը և պետականության վերացմանը՝ որի արդյունքում Հայաստանը վերածվեց Սասանյան Պարսկաստանի վարչական միավորի։<ref name=":2" /> == Ժառանգություն == Մեծ Հայքը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է որպես հայկական պետականության դասական դրսևորումներից մեկը։ Նրա վարչատարածքային բաժանումը, քաղաքային կենտրոնները և պետական կառավարման ավանդույթները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հետագա հայկական պետական կազմավորումների վրա։ Մեծ Հայքի նահանգների և գավառների անվանումները պահպանվել են պատմական աղբյուրներում և շարունակում են կիրառվել հայ պատմագրության ու աշխարհագրության մեջ։ == Տես նաև == * [[Հայոց պատմության ժամանակագրություն]] * [[Փոքր Հայք]] * [[Արտաշեսյաններ]] * [[Արշակունիներ]] * [[Պարթև Արշակունիներ]] * [[Հայկական Միջագետք]] * [[Երվանդունիներ]] * [[Հռոմեական կայսրություն]] * [[Պարթևաստան]] * [[Սասանյաններ]] == Առաջարկող գրականություն == # Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971 . # Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 . # Հայոց պատմություն, հ. II. Միջին դարեր (IV դ. - XVII դ. առաջին կես), գիրք երկրորդ (IX դարի կես-XVII դարի առաջին կես), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, "Զանգակ-97" հրատարակչություն, 2014, 800 էջ + 24 ներդիր։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Առաջին հատոր, Հին պատմություն, «Երկերի ժողովածու տասը հատորով, Առաջին հատոր», «Հայաստան», Եր․ 1966։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Երկրորդ հատոր, Լեո ” Հատոր 2։ «Հայոց պատմություն» երկրորդ հատորը պետք է ընդգրկեր 5-15-րդ դարերը, կամ հեղինակի խոսքերով ասած՝ միջին դարերը, հայկական միջնադարը։ Սակայն Լեոն չկարողացավ ամբողջովին իրականացնել իր ծրագիրը. այս հատորում նա շարադրեց միայն 5-11-րդ դարերի պատմությունը։ # Մանանդյան Հ․, Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին (ռուսէրէն, Երևան, 1930, 1954, 1985)։ # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1934, # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1981։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1985։ # Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը։ Երևամ, 1940, 1972, 1977, ռուսէրէն՝ 1943, ֆրանսէրէն՝ 1963։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. II, Երևան, 1952, 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. III, Երևան, 1957, նաև՝ 1978։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2007, 518 էջ։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (ուրվագծեր), 2-րդ հրատ., Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1968, 509 էջ։ # Հարությունյան Բ.Հ․, «Աշխարհացոյցը» և չորս Հայքերի խնդիրը, Երևան, 1997։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայաստանի, հայ–իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII–VI դդ.)։ Երևան, 1998 # Հարությունյան Բ.Հ․, Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», մաս Ա, Երևան, 2001։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Ա հատոր, Երևան, 2003։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Ազգային ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} * {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=434}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.armenianhighland.com/ armenianhighland.com] {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] pzwy4d07lqdd56tfs5zs6b2xlirfji6 10806463 10806390 2026-06-29T19:22:22Z Vanyan Lyudmila 165996 /* Առաջարկող գրականություն */ 10806463 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պատմական երկիր1 | Հայերեն անվանում = Մեծ Հայք | Դրոշ = | Զինանշան = | Բնօրինակ անվանում = | Քարտեզ = [[image:Armenian Empire-hy.png|319x319px]] | Քարտեզի նկարագրություն = Մեծ Հայքի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Բ Մեծի օրոք | Պետական կարգ = [[թագավորություն]] <br> [[կայսրություն]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Մայրաքաղաք = [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիր]] {{small|(մ․թ․ա․ 331-210)}} <br /> [[Երվանդաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 210-176)}} <br /> [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 176-77, 69-120)}} <br /> [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] {{small|(մ․թ․ա․ 77-69)}} <br /> [[Վաղարշապատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 120-330)}} <br />[[Դվին]] {{small|(մ․թ․ա․ 336-428)}} | Թագավորության գլուխ = [[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ|արքա]] * [[արքայից արքա]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Արքայատոհմ =[[Երվանդունիներ]]<br>[[Արտաշեսյաններ]]<br>[[Արշակունիներ]] | Լեզու = [[հայերեն]] (հիմնական լեզու)<br />[[հին հունարեն|հունարեն]]<br />[[արամեերեն]]<br />[[պարսկերեն]] ([[պարթևերեն]], [[պահլավերեն]]) | Կրոն = [[զրադաշտականություն]]<ref>{{harvnb|Curtis|2016|p=185}}; {{harvnb|Boyce|1984|p=84}}; {{harvnb|de Jong|2015|pp=119–120, 123–125}}; {{harvnb|Russell|1987|pp=170–171, 268}}</ref> [[Հայ առաքելական եկեղեցի|քրիստոնեություն]] (301 թվականից) | Պատմական շրջան = [[հին աշխարհ]], [[միջնադար]] | Հասարակարգ= [[ստրկությունը Հին Հայաստանում|ստրկատիրական]], [[ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական]] | Հիմնադրում =[[Մ.թ.ա. 331]] թվական | Հզորության գագաթնակետ = [[Տիգրան Մեծ]]ի արքայություն (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55) | Անկում = [[428]] թվական ([[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] անկում) | Իրադարձություն1 = մ․թ․ա․ 331 թվական | Իրադարձության տարեթիվ1=Առաջին հիշատակումը որպես անկախ վարչական միավոր | Իրադարձություն2 =մ․թ․ա․ 189 թվական | Իրադարձության տարեթիվ2=[[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների արքայատոհմի]] հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն3 =մ․թ․ա․ 94-մ․թ․ա․ 66 | Իրադարձության տարեթիվ3=[[Տիգրան Մեծ]]ի աշխարհակալություն | Իրադարձություն4 =52 թվական | Իրադարձության տարեթիվ4=[[Արշակունիներ]]ի արքայատոհմի հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն5 =301 թվական | Իրադարձության տարեթիվ5=[[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն]] | Իրադարձություն6=405 թվական | Իրադարձության տարեթիվ6=[[Հայոց գրերի գյուտ|Հայոց գրերի ստեղծում]] | Իրադարձություն7=428 թվական | Իրադարձության տարեթիվ7=[[Հայկական մարզպանություն|Մեծ Հայքի զավթում պարսիկների կողմից]] | Ներկայիս տարածքում ={{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Արցախի Հանրապետություն}}<br />{{դրոշավորում|Վրաստան}}<br />{{դրոշավորում|Աբխազիա}}<br />{{դրոշավորում|Հարավային Օսիա}}<br />{{դրոշավորում|Թուրքիա}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}}<br/> {{դրոշավորում|Իրան}}<br />{{դրոշավորում|Սիրիա}}<br />{{դրոշավորում|Իրաք}}<br />{{դրոշավորում|Լիբանան}}<br />{{դրոշավորում|Իսրայել}}<br />{{դրոշավորում|Պաղեստին}}<br />{{դրոշավորում|Հորդանան}}<br />{{դրոշավորում|Եգիպտոս}}<br />{{դրոշավորում|Քուվեյթ}}<br />{{դրոշավորում|Սաուդյան Արաբիա}}<br /> | Նախորդ1=Երվանդունիների թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ1= | Նախորդ2=Ծոփքի թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ2=Armenian kingdom of Sophene-Commagene.png | Հաջորդ1=Բյուզանդական Հայաստան | Դրոշ_Հաջորդ1= | Հաջորդ2=Հայկական մարզպանություն | Դրոշ_Հաջորդ2=Marzbanate.svg }} [[Պատկեր:Fall of Armenian Empire since BC 66.gif|մինի|320x320փքս]] '''Մեծ Հայք''' (լատիներեն՝ ''Armenia Maior'')՝ պատմական Հայաստանի երկու հիմնական հատվածներից մեկը (մյուսը՝ [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը)]], հայկական պետական կազմավորում և աշխարհագրական-քաղաքական միավոր Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում Մեծ Հայքի տարածքը կազմել է հայկական պետականության հիմնական միջուկը։ Ըստ ավանդական վարչատարածքային բաժանման՝ այն ընդգրկել է 15 նահանգ և 191 գավառ։<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A5%D6%82_%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80/MMB3E3j-M2EC?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%AB+%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6&pg=RA2-PA111&printsec=frontcover|title=Պատմական եւ աշխարհագրական բառարան|date=1879|language=hy}}</ref> Մեծ Հայքը գոյություն է ունեցել որպես անկախ թագավորություն մ․թ․ա․ 331 թվականից մինչև մ․թ․ 428 թվականը, երբ Հայոց Արշակունյաց թագավորությունը վերացվեց։<ref name=":0">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> Մ․թ․ա․ 331 թվականին, Աքեմենյան պետության պարտությունից հետո, Գավգամելայի ճակատամարտի հետևանքով [[Երվանդ Գ|Երվանդ Գ-ն]] հաստատեց իր իշխանությունը Մեծ Հայքում՝ հիմք դնելով Երվանդունիների անկախ թագավորությանը։ <ref>{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն|year=1971|pages=505}}</ref> == Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածք == [[Պատկեր:Orontes I.jpg|մինի|[[Երվանդ Բ]]]] Հայոց պատմահայր [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին,]] բացի իր հիմնարար [[Պատմություն Հայոց (Խորենացի)|«Պատմություն Հայոց»]] աշխատությունից, հեղինակել է նաև [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացույց»]] երկը, որը ներկայացնում է իր ժամանակի աշխարհի և Հայոց երկրի աշխարհագրական ու վարչական նկարագիրը՝ քարտեզագրական պատկերացումների հիման վրա։ 7-րդ դարում այդ աշխատությունը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] (610–685) կողմից։ «Աշխարհացույց»-ում մանրամասն ներկայացված են Մեծ Հայքը, Վիրքը և Աղվանքը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, օգտվելով տարբեր ժամանակաշրջանների աշխարհագրական տվյալներից, մասնավորապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական շրջանի նյութերից, կարողացել է վերականգնել Մեծ Հայքի վարչատարածքային ամբողջական պատկերը այն ժամանակահատվածի համար, երբ այն դեռ հանդես էր գալիս որպես միասնական քաղաքական միավոր (մոտավորապես 363–385 թթ.)։<ref>{{Cite book |last=Երեմյան|first=Ս․,|title=Հայաստանն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի,|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն|year=1963}}</ref> Աշխատությունում ներկայացված են նաև Հայաստանի սահմանների հետագա փոփոխությունները՝ կապված [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] և Բյուզանդական կայսրության միջև տեղի ունեցած բաժանումների հետ։ «Աշխարհացույց»-ի հիման վրա Մեծ Հայքը բաժանվում է 15 նահանգների (աշխարհների) և դրանց ենթակա գավառների, ինչը հնարավորություն է տալիս վերակազմել երկրի վարչատարածքային կառուցվածքի ամբողջական պատկերը։ Մեծ Հայքի 15 նահանգներն են՝<ref>{{Cite book |last=Չագըճեան|first=Եփրեմ|url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81/DuYzAAAAMAAJ?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84&pg=PP19&printsec=frontcover|title=Պատմութիւն հայոց: Հայկազեան տէրութեան սկսելէն մինչեւ մեր ժամանակը|date=1872|publisher=Մխիթարեան|language=hy}}</ref> # [[Բարձր Հայք]] կամ Կարնո աշխարհ # [[Ծոփք|Չորրորդ Հայք]] կամ Ծոփք # [[Աղձնիք]] # [[Տուրուբերան]] կամ Տարոն # [[Մոկք]] կամ Մոկս # [[Կորճայք]] կամ Կորդուք # [[Պարսկահայք|Պարսահայք]] # [[Վասպուրական]] # [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]] # [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] # [[Փայտակարան]] # [[Ուտիք]] # [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] # [[Տայք]] # [[Այրարատ]] Մեծ Հայքի տարածքը 311 հազար կմ² է և բոլոր 15 նահանգները միասին ունեն 191 գավառ, որից 37-ը՝ [[Վասպուրական|Վասպուրականում]], 20-ը՝ [[Այրարատ|Այրարատում]]։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Նահանգ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Աղձնիք]]<ref name="ReferenceE">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 180-181։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" |[[Նփռետ (Նփրկերտ)]], [[Աղձն]], [[Քաղ (Անգեղտուն)]], [[Կեթիկ]], [[Տատիկ]], [[Ազնվաձոր]], [[Երխեթք (Սերխեթք)]], [[Գզեխ]], [[Սալնաձոր]] և [[Սանասունք]] (10 գավառ)<ref name="ReferenceE"/> || 17 հազար 532 քառ. կմ<ref name="ReferenceE"/> |- | align="left" | [[Այրարատ]]<ref name="ReferenceF">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 239-240։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Բասեն]], [[Գաբեղեանք]], [[Աբեղեանք]], [[Հաւնունիք]], [[Արշարունիք]], [[Բագրևանդ]], [[Ծաղկոտն]], [[Վանանդ]], [[Շիրակ]], [[Արագածոտն]], [[Նիգ]], [[Մասեաց ոտն]], [[Կոգովիտ]], [[Ոստան Հայոց]], [[Ուրծաձոր]] և [[Արածոյ կողմն]] (16 գավառ)<ref name="ReferenceF"/> || 40 հազար 105 քառ. կմ<ref name="ReferenceF"/> |- | align="left" | [[Արցախ նահանգ|Արցախ]]<ref name="ReferenceG">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջ 506։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Մյուս Հաբանդ]], [[Վայկունիք]], [[Բերձոր (Բերդաձոր)]], [[Մեծիրանք]], [[Մեծ Կուենք]], [[Հարճլանք]], [[Մովսանք]], [[Պիանք]], [[Պածկանք]], [[Սիսական-ի-Կոտակ|Սիսական-ի-Կոտակ (Սիսական-ի-Ոստան)]], [[Քուստ-ի-Փառնէս]] և [[Կողթ]] (12 գավառ)<ref name="ReferenceG"/> || 11 հազար 528 քառ. կմ<ref name="ReferenceG"/> |- | align="left" | [[Բարձր Հայք]] | align="left" | [[Դարանաղի]], [[Աղյուն]], [[Մզուր (Մուզուր)]], [[Եկեղյաց]], [[Մանանաղի]], [[Դերջան]], [[Սպեր]], [[Շաղագոմք (Շատգոմք)]] և [[Կարին]] (9 գավառ)|| 23, 860 քառ. կմ |- | align="left" | [[Գուգարք]] | align="left" | [[Ձորոփոր]], [[Կողբոփոր]], [[Ծոբոփոր]], [[Տաշիր]], [[Թռեղք]], [[Կանգարք]], [[Ջաւախք վերին]], [[Արտահան]], [[Կաղարջք]], [[Շաւշէթ]], [[Մանգլեաց փոր]], [[Քուիշափոր]] և [[Բողնոփոր]] (13 գավառ) || 16, 765 քառ. կմ |- | align="left" | [[Կորճայք]] | align="left" | [[Կորդուք]], [[Կորդիք վերին]], [[Կորդիք միջին]], [[Կորդիք ներքին]], [[Այտվանք]], [[Այգասք]], [[Մոթողանք]], [[Որսիրանք]], [[Կարթունիք]], [[Ճահուկ]] և [[Փոքր Աղբակ]] (11 գավառ) || 14, 707 քառ. կմ |- | align="left" | [[Մոկք]] | align="left" | [[Իշայր]], [[Մյուս Իշայր]], [[Իշոց գավառ]], [[Առուենից ձոր]], [[Միջա]], [[Մոկք Առանձնակ]], [[Արքայից գավառ]], [[Արգաստովիտ]] և [[Ջերմաձոր]] (9 գավառ)|| 2, 962 քառ. կմ |- | align="left" | [[Պարսկահայք]] | align="left" | [[Այլի]](Կուռիճան), [[Առնա]] (Ըռնա), [[Արասխ]] (Ովեա), [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]], [[Զարավանդ]], [[Թրաբի]], [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Մարի (գավառ)|Մարի]] և [[Տամբեր]] (9 գավառ)|| 11, 010 քառ. կմ |- | align="left" | [[Սյունիք նահանգ|Սյունիք]] | align="left" | [[Երնջակ]], [[Ճահուկ]], [[Վայոց ձոր]], [[Գեղարքունիք]], [[Սոթք]], [[Աղահէճք]], [[Ծղուկք]], [[Հաբանդ]], [[Բաղք]], [[Ձորք]], [[Արևիք]], [[Կովսական]] (12 գավառ)|| 15, 237 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տայք]] | align="left" | [[Կող]], [[Բերդաց փոր]], [[Պարտիզաց փոր]], [[Ճակք]], [[Բուղխա]], [[Ոքաղէ]], [[Ազորդաց փոր]], [[Ալաեաց փոր]] (8 գավառ) || 10, 179 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տուրուբերան]] | align="left" | [[Խոյթ]], [[Ասպակունեաց ձոր]], [[Տարոն]], [[Աշմունիք (Արշամունիք)]], [[Մարդաղի]], [[Դաստաւորք]], [[Տուարածատափ]], [[Դալառ]], [[Հարք]], [[Վարաժնունիք]], [[Բզնունիք]], [[Երևարք]], [[Աղիովիտ]], [[Ապահունիք]], [[Կորոյ գավառ]] և [[Խորխոռունիք]] (16 գավառ) || 25, 008 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ուտիք]] | align="left" | [[Աղվե]], [[Առանռոտ]], [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]], [[Շակաշեն]], [[Ռոտ-Պացյան]], [[Տռի]], [[Տուչքատակ]] և [[Ուտի Առանձնակ]] (8 գավառ) || 11, 315 քառ. կմ |- | align="left" | [[Վասպուրական]] | align="left" | [[Ռշտունիք]], [[Տոսպ]], [[Բոգունիք]], [[Արճիշահովիտ]], [[Կուղանովիտ]], [[Աղիովիտ]], [[Գառնի (Դառնի)]], [[Առբերանի]], [[Բուժունիք]], [[Առնոյոտ]], [[Անձևացիք]], [[Տրպատունիք]], [[Երվանդունիք (Մարաստան)]], [[Արտազ]], [[Ակէ]], [[Աղբակ Մեծ]], [[Անձախի ձոր]], [[Թոռնաւան]], [[Ճուաշ-ռոտ]], [[Կրճունիք]], [[Մեծնունիք]], [[Պալունիք]], [[Գուկանք]], [[Աղանդ-ռոտ]], [[Պարսպատունիք]], [[Արտաշիսեան]] (Արտաւանեան), [[Բագան]] (Մարանդ), [[Գաբեթեան]], [[Գազրիկան]], [[Տայգրեան]], [[Վարաժնունիք]], [[Գողթն]] և [[Նախճաւան]] (35 գավառ) || 40, 870 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ծոփք (Չորրորդ Հայք)]] | align="left" | [[Խորձեան]], [[Հաշտեանք]], [[Պաղնատուն]], [[Բալահովիտ]], [[Մեծ Ծոփք]], [[Անձիտ]], [[Դեգիք]] և [[Գավրէք]] (8 գավառ) || 18, 890 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փայտակարան]] | align="left" | [[Աթշի-Բագավան]], [[Ալևան]], [[Առոս]], [[Հանի]], [[Հրաքոտ-Պերոժ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], [[Որմիզդ-Պերոժ]], [[Պիճան]], [[Ռոտիբաղա]], [[Սպանդարան-Պերոժ]], [[Վարդանակերտ]], [[Քաղանռոտ]] և [[Քոեկյան]] (13 գավառ) || 21, 000 քառ. կմ |- | align="left" | 15 Նահանգ | align="left" | 178 գավառ || 280, 968 քառ. կմ |} == Մեծ Հայքի մայրաքաղաքներ == Մեծ Հայքի պատմության ընթացքում մայրաքաղաքի կարգավիճակ են ունեցել մի շարք քաղաքներ, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում եղել են երկրի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնները։<ref name=":3">{{Cite web |title=Հայաստանի մայրաքաղաքները|url=https://www.yerevan.am/hy/capitals-of-armenia/?utm_source=chatgpt.com|access-date=2026-06-25|website=www.yerevan.am|language=en}}</ref> Երվանդունիների թագավորության սկզբնական շրջանում մայրաքաղաքը եղել է [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիրը]], որը մ․թ․ա․ 331 թվականից դարձել է հայոց արքաների նստավայրը։ Հետագայում [[Երվանդ Դ Վերջին|Երվանդ Դ-ն]] մայրաքաղաքը տեղափոխել է [[Երվանդաշատ]]՝ Արաքս և Ախուրյան գետերի միախառնման շրջանում կառուցված նոր քաղաք։ [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա-ն]] մ․թ․ա․ II դարի սկզբին հիմնադրել է [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] մայրաքաղաքը, որը երկար ժամանակ եղել է Մեծ Հայքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևորագույն կենտրոնը։<ref name=":3" /> [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծի]] օրոք պետության ընդարձակման պայմաններում մայրաքաղաք է դարձել [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր որպես նորաստեղծ տերության վարչական կենտրոն։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում մայրաքաղաքի դեր են կատարել [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և [[Դվին|Դվինը]]։ Վաղարշապատը հատկապես հայտնի է որպես Հայաստանի հոգևոր և մշակութային կենտրոն, իսկ Դվինը IV դարից դարձել է երկրի խոշորագույն քաղաքներից մեկը և պահպանել իր կարևոր նշանակությունը նույնիսկ Արշակունիների թագավորության անկումից հետո։<ref name=":3" /> == Բնակչություն և տնտեսություն == Մեծ Հայքի բնակչության հիմնական մասը կազմել են հայերը, որոնք բնակվել են երկրի տարբեր նահանգներում և գավառներում։ Երկրի սահմաններում տարբեր ժամանակաշրջաններում ապրել են նաև այլ ժողովուրդներ, հատկապես սահմանամերձ շրջաններում և խոշոր քաղաքներում։<ref name=":4">{{Cite book |last=Հարությունյան|first=Բաբկեն|title=Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ "Աշխարհացոյց"-ի|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=2001}}</ref> Բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած էր գետահովիտներում, բերրի դաշտավայրերում և քաղաքային կենտրոններում, որոնցից առավել հայտնի էին Արմավիրը, Արտաշատը, Տիգրանակերտը, Վաղարշապատը և Դվինը։ Մեծ Հայքի տնտեսության հիմքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էին։<ref name=":4" /> Զարգացած էին ցորենի, գարու, խաղողի և այլ մշակաբույսերի մշակությունը, ինչպես նաև խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահությունը։ Երկրի տարբեր շրջաններում տարածված էին այգեգործությունը, պտղաբուծությունը և մեղվաբուծությունը։ Տնտեսական կյանքում կարևոր դեր էին խաղում նաև արհեստագործությունն ու առևտուրը։ Խոշոր քաղաքներում զարգացած էին մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, ոսկերչությունը, զինագործությունը և գործվածքների արտադրությունը։ Մեծ Հայքի տարածքով անցնող միջազգային առևտրական ճանապարհները նպաստում էին երկրի տնտեսական զարգացմանը և առևտրական կապերի ընդլայնմանը հարևան պետությունների հետ<ref name=":4" />։ Հատկապես Արտաշատը, Տիգրանակերտը և Դվինը հայտնի էին որպես առևտրի և արհեստագործության կարևոր կենտրոններ։[[Պատկեր:Arshakid Armenia 298-387.tif|ձախից|մինի|Մեծ Հայքը [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] օրոք]] == Պատմական զարգացում == [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] «արևելյան» արշավանքի հետևանքով Հայաստանը դուրս եկավ Աքեմենյան պետության կազմից։ Երկիրը բաժանվեց 2 անհավասար մասերի՝ Մեծ Հայք և [[Փոքր Հայք]]։ Հետագայում [[Ծոփք|Ծոփքը]] նույնպես առանձնացավ, ձևավորելով անկախ թագավորություն։ Հայկական թագավորությունները պայքարում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո ստեղծված [[Սելևկյաններ|Սելևկյանների]] թագավորության դեմ։ [[Մ.թ.ա. 201]] թվականին [[Անտիոքոս III Մեծ|Անտիոքոս III Մեծի]] հրամանով երկու հայ զորավարներ՝ [[Արտաշես Ա|Արտաշեսն]] ու [[Զարեհ|Զարեհը]], գրավում են Մեծ Հայքն ու [[Ծոփք|Ծոփքը]]։ Մայրաքաղաք [[Երվանդաշատ|Երվանդաշատի]] պաշարման ժամանակ զոհվում է վերջին Երվանդյան թագավորը՝ [[Երվանդ Դ]]-ն։ Արտաշեսը նշանակվում է Մեծ Հայքի ստրատեգոս, իսկ [[Ծոփք|Ծոփքի]] ստրատեգոս նշանակվում է Զարեհը։ Այս իրավիճակը տևում է 10 տարի։<ref>{{Cite book |last=Մկրտումյան|first=Լեռնիկ|title=Հայոց պատմություն|publisher=Երևան, Տնտեսագետ հրատարակչություն|year=2016}}</ref> Մ․ թ․ ա․ 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Անտիոքոս III-ի պարտությամբ Մեծ Հայքում և Ծոփքում ապստամբություն բարձրացվեց, ինչի արդյունքում վերականգնվեց Մեծ Հայքի անկախությունը։<ref name=":02">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան արքայատոհմը]] (մ.թ.ա. II–I դդ.) Մեծ Հայքը վերածեց հզոր կենտրոնացված պետության։ Արտաշես Ա-ն իրականացրեց հայկական հողերի մեծ մասի վերամիավորում, ամրապնդեց պետական կառույցները և հիմք դրեց [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ մայրաքաղաքին]]։ Նրա քաղաքականությունը շարունակեցին [[Արտավազդ Ա|Արտավազդ Ա-ն]] և հատկապես [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծը]], որի օրոք Մեծ Հայքը հասավ իր առավելագույն տարածքային ընդարձակմանը՝ ընդգրկելով զգալի տարածքներ [[Առաջավոր Ասիա|Առաջավոր Ասիայում]]։ Տիգրանի նվաճումների արդյունքում ստեղծվեց բազմազգ տերություն, սակայն Հռոմի և [[Պարթևստան|Պարթևաստանի]] հակազդեցությունը հանգեցրեց տարածքային կորուստների և քաղաքական ճնշումների։<ref name=":1">{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 .}}</ref> Մ.թ.ա. I դարի երկրորդ կեսից սկսվեց թագավորության թուլացումը՝ կապված ներքին պայքարների և Հռոմի միջամտության հետ։ [[Արտավազդ Բ|Արտավազդ Բ-]]<nowiki/>ի գահակալության ժամանակ Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմի և Պարթևաստանի մրցակցության կենտրոնում, իսկ [[Մարկոս Անտոնիոս|Մարկոս Անտոնիոսի]] արշավանքի արդյունքում նա գերի տարվեց։ Հետագա տարիներին գահ բարձրացան տարբեր Արտաշեսյան թագավորներ, սակայն դինաստիան աստիճանաբար կորցրեց իր ազդեցությունը և մ.թ. 1-ին դարի սկզբին սպառվեց, որից հետո Մեծ Հայքում սկսվեց հռոմեական և պարթևական ազդեցությամբ դրածո թագավորների շրջան։<ref name=":1" /> Արտաշեսյաններին հաջորդում են [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիները]]։ Արշակունիների գահակալության շրջանում Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի ռազմաքաղաքական հակամարտության կենտրոնում, որի հետևանքով երկրի ներքին զարգացումները մշտապես պայմանավորված էին արտաքին ուժերի միջամտությամբ։ Արդեն մ.թ. 54–64 թթ. հռոմեա-պարթևական պատերազմի ընթացքում [[Վաղարշ Ա|Վաղարշ Ա Արշակունու]] նախաձեռնությամբ Տրդատը բազմեց Հայոց գահին, ինչն առաջ բերեց Հռոմի ռազմական միջամտությունը [[Կորբուլոն|Կորբուլոնի]] գլխավորությամբ։<ref name=":2">{{Cite book |title=Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։}}</ref> Չնայած սկզբնական փուլում հռոմեական զորքերը կարողացան գրավել Արտաշատն ու Տիգրանակերտը, հայ-պարթևական համատեղ դիմադրությունը հանգեցրեց ուժերի հարաբերակցության փոփոխության։ Հռանդեայի ճակատամարտում հռոմեացիները ծանր պարտություն կրեցին, ինչի արդյունքում Ներոն կայսրը ստիպված եղավ ճանաչել Տրդատի իշխանությունը՝ պայմանով, որ նա թագը ստանա Հռոմում։ Տրդատը համաձայնեց և 66 թվականինին վերադարձավ Մեծ Հայք՝ որպես թագավոր։ Հաջորդող Արշակունիների գահակալության ընթացքում Մեծ Հայքը անցավ հարաբերական կայունացման և մշակութային զարգացման փուլ, որի ընթացքում վերականգնվեցին քաղաքները և զարգացավ պետական կառավարման համակարգը։ Տրդատ Գ Մեծի օրոք քրիստոնեության ընդունումը (301 թ.) դարձավ պետական գաղափարական համակարգի շրջադարձային իրադարձություն՝ խորապես փոխելով երկրի հոգևոր և քաղաքական կառուցվածքը։ Միաժամանակ Պապ թագավորը իրականացրեց կենտրոնաձիգ քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել նախարարական ավագանու և եկեղեցու տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունը։ Սակայն արտաքին միջամտությունները, ներքին պառակտվածությունը և պարսկա-հռոմեական հակամարտությունների սրացումը աստիճանաբար թուլացրին պետական համակարգը, ինչը 428 թ. հանգեցրեց Արշակունյաց թագավորության անկմանը և պետականության վերացմանը՝ որի արդյունքում Հայաստանը վերածվեց Սասանյան Պարսկաստանի վարչական միավորի։<ref name=":2" /> == Ժառանգություն == Մեծ Հայքը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է որպես հայկական պետականության դասական դրսևորումներից մեկը։ Նրա վարչատարածքային բաժանումը, քաղաքային կենտրոնները և պետական կառավարման ավանդույթները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հետագա հայկական պետական կազմավորումների վրա։ Մեծ Հայքի նահանգների և գավառների անվանումները պահպանվել են պատմական աղբյուրներում և շարունակում են կիրառվել հայ պատմագրության ու աշխարհագրության մեջ։ == Տես նաև == * [[Հայոց պատմության ժամանակագրություն]] * [[Փոքր Հայք]] * [[Արտաշեսյաններ]] * [[Արշակունիներ]] * [[Պարթև Արշակունիներ]] * [[Հայկական Միջագետք]] * [[Երվանդունիներ]] * [[Հռոմեական կայսրություն]] * [[Պարթևաստան]] * [[Սասանյաններ]] == Առաջարկվող գրականություն == # Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971 . # Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 . # Հայոց պատմություն, հ. II. Միջին դարեր (IV դ. - XVII դ. առաջին կես), գիրք երկրորդ (IX դարի կես-XVII դարի առաջին կես), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, "Զանգակ-97" հրատարակչություն, 2014, 800 էջ + 24 ներդիր։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Առաջին հատոր, Հին պատմություն, «Երկերի ժողովածու տասը հատորով, Առաջին հատոր», «Հայաստան», Եր․ 1966։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Երկրորդ հատոր, Լեո ” Հատոր 2։ «Հայոց պատմություն» երկրորդ հատորը պետք է ընդգրկեր 5-15-րդ դարերը, կամ հեղինակի խոսքերով ասած՝ միջին դարերը, հայկական միջնադարը։ Սակայն Լեոն չկարողացավ ամբողջովին իրականացնել իր ծրագիրը. այս հատորում նա շարադրեց միայն 5-11-րդ դարերի պատմությունը։ # Մանանդյան Հ․, Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին (ռուսէրէն, Երևան, 1930, 1954, 1985)։ # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1934, # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1981։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1985։ # Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը։ Երևամ, 1940, 1972, 1977, ռուսէրէն՝ 1943, ֆրանսէրէն՝ 1963։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. II, Երևան, 1952, 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. III, Երևան, 1957, նաև՝ 1978։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2007, 518 էջ։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (ուրվագծեր), 2-րդ հրատ., Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1968, 509 էջ։ # Հարությունյան Բ.Հ․, «Աշխարհացոյցը» և չորս Հայքերի խնդիրը, Երևան, 1997։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայաստանի, հայ–իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII–VI դդ.)։ Երևան, 1998 # Հարությունյան Բ.Հ․, Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», մաս Ա, Երևան, 2001։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Ա հատոր, Երևան, 2003։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Ազգային ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} * {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=434}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.armenianhighland.com/ armenianhighland.com] {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] cr1lfmdt9wlwds2kuoq9z5kqtmjrghr 10806465 10806463 2026-06-29T19:54:21Z Խմբագրող 136173 10806465 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պատմական երկիր1 | Հայերեն անվանում = Մեծ Հայք | Դրոշ = | Զինանշան = | Բնօրինակ անվանում = | Քարտեզ = [[image:Armenian Empire-hy.png|319x319px]] | Քարտեզի նկարագրություն = Մեծ Հայքի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Բ Մեծի օրոք | Պետական կարգ = [[թագավորություն]] <br> [[կայսրություն]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Մայրաքաղաք = [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիր]] {{small|(մ․թ․ա․ 331-210)}} <br /> [[Երվանդաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 210-176)}} <br /> [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 176-77, 69-120)}} <br /> [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] {{small|(մ․թ․ա․ 77-69)}} <br /> [[Վաղարշապատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 120-330)}} <br />[[Դվին]] {{small|(մ․թ․ա․ 336-428)}} | Թագավորության գլուխ = [[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ|արքա]] * [[արքայից արքա]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Արքայատոհմ =[[Երվանդունիներ]]<br>[[Արտաշեսյաններ]]<br>[[Արշակունիներ]] | Լեզու = [[հայերեն]] (հիմնական լեզու)<br />[[հին հունարեն|հունարեն]]<br />[[արամեերեն]]<br />[[պարսկերեն]] ([[պարթևերեն]], [[պահլավերեն]]) | Կրոն = [[զրադաշտականություն]]<ref>{{harvnb|Curtis|2016|p=185}}; {{harvnb|Boyce|1984|p=84}}; {{harvnb|de Jong|2015|pp=119–120, 123–125}}; {{harvnb|Russell|1987|pp=170–171, 268}}</ref> [[Հայ առաքելական եկեղեցի|քրիստոնեություն]] (301 թվականից) | Պատմական շրջան = [[հին աշխարհ]], [[միջնադար]] | Հասարակարգ= [[ստրկությունը Հին Հայաստանում|ստրկատիրական]], [[ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական]] | Հիմնադրում =[[Մ.թ.ա. 331]] թվական | Հզորության գագաթնակետ = [[Տիգրան Մեծ]]ի արքայություն (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55) | Անկում = [[428]] թվական ([[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] անկում) | Իրադարձություն1 = մ․թ․ա․ 331 թվական | Իրադարձության տարեթիվ1=Առաջին հիշատակումը որպես անկախ վարչական միավոր | Իրադարձություն2 =մ․թ․ա․ 189 թվական | Իրադարձության տարեթիվ2=[[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների արքայատոհմի]] հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն3 =մ․թ․ա․ 94-մ․թ․ա․ 66 | Իրադարձության տարեթիվ3=[[Տիգրան Մեծ]]ի աշխարհակալություն | Իրադարձություն4 =52 թվական | Իրադարձության տարեթիվ4=[[Արշակունիներ]]ի արքայատոհմի հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն5 =301 թվական | Իրադարձության տարեթիվ5=[[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն]] | Իրադարձություն6=405 թվական | Իրադարձության տարեթիվ6=[[Հայոց գրերի գյուտ|Հայոց գրերի ստեղծում]] | Իրադարձություն7=428 թվական | Իրադարձության տարեթիվ7=[[Հայկական մարզպանություն|Մեծ Հայքի զավթում պարսիկների կողմից]] | Ներկայիս տարածքում ={{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Արցախի Հանրապետություն}}<br />{{դրոշավորում|Վրաստան}}<br />{{դրոշավորում|Աբխազիա}}<br />{{դրոշավորում|Հարավային Օսիա}}<br />{{դրոշավորում|Թուրքիա}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}}<br/> {{դրոշավորում|Իրան}}<br />{{դրոշավորում|Սիրիա}}<br />{{դրոշավորում|Իրաք}}<br />{{դրոշավորում|Լիբանան}}<br />{{դրոշավորում|Իսրայել}}<br />{{դրոշավորում|Պաղեստին}}<br />{{դրոշավորում|Հորդանան}}<br />{{դրոշավորում|Եգիպտոս}}<br />{{դրոշավորում|Քուվեյթ}}<br />{{դրոշավորում|Սաուդյան Արաբիա}}<br /> | Նախորդ1=Երվանդունիների թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ1= | Նախորդ2=Ծոփքի թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ2=Armenian kingdom of Sophene-Commagene.png | Հաջորդ1=Բյուզանդական Հայաստան | Դրոշ_Հաջորդ1= | Հաջորդ2=Հայկական մարզպանություն | Դրոշ_Հաջորդ2=Marzbanate.svg }} [[Պատկեր:Fall of Armenian Empire since BC 66.gif|մինի|320x320փքս]] '''Մեծ Հայք''', հայտնի է նաև որպես '''Մեծ Հայքի թագավորություն''', '''Հայոց թագավորություն''', '''Հայկական աշխարհակալություն''', '''Հայկական կայսրություն''' ({{lang-lat|Armenia Maior}}), [[Հին աշխարհ|հինաշխարհյան]] և [[Վաղ միջնադար|վաղմիջնադարյան շրջանի]] հայկական թագավորություն [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում, որը գոյություն է ունեցել [[Մ.թ.ա. 331|մ․թ․ա․ 331-ից]] մինչև [[428|մ․թ․ 428 թվականը]]։ Հիմնադրել է [[Սատրապական Հայաստան|Հայաստանի սատրապ]] [[Երվանդ Գ|Երվանդ Գ-ն]], ով [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] [[Գավգամելայի ճակատամարտ|արևելյան արշավանքից]] հետո Մեծ Հայքը հռչակել է [[Երվանդունիների թագավորություն|անկախ պետություն]]։ Երվանդունիներն իրենց աթոռանիստն են դարձնում [[Վանի թագավորություն|Վանի թագավորության]] օրոք հիմնադրված [[Արգիշտիխինիլի]] քաղաքը, որը վերանվանվում է Արմավիր։ [[Մագնեսիայի ճակատամարտ]]ում սելևկյան բանակի ջախջախումից հետո մ․թ․ա․ 189 թվականին [[Արտաշես Ա|Արտաշես Ա-ն]] հռչակվում է հայոց արքա՝ վերականգնելով անկախ պետականությունը։ Վերջինս միավորում է [[Հայք|Մեծ Հայքի գրեթե բոլոր նահանգները]] (բացառությամբ [[Ծոփք]]ի), ստեղծում կայուն և մարտունակ բանակ, իր հաջորդներին թողնում տնտեսապես զարգացած պետություն։ Մեծ Հայքի թագավորությունը սակայն իր հզորության գագաթնակետին է հասնում [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծի]] օրոք (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55)․ [[Տիգրան Մեծ#Տիգրանյան նվաճումներ|Տիգրանյան նվաճումների]] արդյունքում ստեղծվում է [[Տիգրան Բ Մեծի կայսրություն|Հայկական աշխարհակալությունը (կայսրությունը)]], որը ձգվում էր [[Կովկաս|Կովկասյան լեռներից]] մինչև [[Հին Եգիպտոս|Եգիպտոս]], [[Կասպից ծով]]ից մինչև [[Միջերկրական ծով|Միջերկրական]]։ Տիգրանը պարթևներից խլում է [[Արքայից արքա|«արքայից արքա» տիտղոսը]]՝ Մեծ Հայքը դարձնելով արևելքի հզորագույն թագավորությունը ։ Սակայն հետագա տարիներին շարունակվող հռոմեա-պարթևական հակամարտությունն էական վնաս է հասցնում Մեծ Հայքին, որն էլ անկում է ապրում մ․թ․ 1 թվականին՝ [[Տիգրան Դ|Տիգրան Դ-ի]] մահվանից հետո։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների թագավորության]] անկումից հետո կես դարից ավելի Մեծ Հայքում հաջորդաբար իշխում են [[Դրածո թագավորներ|Հռոմի և Պարթևստանի դրածոները]]։ Արյունարբու պատերազմներից հետո՝ 66 թվականին, Ներոնը հայոց արքա է ճանաչում [[Տրդատ Ա Արշակունի|Տրդատ Ա Արշակունուն]]՝ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա-ի]] եղբորը։ Արդյունքում՝ հաստատվում է Արշակունիների ժառանգական իշխանությունը։ [[Տրդատ Գ Մեծ]]ի կառավարման տարիներին՝ 301 թվականին, Մեծ Հայքը առաջինն աշխարհում [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեությունն ընդունում է որպես պետական կրոն]]։ Հաջորդ հարյուրամյակում, այս անգամ [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] կառավարման տարիներին, տեղի է ունենում հերթական դարակազմիկ իրադարձությունը և 405 թվականին [[Մեսրոպ Մաշտոց]]ն իրագործում է [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց գրերի գյուտը]]։ Մինչ այդ սակայն՝ 387 թվականին, Մեծ Հայքը բաժանվել էր [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան տերության]] ազդեցության գոտիների, մինչդեռ [[Արշակունիներ]]ը չէին դադարում իշխել միացյալ հայոց հողերի վրա։ [[Արշակ Գ]]-ի մահից հետո հռոմեացիները վերացնում են արևմտահայկական թագավորությունը՝ այն միացնելով [[Փոքր Հայք]]ի նահանգներին, իսկ պարսկական հատվածում [[Արշակունիներ]]ը շարունակում են իշխել մինչև 428 թվականը։ == Հիմնադրում == [[Պատկեր:Orontes I.jpg|մինի|[[Երվանդ Բ]]]] [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] «արևելյան» արշավանքի հետևանքով Հայաստանը դուրս եկավ Աքեմենյան պետության կազմից։ Երկիրը բաժանվեց 2 անհավասար մասերի՝ Մեծ Հայք և [[Փոքր Հայք]]։ Հետագայում [[Ծոփք]]ը նույնպես առանձնացավ, ձևավորելով անկախ թագավորություն։ Նրան միացավ 4-րդ հայկական պետությունը՝ [[Կոմագենե]]ն։ [[Երվանդ Գ]]-ն դարձավ նորանկախ պետության առաջին թագավորը։ Այսպիսով՝ Երվանդ արքան վերականգնում է [[մ.թ.ա. 6-րդ դար]]ի վերջին Աքեմենյանների միջամտությամբ ընդհատված [[Երվանդունիների թագավորություն|հայկական անկախ պետականությունը]]։ Հայկական թագավորությունն ընդգրկել է հիմնականում նախկին սատրապության տարածքը։ Նրա սահմանները անդրեփրատյան Կոմմագենե երկրից ձգվել են մինչև [[Կուր]] գետը, [[Տիգրիս]] գետից՝ մինչև [[Արևելապոնտական լեռներ|Պոնտոսի լեռները]]։ Հաշվի առնելով [[Վան]]ի աշխարհագրական անբարենպաստ դիրքը և սահմաններին մոտ գտնվելը, հայոց արքան մայրաքաղաքը տեղափոխում է հյուսիս՝ Արարատյան դաշտ։ [[Ուրարտու|Ուրարտական]] [[Արգիշտիխինիլի]] քաղաքի տեղում կառոուցվում է հայկական [[Արմավիր]]ը։ Այստեղ կառուցվում են պալատներ, հեթանոսական տաճարներ։ Երվանդի թագավորությունը եռանդուն մասնակցել է Առաջավոր Ասիայի քաղաքական կյանքին։ Նրա օգնությամբ [[Կապադովկիա]]յի թագավոր է հռչակվել նախկին սատրապ Արիարաթեսը։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո Առաջավոր Ասիայում ստեղծված իրավիճակում Երվանդը համակրել է այն խմբավորման առաջնորդներին, որոնք փորձել են պահպանել մակեդոնական տիրակալության ամբողջությունը և երաշխավորել Աքեմենյաններից անկախացած պետությունների ինքնուրույնությունը։ [[Պատկեր:Yervanduni Armenia, IV-II BC.gif|330px|thumb|[[Երվանդունյաց թագավորություն]]]] [[Մ.թ.ա. 3-րդ դար]]ի վերջին հիմնվում է [[Հայաստան]]ի երրորդ մայրաքաղաքը՝ [[Երվանդաշատ]]ը։ Այն կառուցվում է [[Ախուրյան]] և [[Արաքս]] գետերի միախառնման տեղում։ Այստեղ է տեղափոխվում հայկական արքունիքը, ինչպես նաև՝ Արմավիրի բնակչության մի մասը։ Կառուցվում են այլ քաղաքներ՝ [[Զարեհավան]]ը, [[Զարիշատ (Վանանդ)|Զարիշատը]], [[Սամոսատ]]ը, [[Արշամաշատ]]ը և այլն։ Հայկական թագավորությունները պայքարում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո ստեղծված [[Սելևկյաններ]]ի թագավորության դեմ։ [[Մ.թ.ա. 201]] թվականին [[Անտիոքոս III Մեծ]]ի հրամանով երկու հայ զորավարներ՝ [[Արտաշես Ա|Արտաշես]]ն ու [[Զարեհ]]ը, գրավում են Մեծ Հայքն ու [[Ծոփք]]ը։ Մայրաքաղաք [[Երվանդաշատ]]ի պաշարման ժամանակ զոհվում է վերջին Երվանդյան թագավորը՝ [[Երվանդ Դ]]-ն։ Արտաշեսը նշանակվում է Մեծ Հայքի ստրատեգոս, իսկ [[Ծոփք]]ի ստրատեգոս նշանակվում է Զարեհը։ Այս իրավիճակը տևում է 10 տարի։ [[Մ.թ.ա. 190]] [[Մագնեսիայի ճակատամարտ]]ից (որտեղ Սելևկյան թագավորությունը ջախջախվեց [[Հռոմեական Հանրապետություն|Հռոմի Հանրապետության]] կողմից) և Ապամեայի հաշտության պայմանագրի կնքումից հետո, Արտաշեսն ու Զարեհը իրենց հայտարարեցին անկախ թագավորներ համապատասխանաբար՝ Մեծ Հայքում և Ծոփքում։ == Արտաշեսյան հարստություն == {{main|Արտաշեսյաններ}} === Արտաշես Ա === {{main|Արտաշես Ա|Արտավազդ Ա}} Մինչև [[Արտաշես Ա]]-ի գահակալությունը հարևան երկրները, օգտվելով Մեծ Հայքի թուլացումից, զավթել էին նրա ծայրամասային երկրամասերը։ Արտաշեսը և Զարեհը ձեռնամուխ եղան հայկական հողերի վերամիավորմանը։ Հատկապես եռանդուն էր գործում Արտաշեսը։ Նա ոչ միայն վերամիավորեց Մեծ Հայքից զավթված տարածքները, այլև քայլեր ձեռնարկեց իր թագավորությանը միացնելու նաև [[Ծոփք]]ը, [[Կոմագենե]]ն և [[Փոքր Հայք]]ը։ Իր թագավորության հենց սկզբում Արտաշեսն արշավանք է ձեռնարկում դեպի Արևելք և հասնում [[Կասպից ծով]]ի ափերը։ Նա այստեղ Մեծ Հայքին է միացնում [[Փայտակարան]]ը և մինչև Ուրմիո լճի արևմտյան ափերն ընկած հողերը։ Ապա արշավանք է ձեռնարկում դեպի հյուսիս՝ Վիրք, որը զավթել էր հայկական հինավուրց [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] նահանգը։ Հայոց զորավար Սմբատ Բագրատունին ջախջախում է վրացական բանակը և վերադարձնում զավթված տարածքները։ Վրացական կողմը պարտավորվում է «դրամ հատել Արտաշես արքայի պատկերով» և զորք տրամադրել։ Արևմուտքում Արտաշեսը գրավեց և Մեծ Հայքին միացրեց Կարնո երկրամասն ու [[Դերջան]] գավառը։ Հարավում երկարատև ու արյունահեղ կռիվներից հետո Արտաշեսն ազատագրեց Սելևկյանների կողմից բռնազավթված [[Տմորիք]] երկրամասը։ [[Ծոփք]]ի արքա Զարեհի մահից հետո, որն իր հերթին ազատագրել էր հայկական երկրամասերն արևմուտքում, Արտաշեսը փորձեց Ծոփքը նույնպես միացնել Մեծ Հայքին։ Այստեղ, սակայն, հանդիպեց [[Ծոփք]]ի դաշնակից [[Կապադովկիա]]յի համառ դիմադրությանը, որի հետևանքով անորոշ ժամանակով հետաձգվեց [[Ծոփք]]ի միացումը։ Արտաշեսի ձեռնարկումների շնորհիվ հայկական տարածքների մեծ մասը միավորվեց մեկ ընդհանուր պետության՝ Մեծ Հայքի թագավորության մեջ։ Այդ պատճառով է, որ հույն պատմիչը նրան անվանում է «Մեծ Հայքի մեծ մասի կառավարիչ», իսկ մի այլ պատմիչ՝ հույն աշխարհագետ [[Ստրաբոն]]ը, գրում է, որ «Մեծ Հայքը... աճել է Արտաշեսի ջանքերով... և այստեղ բոլորը միալեզու են», այսինքն՝ հայալեզու են։ Հայկական հողերի մեծ մասի միավորումով Մեծ Հայքի թագավորությունը վերածվեց [[Առաջավոր Ասիա]]յում պատկառելի ուժ ներկայացնող մի պետության։ Իսկ [[մ.թ.ա. 185]] թվականին [[Արտաշես Ա]]-ն հիմնադրեց [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը։ [[մ.թ.ա. 183]]-[[մ.թ.ա. 179]] թվականներին [[Անատոլիա|Փոքր Ասիա]]յում պատերազմ բռնկվեց մի կողմից՝ [[Պոնտոս]]ի ու [[Փոքր Հայք]]ի և մյուս կողմից՝ [[Կապադովկիա]]յի, [[Բյութանիա]]յի ու նրանց դաշնակիցների միջև։ Մեծ Հայքը չեզոքություն պահպանեց, բայց ակտիվորեն ներազդեց կողմերի վրա՝ պատերազմը դադարեցնելու համար։ Հաշտության պայմանագրի կնքմանը, որպես հեղինակավոր ու հարգված գահակալ, դատավորի կարգավիճակով հրավիրվեց նաև [[Արտաշես Ա]]-ն։ Դիվանագիտական նուրբ ու ճշգրիտ քայլերով Արտաշեսը կարողացավ ընդարձակել [[Փոքր Հայք]]ի տարածքը Պոնտոսի հաշվին՝ հետագայում վերջինս իր թագավորությանը միացնելու հեռահար ծրագրով։ Իսկ երբ Մարաստանի Սելևկյան սատրապն ապստամբեց և իրեն հայտարարեց անկախ թագավոր, Արտաշես Ա-ն Սելևկյաններին թուլացնելու նպատակով անմիջապես օգնության ձեռք մեկնեց նրան։ [[Արտաշես Ա]]-ն իր հաջորդներին թողեց տնտեսապես հարուստ ու բարգավաճ և ռազմապես հզոր երկիր։ [[Արտաշես Ա]]-ին հաջորդեց նրա ավագ որդին՝ [[Արտավազդ Ա]]-ն, որը թագավորեց խաղաղությամբ։ Միայն կառավարման վերջին տարիներին բռնկվեց հայ-պարթևական մի կարճատև պատերազմ, որում Հայոց թագավորությունը պարտություն կրեց։ [[Մ.թ.ա. 115]] թվականին անժառանգ [[Արտավազդ Ա]]-ն ստիպված էր եղբորորդուն՝ Տիգրանին, որպես պատանդ հանձնել պարթևներին։ === [[Տիգրան Մեծ]] === {{main|Տիգրան Ա|Տիգրան Մեծ|}} [[Պատկեր:Antiochia, tigranes II, tetradracma, 83-69 ac ca.JPG|alt=|մինի|200x200փքս|[[Տիգրան Մեծ]]ի պատկերով մետաղադրամ հատված [[Անտիոք]]ում [[Մ.թ.ա. 83|մ․թ․ա 83]]-[[Մ.թ.ա. 69|69]] թվականներ]] [[Արտավազդ Ա]]-ի մահից հետո թագավորեց նրա կրտսեր եղբայր Տիրանը ([[Տիգրան Ա]]-ն, [[մ.թ.ա. 115]] - [[մ.թ.ա. 95]])։ Պատանդության մեջ թագաժառանգ Տիգրանը մնացել է շուրջ 20 տարի և հայրենիք է վերադարձել հոր՝ [[Տիգրան Ա]]-ի մահից հետո։ Իր ազատության դիմաց նա ստիպված եղավ [[Պարթևաստան]]ի [[Միհրդատ Բ Պարթև|Միհրդատ Բ]] թագավորին զիջել Մեծ Հայքի հարավ-արևելքում գտնվող Յոթանասուն հովիտներ կոչված տարածքը։ Հայրենիք վերադառնալիս [[Տիգրան Բ]]-ն թագադրվեց [[Աղձնիք]]ի նշանավոր սրբավայրերից մեկում, ուր հետագայում կառուցվեց Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը։ [[Տիգրան Բ]]-ն ([[մ.թ.ա. 95]] - [[մ.թ.ա. 55]] թվականներ) գահ բարձրացավ 45 տարեկան հասակում։ Նրա առաջնահերթ խնդիրը հայկական բոլոր տարածքները մեկ ընդհանուր պետության մեջ միավորելն էր։ [[Արտաշես Ա]]-ն հիմնականում լուծել էր այդ կարևոր խնդիրը՝ բացառությամբ [[Ծոփք]]ի և [[Փոքր Հայք]]ի թագավորությունների։ Այժմ [[Տիգրան Բ]]-ն եռանդուն գործունեություն ծավալեց շարունակելու իր պապի միավորիչ քաղաքականությունը։ [[Մ.թ.ա. 94]] թվականին Տիգրանի բանակները մտան [[Ծոփք]] և միացրեցին այն Մեծ Հայքի թագավորությանը։ [[Ծոփք]]ի թագավորը սպանվեց. Մեծ Հայքի թագավորությունը դուրս եկավ [[Եփրատ]]ի ափերը։ Գետից այն կողմ տարածվում էր [[Կապադովկիա]]յի թագավորությունը, որը շուտով հայտնվեց [[Տիգրան Բ]]-ի ուշադրության կենտրոնում։ Հայկական բոլոր հողերը միավորելու համար անհրաժեշտ էր Մեծ Հայքին միացնել նաև [[Փոքր Հայք]]ը։ Սակայն այն մինչ այդ միացվել էր [[Պոնտոս]]ի թագավորությանը։ Վերջինս [[Անատոլիա|Փոքր Ասիա]]յի հզոր պետություններից էր, ուներ լավ վարժեցված ու մարտունակ բանակ։ Պոնտոսի թագավորն էր եռանդուն զորավար [[Միհրդատ VI Եվպատոր]]ը։ Իր ամբողջ գործունեության ընթացքում նա [[Հռոմ]]ի դեմ հետևողական պայքար է մղել Փոքր Ասիայում մի մեծ հելլենիստական պետություն ստեղծելու նպատակով։ Այդ ճանապարհին գլխավոր խոչընդոտը Հռոմն էր, ուստի իր հակահռոմեական պայքարում Միհրդատը որոշեց դաշնակցել հայերի հետ։ Այդ շրջանում թեև [[Տիգրան Բ]]-ն [[Հռոմ]]ի հետ որևէ վիճելի խնդիր չուներ, սակայն, աշխարհակալական ծրագրեր հետապնդելով, կողմնակից էր երկու երկրների մերձեցմանը։ Ահա թե ինչու Տիգրան Բ-ն ու Միհրդատ Պոնտացին արագ համաձայնության եկան միմյանց հետ։[[Պատկեր:Armenian Empire of Tigran II the Great.tif|մինի|Մեծ Հայքի տարածքը [[Տիգրան Մեծ]]ի օրոք, որը ձգվում էր [[Կովկաս]]ից մինչև [[Հին Եգիպտոս|Եգիպտոս]], [[Կասպից ծով]]ից մինչև [[Միջերկրական ծով|Միջերկրական]]]] [[Մ.թ.ա. 94]] թվականին [[Արտաշատ]] ժամանեցին պոնտական բանագնացները։ Կնքվեց հայ-պոնտական պայմանագիր, որի համաձայն՝ # Մեծ Հայքը գործողությունների ազատություն էր ստանում հյուսիսում, հարավում և արևելքում, իսկ Պոնտոսը՝ արևմուտքում։ # Կողմերը միացյալ ուժերով հարձակվելու էին [[Կապադովկիա]]յի վրա, որի տարածքը պետք է ստանար Պոնտոսը, իսկ շարժական գույքը և բնակչությունը՝ Մեծ Հայքը։ # Դաշինքն ամրապնդելու նպատակով Միհրդատն իր դուստր Կլեոպատրային կնության տվեց [[Տիգրան Բ]]-ին։ Հավատարիմ հայ-պոնտական դաշինքին՝ [[մ.թ.ա. 93]] թվականին հայկական զորքերը ներխուժեցին [[Կապադովկիա]] և ռազմակալեցին այն։ Ճիշտ է, [[Հռոմ]]ի զինված միջամտությամբ հաջողվեց վերականգնել Կապադովկիայի թագավորությունը, սակայն վերջինս մեծապես թուլացավ, իսկ Հայոց թագավորությունը ձեռք բերեց հսկայական ավար և մեծ թվով գերիներ։ Մեծ Հայքի թագավորության և Պոնտոսի մերձեցումը, հայերի ռազմատենչ գործողությունները [[Կապադովկիա]]յում ստիպեցին [[Հռոմ]]ին մերձենալու [[Պարթևաստան]]ին։ Նրանց միջև կնքվեց համաձայնագիր, որն ուղղված էր Մեծ Հայքի ու Պոնտոսի դեմ։ [[Տիգրան Բ]]-ի նվաճողական ծրագրերի իրականացմանը խանգարում էր հատկապես [[Պարթևաստան]]ը, որի թագավոր [[Միհրդատ Բ Պարթև|Միհրդատ Բ]]-ն կամենում էր գերիշխանություն հաստատել Հայկական թագավորության նկատմամբ։ Սակայն Միհրդատ Բ-ի կյանքի վերջին տարիներին սկսված ներքաղաքական պայքարի հետևանքով թագավորական իշխանությունը Պարթևստանում զգալիորեն թուլացավ։ Իսկ երբ մահացավ Միհրդատ Բ-ն, Տիգրանն անմիջապես հարձակվեց Պարթևստանի վրա և առաջին հերթին հետ վերադարձրեց հայկական «Յոթանասուն հովիտներ»-ը։ Այնուհետև հայկական զորքերը մտան Պարթևստանին ենթակա [[Ատրպատական]]ի թագավորություն և առանց մեծ դժվարության գրավեցին այն։ Շարժվելով հարավ-արևելք՝ հայկական բանակը գլխովին ջախջախեց պարթևների զորքը և պաշարեց պարթևական թագավորների ամառային նստավայր Էկբատանը։ Պարթևական թագավոր [[Գոդերձ Բ]]-ն ստիպված հաշտություն խնդրեց։ Հաշտության պայմանագրի համաձայն, պարթևները հօգուտ Մեծ Հայքի հրաժարվում էին Մարաստանից և Հյուսիսային [[Միջագետք]]ից՝ պահելով միայն էկբատան մայրաքաղաքը։ Շատ կարևոր է, որ պարթևաց արքան հրաժարվում էր նաև «արքայից արքա» տիտղոսից, որն այսուհետև կրելու էին Տիգրանն ու նրա հաջորդները։ Դրանով պարթևները փաստորեն ճանաչում էին Հայոց թագավորության գերիշխանությունը։ Այնուհետև, հայկական բանակը մեկը մյուսի հետևից գրավեց [[Կորդուք]]ը, [[Ադիաբենե]]ն, Միգդոնիան, [[Օսրոյենե]]ն։ Հյուսիսային [[Միջագետք]]ի գրավմամբ Տիգրան Բ-ի տերությունը ընդհուպ սահմանակցեց Սելևկյան պետությանը։ Նրանց բաժանում էր միայն Եփրատ գետը։ Երբեմնի հզոր Սելևկյան թագավորությունն ապրում էր խոր ճգնաժամ։ Միմյանց հաջորդող ու անընդհատ կրկնվող ներքին պատերազմները ծայր աստիճան թուլացրել էին երկիրը, որտեղ հանդես էին եկել 3-4 գահակալներ։ Չկարողանալով հաղթահարել այդ ճգնաժամը՝ երկրի ավագանին ելքը տեսնում էր արտաքին որևէ տիրակալի իշխանությունը ընդունելու մեջ։ Ի վերջո ընտրությունը կանգ առավ Հայոց թագավոր Տիգրան Բ-ի թեկնածության վրա, որի առավելությունը, պատմիչի խոսքերով՝ «ռազմական հզոր ուժ ունենալն էր»։ [[Մ.թ.ա. 84]] թվականին հայկական բանակները առանց մի նետ արձակելու մտան [[Ասորիք]]։ Տիգրանը [[Անտիոք]]ում բազմեց Սելևկյանների գահին ու այստեղ խաղաղությամբ իշխեց 17 տարի։ Ասորիքի ([[Սիրիա]]յի) միացումը հնարավորություն ստեղծեց գրավելու [[Կոմմագենե]]ն և [[Կիլիկիա]]ն, և ապա՝ նաև Փյունիկիան։ Ի վիճակի չլինելով դիմադրելու Հայոց թագավորի բանակներին՝ Մեծ Հայքի գերիշխանությունն ընդունեցին Հրեաստանը և մի քանի այլ երկրներ։ Տիգրանին համառ դիմադրություն ցույց տվեցին միայն Միջերկրականի ծովափնյա քաղաքները, որոնցից վերջինը՝ Պտղոմայիսը, նա գրավեց միայն [[մ.թ.ա. 71]] թվականին։ Այստեղ գերի վերցվեց Սելևկյան Սելենե թագուհին, որը հետագայում մահապատժի ենթարկվեց Տիգրանի կարգադրությամբ։ Հայկական տերության սահմանները հասան [[Եգիպտոս]], որը հայտնվեց Հայոց տերության հետաքրքրությունների շրջանակում, իսկ Պտղոմեոս XII-ը գահ բարձրացավ հայոց թագավորի օգնությամբ։ Դժվար չէ տեսնել, որ Տիգրանն այդ երկրի նկատմամբ ուներ որոշակի ծրագրեր, որոնք սակայն չիրականացան քաղաքական իրադրության կտրուկ փոփոխության պատճառով։ [[Տիգրան Մեծ]]ի նվաճումների հետևանքով [[Առաջավոր Ասիա]]յում ստեղծվեց աշխարհակալ մի նոր տերություն։ Այն տարածվում էր [[Եգիպտոս]]ից մինչև [[Կովկաս]]յան լեռներ և [[Միջերկրական ծով]]ից մինչև [[Կասպից ծով]]։ Նրա գերիշխանությունն էին ընդունում մինչև [[Միջին Ասիա]] և [[Հնդկաստան]] ընկած երկրներն ու ցեղերը։ Այդ տերության մեջ էին մտնում [[Աղվանք]]ը, Վիրքը, [[Ատրպատական]]ը, [[Ադիաբենե]]ն, [[Օսրոենե]]ն, [[Կոմագենե]]ն, Ասորիքը, Փյունիկիան, Դաշտային [[Կիլիկիա]]ն և այլ երկրներ։ Տիգրան Մեծի գերիշխանությունն ընդունում էին մի շարք այլ թագավորություններ՝ [[Պարթևաստան]]ը, Հրեաստանը, Անդրկասպյան սկյութներն ու [[Պարսից ծոց]]ի արաբական ցեղերը։ Ինչպես հույն պատմիչն է հավաստում, Տիգրան Բ-ի տերության մեջ խոսում էին 15-ից ավելի լեզուներով։ Տիգրան Մեծի տերությունը հելլենիստական պետություն էր՝ հիշեցնելով Ալեքսանդր Մակեդոնացու և Սելևկյանների տերությունները։ Հայկական տերությունը բազմազգ և զարգացման ամենատարբեր աստիճանների վրա գտնվող երկրների մի ամբողջություն էր։ Բնականաբար, տերության միջուկը կազմում էր Մեծ Հայքը, որտեղ բնակվում էր հայ ժողովրդի հիմնական զանգվածը, և որտեղ գտնվում էին տերության քաղաքական ու տնտեսական նշանավոր կենտրոնները<ref name="ReferenceA">Տիգրան Մեծ, Տիգրան Մեծի գահակալության 2100-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան, 2011 թ., էջ 30-31 և այլն</ref>։ Տերության տնտեսապես ամենազարգացած շրջանը Ասորիքն էր՝ իր աշխարհահռչակ [[Անտիոք]] մայրաքաղաքով։ Միջազգային տարանցիկ առևտրի կարևոր կենտրոններ էին Փյունիկիայի վաճառաշահ Տյուրոս, Բիբլոս, [[Բեյրութ]], Սիդոն քաղաքները։ Հարուստ ու հռչակավոր էին նաև Դաշտային Կիլիկիայի [[Տարսոն]], [[Ադանա]] և այլ քաղաքները։ Ասորիքի կառավարչապետ նշանակվեց Տիգրան Բ-ի մերձավոր զինակից Բագարատը, որի նստավայրը Անտիոքն էր։ Երկրագործության և արհեստագործության նշանավոր կենտրոն էր Հյուսիսային [[Միջագետք]]ը, որի կառավարիչն էր Տիգրան Բ-ի կրտսեր եղբայր Գուրասը (իմացի՛ր Գոռ)։ Վերջինիս նստավայրն էր [[Մծբին]]ը։ Թվարկված երկրները Հայկական տերության կազմում ունեին տարբեր կարգավիճակներ։ Տիգրան Մեծը գրավված երկրների մի մասը վերածեց ենթակա թագավորությունների։ Սիրիայի թագավորությունը ևս չվերացվեց։ Տիգրանը միաժամանակ իրեն հռչակեց Սիրիայի թագավոր։ Մյուս երկրները վերածվեցին նահանգների, որոնք կառավարում էին արքայից արքայի կողմից նշանակված փոխարքաները կամ կուսակալները<ref name="ReferenceB">Տիգրան Մեծ, Տիգրան Մեծի գահակալության 2 100-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի հրատարակչություն, Երևան, 2011 թ.</ref>։ Նվաճված երկրները պարտավոր էին հարկ վճարել և զորք տրամադրել։ Զորք էին տրամադրում նաև Մեծ Հայքի քաղաքական ազդեցության ոլորտում գտնվող վասալ թագավորները և հպատակ ցեղերը։ Այսպիսով, Տիգրան Բ-ն դարձավ [[Առաջավոր Ասիա]]յի մեծագույն մասի տիրակալը։ Հայոց տերության մեջ անմիջականորեն մտնող և նրա քաղաքական ազդեցության ու գերիշխանության ներքո գտնվող տարածքը կազմում էր շուրջ 3 միլիոն քառ. կմ, որը գերազանցում էր Մեծ Հայքի տարածքը (300,000 քառ.կմ) տասն անգամ<ref name="ReferenceA"/><ref>Հայաստանի Ազգային Ատլաս, հատոր Բ, Երևան, 2008 թ.</ref>։,: Իսկ Տիգրանի գերտերության միջուկը կազմում էր 1,000,000 քառ. կմ տարածքով տերությունը, որի մեջ մտնում էին Մեծ Հայքի թագավորությունն ու նրա հարևան կովկասյան, միջագետքյան և միջերկրածովյան երկրները<ref name="ReferenceB"/>։ ==== [[Հայ-հռոմեական պատերազմ]] ==== ===== Առաջին փուլ ===== {{main|Տիգրանակերտի ճակատամարտ|Արածանիի ճակատամարտ|Լուկուլլոս}} [[Մ.թ.ա. 1-ին դար]]ի սկզբներին [[Հռոմ]]եական հանրապետությունը Փոքր Ասիայում ընդարձակ տիրույթներ նվաճեց։ Նույն դարի 80-70-ական թվականներին Հռոմի Պոնտոսի դեմ մղած հաղթական պատերազմներից և Տիգրան Բ-ի կողմից Դաշտային Կիլիկիան գրավելուց հետո երկու տերությունները դարձան հարևաններ։ Տիգրան Բ-Ն իր նվաճումներով Հռոմի առջև փակում էր դեպի Արևելք տանող բոլոր ճանապարհները։ Լրջորեն անհանգստացած դրանից՝ Հռոմն սկսում է նախապատրաստվել պատերազմի ընդդեմ Հայոց տերության։ Ռազմաքաղաքական իրադրությունը նպաստավոր էր։ [[Մ.թ.ա. 71]] թ. հռոմեական զորավար [[Լուկուլլոս]]ը գլխովին ջախջախել էր Տիգրան Բ-ի դաշնակից Միհրդատ Եվպատորին։ Վերջինս մազապուրծ փախել էր Մեծ Հայք և քաղաքական ապաստան ստացել։ Լուկուլլոսը հատուկ դեսպան ուղարկեց Տիգրանի մոտ և պահանջեց Միհրդատին հանձնել իրեն։ Հայոց արքան, բնականաբար, մերժեց հռոմեացիների պահանջը, ասելով՝ «Ես Միհրդատին չեմ հանձնի, իսկ եթե հռոմեացիները պատերազմ սկսեն, ապա ... հակահարված կտա նրանց»։ [[Մ.թ.ա. 69]] թ. գարնանը հռոմեական բանակները՝ անցնելով սահմանային [[Եփրատ]] գետը, ներխուժեցին Մեծ Հայք։ Սկսվեց [[հայ-հռոմեական պատերազմ]]ը։ Պատերազմն ընթացել է երկու փուլով՝ [[մ.թ.ա. 69]] - [[մ.թ.ա. 67]] թթ. և [[մ.թ.ա. 66]] թ.: Դրանք միմյանցից տարբերվում են ռազմավարությամբ և ձեռք բերված արդյունքներով։ Լուկուլլոսը մշակել էր կայծակնային պատերազմի ծրագիր, որի հիմնական սկզբունքներն էին հանկարծակիությունն ու շեշտակի հարվածը։ Սակայն այն իրագործվեց միայն մասամբ։ Հռոմեական բանակի ներխուժումը [[մ.թ.ա. 69]] թ. Մեծ Հայք իրոք որ անսպասելի էր։ Առանց որևէ դժվարության Լուկուլլոսը գրավեց [[Ծոփք]]ը և սրընթաց շարժվեց [[Աղձնիք]]՝ գրավելու [[Տիգրանակերտ]]ը։ Անհրաժեշտ է նշել, որ այս ծրագիրը կազմված էր հայկական բանակի հնարավորությունները թերագնահատելու, իսկ հռոմեականինը՝ գերագնահատելու սխալ հաշվարկով։ Տիգրանակերտն անակնկալ գրոհով գրավելու ծրագիրը ձախողվեց։ Կայազորը, հայ տաղանդավոր զորավար Մանկայոսի (Մանուկ) հրամանատարությամբ, քաղաքը պաշտպանում էր հմտությամբ։ Գրոհի ձախողումից հետո Լուկուլլոսն ստիպված եղավ պաշարել այն։ Անցնում էին ամիսները, իսկ Տիգրանակերտը շարունակում էր հերոսաբար դիմադրել։ Կայծակնային պատերազմի ծրագիրը տապալվեց։ Հռոմեական բանակի Մեծ Հայք ներխուժման լուրը Տիգրան Բ-ն իմացավ հեռավոր [[Պաղեստին]]ում, ուր կենտրոնացված էին հայկական բանակի գլխավոր հարվածային ուժերը։ Տիգրանը թագավորական գնդով շտապ վերադարձավ Մեծ Հայք, իսկ բանակի հիմնական ուժերը՝ Բագարատ զորավարի հրամանատարությամբ, հետևեցին արքային։ Մինչև Մեծ Հայք հասնելը Տիգրան Բ-ն Լուկուլլոսի դեմ ուղարկեց Մեհրուժան զորավարի փոքրաթիվ, սակայն մարտունակ զորաջոկատը։ Վերջինս հռոմեացիների գերակշիռ ուժերի հետ ընդհարման ժամանակ պարտվեց, իսկ Մեհրուժանն էլ զոհվեց։ Սեպտեմբերի կեսերին Տիգրանի գլխավորած հայկական բանակը մոտեցավ պաշարված [[Տիգրանակերտ]]ին։ Այստեղ էին գտնվում նրա ընտանիքը և գանձարանը։ Հայկական մի զորամաս հանկարծակի ու խիզախ գրոհով մուտք գործեց քաղաք և այնտեղից դուրս բերեց արքայից արքայի ընտանիքն ու գանձերի մեծ մասը։ Այս իրադարձությունն, անշուշտ, բարձրացրեց պաշարվածների ոգին և հավատ ներշնչեց հաղթանակի նկատմամբ։ ժամանեցին հայկական բանակի նորանոր զորամասեր։ Ըստ Ապիանոսի, Տիգրանին ռազմաջոկատներ էին տրամադրել նաև ենթակա երկրները՝ [[Ատրպատական]]ը (Մարաստանը), [[Աղվանք]]ը, Վիրքը, Կորդուքը, Ադիաբենեն և անգամ [[Պարսից ծոց]]ի արաբները։ Հայկական բանակի թիվը, նույն պատմիչի վկայությամբ, 300 հազար զինվոր էր։ Անշուշտ, սա իրականությանը չհամապատասխանող թվաքանակ է։ Այլ պատմիչներ խոսում են ընդամենը 70-80 հազար զինվորների մասին, այսինքն՝ մոտավորապես այնքան, որքան հռոմեական բանակի զինվորների թիվն էր՝ դաշնակից զորաբանակների հետ միասին։ [[Հոկտեմբերի 6]]-ի վաղ առավոտյան սկսվեց [[Տիգրանակերտի ճակատամարտ]]ը։ Լուկուլլոսը հիանալի օգտագործեց հայկական հրամանատարության թույլ տված ռազմավարական սխալներն ու տեղանքի առանձնահատկությունները։ Շրջանցելով Տիգրանի բանակը՝ նա հայոց զորքի թիկունքում կենտրոնացրեց նշանակալից ուժեր, որոնք էլ վճռեցին ճակատամարտի ելքը։ Ենթարկվելով երկկողմանի հարձակման և տալով զգալի կորուստներ, հայկական բանակն ստիպված էր նահանջել երկրի խորքը։ Հռոմեացիների հաղթանակը որոշեց նաև [[Տիգրանակերտ]]ի ճակատագիրը։ Կայազորի հույն վարձկանները՝ կաշառվելով Լուկուլլոսի կողմից, հոկտեմբերի վերջերին ապստամբություն բարձրացնելով, քաղաքի դարպասները բացեցին հակառակորդի առջև։ Նորակառույց ու հարուստ քաղաքը քարուքանդ եղավ ու թալանվեց։ Միայն Լուկուլլոսը ձեռք գցեց ութ հազար տաղանդ արժողությամբ գանձեր։ Տիգրանակերտի ճակատամարտն ու մայրաքաղաքի անկումը չկոտրեցին հայոց թագավորի կորովը։ Տիգրան Բ-ն իր մեջ ուժ գտավ պայքարը շարունակելու։ Նա չէր պատրաստվում ընկրկել հռոմեական բիրտ ուժի դիմաց։ Լուկուլլոսը՝ ռազմական գործողությունները համարելով ավարտված, բանակը տարավ ձմեռելու [[Կորդուք]]ի տաք շրջաններ։ Օգտվելով դրանից՝ [[Տիգրան Մեծ]]ն անմիջապես օգտագործեց դադարը և սկսեց եռանդուն նախապատրաստվել ապագա ռազմական գործողություններին։ Ձմեռվա ամիսներին նա վերակառուցեց բանակը, որի հարվածային գլխավոր ուժը դարձավ հեծելազորը։ Մեծ Հայքի տնտեսական կարողություններն ու մարդկային ռեսուրսները հնարավոր դարձրեցին ընդամենը կես տարվա ընթացքում միանգամայն նոր բանակի ստեղծումը, որն իր մարտարվեստով չէր զիջում հռոմեացիներին։ Այլևս հույսը կորցնելով, թե Տիգրանը հաշտություն կխնդրի իրենից, [[մ.թ.ա. 68]] թ. գարնան վերջերին Լուկուլլոսը դուրս եկավ Կորդուքից և բռնեց [[Արտաշատ]] տանող ճանապարհը։ Նա համոզված էր, որ Տիգրանին պարտադրելով նոր ճակատամարտ, ինքը գլխովին կոչնչացնի հայկական բանակը և հեշտությամբ կգրավի [[Արտաշատ]]ը։ Հայկական բանակը, սակայն, խուսափում էր գլխավոր ճակատամարտից և դանդաղորեն նահանջում էր երկրի խորքերը։ Միաժամանակ անսպասելի, այդ թվում գիշերային հանդուգն հարձակումներով հայերը ջլատում էին հռոմեացիների ուժերը՝ նրանց նշանակալից կորուստներ պատճառելով։ Տիգրանի ընտրած այս մարտավարությունը լիովին արդարացրեց իրեն։ Լուկուլլոսի հյուծված և մարտունակությունը կորցրած բանակը միայն [[սեպտեմբերի 22]]-ին հասավ [[Արածանի]]ի գետանցին։ Առջևում [[Հայկական Պար]] լեռնաշղթան էր, իսկ նրանից քիչ այն կողմ՝ [[Արտաշատ]]ն իր անբավ հարստություններով։ Սակայն հռոմեական բանակն այնքան էր ջլատված և կորուստներն այնքան շատ էին, որ զինվորները հրաժարվում էին շարունակել ռազմերթը դեպի «Հայկական Կարթագեն»։ Շուտով հռոմեական բանակը ենթարկվեց հայկական զինված ուժերի շեշտակի գրոհին, որը գլխավորում էր հայոց աննկուն ու եռանդով լի արքայից արքան։ Հռոմեական բանակը լիակատար պարտություն կրեց։ Հույն պատմիչ [[Դիոն Կասսիոս]]ը վկայում է, որ «հայերը նետահարելով հռոմեացիներին՝շատերին սպանեցին, իսկ շատերին էլ վիրավորեցին, իսկ վերքերը ծանր էին և դժվար բուժելի, քանզի հայերը գործածում էին երկծայր նետեր»։ [[Արածանիի ճակատամարտ]]ը ցույց տվեց Տիգրանի՝ որպես հիանալի ռազմագետի, կարողությունները։ Անպարտելի համարվող հռոմեական բանակը ծանր պարտություն կրեց, դրան հետևեց նրա խայտառակ փախուստը։ Լուկուլլոսն ստիպված էր թողնել Մեծ Հայքի սահմանները։ Շուտով հռոմեացիները դուրս քշվեցին նաև Հյուսիսային [[Միջագետք]]ից և [[Կորդուք]]ից։ Տիգրան Մեծի հանձնարարությամբ Միհրդատ Եվպատորը հայկական մի զորամասով անցավ Պոնտոս և սկսեց երկրի ազատագրումը։ Հռոմեացիների առաջին գրոհը դեպի Արևելք լիովին ձախողվեց։ Լուկուլլոսի պարտության հետևանքով վերականգնվեց Հայկական տերության խարխլված հեղինակությունը։ [[Մ.թ.ա. 67]] թ. կեսերին հայկական բանակները ներխուժեցին [[Կապադովկիա]]՝ պատրաստվելով վերականգնել հայկական իշխանությունը Ասորիքում (Սիրիայում), ինչպես նաև Միջերկրական ծովի ափերին։ Լրջորեն խախտվեց Հռոմի հեղինակությունն Արևելքում։ Հռոմեական սենատն արտակարգ միջոցներ ձեռք առավ։ Լուկուլլոսը հեռացվեց գլխավոր հրամանատարի պաշտոնից։ Նրա փոխարեն հրամանատար նշանակվեց հմուտ զորավար և քաղաքական գործիչ Գնեոս [[Պոմպեոս]]ը։ Խելացի և հեռատես Պոմպեոսը, ժամանելով Արևելք, նախապես պարթևների հետ դաշինք կնքեց ընդդեմ Տիգրան Մեծի և Միհրդատ Եվպատորի։ Պարթևները սիրով համաձայնեցին, քանզի ցանկանում էին վրեժխնդիր լինել Տիգրանից իրենց ստորացման համար։ Հռոմեա-պարթևական դաշինքը ուղղված էր Մեծ Հայքի դեմ։ Նույն տարվա վերջերին Պոմպեոսը պարտության մատնեց Միհրդատ Եվպատորին և գրավեց Պոնտոսը, որով Մեծ Հայքը զրկվեց իր միակ դաշնակցից։ Հռոմեական բանակը պատրաստվում էր ներխուժել Մեծ Հայք։ Ստեղծված բարդ իրադրությունը Տիգրան Բ-ից պահանջում էր գործել չափազանց զգույշ և ճշգրիտ։ ===== [[Տիգրան Կրտսեր]]ի խռովություն ===== {{main|Տիգրան Կրտսեր}} Մեծ Հայքի համար այս ճակատագրական պահին երկրում սկսվեցին ներքին երկպառակություններ։ Տիգրան Մեծի դեմ ընդվզեց նրա կրտսեր որդի Տիգրանը, որին պատմիչներն անվանում են Տիգրան Կրտսեր։ Վերջինս գտնում էր, որ պետք է պատերազմը շարունակել մինչև հաղթական ավարտ։ Տիգրան Մեծը ճնշեց ընդդիմադիր հայ ավագանու շահերը ներկայացնող Տիգրան Կրտսերի խռովությունը, որն իրեն հռչակել էր հայոց թագավոր։ Խռովությանն անմասն չէին նրա մայրը՝ Կլեոպատրան, և պապը՝ Միհրդատ Եվպատորը։ Վերջինս հույս ուներ թոռան գահակալությամբ Մեծ Հայքը ծառայեցնել Պոնտոսի քաղաքական շահերին։ Ստեղծված իրավիճակում Տիգրան Մեծն ստիպված եղավ զորքը դուրս բերել Կապադովկիայից և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Հորից պարտված Տիգրան Կրտսերը փախավ [[Պարթևաստան]]։ Պարթևական թագավոր [[Հրահատ Գ]]-ն անմիջապես օգտագործեց պահը և որոշեց օգնել ապստամբ արքայազնին՝ նրան կնության տալով դստերը։ Տիգրան Կրտսերը պարթևական բանակով ներխուժեց Մեծ Հայք և պաշարեց [[Արտաշատ]]ը։ Սակայն հայկական բանակը հակահարված տվեց պարթևներին, որոնք նահանջեցին իրենց երկիրը, իսկ Տիգրան Կրտսերը փախավ Պոնտոս։ Կես ճանապարհին լուր ստանալով, որ պապը՝ Միհրդատ Եվպատորը, պարտություն է կրել Պոմպեոսից և փախել Բոսպորի թագավորություն, նա այս անգամ որոշեց դիմել [[Պոմպեոս]]ի օգնությանը։ [[Պոմպեոս]]ն անմիջապես օգտագործեց բախտախնդիր արքայազնին՝ փորձելով ազդել Տիգրան Մեծի քաղաքականության վրա։ ===== Երկրորդ փուլ ===== [[Մ.թ.ա. 66]] թ. ամռանը Տիգրան Կրտսերի ուղեկցությամբ Պոմպեոսի հռոմեական բանակը ներխուժեց Մեծ Հայք։ [[Տիգրան Մեծ]]ի դիրքերը բավականին թուլացել էին՝ պարթևների թշնամական գործողությունների, որդու խռովության և հռոմեական բանակի Մեծ Հայք ներխուժման պատճառով։ Հաջողության հասնելու հույսերը փոքր էին, ուստի ավելի խոհեմ կլիներ Մեծ Հայքին ձեռնտու զիջումների գնով հաշտվել նրա հետ և հենց Հռոմի օգնությամբ էլ պայքար մղել մյուս երկուսի դեմ։ Մեծ Հայքը կարող էր կորցնել իր անկախությունը, ուստի անհրաժեշտ էր գնալ զիջումների ոչ կենսական խնդիրներում, գլխավորը՝ անկախությունը, պահպանելու համար։ Պոմպեոսը [[մ.թ.ա. 66]] թ. սեպտեմբերին մոտեցավ [[Արտաշատ]]ին և ճամբար դրեց քաղաքից ոչ հեռու։ Անմիջապես սկսվեցին հայ-հռոմեական հաշտության բանակցությունները։ Այն, ինչին ձգտում էր Հռոմը, ստանում էր առանց ռազմական գործողությունների և զոհերի։ Տիգրան Կրտսերի փորձերը՝ խոչընդոտելու բանակցությունները, արդյունք չտվեցին։ Ընդհակառակը, նա հայտնվեց «խաղից դուրս» վիճակում։ ===== [[Արտաշատի պայմանագիր]] ===== {{main|Արտաշատի պայմանագիր}} [[Մ.թ.ա. 66]] թ. սեպտեմբերին [[Արտաշատ]]ում կնքվեց հայ-հռոմեական պայմանագիրը, որն իր ամբողջության մեջ, այնուամենայնիվ, պետք է համարել հաջողված։ Ըստ պայմանագրի՝ * Մեծ Հայքը հօգուտ [[Հռոմ]]եական հանրապետության հրաժարվում էր Ասորիքից, Փյունիկիայից, Պաղեստինից և [[Կիլիկիա]]յից, այսինքն՝ [[Միջերկրական ծով]]ի ափերից։ Հայոց տերությունը սակայն պահպանում էր տերության միջուկը կազմող Մեծ Հայքի տարածքը։ * [[Ծոփք]]ն անջատվում էր Մեծ Հայքից և դառնում էր առանձին պետություն։ Այստեղ թագավոր էր հաստատվում Տիգրան Կրտսերը՝ պայմանով, որ Տիգրան Բ-ի մահից հետո Մեծ Հայքն ու Ծոփքը դարձյալ միավորվելու էին մեկ պետության մեջ՝ Տիգրան Կրտսերի գահակալության ներքո։ * Մեծ Հայքը Հռոմին պետք է վճարեր 6 հազար տաղանդ ռազմատուգանք, մոտավորապես այդքան էլ արշավանքին մասնակցած զինվորներին և սպաներին։ Հատկանշական է, որ ռազմատուգանքի գումարը վճարվելու էր [[Ծոփք]]ի արքայական գանձարաններից։ * Մեծ Հայքը հայտարարվում էր «Հռոմեական ժողովրդի բարեկամ և դաշնակից»։ Վերջին կետը կարող է թողնել այն տպավորությունը, թե Մեծ Հայքը կախյալ վիճակի մեջ էր դրվում [[Հռոմ]]ից։ Սակայն հետագա իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ դա այդպես չէր։ Մեծ Հայքը պահպանեց իր լիակատար անկախությունը։ Ընդհակառակը, Հռոմը արտաքին քաղաքականության բնագավառում խրախուսում էր Տիգրան Բ-ի հակապարթևական բոլոր ձեռնարկումները։ Պարթևները դաշնակից Հռոմից ավելին էին սպասում, բայց Պոմպեոսը Տիգրանի հետ կնքած հաշտությունից հետո մտադիր չէր նպաստել [[Պարթևաստան]]ի ուժեղացմանը։ Արևելքում ուժերի հավասարակշռությունը պահանջում էր պաշտպանել Տիգրան Բ-ին։ Արտաշատի պայմանագրից հատկապես դժգոհ մնաց Տիգրան Կրտսերը։ Տենչալով Մեծ Հայքի գահին՝ նա այժմ պետք է բավարարվեր ֆինանսական միջոցներից զրկված [[Ծոփք]]ի գահով։ Հասկանալով իր վիճակի անհեթեթությունը՝ Տիգրան Կրտսերն ընդվզեց Պոմպեոսի դեմ և վիրավորեց նրա արժանապատվությունը։ Ի պատասխան նրա հանդուգն ելույթի՝ Պոմպեոսի կարգադրությամբ Տիգրան Կրտսերը ձերբակալվեց և ընտանիքի հետ գերեվարվեց Հռոմ։ Տիգրան Բ-ն՝ օգտագործելով հռոմեա-պարթևական հակամարտությունները, կարողացավ Պոմպեոսի միջամտությամբ [[մ.թ.ա. 64]] թ. Մեծ Հայքին վերադարձնել [[Կորդուք]]ն ու Հյուսիսային [[Միջագետք]]ը։ Պոմպեոսն անգամ ճանաչեց Տիգրան Մեծի «արքայից արքա» տիտղոսը, որից խիստ դժգոհ մնաց պարթևական արքունիքը։ Արտաշատի պայմանագիրը Տիգրան Մեծի դիվանագիտական հաջողությունն էր։ Նա կարողացավ պահպանել Մեծ Հայքի տարածքային ամբողջությունը՝ հայոց հայրենիքը՝ [[Եփրատ]]ից մինչև [[Կասպից ծով]] և Հյուսիսային [[Միջագետք]]ից մինչև [[Կուր]] գետ։ Պահպանվեց Մեծ Հայքի պետական անկախությունը՝ հայ ժողովրդի հարատևման այդ կարևորագույն երաշխիքը։ Ահա սա էր Արտաշատի պայմանագրի պատմական մեծ նշանակությունը։ [[Տիգրան Բ]]-ի կյանքի վերջին տասը տարիները Մեծ Հայքի համար խաղաղության ու տնտեսական բարգավաճման տարիներ էին։ === [[Արտավազդ Բ]]-ի գահակալություն === {{main|Արտավազդ Բ}} Տիգրան Բ-ին հաջորդեց թագաժառանգ [[Արտավազդ Բ]]-ն ([[մ.թ.ա. 55]] - [[մ.թ.ա. 34]] թթ.), որը բազմակողմանի զարգացած, օտար լեզուների գիտակ, մտավորական անձնավորություն էր։ Հույն պատմիչ [[Պլուտարքոս]]ը վկայում է, որ Արտավազդը «հորինում էր ողբերգություններ, գրում ճառեր ու պատմական երկասիրություններ»։ Նա նաև հմուտ դիվանագետ էր, իրատես քաղաքագետ և, ինչպես ցույց տվեցին հետագա իրադարձությունները, ռազմական գործիչ։ [[Արտավազդ Բ]]-ն գահ է բարձրացել Մեծ Հայքի համար բարդ քաղաքական իրավիճակում։ Արտաշատի պայմանագիրն արմատապես փոխեց ուժերի հարաբերակցությունն [[Առաջավոր Ասիա]]յում։ Հայոց թագավորությունը, որ երկար տարիներ հաջողությամբ պայքար էր մղում Հռոմի նվաճողական քաղաքականության դեմ, այժմ իր դիրքերը զիջեց Պարթևստանին։ Մեծ Հայքը հայտնվեց երկու հզոր տերությունների միջև, որոնցից յուրաքանչյուրը ջանք չէր խնայում ապահովելու նրա դաշնակցությունը։ Մեծ Հայքի դիրքորոշումը դառնում էր չափազանց կարևոր, քանի որ նրանցից յուրաքանչյուրը փորձում էր տիրապետող դիրք ստանալ տարածաշրջանում և իշխել Արևելքում։ Նման պայմաններում ի՞նչ դիրք էր գրավելու Մեծ Հայքի թագավորությունը։ Հարցադրում, որ դրվեց Արտավազդի և նրա հաջորդների առջև մի քանի դար շարունակ։ [[Արտավազդ Բ]]-ն կողմնակից էր չեզոքության քաղաքականությանը։ Նա փորձում էր երկու տերությունների հետ էլ բարիդրացիական հարաբերություններ պահպանել և թույլ չտալ, որ Մեծ Հայքը ներքաշվի պատերազմների մեջ։ Հակառակ դեպքում Արտավազդը հակված էր ընտրելու Մեծ Հայքի համար առավել անվտանգ դաշնակցությունը։ Դա երբեմն լինում էր Հռոմը, երբեմն՝ [[Պարթևաստան]]ը։ Սակայն Հռոմը որպես առավել հզոր ուժ պակաս ցանկալի էր որպես դաշնակից, քանի որ բացահայտորեն սպառնում էր Մեծ Հայքի անկախությանը։ Ուստի Արտավազդ Բ-ն ավելի հաճախ հակվում էր դեպի [[Պարթևաստան]]ը։ Դիվանագիտական ճշգրիտ քայլերով Արտավազդը ձգտում էր պահպանել Մեծ Հայքի՝ տարածաշրջանի երրորդ հզոր պետության տարածքային ամբողջականությունն ու անկախությունը։ ==== [[Կրասոս]]ի արևելյան արշավանք և Մեծ Հայք ==== [[Մ.թ.ա. 60]] թ. [[Հռոմ]]ի երեք ականավոր գործիչներ՝ [[Գնեոս Պոմպեոս]]ը, [[Հուլիոս Կեսար]]ը և [[Մարկոս Կրասոս]]ը, ստեղծեցին մի դաշինք, որը պատմագիտության մեջ հայտնի է Առաջին եռապետություն անունով։ Եռապետները Հռոմեական հանրապետությունը բաժանեցին ազդեցության գոտիների։ Մարկոս Կրասոսը ստացավ Արևելքը և միաժամանակ պարթևների դեմ պատերազմելու իրավունքը։ [[Մ.թ.ա. 54]] թվականին նա ժամանեց Արևելք և սկսեց նախապատրաստվել պարթևների դեմ արշավանքին։ Փառասեր և մեծամիտ Կրասոսը, ինչպես գրում է ժամանակակից պատմիչը, երազում էր կրկնել Ալեքսանդր Մակեդոնացու սխրանքը և հասնել մինչև Հնդկաստան։ Կրասոսը պահանջեց, որ իրեն ներկայանան Հռոմի բոլոր դաշնակից երկրների արքաները և զորք տրամադրեն։ Նրան ներկայացավ նաև [[Արտավազդ Բ]]-ն։ Հավատարիմ մնալով [[մ.թ.ա. 66]] թ. հայ-հռոմեական պայմանագրին՝ նա, որպես «հռոմեական ժողովրդի բարեկամ և դաշնակից», Կրասոսին խոստացավ տալ նշանակալից քանակությամբ զինված ուժեր (16-հազարանոց այրուձի և 24-հազարանոց հետևազոր)։ Սակայն Արտավազդը միաժամանակ առաջարկեց պարթևների դեմ արշավանքը կազմակերպել Մեծ Հայքի տարածքով։ Հայոց արքան դա հիմնավորում էր այդ արշավանքի հիշյալ ուղու թեև ավելի երկար, սակայն միանգամայն անվտանգ լինելով, քանի որ Մեծ Հայքի լեռնային տեղանքը կզրկեր պարթևական հեծելազորին իր բոլոր առավելություններից։ Ավելորդ է ասել, որ Արտավազդը մտադիր էր հռոմեական բանակի ուժերով Մեծ Հայքը զերծ պահել պարթևների հնարավոր ներխուժումից։ Սակայն, ցավոք, Կրասոսն ընտրեց արշավանքի թեև կարճ, սակայն վտանգավոր ուղին, որն անցնում էր [[Միջագետք]]ի դաժան, չոր կլիմա ունեցող անծայրածիր անապատներով և տափաստաններով։ Տուն վերադառնալու ճանապարհին Արտավազդը լուր ստացավ, որ պարթևների Օրոդես թագավորը ներխուժել է Մեծ Հայք և ասպատակում է երկրի հարավային տարածքները։ Արտավազդը, բնականաբար, այլևս չէր կարող օգնական զորք տրամադրել Կրասոսին. նա պարտավոր էր պաշտպանել հայրենիքը։ Իմանալով այդ մասին՝ Կրասոսը կոպիտ ու անքաղաքավարի խոսքերով Արտավազդին մեղադրեց դավաճանության մեջ և սպառնաց պարթևական արշավանքն ավարտելուց հետո պատժել հայոց արքային։ Արտավազդը՝ ցուցաբերելով ճկուն քաղաքական միտք և հեռատեսություն, փոխեց իր դիրքորոշումը և Օրոդեսին առաջարկեց դաշինք կնքել և համատեղ ռազմական գործողություններ ծավալել հռոմեացիների դեմ։ Պարթևների թագավորը սիրով ընդունեց այս առաջարկը, և [[մ.թ.ա. 54]] թ. վերջերին [[Արտաշատ]]ում կնքվեց հայ-պարթևական մի համաձայնագիր, որն ամրապնդվեց հայոց թագավորի քրոջ և պարթևների թագաժառանգ Բակուրի ամուսնությամբ։ Այդ ընթացքում Կրասոսը, հսկայական կորուստներ տալով, [[մ.թ.ա. 53]] թ. գարնանը հասավ [[Միջագետք]]ի Խառան քաղաքը։ Պարթևական բանակը դանդաղ նահանջում էր՝ երկրի խորքը ներքաշելով հռոմեական լեգեոններին։ Սակայն շուտով պարթևները դադարեցին նահանջել, և [[մ.թ.ա. 53]] թ. [[մայիսի 6]]-ին պարթև զորավար Սուրենը մեծ բանակով հանկարծակի ու շեշտակի հարվածով գլխովին ջախջախեց հռոմեական զորքը։ Սպանվածների թիվն անցնում էր 20 հազարից, գերիներինը՝ 10 հազարից։ Սպանվեցին նաև Կրասոսն ու նրա որդին։ Հույն պատմիչ [[Պլուտարքոս]]ը վկայում է, որ Սուրենը սպանված Կրասոսի գլուխն ուղարկում է Մեծ Հայք։ Այդ ժամանակ հայ և պարթև արքաները, նրանց մերձավորները [[Արտաշատ]]ի թատրոնում դիտում էին հույն նշանավոր թատերագիր Եվրիպիդեսի «Բաքոսուհիները» ողբերգությունը։ Հույն դերասան Յասոնը եղջերվի բուտաֆորային գլխի փոխարեն բեմ է դուրս գալիս Կրասոսի գլխով և արտասանում. «Մենք գալիս ենք սարերից և բերել ենք հարուստ որս», ինչը մեծ ցնծությամբ ընդունվեց հանդիսականների կողմից։ Նույն պատմիչի խոսքերով՝ «այսպես ավարտվեց Կրասոսի արևելյան արշավանքը, որը վերջացավ ողբերգության նման»։ ==== Անտոնիոսի պարթևական և հայկական արշավանքներ ==== Կրասոսի պարտությունը ծանր տպավորություն թողեց [[Հռոմ]]ում, սակայն ներքաղաքական բարդ իրադարձությունները խանգարեցին նոր արշավանք կազմակերպել և վրեժխնդիր լինել պարթևներից։ Ավելին, [[Հուլիոս Կեսար]]ի սպանությունը ([[մ.թա. 44]] թ.) երկիրը ներքաշեց քաղաքացիական պատերազմների հորձանուտը։ Օգտագործելով հարմար պահը՝ պարթևա-հայկական միացյալ բանակը [[մ.թ.ա. 40]] թ., պարթև թագաժառանգ Բակուրի և հայ զորավար Վասակի գլխավորությամբ՝ անցնելով [[Եփրատ]]ը, ներխուժեց Ասորիք։ Փյունիկիայի, Ասորիքի, Պաղեստինի և Միջերկրական ծովի ափին գտնվող քաղաքները, որոնք դժգոհ էին հռոմեական ծանր տիրապետությունից, հայերին և պարթևներին դիմավորում են ցնծությամբ՝ իրար հետևից իրենց դարպասները բացելով նրանց առջև։ Պարթևների և հայերի հայտնվելը [[Միջերկրական ծով]]ի ափերին սթափեցրեց Հռոմին և ստիպեց դիմել կտրուկ միջոցների։ Արևելք ուղարկվեց Բասոս զորավարը, որը վճռական ճակատամարտում պարտության մատնեց դաշնակիցներին։ Կռիվների ժամանակ սպանվեց նաև թագաժառանգ Բակուրը։ Անսպասելիորեն խզվեց հայ-պարթևական դաշինքը՝ [[Պարթևաստան]]ում սկսված գահակալական պայքարի պատճառով։ Հռոմեացիներն անմիջապես օգտագործեցին այս հարմար պահը։ Հռոմում իշխանության գլուխ եկած Երկրորդ եռապետության ([[Մարկոս Անտոնիոս]], Մարկոս Լեպիդոս և [[Օկտավիանոս Օգոստոս]]) որոշմամբ Արևելք ուղարկվեց [[Մարկոս Անտոնիոս]]ը։ [[Մ.թ.ա. 38]] - [[մ.թ.ա. 37]] թթ. Անտոնիոսը դեպի Պարթևաստան մեծ արշավանքի նախապատրաստություններ սկսեց։ Այս անգամ արշավանքի երթուղին անցնելու էր Մեծ Հայքով։ Ուստի հռոմեացիներին անհրաժեշտ էր ձեռք բերել Մեծ Հայքի դաշնակցությունը։ Արտավազդը կանգնած էր երկընտրանքի առջև։ Ստեղծված ծանր պայմաններում Արտավազդն ստիպված եղավ կրկին դաշնակցել հռոմեացիներին։ Հայոց թագավորն Անտոնիոսին խոստացավ 11 -հազարանոց օգնական զորք տրամադրել և թույլատրել պարթևների դեմ ռազմարշավը Մեծ Հայքի տարածքով։ [[Մ.թ.ա. 36]] թ. ամռանը Անտոնիոսը 100-հազարանոց բանակով և երեք հարյուր սայլերի վրա բարձած պաշարողական տեխնիկայով սկսեց իր արշավանքը։ Հռոմեական բանակն անցավ Մեծ Հայքի տարածքով, մտավ [[Տիգրան Մեծ]]ի օրոք Մեծ Հայքին ենթակա, իսկ այժմ պարթևներին դաշնակից [[Ատրպատական]]։ Անտոնիոսը շտապում էր օր առաջ գրավել [[Ատրպատական]]ի մայրաքաղաք Փրաասպան, ուստի, պաշարողական մեքենաների համար առանձնացնելով երկու լեգեոն, ինքը հիմնական ուժերով շարժվեց երկրի խորքերը։ Պարթևներն անմիջապես օգտագործեցին այդ պահը և, հարձակվելով, ոչնչացրին պաշարողական մեքենաները։ Պարզ դարձավ, որ առանց այդ մեքենաների անհնարին էր գրավել պարթևական քաղաքները։ Իր հերթին լավ հասկանալով արշավանքի հնարավոր ձախողումը՝ Արտավազդը որոշեց վերադառնալ Մեծ Հայք և հրաժարվել ռազմական հետագա գործողություններին մասնակցելուց։ Հետագայում իրեն արդարացնելու համար Անտոնիոսն օգտագործեց այդ հանգամանքը՝ Արտավազդին հռչակելով դասալիք և իր պարտության հիմնական մեղավոր։ Այս մեղադրանքը կեղծ է, քանզի Անտոնիոսի պարտվելուց հետո էր, որ Արտավազդը հետ էր քաշել իր զորամասերը։ [[Մ.թ.ա. 36]] թ. աշնանը Անտոնիոսի բանակը ստիպված էր նահանջել։ 27 օր տևած նահանջի ընթացքում հակառակորդն անընդհատ հարձակումներով ուժասպառ էր անում հռոմեացիներին։ Նրանք կորցրին 32 հազար, իսկ դաշնակիցները՝ 12 հազար զինվոր։ Հայկական կողմը թագավորի հեռատեսության շնորհիվ կորուստներ չունեցավ։ Միայն Մեծ Հայք հասնելուց հետո Անտոնիոսը կարողացավ հանգիստ շունչ առնել, բուժել զինվորների վերքերն ու կարգի բերել բարոյալքված բանակը։ Այդուհանդերձ, Մեծ Հայքում էլ նա զգալի կորուստներ ունեցավ հայկական սառնամանիքների պատճառով։ Մեծ Հայքից նա մեկնեց [[Ալեքսանդրիա]]։ Հռոմեական սենատին ուղարկված զեկուցագրում Անտոնիոսը, իր ապաշնորհությունն ու մեղքը քողարկելու նպատակով, ռազմական վիթխարի ծախսերն ու մարդկային ահռելի կորուստները բացատրում է իբրև թե հայոց թագավորի դավաճանությամբ։ Իր վարկաբեկված հեղինակությունն ինչ-որ չափով վերականգնելու համար նա ծրագրում է գրավել ու կողոպտել Մեծ Հայքը։ Սկզբում նա փորձում է Արտավազդին ծուղակը գցել։ Դիմելով խորամանկության՝ նրան հրավիրում է Ալեքսանդրիա՝ իբրև պարթևների դեմ նոր արշավանքի ծրագիրը քննարկելու։ Կանխազգալով վտանգը՝ Արտավազդը հրավերը մերժեց։ Ապա Անտոնիոսը խնամախոս ուղարկեց Արտաշատ՝ Արտավազդին հրավիրելու Ալեքսանդրիա՝ հայոց արքայադստեր և իր ու Եգիպտոսի թագուհի Կլեոպատրայի որդի Ալեքսանդրի ամուսնության հարցը քննարկելու։ Մերժում ստանալով՝ Անտոնիոսը [[մ.թ.ա. 34]] թ. ամռանը անակնկալ արշավեց դեպի Հայոց թագավորություն։ Հարձակումն այնքան անսպասելի էր, որ հռոմեական բանակը, առանց լուրջ դիմադրության հանդիպելու, մոտեցավ [[Արտաշատ]]ին։ Անըմբռնելի է, սակայն փաստ, որ Արտավազդն իր առնվազն 70 հազարանոց բանակը մարտի չհանեց հռոմեական 60 հազարանոց բանակի դեմ։ Նա, թերևս, համոզված էր, որ վեճը կարելի է լուծել խաղաղությամբ։ Նման դեպքում, թերևս, երկիրը կարող էր զերծ մնալ ավերածություններից, բայց անմիջականորեն վտանգվում էր թագավորի անձը։ Բանակցություններ վարելու փոխարեն Անտոնիոսը ձերբակալեց հայոց թագավորին, նրա ընտանիքը և կողոպտեց արքունի գանձերը։ Անտոնիոսի այս քայլը դատապարտել են անգամ իրենք՝ հռոմեացիները։ Այսպես, [[Դիոն Կասսիոս]]ը գրում է, թե Անտոնիոսը [[Արտավազդ]]ին «խաբելով, ձերբակալելով ու շղթայելով, մեծապես վարկաբեկել է հռոմեական ժողովրդի հեղինակությունը»։ Այսուհանդերձ հռոմեացիներն իրենց նպատակին չհասան։ Հռոմեական գերությունից խուսափած թագաժառանգ Արտաշեսը փորձեց հակահարված տալ հակառակորդին և ազատել կալանված արքային, սակայն հապշտապ և լավ չկազմակերպված գործողություններով որևէ արդյունքի չհասավ։ Նա պարտություն կրեց և փախավ [[Պարթևաստան]]։ Մեծ Հայքի քաղաքներում թողնելով հռոմեական կայազորներ, Անտոնիոսը վերադարձավ [[Եգիպտոս]]՝ իր հետ տանելով [[Արտավազդ Բ]]-ին և նրա ընտանիքը։ Նա [[Ալեքսանդրիա]]յում հաղթահանդես կազմակերպեց, որի ժամանակ բոլորի ուշադրության կենտրոնում ոսկե շղթաներով շղթայված հայոց թագավորն ու նրա ընտանիքն էր։ Գերիներին հորդորել էին խոնարհվել Կլեոպատրային և նրան մեծարանքի խոսքեր շռայլել։ Սակայն հայոց արքան և նրա հարազատներն անցան հպարտորեն ու արժանապատիվ։ Ինչպես գրում է ժամանակակից հույն պատմիչը, «նրանք ցույց տվեցին իրենց ոգու արիությունը»։ Հայերի նման կեցվածքը մեծ տպավորություն թողեց։ Վիրավորված Կլեոպատրան չներեց Արտավազդին և կարգադրեց զնդան նետել նրան։ Անտոնիոսի ինքնագլուխ գործողությունները խիստ սրեցին նրա հարաբերությունները պաշտոնական Հռոմի հետ։ Քաղաքացիական պատերազմը դարձավ անխուսափելի, որը և շուտով բռնկվեց։ [[Մ.թ.ա. 31]] թ. [[սեպտեմբերի 2]]-ին [[Ակտիումի ճակատամարտ]]ում Անտոնիոսը լիակատար պարտություն կրեց եռապետ Գայոս [[Օկտավիանոս Օգոստոս]]ի բանակից և փախավ [[Ալեքսանդրիա]]։ Նույն թվի հոկտեմբերին՝ Կլեոպատրայի կարգադրությամբ [[Արտավազդ Բ]]-ն մահապատժի ենթարկվեց Ալեքսանդրիայում։ Շատ չանցած, Օկտավիանոսի կողմից գերի վերցվելու վտանգն ստիպեց Անտոնիոսին և Կլեոպատրային ինքնասպանությամբ վերջ տալ իրենց կյանքին։ === [[Արտաշես Բ]] === {{main|Արտաշես Բ}} [[Արտավազդ Բ]]-ի գերեվարությունից հետո հռոմեական բանակը ռազմակալեց Մեծ Հայքը։ Թալանվեցին քաղաքներն ու մեհյաններում կուտակված մեծ հարստությունները։ Հռոմեական սկզբնաղբյուրներում մանրամասն նկարագրվում է Երիզա ավանում գտնվող Անահիտ աստվածուհու հռչակավոր մեհյանի կողոպուտը, և թե ինչպես են ընչաքաղց հռոմեացի զինվորներն առանձին կտորների վերածել աստվածուհու ոսկեձույլ արձանը։ Սակայն հռոմեացիների կողմից ռազմակալված Մեծ Հայքը փոթորկվում էր։ Գերեվարությունից խույս տված թագաժառանգ Արտաշեսը, հաջողության չհասնելով, իր զորքերով քաշվեց [[Պարթևաստան]]։ Քաղաքական իրադրության կտրուկ փոփոխությունն ստիպեց [[Պարթևաստան]]ի [[Հրահատ Դ]] թագավորին ևս փոխել վերաբերմունքը Մեծ Հայքի նկատմամբ։ Նա ոչ միայն ապաստան տվեց փախստական թագաժառանգին և իր դստերը կնության տվեց նրան, այլև ռազմական մեծ օգնություն տրամադրեց հռոմեական նվաճողների դեմ պայքարը կազմակերպելու համար։ Արտաշեսի գործողություններն ավելի նպատակասլաց դարձան հատկապես [[Ակտիումի ճակատամարտ]]ից հետո։ Հայ-պարթևական զորքերի գլուխ անցած նա մտավ Մեծ Հայք և, մի քանի վճռական ճակատամարտերում պարտության մատնելով հռոմեական լեգեոններին, նրանց դուրս շպրտեց երկրից։ [[Մ.թ.ա. 30]] թ. Արտաշեսը հանդիսավորությամբ հռչակվեց հայոց թագավոր։ [[Արտաշես Բ]]-ն ([[մ.թ.ա. 30]] - [[մ.թ.ա. 20]]) ուժեղ անհատականություն էր, վճռական և անհաշտ թշնամու նկատմամբ։ Նա Հռոմից պահանջեց հետ վերադարձնել իր կրտսեր եղբայրներին՝ Տիգրանին և Արտավազդին, սակայն մերժում ստացավ։ Ի պատասխան հոր՝ [[Արտավազդ Բ]]-ի մահապատժի, նա կարգադրեց սրի քաշել Մեծ Հայքում գտնվող հռոմեացիներին։ Այնուհետև արշավեց Հռոմի դաշնակից [[Ատրպատական]]ի թագավորության դեմ, գրավեց այն և միացրեց իր թագավորությանը։ Մեծ Հայքի թագավորությունը նրա օրոք նշանակալից չափով ուժեղացավ։ Ուստի պատահական չէ որ նրա հատած դրամները կրում էին «արքայից արքա» մակագրությունը։ Երիտասարդ և եռանդուն թագավորը լի էր վճռականությամբ՝ վերականգնելու Հայոց թագավորության երբեմնի հզորությունը։ [[Արտաշես Բ]]-ի շեշտված հակահռոմեական դիրքորոշումը և հատկապես դաշինքը [[Պարթևաստան]]ի հետ մեծապես հարվածում էին [[Հռոմ]]ի արևելյան քաղաքականությանը՝ խոչընդոտելով նրա զավթողական ծրագրերին։ Ուստի Օգոստոս կայսրը, որ ուշի-ուշով հետևում էր Մեծ Հայքում տեղի ունեցող իրադարձություններին, վճռում է տապալել անցանկալի [[Արտաշես Բ]]-ին և փոխարենը գահ բարձրացնել նրա կրտսեր եղբորը՝ արքայազն Տիգրանին։ Վերջինս տասը տարուց ի վեր գտնվելով Հռոմում, ստացել էր հռոմեական դաստիարակություն։ [[Մ.թ.ա. 20]] թ. հռոմեացիները կազմակերպեցին Հայոց թագավորի սպանությունը։ Արտաշիսյան Մեծ Հայքը զրկվեց իր վերջին հզոր տիրակալից, որը շատ բան արեց վերականգնելու համար Հայոց թագավորության երբեմնի հզորությունը։ === Վերջին [[Արտաշեսյաններ]] === {{main|Տիգրան Գ|Տիգրան Դ|Արտավազդ Գ|Էրատո}} [[Արտաշես Բ]]-ի սպանությունից անմիջապես հետո [[Օկտավիանոս Օգոստոս]]ի կարգադրությամբ թագաժառանգ, ապագա կայսր [[Տիբերիոս]]ը [[Արտաշատ]]ում հանդիսավորությամբ գահ բարձրացրեց [[Տիգրան Գ]]-ին ([[մ.թ.ա. 20]]- [[մ.թ.ա. 8]] թթ.)։ Այս իրադարձությունը [[Հռոմ]]ում դիտվել է որպես կարևոր հաղթանակ և նշվել շուքով։ Հատվել են ոսկե և արծաթե դրամներ՝ «Մեծ Հայքը նվաճված» մակագրությամբ, իսկ նշանավոր բանաստեղծներ Օվիդիոսն ու Հորացիոսն անգամ ձոնել են դրան հատուկ ներբողներ։ Հակառակ հռոմեացիների ակնկալիքների, [[Տիգրան Գ]]-ն չդարձավ [[Հռոմ]]ի հլու կամակատարը։ Կյանքի վերջին տարիներին նա հրաժարվեց հռոմեական կողմնորոշումից և վարեց միանգամայն անկախ քաղաքականություն։ Նրա քաղաքականությունը շարունակեց նաև նրա հաջորդն ու որդին՝ [[Տիգրան Դ]]-ն ([[մ.թ.ա. 8]] - [[մ.թ.ա. 5]], [[մ.թ.ա. 2]] - մ.թ. [[1]])։ Դեպքերի նման զարգացումից անհանգստացած Օգոստոսը մեծ բանակով Մեծ Հայք է ուղարկում իր որդեգիր Գայոս Կեսարին, որը գահընկեց է անում [[Տիգրան Դ]]-ին և թագավոր հռչակում նրա հորեղբայր [[Արտավազդ Գ]]-ին ([[մ.թ.ա. 5]] - [[մ.թ.ա. 2]])։ 25 տարի Հռոմում ապրած և հայ իրականությունից խորթացած այս թագավորը Մեծ Հայքը կառավարում է հռոմեական օրենքներով և անզուսպ թալանում պետական գանձարանը։ Չհանդուրժելով այս իրավիճակը՝ հայերն ապստամբում են նրա դեմ և սպանում։ Վերստին գահ է բարձրանում [[Տիգրան Դ]]-ն, այս անգամ քրոջ՝ [[Էրատո]]յի հետ միասին ([[մ.թ.ա. 2]] - մ.թ. [[1]])։ Հայոց թագավորը բանակցություններ վարեց Օգոստոսի հետ, որպեսզի վերջինս ճանաչի իր թագավորությունը։ Այդ ուղղությամբ ձեռք բերվեց որոշակի պայմանավորվածություն։ Բայց [[1]] թ. կովկասյան լեռնականների դեմ մղված պատերազմներից մեկի ժամանակ [[Տիգրան Դ]]-ն սպանվեց, իսկ [[Էրատո]]ն էլ հրաժարվեց գահից։ == Դրածո արքաներ == {{Հիմնական|Հայաստանի դրածո արքաների ցանկ (1-52 թվականներ)}} Արտաշեսյան արքայատոհմի արական ներկայացուցիչների սպառումով՝ հռոմեացիները հնարավորություն ստացան հայկական գահին դնելու իրենց բրածոներին։ Մ.թ. [[1]] թվականից մինչև [[52]] թվականը հռոմեացիների օգնությամբ գահ բարձրացան [[Ատրպատական]]ի և Վիրքի արքայատոհմի ներկայացուցիչները։ Սակայն մյուս կողմից իր դրածոներին էր նշանակում նաև հարևան [[Պարթևաստան]]ը։ Հայ ժողովուրդը համառ պայքար էր մղում օտարազգի դրածո թագավորների դեմ, իսկ հայոց ավագանին ձգտում էր հիմք դնել հայկական նոր արքայատոհմի։ Այդ պայմաններում բոլորովին պատահական չէր, որ օտարազգի դրածո թագավորները, բացի Զենոնից ([[18]]-[[34]]), դարձան հայ ավագանու վրիժառության զոհը։ Բավական երկար և խաղաղ իշխեց միայն Զենոնը։ Զենոնը Պոնտոսի արքայական տան ներկայացուցիչ էր, սակայն մեծացել էր Մեծ Հայքում, ծանոթ էր հայկական սովորույթներին և վայելում էր ժողովրդի համակրանքը։ Նա նաև ընդունեց Արտաշես տոհմական անունը և սկսեց կոչվել Զենոն-Արտաշես։ [[Զենոն-Արտաշես]]ից հետո հայոց սպարապետ [[Դիմաքսյաններ|Գիսակ Դիմաքսյան]]ի հակահռոմեական ապստամբության շնորհիվ Հայոց թագավորությունը կարճ ժամանակով ([[37]]-[[43]] թթ.) կարողացավ վերականգնել իր լիակատար անկախությունը։ Սակայն դրանից հետո էլ հռոմեացիների օգնությամբ հայոց գահին էին բազմում Վիրքի արքայազները։ [[Հռոմ]]եական նշանավոր բանաստեղծ [[Վերգիլիոս]]ի հետևյալ դիպուկ այլաբանության մեջ՝ «կամուրջներ չհանդուրժող [[Արաքս]]»-ում ակնարկվում է հայ ժողովրդի համառ պայքարը նվաճողների դեմ։ Քաղաքական անիշխանության հետևանքով մ.թ. [[37]] թ-ին Մեծ Հայքից անջատվեցին հարավում՝ [[Հայկական Միջագետք]]ը (27.000 քառ. կմ) [[Մծբին]] քաղաքով, որն անցավ [[Պարթևաստան]]ին և Գոդերձական երկիրը (4100 քառ. կմ)՝ հյուսիսում, որն էլ անցավ Վիրքին։ Հայոց ավագանին սկսեց հայացքն ուղղել դեպի [[Պարթևաստան]], որն էլ իր հերթին փորձում էր հայոց գահին հաստատել [[Պարթև Արշակունիներ]]ին<ref>[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]], հատոր 7, էջ 435</ref>։ == [[Արշակունիներ]] == === Հռոմեապարսկական [[54]]-[[64]] թթ. պատերազմ === {{main|Տիգրան Զ|Կորբուլոն|Ներոն|Տրդատ Ա}} [[Պատկեր:Հռոմեա-պարթևական պատերազմ, 58-60.svg|մինի|250px|Պատերազմի առաջին փուլը՝ 58-60 թթ.]] [[1-ին դար]]ի կեսերից նոր փուլ սկսվեց հայ-պարթևական հարաբերություններում։ [[Պարթևաստան]]ում գահ բարձրացած [[Վաղարշ Ա]] Արշակունին ([[51]]-[[80]] թթ.) ծրագրել էր Մեծ Հայքում թագավոր հռչակել իր եղբորը՝ Տրդատին, ինչը համընկնում էր հռոմեական ծավալապաշտ քաղաքականությանը դիմակայող հայ ավագանու նկրտումներին։ [[52]] թ-ին Վաղարշն ու Տրդատը պարթևական զորքով մտնելով Մեծ Հայք, օգնում են [[հայեր]]ին դուրս վտարել հռոմեական դրածոներին և նրանց կողմից թագավոր հռչակված Հռադամիզդին, ով շուտով փախնում է Վիրք՝ հոր մոտ։ Տրդատը հռչակվեց Մեծ Հայքի թագավոր, սակայն [[Հռոմեական կայսրություն]]ը չհապաղեց ճանաչել նրան որպես թագավոր և սկսեց պատերազմական գործողություններ [[Պարթևաստան]]ի և Տրդատի դեմ, որ որոշ ընդհատումներով տևեց 10 տարի՝ [[54]]-[[64]] թթ.: Հռոմեական [[Ներոն]] կայսրը Արևելք է ուղարկում [[Կորբուլոն]] զորավարին։ Այդ նույն ժամանակ [[Միջին Ասիա]]յի ցեղերի հարձակումների պատճառով Վաղարշը ստիպված զորքի մեծ մասը դուրս է բերում Մեծ Հայքից և ուղղում Միջին Ասիա։ Այդ պատճառով, երբ հռոմեացիները [[58]] թ. ներխուժեցին Մեծ Հայք, նրանց լուրջ դիմադրություն ցույց չտրվեց և նրանք անարգել հասան [[Արտաշատ]], գրավեցին և ավերեցին այն։ Տրդատն իր փոքրաթիվ ուժերով հեռանում է Ատրպատական, որի թագավորը նրա եղբայրն էր՝ Բակուրը։ [[59]] թ-ին [[Կորբուլոն]]ի զորքերը շարժվում են դեպի [[Տիգրանակերտ]]։ Ուժերն անհավասար էին, և հռոմեացիները գրավում են [[Տիգրանակերտ]]ը։ Ներոնը [[60]] թ. հայոց գահին է բազմեցնում [[Կապադովկիա]]յի թագավորական ընտանիքից [[Տիգրան Զ]]-ին, որի գահակալությունը մեծ դժգոհություն է առաջացնում երկրում։ Շուտով, համոզված լինելով, որ պատերազմը հաղթած է, Կորբուլոնը թողնելով Մեծ Հայքում 5.000-անոց զորք հեռանում է [[Սիրիա]]։ Սակայն շուտով Վաղարշն ու Տրդատը դարձյալ մեծ զորքով մտնում են Մեծ Հայք և ժողովրդի օգնությամբ գահընկեց են անում Տիգրանին, ով շուտով փախնում է երկրից։ [[Պատկեր:Roman-Parthian War 61-63.svg|մինի|250px|ձախից|Պատերազմի երկրորդ փուլը՝61-63 թթ.:]] [[61]] թ-ին [[Կորբուլոն]]ն անկարող լինելով կոտրել հայ-պարթևական միացյալ բանակի դիմադրությունը խնդրում է կայսրին փոխարինել իրեն։ Մինչ այդ Կորբուլոնը [[Մծբին]] քաղաքում զինադադար է կնքում և Տրդատին ճանաչում Հայոց թագավոր։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է հաշտություն կնքել և [[Կորբուլոն]]ին փոխարինում է [[Պետոս]] զորավարով։ [[61]] թ-ի աշնանը [[հռոմ]]եացիները դարձյալ ներխուժում են Մեծ Հայք և շարժվում դեպի [[Տիգրանակերտ]]։ Սակայն [[հայեր]]ի համառ դիմադրությունը ստիպում է Պետոսին կանգ առնել [[Հռանդեա]] կոչվող վայրում՝ [[Արածանի]] գետի հովտում։ Շուտով Պետոսի ճամբարը հայտնվում է հայ-պարթևական բանակի շրջափակման մեջ։ [[62]] թ-ի գարնանը տեղի է ունենում ճակատամարտ, որ հայտնի է որպես [[Հռանդեայի ճակատամարտ]], որտեղ [[հռոմ]]եացիները ջախջախիչ պարտություն են կրում և Պետոսը հաշտություն է խնդրում։ Հաղթողները ծաղրուծանակի ենթարկելով հռոմեացիներին ստիպում են նրանց ծնկաչոք անցնել նիզակներով պատրաստված «լծի» տակով, որ մեծագույն խայտառակություն էր։ [[Ներոն]] կայսրը, [[Հռոմ]]ի հեղինակությունը փրկելու համար թագ է առաջարկում Տրդատին, սակայն եթե նա ժամանի [[Հռոմ]] և անձամբ ստանա այն։ Տրդատը համաձայնվում է և [[Հռանդեա]]յում հաշտության պայմանագիր կնքելուց հետո 3500 հոգանոց շքախմբով մեկնում է [[Հռոմ]], որտեղ նրան ընդունում են արքայավայել։ [[Ներոն]]ը բաի թագից նաև արհեստավորներ է տրամադրում հռոմեացիների կողմից ավերված [[Արտաշատ]]ի վերականգնման համար։ [[66]] թ-ին [[Տրդատ Ա]]-ն վերադառնում է Մեծ Հայք։ === [[66]]-[[117]] թթ. === {{main|Տրդատ Ա|Սանատրուկ|Պարթամասիր}} [[Պատկեր:Գառնու հեթանոսական տաճար հեռանկարային.jpg|մինի|[[Գառնու հեթանոսական տաճար]]ը կառուցված Տրդատ Ա-ի կողմից 77թ․|alt=]] [[Պատկեր:Տրդատ Ա թագավոր. ընդօրինակություն քանդակից.jpg|մինի|Տրդատ Ա-ի արձանը Լուվրի թանգարան]] [[Տրդատ Ա]]-ի գահակալման ընթացքում՝ [[60]]-[[88]] թթ., միջազգային ասպարեզում Մեծ Հայքի վիճակը կայունանում է։ Վերականգնվում է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը, կառուցվում են [[Գառնիի հեթանոսական տաճար]]ն ու [[գառնու բերդ|ամրոցը]]։ Տրդատին հաջորդում է [[Սանատրուկ]] Բ Արշակունին՝ [[88]]-[[110]] թթ.: Սանատրուկն աթոռանիստ է դարձնում [[Մծուրք]] քաղաքը՝ [[Արածանի]]ի ափին, [[Մշո դաշտ]]ում։ Սակայն հետագայում այն կործանվում է երկրաշարժից։ [[Սանատրուկ]]ի գահակալումն անցավ համեմատաբար խաղաղ պայմաններում։ Սակայն [[Պարթև Արշակունիներ]]ը պետք է ստանային [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի]] համաձայնությունը Հայոց գահին Արշակունու բազմեցնելու համար։ Երբ առանց [[Հռոմ]]ի համաձայնության պարթևները Մեծ Հայքում արքա հռչակեցին պարթև արքայազն [[Պարթամասիր]]ին, հռոմեացի [[Տրայանոս]] կայրսը դա ընդունեց որպես պայմանագրի խախտում և մեծ զորքով շարժվեց Մեծ Հայք։ [[Հռոմ]]եացիները ճամբար խփեցին [[Եկեղյաց]] գավառում, որտեղ նրան ներկայացավ [[Պարթամասիր]]ը։ Բանակցություններից հետո տեղի ունեցավ բախում, որի ընթացքում [[Պարթամասիր]]ը սպանվեց։ Տրայանոսը հռչակեց Մեծ Հայքը հռոմեական նահանգ, որ սակայն կարճ կյանք ունեցավ։ [[Տրայանոս]] կայսեր մահից հետո՝ [[117]] թ-ին, նրա հաջրոդ [[Հադրիանոս]] կայսրը գիտակցելով, որ չի կարող պահել իր նախորդի նվաճումները դուրս է բերում զորքերը մի շարք գրավված տարածքներից՝ այդ թվում Մեծ Հայքից։ === [[Վաղարշ Ա]]-ից մինչև [[Պարթև Արշակունիներ]]ի տապալում === {{main|Վաղարշ Ա|Սոհեմոս|Վաղարշ Բ|Խոսրով Ա|Տրդատ Բ}} [[Պատկեր:Arshakuni Armenia 150-en.svg|250px|մինի|Արշակունյաց Հայաստանը 150 թ-ին:]] [[117]] թ-ին վերականգնվում է Մեծ Հայքի անկախությունը։ Թագավոր է հռչակվում [[Վաղարշ Ա]]-ն՝ [[117]]-[[140]] թթ.: Նա առաջին հերթին [[Արարատյան դաշտ]]ում, Վարգեսավան գյուղաքաղաքի վայրում հիմնադրում [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որ ժամանակի ընթացքում դառնում է Մեծ Հայքի երկրորդ մայրաքաղաքը։ Վաղարշի գահակալում անցնում է խաղաղ պայմաններում։ Նրա մահից հետո [[հռոմ]]եացիները, խախտելով [[Հռանդեա]]յի պայմանագիրը Հայոց գահին են բազմեցնում [[Հռոմ]]ի ծերակույտի անդամ [[Սոհեմոս]]ին, ում [[Մովսես Խորենացի]]ն անվանում է Տիգրան։ Սակայն [[161]] թ-ին պարթևական զորքը հայերի աջակցությամբ դուրս է վռնդում նրան և հռոմեական լեգեոնները և թագավոր է հռչակվում [[Բակուր Ա]] Արշակունին։ [[163]] թ-ին հռոմեացիները դարձյալ գրավում և ավերում են [[Արտաշատ]]ն ու Բակուրին որպես գերի տանում [[Հռոմ]], որտեղ էլ նա վախճանվում է։ [[Հռոմ]]ում պահպանված [[հունարեն]] մի արձանագրությունում հիշատակվում է Բակուրը. «Ավրելիոս Պակորոս (Բակուր)՝ Մեծ Հայքի թագավոր»։ [[Հռոմ]]եացիները դարձյալ գահին են բազմեցնում [[Սոհեմոս]]-Տիգրանին, ով կառավարել է [[164]]-[[186]] թթ.: [[176]] թ-ի [[լատիներեն]] մի արձանագրությունից հետևում է, որ Մեծ Հայքում տեղակայված են երկու [[հռոմ]]եական ջոկատ, որոնք պատկանում են XII Ֆուլմինատա և XV Ապոլլինարիս [[լեգեոն]]ներին։ [[185]] թ-ի մեկ այլ արձանագրությունից հետևում է, որ նրանք շաուրնակում են [[Վաղարշապատ]]ի պաշտպանական ամրությունների շինումը։ [[Հայեր]]ը՝ Տրդատ իշխանի գլխավորությամբ ապստամբում են, սակայն հռոմեացիները ճնշում են ապստամբությունը, իսկ Տրդատին աքսորում [[Բրիտանիա]]։ Սակայն [[Հռոմ]]ում տիրող գահակալական կռիվների պատճառով [[Հռոմեական կայսրություն]]ը թուլանում է և Հայոց գահին է բազմում [[Վաղարշ Բ]]-ն՝ [[185]]-[[198]] թթ., որի օրոք Մեծ Հայքն այնքան է հզորանում, որ Հայ [[Արշակունիներ]]ի իշխանությունը դառնում է ժառանգական։ [[Հռոմ]]ի կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս]]ի հետ կնքած պայմանագրով հռոմեական [[լեգեոն]]ները դուրս էին բերվում Մեծ Հայքից և հռոմեացիները պետք է գումար վճարեին Հայոց Այրուձիին, որը հյուսիսում իրականացնում էր [[կովկաս]]յան լեռնանցքների պաշտպանությունը լեռնական ցեղերից, որոնց դեմ պատերազմնելիս էլ զոհվում է [[Վաղարշ Բ]]-ն։ Նրան հաջորդում է որդին՝ [[Խոսրով Ա]]-ն՝ [[198]]-[[215]] թթ.: [[3-րդ դար]]ի սկզբներին [[Պարթևաստան]]ում հակամարտություն է սկսվում պարթև Արշակունի և պարսիկ Սասանյան տոհմերի միջև։ Հայ [[Արշակունիներ]]ը հավատարիմ էին մնացել իրենց դաշնակից [[պարթև Արշակունիներ]]ին Արտաշիր Սասանյանի՝ վերջիններիս դեմ մղված կռիվների ժամանակ։ Ի պաշտպանության պարթև Արշակունիների [[Խոսրով Ա]]-ն երեք հաջող արշավանք է ձեռնարկում [[Սասանյաններ]]ի դեմ և վերադառնում հաղթանակով։ [[Հռոմեական կայսրություն]]ը նախանձով էր հետևում Հայոց թագավորի հաջողություններին՝ դրանցում տեսնելով իր ախոյանին [[Առաջավոր Ասիա]]յում։ [[Կարակալա]] կայսրը մեծ զորքով գալով [[Ասորիք]], խաբեությամբ գերի է վերցնում Խոսրովին և ուղարկում [[Հռոմ]]։ Այս նենգ արարքը զայրույթ է առաջացնում Մեծ Հայքում, ուր թագավոր է հռչակվում Խոսրովի տղան՝ [[Տրդատ Բ]]-ն՝ [[215]]-[[253]] թթ.: === [[Տրդատ Բ]] և [[Արտավազդ Ե]] === {{main|Տրդատ Բ|Արտավազդ Ե}} Շուտով [[Տրդատ Բ]]-ն թագ է ստանում [[Մակրինիոս]] կայսրից։ Նա շաուրնակելով հոր քաղաքականությունը, Երախնավու Անձևացի զորավարի հետ մի քանի հաջող արշավանք է ձեռնարկում ընդդեմ [[Սասանյաններ]]ի, սակայն դա չփրկեց [[Պարթև Արշակունիներ]]ին։ [[Սասանյաններ]]ի հակահարվածը երկար սպասեցնել չտվեց. չնայած նրանց առաջին հարձակումը [[Արտաշիր Սասանյան]]ի գլխավորությամբ մատնվել էր անհաջողության, նրա որդին՝ [[Շապուհ Ա]]-ն կարողացավ հաջող արշավանքներ ձեռնարկել դեպի Մեծ Հայք։ [[Տրդատ Բ]]-ն, [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] թուլացման և [[Սասանյաններ]]ի հզորացման պատճառով չէր կարողանում դիմադրություն ցույց տալ վերջիններիս, [[253]] թ-ին հեռացավ [[Հռոմեական կայսրություն]], և շաուրնակեց թագավորել երկրի արևմտյան հատվածում։ Արևելյան հատվածում, [[Շապուհ Ա]]-ի օգնությամբ առժամանակ գահակալեց [[Արտավազդ Ե]]-ն ([[253]]-[[262]] թթ.)։ Նա զորքով օժանդակեց Շապուհին հռոմեացիների դեմ մղված պատերազմում որտեղ հռոմեացինեը կրեցին ծանր պարտություն իսկ կայսր [[Վալերիանոս]]ն ընկավ գերի։ Ըստ հռոմեացի պատմիչ [[Տրեբելլիոս Պոլիոն]]ի [[Արտավազդ Ե]]-ն նամակ է ուղարկում Շապուհին, որտեղ խնդրում է ազատել [[Վալերիանոս]]ին։ Ահա նամակի բովանդակությունը. {{quote|Համակիր եմ քո փառքին, բայց երկյուղ եմ կրում, որ դու ոչ այնքան հաղթել ես, որքան հրահրել ես մոլեգին կռիվը։ [[Վալերիանոս]]ին այժմ պահանջում եմ ազատ արձակել և նրա որդին, և նրա թոռը, և հռոմեական զորավարները, և ամբողջ [[Գալլիա]]ն, և ամբողջ [[Աֆրիկա]]ն, և ամբողջ [[Իսպանիա]]ն, ամբողջ [[Իտալիա]]ն, ու նաև բոլոր ժողովուրդները, որոնք ապրում են Իլլիրիկումում (Իլլիրիկ պրովինցիա), նաև Արևելքում ու [[Պոնտոս]]ում, և որոնք կողմնակից են հռոմեացիներին կամ նրանց հպատակ են։ Դու վերցրիր գերի միայն մի ծերունու, իսկ քեզ հետ խիստ թշնամացրիր աշխարհի բոլոր ժողովուրդներին. գուցե նաև մեզ հետ, որ ուղարկել էին քեզ օգնական զորքեր. մենք, որ քո հարևաններն ենք՝ միշտ ծանր դրության մեջ եքն ընկնում, երբ դուք իրար հետ կռվում եք։ |[[Տրեբելլիոս Պոլիոն]]<ref>Հայ Ժողովրդի Պատմության Քրեստոմատիա, հատոր 1, էջ 488</ref>}} Արտավազդի մահից հետո խառնաշփոթ է սկսվում, որ [[Մովսես Խորենացի]]ն անվանել է «Ժամանակ անիշխանության»։ === «Ժամանակ անիշխանության» === Այդ խառնակ ժամանակ Մեծ Հայքի արևելյան հատվածում բազմեցին Սասանյան արքայազն Որմիզդ-Արտաշիր Սասանյանը ([[262]]-[[272]] թթ.) և Ներսեհ Սասանյանը ([[272]]-[[279]] թթ.)։ Նրանք ցանկանում էին պարտադրել [[հայեր]]ին զրադաշտականությունը։ Նրանց կառավարման օրոք կործանվեցին հայոց հեթանոսական պատամունքային մի արք սրբություններ։ Որմիզդ-Արտաշիրը հրամայեց հայոց թագավորների արձանները քանդել, իսկ [[Արտաշես Ա]]-ի սահմանաքարերի գրությունները փոխել և իր անունով անվանել «Արտաշիրական»։ Սակայն շուտով հռոմեական բանակի օժանդակությամբ Մեծ Հայք է ժամանում [[Տրդատ Բ]]-ի ավագ որդին՝ [[Խոսրով Բ]]-ն ([[253]]-[[279]] թթ. արևմտյան հատվածում, [[279]]-[[287]] թթ. Մեծ Հայքում)։ Նա վերջ է դնում խառնշփոթին և հռչակվում հայոց արքա։ === [[Խոսրով Բ]] === {{main|Խոսրով Բ}} [[Պատկեր:Arshakid Armenia 298-387.tif|ձախից|մինի|Մեծ Հայքը [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] օրոք]] [[Խոսրով Բ]]-ն շուրջ տասը տարի դիմադրում էր [[Սասանյաններ]]ին և նույնիսկ մի քանի հաջող արշավանք ձեռնարկեց նրանց դեմ։ Չկարողանալով հաղթել նրան, պարսիկներն ուղարկում են Անակ Պարթև իշխանին, ով պետք է սպաներ Խոսրովին։ Խոսրովն ընդունում է նրան որպես բարեկամի։ Սակայն որսի ընթացքում Անակը դավադրաբար սպանում է Խոսրովին։ Պահակախումբը հետապնդում է Անակին և [[Երասխ գետ]]ի Տափերական կամրջի մոտ ոչնչացնում նրա ողջ ընտանիքը, բացի նրա որդուց, ում դայակները փախցնում են [[Կապադովկիա]]՝ [[Մաժաք]]-[[Կեսարիա]] քաղաքը։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === {{main|Տրդատ Գ Մեծ|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ}} [[Պատկեր:Երերույքի տաճար 02.jpg|մինի|[[Երերույքի տաճար]] [[4-րդ դար]]|alt=]] [[287]] թ., երբ Տրդատը հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ Մեծ Հայք է գալիս հոր գահը վերադարձնելու՝ նրան է միանում նաև երիտասարդ Գրիգորը՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ [[Պարսկաստան]]ի դեմ տարած հաղթանակից հետո, սակայն, Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը, ով [[Կեսարիա]]յում քրիստոնեական կրթություն էր ստացել, հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել, ինչի համար արքան հրամայում է ենթարկել նրան 12 տեսակի տանջանքի։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը Խոսրով թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ]]ի զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]ը), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ Գրիգորին բանտարկելուց հետո [[Տրդատ Մեծ]]ը հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Դեպքերից մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ. [[Ագաթանգեղոս]]ը գրում է. {{Քաղվածք|Տրդատը սկսեց մոլեգնել ու ինքն իրեն ուտել և բաբելացիների Նաբուգոդոնոսոր արքայի նման մարդկային բնությունից դուրս գալով՝ վայրենի խոզերի կերպարանքով, իբրև նրանցից մեկը, գնաց նրանց մեջ բնակվելու։ }} Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 Հռիփսիմյանց կույսերի և հատկապես նրանցից ամենագեղեցիկի՝ [[Հռիփսիմե]]ի սպանությունն էր։ Վերջինս քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Շուտով Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, որին վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Արքունիքը մեծ պատվով է դիմավորում [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորին]]։ Վերջինս նախ հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա 5-օրյա պահք է սահմանում ([[Առաջավորաց պահք]]) և աղոթքով ապաքինում արքային։ Այնուհետև Գրիգորը 66 օր արքունիքին ու ժողովրդին քարոզում է Հին ու Նոր կտակարանը և քարոզության վերջին օրը տեսիլքով նրան ցույց է տրվում Սուրբ [[Էջմիածնի Մայր Տաճար]]ի կառուցման վայրը։ Ապա Գրիգորը Տրդատի գործակցությամբ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Հետագայում [[Տրդատ Մեծ]]ը ավագանու որոշմամբ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչին]] ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար]]ի կառուցմանը։ Տրդատ Գ Մեծի հրովարտակով [[301]] թ-ին [[քրիստոնեություն]]ը հռչակվում է Մեծ Հայքի պետական կրոն։ Տրդատ Մեծի իշխանության վերջին տարիների վերաբերյալ պահպանվել են կցկտուր տեղեկություններ։ Հաստատված է, որ [[311]] թ-ին նա ջախջախում է [[Մաքսիմիանոս Դայա]] կայսեր Մեծ Հայք ներխուժած բանակները, որոնք փորձում էին ետ բերել Մեծ Հայքում [[հեթանոսություն]]ը։ [[313]] թ-ին [[Հռոմեական կայսրություն]]ում թույլատրվեց քարոզել [[քրիստոնեություն]]։ Այդ իրադարձությունից հետո Մեծ Հայքի և Հռոմեական կայսրության միջև հաստատվեցին բարիդրացիական հարաբերություններ։ [[321]] թ-ին Տրդատ Մեծը և Գրիգոր Լուսավորիչը մեկնեցին Հռոմ և դաշինք կնքեցին կայսրության հետ։ Ըստ այդ պայմանագրի Հռոմն անհրաժեշտության դեպքում օգնելու էր Մեծ Հայքին։ Տրդատ Գ Մեծի օրոք թագավորական իշխանությունն ամրապնդվեց։ Քրիստոնեության ընդունումով թագավորական իշխանությունը համարվում էր Աստծուց տրված և ոչ թե կայսրից ստացված։ [[Տրդատ Գ Մեծ]]ը կարողացավ իր գերիշխանությունը հաստատել նաև հարևան [[Վիրք]]ում և [[Աղվանք]]ում։ Շուտով Գրիգոր Լուսավորչի թոռը՝ Գրիգորիսը ձեռնադրվեց Հայոց Արևելից կողմերի և Վրաց ու Աղվանից կողմերի եպիսկոպոս։ Գրիգորիսի քարոզչության շնորհիվ Մեծ Հայքի ազդեցությունը տարածվեց մինչև Մեծ [[Կովկաս]]յան լեռները։ [[Տրդատ Գ Մեծ]]ը մահացավ [[330]] թ.: Նրանից մի քանի տարի առաջ Մանեա այրք կոչվող վայրում մահացել էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ]]ը<ref name="findarmenia.com">{{Cite web |title=findarmenia.com |url=http://www.findarmenia.com/arm/history/19/145/152 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221205/http://www.findarmenia.com/arm/history/19/145/152 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2011 թ․ դեկտեմբերի 17}}</ref>։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === {{main|Խոսրով Գ Կոտակ}} [[Տրդատ Գ Մեծ]]ի մահից հետո գահ բարձրացավ որդին՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ]]ը ([[330]]-[[338]] թթ.), որն իր կարճահասակության պատճառով կոչվել է «Կոտակ»։ Տրդատ Գ Մեծի մահից հետո երկրում ստեղծվել էր խառնակ իրադրություն։ Գահին էր ձգտում Հայոց հյուսիս–արևելյան կուսակալ Սանատրուկ Արշակունին։ [[Սասանյաններ|Պարսից]] [[Շապուհ Բ|Շապուհ II]] արքայի զինակցությամբ ապստամբել էր Հայոց հարավային կուսակալը՝ [[Աղձնիք]]ի անջատամետ բդեշխ Բակուրը։ Այդ պայմաններում Հայոց կաթողիկոս [[Վրթանես Ա Պարթև]]ի գլխավորած հակապարսկական խմբակցությունը Խոսրովին գահ բարձրացրեց Կոստանդինոս կայսեր ուժերով։ Խոսրովը ճնշեց Բակուր բդեշխի խռովությունը, վերամիավորեց [[Աղձնիք]]ն ու [[Միջագետք Հայոց|Հայոց Միջագետքը]]; բնաջնջեց վիճելի կալվածների համար միմյանց դեմ կռվող նախարարներին՝ [[Որդունիներ]]ին ու [[Մանավազյաններ]]ին, բռնագրավեց նրանց կալվածները։ Պարսկաստանին տարեկան որոշ հարկ վճարելու պայմանով Խոսրովը հաշտվեց նաև Շապուհ II-ի հետ։ Մեծ Հայքից Հռոմեական կայսրության ուժերի հեռանալուց հետո Շապուհի սադրանքով Սանատրուկ–Սանեսանը կովկասյան բազմաթիվ ցեղերի ուժերով մտավ [[Այրարատ]], գրավեց [[Վաղարշապատ]]ը և շուրջ մեկ տարի տիրեց ամբողջ երկիրը։ Սանատրուկի զորքերը բանակեցին [[Արագածոտն]]ի Ցլու գլուխ կոչված լեռան վրա, իսկ ինքը հեծելագնդով նստեց Վաղարշապատում։ [[Խոսրով Կոտակ]]ը կաթողիկոսի հետ փակվել էր [[Կոգովիտ]] գավառի [[Դարույնք]] ամուր բերդում։ [[Վաչե Մամիկոնյան]]ը գումարեց Խոսրովին հավատարիմ նախարարների զորքերը, հանկարծակի գրոհով ոչնչացիեց Ցլու գլխի բանակը, ապա անսպասելի հարձակումով գրավեց Վաղարշապատը և [[Օշական]]ի առապարում տեղի ունեցած ճակատամարտում հաղթեց ու գլխատեց Հայոց գահի հավակնորդ Սանատրուկին։ Խոսրովը Օշականը պարգևեց այդ ճակատամարտում վճռական դեր խաղացած [[Վահան Ամատունի (զորավար)|Վահան Ամատունուն]]։ Նա կալվածներով ու մեծամեծ այլ պարգևներով վարձատրեց նաև սպարապետին և մյուս հավատարիմ նախարարներին։ Հազարապետության գործակալությունը հանձնեց [[Կամսարականներ|Արշավիր Կամսարական]]ին, վախճանված [[Մանաճիհր Ռշտունի (4-րդ դար)|Մանաճիհրին]] փոխարինեց որդին՝ [[Զորա Ռշտունի]]ն, [[Գուգարք|Գուգարաց]] Միհրան բդեշխին՝ [[Խորխոռունիներ|Խորխոռունյաց]] նահապետ Գարջույլ մաղխազը։ Երկիրն առժամանակ խաղաղվեց, և Խոսրովը զբաղվեց շինարարական գործերով։ Հիմնեց [[Դվին]] քաղաքը և այնտեղ տեղափոխեց արքունիքը։ Տնկեց Տաճար մայրի և [[Խոսրովի անտառ|Խոսրովակերտ]] արգելանոց–անտառները, որոնք եղել են արքայի ու ազնվական դասի, ինչպես որսազվարճության, այնպես էլ ռազմական ուսուցման վայրեր։ [[337]] թ–ին Շապուհ II–ի բանակը շրջապատեց [[Մծբին]]ը, իսկ մի այլ զորամաս [[Զարևանդ|Հեր–Զարևանդով]] խորացավ Մեծ Հայք։ Խոսրովը [[Բզնունիներ|Բզնունյաց]] նախարար Դատաբեին հանձնարարեց դիմադրել թշնամուն և խափանել նրա առաջխաղացումը։ Սակայն Դատաբեն անցավ Պարսից կողմը։ Վաչե Մամիկոնյանը և Վահան Ամատունին 30 հազար զորքով [[Վանա լիճ|Վանա լճի]] հյուսիս–արևելյան ափին, [[Առեստ]] ավանի մոտ տված ճակատամարտում, հաղթեցին թշնամուն և ազատագրեցին երկիրը։ Դատաբեն և նրա տոհմը ոչնչացրեցին, կալվածները վերածվեցին արքունի սեփականության։ Դրանից հետո Խոսրովը օրենք սահմանեց, որպեսզի հազար և ավելի զինվոր ունեցող աշխարհատեր նախարարներն ապրեն արքունիքում՝ թագավորի հսկողության ներքո։ Խոսրովը խզեց հարաբերությունները [[Սասանյաններ|Սասանյան Իրանի]] հետ և ավելի մերձեցավ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությանը]]։ Շուտով Շապուհը խոշոր բանակով դարձյալ ներխուժեց Մեծ Հայք։ Հայկական բանակը նրա առաջխաղացումը կասեցրեց խոշոր զոհերի գնով։ Մարտում զոհվեցին սպարապետ Վաչե Մամիկոնյանը և ուրիշ մեծամեծ իշխաններ։ [[Խոսրով Կոտակ]]ը վախճանվեց [[Դվին]]ում, իսկ շիրիմն ամփոփվեց հայ [[Արշակունիներ]]ի տոհմական գերեզմանոցում։ === [[Տիրան]] === {{main|Տիրան}} [[Խոսրով Կոտակ]]ին հաջորդեց նրա որդի [[Տիրան]]ը ([[338]]-[[350]])։ [[338]]–ի գարնանը, երբ Պարսից արքա Շապուհ II–ի զորքերը ներխուժել են Մեծ Հայք, Տիրանը Հայոց կաթողիկոս [[Վրթանես Ա Պարթև]]ի հետ հարկադրաբար ապաստանել է [[Բյուզանդիա]]յում։ Գահին վերահաստատվել է [[339]]–ի գարնանը՝ Հռոմի [[Կոստանդիանոս Ա Մեծ]] կայսեր օգնությամբ։ Հռոմի հետ կնքած պայմանագրով Տիրանը ճանաչել է նրա գերիշխանությունը, պատանդ տվել Տրդատ որդուն և թոռներին։ Տիրանի գահակալման առաջին տարիներն անցել են համեմատաբար խաղաղ։ Վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքականություն։ [[Տիրան]]ի գահակալության վերջին տարիներին Մեծ Հայքի քաղաքական կացությունը բարդացել է՝ կապված նոր պարսկա–հռոմեական հակամարտությունների հետ։ [[345]]–ի պարսկա–հռոմեական պատերազմի ժամանակ Տիրանը դաշնակցել է հռոմեացիներին։ [[350]]–ին, օգտվելով [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] արևմուտքում ծագած պատերազմից, Շապուհ II ներխուժել է Մեծ Հայք, խարդախությամբ ձերբակալել և կուրացրել է Տիրանին, ապա տարել և բանտարկել է [[Տիզբոն]]ում։ Շուտով հայ–հռոմեական ուժերը հաղթել են պարսկական բանակին և Շապուհ II–ին հարկադրել գերությունից ազատել Տիրանին։ Սակայն վերջինս կուրության պատճառով անկարող էր զբաղվել պետական գործունեությամբ, ուստի թագավոր է հռչակվել նրա որդին՝ [[Արշակ Բ]]–ն։ === [[Արշակ Բ]] === {{main|Արշակ Բ}} [[Տիրան]] արքային հաջորդեց որդին՝ [[Արշակ Բ]]-ն ([[350]]-[[368]]) գահ բարձրացավ [[Շապուհ Բ]]-ի համաձայնությամբ։ Ուստի նա, քանի դեռ չէր ամրապնդել իր իշխանությունը, աշխատում էր չսրել հարաբերությունները [[Սասանյաններ]]ի հետ։ Սակայն շուտով Արշակ Բ-ն ամրապնդելեց իր դիրքերը և արքունիք վերադարձնրեց [[Մամիկոնյաններ]]ին։ [[Հռոմեական կայսրություն]]ն աշխատում էր Մեծ Հայքում վերականգնել իր թուլացած դիրքերը, սակայն ուժեղացած Արշակ Բ-ն ձգտում էր հավասարակշռված քաղաքականություն վարել իր երկու հզոր հարևանների նկատմամբ։ Դա առաջ էր բերում Հռոմեական կայսրության դժգոհությունը։ Կամենալով եկեղեցին ծառայեցնել իր շահերին՝ Արշակ Բ-ն [[Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս]] կարգեց [[Հուսիկ Ա Պարթև]]ի թոռ Ներսես Մեծին։ Վերջինս մինչ այդ զինվորական էր և արքունիքում զբաղեցնում էր սենեկապետի պաշտոնը։ Արշակի գահակալության առաջին հատվածում Ներսեսը թագավորի խորհրդատուն էր։ [[353]] թ. Ներսես Մեծը [[Աշտիշատ]] գյուղում հրավիրում է հայկական եկեղեցական առաջին ժողովը։ Այն ընդունեց եկեղեցական մի շարք կանոններ և կենցաղային խնդիրները կարգավորելու զանազան օրենքներ։ Հատկապես խստացվեցին հեթանոսությունն արգելող օրենքները։ Արգելվեցին մերձավոր ազգականների ամուսնությունը, թաղումների ժամանակ անպարկեշտ լացն ու կոծը, հասցվող մարմնական վնասները, բազմակնությունը և հեթանոսական այլ սովորույթներ։ Ժողովը նաև որոշում ընդունեց հիվանդանոցներ, աղքատանոցներ և օտարների համար հյուրանոցներ բացելու մասին։ Եկեղեցու սպասավորներ պատրաստելու համար վճռվեց ասորերեն և հունարեն ուսուցմամբ դպրոցներ բացել։ Հռոմեական կայսրության հետ հարաբերությունները կարգավորելու համար Ներսեսի գլխավորությամբ պատվիրակություն ուղարկվեց [[Կոստանդնուպոլիս]], սակայն կաթողիկոսը ձերբակալվեց։ Կայսրը [[Արշակ Բ]]-ի դիրքերը թուլացնելու համար Մեծ Հայք ուղարկեց Արշակի՝ պատանդության մեջ գտնվող եղբորորդիներ Գնելին և Տիրիթին՝ նպատակ ունենալով Արշակի հակահռոմեական քաղաքականության դեպքում նրանցից որևէ մեկին Հայոց գահ բարձրացնել։ Հասկանալով այդ՝ Արշակն սկզբում սպանել է տալիս Գնելին, իսկ այնուհետև՝ Տիրիթին։ Ազատվելով իր վտանգավոր մրցակիցներից՝ թագավորն կնության է առնում Գնելի այրի Փառանձեմի հետ՝ փորձելով սիրաշահել նրա հորը՝ հզոր նախարար Անդովկ Սյունուն։ Շուտով ծնվում է թագաժառանգ [[Պապ]]ը։ Շուտով սակայն Մամիկոնյանների տոհմում տեղի ունեցավ պառակտում՝ Վասակ սպարապետը դարձավ թագավորի հավատարիմ զինակիցը, իսկ նրա եղբայր [[Վահան Մամիկոնյան (4-րդ դար)|Վահան Մամիկոնյանն]] անցավ պարսիկների կողմը։ Հետագայում Վահան Մամիկոնյանը դավաճանության և ուրացության համար սպանվեց իր որդու՝ Սամվելի ձեռքով (այս դեպքերը նկարագրել է [[Րաֆֆի]]ն իր «Սամվել» պատմավեպում)։ Կամենալով ամրապնդելկենտրոնական իշխանությունը՝ Արշակը [[Կոգովիտ]] գավառում կառուցեց [[Արշակավան]] քաղաքը՝ թույլատրելով այնտեղ հաստատվել յուրաքանչյուրի։ Նոր քաղաքի հիմնադրումն ուժեղացնում էր թագավորին, քանի որ իրենց տերերին լքած բնակիչները դառնում էին թագավորի հենարանը։ Բանն այն է, որ Արշակի՝ երկրով մեկ արած կոչին՝ գալ և բնակվել Արշակավանում ու վայելել թագավորի հովանավորությունը, արձագանքում էին մեծ մասամբ կախյալ գյուղացիները։ Նրանք փախչում էին նախարարների շահագործումից և հավաքվում Արշակավանում։ Սակայն քաղաքում սկսեցին ապաստանել նաև հանցագործ տարրեր, որոնք աշխատում էին ազատվել հետապնդումներից և պատասխանատվությունից։ Դա նախարարներին և նրանց պաշտպանող եկեղեցուն հնարավորություն տվեց թագավորին մեղադրել կնաթողներին, ամուսնաթողներին, հանցագործներին, գողերին ու ավազակներին Արշակավանում ապաստան տալու մեջ։ Երբ Արշակ Բ-ն գտնվում էր Վիրքում, նախարարները պարսկական զորքերի հետ միասին հարձակվեցին Արշակավանի վրա և հիմնահատակ ավերեցին այն։ Նախարարներին առաջնորդում էր դավաճան Մերուժան Արծրունին։ Արշակ Բ-ն, համախմբելով իրեն հավատարիմ իշխաններին և զորամիավորումներին, ճակատամարտ տվեց դավաճան նախարարներին։ Սակայն կողմերից ոչ մեկը չհասավա հաղթանակի, և կաթողիկոս Ներսես Մեծի միջնորդությամբ նրանց միջև հաշտություն կնքվեց։ Դրա համաձայն թագավորը պարտավորվում էր հարգել նախարարների իրավունքները, իսկ վերջիններս էլ խոստանում էին նրան հավատարմորեն ծառայել։ Սակայն Արշակը հաշտություն կնքեց միայն ժամանակ շահելու համար։ Նա ուժերը համախմբելուց հետո հարձակվեց Արշակավանը կործանած դավաճան նախարարների վրա, նրանցից շատերին կոտորեց, իսկ [[Կամսարականներ]]ի ընտանիքը գրեթե բնաջնջեց։ Արշակ Բ-ի թագավորության վերջին շրջանը նշանավորվեց հռոմեապարսկական պատերազմներով։ Եվ' Հռոմը և և՛ Սասանյան Պարսկաստանը, հաշվի առնելով Մեծ Հայքի աշխարհաքաղաքական դիրքը և ռազմական հզորությունը, փորձում էին իրենց կողմը գրավել Արշակ Բ-ին։ Նա սակայն պահում էր չեզոքություն՝ շեշտը դնելով Մեծ Հայքի հզորությունն ամրապնդելու վրա։ Այսուհանդերձ, Մեծ Հայքը չխուսափեց պարսկական ներխուժումներից, որոնցից մեկի ժամանակ ավերվեց [[Տիգրանակերտ]]ը, իսկ բնակչությունը բռնագաղթեցվեց։ Ի վերջո Արշակ Բ-ն որոշեց դաշնակցել հռոմեացիների հետ։ [[363]] թ. Հուլիանոս կայսրը մեծ բանակով արշավեց Պարսկաստան և հասավ մինչև մայրաքաղաք [[Տիզբոն]]։ Արշակ Բ-ն հայկական զորքերով և նրանց միացած հռոմեական զորաբանակներով հարձակվեց Մարաստանի վրա։ Սակայն Հուլիանոսը կայսրը ճակատամարտում ստացված վնասվածքներից վախճանվեց, իսկ նոր կայսր Հովիանոսը Շապուհ Բ-ի հետ հաշտություն կնքեց նվաստացուցիչ պայմաններով։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրույթունը]] ստիպված էր միայնակ թողնել և օգնություն չցուցաբերել Մեծ Հայքին Սասանյան Պարսկաստանի դեմ պայքարում։ Հաշտությունն այնքան նվաստացուցիչ էր, որ իրենք՝ հռոմեացիները (պատմիչ Ամիանոս Մարկեղինոս) այն անվանել են «ամոթալի»։ [[364]] թ. Հովիանոսը մահացավ, և [[Շապուհ Բ]]-ն, իրեն ազատ զգալով, հարձակվեց Մեծ Հայքի վրա։ Պարսից բանակը ներխուժում է Մեծ Հայքի Դարանաղի գավառ, որտեղ Անիում ավերում է Հայոց Արշակունիների դամբարանը։ Քանդել չի հաջողվում միայն Սանատրուկ արքայի գերեզմանը։ Հայոց թագավորների ոսկորները գերելով՝ թշնամին շարժվեց [[Արարատյան դաշտ]], որտեղ ջախջախիչ պարտություն կրեց հայկական բանակի կողմից։ Թագավորների ոսկորներն ազատվեցին և այնուհետև թաղվեցին Աղձք գյուղի արքունական դամբարանում։ Հայ-պարսկական պատերազմը տևեց 4 տարի։ Հայերն սկզբում հաջողությամբ հետ էին մղում պարսից բանակի հարձակումները և անգամ ներխուժում պարսկական երկրամասեր։ Սակայն ուժերն անհավասար էին և թշնամուն զիջող Մեծ Հայքի ուժերը սկսեցին սպառվել։ Մի շարք նախարարներ լքեցին Արշակին, իսկ մնացածները կամ չեզոք մնացին, կամ էլ անցան պարսիկների կողմը։ Չնայած այդ բոլորին, հայոց բանակը ետ էր մղում թշնամու բոլոր հարձակումները։ Քաջ գիտակցելով, որ Մեծ Հայքի ռազմական ուժերը հյուծվել էին, Շապուհ Բ-ն դիմեց նենգ քայլի՝ Արշակ Բ-ին առաջարկելով գալ [[Տիզբոն]] հաշտություն կնքելու։ Պատերազմից հոգնած նախարարները համոզեցին Արշակին ընդունել առաջարկը։ Արշակ արքան ու սպարապետ Վասակ Մամիկոնյանը ստիպված եղան ուղևորվել Տիզբոն՝ նախապես երդում ստանալով Շապուհից՝ իրենց անվտանգության վերաբերյալ։ Սակայն Տիզբոնում Շապուհը դրժեց խոստումը և ձերբակալելով Արշակին նրան բանտարկեց Անհուշ բերդ, որտեղ շուտով մահացավ, իսկ Վասակ Մամիկոնյանը մորթազերծ արվեց։ Այդպիսով Սասանյան Պարսկաստանը նենգությամբ զրկեց Մեծ Հայքը հզոր և հայրենասեր միապետից<ref name="findarmenia.com" />։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === {{main|Պապ թագավոր}} [[Արշակ Բ]]-ի ձերբակալությունից և սպանությունից հետո պարսիկները [[367]] թ. կրկին ներխուժեցին Մեծ Հայք։ Թագուհի [[Փառանձեմ]]ն արքայաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապի]] հետ պատսպարվեցին 11.000 կայազոր ունեցող [[Արտագերս]] ամրոցում։ Երկու դավաճան հայ իշխաններ, մուտք գործելով ամրոց և տեսնելով թագուհու ծանր կացությունը, որոշում են օգնել նրան։ Բերդի կայազորն անսպասելի հարձակմամբ գլխովին ջախջախում է ամրոցը պաշարած պարսկական զորքերին, որից հետո Պապն օգնության խնդրանք է ուղարկում հռոմեացիներին։ Շապուհը նոր բանակ ուղարկեց Մեծ Հայք։ Երբ թվում էր, թե այն նույնպես կկրի պարտություն, Արտագերս ամրոցում համաճարակ սկսվեց։ Երբ Արտագերսը զրկվեց իր պաշտպաններից, պարսիկներին հաջողվեց գրավել ամրոցը և գերել Փառանձեմին։ Այնուհետև պարսիկները պարսկամետ որոշ նախարարների, այդ թվում՝ [[Մերուժան Արծրունի|Մերուժան Արծրունու]] և [[Վահան Մամիկոնյան]]ի աջակցությամբ գրավեցին ու ավերեցին Մեծ Հայքի խոշոր քաղաքներ [[Արտաշատ]]ը, [[Վաղարշապատ]]ը, [[Երվանդաշատ]]ը, [[Վան]]ը, [[Զարիշատ]]ը և այլն։ Վերջիններիս բնակչությունը բռնագաղթեցվեց Պարսկաստան։ Ըստ Փավստոս Բուզանդի միայն վերը նշված հինգ քաղաքներից 83.000 [[հրեաներ|հրեա]] բռնգաղթեցվեց [[Պարսկաստան]]։ Պապը հայտնվեց ծանր կացության մեջ։ Քոչվոր ցեղերի ասպատակությունների պատճառով հռոմեացիների չէին կարողանում օգնական ուժեր ուղարկել Մեծ Հայք, իսկ պարսիկներն ավերում էին երկիրը։ Պապը փորձեց լեզու գտնել [[Շապուհ Բ]]-ի հետ, սակայն [[Վաղես]] կայսրը [[370]] թ. հնարավորություն ունեցավ զորք ուղարկելու Մեծ Հայք, որտեղ նրան միացան հայկական զորքերը Պապ թագավորի և Վասակ Մամիկոնյանի որդի՝ սպարապետ [[Մուշեղ Մամիկոնյան]]ի գլխավորությամբ։ Մի քանի ճակատամարտերում հաջողության հասնելով՝ հայոց 90.000 բանակը Մուշեղ Մամիկոնյանի հրամանատարությամբ [[371]] թ. [[Նպատ]] լեռան մոտ՝ [[Ձիրավի դաշտ]]ում գլխովին ջախջախեց և դուրս շպրտեց երկրից պարսիկներին։ Պապը, լինելով երիտասարդ, այնուհանդերձ ցուցաբերեց պետական մեծ գործչի հատկություններ։ Նա առաջին հերթին որոշեց վերամիավորվել երկրից անջատված կամ գրաված ծայրամասային գավառները։ Սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնյանին հաջողվեց կարճ ժամանակում վերականգնել Մեծ Հայքի մինչպատերազմյան սահմանները, պատժել անհնազանդ նախարարներին և դուրս քշել երկրից [[Վիրք]]ի ու [[Աղվանք]]ի թագավորությունների զորքերը։ Ինչպես նշել է [[Փավստոս Բուզանդ]]ը Մուշեղ Մամիկոնյանը հյուսիսում վերականգնում է. {{Քաղվածք|զհին սահմանսն, որ յառաջուն էր լեալ յերկիրն Հայոց և ընդ յերկիրն Վրաց, որ է ինքն մեծ գետն Կուր։|[[Փավստոս Բուզանդ]]<ref>{{գիրք |հեղինակ = Է. Դանիելյան |մաս = |վերնագիր = Հայոց Պատմություն |բնօրինակ = |հղում = |հրատարակություն = |պատասխանատու խմբագիր = |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Զանգակ-97 |թվական = 2008 |հատոր = |մեջբերվող էջեր = 85 |ISBN = 978-99941-1-425-2 }}</ref>}} Պատերազմի պատճառով երկիրը տնտեսապես տուժել էր և թուլացել։ Պապ թագավորը որոշեց վերականգնել թուլացած տնտեսությունը։ Իր նախորդի փորձից ելնելով, Պապ թագավորը որոշեց ոչ թե նախարարների հաշվին, այլ իր նախորդ թագավորների կատարած նվիրատվություններից ու շնորհած արտոնություններից չափազանց հարստացած ու հղփացած եկեղեցու։ Թագավորական հրովարտակով երկրի բնակչությունն ազատվեց եկեղեցուն վճարվող տասանորդ և պտղի հարկերից։ Դեռևս [[Տրդատ Գ Մեծ]]ի օրոք հոգևորականությանը տրված 7 բաժին հողից 5-ը բռնագրավվեց և բաժանվեց գործող բանակի զինվորներին։ Խիստ կրճատվեց հոգևորականների թիվը։ Նախկին հոգևորականները և հոգևորականների ազգականները, որոնք ազատված էին զինապարտությունից, այժմ զորակոչվեցին բանակ։ Որպես հետևանք գործող բանակի զինվորների թիվը հասավ 100 հազարի<ref name="ReferenceC">Հայ ժողովրդի պատմություն, ութ հատորով, ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակություն, հատոր երկրորդ, Երևան, 1984 թ., էջ 102-106։</ref><ref name="ReferenceD">Հրանդ Ք. Արմէն, Պապ Արշակունի, Երուսաղէմ, 1958 թ.:</ref><ref name="archive.org">Քննական պատմութիւն Արշակ Երկրորդի և անոր Պապ որդւոյն։ Եղիազար Մուրադեան։ Աղեքսանդրիա, Հայոց տպարան ՙԱրաքս՚, 1900: [https://archive.org/stream/knnakanpatmutiw01muragoog#page/n51/mode/2up]</ref>։ Պատերազմի հետևանքով երկրի բնակչությունը խիստ կրճատվել էր, իսկ ծնելիությունը նվազել։ Ստեղծված իրադրությունը բարելավելու նպատակով թագավորի հրամանով փակվեցին դեռևս [[Ներսես Մեծ]] կաթողիկոսի օրոք բացված կուսանոցներն ու մենաստանները։ Կույսերին ամուսնանալու իրավունք տրվեց։ Պետական եկամուտները մեծացնելու նպատակով Պապ թագավորը լուծարեց բարեգործական շատ հաստատություններ, որոնք բացվել էին եկեղեցու նախաձեռնությամբ և պահվում էին ավելի շատ պետության, քան եկեղեցու միջոցներով<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ Ի վերջո, շարունակելով իր հայր Արշակ Բ–ի սկսած գործը, Պապին հաջողվեց անգամ ազգայնացնել հայոց եկեղեցին։ Այսինքն՝ թագավորի հրամանով հայոց կաթողիկոսները դադարեցին գնալ Բյաւզանդիա՝ տեղի գավառական–նահանգական հոգևոր առաջնորդների, մասնավորապես՝ Կեսարիայի կամ Տիանայի մետրոպոլիտների կողմից ձեռնադրվելու։ Դրանով իսկ Պապ Արշակունին կտրեց հայ եկեղեցու բացահայտ կախվածությունը բյուզանդական եկեղեցուց և Բյուզանդական կայսրությունից և հայոց եկեղեցու առաջնորդի ընտրությունը գոնե պաշտոնապես դարձրեց Հայոց թագավորության ներքին գործը<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ Պապ Արշակունի արքայի վարած հայոց ազգային պետականության, ամրապնդման, կենտրոնացման ու հզորացման քաղաքականությունը, որի միակ նպատակը Մեծ Հայքի ռազմաքաղաքական նախկին հզորության ու տարածքային ամբողջականության վերականգնումն էր, առաջ բերեց թե՛ Բյուզանդիայի, թե՛ նրա գործակալների՝ բյուզանդասեր նախարարների մի մասի և գրեթե ամբողջ հոգևորականության թշնամանքն ու ատելությունը։ Բյուզանդասերների կուսակցությունը՝ եկեղեցու ղեկավարների գլխավորությամբ, Պապին անգամ մեղադրում էին Ներսես Մեծ կաթողիկոսին թունավորելու մեջ, մինչդեռ նա մահացել էր թոքերի հիվանդությունից։ Չնայած այդ ամենին երիտասարդ արքայի հեղինակությունը մեծ էր երկրում, հատկապես ժողովրդի շրջանում։ Ուստի պատահական չէ, որ հռոմեական պատմիչ [[Ամիանոս Մարկելլինոս|Ամիանոսը]] նրան բնութագրում է որպես եռանդուն, խիզախ և խելոք թագավորի<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ Մեծ Հայքի ուժեղացմանն ուղղված Պապի քայլերը և անկախ քաղաքականությունն առաջ բերեցին [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դժգոհությունը։ Նպատակ ունենալով Պապին գահընկեց անել՝ կայսրը նրան բանակցությունների պատրվակով հրավիրեց [[Կիլիկիա]]՝ [[Տարսոն]]։ Սակայն Պապը, պարզելով կայսեր նպատակը, իր 300 թիկնապահներով փախուստի դիմեց ու վերադարձավ Մեծ Հայք՝ ուրախությամբ ընդունվելով ժողովրդի կողմից։ Կայսրը ստիպված եղավ ներողություն խնդրել տեղի ունեցած «թյուրիմացության» համար, իսկ Պապն էլ ձևացրեց, թե ոչինչ չի պատահել<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ Հայ–բյուզանդական, այսինքն՝ Հայ-արևելահռոմեական հարաբերությունների հետագա սրման համար պատճառ դարձան Ներսես կաթողիկոսի մահից հետո նոր կաթողիկոսի ձեռնադրությունը և Պապի կողմից հայ-իրանական հարաբերությունները կարգավորելու փորձերը։ Սկզբում Պապը փորձեց կաթողիկոս ձեռնադրվելու համար [[Կեսարիա]] ուղարկել իր առաջադրած թեկնածուին, որին սակայն Կեսարիայում հրաժարվեցին ձեռնադրել։ Համոզվելով, որ կաթողիկոսի ընտրությանը հռոմեական արքունիքն ու եկեղեցին միշտ միջամտելու են, Պապը դիմեց արմատական քայլի։ Հուսիկ Աղբիանոսյան եպիսկոպոսին նա այլևս չուղարկեց Կեսարիա։ Նրան կաթողիկոս ձեռնադրեցին Մեծ Հայքում՝ հայոց եպիսկոպոսները։ Պապի այդ արմատական քայլի շնորհիվ Հայ Առաքելական Եկեղեցին անկախացավ մնացած եկեղեցիներից և բռնեց իր ուրույն ճանապարհը։ Բացի դրանից Պապ թագավորը պահանջեց ետ վերադարձնել [[Եդեսիա]] քաղաքը և [[Կապադովկիա]]յի այլ 12 քաղաքներ, որոնք կառուցվել էին հայերի՝ Պապի նախնիների կողմից և պատկանում էին Հայոց պետությանը։ Փաստորեն, Պապ Արշակունին փորձ էր անում Մեծ Հայքին վերամիավորել Փոքր Հայքի, Կապադովկիայի և Եփրատացիք–Կոմագենի նախկին հայապատկան տարածքները, որոնք խլվել էին Հռոմեական տերության կողմից և այժմ պատկանում էին այսպես կոչված Արևելահռոմեական կամ Բյուզանդական կայսրությանը<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ Հռոմեական արքունիքը դժկամորեն ընդունեց Հայոց կաթողիկոսի Մեծ Հայքում ձեռնադրվելու փաստը։ Բացի այդ, հայ-իրանական հարաբերությունների բարելավումը կայսեր մոտ հիմնավորված վախ առաջացրեց։ Կայսրը հրամայեց իր գործակալներին ու լրտեսներին՝ սպանել Պապ թագավորին։ Մեծ Հայքում հռոմեական զորքերի հրամանատարը [[374]] թ. Պապ թագավորին հրավիրում է խնջույքի, որտեղ Պապը դավադրաբար սպանվում է հռոմեացի զինվորականների կողմից։ Ցավոք, Պապի սպանությամբ Մեծ Հայքի թագավորությունը զրկվեց իր երիտասարդ, եռանդուն և տաղանդավոր թագավորից, իսկ նրա հաջորդներն ի վիճակի չեղան շարունակելու նրա սկսած հայրենանվեր գործը։ Հայոց պետության կենտրոնացման ու թագավորական կենտրոնաձիգ իշխանության ամրապնդման, երկիրը ռազմականապես հզորացնելու՝ [[Արշակ Բ]]-ի ու [[Պապ]]ի և նրանց նախորդների փորձերը ձախողվեցին։ Պատճառը ոչ միայն նախարարության պառակտիչ գործունեությունն էր, այլև Հռոմի ու Պարսկաստանի՝ երկրի ներքին գործերին մշտապես միջամտելու և Մեծ Հայքին իրենց ենթարկելու քաղաքականությունը<ref name="ReferenceC"/><ref name="ReferenceD"/><ref name="archive.org"/>։ === Մեծ Հայքի թուլացում === {{main|Վարազդատ|Արշակ Գ|Խոսրով Դ}} Մեծ Հայքում [[Պապ]] թագավորի սպանությունը ծանր տպավորություն թողեց։ Նախարարների մի մասն անգամ պատրաստ էր դաշնակցել [[Պարսկաստան]]ի հետ և թագավորի սպանության համար Հռոմից վրեժ լուծել։ Շուտով կայսրը Մեծ Հայք թագավորելու ուղարկեց [[Վարազդատ]] Արշակունուն ([[374]]-[[378]] թթ.)։ Նա մարմնով հզոր էր և դարձել էր [[օլիմպիական խաղեր]]ի հաղթող։ Վարազդատի կարճատև կառավարման շրջանում [[սպարապետ]]ի պաշտոնը շարունակում էր զբաղեցնել Մուշեղ Մամրկոնյանը, որը [[Փավստոս Բուզանդ]]ի խոսքերով «առաջնորդում էր հայերին և զգուշությամբ պահպանում էր Մեծ Հայքի սահմանները»։ Սակայն նրա վարքագիծը շուտով առաջ բերեց Վարազդատի դժգոհությունը։ Մուշեղ Մամիկոնյանն առանց թագավորին տեղյակ պահելու, խորհրդակցում էր Մեծ Հայքում գտնվող հռոմեական զորավարների և նրանց միջոցով՝ կայսեր հետ։ Սպարապետը կայսրին առաջարկում էր Մեծ Հայքի յուրաքանչյուր գավառում քաղաք-ամրոցներ կառուցել և դրանք վերածել ամուր ռազմական կենտրոնների։ Դրանցում պետք է կայսրության ծախսով հայկական կայազորներ պահվեին։ Փավստոս Բուզանդի խոսքերով, կայսրը դրան ուրախությամբ համաձայնեց, որ Մեծ Հայքը հաստատորեն կապվի [[Հռոմ]]ի հետ։ Սակայն ծրագրի թերություններից էր այն, որ Մեծ Հայքը վերջիվերջո կկորցներ անկախությունը և կդառնար Հռոմեական կայսրության նահանգներից մեկը։ Շուտով ծրագիրը բացահայտվում է, և սպարապետի հռոմեամետ գործունեությունն առաջ է բերում հայրենասեր նախարարների դժգոհությունը։ Թագավորը վախենալով սպարապետի դավաճանությունից, սպանել տվեց նրան։ Սպարապետության պաշտոնը հանձնվեց Բատ Սահառունուն։ Օգտվելով կայսրության զբաղվածությունը, [[Պարսկաստան]]ը Մեծ Հայք ուղարկեց [[Մանվել Մամիկոնյան]]ին։ Նա առանց թագավորի համաձայնության հաստատվեց [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյան]] տոհմի նահապետի պաշտոնում, ապա փախուստի մատնեց Վարազդատին։ Վերջինս, որի գործունեությունից հռոմեացիները խիստ դժգոհ էին, փախավ կայսրություն, սակայն ձերբակալվեց և աքսորվեց։ Մանվել Մամիկոնյանը, ով Մեծ Հայք էր եկել որպես պարսկամետ իշխան, շուտով, երկրի գործերին պարսկական միջամտությունից զայրացած, վռնդեց պարսիկների կողմից նրան օգնություն ուղարկված գունդը։ Նա գահ բարձրացրեց Պապի մանկահասակ որդիներ [[Արշակ Գ]]-ին և [[Վաղարշակ]]ին, իսկ ինքը դարձավ նրանց խնամակալը՝ զբաղեցնելով սպարապետի պաշտոնը։ Մանվելը Մեծ Հայքը հզորացնելու նպատակով բարելավում է հարաբերությունները [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հետ։ Մանվելի խնամակալության տարիները եղան երկրի տնտեսական բարգավաճման և խաղաղ զարգացման շրջան։ Մանվելի մահից հետո, [[Արշակ Գ]]-ն իր խիստ հռոմեամետ պահվածքի պատճառով առաջ բերեց նախարարների մեծ մասի դժգոհությունը։ Վերջիններս դիմեցին պարսից [[Շապուհ Գ]] թագավորին՝ իրենց տալու ուրիշ թագավոր։ [[Սասանյաններ]]ը [[384]] թ. Մեծ Հայք ուղարկեցին [[Խոսրով Դ]] Արշակունուն, իսկ [[Արշակ Գ]]-ն ստիպված էր բավարարվել թագավորության արևմտյան մի փոքր հատվածով։ Մեծ Հայքի թագավորությունը բաժանվեց երկու առանձին թագավորությունների<ref name="findarmenia.com" />։ === Մեծ Հայքի բաժանում === Երկար պատերազմներից հետո [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] կայսր [[Թեոդոսիոս I Մեծ]]ը և [[Սասանյաններ|պարսից շահ]] [[Շապուհ Գ]] համոզվելով, որ իրենցից ոչ մեկին չի հաջողվի ամբողջությամբ գրավել Մեծ Հայքը, կայսրը և պարսից շահը որոշեցին այն բաժանել միմյանց միջև։ [[387]] թ. կողմերը պայմանագիր կնքեցին, որով Մեծ Հայքի թագավորության [[Արշակ Գ]]-ի իշխանության տակ գտնվող արևմտյան տարածքները որպես ենթակա թագավորություն անցան [[Հռոմ]]ին, իսկ [[Խոսրով Դ]]-ի իշխանության տակ գտնվող արևելյան հողերը իբրև հպատակ թագավորություն անցավ [[Պարսկաստան]]ին։ Դրանով Մեծ Հայքի տարածքում ձևավորվեցին երկու կիսանկախ թագավորություններ։ Շուտով Արշակ Գ-ն մահացավ։ Հռոմեացիներն անմիջապես օգտվեցին դրանից և վերացրեցին իրենց իշխանության ներքո գտնվող հայկական թագավորությունը։ [[Սասանյաններ]]ն իրենց հերթին դեռևս [[387]] թ. Արևելահայկական թագավորությունից անջատել էին հայկական բդեշխությունները<ref name="findarmenia.com" />։ === Մեծ Հայքի ժամանակավոր միավորում === Արևմտահայկական թագավորության որոշ նախարարներ, լինելով դժգոհ Արշակի կառավարումից անցան Արևելահայկական թագավորություն։ Նրանք նույնիսկ [[Արշակ Գ]]-ի գանձերը փախցրին և հանձնեցին [[Խոսրով Դ]]-ին։ Խոսրովն իր հերթին, նախարներին վերցրեց իր հովանու տակ։ Նա նրանց վերադարձրեց իրենց նախկին կալվածքները, իսկ որոշներիլն էլ փոխհատուցեց արքունի տիրույթների հաշվին։ Խոսրովը միաժամանակ քայլեր ձեռնարկեց կիսված թագավորության երկու մասերը վերամիավորելու ուղղությամբ։ Նա նամակով դիմեց հռոմեական կայսրին՝ խնդրելով հարկ մուծելու պայմանով իրեն հանձնել Արևմտահյակական կայսրության հողերը։ Հռոմեական արքունիքն իր շահերից ելնելով համաձայնեց [[Խոսրով Դ]]-ի խնդրանքին։ Խոսրով Դ-ն հաստատեց նոր [[Գահնամակ|«Գահնամակ»]]-ը, որում տեղ գտան թագավորության և՛ արևելյան և՛ արևմտյան մասերի նախարարությունները։ Պարսից արքունիքն ուշադիր հետևում էր Խոսրովի գործունեությանը։ Հայոց թագավորության վերամիավորումը նրա սրտով չէր, բայց ստիպված եղավ համակերպվել, որովհետև արտաքնապես հնարավոր չէր մեղադրել Հայոց թագավորին։ Սակայն երբ Խոսրովն առանց պարսից թագավորի համաձայնության կաթողիկոսական աթոռ բարձրացրեց [[Սահակ Պարթև]]ին, նրանից բացատրություն պահանջեցին։ Հայոց թագավորը, որ հասցրել էր բավականաչափ ուժեղացնել իր դիրքերը, փորձեց հռոմեական օգնությամբ ազատվել պարսկական գերիշխանությունից։ Սակայն կայսրը ոչ միայն նրան չօգնեց, այլև պարսից արքային տեղյակ պահեց Հայոց թագավորի ծրագրերի մասին։ Անմիջապես պարսկական մի բանակ ներխուժեց [[Հայաստան]] և ձերբակալեց նրան։ Մի խումբ հայ նախարարներ Գազավոն Կամսարականի ղեկավարությամբ փորձեցին ընդամենը 700 զինվորով ազատել նրան։ Եվ մինչ այդ զորամասը ծանր կռիվ մղելով դիմադրում էր պարսկական զորքերին, հերոսների մի խումբ աշխատեց ազատել շղթայակապ թագավորին։ Խոսրովին ազատել չհաջողվեց, իսկ հայկական զորամասը գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացավ, քանի որ և ոչ մի զինվոր մարտադաշտը չլքեց՝ առաջ բերելով պարսիկների զարմանքը։ Խոսրովը գահընկեց արվեց և բանտարկվեց Անհուշ բերդում։ Խոսրովին ազատելու թեկուզև անհաջող փորձը սթափեցրեց պարսից արքունիքին։ Հասկանալով, որ ամեն մի խստություն Հայաստանում լոկ կբորբոքի հակապարսկական տրամադրությունները, [[Շապուհ Գ]]-ն ամեն ինչ թողեց նախկինի պես։ Նա հայ նախարարների խնդրանքով գահ բարձրացրեց Խոսրովի եղբայր [[Վռամշապուհ]]ին ([[388]]-[[414]] թթ.)։ === Վռամշապուհ === {{հիմնական|Վռամշապուհ}} [[Վռամշապուհ]]ի գահակալության երկար ժամանակաշրջանը եղավ արտաքին խաղաղության և ներքին հանգստության շրջան։ Նրա օրոք [[հայ]] մշակույթը մեծ վերելք ապրեց, սակայն քաղաքական ասպարեզում՝ հակառակ Խոսրովի, նա իր առջև երբեք մեծ խնդիրներ չդրեց։ Վռամշապուհի օրոք հանճարեղ [[Մեսրոպ Մաշտոց]]ը, կաթողիկոս [[Սահակ Պարթև]]ի և նրա օժանդակությամբ, ստեղծեց [[հայոց գրեր]]ը։ Հասկանալով, որ Վռամշապուհը գտնվում է պարսկական գերիշխանության ներքո, [[Բյուզանդական կայսրություն]]ը (այդպես էր կոչվում [[Արևելահռոմեական կայսրություն]]ը [[395]] թ. հետո) գրերի գյուտից շատ չանցած հետ վերցրեց Մեծ Հայքի թագավորության արևմտյան երկրամասերը։ Չնայած Վռամշապուհի մահից հետո [[հայ]] նախարարների խնդրանքով կրկին Հայոց գահ բարձրացավ պարսկական գերությունից ազատված Խոսրով Գ-ն, սակայն նա գահակալեց ընդամենը մի քանի ամիս։ Կամենալով հայերին վարժեցնել օտար տիրապետությանը, պարսից արքան Հայոց թագավոր կարգեց իր որդի Շապուհին ([[415]]-[[419]] թթ.)։ Սակայն նրան չհաջողվեց ձեռք բերել հայ նախարարների համակրանքը, և [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] խոսքերով «բոլորը նրան ատեցին և թագավորաբար չէին մեծարում որսի կամ խաղերի ժամանակ»։ Շատ չանցած՝ [[Տիզբոն]] վերադառնալիս նա սպանվեց։ [[422]] թ. Բյուզանդիայի և [[Սասանյան Պարսկաստան]]ի միջև հաշտություն կնքվեց, որից հետո պարսից թագավորի համաձայնությամբ [[Արևելյան Հայաստան]]ում գահ բարձրացավ Վռամշապուհի որդի [[Արտաշես Գ|Արտաշես (Արտաշիր) Արշակունին]]։ === Հայոց թագավորության վերջնական անկում === {{հիմնական|Արտաշես Դ}} Արտաշեսն էլ իր վեցամյա թագավորության ընթացքում չկարողացավ կարգավորել հարաբերությունները նախարարների հետ, որոնք հակադրվում էին նրան։ [[Սահակ Պարթև]]ը հանդես էր գալիս թագավորի հետ ձեռք ձեռքի տված՝ փորձելով ամեն գնով փրկել թագավորական իշխանությունը։ Նա ամեն ինչ արեց՝ թագավորին հաշտեցնելու անհնազանդ նախարարների հետ։ Սակայն կաթողիկոսը հաջողության չհասավ, քանի որ պարսից արքունիքն իր կողմը գրավեց ոչ ժառանգատեր նախարարներին՝ նրանց հրապուրելով ժառանգատեր դարձնելու խոստումով։ Պարսից արքունիքը փորձ արեց իր կողմը գրավել նաև Սահակ Պարթևին՝ խոստանալով նոր տիրույթներ ու առանձնաշնորհումներ։ Սակայն հայրենասեր կաթողիկոսը գործարքի չգնաց։ Այսուհանդերձ, [[428]] թ. Արտաշեսը պարսից արքունիքի կողմից գահընկեց արվեց, իսկ Սահակ Պարթևը զրկվեց կաթողիկոսական իշխանությունից։ Արևելահայկական թագավորությունն ընկավ։ Երկիրն անդամահատվեց։ Նրանից անջատվեցին և հարևան վարչական միավորներին կցվեցին մի շարք երկրամասեր։ Երկրի հիմնական տարածքը վերածվեց մեծ ինքնավարություն ունեցող [[Մարզպանական Հայաստան|պարսկական մարզի]], որը կառավարվելու էր պարսիկ մարզպանի կողմից։ Հայ ժողովուրդն ստիպված էր համառ ու երկարատև պայքար մղել իր պետական անկախության վերականգնման համար, հասկանալով, որ այդ նպատակին կարող է հասնել միայն ազգային միասնությամբ։ == Վարչական բաժանում == {{Հիմնական|Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} Հայոց պատմահայր [[Մովսես Խորենացի]]ն բացի իր հիմնարար ՛՛Պատմութիւն Հայոց՛՛ աշխատությունից, 5-րդ դարում գրել է նաև ՛՛[[Աշխարհացոյց]]՛՛ աշխատությունը, որն իրենից ներկայացնում է իր ժամանակակից աշխարհի և Հայոց երկրի մանրամասն աշխարհագրական նկարագրությունը՝ համապատասխան քարտեզների կցումով։ 7-րդ դարի հայ խոշորագույն գիտնական [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] (610-685) կողմից «[[Աշխարհացույց]]»-ը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման։ Այս աշխատությունում մանրամասն նկարագրված են Մեծ Հայքը, [[Վիրք]]ը և [[Աղվանք]]ը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, ձեռքի տակ ունենալով տարբեր ժամանակաշրջանների «աշխարհագիրների» տվյալները՝ հատկապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական ժամանակաշրջաններից, հնարավորություն է ունեցել տալ Մեծ Հայքի այդ ժամանակաշրջանի վարչատերիտորիալ բաժանման սպառիչ պատկերը, երբ այն քաղաքականապես ներկայացնում էր մի ամբողջություն (Մեծ Հայքի թագավորության սահմանները 363-385 թվերին)։ Տրվում են նաև սահմանների հետագա փոփոխությունները, որ տեղի են ունեցել [[Հայաստան]]ի բաժանումով Սասանյան [[Իրան]]ի և Բյուզանդական կայսրության միջև։ Հիմք ընդունելով Մեծ Հայքի տարածքային բաժանումը 15 աշխարհների (նահանգների) և դրանց ստորաբաժանումների (գավառների)՝ հնարավոր է դառնում կազմել Մեծ Հայքի վարչատարածքային բաժանման [[քարտեզ]]ն ըստ «Աշխարհացույց»-ի։ Այժմյան քարտեզագրական հիմքի վրա հնարավորություն կա վերակազմելու Անանիա Շիրակացու կազմած՝ Մեծ Հայքի, Վիրքի և Աղվանքի քարտեզը, որը մեզ չի հասել։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Նահանգ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Աղձնիք]]<ref name="ReferenceE">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 180-181։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" |[[Նփռետ (Նփրկերտ)]], [[Աղձն]], [[Քաղ (Անգեղտուն)]], [[Կեթիկ]], [[Տատիկ]], [[Ազնվաձոր]], [[Երխեթք (Սերխեթք)]], [[Գզեխ]], [[Սալնաձոր]] և [[Սանասունք]] (10 գավառ)<ref name="ReferenceE"/> || 17 հազար 532 քառ. կմ<ref name="ReferenceE"/> |- | align="left" | [[Այրարատ]]<ref name="ReferenceF">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 239-240։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Բասեն]], [[Գաբեղեանք]], [[Աբեղեանք]], [[Հաւնունիք]], [[Արշարունիք]], [[Բագրևանդ]], [[Ծաղկոտն]], [[Վանանդ]], [[Շիրակ]], [[Արագածոտն]], [[Նիգ]], [[Մասեաց ոտն]], [[Կոգովիտ]], [[Ոստան Հայոց]], [[Ուրծաձոր]] և [[Արածոյ կողմն]] (16 գավառ)<ref name="ReferenceF"/> || 40 հազար 105 քառ. կմ<ref name="ReferenceF"/> |- | align="left" | [[Արցախ նահանգ|Արցախ]]<ref name="ReferenceG">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջ 506։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Մյուս Հաբանդ]], [[Վայկունիք]], [[Բերձոր (Բերդաձոր)]], [[Մեծիրանք]], [[Մեծ Կուենք]], [[Հարճլանք]], [[Մովսանք]], [[Պիանք]], [[Պածկանք]], [[Սիսական-ի-Կոտակ|Սիսական-ի-Կոտակ (Սիսական-ի-Ոստան)]], [[Քուստ-ի-Փառնէս]] և [[Կողթ]] (12 գավառ)<ref name="ReferenceG"/> || 11 հազար 528 քառ. կմ<ref name="ReferenceG"/> |- | align="left" | [[Բարձր Հայք]] | align="left" | [[Դարանաղի]], [[Աղյուն]], [[Մզուր (Մուզուր)]], [[Եկեղյաց]], [[Մանանաղի]], [[Դերջան]], [[Սպեր]], [[Շաղագոմք (Շատգոմք)]] և [[Կարին]] (9 գավառ)|| 23, 860 քառ. կմ |- | align="left" | [[Գուգարք]] | align="left" | [[Ձորոփոր]], [[Կողբոփոր]], [[Ծոբոփոր]], [[Տաշիր]], [[Թռեղք]], [[Կանգարք]], [[Ջաւախք վերին]], [[Արտահան]], [[Կաղարջք]], [[Շաւշէթ]], [[Մանգլեաց փոր]], [[Քուիշափոր]] և [[Բողնոփոր]] (13 գավառ) || 16, 765 քառ. կմ |- | align="left" | [[Կորճայք]] | align="left" | [[Կորդուք]], [[Կորդիք վերին]], [[Կորդիք միջին]], [[Կորդիք ներքին]], [[Այտվանք]], [[Այգասք]], [[Մոթողանք]], [[Որսիրանք]], [[Կարթունիք]], [[Ճահուկ]] և [[Փոքր Աղբակ]] (11 գավառ) || 14, 707 քառ. կմ |- | align="left" | [[Մոկք]] | align="left" | [[Իշայր]], [[Մյուս Իշայր]], [[Իշոց գավառ]], [[Առուենից ձոր]], [[Միջա]], [[Մոկք Առանձնակ]], [[Արքայից գավառ]], [[Արգաստովիտ]] և [[Ջերմաձոր]] (9 գավառ)|| 2, 962 քառ. կմ |- | align="left" | [[Պարսկահայք]] | align="left" | [[Այլի]](Կուռիճան), [[Առնա]] (Ըռնա), [[Արասխ]] (Ովեա), [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]], [[Զարավանդ]], [[Թրաբի]], [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Մարի (գավառ)|Մարի]] և [[Տամբեր]] (9 գավառ)|| 11, 010 քառ. կմ |- | align="left" | [[Սյունիք նահանգ|Սյունիք]] | align="left" | [[Երնջակ]], [[Ճահուկ]], [[Վայոց ձոր]], [[Գեղարքունիք]], [[Սոթք]], [[Աղահէճք]], [[Ծղուկք]], [[Հաբանդ]], [[Բաղք]], [[Ձորք]], [[Արևիք]], [[Կովսական]] (12 գավառ)|| 15, 237 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տայք]] | align="left" | [[Կող]], [[Բերդաց փոր]], [[Պարտիզաց փոր]], [[Ճակք]], [[Բուղխա]], [[Ոքաղէ]], [[Ազորդաց փոր]], [[Ալաեաց փոր]] (8 գավառ) || 10, 179 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տուրուբերան]] | align="left" | [[Խոյթ]], [[Ասպակունեաց ձոր]], [[Տարոն]], [[Աշմունիք (Արշամունիք)]], [[Մարդաղի]], [[Դաստաւորք]], [[Տուարածատափ]], [[Դալառ]], [[Հարք]], [[Վարաժնունիք]], [[Բզնունիք]], [[Երևարք]], [[Աղիովիտ]], [[Ապահունիք]], [[Կորոյ գավառ]] և [[Խորխոռունիք]] (16 գավառ) || 25, 008 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ուտիք]] | align="left" | [[Աղվե]], [[Առանռոտ]], [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]], [[Շակաշեն]], [[Ռոտ-Պացյան]], [[Տռի]], [[Տուչքատակ]] և [[Ուտի Առանձնակ]] (8 գավառ) || 11, 315 քառ. կմ |- | align="left" | [[Վասպուրական]] | align="left" | [[Ռշտունիք]], [[Տոսպ]], [[Բոգունիք]], [[Արճիշահովիտ]], [[Կուղանովիտ]], [[Աղիովիտ]], [[Գառնի (Դառնի)]], [[Առբերանի]], [[Բուժունիք]], [[Առնոյոտ]], [[Անձևացիք]], [[Տրպատունիք]], [[Երվանդունիք (Մարաստան)]], [[Արտազ]], [[Ակէ]], [[Աղբակ Մեծ]], [[Անձախի ձոր]], [[Թոռնաւան]], [[Ճուաշ-ռոտ]], [[Կրճունիք]], [[Մեծնունիք]], [[Պալունիք]], [[Գուկանք]], [[Աղանդ-ռոտ]], [[Պարսպատունիք]], [[Արտաշիսեան]] (Արտաւանեան), [[Բագան]] (Մարանդ), [[Գաբեթեան]], [[Գազրիկան]], [[Տայգրեան]], [[Վարաժնունիք]], [[Գողթն]] և [[Նախճաւան]] (35 գավառ) || 40, 870 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ծոփք (Չորրորդ Հայք)]] | align="left" | [[Խորձեան]], [[Հաշտեանք]], [[Պաղնատուն]], [[Բալահովիտ]], [[Մեծ Ծոփք]], [[Անձիտ]], [[Դեգիք]] և [[Գավրէք]] (8 գավառ) || 18, 890 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փայտակարան]] | align="left" | [[Աթշի-Բագավան]], [[Ալևան]], [[Առոս]], [[Հանի]], [[Հրաքոտ-Պերոժ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], [[Որմիզդ-Պերոժ]], [[Պիճան]], [[Ռոտիբաղա]], [[Սպանդարան-Պերոժ]], [[Վարդանակերտ]], [[Քաղանռոտ]] և [[Քոեկյան]] (13 գավառ) || 21, 000 քառ. կմ |- | align="left" | 15 Նահանգ | align="left" | 178 գավառ || 280, 968 քառ. կմ |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Տարածքներ, որոնք ժամանակ առ ժամանակ ներառվել են Մեծ Հայքի մեջ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Փոքր Հայք]] | align="left" | [[Առաջին Հայք]], [[Երկրորդ Հայք]], [[Երրորդ Հայք]] և [[Գամիրք]] (4 գավառ) || 70, 000-130, 000 քառ. կմ |- | align="left" | [[Հայկական Միջագետք]] | align="left" | || 27, 000 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փոքր Հայք]], [[Հայկական Միջագետք]] | align="left" | 4 գավառ || 97, 000-157, 000 քառ. կմ |} == Տես նաև == * [[Հայոց պատմության ժամանակագրություն]] * [[Փոքր Հայք]] * [[Արտաշեսյաններ]] * [[Արշակունիներ]] * [[Պարթև Արշակունիներ]] * [[Հայկական Միջագետք]] * [[Երվանդունիներ]] * [[Հռոմեական կայսրություն]] * [[Պարթևաստան]] * [[Սասանյաններ]] == Գրականություն == # Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971 . # Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 . # Հայոց պատմություն, հ. II. Միջին դարեր (IV դ. - XVII դ. առաջին կես), գիրք երկրորդ (IX դարի կես-XVII դարի առաջին կես), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, "Զանգակ-97" հրատարակչություն, 2014, 800 էջ + 24 ներդիր։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Առաջին հատոր, Հին պատմություն, «Երկերի ժողովածու տասը հատորով, Առաջին հատոր», «Հայաստան», Եր․ 1966։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Երկրորդ հատոր, Լեո ” Հատոր 2։ «Հայոց պատմություն» երկրորդ հատորը պետք է ընդգրկեր 5-15-րդ դարերը, կամ հեղինակի խոսքերով ասած՝ միջին դարերը, հայկական միջնադարը։ Սակայն Լեոն չկարողացավ ամբողջովին իրականացնել իր ծրագիրը. այս հատորում նա շարադրեց միայն 5-11-րդ դարերի պատմությունը։ # Մանանդյան Հ․, Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին (ռուսէրէն, Երևան, 1930, 1954, 1985)։ # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1934, # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1981։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1985։ # Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը։ Երևամ, 1940, 1972, 1977, ռուսէրէն՝ 1943, ֆրանսէրէն՝ 1963։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. II, Երևան, 1952, 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. III, Երևան, 1957, նաև՝ 1978։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2007, 518 էջ։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (ուրվագծեր), 2-րդ հրատ., Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1968, 509 էջ։ # Հարությունյան Բ.Հ․, «Աշխարհացոյցը» և չորս Հայքերի խնդիրը, Երևան, 1997։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայաստանի, հայ–իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII–VI դդ.)։ Երևան, 1998 # Հարությունյան Բ.Հ․, Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», մաս Ա, Երևան, 2001։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Ա հատոր, Երևան, 2003։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Ազգային ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.dk/books?id=a6gbxVfjtUEC&dq=false |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=1984 |isbn=9780415239028 |pages=1–252 |authorlink=Mary Boyce}} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856/Ancient_Iranian_Motifs_and_Zoroastrian_Iconography |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last=de Jong |first=Albert |title=The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |year=2015 |editor-last1=Stausberg |editor-first1=Michael |chapter=Armenian and Georgian Zoroastrianism |editor-last2=Vevaina |editor-first2=Yuhan Sohrab-Dinshaw |editor-last3=Tessmann |editor-first3=Anna}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |url=https://archive.org/details/zoroastrianismin0000russ |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509 |authorlink1=James R. Russell}} {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=434}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.armenianhighland.com/ armenianhighland.com] {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] 4icmbm3cc3ic09z92316r8l35n6lovt 10806468 10806465 2026-06-29T21:08:05Z Vanyan Lyudmila 165996 /* */ 10806468 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պատմական երկիր1 | Հայերեն անվանում = Մեծ Հայք | Դրոշ = | Զինանշան = | Բնօրինակ անվանում = | Քարտեզ = [[image:Armenian Empire-hy.png|319x319px]] | Քարտեզի նկարագրություն = Մեծ Հայքի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Բ Մեծի օրոք | Պետական կարգ = [[թագավորություն]] <br> [[կայսրություն]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Մայրաքաղաք = [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիր]] {{small|(մ․թ․ա․ 331-210)}} <br /> [[Երվանդաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 210-176)}} <br /> [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 176-77, 69-120)}} <br /> [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] {{small|(մ․թ․ա․ 77-69)}} <br /> [[Վաղարշապատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 120-330)}} <br />[[Դվին]] {{small|(մ․թ․ա․ 336-428)}} | Թագավորության գլուխ = [[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ|արքա]] * [[արքայից արքա]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Արքայատոհմ =[[Երվանդունիներ]]<br>[[Արտաշեսյաններ]]<br>[[Արշակունիներ]] | Լեզու = [[հայերեն]] (հիմնական լեզու)<br />[[հին հունարեն|հունարեն]]<br />[[արամեերեն]]<br />[[պարսկերեն]] ([[պարթևերեն]], [[պահլավերեն]]) | Կրոն = [[զրադաշտականություն]]<ref>{{harvnb|Curtis|2016|p=185}}; {{harvnb|Boyce|1984|p=84}}; {{harvnb|de Jong|2015|pp=119–120, 123–125}}; {{harvnb|Russell|1987|pp=170–171, 268}}</ref> [[Հայ առաքելական եկեղեցի|քրիստոնեություն]] (301 թվականից) | Պատմական շրջան = [[հին աշխարհ]], [[միջնադար]] | Հասարակարգ= [[ստրկությունը Հին Հայաստանում|ստրկատիրական]], [[ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական]] | Հիմնադրում =[[Մ.թ.ա. 331]] թվական | Հզորության գագաթնակետ = [[Տիգրան Մեծ]]ի արքայություն (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55) | Անկում = [[428]] թվական ([[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] անկում) | Իրադարձություն1 = մ․թ․ա․ 331 թվական | Իրադարձության տարեթիվ1=Առաջին հիշատակումը որպես անկախ վարչական միավոր | Իրադարձություն2 =մ․թ․ա․ 189 թվական | Իրադարձության տարեթիվ2=[[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների արքայատոհմի]] հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն3 =մ․թ․ա․ 94-մ․թ․ա․ 66 | Իրադարձության տարեթիվ3=[[Տիգրան Մեծ]]ի աշխարհակալություն | Իրադարձություն4 =52 թվական | Իրադարձության տարեթիվ4=[[Արշակունիներ]]ի արքայատոհմի հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն5 =301 թվական | Իրադարձության տարեթիվ5=[[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն]] | Իրադարձություն6=405 թվական | Իրադարձության տարեթիվ6=[[Հայոց գրերի գյուտ|Հայոց գրերի ստեղծում]] | Իրադարձություն7=428 թվական | Իրադարձության տարեթիվ7=[[Հայկական մարզպանություն|Մեծ Հայքի զավթում պարսիկների կողմից]] | Ներկայիս տարածքում ={{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Արցախի Հանրապետություն}}<br />{{դրոշավորում|Վրաստան}}<br />{{դրոշավորում|Աբխազիա}}<br />{{դրոշավորում|Հարավային Օսիա}}<br />{{դրոշավորում|Թուրքիա}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}}<br/> {{դրոշավորում|Իրան}}<br />{{դրոշավորում|Սիրիա}}<br />{{դրոշավորում|Իրաք}}<br />{{դրոշավորում|Լիբանան}}<br />{{դրոշավորում|Իսրայել}}<br />{{դրոշավորում|Պաղեստին}}<br />{{դրոշավորում|Հորդանան}}<br />{{դրոշավորում|Եգիպտոս}}<br />{{դրոշավորում|Քուվեյթ}}<br />{{դրոշավորում|Սաուդյան Արաբիա}}<br /> | Նախորդ1=Երվանդունիների թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ1= | Նախորդ2=Ծոփքի թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ2=Armenian kingdom of Sophene-Commagene.png | Հաջորդ1=Բյուզանդական Հայաստան | Դրոշ_Հաջորդ1= | Հաջորդ2=Հայկական մարզպանություն | Դրոշ_Հաջորդ2=Marzbanate.svg }} [[Պատկեր:Fall of Armenian Empire since BC 66.gif|մինի|320x320փքս]] '''Մեծ Հայք''' (լատիներեն՝ ''Armenia Maior'')՝ պատմական Հայաստանի երկու հիմնական հատվածներից մեկը (մյուսը՝ [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը)]], հայկական պետական կազմավորում և աշխարհագրական-քաղաքական միավոր Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում Մեծ Հայքի տարածքը կազմել է հայկական պետականության հիմնական միջուկը։ Ըստ ավանդական վարչատարածքային բաժանման՝ այն ընդգրկել է 15 նահանգ և 191 գավառ։<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A5%D6%82_%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80/MMB3E3j-M2EC?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%AB+%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6&pg=RA2-PA111&printsec=frontcover|title=Պատմական եւ աշխարհագրական բառարան|date=1879|language=hy}}</ref> Մեծ Հայքը գոյություն է ունեցել որպես անկախ թագավորություն մ․թ․ա․ 331 թվականից մինչև մ․թ․ 428 թվականը, երբ Հայոց Արշակունյաց թագավորությունը վերացվեց։<ref name=":0">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> Մ․թ․ա․ 331 թվականին, Աքեմենյան պետության պարտությունից հետո, Գավգամելայի ճակատամարտի հետևանքով [[Երվանդ Գ|Երվանդ Գ-ն]] հաստատեց իր իշխանությունը Մեծ Հայքում՝ հիմք դնելով Երվանդունիների անկախ թագավորությանը։<ref>{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն|year=1971|pages=505}}</ref> == Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածք == [[Պատկեր:Orontes I.jpg|մինի|[[Երվանդ Բ]]]] Հայոց պատմահայր [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին,]] բացի իր հիմնարար [[Պատմություն Հայոց (Խորենացի)|«Պատմություն Հայոց»]] աշխատությունից, հեղինակել է նաև [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացույց»]] երկը, որը ներկայացնում է իր ժամանակի աշխարհի և Հայոց երկրի աշխարհագրական ու վարչական նկարագիրը՝ քարտեզագրական պատկերացումների հիման վրա։ 7-րդ դարում այդ աշխատությունը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] (610–685) կողմից։ «Աշխարհացույց»-ում մանրամասն ներկայացված են Մեծ Հայքը, Վիրքը և Աղվանքը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, օգտվելով տարբեր ժամանակաշրջանների աշխարհագրական տվյալներից, մասնավորապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական շրջանի նյութերից, կարողացել է վերականգնել Մեծ Հայքի վարչատարածքային ամբողջական պատկերը այն ժամանակահատվածի համար, երբ այն դեռ հանդես էր գալիս որպես միասնական քաղաքական միավոր (մոտավորապես 363–385 թթ.)։<ref>{{Cite book |last=Երեմյան|first=Ս․,|title=Հայաստանն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի,|publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն|year=1963}}</ref> Աշխատությունում ներկայացված են նաև Հայաստանի սահմանների հետագա փոփոխությունները՝ կապված [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] և Բյուզանդական կայսրության միջև տեղի ունեցած բաժանումների հետ։ «Աշխարհացույց»-ի հիման վրա Մեծ Հայքը բաժանվում է 15 նահանգների (աշխարհների) և դրանց ենթակա գավառների, ինչը հնարավորություն է տալիս վերակազմել երկրի վարչատարածքային կառուցվածքի ամբողջական պատկերը։ Մեծ Հայքի 15 նահանգներն են՝<ref>{{Cite book |last=Չագըճեան|first=Եփրեմ|url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81/DuYzAAAAMAAJ?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84&pg=PP19&printsec=frontcover|title=Պատմութիւն հայոց: Հայկազեան տէրութեան սկսելէն մինչեւ մեր ժամանակը|date=1872|publisher=Մխիթարեան|language=hy}}</ref> # [[Բարձր Հայք]] կամ Կարնո աշխարհ # [[Ծոփք|Չորրորդ Հայք]] կամ Ծոփք # [[Աղձնիք]] # [[Տուրուբերան]] կամ Տարոն # [[Մոկք]] կամ Մոկս # [[Կորճայք]] կամ Կորդուք # [[Պարսկահայք|Պարսահայք]] # [[Վասպուրական]] # [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]] # [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] # [[Փայտակարան]] # [[Ուտիք]] # [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] # [[Տայք]] # [[Այրարատ]] Մեծ Հայքի տարածքը 311 հազար կմ² է և բոլոր 15 նահանգները միասին ունեն 191 գավառ, որից 37-ը՝ [[Վասպուրական|Վասպուրականում]], 20-ը՝ [[Այրարատ|Այրարատում]]։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Նահանգ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Աղձնիք]]<ref name="ReferenceE">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 180-181։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" |[[Նփռետ (Նփրկերտ)]], [[Աղձն]], [[Քաղ (Անգեղտուն)]], [[Կեթիկ]], [[Տատիկ]], [[Ազնվաձոր]], [[Երխեթք (Սերխեթք)]], [[Գզեխ]], [[Սալնաձոր]] և [[Սանասունք]] (10 գավառ)<ref name="ReferenceE"/> || 17 հազար 532 քառ. կմ<ref name="ReferenceE"/> |- | align="left" | [[Այրարատ]]<ref name="ReferenceF">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 239-240։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Բասեն]], [[Գաբեղեանք]], [[Աբեղեանք]], [[Հաւնունիք]], [[Արշարունիք]], [[Բագրևանդ]], [[Ծաղկոտն]], [[Վանանդ]], [[Շիրակ]], [[Արագածոտն]], [[Նիգ]], [[Մասեաց ոտն]], [[Կոգովիտ]], [[Ոստան Հայոց]], [[Ուրծաձոր]] և [[Արածոյ կողմն]] (16 գավառ)<ref name="ReferenceF"/> || 40 հազար 105 քառ. կմ<ref name="ReferenceF"/> |- | align="left" | [[Արցախ նահանգ|Արցախ]]<ref name="ReferenceG">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջ 506։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Մյուս Հաբանդ]], [[Վայկունիք]], [[Բերձոր (Բերդաձոր)]], [[Մեծիրանք]], [[Մեծ Կուենք]], [[Հարճլանք]], [[Մովսանք]], [[Պիանք]], [[Պածկանք]], [[Սիսական-ի-Կոտակ|Սիսական-ի-Կոտակ (Սիսական-ի-Ոստան)]], [[Քուստ-ի-Փառնէս]] և [[Կողթ]] (12 գավառ)<ref name="ReferenceG"/> || 11 հազար 528 քառ. կմ<ref name="ReferenceG"/> |- | align="left" | [[Բարձր Հայք]] | align="left" | [[Դարանաղի]], [[Աղյուն]], [[Մզուր (Մուզուր)]], [[Եկեղյաց]], [[Մանանաղի]], [[Դերջան]], [[Սպեր]], [[Շաղագոմք (Շատգոմք)]] և [[Կարին]] (9 գավառ)|| 23, 860 քառ. կմ |- | align="left" | [[Գուգարք]] | align="left" | [[Ձորոփոր]], [[Կողբոփոր]], [[Ծոբոփոր]], [[Տաշիր]], [[Թռեղք]], [[Կանգարք]], [[Ջաւախք վերին]], [[Արտահան]], [[Կաղարջք]], [[Շաւշէթ]], [[Մանգլեաց փոր]], [[Քուիշափոր]] և [[Բողնոփոր]] (13 գավառ) || 16, 765 քառ. կմ |- | align="left" | [[Կորճայք]] | align="left" | [[Կորդուք]], [[Կորդիք վերին]], [[Կորդիք միջին]], [[Կորդիք ներքին]], [[Այտվանք]], [[Այգասք]], [[Մոթողանք]], [[Որսիրանք]], [[Կարթունիք]], [[Ճահուկ]] և [[Փոքր Աղբակ]] (11 գավառ) || 14, 707 քառ. կմ |- | align="left" | [[Մոկք]] | align="left" | [[Իշայր]], [[Մյուս Իշայր]], [[Իշոց գավառ]], [[Առուենից ձոր]], [[Միջա]], [[Մոկք Առանձնակ]], [[Արքայից գավառ]], [[Արգաստովիտ]] և [[Ջերմաձոր]] (9 գավառ)|| 2, 962 քառ. կմ |- | align="left" | [[Պարսկահայք]] | align="left" | [[Այլի]](Կուռիճան), [[Առնա]] (Ըռնա), [[Արասխ]] (Ովեա), [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]], [[Զարավանդ]], [[Թրաբի]], [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Մարի (գավառ)|Մարի]] և [[Տամբեր]] (9 գավառ)|| 11, 010 քառ. կմ |- | align="left" | [[Սյունիք նահանգ|Սյունիք]] | align="left" | [[Երնջակ]], [[Ճահուկ]], [[Վայոց ձոր]], [[Գեղարքունիք]], [[Սոթք]], [[Աղահէճք]], [[Ծղուկք]], [[Հաբանդ]], [[Բաղք]], [[Ձորք]], [[Արևիք]], [[Կովսական]] (12 գավառ)|| 15, 237 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տայք]] | align="left" | [[Կող]], [[Բերդաց փոր]], [[Պարտիզաց փոր]], [[Ճակք]], [[Բուղխա]], [[Ոքաղէ]], [[Ազորդաց փոր]], [[Ալաեաց փոր]] (8 գավառ) || 10, 179 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տուրուբերան]] | align="left" | [[Խոյթ]], [[Ասպակունեաց ձոր]], [[Տարոն]], [[Աշմունիք (Արշամունիք)]], [[Մարդաղի]], [[Դաստաւորք]], [[Տուարածատափ]], [[Դալառ]], [[Հարք]], [[Վարաժնունիք]], [[Բզնունիք]], [[Երևարք]], [[Աղիովիտ]], [[Ապահունիք]], [[Կորոյ գավառ]] և [[Խորխոռունիք]] (16 գավառ) || 25, 008 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ուտիք]] | align="left" | [[Աղվե]], [[Առանռոտ]], [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]], [[Շակաշեն]], [[Ռոտ-Պացյան]], [[Տռի]], [[Տուչքատակ]] և [[Ուտի Առանձնակ]] (8 գավառ) || 11, 315 քառ. կմ |- | align="left" | [[Վասպուրական]] | align="left" | [[Ռշտունիք]], [[Տոսպ]], [[Բոգունիք]], [[Արճիշահովիտ]], [[Կուղանովիտ]], [[Աղիովիտ]], [[Գառնի (Դառնի)]], [[Առբերանի]], [[Բուժունիք]], [[Առնոյոտ]], [[Անձևացիք]], [[Տրպատունիք]], [[Երվանդունիք (Մարաստան)]], [[Արտազ]], [[Ակէ]], [[Աղբակ Մեծ]], [[Անձախի ձոր]], [[Թոռնաւան]], [[Ճուաշ-ռոտ]], [[Կրճունիք]], [[Մեծնունիք]], [[Պալունիք]], [[Գուկանք]], [[Աղանդ-ռոտ]], [[Պարսպատունիք]], [[Արտաշիսեան]] (Արտաւանեան), [[Բագան]] (Մարանդ), [[Գաբեթեան]], [[Գազրիկան]], [[Տայգրեան]], [[Վարաժնունիք]], [[Գողթն]] և [[Նախճաւան]] (35 գավառ) || 40, 870 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ծոփք (Չորրորդ Հայք)]] | align="left" | [[Խորձեան]], [[Հաշտեանք]], [[Պաղնատուն]], [[Բալահովիտ]], [[Մեծ Ծոփք]], [[Անձիտ]], [[Դեգիք]] և [[Գավրէք]] (8 գավառ) || 18, 890 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փայտակարան]] | align="left" | [[Աթշի-Բագավան]], [[Ալևան]], [[Առոս]], [[Հանի]], [[Հրաքոտ-Պերոժ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], [[Որմիզդ-Պերոժ]], [[Պիճան]], [[Ռոտիբաղա]], [[Սպանդարան-Պերոժ]], [[Վարդանակերտ]], [[Քաղանռոտ]] և [[Քոեկյան]] (13 գավառ) || 21, 000 քառ. կմ |- | align="left" | 15 Նահանգ | align="left" | 178 գավառ || 280, 968 քառ. կմ |} == Մեծ Հայքի մայրաքաղաքներ == Մեծ Հայքի պատմության ընթացքում մայրաքաղաքի կարգավիճակ են ունեցել մի շարք քաղաքներ, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում եղել են երկրի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնները։<ref name=":3">{{Cite web |title=Հայաստանի մայրաքաղաքները|url=https://www.yerevan.am/hy/capitals-of-armenia/?utm_source=chatgpt.com|access-date=2026-06-25|website=www.yerevan.am|language=en}}</ref> Երվանդունիների թագավորության սկզբնական շրջանում մայրաքաղաքը եղել է [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիրը]], որը մ․թ․ա․ 331 թվականից դարձել է հայոց արքաների նստավայրը։ Հետագայում [[Երվանդ Դ Վերջին|Երվանդ Դ-ն]] մայրաքաղաքը տեղափոխել է [[Երվանդաշատ]]՝ Արաքս և Ախուրյան գետերի միախառնման շրջանում կառուցված նոր քաղաք։ [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա-ն]] մ․թ․ա․ II դարի սկզբին հիմնադրել է [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] մայրաքաղաքը, որը երկար ժամանակ եղել է Մեծ Հայքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևորագույն կենտրոնը։<ref name=":3" /> [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծի]] օրոք պետության ընդարձակման պայմաններում մայրաքաղաք է դարձել [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր որպես նորաստեղծ տերության վարչական կենտրոն։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում մայրաքաղաքի դեր են կատարել [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և [[Դվին|Դվինը]]։ Վաղարշապատը հատկապես հայտնի է որպես Հայաստանի հոգևոր և մշակութային կենտրոն, իսկ Դվինը IV դարից դարձել է երկրի խոշորագույն քաղաքներից մեկը և պահպանել իր կարևոր նշանակությունը նույնիսկ Արշակունիների թագավորության անկումից հետո։<ref name=":3" /> == Բնակչություն և տնտեսություն == Մեծ Հայքի բնակչության հիմնական մասը կազմել են հայերը, որոնք բնակվել են երկրի տարբեր նահանգներում և գավառներում։ Երկրի սահմաններում տարբեր ժամանակաշրջաններում ապրել են նաև այլ ժողովուրդներ, հատկապես սահմանամերձ շրջաններում և խոշոր քաղաքներում։<ref name=":4">{{Cite book |last=Հարությունյան|first=Բաբկեն|title=Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ "Աշխարհացոյց"-ի|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=2001}}</ref> Բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած էր գետահովիտներում, բերրի դաշտավայրերում և քաղաքային կենտրոններում, որոնցից առավել հայտնի էին Արմավիրը, Արտաշատը, Տիգրանակերտը, Վաղարշապատը և Դվինը։ Մեծ Հայքի տնտեսության հիմքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էին։<ref name=":4" /> Զարգացած էին ցորենի, գարու, խաղողի և այլ մշակաբույսերի մշակությունը, ինչպես նաև խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահությունը։ Երկրի տարբեր շրջաններում տարածված էին այգեգործությունը, պտղաբուծությունը և մեղվաբուծությունը։ Տնտեսական կյանքում կարևոր դեր էին խաղում նաև արհեստագործությունն ու առևտուրը։ Խոշոր քաղաքներում զարգացած էին մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, ոսկերչությունը, զինագործությունը և գործվածքների արտադրությունը։ Մեծ Հայքի տարածքով անցնող միջազգային առևտրական ճանապարհները նպաստում էին երկրի տնտեսական զարգացմանը և առևտրական կապերի ընդլայնմանը հարևան պետությունների հետ<ref name=":4" />։ Հատկապես Արտաշատը, Տիգրանակերտը և Դվինը հայտնի էին որպես առևտրի և արհեստագործության կարևոր կենտրոններ։[[Պատկեր:Arshakid Armenia 298-387.tif|ձախից|մինի|Մեծ Հայքը [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] օրոք]] == Պատմական զարգացում == [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] «արևելյան» արշավանքի հետևանքով Հայաստանը դուրս եկավ Աքեմենյան պետության կազմից։ Երկիրը բաժանվեց 2 անհավասար մասերի՝ Մեծ Հայք և [[Փոքր Հայք]]։ Հետագայում [[Ծոփք|Ծոփքը]] նույնպես առանձնացավ, ձևավորելով անկախ թագավորություն։ Հայկական թագավորությունները պայքարում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո ստեղծված [[Սելևկյաններ|Սելևկյանների]] թագավորության դեմ։ [[Մ.թ.ա. 201]] թվականին [[Անտիոքոս III Մեծ|Անտիոքոս III Մեծի]] հրամանով երկու հայ զորավարներ՝ [[Արտաշես Ա|Արտաշեսն]] ու [[Զարեհ|Զարեհը]], գրավում են Մեծ Հայքն ու [[Ծոփք|Ծոփքը]]։ Մայրաքաղաք [[Երվանդաշատ|Երվանդաշատի]] պաշարման ժամանակ զոհվում է վերջին Երվանդյան թագավորը՝ [[Երվանդ Դ]]-ն։ Արտաշեսը նշանակվում է Մեծ Հայքի ստրատեգոս, իսկ [[Ծոփք|Ծոփքի]] ստրատեգոս նշանակվում է Զարեհը։ Այս իրավիճակը տևում է 10 տարի։<ref>{{Cite book |last=Մկրտումյան|first=Լեռնիկ|title=Հայոց պատմություն|publisher=Երևան, Տնտեսագետ հրատարակչություն|year=2016}}</ref> Մ․ թ․ ա․ 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Անտիոքոս III-ի պարտությամբ Մեծ Հայքում և Ծոփքում ապստամբություն բարձրացվեց, ինչի արդյունքում վերականգնվեց Մեծ Հայքի անկախությունը։<ref name=":02">{{Cite book |last=Ժամկոչյան|first=Հայկազ|title=Հայ ժողովրդի պատմություն|publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն|year=1975}}</ref> [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան արքայատոհմը]] (մ.թ.ա. II–I դդ.) Մեծ Հայքը վերածեց հզոր կենտրոնացված պետության։ Արտաշես Ա-ն իրականացրեց հայկական հողերի մեծ մասի վերամիավորում, ամրապնդեց պետական կառույցները և հիմք դրեց [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ մայրաքաղաքին]]։ Նրա քաղաքականությունը շարունակեցին [[Արտավազդ Ա|Արտավազդ Ա-ն]] և հատկապես [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծը]], որի օրոք Մեծ Հայքը հասավ իր առավելագույն տարածքային ընդարձակմանը՝ ընդգրկելով զգալի տարածքներ [[Առաջավոր Ասիա|Առաջավոր Ասիայում]]։ Տիգրանի նվաճումների արդյունքում ստեղծվեց բազմազգ տերություն, սակայն Հռոմի և [[Պարթևստան|Պարթևաստանի]] հակազդեցությունը հանգեցրեց տարածքային կորուստների և քաղաքական ճնշումների։<ref name=":1">{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 .}}</ref> Մ.թ.ա. I դարի երկրորդ կեսից սկսվեց թագավորության թուլացումը՝ կապված ներքին պայքարների և Հռոմի միջամտության հետ։ [[Արտավազդ Բ|Արտավազդ Բ-]]<nowiki/>ի գահակալության ժամանակ Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմի և Պարթևաստանի մրցակցության կենտրոնում, իսկ [[Մարկոս Անտոնիոս|Մարկոս Անտոնիոսի]] արշավանքի արդյունքում նա գերի տարվեց։ Հետագա տարիներին գահ բարձրացան տարբեր Արտաշեսյան թագավորներ, սակայն դինաստիան աստիճանաբար կորցրեց իր ազդեցությունը և մ.թ. 1-ին դարի սկզբին սպառվեց, որից հետո Մեծ Հայքում սկսվեց հռոմեական և պարթևական ազդեցությամբ դրածո թագավորների շրջան։<ref name=":1" /> Արտաշեսյաններին հաջորդում են [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիները]]։ Արշակունիների գահակալության շրջանում Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի ռազմաքաղաքական հակամարտության կենտրոնում, որի հետևանքով երկրի ներքին զարգացումները մշտապես պայմանավորված էին արտաքին ուժերի միջամտությամբ։ Արդեն մ.թ. 54–64 թթ. հռոմեա-պարթևական պատերազմի ընթացքում [[Վաղարշ Ա|Վաղարշ Ա Արշակունու]] նախաձեռնությամբ Տրդատը բազմեց Հայոց գահին, ինչն առաջ բերեց Հռոմի ռազմական միջամտությունը [[Կորբուլոն|Կորբուլոնի]] գլխավորությամբ։<ref name=":2">{{Cite book |title=Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։}}</ref> Չնայած սկզբնական փուլում հռոմեական զորքերը կարողացան գրավել Արտաշատն ու Տիգրանակերտը, հայ-պարթևական համատեղ դիմադրությունը հանգեցրեց ուժերի հարաբերակցության փոփոխության։ Հռանդեայի ճակատամարտում հռոմեացիները ծանր պարտություն կրեցին, ինչի արդյունքում Ներոն կայսրը ստիպված եղավ ճանաչել Տրդատի իշխանությունը՝ պայմանով, որ նա թագը ստանա Հռոմում։ Տրդատը համաձայնեց և 66 թվականինին վերադարձավ Մեծ Հայք՝ որպես թագավոր։ Հաջորդող Արշակունիների գահակալության ընթացքում Մեծ Հայքը անցավ հարաբերական կայունացման և մշակութային զարգացման փուլ, որի ընթացքում վերականգնվեցին քաղաքները և զարգացավ պետական կառավարման համակարգը։ Տրդատ Գ Մեծի օրոք քրիստոնեության ընդունումը (301 թ.) դարձավ պետական գաղափարական համակարգի շրջադարձային իրադարձություն՝ խորապես փոխելով երկրի հոգևոր և քաղաքական կառուցվածքը։ Միաժամանակ Պապ թագավորը իրականացրեց կենտրոնաձիգ քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել նախարարական ավագանու և եկեղեցու տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունը։ Սակայն արտաքին միջամտությունները, ներքին պառակտվածությունը և պարսկա-հռոմեական հակամարտությունների սրացումը աստիճանաբար թուլացրին պետական համակարգը, ինչը 428 թ. հանգեցրեց Արշակունյաց թագավորության անկմանը և պետականության վերացմանը՝ որի արդյունքում Հայաստանը վերածվեց Սասանյան Պարսկաստանի վարչական միավորի։<ref name=":2" /> == Ժառանգություն == Մեծ Հայքը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է որպես հայկական պետականության դասական դրսևորումներից մեկը։ Նրա վարչատարածքային բաժանումը, քաղաքային կենտրոնները և պետական կառավարման ավանդույթները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հետագա հայկական պետական կազմավորումների վրա։ Մեծ Հայքի նահանգների և գավառների անվանումները պահպանվել են պատմական աղբյուրներում և շարունակում են կիրառվել հայ պատմագրության ու աշխարհագրության մեջ։ == Տես նաև == * [[Հայոց պատմության ժամանակագրություն]] * [[Փոքր Հայք]] * [[Արտաշեսյաններ]] * [[Արշակունիներ]] * [[Պարթև Արշակունիներ]] * [[Հայկական Միջագետք]] * [[Երվանդունիներ]] * [[Հռոմեական կայսրություն]] * [[Պարթևաստան]] * [[Սասանյաններ]] == Առաջարկվող գրականություն == # Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971 . # Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 . # Հայոց պատմություն, հ. II. Միջին դարեր (IV դ. - XVII դ. առաջին կես), գիրք երկրորդ (IX դարի կես-XVII դարի առաջին կես), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, "Զանգակ-97" հրատարակչություն, 2014, 800 էջ + 24 ներդիր։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Առաջին հատոր, Հին պատմություն, «Երկերի ժողովածու տասը հատորով, Առաջին հատոր», «Հայաստան», Եր․ 1966։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Երկրորդ հատոր, Լեո ” Հատոր 2։ «Հայոց պատմություն» երկրորդ հատորը պետք է ընդգրկեր 5-15-րդ դարերը, կամ հեղինակի խոսքերով ասած՝ միջին դարերը, հայկական միջնադարը։ Սակայն Լեոն չկարողացավ ամբողջովին իրականացնել իր ծրագիրը. այս հատորում նա շարադրեց միայն 5-11-րդ դարերի պատմությունը։ # Մանանդյան Հ․, Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին (ռուսէրէն, Երևան, 1930, 1954, 1985)։ # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1934, # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1981։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1985։ # Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը։ Երևամ, 1940, 1972, 1977, ռուսէրէն՝ 1943, ֆրանսէրէն՝ 1963։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. II, Երևան, 1952, 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. III, Երևան, 1957, նաև՝ 1978։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2007, 518 էջ։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (ուրվագծեր), 2-րդ հրատ., Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1968, 509 էջ։ # Հարությունյան Բ.Հ․, «Աշխարհացոյցը» և չորս Հայքերի խնդիրը, Երևան, 1997։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայաստանի, հայ–իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII–VI դդ.)։ Երևան, 1998 # Հարությունյան Բ.Հ․, Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», մաս Ա, Երևան, 2001։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Ա հատոր, Երևան, 2003։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Ազգային ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} * {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=434}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.armenianhighland.com/ armenianhighland.com] {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] j4ylef7ra7lxw6mirlwlo2gvv417iiz 10806496 10806468 2026-06-30T00:00:57Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, Cite web և Cite book կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806496 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պատմական երկիր1 | Հայերեն անվանում = Մեծ Հայք | Դրոշ = | Զինանշան = | Բնօրինակ անվանում = | Քարտեզ = [[image:Armenian Empire-hy.png|319x319px]] | Քարտեզի նկարագրություն = Մեծ Հայքի թագավորությունն իր հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Բ Մեծի օրոք | Պետական կարգ = [[թագավորություն]] <br> [[կայսրություն]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Մայրաքաղաք = [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիր]] {{small|(մ․թ․ա․ 331-210)}} <br /> [[Երվանդաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 210-176)}} <br /> [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 176-77, 69-120)}} <br /> [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] {{small|(մ․թ․ա․ 77-69)}} <br /> [[Վաղարշապատ]] {{small|(մ․թ․ա․ 120-330)}} <br />[[Դվին]] {{small|(մ․թ․ա․ 336-428)}} | Թագավորության գլուխ = [[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ|արքա]] * [[արքայից արքա]] (Տիգրան Բ Մեծի օրոք) | Արքայատոհմ =[[Երվանդունիներ]]<br>[[Արտաշեսյաններ]]<br>[[Արշակունիներ]] | Լեզու = [[հայերեն]] (հիմնական լեզու)<br />[[հին հունարեն|հունարեն]]<br />[[արամեերեն]]<br />[[պարսկերեն]] ([[պարթևերեն]], [[պահլավերեն]]) | Կրոն = [[զրադաշտականություն]]<ref>{{harvnb|Curtis|2016|p=185}}; {{harvnb|Boyce|1984|p=84}}; {{harvnb|de Jong|2015|pp=119–120, 123–125}}; {{harvnb|Russell|1987|pp=170–171, 268}}</ref> [[Հայ առաքելական եկեղեցի|քրիստոնեություն]] (301 թվականից) | Պատմական շրջան = [[հին աշխարհ]], [[միջնադար]] | Հասարակարգ= [[ստրկությունը Հին Հայաստանում|ստրկատիրական]], [[ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական]] | Հիմնադրում =[[Մ.թ.ա. 331]] թվական | Հզորության գագաթնակետ = [[Տիգրան Մեծ]]ի արքայություն (մ․թ․ա․ 95-մ․թ․ա․ 55) | Անկում = [[428]] թվական ([[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] անկում) | Իրադարձություն1 = մ․թ․ա․ 331 թվական | Իրադարձության տարեթիվ1=Առաջին հիշատակումը որպես անկախ վարչական միավոր | Իրադարձություն2 =մ․թ․ա․ 189 թվական | Իրադարձության տարեթիվ2=[[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների արքայատոհմի]] հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն3 =մ․թ․ա․ 94-մ․թ․ա․ 66 | Իրադարձության տարեթիվ3=[[Տիգրան Մեծ]]ի աշխարհակալություն | Իրադարձություն4 =52 թվական | Իրադարձության տարեթիվ4=[[Արշակունիներ]]ի արքայատոհմի հաստատում հայոց գահին | Իրադարձություն5 =301 թվական | Իրադարձության տարեթիվ5=[[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն]] | Իրադարձություն6=405 թվական | Իրադարձության տարեթիվ6=[[Հայոց գրերի գյուտ|Հայոց գրերի ստեղծում]] | Իրադարձություն7=428 թվական | Իրադարձության տարեթիվ7=[[Հայկական մարզպանություն|Մեծ Հայքի զավթում պարսիկների կողմից]] | Ներկայիս տարածքում ={{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Արցախի Հանրապետություն}}<br />{{դրոշավորում|Վրաստան}}<br />{{դրոշավորում|Աբխազիա}}<br />{{դրոշավորում|Հարավային Օսիա}}<br />{{դրոշավորում|Թուրքիա}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}}<br/> {{դրոշավորում|Իրան}}<br />{{դրոշավորում|Սիրիա}}<br />{{դրոշավորում|Իրաք}}<br />{{դրոշավորում|Լիբանան}}<br />{{դրոշավորում|Իսրայել}}<br />{{դրոշավորում|Պաղեստին}}<br />{{դրոշավորում|Հորդանան}}<br />{{դրոշավորում|Եգիպտոս}}<br />{{դրոշավորում|Քուվեյթ}}<br />{{դրոշավորում|Սաուդյան Արաբիա}}<br /> | Նախորդ1=Երվանդունիների թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ1= | Նախորդ2=Ծոփքի թագավորություն | Դրոշ_Նախորդ2=Armenian kingdom of Sophene-Commagene.png | Հաջորդ1=Բյուզանդական Հայաստան | Դրոշ_Հաջորդ1= | Հաջորդ2=Հայկական մարզպանություն | Դրոշ_Հաջորդ2=Marzbanate.svg }} [[Պատկեր:Fall of Armenian Empire since BC 66.gif|մինի|320x320փքս]] '''Մեծ Հայք''' (լատիներեն՝ ''Armenia Maior'')՝ պատմական Հայաստանի երկու հիմնական հատվածներից մեկը (մյուսը՝ [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը)]], հայկական պետական կազմավորում և աշխարհագրական-քաղաքական միավոր Հայկական լեռնաշխարհում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում Մեծ Հայքի տարածքը կազմել է հայկական պետականության հիմնական միջուկը։ Ըստ ավանդական վարչատարածքային բաժանման՝ այն ընդգրկել է 15 նահանգ և 191 գավառ։<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%A5%D6%82_%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80/MMB3E3j-M2EC?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%AB+%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6&pg=RA2-PA111&printsec=frontcover |title=Պատմական եւ աշխարհագրական բառարան |date=1879 |language=hy}}</ref> Մեծ Հայքը գոյություն է ունեցել որպես անկախ թագավորություն մ․թ․ա․ 331 թվականից մինչև մ․թ․ 428 թվականը, երբ Հայոց Արշակունյաց թագավորությունը վերացվեց։<ref name=":0">{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975}}</ref> Մ․թ․ա․ 331 թվականին, Աքեմենյան պետության պարտությունից հետո, Գավգամելայի ճակատամարտի հետևանքով [[Երվանդ Գ|Երվանդ Գ-ն]] հաստատեց իր իշխանությունը Մեծ Հայքում՝ հիմք դնելով Երվանդունիների անկախ թագավորությանը։<ref>{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1 |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն |year=1971 |pages=505}}</ref> == Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածք == [[Պատկեր:Orontes I.jpg|մինի|[[Երվանդ Բ]]]] Հայոց պատմահայր [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին,]] բացի իր հիմնարար [[Պատմություն Հայոց (Խորենացի)|«Պատմություն Հայոց»]] աշխատությունից, հեղինակել է նաև [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացույց»]] երկը, որը ներկայացնում է իր ժամանակի աշխարհի և Հայոց երկրի աշխարհագրական ու վարչական նկարագիրը՝ քարտեզագրական պատկերացումների հիման վրա։ 7-րդ դարում այդ աշխատությունը ենթարկվել է որոշակի խմբագրման [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] (610–685) կողմից։ «Աշխարհացույց»-ում մանրամասն ներկայացված են Մեծ Հայքը, Վիրքը և Աղվանքը՝ իրենց վարչատարածքային բաժանումներով։ Հեղինակը, օգտվելով տարբեր ժամանակաշրջանների աշխարհագրական տվյալներից, մասնավորապես հայ Արշակունիների թագավորության և մարզպանական շրջանի նյութերից, կարողացել է վերականգնել Մեծ Հայքի վարչատարածքային ամբողջական պատկերը այն ժամանակահատվածի համար, երբ այն դեռ հանդես էր գալիս որպես միասնական քաղաքական միավոր (մոտավորապես 363–385 թթ.)։<ref>{{Cite book |last=Երեմյան |first=Ս․, |title=Հայաստանն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի, |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն |year=1963}}</ref> Աշխատությունում ներկայացված են նաև Հայաստանի սահմանների հետագա փոփոխությունները՝ կապված [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] և Բյուզանդական կայսրության միջև տեղի ունեցած բաժանումների հետ։ «Աշխարհացույց»-ի հիման վրա Մեծ Հայքը բաժանվում է 15 նահանգների (աշխարհների) և դրանց ենթակա գավառների, ինչը հնարավորություն է տալիս վերակազմել երկրի վարչատարածքային կառուցվածքի ամբողջական պատկերը։ Մեծ Հայքի 15 նահանգներն են՝<ref>{{Cite book |last=Չագըճեան |first=Եփրեմ |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81/DuYzAAAAMAAJ?hl=hy&gbpv=1&dq=%D5%B4%D5%A5%D5%AE+%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D6%84&pg=PP19&printsec=frontcover |title=Պատմութիւն հայոց: Հայկազեան տէրութեան սկսելէն մինչեւ մեր ժամանակը |date=1872 |publisher=Մխիթարեան |language=hy}}</ref> # [[Բարձր Հայք]] կամ Կարնո աշխարհ # [[Ծոփք|Չորրորդ Հայք]] կամ Ծոփք # [[Աղձնիք]] # [[Տուրուբերան]] կամ Տարոն # [[Մոկք]] կամ Մոկս # [[Կորճայք]] կամ Կորդուք # [[Պարսկահայք|Պարսահայք]] # [[Վասպուրական]] # [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]] # [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] # [[Փայտակարան]] # [[Ուտիք]] # [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] # [[Տայք]] # [[Այրարատ]] Մեծ Հայքի տարածքը 311 հազար կմ² է և բոլոր 15 նահանգները միասին ունեն 191 գավառ, որից 37-ը՝ [[Վասպուրական|Վասպուրականում]], 20-ը՝ [[Այրարատ|Այրարատում]]։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Նահանգ !! Գավառ !! Տարածք |- | align="left" | [[Աղձնիք]]<ref name="ReferenceE">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 180-181։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" |[[Նփռետ (Նփրկերտ)]], [[Աղձն]], [[Քաղ (Անգեղտուն)]], [[Կեթիկ]], [[Տատիկ]], [[Ազնվաձոր]], [[Երխեթք (Սերխեթք)]], [[Գզեխ]], [[Սալնաձոր]] և [[Սանասունք]] (10 գավառ)<ref name="ReferenceE"/> || 17 հազար 532 քառ. կմ<ref name="ReferenceE"/> |- | align="left" | [[Այրարատ]]<ref name="ReferenceF">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջք 239-240։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Բասեն]], [[Գաբեղեանք]], [[Աբեղեանք]], [[Հաւնունիք]], [[Արշարունիք]], [[Բագրևանդ]], [[Ծաղկոտն]], [[Վանանդ]], [[Շիրակ]], [[Արագածոտն]], [[Նիգ]], [[Մասեաց ոտն]], [[Կոգովիտ]], [[Ոստան Հայոց]], [[Ուրծաձոր]] և [[Արածոյ կողմն]] (16 գավառ)<ref name="ReferenceF"/> || 40 հազար 105 քառ. կմ<ref name="ReferenceF"/> |- | align="left" | [[Արցախ նահանգ|Արցախ]]<ref name="ReferenceG">Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան։ Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան։ Հատոր 1, Էջ 506։ Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն, Երևան, 1986։</ref> | align="left" | [[Մյուս Հաբանդ]], [[Վայկունիք]], [[Բերձոր (Բերդաձոր)]], [[Մեծիրանք]], [[Մեծ Կուենք]], [[Հարճլանք]], [[Մովսանք]], [[Պիանք]], [[Պածկանք]], [[Սիսական-ի-Կոտակ|Սիսական-ի-Կոտակ (Սիսական-ի-Ոստան)]], [[Քուստ-ի-Փառնէս]] և [[Կողթ]] (12 գավառ)<ref name="ReferenceG"/> || 11 հազար 528 քառ. կմ<ref name="ReferenceG"/> |- | align="left" | [[Բարձր Հայք]] | align="left" | [[Դարանաղի]], [[Աղյուն]], [[Մզուր (Մուզուր)]], [[Եկեղյաց]], [[Մանանաղի]], [[Դերջան]], [[Սպեր]], [[Շաղագոմք (Շատգոմք)]] և [[Կարին]] (9 գավառ)|| 23, 860 քառ. կմ |- | align="left" | [[Գուգարք]] | align="left" | [[Ձորոփոր]], [[Կողբոփոր]], [[Ծոբոփոր]], [[Տաշիր]], [[Թռեղք]], [[Կանգարք]], [[Ջաւախք վերին]], [[Արտահան]], [[Կաղարջք]], [[Շաւշէթ]], [[Մանգլեաց փոր]], [[Քուիշափոր]] և [[Բողնոփոր]] (13 գավառ) || 16, 765 քառ. կմ |- | align="left" | [[Կորճայք]] | align="left" | [[Կորդուք]], [[Կորդիք վերին]], [[Կորդիք միջին]], [[Կորդիք ներքին]], [[Այտվանք]], [[Այգասք]], [[Մոթողանք]], [[Որսիրանք]], [[Կարթունիք]], [[Ճահուկ]] և [[Փոքր Աղբակ]] (11 գավառ) || 14, 707 քառ. կմ |- | align="left" | [[Մոկք]] | align="left" | [[Իշայր]], [[Մյուս Իշայր]], [[Իշոց գավառ]], [[Առուենից ձոր]], [[Միջա]], [[Մոկք Առանձնակ]], [[Արքայից գավառ]], [[Արգաստովիտ]] և [[Ջերմաձոր]] (9 գավառ)|| 2, 962 քառ. կմ |- | align="left" | [[Պարսկահայք]] | align="left" | [[Այլի]](Կուռիճան), [[Առնա]] (Ըռնա), [[Արասխ]] (Ովեա), [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]], [[Զարավանդ]], [[Թրաբի]], [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Մարի (գավառ)|Մարի]] և [[Տամբեր]] (9 գավառ)|| 11, 010 քառ. կմ |- | align="left" | [[Սյունիք նահանգ|Սյունիք]] | align="left" | [[Երնջակ]], [[Ճահուկ]], [[Վայոց ձոր]], [[Գեղարքունիք]], [[Սոթք]], [[Աղահէճք]], [[Ծղուկք]], [[Հաբանդ]], [[Բաղք]], [[Ձորք]], [[Արևիք]], [[Կովսական]] (12 գավառ)|| 15, 237 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տայք]] | align="left" | [[Կող]], [[Բերդաց փոր]], [[Պարտիզաց փոր]], [[Ճակք]], [[Բուղխա]], [[Ոքաղէ]], [[Ազորդաց փոր]], [[Ալաեաց փոր]] (8 գավառ) || 10, 179 քառ. կմ |- | align="left" | [[Տուրուբերան]] | align="left" | [[Խոյթ]], [[Ասպակունեաց ձոր]], [[Տարոն]], [[Աշմունիք (Արշամունիք)]], [[Մարդաղի]], [[Դաստաւորք]], [[Տուարածատափ]], [[Դալառ]], [[Հարք]], [[Վարաժնունիք]], [[Բզնունիք]], [[Երևարք]], [[Աղիովիտ]], [[Ապահունիք]], [[Կորոյ գավառ]] և [[Խորխոռունիք]] (16 գավառ) || 25, 008 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ուտիք]] | align="left" | [[Աղվե]], [[Առանռոտ]], [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]], [[Շակաշեն]], [[Ռոտ-Պացյան]], [[Տռի]], [[Տուչքատակ]] և [[Ուտի Առանձնակ]] (8 գավառ) || 11, 315 քառ. կմ |- | align="left" | [[Վասպուրական]] | align="left" | [[Ռշտունիք]], [[Տոսպ]], [[Բոգունիք]], [[Արճիշահովիտ]], [[Կուղանովիտ]], [[Աղիովիտ]], [[Գառնի (Դառնի)]], [[Առբերանի]], [[Բուժունիք]], [[Առնոյոտ]], [[Անձևացիք]], [[Տրպատունիք]], [[Երվանդունիք (Մարաստան)]], [[Արտազ]], [[Ակէ]], [[Աղբակ Մեծ]], [[Անձախի ձոր]], [[Թոռնաւան]], [[Ճուաշ-ռոտ]], [[Կրճունիք]], [[Մեծնունիք]], [[Պալունիք]], [[Գուկանք]], [[Աղանդ-ռոտ]], [[Պարսպատունիք]], [[Արտաշիսեան]] (Արտաւանեան), [[Բագան]] (Մարանդ), [[Գաբեթեան]], [[Գազրիկան]], [[Տայգրեան]], [[Վարաժնունիք]], [[Գողթն]] և [[Նախճաւան]] (35 գավառ) || 40, 870 քառ. կմ |- | align="left" | [[Ծոփք (Չորրորդ Հայք)]] | align="left" | [[Խորձեան]], [[Հաշտեանք]], [[Պաղնատուն]], [[Բալահովիտ]], [[Մեծ Ծոփք]], [[Անձիտ]], [[Դեգիք]] և [[Գավրէք]] (8 գավառ) || 18, 890 քառ. կմ |- | align="left" | [[Փայտակարան]] | align="left" | [[Աթշի-Բագավան]], [[Ալևան]], [[Առոս]], [[Հանի]], [[Հրաքոտ-Պերոժ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], [[Որմիզդ-Պերոժ]], [[Պիճան]], [[Ռոտիբաղա]], [[Սպանդարան-Պերոժ]], [[Վարդանակերտ]], [[Քաղանռոտ]] և [[Քոեկյան]] (13 գավառ) || 21, 000 քառ. կմ |- | align="left" | 15 Նահանգ | align="left" | 178 գավառ || 280, 968 քառ. կմ |} == Մեծ Հայքի մայրաքաղաքներ == Մեծ Հայքի պատմության ընթացքում մայրաքաղաքի կարգավիճակ են ունեցել մի շարք քաղաքներ, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում եղել են երկրի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնները։<ref name=":3">{{Cite web |title=Հայաստանի մայրաքաղաքները |url=https://www.yerevan.am/hy/capitals-of-armenia/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2026-06-25 |website=www.yerevan.am |language=en}}</ref> Երվանդունիների թագավորության սկզբնական շրջանում մայրաքաղաքը եղել է [[Արմավիր (մայրաքաղաք)|Արմավիրը]], որը մ․թ․ա․ 331 թվականից դարձել է հայոց արքաների նստավայրը։ Հետագայում [[Երվանդ Դ Վերջին|Երվանդ Դ-ն]] մայրաքաղաքը տեղափոխել է [[Երվանդաշատ]]՝ Արաքս և Ախուրյան գետերի միախառնման շրջանում կառուցված նոր քաղաք։ [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա-ն]] մ․թ․ա․ II դարի սկզբին հիմնադրել է [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ]] մայրաքաղաքը, որը երկար ժամանակ եղել է Մեծ Հայքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևորագույն կենտրոնը։<ref name=":3" /> [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծի]] օրոք պետության ընդարձակման պայմաններում մայրաքաղաք է դարձել [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր որպես նորաստեղծ տերության վարչական կենտրոն։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում մայրաքաղաքի դեր են կատարել [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և [[Դվին|Դվինը]]։ Վաղարշապատը հատկապես հայտնի է որպես Հայաստանի հոգևոր և մշակութային կենտրոն, իսկ Դվինը IV դարից դարձել է երկրի խոշորագույն քաղաքներից մեկը և պահպանել իր կարևոր նշանակությունը նույնիսկ Արշակունիների թագավորության անկումից հետո։<ref name=":3" /> == Բնակչություն և տնտեսություն == Մեծ Հայքի բնակչության հիմնական մասը կազմել են հայերը, որոնք բնակվել են երկրի տարբեր նահանգներում և գավառներում։ Երկրի սահմաններում տարբեր ժամանակաշրջաններում ապրել են նաև այլ ժողովուրդներ, հատկապես սահմանամերձ շրջաններում և խոշոր քաղաքներում։<ref name=":4">{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ "Աշխարհացոյց"-ի |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=2001}}</ref> Բնակչությունը հիմնականում կենտրոնացած էր գետահովիտներում, բերրի դաշտավայրերում և քաղաքային կենտրոններում, որոնցից առավել հայտնի էին Արմավիրը, Արտաշատը, Տիգրանակերտը, Վաղարշապատը և Դվինը։ Մեծ Հայքի տնտեսության հիմքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էին։<ref name=":4" /> Զարգացած էին ցորենի, գարու, խաղողի և այլ մշակաբույսերի մշակությունը, ինչպես նաև խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահությունը։ Երկրի տարբեր շրջաններում տարածված էին այգեգործությունը, պտղաբուծությունը և մեղվաբուծությունը։ Տնտեսական կյանքում կարևոր դեր էին խաղում նաև արհեստագործությունն ու առևտուրը։ Խոշոր քաղաքներում զարգացած էին մետաղագործությունը, խեցեգործությունը, ոսկերչությունը, զինագործությունը և գործվածքների արտադրությունը։ Մեծ Հայքի տարածքով անցնող միջազգային առևտրական ճանապարհները նպաստում էին երկրի տնտեսական զարգացմանը և առևտրական կապերի ընդլայնմանը հարևան պետությունների հետ<ref name=":4" />։ Հատկապես Արտաշատը, Տիգրանակերտը և Դվինը հայտնի էին որպես առևտրի և արհեստագործության կարևոր կենտրոններ։[[Պատկեր:Arshakid Armenia 298-387.tif|ձախից|մինի|Մեծ Հայքը [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] օրոք]] == Պատմական զարգացում == [[Ալեքսանդր Մակեդոնացի|Ալեքսանդր Մակեդոնացու]] «արևելյան» արշավանքի հետևանքով Հայաստանը դուրս եկավ Աքեմենյան պետության կազմից։ Երկիրը բաժանվեց 2 անհավասար մասերի՝ Մեծ Հայք և [[Փոքր Հայք]]։ Հետագայում [[Ծոփք|Ծոփքը]] նույնպես առանձնացավ, ձևավորելով անկախ թագավորություն։ Հայկական թագավորությունները պայքարում էին Ալեքսանդր Մակեդոնացու մահից հետո ստեղծված [[Սելևկյաններ|Սելևկյանների]] թագավորության դեմ։ [[Մ.թ.ա. 201]] թվականին [[Անտիոքոս III Մեծ|Անտիոքոս III Մեծի]] հրամանով երկու հայ զորավարներ՝ [[Արտաշես Ա|Արտաշեսն]] ու [[Զարեհ|Զարեհը]], գրավում են Մեծ Հայքն ու [[Ծոփք|Ծոփքը]]։ Մայրաքաղաք [[Երվանդաշատ|Երվանդաշատի]] պաշարման ժամանակ զոհվում է վերջին Երվանդյան թագավորը՝ [[Երվանդ Դ]]-ն։ Արտաշեսը նշանակվում է Մեծ Հայքի ստրատեգոս, իսկ [[Ծոփք|Ծոփքի]] ստրատեգոս նշանակվում է Զարեհը։ Այս իրավիճակը տևում է 10 տարի։<ref>{{Cite book |last=Մկրտումյան |first=Լեռնիկ |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան, Տնտեսագետ հրատարակչություն |year=2016}}</ref> Մ․ թ․ ա․ 190 թվականին Մագնեսիայի ճակատամարտում Անտիոքոս III-ի պարտությամբ Մեծ Հայքում և Ծոփքում ապստամբություն բարձրացվեց, ինչի արդյունքում վերականգնվեց Մեծ Հայքի անկախությունը։<ref name=":02">{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975}}</ref> [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան արքայատոհմը]] (մ.թ.ա. II–I դդ.) Մեծ Հայքը վերածեց հզոր կենտրոնացված պետության։ Արտաշես Ա-ն իրականացրեց հայկական հողերի մեծ մասի վերամիավորում, ամրապնդեց պետական կառույցները և հիմք դրեց [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատ մայրաքաղաքին]]։ Նրա քաղաքականությունը շարունակեցին [[Արտավազդ Ա|Արտավազդ Ա-ն]] և հատկապես [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Բ Մեծը]], որի օրոք Մեծ Հայքը հասավ իր առավելագույն տարածքային ընդարձակմանը՝ ընդգրկելով զգալի տարածքներ [[Առաջավոր Ասիա|Առաջավոր Ասիայում]]։ Տիգրանի նվաճումների արդյունքում ստեղծվեց բազմազգ տերություն, սակայն Հռոմի և [[Պարթևստան|Պարթևաստանի]] հակազդեցությունը հանգեցրեց տարածքային կորուստների և քաղաքական ճնշումների։<ref name=":1">{{Cite book |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 .}}</ref> Մ.թ.ա. I դարի երկրորդ կեսից սկսվեց թագավորության թուլացումը՝ կապված ներքին պայքարների և Հռոմի միջամտության հետ։ [[Արտավազդ Բ|Արտավազդ Բ-]]ի գահակալության ժամանակ Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմի և Պարթևաստանի մրցակցության կենտրոնում, իսկ [[Մարկոս Անտոնիոս|Մարկոս Անտոնիոսի]] արշավանքի արդյունքում նա գերի տարվեց։ Հետագա տարիներին գահ բարձրացան տարբեր Արտաշեսյան թագավորներ, սակայն դինաստիան աստիճանաբար կորցրեց իր ազդեցությունը և մ.թ. 1-ին դարի սկզբին սպառվեց, որից հետո Մեծ Հայքում սկսվեց հռոմեական և պարթևական ազդեցությամբ դրածո թագավորների շրջան։<ref name=":1" /> Արտաշեսյաններին հաջորդում են [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիները]]։ Արշակունիների գահակալության շրջանում Մեծ Հայքը հայտնվեց Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի ռազմաքաղաքական հակամարտության կենտրոնում, որի հետևանքով երկրի ներքին զարգացումները մշտապես պայմանավորված էին արտաքին ուժերի միջամտությամբ։ Արդեն մ.թ. 54–64 թթ. հռոմեա-պարթևական պատերազմի ընթացքում [[Վաղարշ Ա|Վաղարշ Ա Արշակունու]] նախաձեռնությամբ Տրդատը բազմեց Հայոց գահին, ինչն առաջ բերեց Հռոմի ռազմական միջամտությունը [[Կորբուլոն|Կորբուլոնի]] գլխավորությամբ։<ref name=":2">{{Cite book |title=Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։}}</ref> Չնայած սկզբնական փուլում հռոմեական զորքերը կարողացան գրավել Արտաշատն ու Տիգրանակերտը, հայ-պարթևական համատեղ դիմադրությունը հանգեցրեց ուժերի հարաբերակցության փոփոխության։ Հռանդեայի ճակատամարտում հռոմեացիները ծանր պարտություն կրեցին, ինչի արդյունքում Ներոն կայսրը ստիպված եղավ ճանաչել Տրդատի իշխանությունը՝ պայմանով, որ նա թագը ստանա Հռոմում։ Տրդատը համաձայնեց և 66 թվականինին վերադարձավ Մեծ Հայք՝ որպես թագավոր։ Հաջորդող Արշակունիների գահակալության ընթացքում Մեծ Հայքը անցավ հարաբերական կայունացման և մշակութային զարգացման փուլ, որի ընթացքում վերականգնվեցին քաղաքները և զարգացավ պետական կառավարման համակարգը։ Տրդատ Գ Մեծի օրոք քրիստոնեության ընդունումը (301 թ.) դարձավ պետական գաղափարական համակարգի շրջադարձային իրադարձություն՝ խորապես փոխելով երկրի հոգևոր և քաղաքական կառուցվածքը։ Միաժամանակ Պապ թագավորը իրականացրեց կենտրոնաձիգ քաղաքականություն՝ նպատակ ունենալով սահմանափակել նախարարական ավագանու և եկեղեցու տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությունը։ Սակայն արտաքին միջամտությունները, ներքին պառակտվածությունը և պարսկա-հռոմեական հակամարտությունների սրացումը աստիճանաբար թուլացրին պետական համակարգը, ինչը 428 թ. հանգեցրեց Արշակունյաց թագավորության անկմանը և պետականության վերացմանը՝ որի արդյունքում Հայաստանը վերածվեց Սասանյան Պարսկաստանի վարչական միավորի։<ref name=":2" /> == Ժառանգություն == Մեծ Հայքը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է որպես հայկական պետականության դասական դրսևորումներից մեկը։ Նրա վարչատարածքային բաժանումը, քաղաքային կենտրոնները և պետական կառավարման ավանդույթները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հետագա հայկական պետական կազմավորումների վրա։ Մեծ Հայքի նահանգների և գավառների անվանումները պահպանվել են պատմական աղբյուրներում և շարունակում են կիրառվել հայ պատմագրության ու աշխարհագրության մեջ։ == Տես նաև == * [[Հայոց պատմության ժամանակագրություն]] * [[Փոքր Հայք]] * [[Արտաշեսյաններ]] * [[Արշակունիներ]] * [[Պարթև Արշակունիներ]] * [[Հայկական Միջագետք]] * [[Երվանդունիներ]] * [[Հռոմեական կայսրություն]] * [[Պարթևաստան]] * [[Սասանյաններ]] == Առաջարկվող գրականություն == # Հայ Ժողովրդի Պատմություն, Հ. 1. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1971 . # Հայ ժողովրդի պատմություն, Հ. 2. Խմբ. կոլ.` Աղայան Է. Բ., Առաքելյան Բ. Ն., Ավետիսյան Հ. Ա., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հակոբյան Ա. Մ., Հովհաննիսյան Ա. Գ., Ներսիսյան Մ. Գ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984 . # Հայոց պատմություն, հ. II. Միջին դարեր (IV դ. - XVII դ. առաջին կես), գիրք երկրորդ (IX դարի կես-XVII դարի առաջին կես), Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, "Զանգակ-97" հրատարակչություն, 2014, 800 էջ + 24 ներդիր։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Առաջին հատոր, Հին պատմություն, «Երկերի ժողովածու տասը հատորով, Առաջին հատոր», «Հայաստան», Եր․ 1966։ # Լեո, Հայոց պատմություն, Երկրորդ հատոր, Լեո ” Հատոր 2։ «Հայոց պատմություն» երկրորդ հատորը պետք է ընդգրկեր 5-15-րդ դարերը, կամ հեղինակի խոսքերով ասած՝ միջին դարերը, հայկական միջնադարը։ Սակայն Լեոն չկարողացավ ամբողջովին իրականացնել իր ծրագիրը. այս հատորում նա շարադրեց միայն 5-11-րդ դարերի պատմությունը։ # Մանանդյան Հ․, Հայաստանի առևտրի և քաղաքների մասին (ռուսէրէն, Երևան, 1930, 1954, 1985)։ # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1934, # Մանանդյան Հ․, Ֆեոդալիզմը հին Հայաստանում։ Երևան, 1981։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ # Մանանդյան Հ․, Հին Հայաստանի գլխաւոր ճանապարհները։ Երևան, 1985։ # Մանանդյան Հ․, Տիգրան Բ և Հռոմը։ Երևամ, 1940, 1972, 1977, ռուսէրէն՝ 1943, ֆրանսէրէն՝ 1963։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. I, Երևան, 1945, նաև՝ 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. II, Երևան, 1952, 1977։ # Մանանդյան Հ․, Քննական տեսութիւն հայ ժողովրդի պատմութեան, Հայաստանի մ թ.ա. VI - XVI դարերի ամբողջական պատմութիւնը, հ. III, Երևան, 1957, նաև՝ 1978։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2007, 518 էջ։ # Հակոբյան Թ. Խ., Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն (ուրվագծեր), 2-րդ հրատ., Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1968, 509 էջ։ # Հարությունյան Բ.Հ․, «Աշխարհացոյցը» և չորս Հայքերի խնդիրը, Երևան, 1997։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայաստանի, հայ–իրանական հարաբերությունների և Առաջավոր Ասիայի հնագույն պատմության մի քանի խնդիրների շուրջ (մ.թ.ա. VII–VI դդ.)։ Երևան, 1998 # Հարությունյան Բ.Հ․, Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», մաս Ա, Երևան, 2001։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Ա հատոր, Երևան, 2003։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Հայոց պատմության ուսումնական ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Հարությունյան Բ.Հ․, Ազգային ատլաս, Բ հատոր, Երևան, 2008։ # Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} * {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=434}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.armenianhighland.com/ armenianhighland.com] {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] lxbr31a3b3mzd8fsahupbgqrj5n94xl 0 6752 10806551 10663163 2026-06-30T05:15:42Z Vanyan Lyudmila 165996 10806551 wikitext text/x-wiki {{այլ|Անի (այլ կիրառումներ)}}{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Անի | բնօրինակ անվանում = Անի | զինանշան = Bagrotouni.svg | դրոշ = Bagratuni flag.svg | դրոշի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի դրոշ | զինանշանի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի զինանշան | դրոշի լայնություն = 120 | զինանշանի լայնություն = 120 | պատկերի նկարագրում = Անիի պարիսպներ | lat_deg = 40 | lat_min = 30 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 43 | lon_min = 34 | lon_sec = 22 | lon_dir = E | CoordAddon = type:city(1117000)_region:AM | CoordScale = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = 5-րդ դար | այլ անվանումներ = Անիոն | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = բարեխառն ցամաքային | պաշտոնական լեզու = [[Հայերեն]] | բնակչություն = 100-200 հազար | մարդահամարի թվական = 11-րդ դար | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրոնական կազմ = [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի]] | էթնոհորոնիմ = | ժամային գոտի = +4 | DST = | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | երկիր2 = Հայաստան zewnatrz.JPG | Վիքիպահեստում = Ani | երկիր1 = Թուրքիա }} {{Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ|Հայերեն անվանում=Անի|Անգլերեն անվանում=Archaeological Site of Ani|Պատկեր=[[Պատկեր:Ani Harabeleri 2.jpg|300px]]|Երկիր=[[Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ|Թուրքիա]]|Տիպ=Մշակութային|Չափանիշներ=ii, iii, iv|ID=1518|Հղում=http://whc.unesco.org/en/list/1518|Աշխարհամաս=|Կոորդինատներ=|Տարի=2016|Նստաշրջան=40-րդ|Լայնացումներ=|Վտանգի տակ=}}{{համաշխարհային ժառանգություն|1518}} '''Անի''', միջնադարյան հայկական ավերված բերդաքաղաք, որը ներկայումս գտնվում է [[Հայ-թուրքական սահման|հայ-թուրքական շփման գծի]] անմիջապես կողքին՝ [[Թուրքիայի Հանրապետություն|Թուրքիայի Հանրապետության]] [[Կարսի մարզ (Թուրքիա)|Կարսի մարզում]], [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Շիրակի մարզ|Շիրակի մարզի]] [[Նորշեն (Շիրակի մարզ)|Նորշեն]] և [[Անիավան]] գյուղերի դիմաց։ Կառուցվել է Ախուրյան գետի աջ ափին՝ եռանկյունաձև սարահարթի վրա։ Այժմ բնակեցված չէ։ Նրանից ոչ հեռու գտնվում է Օջաքլը գյուղը, որի անունով երբեմն թուրքերը կոչում են Անին<ref>Dubin, Marc; Gawthrop, John; Richardson, Terry. The Rough Guide to Turkey. — 5th.. — New York: Rough Guides, 2003. — P. 831. — ISBN 9781843530718.</ref>։ Անիի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են VI դարին, երբ այն Կամսարական իշխանական տոհմի ամրոցներից էր։ Քաղաքը հիշատակվում է [[Եղիշե|Եղիշեի]] և [[Ղազար Փարպեցի|Ղազար Փարպեցու]] աշխատություններում<ref name=":0" /> IX դարի սկզբին Հայոց իշխան [[Աշոտ Մսակեր|Աշոտ Բագրատունի Մսակերը]] [[Կամսարականներ|Կամսարականներից]] ձեռք բերեց [[Արշարունիք]] և [[Շիրակ (գավառ)|Շիրակ]] գավառները՝ Անի ամրոցի հետ միասին<ref name=":1">{{Cite book |last=Կարապետյան |first=Սամվել |title=Անի ՌԾ |publisher=Երևան, |year=2011}}</ref>։ 961-1045 թվականներին Անին Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքն էր։ Բարենպաստ աշխարհագրական դիրքի և միջազգային առևտրական ուղիների վրա գտնվելու շնորհիվ այն վերածվեց տարածաշրջանի խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի։ Քաղաքը հայտնի էր որպես «հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք»։ Այն ուներ հզոր պաշտպանական համակարգ՝ [[Աշոտաշեն]] և [[Սմբատաշեն պարիսպներ|Սմբատաշեն]] պարիսպներով, բազմաթիվ պալատներ, եկեղեցիներ և հասարակական շինություններ։ Ըստ հայկական աղբյուրների՝ XI դարում Անիի բնակչությունը հասնում էր 100-200 հազարի<ref name=":0">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Անի մայրաքաղաք |publisher=Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարկչություն |year=1988 |pages=}}</ref>։ Հայկական աղբյուրների համաձայն՝ Անին ունեցել է 100-200 հազար բնակիչ։ Այդ ժամանակ աշխարհում կային մի քանի խոշոր քաղաքներ՝ [[Բաղդադ|Բաղդադը]] ([[Միջագետք]]), [[Դամասկոս|Դամասկոսը]] ([[Սիրիա]]), [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլիսը]] ([[Բյուզանդական կայսրություն]]), [[Կորդովա (Իսպանիա)|Կորդովան]] ([[Արաբական Իսպանիա]])։ Անին գտնվում էր պարբերաբար տեղի ունեցող երկրաշարժերի գոտում։ Դրանցից առավել աղետաբեր էին՝ 1045, 1131 և 1319 թվականների երկրաշարժերը<ref name=":0" />։ Քաղաքը լքվել է 1319 թվականի երկրաշարժից հետո։ Հայերը գաղթավայրեր են հիմնել հայրենիքի սահմաններից դուրս՝ [[Ղրիմ|Ղրիմում]], [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզում]], [[Հյուսիսային Կովկաս|Հյուսիսային Կովկասում]] և այլուր։ Ղրիմից մի մասը տեղափոխվել է Կ. Պոլիս, [[Գալիցիա]] ու [[Լեհաստան]], մի այլ խումբ՝ ավելի ուշ Դոն գետի ափին հիմնել է [[Նոր Նախիջևան]] քաղաքը<ref name=":0" />։ Ավանդությունը Անի քաղաքի վերջնական ամայացումը կապում է 1319 թվականի երկրաշարժի հետ, սակայն [[Երևան|Երևանի]] արձանագրություններից մեկում անեցի Շաբայդինը 1364 թվականին անիծում է Անին քանդողներին։ 14-15-րդ դարերում կտրված դրամները նույնպես ապացուցում են, որ կյանքը քաղաքում շարունակվել է։ 16-րդ դարում Անին արդեն փոքրիկ գյուղ էր։ Ըստ երևույթին, քաղաքին մեծ հարված էին հասցրել [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքները։ 18-րդ դարում Անին ավերակների կույտ էր և պատկանում էր թուրք բեկերին։ 1878 թվականին այն անցավ [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսաստանին]]։ 2016 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մշակութային ժառանգության կոմիտեի 40-րդ նիստում Միջնադարյան Հայաստանի Անի մայրաքաղաքն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում։<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Archaeological Site of Ani |url=https://whc.unesco.org/en/list/1518/ |access-date=2026-06-20 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Անիի անունն է կրում [[Աստերոիդների գոտի|աստերոիդների հիմնական գոտու]] 791-րդ [[(791) Անի|աստղակերպը]]. == Անվանում == [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] արևմուտքում գտնվում էր [[Բարձր Հայք]] նահանգ-աշխարհը։ Այն իր անունը վաստակել էր ոչ թե բարձր աշխարհագրական դիրքի, այլ [[Հայկական դիցաբանություն|հայկական հեթանոսական դիցարանի]] բոլոր աստվածների տաճարների սրբավայր լինելու պատճառով։ Նրա ամրոցներից առավել հայտնի էր [[Անի-Կամախ|«Անի-Կամախ»]] բերդաքաղաքը, որը գտնվում էր [[Դարանաղի]] գավառում։ Այստեղ կառուցվել է գլխավոր աստծու՝ [[Արամազդ|Արամազդի]] տաճարը։ Անի քաղաքի անվանումը գալիս է այս ամրոցից։ Անիի անվանումը կապվում է նաև հայկական դիցարանի գլխավոր՝ մայրության ու պտղաբերության աստվածուհի [[Անահիտ|Անահիտի]] հետ։ Անի էր կոչվում նաև [[Հայկյան տոմար|հայկական հեթանոսական տոմարի]] ամիսների յուրաքանչյուր 12-րդ օրը, որը նույնպես կապված էր Անի-Կամախ բերդաքաղաքի հետ։{{քաղվածք|''...զքաղաքն Անի, որ կոչի Խնամք...''|[[Վարդան Բարձրբերդցի]], Պատմութիւն տիեզերական<ref>Պատմութիւն տիեզերական, Մ., 1861, էջ 117-18</ref>}}Ուսումնասիրողները չեն պարզել, թե ինչու է Անին կոչվել Խնամք, և ինչ է նշանակում այս բառը, որ հաստատապես խնամել բառը չէ, ինչպես հավաստում է հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]]։ == Պատմություն == Հնագույն ժամանակներից Անիի տեղում եղել է բնակավայր, մերձակայքում կա դամբարանադաշտ, որը թվագրվում է [[Վանի թագավորություն|ուրարտական]] ժամանակաշրջանին (մ. թ. ա. VIII-VII դարեր)։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] կարծիքով, դեռևս IV-V դարերում գոյություն է ունեցել ամրոց։<ref>{{Cite book |last=Թորամանյան |first=Թորոս |title=Նամակներ |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն |year=1968}}</ref> === '''Անին որպես Կամսարականների կալվածք''' === Անիի վաղ պատմությունը սերտորեն կապված է Կամսարական նախարարական տոհմի հետ։ IV–VII դարերում քաղաքը և նրա շրջակա տարածքները գտնվում էին Կամսարականների տիրապետության ներքո և հանդիսանում էին նրանց գլխավոր կալվածքներից մեկը։<ref name=":0" /> Տոհմը, որը կարևոր դեր էր զբաղեցնում Մեծ Հայքի քաղաքական կյանքում, Անին օգտագործում էր որպես վարչական և ռազմական հենակետ։ Կամսարականների իշխանության տարիներին Անին դեռևս չէր հանդիսանում Հայաստանի մայրաքաղաքը, սակայն իր աշխարհագրական նպաստավոր դիրքի շնորհիվ աստիճանաբար ձևավորվում էր որպես տարածաշրջանային նշանակության բնակավայր։ Քաղաքը գտնվում էր բնական պաշտպանված տեղանքում՝ Ախուրյան գետի կիրճի եզրին, ինչը նպաստում էր նրա պաշտպանունակությանը և տնտեսական զարգացմանը։ Այստեղ կառուցվեցին ամրաշինական կառույցներ, բնակելի շենքեր և կրոնական շինություններ, որոնք հիմք հանդիսացան քաղաքի հետագա զարգացման համար։<ref name=":0" /> VII դարի երկրորդ կեսին, արաբական արշավանքների և Հայաստանի քաղաքական իրավիճակի փոփոխությունների հետևանքով, Կամսարականների իշխանությունը թուլացավ։ Նրանց տիրույթների զգալի մասը, այդ թվում՝ Անին, հետագայում անցավ Բագրատունիների տիրապետությանը։ Հենց Բագրատունիների օրոք քաղաքը վերածվեց խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի, իսկ 961 թվականին դարձավ Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքը։<ref name=":0" /> ==== Անին որպես մայրաքաղաք ==== [[9-րդ դար|IX դարի]] վերջին [[Արմինիա կուսակալություն|Արմինիա կուսակալությունում]] հայ իշխանների քաղաքական դիրքերը ամրապնդվեցին։ [[Բագրատունիներ|Բագրատունիների]], [[Արծրունիներ|Արծրունիների]] ու [[Սյունիներ|Սյունիների]] երկարատև պայքարն ավարտվեց արաբների պարտությամբ<ref name=":1" />։ [[Դվին|Դվինի]] ամիրան իր դիրքերը վերջնականապես զիջեց [[Հայոց իշխան|հայոց իշխանին]], որի պաշտոնը ավելի քանի մեկ դար ժառանգվում էր Բագրատունիների կողմից<ref name=":0" />։ [[850-855 թվականների ապստամբությունը Արմինիայում|850-855 թվականների ապստամբության]] ղեկավար [[Աշոտ Մեծ]] Բագրատունին դարձավ Հայաստանի չթագադրված թագավորը, ում գերագահությանն էին ենթարկվում ոչ միայն Սյունիներն ու Արծրունիները, այլև վրաց [[Բագրատիոնիներ|Բագրատունիները]]։ 885 թվականին հիմնադրված Բագրատունիների թագավորությունը երկար ժամանակ չունեցավ մշտական մայրաքաղաք։ [[Դվին|Դվինը]], որը գտնվում էր [[Արարատյան դաշտ|Արարատյան դաշտում]], շարունակում էր մնալ արաբական ամիրայության կենտրոն<ref name=":0" />։ [[Բագարան]] և [[Շիրակավան (մայրաքաղաք)|Շիրակավան]] քաղաքները հարմար չէին համահայկական պետության կենտրոն լինելու տեսանկյունից, քանի որ լավ ռազմավարական դիրք չունեին։ [[Աբաս Ա|Աբաս Շահնշահի]] թագավորանիստ [[Կարս]] քաղաքը նույնպես հարմար չէր մայրաքաղաք լինելու համար<ref name=":0" />։ Շիրակում Անի ամրոցի շուրջ գոյացող նոր քաղաքը [[Բագրատունիներ|Բագրատունիները]] 961 թվականին հռչակեցին մայրաքաղաք։ Անին աշխարհագրական և ռազմավարական հարմար դիրք ուներ և գտնվում էր բանուկ առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում։ 963 թվականին հայոց շահնշահ [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) Կարսում ստեղծում է [[Վանանդի թագավորություն|նոր թագավորություն]], որի ղեկավար է նշանակում եղբորը։ 964 թվականին նա ամրոցից հյուսիս՝ հրվանդանի նեղ մասում, կառուցեց [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպները<ref name=":0" />։ [[Պատկեր:AniMap.gif|ձախից|մինի|Անի քաղաքի հատակագիծը]] Քաղաքի արագ աճը [[Սմբատ Բ Տիեզերակալ|Սմբատ Բ Տիեզերակալին]] (977-990) ստիպեց 989 թվականին կառուցել [[Սմբատաշեն պարիսպներ|երկրորդ՝«Սմբատաշեն»]] պարիսպը։ Այն անցնում էր [[Ծաղկոցաձոր]] և [[Իգնաձոր]] գետերի եզրերով և միացել Գայլաձորին, ապա, շարունակվելով [[Ախուրյան|Ախուրյանի]] կիրճի եզերքով, շրջափակել է «Նոր քաղաքը»<ref name=":1" />։ Անիում պալատներ ու ապարանքներ կառուցեցին իշխանական տներից շատերը, հատկապես՝ պաշտոնատեր բարձրաստիճան անձինք։ Կառուցվեցին վաճառատներ, գործատներ, շուկաներ, իջևանատներ, խանութների և արհեստանոցների շարքեր։ Անին մեծ զարգացում ապրեց [[Գագիկ Ա]]-ի թագավորության (990-1020) տարիներին։ Այս շրջանում քաղաքացիական և հասարակական մեծ թվով շենքերի հետ մեկտեղ կառուցվեցին [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], [[Գագկաշեն]] զվարթնոցատիպ<ref>[http://www.virtualani.org/gagikashen/index.htm King Gagik's church of Saint Gregory]</ref>, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցիները<ref>[http://www.virtualani.org/abughamrents/index.htm The Church of Saint Gregory of the Abughamir family]</ref> և այլն։[[Պատկեր:Ani_-_bridge.jpg|մինի|[[Անիի կամուրջ]]]] 992 թվականին Անի է տեղափոխվում [[Անիի կաթողիկոսարան|հայոց կաթողիկոսարանը]]։ Դեռ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը քաղաքական և հոգևոր մեկ կենտրոն ունենալու մտադրությամբ [[Աղթամար կղզի|Աղթամարից]] Անի է հրավիրել [[Անանիա Ա Մոկացի]] կաթողիկոսին, ով եկել է Շիրակ, բայց հաստատվել Անիի մերձակա [[Արգինա|Արգինայում]]<ref name=":0" /> ։ [[Խաչիկ Ա Արշարունի|Խաչիկ Ա Արշարունուց]] հետո՝ Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավորի ժամանակ, կրկին դրվել է կաթողիկոսական աթոռը Անի փոխադրելու հարցը, և սկսվել քաղաքի մեծ Կաթողիկեի՝ [[Անիի մայր տաճար|Մայր տաճարի]] շինարարությունը (մինչ այդ Աշոտ Գ Ողորմածը կաթողիկոսարանի համար կառուցել էր եկեղեցի, որն աղբյուրներում հիշատակվում է որպես «զփոքր Կաթողիկէն Անւոյ»)։ Գագիկ Ա-ի մահից հետո Բագրատունյաց պետությունը թուլացավ ներքին երկպառակությունների պատճառով։ Պայքարը գահի համար սրվեց նրա որդիների՝ [[Հովհաննես-Սմբատ]] թագավորի և նրա եղբայր [[Աշոտ Քաջ|Աշոտ Քաջի]] միջև։ Թագավորը, երկյուղելով Տայքի 1022-23 թվականների ապստամբությունը ճնշած բյուգանդական բանակի ներխուժումից, Անին իր մերձակայքով կտակեց [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդիային]]<ref name=":2">{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |pages=460}}</ref>։ Հովհաննես-Ամբատի և Աշոտ Դ-ի մահից հետո [[Պետրոս Ա Գետադարձ]] կաթողիկոսը և [[Վեստ Սարգիս]] իշխանը իրենց համախոհներով աշխատեցին ի կատար ածել Անիի հանձնման կտակը, սակայն հանդիպեցին ազնվականների մի մասի և քաղաքի բնակչության դիմադրությանը։ Պետականությունը պահպանելու նպատակով, սպարապետ [[Վահրամ Պահլավունի|Վահրամ Պահլավունու]] առաջարկությամբ, 1042 թվականի վերջին թագավոր օծեցին Աշոտ Դ-ի որդի տասնութամյա [[Գագիկ Բ]]-ին։ 1043-1044 թվականներին բյուգանդական զորքերը մի քանի անգամ պաշարեցին Անին՝ պահանջելով հանձնել քաղաքը։ Անին մնաց անառիկ։ Գագիկ Բ-ն կանչվեց [[Կոստանդնուպոլիս]] և գահազրկվեց՝ փոխարենը ստանալով [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] Պիզու քաղաքը (Կալոնպաղատ դղյակ-ամրոցով) և այլ աննշան տիրույթներ։ 1045 թվականին [[Բագրատունիների թագավորություն|Բագրատունիների թագավորությունը]] կործանվեց<ref name=":2" />։ ===== Իշխանանիստ կենտրոն ===== Անիի թագավորության անկումից հետո Շիրակը մայրաքաղաքի հետ կառավարվում էր բյուզանդական կառավարիչների կողմից, ովքեր հայտնի էին որպես «կատեպան»։ Ամրացվեցին Անիի պարիսպները, անցկացվեց ջրմուղ։ 1064 թվականին, երբ [[Սելջուկների արշավանքները Հայաստան|սելջուկները երրորդ անգամ արշավեցին Հայաստան]], Անին գրավվեց<ref name=":2" />։ 1072 թվականին Անին սելջուկ սուլթան [[Ալփ-Արսլան|Ալփ-Արսլանից]] գնեց Դվինի ամիրա Աբուլսուարը և նվիրեց իր որդի Մանուչեին։ Հիմք դրվեց Անիի Շադդադյան ամիրայությանը, որն ընդմիջումներով տեվեց մինչև 1199 թվականը։ [[Պատկեր:Ebul_Manucehr_3.jpg|ձախից|մինի|[[Մանուչեի մզկիթ]]]] Շադդադյանների օրոք Անին նկատելիորեն կորցրեց արհեստների ու առևտրի կենտրոնի նշանակությունը։ 12-րդ դարում Անին մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք անցավ։ [[Վրաց թագավորություն|Վրաց թագավոր]] [[Դավիթ IV Շինարար]] Բագրատունին (1089-1125) 1124 թվականին արշավում է Անի<ref name=":2" />։ Նրա հաջորդ [[Գեորգի III (վրաց արքա)|Գեորգի III]] արքան ևս երկու անգամ՝ 1161 և 1174 թվականին, հայկական ջոկատների հետ արշավում է Շիրակ ու գրավում քաղաքը։ Ամեն անգամ շրջակա սելջուկ ամիրաները, որոնք [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան սուլթանության]] տրոհումից հետո, ըստ երևույթին, ինքնուրույն էին դարձել, միավորում էին իրենց զորքերը ու հետ նվաճում Անին<ref name=":2" />։ 1199 թվականին [[Թամար (վրաց թագուհի)|Թամար]] թագուհու (1184-1213) հրամանով վրացական զորքերը հայկական ջոկատների ուղեկցությամբ ու ուղղափառ քրիստոնյա եղբայրներ [[Զաքարե Բ|Զաքարե]] ու [[Իվանե Զաքարյան|Իվանե]] Զաքարյանների գլխավորությամբ վերջնականապես ազատագրում են Անին։ Զաքարեն վրաց զորքերի հրամանատարն էր ([[ամիրսպասալար]]), Իվանեն՝ թագաժառանգի խնամակալը ([[աթաբեկ]])։ Անին դարձավ [[Զաքարյան իշխանապետություն|Զաքարյան իշխանապետության]] կենտրոնը, կառուցվեցին եկեղեցական և աշխարհիկ շենքեր, նորոգվեցին բերդապարիսպները, կամուրջները։ Պատմիչները այդ շրջանի Անին հիշատակում են «մեծ», «տիեզերական», «քաղաքամայր» և այլ անուններով։ 11-րդ դարում Անիի վերնախավի («գահապետք», «գահերեցք», «սեպուհք») կողքին առևտրա-վաշխառուական գործարքների շնորհիվ առաջացավ մեծամեծերի մի նոր շերտ, որին [[Արիստակես Լաստիվերցի|Արիստակես Լաստիվերցին]] անվանում է «Գլխավորք քաղաքին»<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Aristakes/frametext1.htm Вардапет Аристакэс. повествование Вардапета Аристакэса Ластиверци, о бедствиях, принесенных нам инородными племенами]</ref>։ Քաղաքի վերնախավերը բնակվում էին միջնաբերդում և հարմարավետ թաղամասերում, ստորին խավերը՝ խուլ թաղերում, ծայրամասերում, անշուք հյուղերի, այրերի («քարտների») մեջ։ [[Պատկեր:Ani_3.jpg|մինի|[[Բագրատունիների զինանշան|Անի քաղաքի զինանշանը]]]] Անիում էին կենտրոնացած զորքի մատակարարման, հարկերի ու տուրքերի գանձման, հանքերի շահագործման, շինարարական, դրամա-վաշխառուական գործարքները, իջևանատների, կրպակների, ջրաղացների, արդյունագործական ձեռնարկությունների շահագործումը։ Քաղաքը կառավարում էր ավագների խորհուրդը (ավագանին), որը իրականացնում էր նաև օրենսդրական իշխանությունը։ Անին ուներ քաղաքապետ, որ կոչվում էր ամիրայից ամիրա կամ ամիրապետ։ Քաղաքի «մեծատունները» գրավում էին վարչական, տնտեսական և զինվորական պաշտոններ, զբաղվում առևտրով ու վաշխառությամբ։ Անին արհեստագործության, արտադրանքի վերամշակման խոշոր կենտրոն էր։ Զարգացած էին [[Մետաղագործություն|մետաղագործությունը]], [[Շինարարություն|շինարարական]] արհեստները, [[Կավագործություն|կավագործությունը]], անկվածագործությունը, գրչության արվեստը։ Քաղաքում կային մեծ թվով [[Ջրաղաց|ջրաղացներ]], ձիթհաններ։ Զաքարյանների ծաղկուն շրջանն ընդհատվեց [[Մոնղոլ-թաթարների տիրապետությունը Հայաստանում|մոնղոլների արշավանքով]]։ 1236 թվականին մոնղոլները պաշարեցին և տիրացան քաղաքին։ Անեցիների 1249 և 1260 թվականների ապստամբություններն ավարտվեցին անհաջողությամբ։ Մինչև 14-րդ դարի կեսերը Անին որպես քաղաք դեռ պահպանում էր իր գոյությունը։ Մոնղոլների, հետագայում թուրքական ցեղերի քաղաքականությունը, բնակչության իրավազրկությունը, ծանր հարկերը անեցիներին Հայաստանի այլ քաղաքների բնակիչների պես ստիպեցին տարբեր ժամանակներում մեծ խմբերով գաղթել օտար երկրներ՝ Վրաստան, Հարավային Ռուսաստան (Հաշտարխան, Ղրիմ), Գարդմանի որոշ գյուղեր ([[Բարսում (Շամքոր)|Բարսում]] և այլն)<ref name="RAA գիտական ուսումնասիրություններ, Գիրք Զ">[http://www.raa-am.com/Magazine/Books/FR_set_E_Books.htm RAA գիտական ուսումնասիրություններ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}, Գիրք Զ։ Հյուսիսային Արցախ, [[Սամվել Կարապետյան (հուշարձանագետ)|Սամվել Կարապետյան]], [[Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ ԳԱԱ]] «Գիտություն» հրատարակչություն, [[Երևան]] 2004թ. ISBN 5-8080-0566-3 [http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf {{ref-hy}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401130715/http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf|date=2019-04-01}}, [http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf {{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112115911/http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf|date=2021-01-12}}</ref>։ == Քաղաք == === Պարիսպներ === 963-964 թվականներին Կամսարականների ամրոցի շուրջ մեծացող քաղաքը [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) կառուցապատում է [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպներով։ Դրա աշտարակներում եղել են փոքրիկ եկեղեցիներ։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանը]] երկու կողմնային աշտարակներում հայտնաբերել է մատուռներ։ Այդ պարիսպը շրջափակում էր «Շահաստանը»։ Անիի արագորեն ընդարձակվող թաղամասերը պարսպապատելու նպատակով՝ [[Սմբատ Տիեզերակալ|Սմբատ Տիեզերակալի]] (977-990) կառուցած «Սմբատաշեն» պարիսպները (2500 մ) Գայլաձոր-Իգաձոր հատվածում կրկնակի էին, 8-10 մ բարձրությամբ, արտաքին կողմից պաշտպանված խորը, ավելի քան 500 մ երկարությամբ ջրով լի խրամով։ Ջրի ավելցուկն օգտագործվում էր ջրաղացների, ձիթահանքերի քարերը պտտեցնելու և բանջարանոցները ջրելու համար։ [[Պատկեր:OTAniStadtmauer1.jpg|ձախից|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ավերակներ]] 11-13-րդ դարերում «Սմբատաշեն» պարիսպները անընդհատ նորոգվել են [[Շադդադյաններ|Շադդադյանների]], [[Զաքարյաններ|Զաքարյանների]] և առանձին անհատների կողմից։ Պահպանված արձանագրություններից հայտնի է, որ աշտարակներ են կանգնեցրել [[Մամախաթուն|Մամախաթունը]] (92-րդ աշտարակ), [[Շանուշե|Շանուշեն]] (46-րդ աշտարակ) և ուրիշներ։ Բոլոր աշտարակները, բացի Ծաղկոցաձորի և Գայլաձորի աշտարակներից, կլոր են։ Դրանց մի մասը ներքուստ երկու-երեք հարկանի է եղել, դրանցում տեղավորվել է պահակազորը։ Աշտարակներն ունեցել են հրակնատներ և ատամնավոր վերջավորություններ։ Անիի 40 դռներից յուրաքանչյուրն ուներ իր անունը։ Ելումուտը կարգավորելու և փողոցները մաքուր պահելու նպատակով ծանր բեռներով սայլերն ու կառքերը քաղաք էին մտնում առանձին դռներով։ Արտաքին պարիսպների երեք մեծ մուտքերը՝ Կարուց, Դվնո, Ավագ, որոնց դռները երկաթագամ արտաքին երես են ունեցել, համարվել են անխորտակելի։ Եղել են նաև դռնակներ։ Սրբատաշ պատերի միապաղաղությունը վերացնելու համար դեղնավունից բացի օգտագործել են կարմիր և սև քար։ Մուտքերից մեկի վերին մասն ունի շախմատաձև շարվածք։ Պարիսպները արտաքուստ զարդարված են (խաչեր, արծիվ, վիշապ, ցլի գլուխ պատկերող զարդաքանդակներ, արձանագրություններ և այլն)։ Գլխավոր մուտքի վրայի վազող հովազի բարձրաքանդակը, հավանաբար, 13-րդ դարի Անիի զինանշանն է։ Անիի պարիսպները, չնայած մեծ չափերին, ճնշող տպավորություն չեն գործել, եղել են տեղի ռելիեֆին համահունչ, կազմել քաղաքի համայնապատկերի անքակտելի մասը, դարձել քաղաքի զարդը, անեցիները աշխատում էին ամեն ինչ ներկայացնել գեղեցիկ և հմայիչ տեսքով։ Անին ուներ արվարձաններ, մատույցները պաշտպանող ամրություններ, պահակատեղիներ ([[Մաղասաբերդ]], [[Տիգնիս]]), կային մենաստաններ, ուր կուսակրոն հոգևորականները զբաղվում էին ուսուցմամբ, ձեռագրեր ընդօրինակելով ([[Հոռոմոսի վանք|Հոռոմոս]], [[Բագնայրի վանք|Բագնայր]], [[Երերույքի տաճար|Երերույք]], [[Տեկորի տաճար|Տեկոր]])։ [[Պատկեր:Ani_2.jpg|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ժամանակակից տեսքը]] Կային 30 մ ավելի թռիչքով քարե կամուրջներ։ Միջնադարում նման կամուրջները բացառիկ էին։ Դրանցից մեկն ունեցել է երկու կողմում աշտարակավոր երկաթագամ դռներ և տախտակյա բացվող մասեր։ Նրա կամարակիր երկու կենտրոնական հենարանների հեռավորությունը 31,5 մ է։ Անիի հատակագծային նախնական կորիզը կազմել են ամրացված միջնաբերդը և սրա ստորոտում փռված Շահաստանը։ Միջնաբերդի բարձրադիր մասում տեղադրված է եղել արքունի ընդարձակ պալատը, որը կրում էր շուրջ չորսդարյա շինարարական գործունեության հետքերը։ Պատմիչների նկարագրած ոսկեզօծ որմնանկարներով ձևավորված 3500-4000 քառակուսի մետրանոց պալատի դահլիճներից մեզ են հասել չնչին մնացորդներ, երկար միջանցքը (50 մ), որի արևմտյան ծայրին, Ծաղկոցաձորի կողմից բացվել է գլխավոր մուտքը, պալատը բաժանելով երկու թևի՝ հյուսիսային և հարավային։ Հարավային թևում էր Կամսարականների բազիլիկ եկեղեցին, որը դարձել էր պալատական համալիրի բաղկացուցիչ մասը։ Հյուսիսային թևի որոշ հատվածներ երկհարկանի էին. երկրորդ հարկում տեղադրված էին հանդիսասրահները։ Հյուսիսարևելյան սրահում եղել են գիպսե հարդարանքի մասեր՝ որսի տեսարանով։ Պալատական դահլիճներից միայն հյուսիսարևմտյանն է շարված մաքուր տաշած տուֆով, առանց հարդարանքի։ Մնացած դահլիճներում սենյակների պատերը եղել են ճեղքված քարից՝ ծածկված սվաղով, որմնանկարներով, թանկարժեք դիպակներով։ Հյուսիսային թևում է եղել բաղնիքն իր բաժանմունքներով (7 սենյակ), սառը և տաք ջրերի ավազաններով, ջրամատակարարման, ջրահեռացման և տաքացման համակարգով։ Պալատի դահլիճները և սենյակները դասավորված էին այնպես, որ հաճելի տեսարան է բացվել դեպի [[Գագկաշեն]] եկեղեցին, Ծաղկոցաձորը, հեռավոր Ալաջայի (Արջոառիճ) լեռները (հյուսիսարևմտյան դահլիճ), Մայր տաճարը, Ախուրյանի կիրճը, Արագածը (արևմտյան դահլիճ), դեպի միջնաբերդի ստորոտը փռված քաղաքը (հյուսիսարևմտյան դահլիճ)։ ==== Հասարակական շինություններ ==== [[Պատկեր:Selcuk_palace_Ani.JPG|ձախից|մինի|Սելջուկ Շադդադյանների պալատը Անիում]] Անիի աշխարհիկ ճարտարապետության վրա ակտիվ ներգործել են մի շարք հանգամանքներ՝ սոցիալ-տնտեսական միջավայրը և նրա հետ կապված աշխարհիկ մտածելակերպը, բնակչության բազմազգ կազմը և այլն։ Անիի ճարտարապետության ծաղկումը 12-13-րդ դարերում կապված է եղել քաղաքային կյանքի զարգացման հետ։ Անիի աճն աչքի է ընկել մի շարք բնորոշ գծերով, աշխարհիկ ճարտարապետության մշտական ազդեցությունը եկեղեցականի վրա, ճարտարապետական-գեղարվեստական հնարների ընդհանրությունը (օրինակ՝ հարուստ շքամուտքի մոտիվը) և այլն։ Քաղաքային դասի ուժեղացման հետ մեկտեղ մեծատունների կողմից հոյակապ շենքեր են կառուցվել Անիում։ Այս կարգի շինություններից է [[Անիի Պարոնի պալատ|Անիի Պարոնի պալատը]]։ 1905 թվականին Գագկաշենից հյուսիս պեղված մի այլ պալատի շքամուտքի՝ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] վերակագմությունը ցույց է տալիս, որ այն լրիվ նմանվել է Պարոնի պալատի շքամուտքին։ Աստղաձև քարերից մեկի վրա կարդացվել է«Սարգիս» անունը (այստեղից՝ «Սարգսի պալատ»)։ Անիի իջևանատների (խանապար) մասին պահպանվել են վկայություններ վիմագրական արձանագրություններում։ Պեղված շենքերից մեկը երկարավուն, սրբատաշ քարերով սալահատակված բաց սրահ է։ Պատերի երկայնքով տեղավորված են թաղածածկ սենյակները։ Անիի իջևանները նույնպես ունեցել են հիանալի մշակված շքամուտքեր։ Բնակարանային ճարտարապետության մեջ ցայտուն կերպով դրսևորվել է բնակչության շերտավորումը։ Պեղումները բացել են բազմաթիվ բնակելի շենքեր՝ ճոխ հարդարանքով առանձնատներ և հասարակ տներ։ Բնակելի տները գերազանցապես բաղկացած էին 3-5 հիմնական և օժանդակ սենյակներից։ Բնակարանների բաղկացուցիչ մասերն էին՝ թոնիրները, բուխարիները, պատուհանները, ամբարները և այլն։ Կառուցվել են գերազանցապես ճեղքված քարերով և սալահատակվել (հիմնականում տեղադրվել են գլխավոր փողոցի վրա, պեղվել են 1912 թվականին)։ Բնակելի յուրահատուկ թաղամաս է կազմել ժայռափոր Անին։ Ներքին պարիսպն ուներ հայտնի դարպասներ՝ Գաղտ և ուրիշ<ref>{{Գիրք:ՏԲ|776}}</ref>։ [[Պատկեր:Walls_of_Ani.jpg|մինի|Անիի [[Աշոտաշեն]] պարիսպներ]] Վերելք է ապրել նկարչությունը, որ գերազանցապես արտահայտվել է [[Որմնանկարչություն|որմնանկարչության]] և [[Մանրանկարչություն|մանրանկարչության]] մեջ։ Տաճարների պատերի ներսի երեսները ծածկվել են որմնանկարներով, որոնց մեջ [[Աստվածաշունչ|Աստվածաշնչի]] տեսարանները, սրբոց պատկերները և [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեություն ընդունելու]] առասպելները կարևոր տեղ են բռնել։ Այս շրջանի շենքերից ամենակարևորը մեծահարուստ [[Տիգրան Հոնենց|Տիգրան Հոնենցի]] կառուցած՝ Անիի [[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]] է՝ իր ժամատնով, որը նկարներով ու քանդակներով շատ զարդարված լինելու պատճառով հետագայում կոչվել է «Նախշլի»<ref>[http://www.virtualani.org/tigranhonents/index.htm The church of Saint Gregory of Tigran Honents]</ref>։ Հոնենցը եկեղեցու գոյությունն ապահովելու համար բազմաթիվ նվերներ է տվել նրան, որոնք մանրամասն թվարկված են շինության արձանագրության մեջ։ Նա իր կառուցած վանքին է տվել գյուղեր, կալվածքներ, այգիներ, ջրաղացներ, հյուրատներ, խանութներ, բաղնիք։ Հոնենցի եկեղեցուն չի զիջում նույն ճոխությամբ կառուցված Անիի [[Բախտաղեկ|Բախտաղեկի]] եկեղեցին։ Անիում կան տոհմական մի քանի այլ եկեղեցիներ ևս։[[Պատկեր:20110419_Ruins_in_Citadel_Ani_Turkey_2.jpg|ձախից|մինի|Անիի միջնաբերդից մի հատված]]Անին բացի սովորական դպրոցներից, ուներ իր համալսարանը ([[Անիի վարդապետարան]]), որտեղ դասախոսում էին ժամանակի խոշոր գիտնականներն ու մանկավարժները։ Երկար տարիներ Անիի բարձրագույն դպրոցը ղեկավարել են բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ և հույն փիլիսոփաների թարգմանիչ ու մեկնաբան [[Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի|Պահլավունի Գրիգոր Մագիստրոսը]], ինչպես նաև [[Հաղպատավանք|Հաղպատից]] հրավիրված [[Հովհաննես Իմաստասեր|Հովհաննես Սարկավագը]] (Իմաստասեր)։ Այդ դպրոցի սաներից էին ժամանակագիր [[Սամվել Անեցի|Սամվել Անեցին]] և ուրիշներ։<ref name=":0" /> Դպրոցում, բացի կրոնական առարկաներից և լեզուներից, դասավանդել են նաև երաժշտություն, նկարչություն, համարողական արվեստ, ճարտարապետություն և այլն։ Անիում գրվել են բազմաթիվ ձեռագիր գրքեր։ Բագրատունյաց արքունիքը և կաթողիկոսարանը ունեցել են իրենց թանգարանները, ուր մեծ տեղ են գրավել ձեռագրերը։ Անիի հարյուրավոր վիմական արձանագրությունները գրագետ և զեղեցին հայերենով են գրված և, բացի իրենց բովանդակությունն արտահայտելուց, շենքերի պատերին ծառայել են իբրև զարդարանք։ [[Նիկողայոս Մառ|Նիկողայոս Մառի]] քսանամյա պեղումները երևան բերեցին Անիի նյութական մշակույթի, մասնավորապես՝ արհեստագործական բազմաթիվ նյութեր, որոնք մեծ դեր խաղացին [[Միջնադարյան Հայաստան|միջնադարյան Հայաստանի]] սոցիալ-տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության գործում, վեր հանեցին հայ արհեստավորի փորձն ու հմտությունը։ Անին հայտնի էր նաև իր [[Անիի մանրանկարչության դպրոց|մանրանկարչության դպրոցով]]։ ===== Եկեղեցիներ ===== [[Պատկեր:Ani-Cathedral,_Ruine.jpeg|մինի|[[Անիի մայր տաճար]]]] [[Հայկական ճարտարապետություն|Հայկական ճարտարապետության]] պատմության մեջ Անին հայտնի է որպես պաշտամունքային կառույցների նշանավոր կենտրոն։ 8-րդ դարից Հայաստանում ճարտարապետական հորինվածքների զարգացումը կանգ էր առել արաբների տիրապետության հետևանքով։ Մայրաքաղաք դառնալուց հետո Անիի շինարվեստի զարգացումն ընթացավ մինչարաբական շրջանի ([[Հայաստանը վաղ միջնադարում|վաղ միջնադարի]]) հայկական ճարտարապետության ամբողջ ժառանգության, անցյալի հուշարձանների հատակագծային և ծավալային հորինվածքների վերստեղծման ու վերամշակման ուղիով, փաստորեն սկսվելով այն տեղից, որտեղ արհեստականորեն ընդհատվել էր դրանց աստիճանական զարգացումը։<ref name=":1" /> Անիի բոլոր կառույցներն էլ վերարտադրում են 7-րդ դարի հանրահայտ կոմպոզիցիաները. [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], գմբեթավոր բազիլիկից խաչակենտրոնագմբեթի անցնելու տարբերակ է, [[Անիի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի|Առաքելոց եկեղեցին]]՝ քառաբսիդ կենտրոնագմբեթ, Գրիգոր Լուսավորչի տաճարը ([[Գագկաշեն]])՝ զվարթնոցատիպ, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցին, [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|Փրկչի]] եկեղեցին<ref>[http://www.virtualani.org/redeemer/index.htm The church of the Redeemer]</ref>, Հովվի եկեղեցին՝ բազմաբսիդ և այլն։ Սակայն դրանք կրկնողություն չեն, այլ դրսևորվում են իբրև տիպի տարբերակված կամ կատարելագործված օրինակ։[[Պատկեր:20110419_Monastery_of_Hripsimian_Virgins_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Կուսանաց վանք (Անի)]]]] Տրոմպայինին վերջնականապես փոխարինած առագաստային անցումները հնարավորություն են ստեղծել կառուցել արտաքուստ կամարաշարերով և սյունափնջերով հարդարված, բազմանիստ կամ լրիվ բոլորշի թմբուկներ, որոնք շատ հաճախ ավարտվել են ամպհովհարաձև վեղարով։ Լուսամուտները ներառվել են քանդակազարդ կամ բարդ տրամատավորված շրջանակների մեջ, իսկ պսակները հաճախ նստել են կիսասյուների վրա։ Եկեղեցիներից շատերն ունեցել են մեկից ավելի շքամուտք։ Դռների բացվածքների երկու կողմերից ուժեղ շեշտված որմնասյուների վրա բարձրացել են կամարակիր սյունափնջեր, իսկ վերնասյամերը ծածկված են եղել արձանագրություններով։ Մուտքերը եղել են ներքուստ հաճախ կամարակապ, իսկ արտաքուստ ունեցել են լայն երեսակալներ, որոնք ավարտվել են անտիկ ճարտարապետության մոտիվներով (ականթներ, ուլունքներ և այլն) քանդակազարդված արխիտրավներով։ Զարդաքանդակների հորինվածքներին ավելի բնորոշ է եղել երկրաչափական կազմությունը։ == Տնտեսություն == === Արհեստներ և առևտուր === [[Պատկեր:20110419_Church_of_Redeemer_Ani_Turkey_view1.jpg|մինի|Անիի [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցին]] Անիի, որպես միջնադարյան քաղաքի, արտադրության ինքնատիպ կողմերը երևան բերեցին նրա տեղը և դերը միջազգային առևտրի համակարգում<ref>[http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան, Պատմական Հայաստանի քաղաքները. Անի, 41-49 էջեր]</ref>։ Գտնված նյութերը ցույց տվեցին, որ Անիում արդեն արհեստային արտադրանքը նեղ, անհատական շրջանակներից դուրս է եկել և ստացել շուկայական, մասսայական արտադրանքի բնույթ։ Անին միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործության խոշոր կենտրոն էր։ Այդ են վկայում մատենագրական և վիմական արձանագրությունները։ 1222 թվականին, Անիից ոչ հեռու գտնվող [[Մաղասաբերդ|Մաղասաբերդում]] տնեցիների կողմից [[Արաբերեն|արաբերենից]] [[հայերեն]] թարգմանված երազահանում ([[Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան]]) հիշատակված է մոտ քառասուն արհեստ, այդ թվում՝ [[դարբնություն]], զինագործություն, [[դերձակություն]], [[ջուլհակություն]], [[բրուտագործություն]], ջահբարություն, [[պղնձագործություն]] և այլն։ Անիում կային հատուկ փողոցներ, շարքեր, թաղեր, որտեղ ըստ համքարությունների կենտրոնացված են եղել որոշակի արհեստանոց-կուղպակներ՝ բազզնոց «(ջուլհակների փողոց), սառաճփողոց (թամբագործների փողոց), կոշկակարոց, նալբնդնոց, գտակկարոց և այլն։ Պահպանվել են նաև արհեստավորների անուններ (Կոնդեր դարբին, 1213, Սարգիս լարարար, 13-րդ դար)։ Անիի արհեստներում կարևոր տեղ է գրավել մետաղագործությունը։ Գտնվել են մեծ քանակությամբ աշխատանքային գործիքներ, կողպեքներ, դանակներ, զենքեր, զարդեր։ Անիում պատրաստված մոմակալները, աշտանակները և ջահերը հայտնի են եղել ողջ երկրում։<ref name=":0" /> [[Խեցեգործությունը Հայաստանում|Խեցեգործները]] կավից պատրաստել են տարբեր կիրառության անոթներ, որոնք սպառվել են ներքին և արտաքին շուկաներում։ Գտնված իրերի մեջ մեծ թիվ են կազմում շինարարական խեցեղենը (փողրակ, աղյուս և այլն), դրոշմազարդ կարասները, սնդկամանները, ջնարակապատ անոթները։ Անիի հախճապակե թասերը իրենց զարդարման եղանակով (ցանցկեն, մասկարոններ և այլն) և պատրաստման հմտությամբ չէին զիջում մերձավորարևելյան կենտրոնների արտադրանքին։ Անին միջնադարյան Հայաստանի ապակեգործական խոշոր կենտրոն էր։<ref name=":0" /> Ապակե սրվակների, անոթների ե ապարանջանների արտադրությունը, հատկապես 12-13-րդ դարերում, ընդունեց մասսայական բնույթ։ Ապակու ներկայումս պահվող հավաքածուի մեջ մտնում են տարբեր եղանակով պատրաստված անոթներ, հասարակից մինչև բարձրարժեք գեղարվեստական նկարուն նմուշներ։ Նյութական մշակույթի տվյալներով և աղբյուրների վկայությամբ Անիում մեծ զարգացում են ապրել գործվածքների, գորգերի ու կաշվեղենի արտադրության հետ կապված արհեստները՝ [[Մանածագործություն|մանածագործությունը]], անկվածագործությունը, կտավագործությունը, [[Մետաքսագործություն|մետաքսագործությունը]], [[Ներկարարություն|ներկարարությունը]] և այլն։[[Պատկեր:20110419_Saint_Gregory_(Tigran_Honents)_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Տիգրան Հոնենցի (սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ) եկեղեցի]]]] Անկվածազործության զարգացման բարձր աստիճանն է ցույց տալիս 1908 թվականին Ծաղկոցաձորի քարայրային մեծ դամբարանում գտնված աղջկա զգեստը՝ մետաքսե և բեհեզե յոթ տեսակի գործվածքներով և ոսկեթել վարդյակներով։ Մետաքսե նուրբ շղարշե փոքրիկ կտորի վրա պատկերված են կենդանիներ։ Մետաքսե գործվածքների մնացորդներ են գտնվել Անիի տարբեր վայրերում։ Բարձր մակարդակի են եղել փայտի գեղարվեստական փորագրությունը և քարի մշակումն ու շինարարական արհեստները ([[որմնադրություն]], քարակոփություն), [[Քանդակագործություն|քանդակագործությունն]] ու [[Նկարչություն|նկարչությունը]]։ [[Պատկեր:20110419_Ani_North_Walls_Turkey_Panorama_Close_View.jpg|կենտրոն|մինի|1000x1000փքս|<center>Անիի ավերակները</center>]] {{Համայնապատկեր|Ani looking east.jpg|1200px|Քաղաքի համայնապատկեր}} Անի մայրաքաղաքի մոտ, [[Հոռոմոսի վանք]] տանող ճանապարհին գտնվում էր Աղվեսի ձոր։ Այստեղ մինչև նոր ժամանակները պահպանված է եղել մի խաչքար<ref>{{Գիրք:ՏԲ|197}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == {{commons|Ani|Անի}}* [http://www.360tr.net/kars/ani-armenian-cathedral/ Ani Armenian Cathedral] Ani Armenian Cathedral * [http://www.virtualani.org/ Անիի ճարտարապետությունը վիրտուալ ներկայացմամբ www.virtualani.org/-ում։] * [http://www.armenian-history.com/Capitals/Ani_History_arm.htm Անիի պատմությունը www.armenian-history.com-ում։] * [http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։] {{Արտաքին հղումներ}}{{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=407}}{{Հայաստանի մայրաքաղաքներ}}{{Պատմական Հայաստանի քաղաքները}}{{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} qrhdq9feensei4zi04xa6s92mc90nfv 10806712 10806551 2026-06-30T11:57:17Z Beko 1511 10806712 wikitext text/x-wiki {{Աուդիո հոդված|Hy-Անի (Ani).ogg|ապրիլի 11, 2017|5004898}} {{այլ|Անի (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Անի | բնօրինակ անվանում = Անի | զինանշան = Bagrotouni.svg | դրոշ = Bagratuni flag.svg | դրոշի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի դրոշ | զինանշանի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի զինանշան | դրոշի լայնություն = 120 | զինանշանի լայնություն = 120 | պատկերի նկարագրում = Անիի պարիսպներ | lat_deg = 40 | lat_min = 30 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 43 | lon_min = 34 | lon_sec = 22 | lon_dir = E | CoordAddon = type:city(1117000)_region:AM | CoordScale = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = 5-րդ դար | այլ անվանումներ = Անիոն | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = բարեխառն ցամաքային | պաշտոնական լեզու = [[Հայերեն]] | բնակչություն = 100-200 հազար | մարդահամարի թվական = 11-րդ դար | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրոնական կազմ = [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի]] | էթնոհորոնիմ = | ժամային գոտի = +4 | DST = | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | երկիր2 = Հայաստան zewnatrz.JPG | Վիքիպահեստում = Ani | երկիր1 = Թուրքիա }} {{Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ|Հայերեն անվանում=Անի|Անգլերեն անվանում=Archaeological Site of Ani|Պատկեր=[[Պատկեր:Ani Harabeleri 2.jpg|300px]]|Երկիր=[[Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ|Թուրքիա]]|Տիպ=Մշակութային|Չափանիշներ=ii, iii, iv|ID=1518|Հղում=http://whc.unesco.org/en/list/1518|Աշխարհամաս=|Կոորդինատներ=|Տարի=2016|Նստաշրջան=40-րդ|Լայնացումներ=|Վտանգի տակ=}}{{համաշխարհային ժառանգություն|1518}} '''Անի''', միջնադարյան հայկական ավերված բերդաքաղաք, որը ներկայումս գտնվում է [[Հայ-թուրքական սահման|հայ-թուրքական շփման գծի]] անմիջապես կողքին՝ [[Թուրքիայի Հանրապետություն|Թուրքիայի Հանրապետության]] [[Կարսի մարզ (Թուրքիա)|Կարսի մարզում]], [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Շիրակի մարզ|Շիրակի մարզի]] [[Նորշեն (Շիրակի մարզ)|Նորշեն]] և [[Անիավան]] գյուղերի դիմաց։ Կառուցվել է Ախուրյան գետի աջ ափին՝ եռանկյունաձև սարահարթի վրա։ Այժմ բնակեցված չէ։ Նրանից ոչ հեռու գտնվում է Օջաքլը գյուղը, որի անունով երբեմն թուրքերը կոչում են Անին<ref>Dubin, Marc; Gawthrop, John; Richardson, Terry. The Rough Guide to Turkey. — 5th.. — New York: Rough Guides, 2003. — P. 831. — ISBN 9781843530718.</ref>։ Անիի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են VI դարին, երբ այն Կամսարական իշխանական տոհմի ամրոցներից էր։ Քաղաքը հիշատակվում է [[Եղիշե|Եղիշեի]] և [[Ղազար Փարպեցի|Ղազար Փարպեցու]] աշխատություններում<ref name=":0" /> IX դարի սկզբին Հայոց իշխան [[Աշոտ Մսակեր|Աշոտ Բագրատունի Մսակերը]] [[Կամսարականներ|Կամսարականներից]] ձեռք բերեց [[Արշարունիք]] և [[Շիրակ (գավառ)|Շիրակ]] գավառները՝ Անի ամրոցի հետ միասին<ref name=":1">{{Cite book |last=Կարապետյան |first=Սամվել |title=Անի ՌԾ |publisher=Երևան, |year=2011}}</ref>։ 961-1045 թվականներին Անին Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքն էր։ Բարենպաստ աշխարհագրական դիրքի և միջազգային առևտրական ուղիների վրա գտնվելու շնորհիվ այն վերածվեց տարածաշրջանի խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի։ Քաղաքը հայտնի էր որպես «հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք»։ Այն ուներ հզոր պաշտպանական համակարգ՝ [[Աշոտաշեն]] և [[Սմբատաշեն պարիսպներ|Սմբատաշեն]] պարիսպներով, բազմաթիվ պալատներ, եկեղեցիներ և հասարակական շինություններ։ Ըստ հայկական աղբյուրների՝ XI դարում Անիի բնակչությունը հասնում էր 100-200 հազարի<ref name=":0">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Անի մայրաքաղաք |publisher=Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարկչություն |year=1988 |pages=}}</ref>։ Հայկական աղբյուրների համաձայն՝ Անին ունեցել է 100-200 հազար բնակիչ։ Այդ ժամանակ աշխարհում կային մի քանի խոշոր քաղաքներ՝ [[Բաղդադ|Բաղդադը]] ([[Միջագետք]]), [[Դամասկոս|Դամասկոսը]] ([[Սիրիա]]), [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլիսը]] ([[Բյուզանդական կայսրություն]]), [[Կորդովա (Իսպանիա)|Կորդովան]] ([[Արաբական Իսպանիա]])։ Անին գտնվում էր պարբերաբար տեղի ունեցող երկրաշարժերի գոտում։ Դրանցից առավել աղետաբեր էին՝ 1045, 1131 և 1319 թվականների երկրաշարժերը<ref name=":0" />։ Քաղաքը լքվել է 1319 թվականի երկրաշարժից հետո։ Հայերը գաղթավայրեր են հիմնել հայրենիքի սահմաններից դուրս՝ [[Ղրիմ|Ղրիմում]], [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզում]], [[Հյուսիսային Կովկաս|Հյուսիսային Կովկասում]] և այլուր։ Ղրիմից մի մասը տեղափոխվել է Կ. Պոլիս, [[Գալիցիա]] ու [[Լեհաստան]], մի այլ խումբ՝ ավելի ուշ Դոն գետի ափին հիմնել է [[Նոր Նախիջևան]] քաղաքը<ref name=":0" />։ Ավանդությունը Անի քաղաքի վերջնական ամայացումը կապում է 1319 թվականի երկրաշարժի հետ, սակայն [[Երևան|Երևանի]] արձանագրություններից մեկում անեցի Շաբայդինը 1364 թվականին անիծում է Անին քանդողներին։ 14-15-րդ դարերում կտրված դրամները նույնպես ապացուցում են, որ կյանքը քաղաքում շարունակվել է։ 16-րդ դարում Անին արդեն փոքրիկ գյուղ էր։ Ըստ երևույթին, քաղաքին մեծ հարված էին հասցրել [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքները։ 18-րդ դարում Անին ավերակների կույտ էր և պատկանում էր թուրք բեկերին։ 1878 թվականին այն անցավ [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսաստանին]]։ 2016 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մշակութային ժառանգության կոմիտեի 40-րդ նիստում Միջնադարյան Հայաստանի Անի մայրաքաղաքն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում։<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Archaeological Site of Ani |url=https://whc.unesco.org/en/list/1518/ |access-date=2026-06-20 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Անիի անունն է կրում [[Աստերոիդների գոտի|աստերոիդների հիմնական գոտու]] 791-րդ [[(791) Անի|աստղակերպը]]. == Անվանում == [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] արևմուտքում գտնվում էր [[Բարձր Հայք]] նահանգ-աշխարհը։ Այն իր անունը վաստակել էր ոչ թե բարձր աշխարհագրական դիրքի, այլ [[Հայկական դիցաբանություն|հայկական հեթանոսական դիցարանի]] բոլոր աստվածների տաճարների սրբավայր լինելու պատճառով։ Նրա ամրոցներից առավել հայտնի էր [[Անի-Կամախ|«Անի-Կամախ»]] բերդաքաղաքը, որը գտնվում էր [[Դարանաղի]] գավառում։ Այստեղ կառուցվել է գլխավոր աստծու՝ [[Արամազդ|Արամազդի]] տաճարը։ Անի քաղաքի անվանումը գալիս է այս ամրոցից։ Անիի անվանումը կապվում է նաև հայկական դիցարանի գլխավոր՝ մայրության ու պտղաբերության աստվածուհի [[Անահիտ|Անահիտի]] հետ։ Անի էր կոչվում նաև [[Հայկյան տոմար|հայկական հեթանոսական տոմարի]] ամիսների յուրաքանչյուր 12-րդ օրը, որը նույնպես կապված էր Անի-Կամախ բերդաքաղաքի հետ։{{քաղվածք|''...զքաղաքն Անի, որ կոչի Խնամք...''|[[Վարդան Բարձրբերդցի]], Պատմութիւն տիեզերական<ref>Պատմութիւն տիեզերական, Մ., 1861, էջ 117-18</ref>}}Ուսումնասիրողները չեն պարզել, թե ինչու է Անին կոչվել Խնամք, և ինչ է նշանակում այս բառը, որ հաստատապես խնամել բառը չէ, ինչպես հավաստում է հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]]։ == Պատմություն == Հնագույն ժամանակներից Անիի տեղում եղել է բնակավայր, մերձակայքում կա դամբարանադաշտ, որը թվագրվում է [[Վանի թագավորություն|ուրարտական]] ժամանակաշրջանին (մ. թ. ա. VIII-VII դարեր)։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] կարծիքով, դեռևս IV-V դարերում գոյություն է ունեցել ամրոց։<ref>{{Cite book |last=Թորամանյան |first=Թորոս |title=Նամակներ |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն |year=1968}}</ref> === '''Անին որպես Կամսարականների կալվածք''' === Անիի վաղ պատմությունը սերտորեն կապված է Կամսարական նախարարական տոհմի հետ։ IV–VII դարերում քաղաքը և նրա շրջակա տարածքները գտնվում էին Կամսարականների տիրապետության ներքո և հանդիսանում էին նրանց գլխավոր կալվածքներից մեկը։<ref name=":0" /> Տոհմը, որը կարևոր դեր էր զբաղեցնում Մեծ Հայքի քաղաքական կյանքում, Անին օգտագործում էր որպես վարչական և ռազմական հենակետ։ Կամսարականների իշխանության տարիներին Անին դեռևս չէր հանդիսանում Հայաստանի մայրաքաղաքը, սակայն իր աշխարհագրական նպաստավոր դիրքի շնորհիվ աստիճանաբար ձևավորվում էր որպես տարածաշրջանային նշանակության բնակավայր։ Քաղաքը գտնվում էր բնական պաշտպանված տեղանքում՝ Ախուրյան գետի կիրճի եզրին, ինչը նպաստում էր նրա պաշտպանունակությանը և տնտեսական զարգացմանը։ Այստեղ կառուցվեցին ամրաշինական կառույցներ, բնակելի շենքեր և կրոնական շինություններ, որոնք հիմք հանդիսացան քաղաքի հետագա զարգացման համար։<ref name=":0" /> VII դարի երկրորդ կեսին, արաբական արշավանքների և Հայաստանի քաղաքական իրավիճակի փոփոխությունների հետևանքով, Կամսարականների իշխանությունը թուլացավ։ Նրանց տիրույթների զգալի մասը, այդ թվում՝ Անին, հետագայում անցավ Բագրատունիների տիրապետությանը։ Հենց Բագրատունիների օրոք քաղաքը վերածվեց խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի, իսկ 961 թվականին դարձավ Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքը։<ref name=":0" /> ==== Անին որպես մայրաքաղաք ==== [[9-րդ դար|IX դարի]] վերջին [[Արմինիա կուսակալություն|Արմինիա կուսակալությունում]] հայ իշխանների քաղաքական դիրքերը ամրապնդվեցին։ [[Բագրատունիներ|Բագրատունիների]], [[Արծրունիներ|Արծրունիների]] ու [[Սյունիներ|Սյունիների]] երկարատև պայքարն ավարտվեց արաբների պարտությամբ<ref name=":1" />։ [[Դվին|Դվինի]] ամիրան իր դիրքերը վերջնականապես զիջեց [[Հայոց իշխան|հայոց իշխանին]], որի պաշտոնը ավելի քանի մեկ դար ժառանգվում էր Բագրատունիների կողմից<ref name=":0" />։ [[850-855 թվականների ապստամբությունը Արմինիայում|850-855 թվականների ապստամբության]] ղեկավար [[Աշոտ Մեծ]] Բագրատունին դարձավ Հայաստանի չթագադրված թագավորը, ում գերագահությանն էին ենթարկվում ոչ միայն Սյունիներն ու Արծրունիները, այլև վրաց [[Բագրատիոնիներ|Բագրատունիները]]։ 885 թվականին հիմնադրված Բագրատունիների թագավորությունը երկար ժամանակ չունեցավ մշտական մայրաքաղաք։ [[Դվին|Դվինը]], որը գտնվում էր [[Արարատյան դաշտ|Արարատյան դաշտում]], շարունակում էր մնալ արաբական ամիրայության կենտրոն<ref name=":0" />։ [[Բագարան]] և [[Շիրակավան (մայրաքաղաք)|Շիրակավան]] քաղաքները հարմար չէին համահայկական պետության կենտրոն լինելու տեսանկյունից, քանի որ լավ ռազմավարական դիրք չունեին։ [[Աբաս Ա|Աբաս Շահնշահի]] թագավորանիստ [[Կարս]] քաղաքը նույնպես հարմար չէր մայրաքաղաք լինելու համար<ref name=":0" />։ Շիրակում Անի ամրոցի շուրջ գոյացող նոր քաղաքը [[Բագրատունիներ|Բագրատունիները]] 961 թվականին հռչակեցին մայրաքաղաք։ Անին աշխարհագրական և ռազմավարական հարմար դիրք ուներ և գտնվում էր բանուկ առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում։ 963 թվականին հայոց շահնշահ [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) Կարսում ստեղծում է [[Վանանդի թագավորություն|նոր թագավորություն]], որի ղեկավար է նշանակում եղբորը։ 964 թվականին նա ամրոցից հյուսիս՝ հրվանդանի նեղ մասում, կառուցեց [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպները<ref name=":0" />։ [[Պատկեր:AniMap.gif|ձախից|մինի|Անի քաղաքի հատակագիծը]] Քաղաքի արագ աճը [[Սմբատ Բ Տիեզերակալ|Սմբատ Բ Տիեզերակալին]] (977-990) ստիպեց 989 թվականին կառուցել [[Սմբատաշեն պարիսպներ|երկրորդ՝«Սմբատաշեն»]] պարիսպը։ Այն անցնում էր [[Ծաղկոցաձոր]] և [[Իգնաձոր]] գետերի եզրերով և միացել Գայլաձորին, ապա, շարունակվելով [[Ախուրյան|Ախուրյանի]] կիրճի եզերքով, շրջափակել է «Նոր քաղաքը»<ref name=":1" />։ Անիում պալատներ ու ապարանքներ կառուցեցին իշխանական տներից շատերը, հատկապես՝ պաշտոնատեր բարձրաստիճան անձինք։ Կառուցվեցին վաճառատներ, գործատներ, շուկաներ, իջևանատներ, խանութների և արհեստանոցների շարքեր։ Անին մեծ զարգացում ապրեց [[Գագիկ Ա]]-ի թագավորության (990-1020) տարիներին։ Այս շրջանում քաղաքացիական և հասարակական մեծ թվով շենքերի հետ մեկտեղ կառուցվեցին [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], [[Գագկաշեն]] զվարթնոցատիպ<ref>[http://www.virtualani.org/gagikashen/index.htm King Gagik's church of Saint Gregory]</ref>, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցիները<ref>[http://www.virtualani.org/abughamrents/index.htm The Church of Saint Gregory of the Abughamir family]</ref> և այլն։[[Պատկեր:Ani_-_bridge.jpg|մինի|[[Անիի կամուրջ]]]] 992 թվականին Անի է տեղափոխվում [[Անիի կաթողիկոսարան|հայոց կաթողիկոսարանը]]։ Դեռ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը քաղաքական և հոգևոր մեկ կենտրոն ունենալու մտադրությամբ [[Աղթամար կղզի|Աղթամարից]] Անի է հրավիրել [[Անանիա Ա Մոկացի]] կաթողիկոսին, ով եկել է Շիրակ, բայց հաստատվել Անիի մերձակա [[Արգինա|Արգինայում]]<ref name=":0" /> ։ [[Խաչիկ Ա Արշարունի|Խաչիկ Ա Արշարունուց]] հետո՝ Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավորի ժամանակ, կրկին դրվել է կաթողիկոսական աթոռը Անի փոխադրելու հարցը, և սկսվել քաղաքի մեծ Կաթողիկեի՝ [[Անիի մայր տաճար|Մայր տաճարի]] շինարարությունը (մինչ այդ Աշոտ Գ Ողորմածը կաթողիկոսարանի համար կառուցել էր եկեղեցի, որն աղբյուրներում հիշատակվում է որպես «զփոքր Կաթողիկէն Անւոյ»)։ Գագիկ Ա-ի մահից հետո Բագրատունյաց պետությունը թուլացավ ներքին երկպառակությունների պատճառով։ Պայքարը գահի համար սրվեց նրա որդիների՝ [[Հովհաննես-Սմբատ]] թագավորի և նրա եղբայր [[Աշոտ Քաջ|Աշոտ Քաջի]] միջև։ Թագավորը, երկյուղելով Տայքի 1022-23 թվականների ապստամբությունը ճնշած բյուգանդական բանակի ներխուժումից, Անին իր մերձակայքով կտակեց [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդիային]]<ref name=":2">{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |pages=460}}</ref>։ Հովհաննես-Ամբատի և Աշոտ Դ-ի մահից հետո [[Պետրոս Ա Գետադարձ]] կաթողիկոսը և [[Վեստ Սարգիս]] իշխանը իրենց համախոհներով աշխատեցին ի կատար ածել Անիի հանձնման կտակը, սակայն հանդիպեցին ազնվականների մի մասի և քաղաքի բնակչության դիմադրությանը։ Պետականությունը պահպանելու նպատակով, սպարապետ [[Վահրամ Պահլավունի|Վահրամ Պահլավունու]] առաջարկությամբ, 1042 թվականի վերջին թագավոր օծեցին Աշոտ Դ-ի որդի տասնութամյա [[Գագիկ Բ]]-ին։ 1043-1044 թվականներին բյուգանդական զորքերը մի քանի անգամ պաշարեցին Անին՝ պահանջելով հանձնել քաղաքը։ Անին մնաց անառիկ։ Գագիկ Բ-ն կանչվեց [[Կոստանդնուպոլիս]] և գահազրկվեց՝ փոխարենը ստանալով [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] Պիզու քաղաքը (Կալոնպաղատ դղյակ-ամրոցով) և այլ աննշան տիրույթներ։ 1045 թվականին [[Բագրատունիների թագավորություն|Բագրատունիների թագավորությունը]] կործանվեց<ref name=":2" />։ ===== Իշխանանիստ կենտրոն ===== Անիի թագավորության անկումից հետո Շիրակը մայրաքաղաքի հետ կառավարվում էր բյուզանդական կառավարիչների կողմից, ովքեր հայտնի էին որպես «կատեպան»։ Ամրացվեցին Անիի պարիսպները, անցկացվեց ջրմուղ։ 1064 թվականին, երբ [[Սելջուկների արշավանքները Հայաստան|սելջուկները երրորդ անգամ արշավեցին Հայաստան]], Անին գրավվեց<ref name=":2" />։ 1072 թվականին Անին սելջուկ սուլթան [[Ալփ-Արսլան|Ալփ-Արսլանից]] գնեց Դվինի ամիրա Աբուլսուարը և նվիրեց իր որդի Մանուչեին։ Հիմք դրվեց Անիի Շադդադյան ամիրայությանը, որն ընդմիջումներով տեվեց մինչև 1199 թվականը։ [[Պատկեր:Ebul_Manucehr_3.jpg|ձախից|մինի|[[Մանուչեի մզկիթ]]]] Շադդադյանների օրոք Անին նկատելիորեն կորցրեց արհեստների ու առևտրի կենտրոնի նշանակությունը։ 12-րդ դարում Անին մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք անցավ։ [[Վրաց թագավորություն|Վրաց թագավոր]] [[Դավիթ IV Շինարար]] Բագրատունին (1089-1125) 1124 թվականին արշավում է Անի<ref name=":2" />։ Նրա հաջորդ [[Գեորգի III (վրաց արքա)|Գեորգի III]] արքան ևս երկու անգամ՝ 1161 և 1174 թվականին, հայկական ջոկատների հետ արշավում է Շիրակ ու գրավում քաղաքը։ Ամեն անգամ շրջակա սելջուկ ամիրաները, որոնք [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան սուլթանության]] տրոհումից հետո, ըստ երևույթին, ինքնուրույն էին դարձել, միավորում էին իրենց զորքերը ու հետ նվաճում Անին<ref name=":2" />։ 1199 թվականին [[Թամար (վրաց թագուհի)|Թամար]] թագուհու (1184-1213) հրամանով վրացական զորքերը հայկական ջոկատների ուղեկցությամբ ու ուղղափառ քրիստոնյա եղբայրներ [[Զաքարե Բ|Զաքարե]] ու [[Իվանե Զաքարյան|Իվանե]] Զաքարյանների գլխավորությամբ վերջնականապես ազատագրում են Անին։ Զաքարեն վրաց զորքերի հրամանատարն էր ([[ամիրսպասալար]]), Իվանեն՝ թագաժառանգի խնամակալը ([[աթաբեկ]])։ Անին դարձավ [[Զաքարյան իշխանապետություն|Զաքարյան իշխանապետության]] կենտրոնը, կառուցվեցին եկեղեցական և աշխարհիկ շենքեր, նորոգվեցին բերդապարիսպները, կամուրջները։ Պատմիչները այդ շրջանի Անին հիշատակում են «մեծ», «տիեզերական», «քաղաքամայր» և այլ անուններով։ 11-րդ դարում Անիի վերնախավի («գահապետք», «գահերեցք», «սեպուհք») կողքին առևտրա-վաշխառուական գործարքների շնորհիվ առաջացավ մեծամեծերի մի նոր շերտ, որին [[Արիստակես Լաստիվերցի|Արիստակես Լաստիվերցին]] անվանում է «Գլխավորք քաղաքին»<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Aristakes/frametext1.htm Вардапет Аристакэс. повествование Вардапета Аристакэса Ластиверци, о бедствиях, принесенных нам инородными племенами]</ref>։ Քաղաքի վերնախավերը բնակվում էին միջնաբերդում և հարմարավետ թաղամասերում, ստորին խավերը՝ խուլ թաղերում, ծայրամասերում, անշուք հյուղերի, այրերի («քարտների») մեջ։ [[Պատկեր:Ani_3.jpg|մինի|[[Բագրատունիների զինանշան|Անի քաղաքի զինանշանը]]]] Անիում էին կենտրոնացած զորքի մատակարարման, հարկերի ու տուրքերի գանձման, հանքերի շահագործման, շինարարական, դրամա-վաշխառուական գործարքները, իջևանատների, կրպակների, ջրաղացների, արդյունագործական ձեռնարկությունների շահագործումը։ Քաղաքը կառավարում էր ավագների խորհուրդը (ավագանին), որը իրականացնում էր նաև օրենսդրական իշխանությունը։ Անին ուներ քաղաքապետ, որ կոչվում էր ամիրայից ամիրա կամ ամիրապետ։ Քաղաքի «մեծատունները» գրավում էին վարչական, տնտեսական և զինվորական պաշտոններ, զբաղվում առևտրով ու վաշխառությամբ։ Անին արհեստագործության, արտադրանքի վերամշակման խոշոր կենտրոն էր։ Զարգացած էին [[Մետաղագործություն|մետաղագործությունը]], [[Շինարարություն|շինարարական]] արհեստները, [[Կավագործություն|կավագործությունը]], անկվածագործությունը, գրչության արվեստը։ Քաղաքում կային մեծ թվով [[Ջրաղաց|ջրաղացներ]], ձիթհաններ։ Զաքարյանների ծաղկուն շրջանն ընդհատվեց [[Մոնղոլ-թաթարների տիրապետությունը Հայաստանում|մոնղոլների արշավանքով]]։ 1236 թվականին մոնղոլները պաշարեցին և տիրացան քաղաքին։ Անեցիների 1249 և 1260 թվականների ապստամբություններն ավարտվեցին անհաջողությամբ։ Մինչև 14-րդ դարի կեսերը Անին որպես քաղաք դեռ պահպանում էր իր գոյությունը։ Մոնղոլների, հետագայում թուրքական ցեղերի քաղաքականությունը, բնակչության իրավազրկությունը, ծանր հարկերը անեցիներին Հայաստանի այլ քաղաքների բնակիչների պես ստիպեցին տարբեր ժամանակներում մեծ խմբերով գաղթել օտար երկրներ՝ Վրաստան, Հարավային Ռուսաստան (Հաշտարխան, Ղրիմ), Գարդմանի որոշ գյուղեր ([[Բարսում (Շամքոր)|Բարսում]] և այլն)<ref name="RAA գիտական ուսումնասիրություններ, Գիրք Զ">[http://www.raa-am.com/Magazine/Books/FR_set_E_Books.htm RAA գիտական ուսումնասիրություններ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}, Գիրք Զ։ Հյուսիսային Արցախ, [[Սամվել Կարապետյան (հուշարձանագետ)|Սամվել Կարապետյան]], [[Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ ԳԱԱ]] «Գիտություն» հրատարակչություն, [[Երևան]] 2004թ. ISBN 5-8080-0566-3 [http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf {{ref-hy}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401130715/http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf|date=2019-04-01}}, [http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf {{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112115911/http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf|date=2021-01-12}}</ref>։ == Քաղաք == === Պարիսպներ === 963-964 թվականներին Կամսարականների ամրոցի շուրջ մեծացող քաղաքը [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) կառուցապատում է [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպներով։ Դրա աշտարակներում եղել են փոքրիկ եկեղեցիներ։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանը]] երկու կողմնային աշտարակներում հայտնաբերել է մատուռներ։ Այդ պարիսպը շրջափակում էր «Շահաստանը»։ Անիի արագորեն ընդարձակվող թաղամասերը պարսպապատելու նպատակով՝ [[Սմբատ Տիեզերակալ|Սմբատ Տիեզերակալի]] (977-990) կառուցած «Սմբատաշեն» պարիսպները (2500 մ) Գայլաձոր-Իգաձոր հատվածում կրկնակի էին, 8-10 մ բարձրությամբ, արտաքին կողմից պաշտպանված խորը, ավելի քան 500 մ երկարությամբ ջրով լի խրամով։ Ջրի ավելցուկն օգտագործվում էր ջրաղացների, ձիթահանքերի քարերը պտտեցնելու և բանջարանոցները ջրելու համար։ [[Պատկեր:OTAniStadtmauer1.jpg|ձախից|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ավերակներ]] 11-13-րդ դարերում «Սմբատաշեն» պարիսպները անընդհատ նորոգվել են [[Շադդադյաններ|Շադդադյանների]], [[Զաքարյաններ|Զաքարյանների]] և առանձին անհատների կողմից։ Պահպանված արձանագրություններից հայտնի է, որ աշտարակներ են կանգնեցրել [[Մամախաթուն|Մամախաթունը]] (92-րդ աշտարակ), [[Շանուշե|Շանուշեն]] (46-րդ աշտարակ) և ուրիշներ։ Բոլոր աշտարակները, բացի Ծաղկոցաձորի և Գայլաձորի աշտարակներից, կլոր են։ Դրանց մի մասը ներքուստ երկու-երեք հարկանի է եղել, դրանցում տեղավորվել է պահակազորը։ Աշտարակներն ունեցել են հրակնատներ և ատամնավոր վերջավորություններ։ Անիի 40 դռներից յուրաքանչյուրն ուներ իր անունը։ Ելումուտը կարգավորելու և փողոցները մաքուր պահելու նպատակով ծանր բեռներով սայլերն ու կառքերը քաղաք էին մտնում առանձին դռներով։ Արտաքին պարիսպների երեք մեծ մուտքերը՝ Կարուց, Դվնո, Ավագ, որոնց դռները երկաթագամ արտաքին երես են ունեցել, համարվել են անխորտակելի։ Եղել են նաև դռնակներ։ Սրբատաշ պատերի միապաղաղությունը վերացնելու համար դեղնավունից բացի օգտագործել են կարմիր և սև քար։ Մուտքերից մեկի վերին մասն ունի շախմատաձև շարվածք։ Պարիսպները արտաքուստ զարդարված են (խաչեր, արծիվ, վիշապ, ցլի գլուխ պատկերող զարդաքանդակներ, արձանագրություններ և այլն)։ Գլխավոր մուտքի վրայի վազող հովազի բարձրաքանդակը, հավանաբար, 13-րդ դարի Անիի զինանշանն է։ Անիի պարիսպները, չնայած մեծ չափերին, ճնշող տպավորություն չեն գործել, եղել են տեղի ռելիեֆին համահունչ, կազմել քաղաքի համայնապատկերի անքակտելի մասը, դարձել քաղաքի զարդը, անեցիները աշխատում էին ամեն ինչ ներկայացնել գեղեցիկ և հմայիչ տեսքով։ Անին ուներ արվարձաններ, մատույցները պաշտպանող ամրություններ, պահակատեղիներ ([[Մաղասաբերդ]], [[Տիգնիս]]), կային մենաստաններ, ուր կուսակրոն հոգևորականները զբաղվում էին ուսուցմամբ, ձեռագրեր ընդօրինակելով ([[Հոռոմոսի վանք|Հոռոմոս]], [[Բագնայրի վանք|Բագնայր]], [[Երերույքի տաճար|Երերույք]], [[Տեկորի տաճար|Տեկոր]])։ [[Պատկեր:Ani_2.jpg|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ժամանակակից տեսքը]] Կային 30 մ ավելի թռիչքով քարե կամուրջներ։ Միջնադարում նման կամուրջները բացառիկ էին։ Դրանցից մեկն ունեցել է երկու կողմում աշտարակավոր երկաթագամ դռներ և տախտակյա բացվող մասեր։ Նրա կամարակիր երկու կենտրոնական հենարանների հեռավորությունը 31,5 մ է։ Անիի հատակագծային նախնական կորիզը կազմել են ամրացված միջնաբերդը և սրա ստորոտում փռված Շահաստանը։ Միջնաբերդի բարձրադիր մասում տեղադրված է եղել արքունի ընդարձակ պալատը, որը կրում էր շուրջ չորսդարյա շինարարական գործունեության հետքերը։ Պատմիչների նկարագրած ոսկեզօծ որմնանկարներով ձևավորված 3500-4000 քառակուսի մետրանոց պալատի դահլիճներից մեզ են հասել չնչին մնացորդներ, երկար միջանցքը (50 մ), որի արևմտյան ծայրին, Ծաղկոցաձորի կողմից բացվել է գլխավոր մուտքը, պալատը բաժանելով երկու թևի՝ հյուսիսային և հարավային։ Հարավային թևում էր Կամսարականների բազիլիկ եկեղեցին, որը դարձել էր պալատական համալիրի բաղկացուցիչ մասը։ Հյուսիսային թևի որոշ հատվածներ երկհարկանի էին. երկրորդ հարկում տեղադրված էին հանդիսասրահները։ Հյուսիսարևելյան սրահում եղել են գիպսե հարդարանքի մասեր՝ որսի տեսարանով։ Պալատական դահլիճներից միայն հյուսիսարևմտյանն է շարված մաքուր տաշած տուֆով, առանց հարդարանքի։ Մնացած դահլիճներում սենյակների պատերը եղել են ճեղքված քարից՝ ծածկված սվաղով, որմնանկարներով, թանկարժեք դիպակներով։ Հյուսիսային թևում է եղել բաղնիքն իր բաժանմունքներով (7 սենյակ), սառը և տաք ջրերի ավազաններով, ջրամատակարարման, ջրահեռացման և տաքացման համակարգով։ Պալատի դահլիճները և սենյակները դասավորված էին այնպես, որ հաճելի տեսարան է բացվել դեպի [[Գագկաշեն]] եկեղեցին, Ծաղկոցաձորը, հեռավոր Ալաջայի (Արջոառիճ) լեռները (հյուսիսարևմտյան դահլիճ), Մայր տաճարը, Ախուրյանի կիրճը, Արագածը (արևմտյան դահլիճ), դեպի միջնաբերդի ստորոտը փռված քաղաքը (հյուսիսարևմտյան դահլիճ)։ ==== Հասարակական շինություններ ==== [[Պատկեր:Selcuk_palace_Ani.JPG|ձախից|մինի|Սելջուկ Շադդադյանների պալատը Անիում]] Անիի աշխարհիկ ճարտարապետության վրա ակտիվ ներգործել են մի շարք հանգամանքներ՝ սոցիալ-տնտեսական միջավայրը և նրա հետ կապված աշխարհիկ մտածելակերպը, բնակչության բազմազգ կազմը և այլն։ Անիի ճարտարապետության ծաղկումը 12-13-րդ դարերում կապված է եղել քաղաքային կյանքի զարգացման հետ։ Անիի աճն աչքի է ընկել մի շարք բնորոշ գծերով, աշխարհիկ ճարտարապետության մշտական ազդեցությունը եկեղեցականի վրա, ճարտարապետական-գեղարվեստական հնարների ընդհանրությունը (օրինակ՝ հարուստ շքամուտքի մոտիվը) և այլն։ Քաղաքային դասի ուժեղացման հետ մեկտեղ մեծատունների կողմից հոյակապ շենքեր են կառուցվել Անիում։ Այս կարգի շինություններից է [[Անիի Պարոնի պալատ|Անիի Պարոնի պալատը]]։ 1905 թվականին Գագկաշենից հյուսիս պեղված մի այլ պալատի շքամուտքի՝ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] վերակագմությունը ցույց է տալիս, որ այն լրիվ նմանվել է Պարոնի պալատի շքամուտքին։ Աստղաձև քարերից մեկի վրա կարդացվել է«Սարգիս» անունը (այստեղից՝ «Սարգսի պալատ»)։ Անիի իջևանատների (խանապար) մասին պահպանվել են վկայություններ վիմագրական արձանագրություններում։ Պեղված շենքերից մեկը երկարավուն, սրբատաշ քարերով սալահատակված բաց սրահ է։ Պատերի երկայնքով տեղավորված են թաղածածկ սենյակները։ Անիի իջևանները նույնպես ունեցել են հիանալի մշակված շքամուտքեր։ Բնակարանային ճարտարապետության մեջ ցայտուն կերպով դրսևորվել է բնակչության շերտավորումը։ Պեղումները բացել են բազմաթիվ բնակելի շենքեր՝ ճոխ հարդարանքով առանձնատներ և հասարակ տներ։ Բնակելի տները գերազանցապես բաղկացած էին 3-5 հիմնական և օժանդակ սենյակներից։ Բնակարանների բաղկացուցիչ մասերն էին՝ թոնիրները, բուխարիները, պատուհանները, ամբարները և այլն։ Կառուցվել են գերազանցապես ճեղքված քարերով և սալահատակվել (հիմնականում տեղադրվել են գլխավոր փողոցի վրա, պեղվել են 1912 թվականին)։ Բնակելի յուրահատուկ թաղամաս է կազմել ժայռափոր Անին։ Ներքին պարիսպն ուներ հայտնի դարպասներ՝ Գաղտ և ուրիշ<ref>{{Գիրք:ՏԲ|776}}</ref>։ [[Պատկեր:Walls_of_Ani.jpg|մինի|Անիի [[Աշոտաշեն]] պարիսպներ]] Վերելք է ապրել նկարչությունը, որ գերազանցապես արտահայտվել է [[Որմնանկարչություն|որմնանկարչության]] և [[Մանրանկարչություն|մանրանկարչության]] մեջ։ Տաճարների պատերի ներսի երեսները ծածկվել են որմնանկարներով, որոնց մեջ [[Աստվածաշունչ|Աստվածաշնչի]] տեսարանները, սրբոց պատկերները և [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեություն ընդունելու]] առասպելները կարևոր տեղ են բռնել։ Այս շրջանի շենքերից ամենակարևորը մեծահարուստ [[Տիգրան Հոնենց|Տիգրան Հոնենցի]] կառուցած՝ Անիի [[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]] է՝ իր ժամատնով, որը նկարներով ու քանդակներով շատ զարդարված լինելու պատճառով հետագայում կոչվել է «Նախշլի»<ref>[http://www.virtualani.org/tigranhonents/index.htm The church of Saint Gregory of Tigran Honents]</ref>։ Հոնենցը եկեղեցու գոյությունն ապահովելու համար բազմաթիվ նվերներ է տվել նրան, որոնք մանրամասն թվարկված են շինության արձանագրության մեջ։ Նա իր կառուցած վանքին է տվել գյուղեր, կալվածքներ, այգիներ, ջրաղացներ, հյուրատներ, խանութներ, բաղնիք։ Հոնենցի եկեղեցուն չի զիջում նույն ճոխությամբ կառուցված Անիի [[Բախտաղեկ|Բախտաղեկի]] եկեղեցին։ Անիում կան տոհմական մի քանի այլ եկեղեցիներ ևս։[[Պատկեր:20110419_Ruins_in_Citadel_Ani_Turkey_2.jpg|ձախից|մինի|Անիի միջնաբերդից մի հատված]]Անին բացի սովորական դպրոցներից, ուներ իր համալսարանը ([[Անիի վարդապետարան]]), որտեղ դասախոսում էին ժամանակի խոշոր գիտնականներն ու մանկավարժները։ Երկար տարիներ Անիի բարձրագույն դպրոցը ղեկավարել են բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ և հույն փիլիսոփաների թարգմանիչ ու մեկնաբան [[Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի|Պահլավունի Գրիգոր Մագիստրոսը]], ինչպես նաև [[Հաղպատավանք|Հաղպատից]] հրավիրված [[Հովհաննես Իմաստասեր|Հովհաննես Սարկավագը]] (Իմաստասեր)։ Այդ դպրոցի սաներից էին ժամանակագիր [[Սամվել Անեցի|Սամվել Անեցին]] և ուրիշներ։<ref name=":0" /> Դպրոցում, բացի կրոնական առարկաներից և լեզուներից, դասավանդել են նաև երաժշտություն, նկարչություն, համարողական արվեստ, ճարտարապետություն և այլն։ Անիում գրվել են բազմաթիվ ձեռագիր գրքեր։ Բագրատունյաց արքունիքը և կաթողիկոսարանը ունեցել են իրենց թանգարանները, ուր մեծ տեղ են գրավել ձեռագրերը։ Անիի հարյուրավոր վիմական արձանագրությունները գրագետ և զեղեցին հայերենով են գրված և, բացի իրենց բովանդակությունն արտահայտելուց, շենքերի պատերին ծառայել են իբրև զարդարանք։ [[Նիկողայոս Մառ|Նիկողայոս Մառի]] քսանամյա պեղումները երևան բերեցին Անիի նյութական մշակույթի, մասնավորապես՝ արհեստագործական բազմաթիվ նյութեր, որոնք մեծ դեր խաղացին [[Միջնադարյան Հայաստան|միջնադարյան Հայաստանի]] սոցիալ-տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության գործում, վեր հանեցին հայ արհեստավորի փորձն ու հմտությունը։ Անին հայտնի էր նաև իր [[Անիի մանրանկարչության դպրոց|մանրանկարչության դպրոցով]]։ ===== Եկեղեցիներ ===== [[Պատկեր:Ani-Cathedral,_Ruine.jpeg|մինի|[[Անիի մայր տաճար]]]] [[Հայկական ճարտարապետություն|Հայկական ճարտարապետության]] պատմության մեջ Անին հայտնի է որպես պաշտամունքային կառույցների նշանավոր կենտրոն։ 8-րդ դարից Հայաստանում ճարտարապետական հորինվածքների զարգացումը կանգ էր առել արաբների տիրապետության հետևանքով։ Մայրաքաղաք դառնալուց հետո Անիի շինարվեստի զարգացումն ընթացավ մինչարաբական շրջանի ([[Հայաստանը վաղ միջնադարում|վաղ միջնադարի]]) հայկական ճարտարապետության ամբողջ ժառանգության, անցյալի հուշարձանների հատակագծային և ծավալային հորինվածքների վերստեղծման ու վերամշակման ուղիով, փաստորեն սկսվելով այն տեղից, որտեղ արհեստականորեն ընդհատվել էր դրանց աստիճանական զարգացումը։<ref name=":1" /> Անիի բոլոր կառույցներն էլ վերարտադրում են 7-րդ դարի հանրահայտ կոմպոզիցիաները. [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], գմբեթավոր բազիլիկից խաչակենտրոնագմբեթի անցնելու տարբերակ է, [[Անիի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի|Առաքելոց եկեղեցին]]՝ քառաբսիդ կենտրոնագմբեթ, Գրիգոր Լուսավորչի տաճարը ([[Գագկաշեն]])՝ զվարթնոցատիպ, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցին, [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|Փրկչի]] եկեղեցին<ref>[http://www.virtualani.org/redeemer/index.htm The church of the Redeemer]</ref>, Հովվի եկեղեցին՝ բազմաբսիդ և այլն։ Սակայն դրանք կրկնողություն չեն, այլ դրսևորվում են իբրև տիպի տարբերակված կամ կատարելագործված օրինակ։[[Պատկեր:20110419_Monastery_of_Hripsimian_Virgins_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Կուսանաց վանք (Անի)]]]] Տրոմպայինին վերջնականապես փոխարինած առագաստային անցումները հնարավորություն են ստեղծել կառուցել արտաքուստ կամարաշարերով և սյունափնջերով հարդարված, բազմանիստ կամ լրիվ բոլորշի թմբուկներ, որոնք շատ հաճախ ավարտվել են ամպհովհարաձև վեղարով։ Լուսամուտները ներառվել են քանդակազարդ կամ բարդ տրամատավորված շրջանակների մեջ, իսկ պսակները հաճախ նստել են կիսասյուների վրա։ Եկեղեցիներից շատերն ունեցել են մեկից ավելի շքամուտք։ Դռների բացվածքների երկու կողմերից ուժեղ շեշտված որմնասյուների վրա բարձրացել են կամարակիր սյունափնջեր, իսկ վերնասյամերը ծածկված են եղել արձանագրություններով։ Մուտքերը եղել են ներքուստ հաճախ կամարակապ, իսկ արտաքուստ ունեցել են լայն երեսակալներ, որոնք ավարտվել են անտիկ ճարտարապետության մոտիվներով (ականթներ, ուլունքներ և այլն) քանդակազարդված արխիտրավներով։ Զարդաքանդակների հորինվածքներին ավելի բնորոշ է եղել երկրաչափական կազմությունը։ == Տնտեսություն == === Արհեստներ և առևտուր === [[Պատկեր:20110419_Church_of_Redeemer_Ani_Turkey_view1.jpg|մինի|Անիի [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցին]] Անիի, որպես միջնադարյան քաղաքի, արտադրության ինքնատիպ կողմերը երևան բերեցին նրա տեղը և դերը միջազգային առևտրի համակարգում<ref>[http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան, Պատմական Հայաստանի քաղաքները. Անի, 41-49 էջեր]</ref>։ Գտնված նյութերը ցույց տվեցին, որ Անիում արդեն արհեստային արտադրանքը նեղ, անհատական շրջանակներից դուրս է եկել և ստացել շուկայական, մասսայական արտադրանքի բնույթ։ Անին միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործության խոշոր կենտրոն էր։ Այդ են վկայում մատենագրական և վիմական արձանագրությունները։ 1222 թվականին, Անիից ոչ հեռու գտնվող [[Մաղասաբերդ|Մաղասաբերդում]] տնեցիների կողմից [[Արաբերեն|արաբերենից]] [[հայերեն]] թարգմանված երազահանում ([[Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան]]) հիշատակված է մոտ քառասուն արհեստ, այդ թվում՝ [[դարբնություն]], զինագործություն, [[դերձակություն]], [[ջուլհակություն]], [[բրուտագործություն]], ջահբարություն, [[պղնձագործություն]] և այլն։ Անիում կային հատուկ փողոցներ, շարքեր, թաղեր, որտեղ ըստ համքարությունների կենտրոնացված են եղել որոշակի արհեստանոց-կուղպակներ՝ բազզնոց «(ջուլհակների փողոց), սառաճփողոց (թամբագործների փողոց), կոշկակարոց, նալբնդնոց, գտակկարոց և այլն։ Պահպանվել են նաև արհեստավորների անուններ (Կոնդեր դարբին, 1213, Սարգիս լարարար, 13-րդ դար)։ Անիի արհեստներում կարևոր տեղ է գրավել մետաղագործությունը։ Գտնվել են մեծ քանակությամբ աշխատանքային գործիքներ, կողպեքներ, դանակներ, զենքեր, զարդեր։ Անիում պատրաստված մոմակալները, աշտանակները և ջահերը հայտնի են եղել ողջ երկրում։<ref name=":0" /> [[Խեցեգործությունը Հայաստանում|Խեցեգործները]] կավից պատրաստել են տարբեր կիրառության անոթներ, որոնք սպառվել են ներքին և արտաքին շուկաներում։ Գտնված իրերի մեջ մեծ թիվ են կազմում շինարարական խեցեղենը (փողրակ, աղյուս և այլն), դրոշմազարդ կարասները, սնդկամանները, ջնարակապատ անոթները։ Անիի հախճապակե թասերը իրենց զարդարման եղանակով (ցանցկեն, մասկարոններ և այլն) և պատրաստման հմտությամբ չէին զիջում մերձավորարևելյան կենտրոնների արտադրանքին։ Անին միջնադարյան Հայաստանի ապակեգործական խոշոր կենտրոն էր։<ref name=":0" /> Ապակե սրվակների, անոթների ե ապարանջանների արտադրությունը, հատկապես 12-13-րդ դարերում, ընդունեց մասսայական բնույթ։ Ապակու ներկայումս պահվող հավաքածուի մեջ մտնում են տարբեր եղանակով պատրաստված անոթներ, հասարակից մինչև բարձրարժեք գեղարվեստական նկարուն նմուշներ։ Նյութական մշակույթի տվյալներով և աղբյուրների վկայությամբ Անիում մեծ զարգացում են ապրել գործվածքների, գորգերի ու կաշվեղենի արտադրության հետ կապված արհեստները՝ [[Մանածագործություն|մանածագործությունը]], անկվածագործությունը, կտավագործությունը, [[Մետաքսագործություն|մետաքսագործությունը]], [[Ներկարարություն|ներկարարությունը]] և այլն։[[Պատկեր:20110419_Saint_Gregory_(Tigran_Honents)_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Տիգրան Հոնենցի (սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ) եկեղեցի]]]] Անկվածազործության զարգացման բարձր աստիճանն է ցույց տալիս 1908 թվականին Ծաղկոցաձորի քարայրային մեծ դամբարանում գտնված աղջկա զգեստը՝ մետաքսե և բեհեզե յոթ տեսակի գործվածքներով և ոսկեթել վարդյակներով։ Մետաքսե նուրբ շղարշե փոքրիկ կտորի վրա պատկերված են կենդանիներ։ Մետաքսե գործվածքների մնացորդներ են գտնվել Անիի տարբեր վայրերում։ Բարձր մակարդակի են եղել փայտի գեղարվեստական փորագրությունը և քարի մշակումն ու շինարարական արհեստները ([[որմնադրություն]], քարակոփություն), [[Քանդակագործություն|քանդակագործությունն]] ու [[Նկարչություն|նկարչությունը]]։ [[Պատկեր:20110419_Ani_North_Walls_Turkey_Panorama_Close_View.jpg|կենտրոն|մինի|1000x1000փքս|<center>Անիի ավերակները</center>]] {{Համայնապատկեր|Ani looking east.jpg|1200px|Քաղաքի համայնապատկեր}} Անի մայրաքաղաքի մոտ, [[Հոռոմոսի վանք]] տանող ճանապարհին գտնվում էր Աղվեսի ձոր։ Այստեղ մինչև նոր ժամանակները պահպանված է եղել մի խաչքար<ref>{{Գիրք:ՏԲ|197}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == {{commons|Ani|Անի}}* [http://www.360tr.net/kars/ani-armenian-cathedral/ Ani Armenian Cathedral] Ani Armenian Cathedral * [http://www.virtualani.org/ Անիի ճարտարապետությունը վիրտուալ ներկայացմամբ www.virtualani.org/-ում։] * [http://www.armenian-history.com/Capitals/Ani_History_arm.htm Անիի պատմությունը www.armenian-history.com-ում։] * [http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։] {{Արտաքին հղումներ}}{{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=407}}{{Հայաստանի մայրաքաղաքներ}}{{Պատմական Հայաստանի քաղաքները}}{{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} 6jv6vqoqwl4sociw9ppqd8oxwl7zbfq 4 7048 10806634 10805916 2026-06-30T09:21:02Z 23artashes 2675 /* Նոր տեղեկություններ */ 10806634 wikitext text/x-wiki {{Նոր տեղեկություն}} {{Գիտեի՞ք որ/բացատրություն}} [[Կատեգորիա:Գիտեի՞ք որ]] <!-- Նոր առաջարկները տեղադրեք էջի ներքևում --> == Նոր տեղեկություններ ==<!-- [[Պատկեր:|150px|աջից|link=]] <small>''(լուսանկարում)''</small> --> '''06-12.07''' [[Պատկեր:Melonpan.jpg|աջից|frameless|150x150փքս]] [[Պատկեր:Dekotora gif.gif|աջից|frameless|150x150փքս|link=Դեկոտորա]] *․․․[[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] հայտնի [[Սեխով բուլկի|'''այս քաղցր բուլկիները''']] <small>''(լուսանկարում)''</small> հորինել է հայ հացթուխ Հովհաննես Ղևենյանը, որը հայտնի է նաև որպես Իվան Սագոյան։ *․․․չնայած իրենց կասկածելի ու անօրինական համբավին, Ճապոնիայի [[դեկոտորա|'''այս շլացուցիչ ձևափոխված բեռնատարների''']] <small>''(լուսանկարում)''</small> շուրջ 100 մեքենայից կազմված շարասյունը [[Երկրաշարժ Ճապոնական ծովում (2024)|2024 թվականի երկրաշարժից]] հետո միավորվել էր՝ աղետից տուժածներին օգնություն հասցնելու համար։ *․․․<nowiki/>[[Ռնգեղջյուր|ռնգեղջյուրը]] նույնպես կարող է լինել [[Կոռնելիոս Առաջին|''կուսակցության առաջնորդ'']] և նույնիսկ [[Կակարեկո|''հաղթել'']] [[Ընտրություններ|ընտրություններում]]։ *․․․<nowiki/>[[Ինտերնետներ]] *․․․ *․․․ {{-}} ---- ejyn192vwgpypjnqnoizygdq4ar3raa 10806635 10806634 2026-06-30T09:21:40Z 23artashes 2675 /* Նոր տեղեկություններ */ 10806635 wikitext text/x-wiki {{Նոր տեղեկություն}} {{Գիտեի՞ք որ/բացատրություն}} [[Կատեգորիա:Գիտեի՞ք որ]] <!-- Նոր առաջարկները տեղադրեք էջի ներքևում --> == Նոր տեղեկություններ ==<!-- [[Պատկեր:|150px|աջից|link=]] <small>''(լուսանկարում)''</small> --> '''06-12.07''' [[Պատկեր:Melonpan.jpg|աջից|frameless|150x150փքս]] [[Պատկեր:Dekotora gif.gif|աջից|frameless|150x150փքս|link=Դեկոտորա]] *․․․[[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] հայտնի [[Սեխով բուլկի|'''այս քաղցր բուլկիները''']] <small>''(լուսանկարում)''</small> հորինել է հայ հացթուխ Հովհաննես Ղևենյանը, որը հայտնի է նաև որպես Իվան Սագոյան։ *․․․<nowiki/>[[Ինտերնետներ]] *․․․ *․․․ *․․․չնայած իրենց կասկածելի ու անօրինական համբավին, Ճապոնիայի [[դեկոտորա|'''այս շլացուցիչ ձևափոխված բեռնատարների''']] <small>''(լուսանկարում)''</small> շուրջ 100 մեքենայից կազմված շարասյունը [[Երկրաշարժ Ճապոնական ծովում (2024)|2024 թվականի երկրաշարժից]] հետո միավորվել էր՝ աղետից տուժածներին օգնություն հասցնելու համար։ *․․․<nowiki/>[[Ռնգեղջյուր|ռնգեղջյուրը]] նույնպես կարող է լինել [[Կոռնելիոս Առաջին|''կուսակցության առաջնորդ'']] և նույնիսկ [[Կակարեկո|''հաղթել'']] [[Ընտրություններ|ընտրություններում]]։ {{-}} ---- jztxickdm4i6jqby1vj2ctoupxrfbem 0 7186 10806668 10800652 2026-06-30T10:13:47Z ArtHakobyan 165943 10806668 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ|անվանում=Կորճայք|կարգ=10|գլ. քաղաք=[[Թման]]|այլ քաղաք=[[Փինիկ]], Սմբատաբերդ, [[Ալկի (ամրոց)|Ալկեքար]], [[Սրինգ (բերդ)|Սրինգ բերդ]], Ջլմար|քարտեզ=Korchayq location map.png|աշխարհի քարտեզ=|քարտեզի լայնություն1=300px|քարտեզի լայնություն2=|ներառում=|սահմանակցում է=|կենտրոն=|խոշոր քաղաքներ=|տարածք=|հիմնական տոհմեր=|ժամանակակից երկրներ=|համապատասխանող շրջաններ=|ծանոթագրություններ=|Վիքիպահեստում=}}'''Կորճայք''' (''Կորճկահայք''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] վեցերորդ նահանգը, տարածվում էր Մոկքից և Վասպուրականից հարավ, Ուրմիա լճի և Տիգրիս գետի միջև ընկած շրջաններում։ Տարածքով Կորճայքը համապատասխանում է այժմյան Քրդստանի մի մասին կազմում է 14707 կմ² տարածք, եղել է Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից՝ սահմանակալ զորաթևերից մեկը: Կորճայքի գրեթե կենտրոնով էր հոսում Տիգրիսի ձախակողմյան ամենախոշոր վտակը՝ Մեծ Զաբը։ Հարավից սահմանակից էր Ադիբենեին (Ասորեստան), արևմուտքից՝ Հայոց Միջագետք, հյուսիս–արևմուտքից՝ [[Աղձնիք]], հյուսիսից՝ [[Մոկք]] և [[Վասպուրական]], արևելքից՝ [[Պարսկահայք]] նահանգներին<ref name=":0">{{Cite web |last=Ղուկասյան |first=Աշոտ |title=Հայոց պատմության և հայրենագիտության բաց դաս սփյուռքահայ ուսուցիչների համար |url=https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf |publisher=Էդիթ պրինտ |page=10}}</ref><ref>{{Cite book |last=Suren T. Eremyan |url=http://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastane est Ashxarhats'oyts'-i [Armenia according to the Ashxarhats'oyts'] |language=English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |date=1984 |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2022/02/hash.pdf}}</ref>։ Աղբյուրներում Կորճայքը հաճախ իր ամենաընդարձակ գավառի՝ Կորդուքի անունով կոչվել է «Կորդվաց աշխարհ»։ Կորճայք տեղանվան առաջին բաղադրամասը կորճ արմատն է, որը նշանակում է ծուռ, անհարթ: Ծուռ ու անհարթ կարելի անվանել նաև Կորճայք նահանգի տեղանքը, ու կան լեռներ ու հարթություններ ձորեր ու կիրճեր, չորուտներ ու եղտյուրներ: Գուցե հենց բազմազանության համար հայկական այս երկրամասը կոչվել է Կորճ Հայք, այսինքն` անհարթ, ոչ միատեսակ Հայաստան: Հետո Կորճ Հայքը սեղմվել և դարձել է Կորճհայք, ապա հ-ի սղումով ստացել Կորճայք տեսքը<ref name=":0" />: Այդ լեռնային, դժվարամատչելի, ճանապարհներից գրեթե զուրկ երկրամասում զարգացումը դանդաղ էր ընթանում և միակ քաղաքը, որ հիշատակվում է թե՛ անտիկ շրջանում և թե՛ վաղ միջնադարում,Կորդվաց թագավորության մայրաքաղաք Փինիկն է<ref name=":2" />։ == Անվան ծագում == Այս երկիրը «Աշխարհացոյց»-ի մեջ և մի քանի պատմագիրների մոտ կոչված է Կորճեք (Կորճայք)։ Սակայն ավելի հաճախ հիշատակվում է իր ամենանշանավոր գավառի՝ Կորդուք անունով։ Վերջին անունը նրա համար ավելի գործնական է եղել, քան Կորճեքը։ Գիտնականներից ոմանք, նկատի ունենալով Կորդուք և [[Քրդստան]] անունների նմանությունն ու տարածքով կորդուքի և այժմյան Քրդստանի նույնությունը, ենթադրում են, թե վերջինս կապված է Կորդուք անվան հետ և նախկին կորդվացիներն էլ իբր եղել են այժմյան քրդերի նախահայրերը<ref>{{Cite book |title=7-րդ դարի հայկական աշխարհագրություն |publisher=Գիտությունների կայսերական ակադեմիայի տպարան |year=1877 |location=Սանկտ Պետերբուրգ |pages=44}}</ref>։ Ուսումնասիրողների մյուս մասը մերժում է այդ կարծիքը և գտնում, որ Կորդուք ու Քրդստան և կորդվացիք ու քուրդ անունները իրար հետ կապ չունեն, նրանց նմանությունը քրդերին չեն համարում նախկին կորդվացիների անմիջական հետնորդները, այլ նրանց վերագրում են այլ ծագում, որը և գիտականորեն ավելի հավաստի է և ընդունելի<ref name=":1" />։ == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացույց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գավառից. * [[Կորդուք]] * [[Ճահուկ (Կորճայք)|Ճահուկ]] * [[Փոքր Աղբակ]] * [[Որսիրանք]] * [[Այտրվանք]] (Այտուանք) * [[Այգարք]] * [[Մոթողանք]] * [[Կարթունիք]] * [[Վերին Կորդրիք]] * [[Միջին Կորդրիք]] * [[Ներքին Կորդրիք]]<ref>{{Cite web |title=Армянская География |url=https://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html |access-date=2026-04-25 |website=vehi.net}}</ref> [[Պատկեր:Կորճայք,_Մեծ_Հայք.gif|աջից|մինի|390x390փքս|Մեծ Հայքի նահանգներ]] == Պատմություն == Կորճեքի մասին հիշատակություններ կան շատ հնուց։ «Հարաւային կողմէն Բարշամը հալածելով՝ տիրեց Ասորեստանի մէկ մասին,այսինքն Կորճայք<ref>[https://books.google.am/books?id=b24zAAAAMAAJ&pg=PA35&lpg=PA35&dq=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84+%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&source=bl&ots=KmhjzSX-GB&sig=ACfU3U1OsVVAwixnPWM3qV4SFGQLex7_tA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwikkr_lyoP2AhWyS_EDHZFCCyIQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&f=false Հնախօսութիւն Հայաստանի ի պէտս դպրոցաց]</ref>, Մոկք և Պարսկահայք նահանգներուն»։ Առաջին անգամ այս երկրի վերաբերյալ մանրամասն տեղեկություններ հաղորդում է [[Քսենոփոն|Քսենոփոնը]]։ Այդ տեղեկություններից երևում է, որ Կորճայքը հնագույն ժամանակներում բավական զարգացած երկիր էր։ Նրա բնակչությունն զբաղվում էր երկրագործուփյամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով և առևտրով։ Երկրում եղել են մի քանի քաղաքներ ու բերդեր<ref>{{Cite web |first=Քսենոփոն |title=Անաբասիս |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2018/03/Qsenopon_Anabasis.pdf}}</ref>։ Ինչպես երևում է, թե՛ Աքեմենյանների, թե՛ [[Սելևկյան տերություն|Սելևկյանների]] և թե՛ Պարթևների տիրապետության ժամանակաշրջանում Կորճեքը պահպանում էր իր ներքին ինքնուրույնությանը։ Աշխարհակալ այդ պետությունների տիրապետությունը Կորճայքում կրում էր գերիշխանության բնույթ։ [[Տիգրան Բ Մեծի կայսրություն|Տիգրան Բ-ի]] օրոք Կորճայքը միացվում է Հայկական պետությանը, սակայն նրա կազմում մնում է շատ կարճ: Կորճայքի «թագավոր» Զարբիանոսը հպատակեցվել է Տիգրանի կողմից նրա թագավորության առաջին տարիներին, սակայն հայ–հռոմական պատերազմի ժամանակ կապեր է հաստատել հռոմեացիների հետ և մահապատժի ենթարկվել հայոց արքայի կողմից<ref>{{Cite web |title=Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1439002600 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Страбон. География. Книга XI. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1260110000 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Տիգրանի պարտությունից հետո տարածքը գրավել էր Պարթևաց [[Հրահատ III]] թագավորը (մ.թ.ա. 70-57 թթ.), բայց [[Գնեոս Պոմպեոս|Պոմպեոսը]] ուղարկել է իր լեգատ Աֆրանիոսին, ով առանց մարտի խլել է տարածքը պարթևներից և վերադարձրել այն Տիգրանին, ով այդ ժամանակ դարձել էր «հռոմեական ժողովրդի բարեկամն ու դաշնակիցը»<ref>{{Cite web |title=Кассий Дион. Римская история. Книга XXXVII. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1276986294 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Մ.թ. 36-37 թթ. այս տարածքը գրավվել է Ադիաբենեի՝ Պարթևստանի կազմում գտնվող կիսանկախ թագավորության կողմից։ Այնուհետև այն վերադարձել է Հայաստանի իշխանության տակ։ 298-338 թթ. զբաղեցված է եղել հռոմեացիների կողմից<ref>{{Cite book |last=Ա․ Ա․ Մելքոնյան, Կ․ Հ․ Խաչատրյան, Ա․ Վ․ Աղասյան, Պ․ Ս․ Ավետիսյան, Ա․ Ա․ Բոբոխյան Ա․ Ա․ խառատյան, Ռ․ Պ․ Ղազարյան, Է․ Գ․ Մինասյան, Հ․ Ղ․ Մուրադյան, Գ․ Դ․ Վարդումյան |title=ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ հատոր l գիրք երկրորդ |date=2024 |publisher=ԶԱՆԳԱԿ}}</ref>։ Արտաշես Ա–ի օրոք (Ք.ա 189-160) հայկական հողերի վերամիավորումից հետո ըստ Հյուբշմանի Հայաստանն իր մեջ ներառում էր 14 նահանգները, ինչպես նաև Կորճայքի<ref>http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215121447/http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf|date=2020-02-15}} ՌԱՖԻԿ ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ</ref> մեծ մասը մտել է Մեծ Հայքի մեջ, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակ եղել Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից կամ սահմանակալ զորաթևերից մեկը, որի բդեշխը, ըստ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]], կոչվել է «Երկրորդ սահմանակալն յԱսորեստանեայց կողմանէն»<ref name=":3" />։ 1-4 դարերում Կորճայքը, Միջագետքի երկրների հետ միասին, կռվախնձոր էր դարձել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի]] ու Պարսկաստանի միջև։ Այդ շրջանում նա մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք է անցել՝ երբեմն ենթարկվելով Հռոմի, երբեմն էլ Պարսկաստանի գերիշխանությանը։ Կորճայքի որոշ մասեր մտել են Հայկական պետության մեջ<ref>{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - կորճ |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3 |access-date=2026-04-25 |website=www.nayiri.com}}</ref>։ 363 թվականին պայմանագրով այն ամբողջությամբ մնաց պարսիկներին՝ կազմելով Սասանյան [[Պարսկաստան|Պարսկաստանի]] մարզերից մեկը, իսկ հետագայում վերջինիս հետ միասին անցավ Արաբական խալիֆայության տիրապետության տակ<ref name=":2">{{Cite web |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգն ըստ Աշխարհացույց-ի մաս Ա |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/48.pdf}}</ref>։ Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի միջև Մեծ Հայքի 387 թվականի բաժանումից հետո Կորճայքը անջատվել է՝ դառնալով նրանց միջև կռվախնձոր<ref name=":3">{{Cite web |first=Ագաթանգեղոս |title=Հայոց պատմություն |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/0617d32c795153b6fbd514b1f7e5a1b1.pdf}}</ref>։ 5-6 դդ Սասանյան Իրանը Կորճայքը միացրել է Ադիաբենե–Հեդայաբին և մտցրել Խորավարան քուստակի մեջ<ref name=":2" />։ Սակայն այդ վարչաքաղաքական բաժանումը չի խոչընդոտել Կորճայքի և կենտրոնական [[Հայաստան|Հայաստանի]] ազգային միասնությանը, տնտեսական և մշակութային սերտ կապերին, մանավանդ, որ Կորճայքը կրոնա–եկեղեցական առումով մնում էր Հայոց կաթողիկոսի հոգևոր գերիշխանության ներքո<ref>{{Cite web |first=Մովսես Խորենացի |title=Պատմություն հայոց |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/b3f0f5abda184c2d13b8382c26c7efa0.pdf}}</ref>։ Այդ դարերում հայերի կողքին Կորճայքում հաստատվել էին զգալի թվով ասորական, հատկապես՝ նեստորական համայնքներ։7-րդ դարում, այն բանից հետո, երբ արաբները գրավեցին հայկական Ալձնիկ և Կորճայք շրջանները, այդ շրջանը դարձավ Հայաստանի դեմ արաբական արշավանքների ցատկահարթակ։ Արաբական տիրապետության ժամանակ Կորճայքի զգալի մասը մտել է Զազիրա կուսակալության մեջ<ref>{{Cite book |first=Ա. Ն. Տեր-Ղևոնդյանի |title=Հայաստանը և Արաբական խալիֆայությունը |date=1977 |publisher=ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն |pages=23}}</ref>։ 8–րդ դարի հեղինակ [[Ստեփանոս Ա Սյունեցի|Ստեփանոս Սյունեցին]] հայտնում է նահանգում հայերենի բարբառի առկայության մասին<ref>{{Cite book |first=Ջ. Ա. Կ. Գրեպին, Ա. Ա. Խաչատուրյան |title=Հայերեն բարբառագիտության ձեռնարկ |publisher=Քարավան Գրքեր |year=1986 |pages=9}}</ref>։ 9-րդ դարում Տմորիքի հյուսիսային մասը՝ Ալկի կամ Ալկեքար ամրոցով, և Մեծ Զավի հովտի գավառները՝ Ջլմար, Սրինգ և Ագարակ ամրոցներով, մտնում են [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] Արծրունյաց իշխանության կազմում<ref name=":1" />։ [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան]] նվաճումների ժամանակ Կորճայքի հարավային շրջաններում գերիշխող են դառնում քրդական վաչկատուն ցեղերը։ Որոշ ուսումնասիրություներ «քուրդ» անվան ծագումը կապում են «Կորճայք» կամ «Կորդուք» անունների հետ։ Այլ ուսումնասիրողներ մերժում են այդ ենթադրությունները՝ պատճառաբանելով, որ հասարակական զարգացման համեմատաբար ցածր մակարդակում ապրող վաչկատուն ու խաշնարած քրդերը ցեղակցական որևէ կապ չունեն բարձր քաղաքակրթության հասած, երկրագործ կորճայեցիների կամ կորդվացիների հետ։ [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] տիրապետության հաստատումից հետո Կորճայքը<ref>[[s:Էջ:Հայկական_Հարց_Հանրագիտարան_(Armenian_Question_Encyclopedia).djvu/431|Հայկական Հարց Հանրագիտարան]]</ref> մտնում է [[Վան|Վանի]] փաշայության՝ Հեքյարի սանջակի որը կազմավորված է եղել 1555 թվականին, իսկ նրա Կորդուք գավառը՝ [[Դիարբեքիրի վիլայեթ|Դիարբեքիրի]] վիլայեթի մեջ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ՝ հայերի ու ասորիների կոտորածից ու բռնագաղթից հետո, Կորճայքը հիմնականում դարձավ քրդաբնակ<ref>{{Cite web |date=2023-09-29 |title=Сентябрь 2023 |url=https://narebabujyan.wordpress.com/2023/09/ |access-date=2026-04-25 |website=Նարե Բաբուջյան |language=ru-RU}}</ref>։ == Նշանավոր գավառներ == ''[[Կորդուք|Կորդուքը]]'' Կորճեքի ամենանշանավոր գավառն էր, հյուսիսային կողմում [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսով]] այն բաժանված էր [[Մոկք|Մոկքից]] և գրավում էր [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսի]] ու [[Արևելյան Խաբուր|Արևելյան Խաբուրի]] (Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ) միջև ընկած լեռնային շրջանները<ref name=":1" />։ ''[[Կորդրիք]]'', ավելի հնում այս գավառը հայտնի էր [[Տմորիք]] անունուվ։ Տարածվում էր Կորդուքից արևելք։ Կորդրիքը ուներ բազմաթիվ ամրություններ և դժվարամատչելի էր արտաքին թշնամիների համր։ Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով այս գավառը բաժանված էր երեք մասի՝ [[Վերին Կորդիք|Վերին]], [[Միջին Կորդիք|Միջին]] և Ստորին կամ [[Ներքին Կորդիք|Ներքին Կորդիքների]]<ref name=":1" />։ ''[[Որսիրանք]]'' գավառն ընկած էր Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ [[Մեծ Զաբ]] գետի վրա։ Այս գավառում էին գտնվում Թվայ գյուղը և [[Արյան լիճ|Արյան լիճը]]։ Սրանց մոտ [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] զորքերը 852 թվականին մեծ դիմադրություն են ցույց տվել [[Բուղա|Բուղայի]] բանակին, որը Խալիֆայության կողմից ուղարկվել էր Հայաստանում, Վրաստանում և Աղվանքում ծավալված ժողովրդաազատագրական ապստամբությունները ճնշելու<ref name=":1" />։ ''[[Փոքր Աղբակ]]'', այս գավառն արևելքից հարևան էր [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] [[Մեծ Աղբակ]] գավառին։ Նրա գրաված տարածքի մոտ դրա մեծությունը տարբեր չափով է տրված։ Միայն անհերքելի է այն, որ այս գավառի մի մասն էր կազմում այժմյան [[Ջուլամերկի գավառակ|Ջուլամերկի շրջանը]]։ Գավառի գլխավոր բերդերն էին՝ [[Ջլմար|Ջլմարը]] և [[Սրինգ|Սրինգը]], որոնց մնասին գոյություն է ունեցել մի առասպելական ավանդություն<ref name=":1" />։ == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> == Գրականություն == * Թադիկ Հակոբյան «Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրություն» Եր.1984 {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}}{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} [[Կատեգորիա:Կորճայք]] 5ssmqkzvo3ui1m94j7ktcdev0ntgq60 10806699 10806668 2026-06-30T11:00:21Z Beko 1511 /* Պատմություն */ 10806699 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ|անվանում=Կորճայք|կարգ=10|գլ. քաղաք=[[Թման]]|այլ քաղաք=[[Փինիկ]], Սմբատաբերդ, [[Ալկի (ամրոց)|Ալկեքար]], [[Սրինգ (բերդ)|Սրինգ բերդ]], Ջլմար|քարտեզ=Korchayq location map.png|աշխարհի քարտեզ=|քարտեզի լայնություն1=300px|քարտեզի լայնություն2=|ներառում=|սահմանակցում է=|կենտրոն=|խոշոր քաղաքներ=|տարածք=|հիմնական տոհմեր=|ժամանակակից երկրներ=|համապատասխանող շրջաններ=|ծանոթագրություններ=|Վիքիպահեստում=}}'''Կորճայք''' (''Կորճկահայք''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] վեցերորդ նահանգը, տարածվում էր Մոկքից և Վասպուրականից հարավ, Ուրմիա լճի և Տիգրիս գետի միջև ընկած շրջաններում։ Տարածքով Կորճայքը համապատասխանում է այժմյան Քրդստանի մի մասին կազմում է 14707 կմ² տարածք, եղել է Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից՝ սահմանակալ զորաթևերից մեկը: Կորճայքի գրեթե կենտրոնով էր հոսում Տիգրիսի ձախակողմյան ամենախոշոր վտակը՝ Մեծ Զաբը։ Հարավից սահմանակից էր Ադիբենեին (Ասորեստան), արևմուտքից՝ Հայոց Միջագետք, հյուսիս–արևմուտքից՝ [[Աղձնիք]], հյուսիսից՝ [[Մոկք]] և [[Վասպուրական]], արևելքից՝ [[Պարսկահայք]] նահանգներին<ref name=":0">{{Cite web |last=Ղուկասյան |first=Աշոտ |title=Հայոց պատմության և հայրենագիտության բաց դաս սփյուռքահայ ուսուցիչների համար |url=https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf |publisher=Էդիթ պրինտ |page=10}}</ref><ref>{{Cite book |last=Suren T. Eremyan |url=http://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastane est Ashxarhats'oyts'-i [Armenia according to the Ashxarhats'oyts'] |language=English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |date=1984 |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2022/02/hash.pdf}}</ref>։ Աղբյուրներում Կորճայքը հաճախ իր ամենաընդարձակ գավառի՝ Կորդուքի անունով կոչվել է «Կորդվաց աշխարհ»։ Կորճայք տեղանվան առաջին բաղադրամասը կորճ արմատն է, որը նշանակում է ծուռ, անհարթ: Ծուռ ու անհարթ կարելի անվանել նաև Կորճայք նահանգի տեղանքը, ու կան լեռներ ու հարթություններ ձորեր ու կիրճեր, չորուտներ ու եղտյուրներ: Գուցե հենց բազմազանության համար հայկական այս երկրամասը կոչվել է Կորճ Հայք, այսինքն` անհարթ, ոչ միատեսակ Հայաստան: Հետո Կորճ Հայքը սեղմվել և դարձել է Կորճհայք, ապա հ-ի սղումով ստացել Կորճայք տեսքը<ref name=":0" />: Այդ լեռնային, դժվարամատչելի, ճանապարհներից գրեթե զուրկ երկրամասում զարգացումը դանդաղ էր ընթանում և միակ քաղաքը, որ հիշատակվում է թե՛ անտիկ շրջանում և թե՛ վաղ միջնադարում,Կորդվաց թագավորության մայրաքաղաք Փինիկն է<ref name=":2" />։ == Անվան ծագում == Այս երկիրը «Աշխարհացոյց»-ի մեջ և մի քանի պատմագիրների մոտ կոչված է Կորճեք (Կորճայք)։ Սակայն ավելի հաճախ հիշատակվում է իր ամենանշանավոր գավառի՝ Կորդուք անունով։ Վերջին անունը նրա համար ավելի գործնական է եղել, քան Կորճեքը։ Գիտնականներից ոմանք, նկատի ունենալով Կորդուք և [[Քրդստան]] անունների նմանությունն ու տարածքով կորդուքի և այժմյան Քրդստանի նույնությունը, ենթադրում են, թե վերջինս կապված է Կորդուք անվան հետ և նախկին կորդվացիներն էլ իբր եղել են այժմյան քրդերի նախահայրերը<ref>{{Cite book |title=7-րդ դարի հայկական աշխարհագրություն |publisher=Գիտությունների կայսերական ակադեմիայի տպարան |year=1877 |location=Սանկտ Պետերբուրգ |pages=44}}</ref>։ Ուսումնասիրողների մյուս մասը մերժում է այդ կարծիքը և գտնում, որ Կորդուք ու Քրդստան և կորդվացիք ու քուրդ անունները իրար հետ կապ չունեն, նրանց նմանությունը քրդերին չեն համարում նախկին կորդվացիների անմիջական հետնորդները, այլ նրանց վերագրում են այլ ծագում, որը և գիտականորեն ավելի հավաստի է և ընդունելի<ref name=":1" />։ == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացույց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գավառից. * [[Կորդուք]] * [[Ճահուկ (Կորճայք)|Ճահուկ]] * [[Փոքր Աղբակ]] * [[Որսիրանք]] * [[Այտրվանք]] (Այտուանք) * [[Այգարք]] * [[Մոթողանք]] * [[Կարթունիք]] * [[Վերին Կորդրիք]] * [[Միջին Կորդրիք]] * [[Ներքին Կորդրիք]]<ref>{{Cite web |title=Армянская География |url=https://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html |access-date=2026-04-25 |website=vehi.net}}</ref> == Պատմություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Կորճեքի մասին հիշատակություններ կան շատ հնուց։ «Հարաւային կողմէն Բարշամը հալածելով՝ տիրեց Ասորեստանի մէկ մասին,այսինքն Կորճայք<ref>[https://books.google.am/books?id=b24zAAAAMAAJ&pg=PA35&lpg=PA35&dq=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84+%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&source=bl&ots=KmhjzSX-GB&sig=ACfU3U1OsVVAwixnPWM3qV4SFGQLex7_tA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwikkr_lyoP2AhWyS_EDHZFCCyIQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&f=false Հնախօսութիւն Հայաստանի ի պէտս դպրոցաց]</ref>, Մոկք և Պարսկահայք նահանգներուն»։ Առաջին անգամ այս երկրի վերաբերյալ մանրամասն տեղեկություններ հաղորդում է [[Քսենոփոն|Քսենոփոնը]]։ Այդ տեղեկություններից երևում է, որ Կորճայքը հնագույն ժամանակներում բավական զարգացած երկիր էր։ Նրա բնակչությունն զբաղվում էր երկրագործուփյամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով և առևտրով։ Երկրում եղել են մի քանի քաղաքներ ու բերդեր<ref>{{Cite web |first=Քսենոփոն |title=Անաբասիս |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2018/03/Qsenopon_Anabasis.pdf}}</ref>։ Ինչպես երևում է, թե՛ Աքեմենյանների, թե՛ [[Սելևկյան տերություն|Սելևկյանների]] և թե՛ Պարթևների տիրապետության ժամանակաշրջանում Կորճեքը պահպանում էր իր ներքին ինքնուրույնությանը։ Աշխարհակալ այդ պետությունների տիրապետությունը Կորճայքում կրում էր գերիշխանության բնույթ։ [[Տիգրան Բ Մեծի կայսրություն|Տիգրան Բ-ի]] օրոք Կորճայքը միացվում է Հայկական պետությանը, սակայն նրա կազմում մնում է շատ կարճ: Կորճայքի «թագավոր» Զարբիանոսը հպատակեցվել է Տիգրանի կողմից նրա թագավորության առաջին տարիներին, սակայն հայ–հռոմական պատերազմի ժամանակ կապեր է հաստատել հռոմեացիների հետ և մահապատժի ենթարկվել հայոց արքայի կողմից<ref>{{Cite web |title=Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1439002600 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Страбон. География. Книга XI. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1260110000 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Տիգրանի պարտությունից հետո տարածքը գրավել էր Պարթևաց [[Հրահատ III]] թագավորը (մ.թ.ա. 70-57 թթ.), բայց [[Գնեոս Պոմպեոս|Պոմպեոսը]] ուղարկել է իր լեգատ Աֆրանիոսին, ով առանց մարտի խլել է տարածքը պարթևներից և վերադարձրել այն Տիգրանին, ով այդ ժամանակ դարձել էր «հռոմեական ժողովրդի բարեկամն ու դաշնակիցը»<ref>{{Cite web |title=Кассий Дион. Римская история. Книга XXXVII. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1276986294 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Մ.թ. 36-37 թթ. այս տարածքը գրավվել է Ադիաբենեի՝ Պարթևստանի կազմում գտնվող կիսանկախ թագավորության կողմից։ Այնուհետև այն վերադարձել է Հայաստանի իշխանության տակ։ 298-338 թթ. զբաղեցված է եղել հռոմեացիների կողմից<ref>{{Cite book |last=Ա․ Ա․ Մելքոնյան, Կ․ Հ․ Խաչատրյան, Ա․ Վ․ Աղասյան, Պ․ Ս․ Ավետիսյան, Ա․ Ա․ Բոբոխյան Ա․ Ա․ խառատյան, Ռ․ Պ․ Ղազարյան, Է․ Գ․ Մինասյան, Հ․ Ղ․ Մուրադյան, Գ․ Դ․ Վարդումյան |title=ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ հատոր l գիրք երկրորդ |date=2024 |publisher=ԶԱՆԳԱԿ}}</ref>։ Արտաշես Ա–ի օրոք (Ք.ա 189-160) հայկական հողերի վերամիավորումից հետո ըստ Հյուբշմանի Հայաստանն իր մեջ ներառում էր 14 նահանգները, ինչպես նաև Կորճայքի<ref>http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215121447/http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf|date=2020-02-15}} ՌԱՖԻԿ ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ</ref> մեծ մասը մտել է Մեծ Հայքի մեջ, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակ եղել Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից կամ սահմանակալ զորաթևերից մեկը, որի բդեշխը, ըստ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]], կոչվել է «Երկրորդ սահմանակալն յԱսորեստանեայց կողմանէն»<ref name=":3" />։ 1-4 դարերում Կորճայքը, Միջագետքի երկրների հետ միասին, կռվախնձոր էր դարձել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի]] ու Պարսկաստանի միջև։ Այդ շրջանում նա մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք է անցել՝ երբեմն ենթարկվելով Հռոմի, երբեմն էլ Պարսկաստանի գերիշխանությանը։ Կորճայքի որոշ մասեր մտել են Հայկական պետության մեջ<ref>{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - կորճ |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3 |access-date=2026-04-25 |website=www.nayiri.com}}</ref>։ 363 թվականին պայմանագրով այն ամբողջությամբ մնաց պարսիկներին՝ կազմելով Սասանյան [[Պարսկաստան|Պարսկաստանի]] մարզերից մեկը, իսկ հետագայում վերջինիս հետ միասին անցավ Արաբական խալիֆայության տիրապետության տակ<ref name=":2">{{Cite web |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգն ըստ Աշխարհացույց-ի մաս Ա |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/48.pdf}}</ref>։ Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի միջև Մեծ Հայքի 387 թվականի բաժանումից հետո Կորճայքը անջատվել է՝ դառնալով նրանց միջև կռվախնձոր<ref name=":3">{{Cite web |first=Ագաթանգեղոս |title=Հայոց պատմություն |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/0617d32c795153b6fbd514b1f7e5a1b1.pdf}}</ref>։ 5-6 դդ Սասանյան Իրանը Կորճայքը միացրել է Ադիաբենե–Հեդայաբին և մտցրել Խորավարան քուստակի մեջ<ref name=":2" />։ Սակայն այդ վարչաքաղաքական բաժանումը չի խոչընդոտել Կորճայքի և կենտրոնական [[Հայաստան|Հայաստանի]] ազգային միասնությանը, տնտեսական և մշակութային սերտ կապերին, մանավանդ, որ Կորճայքը կրոնա–եկեղեցական առումով մնում էր Հայոց կաթողիկոսի հոգևոր գերիշխանության ներքո<ref>{{Cite web |first=Մովսես Խորենացի |title=Պատմություն հայոց |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/b3f0f5abda184c2d13b8382c26c7efa0.pdf}}</ref>։ Այդ դարերում հայերի կողքին Կորճայքում հաստատվել էին զգալի թվով ասորական, հատկապես՝ նեստորական համայնքներ։7-րդ դարում, այն բանից հետո, երբ արաբները գրավեցին հայկական Ալձնիկ և Կորճայք շրջանները, այդ շրջանը դարձավ Հայաստանի դեմ արաբական արշավանքների ցատկահարթակ։ Արաբական տիրապետության ժամանակ Կորճայքի զգալի մասը մտել է Զազիրա կուսակալության մեջ<ref>{{Cite book |first=Ա. Ն. Տեր-Ղևոնդյանի |title=Հայաստանը և Արաբական խալիֆայությունը |date=1977 |publisher=ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն |pages=23}}</ref>։ 8–րդ դարի հեղինակ [[Ստեփանոս Ա Սյունեցի|Ստեփանոս Սյունեցին]] հայտնում է նահանգում հայերենի բարբառի առկայության մասին<ref>{{Cite book |first=Ջ. Ա. Կ. Գրեպին, Ա. Ա. Խաչատուրյան |title=Հայերեն բարբառագիտության ձեռնարկ |publisher=Քարավան Գրքեր |year=1986 |pages=9}}</ref>։ 9-րդ դարում Տմորիքի հյուսիսային մասը՝ Ալկի կամ Ալկեքար ամրոցով, և Մեծ Զավի հովտի գավառները՝ Ջլմար, Սրինգ և Ագարակ ամրոցներով, մտնում են [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] Արծրունյաց իշխանության կազմում<ref name=":1" />։ [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան]] նվաճումների ժամանակ Կորճայքի հարավային շրջաններում գերիշխող են դառնում քրդական վաչկատուն ցեղերը։ Որոշ ուսումնասիրություներ «քուրդ» անվան ծագումը կապում են «Կորճայք» կամ «Կորդուք» անունների հետ։ Այլ ուսումնասիրողներ մերժում են այդ ենթադրությունները՝ պատճառաբանելով, որ հասարակական զարգացման համեմատաբար ցածր մակարդակում ապրող վաչկատուն ու խաշնարած քրդերը ցեղակցական որևէ կապ չունեն բարձր քաղաքակրթության հասած, երկրագործ կորճայեցիների կամ կորդվացիների հետ։ [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] տիրապետության հաստատումից հետո Կորճայքը<ref>[[s:Էջ:Հայկական_Հարց_Հանրագիտարան_(Armenian_Question_Encyclopedia).djvu/431|Հայկական Հարց Հանրագիտարան]]</ref> մտնում է [[Վան|Վանի]] փաշայության՝ Հեքյարի սանջակի որը կազմավորված է եղել 1555 թվականին, իսկ նրա Կորդուք գավառը՝ [[Դիարբեքիրի վիլայեթ|Դիարբեքիրի]] վիլայեթի մեջ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ՝ հայերի ու ասորիների կոտորածից ու բռնագաղթից հետո, Կորճայքը հիմնականում դարձավ քրդաբնակ<ref>{{Cite web |date=2023-09-29 |title=Сентябрь 2023 |url=https://narebabujyan.wordpress.com/2023/09/ |access-date=2026-04-25 |website=Նարե Բաբուջյան |language=ru-RU}}</ref>։ == Նշանավոր գավառներ == ''[[Կորդուք|Կորդուքը]]'' Կորճեքի ամենանշանավոր գավառն էր, հյուսիսային կողմում [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսով]] այն բաժանված էր [[Մոկք|Մոկքից]] և գրավում էր [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսի]] ու [[Արևելյան Խաբուր|Արևելյան Խաբուրի]] (Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ) միջև ընկած լեռնային շրջանները<ref name=":1" />։ ''[[Կորդրիք]]'', ավելի հնում այս գավառը հայտնի էր [[Տմորիք]] անունուվ։ Տարածվում էր Կորդուքից արևելք։ Կորդրիքը ուներ բազմաթիվ ամրություններ և դժվարամատչելի էր արտաքին թշնամիների համր։ Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով այս գավառը բաժանված էր երեք մասի՝ [[Վերին Կորդիք|Վերին]], [[Միջին Կորդիք|Միջին]] և Ստորին կամ [[Ներքին Կորդիք|Ներքին Կորդիքների]]<ref name=":1" />։ ''[[Որսիրանք]]'' գավառն ընկած էր Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ [[Մեծ Զաբ]] գետի վրա։ Այս գավառում էին գտնվում Թվայ գյուղը և [[Արյան լիճ|Արյան լիճը]]։ Սրանց մոտ [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] զորքերը 852 թվականին մեծ դիմադրություն են ցույց տվել [[Բուղա|Բուղայի]] բանակին, որը Խալիֆայության կողմից ուղարկվել էր Հայաստանում, Վրաստանում և Աղվանքում ծավալված ժողովրդաազատագրական ապստամբությունները ճնշելու<ref name=":1" />։ ''[[Փոքր Աղբակ]]'', այս գավառն արևելքից հարևան էր [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] [[Մեծ Աղբակ]] գավառին։ Նրա գրաված տարածքի մոտ դրա մեծությունը տարբեր չափով է տրված։ Միայն անհերքելի է այն, որ այս գավառի մի մասն էր կազմում այժմյան [[Ջուլամերկի գավառակ|Ջուլամերկի շրջանը]]։ Գավառի գլխավոր բերդերն էին՝ [[Ջլմար|Ջլմարը]] և [[Սրինգ|Սրինգը]], որոնց մնասին գոյություն է ունեցել մի առասպելական ավանդություն<ref name=":1" />։ == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> == Գրականություն == * Թադիկ Հակոբյան «Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրություն» Եր.1984 {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}}{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} [[Կատեգորիա:Կորճայք]] nt0l8rxmt4nk6qgxv57ctu9mj91bvet 10806705 10806699 2026-06-30T11:42:02Z 23artashes 2675 10806705 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ|անվանում=Կորճայք|կարգ=10|գլ. քաղաք=[[Թման]]|այլ քաղաք=[[Փինիկ]], Սմբատաբերդ, [[Ալկի (ամրոց)|Ալկեքար]], [[Սրինգ (բերդ)|Սրինգ բերդ]], Ջլմար|քարտեզ=Korchayq location map.png|աշխարհի քարտեզ=|քարտեզի լայնություն1=300px|քարտեզի լայնություն2=|ներառում=|սահմանակցում է=|կենտրոն=|խոշոր քաղաքներ=|տարածք=|հիմնական տոհմեր=|ժամանակակից երկրներ=|համապատասխանող շրջաններ=|ծանոթագրություններ=|Վիքիպահեստում=}}'''Կորճայք''' (''Կորճկահայք''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] վեցերորդ նահանգը, տարածվում էր Մոկքից և Վասպուրականից հարավ, Ուրմիա լճի և Տիգրիս գետի միջև ընկած շրջաններում։ Տարածքով Կորճայքը համապատասխանում է այժմյան Քրդստանի մի մասին կազմում է 14707 կմ² տարածք, եղել է Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից՝ սահմանակալ զորաթևերից մեկը: Կորճայքի գրեթե կենտրոնով էր հոսում Տիգրիսի ձախակողմյան ամենախոշոր վտակը՝ Մեծ Զաբը։ Հարավից սահմանակից էր Ադիբենեին (Ասորեստան), արևմուտքից՝ Հայոց Միջագետք, հյուսիս–արևմուտքից՝ [[Աղձնիք]], հյուսիսից՝ [[Մոկք]] և [[Վասպուրական]], արևելքից՝ [[Պարսկահայք]] նահանգներին<ref name=":0">{{Cite web |last=Ղուկասյան |first=Աշոտ |title=Հայոց պատմության և հայրենագիտության բաց դաս սփյուռքահայ ուսուցիչների համար |url=https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf |publisher=Էդիթ պրինտ |page=10}}</ref><ref>{{Cite book |last=Suren T. Eremyan |url=http://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastane est Ashxarhats'oyts'-i [Armenia according to the Ashxarhats'oyts'] |language=English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |date=1984 |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2022/02/hash.pdf}}</ref>։ Աղբյուրներում Կորճայքը հաճախ իր ամենաընդարձակ գավառի՝ Կորդուքի անունով կոչվել է «Կորդվաց աշխարհ»։ Կորճայք տեղանվան առաջին բաղադրամասը կորճ արմատն է, որը նշանակում է ծուռ, անհարթ: Ծուռ ու անհարթ կարելի անվանել նաև Կորճայք նահանգի տեղանքը, ու կան լեռներ ու հարթություններ ձորեր ու կիրճեր, չորուտներ ու եղտյուրներ: Գուցե հենց բազմազանության համար հայկական այս երկրամասը կոչվել է Կորճ Հայք, այսինքն` անհարթ, ոչ միատեսակ Հայաստան: Հետո Կորճ Հայքը սեղմվել և դարձել է Կորճհայք, ապա հ-ի սղումով ստացել Կորճայք տեսքը<ref name=":0" />: Այդ լեռնային, դժվարամատչելի, ճանապարհներից գրեթե զուրկ երկրամասում զարգացումը դանդաղ էր ընթանում և միակ քաղաքը, որ հիշատակվում է թե՛ անտիկ շրջանում և թե՛ վաղ միջնադարում,Կորդվաց թագավորության մայրաքաղաք Փինիկն է<ref name=":2" />։ == Անվան ծագում == Այս երկիրը «Աշխարհացոյց»-ի մեջ և մի քանի պատմագիրների մոտ կոչված է Կորճեք (Կորճայք)։ Սակայն ավելի հաճախ հիշատակվում է իր ամենանշանավոր գավառի՝ Կորդուք անունով։ Վերջին անունը նրա համար ավելի գործնական է եղել, քան Կորճեքը։ Գիտնականներից ոմանք, նկատի ունենալով Կորդուք և [[Քրդստան]] անունների նմանությունն ու տարածքով կորդուքի և այժմյան Քրդստանի նույնությունը, ենթադրում են, թե վերջինս կապված է Կորդուք անվան հետ և նախկին կորդվացիներն էլ իբր եղել են այժմյան քրդերի նախահայրերը<ref>{{Cite book |title=7-րդ դարի հայկական աշխարհագրություն |publisher=Գիտությունների կայսերական ակադեմիայի տպարան |year=1877 |location=Սանկտ Պետերբուրգ |pages=44}}</ref>։ Ուսումնասիրողների մյուս մասը մերժում է այդ կարծիքը և գտնում, որ Կորդուք ու Քրդստան և կորդվացիք ու քուրդ անունները իրար հետ կապ չունեն, նրանց նմանությունը քրդերին չեն համարում նախկին կորդվացիների անմիջական հետնորդները, այլ նրանց վերագրում են այլ ծագում, որը և գիտականորեն ավելի հավաստի է և ընդունելի<ref name=":1" />։ == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացույց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գավառից. * [[Կորդուք]] * [[Ճահուկ (Կորճայք)|Ճահուկ]] * [[Փոքր Աղբակ]] * [[Որսիրանք]] * [[Այտրվանք]] (Այտուանք) * [[Այգարք]] * [[Մոթողանք]] * [[Կարթունիք]] * [[Վերին Կորդրիք]] * [[Միջին Կորդրիք]] * [[Ներքին Կորդրիք]]<ref>{{Cite web |title=Армянская География |url=https://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html |access-date=2026-04-25 |website=vehi.net}}</ref> == Պատմություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Կորճեքի մասին հիշատակություններ կան շատ հնուց։ «Հարաւային կողմէն Բարշամը հալածելով՝ տիրեց Ասորեստանի մէկ մասին,այսինքն Կորճայք<ref>[https://books.google.am/books?id=b24zAAAAMAAJ&pg=PA35&lpg=PA35&dq=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84+%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&source=bl&ots=KmhjzSX-GB&sig=ACfU3U1OsVVAwixnPWM3qV4SFGQLex7_tA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwikkr_lyoP2AhWyS_EDHZFCCyIQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6&f=false Հնախօսութիւն Հայաստանի ի պէտս դպրոցաց]</ref>, Մոկք և Պարսկահայք նահանգներուն»։ Առաջին անգամ այս երկրի վերաբերյալ մանրամասն տեղեկություններ հաղորդում է [[Քսենոփոն|Քսենոփոնը]]։ Այդ տեղեկություններից երևում է, որ Կորճայքը հնագույն ժամանակներում բավական զարգացած երկիր էր։ Նրա բնակչությունն զբաղվում էր երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով և առևտրով։ Երկրում եղել են մի քանի քաղաքներ ու բերդեր<ref>{{Cite web |first=Քսենոփոն |title=Անաբասիս |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2018/03/Qsenopon_Anabasis.pdf}}</ref>։ Ինչպես երևում է, թե՛ Աքեմենյանների, թե՛ [[Սելևկյան տերություն|Սելևկյանների]] և թե՛ Պարթևների տիրապետության ժամանակաշրջանում Կորճեքը պահպանում էր իր ներքին ինքնուրույնությանը։ Աշխարհակալ այդ պետությունների տիրապետությունը Կորճայքում կրում էր գերիշխանության բնույթ։ [[Տիգրան Բ Մեծի կայսրություն|Տիգրան Բ-ի]] օրոք Կորճայքը միացվում է Հայկական պետությանը, սակայն նրա կազմում մնում է շատ կարճ: Կորճայքի «թագավոր» Զարբիանոսը հպատակեցվել է Տիգրանի կողմից նրա թագավորության առաջին տարիներին, սակայն հայ–հռոմական պատերազմի ժամանակ կապեր է հաստատել հռոմեացիների հետ և մահապատժի ենթարկվել հայոց արքայի կողմից<ref>{{Cite web |title=Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1439002600 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Страбон. География. Книга XI. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1260110000 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Տիգրանի պարտությունից հետո տարածքը գրավել էր Պարթևաց [[Հրահատ III]] թագավորը (մ.թ.ա. 70-57 թթ.), բայց [[Գնեոս Պոմպեոս|Պոմպեոսը]] ուղարկել է իր լեգատ Աֆրանիոսին, ով առանց մարտի խլել է տարածքը պարթևներից և վերադարձրել այն Տիգրանին, ով այդ ժամանակ դարձել էր «հռոմեական ժողովրդի բարեկամն ու դաշնակիցը»<ref>{{Cite web |title=Кассий Дион. Римская история. Книга XXXVII. |url=https://ancientrome.ru/antlitr/t.htm?a=1276986294 |access-date=2026-04-25 |website=ancientrome.ru}}</ref>։ Մ.թ. 36-37 թթ. այս տարածքը գրավվել է Ադիաբենեի՝ Պարթևստանի կազմում գտնվող կիսանկախ թագավորության կողմից։ Այնուհետև այն վերադարձել է Հայաստանի իշխանության տակ։ 298-338 թթ. զբաղեցված է եղել հռոմեացիների կողմից<ref>{{Cite book |last=Ա․ Ա․ Մելքոնյան, Կ․ Հ․ Խաչատրյան, Ա․ Վ․ Աղասյան, Պ․ Ս․ Ավետիսյան, Ա․ Ա․ Բոբոխյան Ա․ Ա․ խառատյան, Ռ․ Պ․ Ղազարյան, Է․ Գ․ Մինասյան, Հ․ Ղ․ Մուրադյան, Գ․ Դ․ Վարդումյան |title=ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ հատոր l գիրք երկրորդ |date=2024 |publisher=ԶԱՆԳԱԿ}}</ref>։ Արտաշես Ա-ի օրոք (Ք.ա 189-160) հայկական հողերի վերամիավորումից հետո ըստ Հյուբշմանի Հայաստանն իր մեջ ներառում էր 14 նահանգները, ինչպես նաև Կորճայքի<ref>http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215121447/http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf|date=2020-02-15}} ՌԱՖԻԿ ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ</ref> մեծ մասը մտել է Մեծ Հայքի մեջ, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակ եղել Մեծ Հայքի չորս բդեշխություններից կամ սահմանակալ զորաթևերից մեկը, որի բդեշխը, ըստ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]], կոչվել է «Երկրորդ սահմանակալն յԱսորեստանեայց կողմանէն»<ref name=":3" />։ 1-4 դարերում Կորճայքը, Միջագետքի երկրների հետ միասին, կռվախնձոր էր դարձել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի]] ու Պարսկաստանի միջև։ Այդ շրջանում նա մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք է անցել՝ երբեմն ենթարկվելով Հռոմի, երբեմն էլ Պարսկաստանի գերիշխանությանը։ Կորճայքի որոշ մասեր մտել են Հայկական պետության մեջ<ref>{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - կորճ |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B3 |access-date=2026-04-25 |website=www.nayiri.com}}</ref>։ 363 թվականին պայմանագրով այն ամբողջությամբ մնաց պարսիկներին՝ կազմելով Սասանյան [[Պարսկաստան|Պարսկաստանի]] մարզերից մեկը, իսկ հետագայում վերջինիս հետ միասին անցավ Արաբական խալիֆայության տիրապետության տակ<ref name=":2">{{Cite web |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգն ըստ Աշխարհացույց-ի մաս Ա |url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/48.pdf}}</ref>։ Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Իրանի միջև Մեծ Հայքի 387 թվականի բաժանումից հետո Կորճայքը անջատվել է՝ դառնալով նրանց միջև կռվախնձոր<ref name=":3">{{Cite web |first=Ագաթանգեղոս |title=Հայոց պատմություն |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/0617d32c795153b6fbd514b1f7e5a1b1.pdf}}</ref>։ 5-6 դդ Սասանյան Իրանը Կորճայքը միացրել է Ադիաբենե–Հեդայաբին և մտցրել Խորավարան քուստակի մեջ<ref name=":2" />։ Սակայն այդ վարչաքաղաքական բաժանումը չի խոչընդոտել Կորճայքի և կենտրոնական [[Հայաստան|Հայաստանի]] ազգային միասնությանը, տնտեսական և մշակութային սերտ կապերին, մանավանդ, որ Կորճայքը կրոնա–եկեղեցական առումով մնում էր Հայոց կաթողիկոսի հոգևոր գերիշխանության ներքո<ref>{{Cite web |first=Մովսես Խորենացի |title=Պատմություն հայոց |url=http://lib.ysu.am/disciplines_bk/b3f0f5abda184c2d13b8382c26c7efa0.pdf}}</ref>։ Այդ դարերում հայերի կողքին Կորճայքում հաստատվել էին զգալի թվով ասորական, հատկապես՝ նեստորական համայնքներ։7-րդ դարում, այն բանից հետո, երբ արաբները գրավեցին հայկական Ալձնիկ և Կորճայք շրջանները, այդ շրջանը դարձավ Հայաստանի դեմ արաբական արշավանքների ցատկահարթակ։ Արաբական տիրապետության ժամանակ Կորճայքի զգալի մասը մտել է Զազիրա կուսակալության մեջ<ref>{{Cite book |first=Ա. Ն. Տեր-Ղևոնդյանի |title=Հայաստանը և Արաբական խալիֆայությունը |date=1977 |publisher=ՀԽՍՀ ԳԱ հրատարակչություն |pages=23}}</ref>։ 8–րդ դարի հեղինակ [[Ստեփանոս Ա Սյունեցի|Ստեփանոս Սյունեցին]] հայտնում է նահանգում հայերենի բարբառի առկայության մասին<ref>{{Cite book |first=Ջ. Ա. Կ. Գրեպին, Ա. Ա. Խաչատուրյան |title=Հայերեն բարբառագիտության ձեռնարկ |publisher=Քարավան Գրքեր |year=1986 |pages=9}}</ref>։ 9-րդ դարում Տմորիքի հյուսիսային մասը՝ Ալկի կամ Ալկեքար ամրոցով, և Մեծ Զավի հովտի գավառները՝ Ջլմար, Սրինգ և Ագարակ ամրոցներով, մտնում են [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] Արծրունյաց իշխանության կազմում<ref name=":1" />։ [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան]] նվաճումների ժամանակ Կորճայքի հարավային շրջաններում գերիշխող են դառնում քրդական վաչկատուն ցեղերը։ Որոշ ուսումնասիրություներ «քուրդ» անվան ծագումը կապում են «Կորճայք» կամ «Կորդուք» անունների հետ։ Այլ ուսումնասիրողներ մերժում են այդ ենթադրությունները՝ պատճառաբանելով, որ հասարակական զարգացման համեմատաբար ցածր մակարդակում ապրող վաչկատուն ու խաշնարած քրդերը ցեղակցական որևէ կապ չունեն բարձր քաղաքակրթության հասած, երկրագործ կորճայեցիների կամ կորդվացիների հետ։ [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] տիրապետության հաստատումից հետո Կորճայքը<ref>[[s:Էջ:Հայկական_Հարց_Հանրագիտարան_(Armenian_Question_Encyclopedia).djvu/431|Հայկական Հարց Հանրագիտարան]]</ref> մտնում է [[Վան|Վանի]] փաշայության՝ Հեքյարի սանջակի որը կազմավորված է եղել 1555 թվականին, իսկ նրա Կորդուք գավառը՝ [[Դիարբեքիրի վիլայեթ|Դիարբեքիրի]] վիլայեթի մեջ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ՝ հայերի ու ասորիների կոտորածից ու բռնագաղթից հետո, Կորճայքը հիմնականում դարձավ քրդաբնակ<ref>{{Cite web |date=2023-09-29 |title=Сентябрь 2023 |url=https://narebabujyan.wordpress.com/2023/09/ |access-date=2026-04-25 |website=Նարե Բաբուջյան |language=ru-RU}}</ref>։ == Նշանավոր գավառներ == ''[[Կորդուք|Կորդուքը]]'' Կորճեքի ամենանշանավոր գավառն էր, հյուսիսային կողմում [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսով]] այն բաժանված էր [[Մոկք|Մոկքից]] և գրավում էր [[Արևելյան Տիգրիս|Արևելյան Տիգրիսի]] ու [[Արևելյան Խաբուր|Արևելյան Խաբուրի]] (Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ) միջև ընկած լեռնային շրջանները<ref name=":1" />։ ''[[Կորդրիք]]'', ավելի հնում այս գավառը հայտնի էր [[Տմորիք]] անունուվ։ Տարածվում էր Կորդուքից արևելք։ Կորդրիքը ուներ բազմաթիվ ամրություններ և դժվարամատչելի էր արտաքին թշնամիների համր։ Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով այս գավառը բաժանված էր երեք մասի՝ [[Վերին Կորդիք|Վերին]], [[Միջին Կորդիք|Միջին]] և Ստորին կամ [[Ներքին Կորդիք|Ներքին Կորդիքների]]<ref name=":1" />։ ''[[Որսիրանք]]'' գավառն ընկած էր Տիգրիսի ձախակողմյան վտակ [[Մեծ Զաբ]] գետի վրա։ Այս գավառում էին գտնվում Թվայ գյուղը և [[Արյան լիճ|Արյան լիճը]]։ Սրանց մոտ [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] զորքերը 852 թվականին մեծ դիմադրություն են ցույց տվել [[Բուղա|Բուղայի]] բանակին, որը Խալիֆայության կողմից ուղարկվել էր Հայաստանում, Վրաստանում և Աղվանքում ծավալված ժողովրդաազատագրական ապստամբությունները ճնշելու<ref name=":1" />։ ''[[Փոքր Աղբակ]]'', այս գավառն արևելքից հարևան էր [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] [[Մեծ Աղբակ]] գավառին։ Նրա գրաված տարածքի մոտ դրա մեծությունը տարբեր չափով է տրված։ Միայն անհերքելի է այն, որ այս գավառի մի մասն էր կազմում այժմյան [[Ջուլամերկի գավառակ|Ջուլամերկի շրջանը]]։ Գավառի գլխավոր բերդերն էին՝ [[Ջլմար|Ջլմարը]] և [[Սրինգ|Սրինգը]], որոնց մնասին գոյություն է ունեցել մի առասպելական ավանդություն<ref name=":1" />։ == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> == Գրականություն == * Թադիկ Հակոբյան «Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրություն» Եր.1984 {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}}{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=658}} [[Կատեգորիա:Կորճայք]] 9b6vh3l5uvj79v2cwlnq2v0nfq3muj6 0 8263 10806690 10806020 2026-06-30T10:36:56Z SST~hywiki 3531 /* Տարածքային առանձնահատկություններ */ 10806690 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Աղձնիք | քարտեզ = Aghdzniq location map.png | ներառում= 10 | գլ. քաղաք= [[Տիգրանակերտ]] | ներկա = {{դրոշավորում|Թուրքիա}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Քրդեր]], [[թուրքեր]], [[ազերիներ]], [[պարսիկներ]], փոքրաթիվ [[հայեր]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= [[Իսլամ]] }} [[Աղձնիք]] (գրաբարում՝ Աղձնեաց աշխարհ), Մեծ Հայքի պատմական նահանգներից , որը գտնվում է [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] վերին հոսանքի շրջանում՝ ներկայիս հարավարևելյան [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] տարածքում։ Այն սահմանակից էր Մեծ Հայքի մի շարք նահանգների և կարևոր նշանակություն ուներ թե՛ ռազմավարական, թե՛ տնտեսական առումով, քանի որ գտնվում էր կարևոր առևտրական ճանապարհների հանգույցում։ Աղձնիքը հայտնի էր իր բերրի հողերով, քաղաքներով ու ամրոցներով, իսկ վաղ միջնադարում դարձել էր հայկական քաղաքական ու մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում նահանգը ներկայացվում է որպես բազմագավառ վարչական միավոր, որի կազմում ընդգրկված էին մի շարք պատմական գավառներ՝ առանձնահատուկ տեղ գրավելով Մեծ Հայքի հարավային սահմանային համակարգում<ref name=":02">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |publisher=Երևանի պետական համալսարան |year=1984 |location=Երևան}}</ref>: == Անվանում == [[Աղձնիք]], «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում հիշատակվող [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] երրորդ աշխարհը<ref name=":0">{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - Աղձնիք |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%A1%D5%B2%D5%B1%D5%B6%D5%AB%D6%84 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.nayiri.com}}</ref>։Գիտական շրջանակներում ընդունված է այն տեսակետը, որ «Աղձնիք» տեղանունը ձևավորվել է «Աղձն» հիմքից։ Հունահռոմեական մատենագրության մեջ նահանգը հիշատակվում է որպես Արզանենե (Arzanene), որն անմիջականորեն կապված է նահանգի վարչական կենտրոններից մեկի՝ [[Աղձն|Արզն]] (Աղձն) քաղաքի անվան հետ։Աղձնիք անունը նախահայկական ծագում ունի<ref name=":0" />։ [[Վանի թագավորություն|Ուրարտական]] ժամանակաշրջանում Աղձնիքը մտնում էր [[Նաիրի|Նաիրյան երկրի]] մեջ և հայտնի էր [[Ալզի]] (ըստ ասորեստանյան արձանագրությունների) անունով։ Հենց այդ անունն էլ ժամանակի ընթացքում հնչյունափոխվելով և ձևափոխվելով դարձել է Աղձնիք<ref name=":0" />։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Աղձնիք նահանգի տարածքը, որը կազմում էր մոտավորապես 17,532 կմ², բնութագրվում էր ռելիեֆի խիստ հակադրություններով և ռազմավարական բացառիկ նշանակություն ունեցող աշխարհագրական միավորներով:Նահանգի ամենակարևոր և կենտրոնական տարածքներից մեկը Տիգրանակերտի [[Նփրկերտ|(Նփրկերտի)]] դաշտն էր։ Այն առանձնանում էր իր մերձարևադարձային տաք կլիմայով, բերրի հողերով և ջրային հարուստ պաշարներով, ինչի շնորհիվ հանդիսանում էր այգեգործության, բամբակագործության և հացահատիկի մշակման խոշորագույն կենտրոնը ողջ հարավային [[Հայաստան|Հայաստանում]]<ref name=":42">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի Տիգրանակերտի դաշտից, կարևոր նշանակություն ունեին նաև Արզնի (Աղձն) և Քաղիրթի հովիտները, որոնք ընդգրկում էին նախալեռնային լայնարձակ տարածքներ և առանձնանում էին իրենց առևտրատնտեսական արժեքով։ Այս տարածքները ծառայում էին որպես բնական հաղորդակցության ուղիներ Միջագետքի և Հայկական լեռնաշխարհի միջև։Առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում [[Սանասունք|Սանասունքի]] (Սասնա) լեռնային շրջանը, որը, ի տարբերություն հարավային հարթավայրերի, աչքի էր ընկնում դժվարանցանելի կիրճերով և անառիկ բարձունքներով։ Այս տարածքն ուներ բացառապես ռազմավարական նշանակություն՝ հանդիսանալով նահանգի հյուսիսային հզոր պաշտպանական պատնեշը, որը դարեր շարունակ ապահովել է տարածաշրջանի ինքնավարությունն ու դիմադրողականությունը արտաքին հարձակումների դեմ<ref name=":32">{{Cite web |title=Պատմական Հայաստանի քաղաքները |url=http://www.armenianhouse.org/hakobyan-t/8-cities.html#9 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.armenianhouse.org}}</ref>։ == Աշխարհագրական դիրք == [[Պատկեր:Աղձնիք.png|մինի|451x451փքս|Մեծ Հայքի Երրորդ նահանգ]] Աղձնիքը Մեծ Հայքի այն առանցքային նահանգներից էր, որը համարվում էր «սահմանային նահանգ», քանի որ անմիջական սահմաններ ուներ հարավային հարևանների՝ [[Սիրիա|Սիրիայի]] և [[Միջագետք|Միջագետքի]] հետ։ Նահանգը գտնվում էր Մեծ Հայքի հարավ-արևմտյան մասում՝ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] վերին հոսանքների ավազանում, և իր ռազմավարական դիրքով հանդես էր գալիս որպես հզոր պատնեշ [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհի]] և Միջագետքի հարթավայրերի միջև<ref name=":32" />։ Աղձնիքի սահմանները հիմնականում ձևավորվում էին խիստ արտահայտված բնական լեռնագրական պատնեշներով։ Հյուսիսից այն սահմանակից էր [[Տուրուբերան]] նահանգին, և սահմանագիծն անցնում էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] բարձրադիր լեռնաշղթայով, որը հայտնի էր իր դժվարանցանելի կիրճերով և պաշտպանական կարևոր նշանակությամբ։ Այս հատվածը բնական ջրբաժան էր Արածանիի և Տիգրիսի ավազանների միջև<ref name=":7">{{Cite book |last=Անանիա Շիրակացի |title=Աշխարհացոյց |year=Երևան, 1944:}}</ref>։ Հարավում Աղձնիքի սահմանը ձգվում էր Մասիուս (Մասիոն) լեռներով, որոնք առանձնացնում էին նահանգը Հյուսիսային Միջագետքից։ Այս սահմանագիծն ուներ կենսական նշանակություն, քանի որ հսկում էր դեպի Հայաստանի ներքին գավառներ տանող առևտրային և ռազմական ուղիները<ref name=":7" />։ Արևմուտքում նահանգը սահմանակից էր [[Ծոփք|Ծոփքին]] (Չորրորդ Հայք), իսկ սահմանը ձգվում էր Քաղիրթ գետի ստորին հոսանքներով։ Արևելքում այն հարում էր Մոկք նահանգին, որտեղ սահմանագիծն անցնում էր Կորդվաց լեռների արևմտյան լանջերով։ Բնական սահմանների այս համակարգը ոչ միայն հստակեցնում էր վարչատարածքային բաժանումը, այլև Աղձնիքը դարձնում էր Մեծ Հայքի ամենաամուր հարավային ամրոցը<ref name=":7" />։ Տարածքային կառուցվածքի առումով Աղձնիքը ներառում էր մի շարք խոշոր աշխարհագրական միավորներ, որոնք տարբեր դեր էին կատարում նահանգի կյանքում։ Նրանցից կարևորագույնը Տիգրանակերտի (Նփրկերտի) դաշտն էր, որը համարվում էր նահանգի «սիրտը»՝ իր բացառիկ բերրիությամբ, ջրառատությամբ և հելլենիստական քաղաքակրթության կենտրոն լինելով։ Բացի այդ, նշանակալի էին Սասնա լեռները և [[Արզնի]] հովիտը, որոնք լինելով լեռնային և նախալեռնային տարածքներ, հարմար էին ինչպես պաշտպանական ամրությունների կազմակերպման, այնպես էլ լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման համար<ref name=":7" />։ == Ռազմավարական նշանակություն == Աղձնիքը Մեծ Հայքի տարածքում ուներ բացառիկ և կենսական ռազմավարական նշանակություն: Այս բնորոշումը նախևառաջ պայմանավորված էր նրա սահմանային աշխարհագրական դիրքով, որի շնորհիվ նահանգը հանդիսանում էր Հայաստանի հարավային «պաշտպանական վահանը» և հիմնական պատնեշը Միջագետքից սպառնացող ներխուժումների դեմ։Աղձնիքի տարածքով էին անցնում հնագույն աշխարհի կարևորագույն հաղորդակցական և տարանցիկ ուղիները, որոնք կապում էին [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհը]] Հյուսիսային Միջագետքի և Ասորիքի հետ։ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] և նրա վտակների հովիտները հանդիսանում էին այն հիմնական ռազմավարական միջանցքները, որոնցով անցնում էր միջազգային առևտրի զգալի մասը, ներառյալ հայտնի «Արքայական ճանապարհի» որոշակի հատվածներ։ Այս հանգամանքը ոչ միայն նպաստում էր նահանգի տնտեսական հզորությանը, այլև այն դարձնում էր աշխարհաքաղաքական բախումների կենտրոն՝ Հռոմեական (Բյուզանդական) կայսրության և Պարթևստանի ( Սասանյան Իրանի) միջև<ref name=":43">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի տնտեսական և տարանցիկ գործառույթից, Աղձնիքն ուներ առանցքային նշանակություն Մեծ Հայքի ռազմական կառուցվածքում։ Որպես չորս բդեշխություններից մեկի կենտրոն՝ Աղձնիքի կառավարիչը («Մեծ Բդեշխը») օժտված էր հատուկ լիազորություններով և տնօրինում էր զգալի ռազմական ուժերի (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտին՝ Հայկական Տավրոսի բարձրադիր լեռնաշղթաներով, ծառայում էր որպես բնական ամրաշինական համակարգ։ Դժվարանցանելի կիրճերը և լեռնանցքները հնարավորություն էին տալիս փոքր ուժերով դիմագրավել թշնամու մեծաքանակ զորքերին և հուսալիորեն քողարկել Հայաստանի կենտրոնական նահանգների՝ հատկապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] և [[Այրարատ|Այրարատի]] մատույցները<ref name=":43" />։ == Կլիման և բնական պայմաններ == Աղձնիք նահանգը բնութագրվում էր խիստ յուրահատուկ և հակադիր բնակլիմայական պայմաններով, որոնք էապես տարբերվում էին հյուսիսային հարևանների՝ մասնավորապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] բարձրադիր ու ցուրտ կլիմայից։ Այս տարբերությունը պայմանավորված էր նահանգի ցածրադիր դիրքով և [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի լ]]եռնաշղթայի ազդեցությամբ, որը կանխում էր հյուսիսային սառը օդային զանգվածների ներթափանցումը և պայմաններ ստեղծում [[Միջագետք|Միջագետքի]] տաք օդի ազդեցության համար<ref name=":02" />։ Կլիմայական տեսանկյունից Աղձնիքի հարավային հատվածը կարելի է բնութագրել որպես չոր մերձարևադարձային, իսկ հյուսիսային հատվածը՝ լեռնային բարեխառն։ Ձմեռային շրջանը հարթավայրերում կարճատև էր և մեղմ, իսկ ամառը՝ խիստ շոգ ու երկարատև։ Այս ջերմային ռեժիմը հնարավորություն էր տալիս մշակելու այնպիսի ջերմասեր մշակաբույսեր, ինչպիսիք են բամբակը, նուռը, ձիթապտուղը և թուզը, որոնք անհնար էր աճեցնել Մեծ Հայքի ավելի բարձրադիր նահանգներում։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում էր 400–600 մմ-ի սահմաններում, ինչը հատկապես հարավային գավառներում առաջացնում էր արհեստական ոռոգման անհրաժեշտություն<ref name=":02" />։ ==== Ջրագրական համակարգ ==== Աղձնիքը հանդիսանում էր Մեծ Հայքի ջրառատ և հարուստ ջրագրական ցանց ունեցող շրջաններից մեկը։ Նահանգի գլխավոր ջրային գիծը Արևմտյան Տիգրիսն է, որը հոսում էր նահանգի հարավային մասով և իր բազմաթիվ վտակներով ստեղծում էր բերրի հովիտների մի ամբողջ համակարգ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Քաղիրթ (Բաթման) գետը, որը կտրելով Տավրոսի լեռները՝ ոռոգում էր Տիգրանակերտի ընդարձակ դաշտավայրը։Բացի գետերից, Աղձնիքը հայտնի էր իր սառնորակ աղբյուրներով և լեռնային առվակներով, որոնք Սասնա և Գզեխի լեռներից սկիզբ առնելով՝ հարստացնում էին ստորին հարթավայրերը<ref name=":23">{{Cite book |last=Թ.Խ. Հակոբյան |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |year=Երևան, 2007}}</ref>: ==== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==== Նահանգի բնական աշխարհը նույնպես աչքի էր ընկնում բազմազանությամբ։ Հյուսիսային լեռնային շրջանները (Սասուն, Գզեխ) ծածկված էին խիտ կաղնու, կիպարիսի և ընկուզենու անտառներով, որոնք ծառայում էին որպես բնական թաքստոցներ և շինանյութի աղբյուր։ Հարթավայրային գոտում գերակշռում էր տափաստանային բուսականությունը, որտեղ լայնորեն տարածված էին վայրի պտղատու ծառերը։Կենդանական աշխարհը հարուստ էր թե՛ լեռնային, թե՛ դաշտային տեսակներով։ Լեռներում հանդիպում էին վայրի [[այծեր]], մուֆլոններ և [[արջեր]], իսկ տաք հովիտներում՝ բազմատեսակ սողուններ և թռչուններ<ref name=":23" />։ == Բնակչություն == Աղձնիքի բնիկ բնակչությունը պատմականորեն կազմված էր հայերից, և այստեղ ձևավորված ցեղային ու տոհմային միավորները հիմք են հանդիսացել Աղձնյաց բդեշխության հզորացման համար։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի բնակչության էթնիկ պատկերն ավելի բազմազան էր՝ պայմանավորված սահմանամերձ դիրքով. այստեղ հայերի հետ համատեղ բնակվել են նաև ասորական և սեմական այլ տարրեր<ref name=":42" />։ Սոցիալական կառուցվածքի առումով Աղձնիքի բնակչությունը բնութագրվում էր խիստ աստիճանակարգությամբ։ Իշխանական դասի գլխին կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխը, որը Մեծ Հայքի ամենաազդեցիկ չորս կուսակալներից մեկն էր։ Այս դասը ոչ միայն ռազմական պատասխանատվություն էր կրում հարավային սահմանների համար, այլև ունեցել է լայն ինքնավարություն, ինչը հաճախ հանգեցրել է կենտրոնական իշխանության հետ քաղաքական բախումների։ Բնակչության մյուս կարևոր հատվածը հոգևորականությունն էր, քանի որ Աղձնիքը հայտնի էր իր վաղ քրիստոնեական սրբավայրերով և վանքերով<ref name=":6">{{Cite book |last=Երեմյան Ս. Տ. |title=Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |year=Երևան, 1963:}}</ref>։Բնակչության մեծամասնությունը կազմում էին շինականները և լեռնականները։ Լեռնային գավառներում ([[Սասուն]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]]) բնակչությունը զբաղվում էր հիմնականում անասնապահությամբ և որսորդությամբ, իսկ հարթավայրային գոտում՝ [[Տիգրանակերտի ճակատամարտ|Տիգրանակերտի]] և [[Արզնի]] շրջակայքում, զարգացած էր հողագործությունը, հատկապես ջրովի երկրագործությունը։ Քաղաքային կենտրոններում, որոնցից ամենախոշորը Տիգրանակերտն էր, կենտրոնացած էին արհեստավորները և միջազգային առևտրով զբաղվող վաճառականները, ինչը քաղաքին հաղորդում էր բազմամշակութային երանգավորում։Ուշ միջնադարում տարածաշրջանի հարթավայրային մասերը ենթարկվեցին արաբական տիրապետության ազդեցությանը, ինչի հետևանքով ձևավորվեցին մուսուլմանական ամիրայություններ (օրինակ՝ Արզնի ամիրայությունը)<ref name=":6" />։ == Վարչական բաժանում == [[Պատկեր:Armenia_According_to_the_Ashkharhatsuyts.jpg|մինի|425x425փքս|Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Քարտեզի հեղինակ՝ Բ.Հ. Հարությունյան]] Ըստ «Աշխարհացոյց»-ի՝ Աղձնիք նահանգն ուներ հստակ վարչական կառուցվածք, որը հիմնված էր գավառային բաժանման և բդեշխական կառավարման համակարգի վրա։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի վարչական համակարգը կրում էր ռազմականացված բնույթ՝ պայմանավորված սահմանների պաշտպանության անհրաժեշտությամբ։Աղձնիքի ամենանշանավոր գավառներից էր Նփրկերտը, որը հանդիսանում էր նահանգի քաղաքական և վարչական կենտրոնը։ Նրա սիրտը Տիգրանակերտ քաղաքն էր, որը հիմնադրվել էր [[Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք|Տիգրան Մեծի]] կողմից որպես տերության հարավային մայրաքաղաք։ Նփրկերտը երկար ժամանակ պահպանել է իր ռազմավարական նշանակությունը՝ ծառայելով որպես Աղձնյաց բդեշխների նստավայր<ref name=":12">{{Cite book |last=Հարութունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |publisher=ԵՊՀ հրատարակչություն |year=2001 |location=Երևան |pages=402}}</ref>։ Կարևոր գավառներից էր նաև Արզնը (Աղձն), որը տեղակայված էր Տիգրիսի վտակ Արզն գետի հովտում։ Այն հայտնի էր իր համանուն կենտրոնով, որը հանդիսանում էր խոշոր առևտրական և արհեստագործական հանգույց։ Այս գավառը սերտորեն կապված էր Աղձնյաց բդեշխության տնտեսական հզորության հետ<ref name=":12" />։ Աղձնիքը բաղկացած էր ընդհանուր առմամբ 10 գավառներից, որոնք էին՝ [[Արզն]], [[Նփրկերտ]], [[Քաղ]], Կետիկ, [[Տատիկ (գավառ)|Տատիկ]], [[Ազնվաց ձոր]], [[Երխեթք|Երխեթք (Հերխեթք)]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]] և [[Սանասունք]]<ref name=":12" />։ Նահանգի գլխավոր վարչական կենտրոնի դերը տարբեր դարաշրջաններում կատարել են Տիգրանակերտը և Արզնը։ Տիգրանակերտն առանձնանում էր որպես հելլենիստական տիպի խոշոր մեգապոլիս և ռազմական ամրոց, մինչդեռ Արզնը հայտնի էր որպես տարանցիկ առևտրի կենտրոն։Վարչական կառուցվածքի առանձնահատկություններից էր Աղձնյաց բդեշխության առկայությունը։ Սա հատուկ վարչական միավոր էր, որի կառավարիչը՝ բդեշխը, ուներ արքայականին մոտ լիազորություններ, սեփական դրոշն ու զորքը։ Աղձնիքի գավառների զգալի մասը գտնվում էր բդեշխի անմիջական իրավասության տակ, ինչը նպաստում էր սահմանների կենտրոնացված և արդյունավետ պաշտպանությանը<ref name=":12" />։ === Նահանգի գավառներ === Աղձնիք նահանգի գավառային բաժանումն աչքի էր ընկնում իր ռազմավարական բազմազանությամբ։ Յուրաքանչյուր գավառ ուներ իր ուրույն դերը բդեշխության պաշտպանական և տնտեսական համակարգում<ref name=":02" />։ [[Պատկեր:Location_of_Tigranocerta_within_the_Kingdom_Armenia-hy.png|alt=Տիգրան Մեծ|մինի|333x333փքս|Տիգրանակերտ մայրաքաղաք]] Նփրկերտը համարվում էր ոչ միայն Աղձնիքի, այլև ողջ Մեծ Հայքի հարավային քաղաքական և մշակութային առանցքներից մեկը։ Այն գտնվում էր նահանգի կենտրոնական հատվածում՝ Քաղիրթ գետի ավազանում։ Նփրկերտն առանձնանում էր իր բացառիկ պատմական նշանակությամբ, քանի որ այստեղ էր գտնվում հայոց աշխարհակալ մայրաքաղաքը՝ [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]]։ Գավառը հանդիսանում էր բդեշխների հիմնական նստավայրը և ուներ հզոր ամրաշինական համակարգ, որը հսկում էր դեպի Հայաստանի սիրտը տանող ճանապարհները<ref name=":52">{{Cite web |title=Պատմական բառարան. Բդեշխ |url=https://mar-amirchanyan.livejournal.com/15461.html |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=mar-amirchanyan.livejournal.com}}</ref>։ Մյուս կարևոր գավառներից էր Արզնը (Աղձն), որը հայկական ավանդության և սեպագիր աղբյուրների մեջ հիշատակվում է որպես հնագույն բնակավայր։ Այն զբաղեցնում էր Արզն գետի հովիտը և աչքի էր ընկնում իր զարգացած արհեստագործությամբ ու միջազգային առևտրով։ Արզն քաղաքը հանդիսանում էր նահանգի տնտեսական կենտրոնը, որտեղ հատվում էին Միջագետքից և Փոքր Ասիայից եկող առևտրական ուղիները<ref name=":42" />։ Ռազմավարական մեծ նշանակություն ուներ [[Սանասունք]] (Սասուն) գավառը, որի կենտրոնն էր Սանասուն բերդը։ Գտնվելով Աղձնիքի հյուսիսային լեռնային գոտում, այն բնական պաշտպանական պատնեշ էր հանդիսանում՝ վերահսկելով [[Տավրոսի լեռնային համակարգ|Տավրոսի]] լեռնանցքները։ Սանասունքը հայտնի էր իր ինքնավար կացութաձևով և անառիկ ամրոցներով։ Հետագա դարերում այն դարձավ հայկական դիմադրողականության խորհրդանիշը<ref name=":42" />։ Գզեխ գավառը ընդգրկում էր նահանգի լեռնային անտառաշատ հատվածները։ Այն աչքի էր ընկնում հարուստ բուսականությամբ և հանքային պաշարներով, ինչը նպաստում էր մետաղագործության զարգացմանը։ Գավառի կենտրոնն էր Գզեխ ավանը։ Սալնո ձորը իր հերթին հայտնի էր որպես դժվարանցանելի և պաշտպանված տարածք, որտեղ տեղակայված էին Սալնո բերդը և այլ ամրություններ, որոնք ապահովում էին նահանգի ներքին կայունությունը<ref name=":42" />։ Գավառներ և նրանց կենտրոններ # Արզն (Աղձն) – կենտրոնը՝ Արզն # Նփրկերտ – կենտրոնը՝ Տիգրանակերտ # Քաղ – կենտրոնը՝ Քաղ (Կեխ) # Կետիկ – կենտրոնը՝ (տեղեկությունները սակավ են) # Տատիկ – կենտրոնը՝ Տատիկ # Ազնվաց ձոր – կենտրոնը՝ Ազնվաց ձոր # Երխեթք (Հերխեթք) – կենտրոնը՝ Հերխեթ # Գզեխ – կենտրոնը՝ Գզեխ # Սալնո ձոր – կենտրոնը՝ Սալնո բերդ # Սանասունք (Սասուն) – կենտրոնը՝ Սանասուն == Մշակույթ, կրթություն և հոգևոր կյանք == Աղձնիքը, լինելով Մեծ Հայքի հարավային դարպասը, առանցքային դեր է խաղացել հայկական մշակույթի և քաղաքակրթության զարգացման գործում։ Նահանգի մշակութային դիմագիծը ձևավորվել է հելլենիստական հարուստ ժառանգության և վաղ քրիստոնեական ավանդույթների սինթեզի արդյունքում։ Այստեղ է ձևավորվել հայկական պետականության և ռազմական արվեստի կարևորագույն օջախներից մեկը, որը հետագայում հիմք դարձավ հայ ազգային էպոսի գաղափարական շերտերի համար։Աղձնիքի վանական համալիրներն ու քաղաքային կենտրոնները միջնադարում հանդես են եկել որպես գիտակրթական և հոգևոր կարևոր հենակետեր։ Հատկապես Տիգրանակերտը և [[Արզնի|Արզնը]] եղել են գրչության և կրթության խոշոր օջախներ, որտեղ ստեղծված ձեռագրերն ու թարգմանությունները նպաստել են հայ միջնադարյան գիտական մտքի զարգացմանը։ Նահանգի մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է «[[Սասնա ծռեր]]» էպոսը, որի պատմական հիմքերը, լանդշաֆտային նկարագրություններն ու ոգին անմիջականորեն կապված են Սանասունք (Սասուն) գավառի հետ։ Էպոսում արտացոլված ազատատենչությունը և անառիկ լեռների գաղափարը Աղձնիքի բնակչության պատմական կերպարի արտացոլումն են<ref>{{Cite book |last=Լ. Բաբայան |title=«Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում» |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1964}}</ref>։ === Հոգևոր և պատմական հուշարձաններ === Տարածաշրջանի ամենանշանավոր հոգևոր և քաղաքական կենտրոնը Տիգրանակերտն էր (Նփրկերտ գավառում)։ Որպես Տիգրան Մեծի հիմնադրած աշխարհակալ մայրաքաղաք՝ այն շրջապատված էր 25 մետր բարձրություն ունեցող հզոր պարիսպներով, որոնց ներսում գտնվում էին շքեղ պալատներ, թատրոններ և հանրային շինություններ։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո քաղաքը վերածվեց եպիսկոպոսական կարևոր կենտրոնի, որտեղ կառուցվեցին բազմաթիվ եկեղեցիներ և վանքեր՝ դառնալով հարավային Հայաստանի հոգևոր առանցքը։Հոգևոր կյանքի կարևորագույն կենտրոններից էր նաև Արզնը, որը հայտնի էր իր վաղ միջնադարյան եկեղեցական կառույցներով։ Գավառի հոգևորականությունը մեծ ազդեցություն ուներ բդեշխության ներքին կյանքում։ Նահանգի տարածքում առանձնանում էին նաև բազմաթիվ քարայրային վանքեր և ամրացված մենաստաններ, որոնք ծառայում էին թե՛ որպես հոգևոր ճգնարաններ, թե՛ որպես պաշտպանական հենակետեր արաբական և սելջուկյան արշավանքների ժամանակ։Ռազմավարական և պատմական բացառիկ նշանակություն ուներ [[Սանասունք|Սանասուն]] (Սասուն) բերդը, որը գտնվում էր համանուն գավառում<ref name=":32" />։ Այն համարվում էր տարածաշրջանի ամենաանառիկ ամրոցը՝ տեղակայված բարձրադիր և դժվարամատչելի ժայռերի վրա։ Սասունի բերդերը (օրինակ՝ [[Ծովասար|Ծովասարը]]) դարձել էին հայ ֆիդայական շարժման և ազատագրական պայքարի խորհրդանիշները 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։Աղձնիքի ռազմավարական կարևոր կենտրոններից էր նաև Բաղեշը (Բիթլիս), որը թեև երբեմն դիտարկվում է որպես Տուրուբերանի մաս, սակայն իր դիրքով և պատմական կապերով սերտորեն առնչվում էր Աղձնիքին՝ հանդիսանալով «դարպաս» դեպի Միջագետք։ Բաղեշի բերդը վերահսկում էր Տավրոսի լեռների միջով անցնող կարևորագույն լեռնանցքը։Կրոնական և մշակութային նշանակություն ուներ նաև Ազնվաց ձորը, որը հայտնի էր իր բարեբեր հովիտներով և գեղատեսիլ վանքերով։ Այստեղի հոգևոր օջախները կապված էին բդեշխական տան հովանավորչության հետ, ինչը նպաստում էր տեղական ճարտարապետական ոճի զարգացմանը<ref name=":32" />։ [[Պատկեր:Agnes_Karikaturen_Armenien_David_von_Sassun_David_of_Sassoun_Yerevan_Statue.jpg|աջից|մինի|Սասունցի Դավիթ]] Բնական հուշարձաններից Աղձնիքի տարածքում առանձնանում են Տիգրիսի կիրճերը և Սասնա լեռնաշխարհի վեհաշուք գագաթները։ Լեռնային այս լանդշաֆտը ոչ միայն բնական արգելք էր թշնամիների համար, այլև ներշնչանքի աղբյուր հայկական բանահյուսության և «Սասնա ծռեր» էպոսի համար<ref name=":52" />։ == Տնտեսական և առևտրային կյանք == Աղձնիք նահանգի տնտեսական կյանքը բնութագրվում էր բացառիկ ակտիվությամբ, ինչը պայմանավորված էր նրա աշխարհագրական դիրքով՝ որպես Մեծ Հայքի հարավային «դարպաս» և տարանցիկ միջանցք դեպի Միջագետք։ Նահանգը հանդիսանում էր միջազգային առևտրի կարևորագույն հանգույց, որտեղ առանձնահատուկ դեր են ունեցել Տիգրանակերտ (Նփրկերտ) և Արզն քաղաքները։Տիգրանակերտը, լինելով հարավային մայրաքաղաք, հանդես էր գալիս որպես արհեստների և քարավանային առևտրի խոշորագույն կենտրոն, որտեղ հատվում էին [[Միջերկրական ծով|Միջերկրական ծովից]], [[Ասորիք|Ասորիքից]] և [[Պարսից ծոցի անվանման վեճ|Պարսից ծոցից]] դեպի Հայաստանի ներքին նահանգներ տանող ճանապարհները։ Արզնը, իր հերթին, հայտնի էր որպես ապրանքափոխանակության խոշոր շուկա, որը վերահսկում էր Տիգրիսի ավազանի տնտեսական զարկերակը<ref name=":32" />։ Աղձնիքի տնտեսության հիմքը կազմում էր զարգացած և բազմաճյուղ գյուղատնտեսությունը, որը կենտրոնացած էր Տիգրանակերտի դաշտում և Արզնի հովտում։ Տաք կլիմայի և ջրային պաշարների շնորհիվ այստեղ զարգացել էր այգեգործությունը և բուսաբուծությունը։Աղձնիքը հայտնի էր ջերմասեր մշակաբույսերով՝ բամբակով, թզով, նռով և ձիթապտղով։ Գյուղատնտեսության կարևոր ճյուղ էր նաև անասնապահությունը, որը զարգանում էր նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտում՝ Սասունում և Գզեխում<ref name=":43" />։ Այստեղի հարուստ արոտավայրերը նպաստում էին բրդի և կաշվի արտադրությանը, որոնք արտահանվում էին Միջագետքի շուկաներ։Նահանգի տնտեսության եզակի բաղադրիչներից էր նավթի և բնական ձյութի արդյունահանումը, որի մասին հիշատակում են դեռևս անտիկ պատմիչները։ Սա Աղձնիքին տալիս էր լրացուցիչ ռեսուրսային առավելություն<ref name=":42" />։ == Ռազմաքաղաքական նշանակություն == Աղձնիք նահանգը Մեծ Հայքի պատմության մեջ ուներ ռազմավարական առաջնային նշանակություն՝ հանդիսանալով պետության հարավային պաշտպանական հենասյունը։ Նահանգի ռազմաքաղաքական համակարգի հիմքում կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխությունը։Աղձնյաց բդեշխը (Մեծ Բդեշխը) համարվում էր Հայոց արքայի ամենավստահելի և հզոր զորավարներից մեկը, ով իրավունք ուներ պահելու սեփական զորաբանակը (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Ըստ «[[Զորանամակ]]»-ի՝ Աղձնիքի զինուժը կարևոր դեր էր խաղում հարավային սահմանների պաշտպանության գործում։ Նահանգի պաշտպանական համակարգը հիմնված էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] դժվարանցանելի լեռնանցքների և հզոր բերդերի վրա։Ռազմական կարևոր կենտրոններից էր Տիգրանակերտի միջնաբերդը, որը վերահսկում էր դաշտավայրը։ Հյուսիսում Սանասունքի և Սալնո ձորի անառիկ ամրոցները (օրինակ՝ Սանասուն բերդը) հանդիսանում էին երկրորդ պաշտպանական գիծը, որը թույլ չէր տալիս թշնամուն ներխուժել [[Տուրուբերան]] կամ [[Այրարատ]]։ Այս ռազմական կառուցվածքը Աղձնիքը դարձրել էր Մեծ Հայքի ամենակազմակերպված ռազմական շրջաններից մեկը<ref name=":52" />։ == Ճանապարհային համակարգ == Աղձնիքի աշխարհագրական դիրքը նրան դարձրել էր միջազգային հաղորդակցության կենսական հանգույց։ Նահանգի տարածքով էին անցնում Մեծ Հայքի ամենակարևոր տարանցիկ ուղիները։Ամենանշանակալի հաղորդակցական ուղին Արևմտյան Տիգրիսի հովտով անցնող ճանապարհն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը Միջագետքի խոշոր քաղաքների՝ [[Մծբին|Մծբինի]] և [[Եդեսիա (գյուղ)|Եդեսիայի]] հետ<ref name=":9">{{Cite book |last=Մանանդյան Հ. |title=Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները |year=Երևան, 1936:}}</ref>։ Այս ուղին հանդիսանում էր միջազգային առևտրի հիմնական միջանցքը, որով տեղափոխվում էին համեմունքներ, մետաքս և թանկարժեք քարեր։Մյուս կարևոր ուղղությունը հյուսիս-հարավ առանցքն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը [[Բիթլիսի մարզ|Բաղեշի]] (Բիթլիսի) լեռնանցքով դեպի Տուրուբերան։ Սա այն ռազմավարական ուղին էր, որով հայկական բանակները տեղաշարժվում էին նահանգից նահանգ։ Ճանապարհների վրա գործում էին բազմաթիվ քարավանատներ և իջևանատներ, որոնք ապահովում էին առևտրականների անվտանգությունն ու հանգիստը։Ճանապարհային համակարգի անբաժանելի մասն էին կամուրջները, որոնք կառուցված էին [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] և նրա վտակների վրա։ Դրանք ապահովում էին զորքերի արագ տեղաշարժը նույնիսկ գետերի վարարման ժամանակ։ Ռազմական տեսանկյունից այս ուղիները վերահսկվում էին պահակակետերի և փոքր ամրությունների միջոցով, ինչը Աղձնիքի ճանապարհային ցանցը դարձնում էր կայուն և եկամտաբեր պետության համար<ref name=":9" />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան: Երևանի պետական համալսարան, 1984։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձնիք»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձն»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Նահապետյան Ռ. «Աղձնիքը սեպագիր շրջանում»։ Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1984։ # «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։ Armenianhouse.org (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Անանիա Շիրակացի։ Աշխարհացոյց։ Երևան, 1944։ # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան, 2007։ # Երեմյան Ս. Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան, 1963։ # Հարությունյան Բ. Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան: ԵՊՀ հրատարակչություն, 2001։ # «Պատմական բառարան. Բղեժ»։ mar-amirchanyan.livejournal.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Բաբայան Լ. Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII–XIV դարերում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա, 1964։ # Մանանդյան Հ. Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները։ Երևան, 1936 {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=258}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Աղձնիք]] bkl0e78bqxn1k6h5yi0xt3q1km8pw73 10806692 10806690 2026-06-30T10:37:40Z SST~hywiki 3531 10806692 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Աղձնիք | քարտեզ = Aghdzniq location map.png | ներառում= 10 | գլ. քաղաք= [[Տիգրանակերտ]] | ներկա = {{դրոշավորում|Թուրքիա}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Քրդեր]], [[թուրքեր]], [[ազերիներ]], [[պարսիկներ]], փոքրաթիվ [[հայեր]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= [[Իսլամ]] }} [[Աղձնիք]] (գրաբարում՝ Աղձնեաց աշխարհ), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պատմական նահանգներից, որը գտնվում է [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] վերին հոսանքի շրջանում՝ ներկայիս հարավարևելյան [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] տարածքում։ Այն սահմանակից էր Մեծ Հայքի մի շարք նահանգների և կարևոր նշանակություն ուներ թե՛ ռազմավարական, թե՛ տնտեսական առումով, քանի որ գտնվում էր կարևոր առևտրական ճանապարհների հանգույցում։ Աղձնիքը հայտնի էր իր բերրի հողերով, քաղաքներով ու ամրոցներով, իսկ վաղ միջնադարում դարձել էր հայկական քաղաքական ու մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում նահանգը ներկայացվում է որպես բազմագավառ վարչական միավոր, որի կազմում ընդգրկված էին մի շարք պատմական գավառներ՝ առանձնահատուկ տեղ գրավելով Մեծ Հայքի հարավային սահմանային համակարգում<ref name=":02">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |publisher=Երևանի պետական համալսարան |year=1984 |location=Երևան}}</ref>: == Անվանում == [[Աղձնիք]], «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում հիշատակվող [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] երրորդ աշխարհը<ref name=":0">{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - Աղձնիք |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%A1%D5%B2%D5%B1%D5%B6%D5%AB%D6%84 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.nayiri.com}}</ref>։Գիտական շրջանակներում ընդունված է այն տեսակետը, որ «Աղձնիք» տեղանունը ձևավորվել է «Աղձն» հիմքից։ Հունահռոմեական մատենագրության մեջ նահանգը հիշատակվում է որպես Արզանենե (Arzanene), որն անմիջականորեն կապված է նահանգի վարչական կենտրոններից մեկի՝ [[Աղձն|Արզն]] (Աղձն) քաղաքի անվան հետ։Աղձնիք անունը նախահայկական ծագում ունի<ref name=":0" />։ [[Վանի թագավորություն|Ուրարտական]] ժամանակաշրջանում Աղձնիքը մտնում էր [[Նաիրի|Նաիրյան երկրի]] մեջ և հայտնի էր [[Ալզի]] (ըստ ասորեստանյան արձանագրությունների) անունով։ Հենց այդ անունն էլ ժամանակի ընթացքում հնչյունափոխվելով և ձևափոխվելով դարձել է Աղձնիք<ref name=":0" />։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Աղձնիք նահանգի տարածքը, որը կազմում էր մոտավորապես 17,532 կմ², բնութագրվում էր ռելիեֆի խիստ հակադրություններով և ռազմավարական բացառիկ նշանակություն ունեցող աշխարհագրական միավորներով:Նահանգի ամենակարևոր և կենտրոնական տարածքներից մեկը Տիգրանակերտի [[Նփրկերտ|(Նփրկերտի)]] դաշտն էր։ Այն առանձնանում էր իր մերձարևադարձային տաք կլիմայով, բերրի հողերով և ջրային հարուստ պաշարներով, ինչի շնորհիվ հանդիսանում էր այգեգործության, բամբակագործության և հացահատիկի մշակման խոշորագույն կենտրոնը ողջ հարավային [[Հայաստան|Հայաստանում]]<ref name=":42">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի Տիգրանակերտի դաշտից, կարևոր նշանակություն ունեին նաև Արզնի (Աղձն) և Քաղիրթի հովիտները, որոնք ընդգրկում էին նախալեռնային լայնարձակ տարածքներ և առանձնանում էին իրենց առևտրատնտեսական արժեքով։ Այս տարածքները ծառայում էին որպես բնական հաղորդակցության ուղիներ Միջագետքի և Հայկական լեռնաշխարհի միջև։Առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում [[Սանասունք|Սանասունքի]] (Սասնա) լեռնային շրջանը, որը, ի տարբերություն հարավային հարթավայրերի, աչքի էր ընկնում դժվարանցանելի կիրճերով և անառիկ բարձունքներով։ Այս տարածքն ուներ բացառապես ռազմավարական նշանակություն՝ հանդիսանալով նահանգի հյուսիսային հզոր պաշտպանական պատնեշը, որը դարեր շարունակ ապահովել է տարածաշրջանի ինքնավարությունն ու դիմադրողականությունը արտաքին հարձակումների դեմ<ref name=":32">{{Cite web |title=Պատմական Հայաստանի քաղաքները |url=http://www.armenianhouse.org/hakobyan-t/8-cities.html#9 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.armenianhouse.org}}</ref>։ == Աշխարհագրական դիրք == [[Պատկեր:Աղձնիք.png|մինի|451x451փքս|Մեծ Հայքի Երրորդ նահանգ]] Աղձնիքը Մեծ Հայքի այն առանցքային նահանգներից էր, որը համարվում էր «սահմանային նահանգ», քանի որ անմիջական սահմաններ ուներ հարավային հարևանների՝ [[Սիրիա|Սիրիայի]] և [[Միջագետք|Միջագետքի]] հետ։ Նահանգը գտնվում էր Մեծ Հայքի հարավ-արևմտյան մասում՝ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] վերին հոսանքների ավազանում, և իր ռազմավարական դիրքով հանդես էր գալիս որպես հզոր պատնեշ [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհի]] և Միջագետքի հարթավայրերի միջև<ref name=":32" />։ Աղձնիքի սահմանները հիմնականում ձևավորվում էին խիստ արտահայտված բնական լեռնագրական պատնեշներով։ Հյուսիսից այն սահմանակից էր [[Տուրուբերան]] նահանգին, և սահմանագիծն անցնում էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] բարձրադիր լեռնաշղթայով, որը հայտնի էր իր դժվարանցանելի կիրճերով և պաշտպանական կարևոր նշանակությամբ։ Այս հատվածը բնական ջրբաժան էր Արածանիի և Տիգրիսի ավազանների միջև<ref name=":7">{{Cite book |last=Անանիա Շիրակացի |title=Աշխարհացոյց |year=Երևան, 1944:}}</ref>։ Հարավում Աղձնիքի սահմանը ձգվում էր Մասիուս (Մասիոն) լեռներով, որոնք առանձնացնում էին նահանգը Հյուսիսային Միջագետքից։ Այս սահմանագիծն ուներ կենսական նշանակություն, քանի որ հսկում էր դեպի Հայաստանի ներքին գավառներ տանող առևտրային և ռազմական ուղիները<ref name=":7" />։ Արևմուտքում նահանգը սահմանակից էր [[Ծոփք|Ծոփքին]] (Չորրորդ Հայք), իսկ սահմանը ձգվում էր Քաղիրթ գետի ստորին հոսանքներով։ Արևելքում այն հարում էր Մոկք նահանգին, որտեղ սահմանագիծն անցնում էր Կորդվաց լեռների արևմտյան լանջերով։ Բնական սահմանների այս համակարգը ոչ միայն հստակեցնում էր վարչատարածքային բաժանումը, այլև Աղձնիքը դարձնում էր Մեծ Հայքի ամենաամուր հարավային ամրոցը<ref name=":7" />։ Տարածքային կառուցվածքի առումով Աղձնիքը ներառում էր մի շարք խոշոր աշխարհագրական միավորներ, որոնք տարբեր դեր էին կատարում նահանգի կյանքում։ Նրանցից կարևորագույնը Տիգրանակերտի (Նփրկերտի) դաշտն էր, որը համարվում էր նահանգի «սիրտը»՝ իր բացառիկ բերրիությամբ, ջրառատությամբ և հելլենիստական քաղաքակրթության կենտրոն լինելով։ Բացի այդ, նշանակալի էին Սասնա լեռները և [[Արզնի]] հովիտը, որոնք լինելով լեռնային և նախալեռնային տարածքներ, հարմար էին ինչպես պաշտպանական ամրությունների կազմակերպման, այնպես էլ լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման համար<ref name=":7" />։ == Ռազմավարական նշանակություն == Աղձնիքը Մեծ Հայքի տարածքում ուներ բացառիկ և կենսական ռազմավարական նշանակություն: Այս բնորոշումը նախևառաջ պայմանավորված էր նրա սահմանային աշխարհագրական դիրքով, որի շնորհիվ նահանգը հանդիսանում էր Հայաստանի հարավային «պաշտպանական վահանը» և հիմնական պատնեշը Միջագետքից սպառնացող ներխուժումների դեմ։Աղձնիքի տարածքով էին անցնում հնագույն աշխարհի կարևորագույն հաղորդակցական և տարանցիկ ուղիները, որոնք կապում էին [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհը]] Հյուսիսային Միջագետքի և Ասորիքի հետ։ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] և նրա վտակների հովիտները հանդիսանում էին այն հիմնական ռազմավարական միջանցքները, որոնցով անցնում էր միջազգային առևտրի զգալի մասը, ներառյալ հայտնի «Արքայական ճանապարհի» որոշակի հատվածներ։ Այս հանգամանքը ոչ միայն նպաստում էր նահանգի տնտեսական հզորությանը, այլև այն դարձնում էր աշխարհաքաղաքական բախումների կենտրոն՝ Հռոմեական (Բյուզանդական) կայսրության և Պարթևստանի ( Սասանյան Իրանի) միջև<ref name=":43">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի տնտեսական և տարանցիկ գործառույթից, Աղձնիքն ուներ առանցքային նշանակություն Մեծ Հայքի ռազմական կառուցվածքում։ Որպես չորս բդեշխություններից մեկի կենտրոն՝ Աղձնիքի կառավարիչը («Մեծ Բդեշխը») օժտված էր հատուկ լիազորություններով և տնօրինում էր զգալի ռազմական ուժերի (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտին՝ Հայկական Տավրոսի բարձրադիր լեռնաշղթաներով, ծառայում էր որպես բնական ամրաշինական համակարգ։ Դժվարանցանելի կիրճերը և լեռնանցքները հնարավորություն էին տալիս փոքր ուժերով դիմագրավել թշնամու մեծաքանակ զորքերին և հուսալիորեն քողարկել Հայաստանի կենտրոնական նահանգների՝ հատկապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] և [[Այրարատ|Այրարատի]] մատույցները<ref name=":43" />։ == Կլիման և բնական պայմաններ == Աղձնիք նահանգը բնութագրվում էր խիստ յուրահատուկ և հակադիր բնակլիմայական պայմաններով, որոնք էապես տարբերվում էին հյուսիսային հարևանների՝ մասնավորապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] բարձրադիր ու ցուրտ կլիմայից։ Այս տարբերությունը պայմանավորված էր նահանգի ցածրադիր դիրքով և [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի լ]]եռնաշղթայի ազդեցությամբ, որը կանխում էր հյուսիսային սառը օդային զանգվածների ներթափանցումը և պայմաններ ստեղծում [[Միջագետք|Միջագետքի]] տաք օդի ազդեցության համար<ref name=":02" />։ Կլիմայական տեսանկյունից Աղձնիքի հարավային հատվածը կարելի է բնութագրել որպես չոր մերձարևադարձային, իսկ հյուսիսային հատվածը՝ լեռնային բարեխառն։ Ձմեռային շրջանը հարթավայրերում կարճատև էր և մեղմ, իսկ ամառը՝ խիստ շոգ ու երկարատև։ Այս ջերմային ռեժիմը հնարավորություն էր տալիս մշակելու այնպիսի ջերմասեր մշակաբույսեր, ինչպիսիք են բամբակը, նուռը, ձիթապտուղը և թուզը, որոնք անհնար էր աճեցնել Մեծ Հայքի ավելի բարձրադիր նահանգներում։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում էր 400–600 մմ-ի սահմաններում, ինչը հատկապես հարավային գավառներում առաջացնում էր արհեստական ոռոգման անհրաժեշտություն<ref name=":02" />։ ==== Ջրագրական համակարգ ==== Աղձնիքը հանդիսանում էր Մեծ Հայքի ջրառատ և հարուստ ջրագրական ցանց ունեցող շրջաններից մեկը։ Նահանգի գլխավոր ջրային գիծը Արևմտյան Տիգրիսն է, որը հոսում էր նահանգի հարավային մասով և իր բազմաթիվ վտակներով ստեղծում էր բերրի հովիտների մի ամբողջ համակարգ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Քաղիրթ (Բաթման) գետը, որը կտրելով Տավրոսի լեռները՝ ոռոգում էր Տիգրանակերտի ընդարձակ դաշտավայրը։Բացի գետերից, Աղձնիքը հայտնի էր իր սառնորակ աղբյուրներով և լեռնային առվակներով, որոնք Սասնա և Գզեխի լեռներից սկիզբ առնելով՝ հարստացնում էին ստորին հարթավայրերը<ref name=":23">{{Cite book |last=Թ.Խ. Հակոբյան |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |year=Երևան, 2007}}</ref>: ==== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==== Նահանգի բնական աշխարհը նույնպես աչքի էր ընկնում բազմազանությամբ։ Հյուսիսային լեռնային շրջանները (Սասուն, Գզեխ) ծածկված էին խիտ կաղնու, կիպարիսի և ընկուզենու անտառներով, որոնք ծառայում էին որպես բնական թաքստոցներ և շինանյութի աղբյուր։ Հարթավայրային գոտում գերակշռում էր տափաստանային բուսականությունը, որտեղ լայնորեն տարածված էին վայրի պտղատու ծառերը։Կենդանական աշխարհը հարուստ էր թե՛ լեռնային, թե՛ դաշտային տեսակներով։ Լեռներում հանդիպում էին վայրի [[այծեր]], մուֆլոններ և [[արջեր]], իսկ տաք հովիտներում՝ բազմատեսակ սողուններ և թռչուններ<ref name=":23" />։ == Բնակչություն == Աղձնիքի բնիկ բնակչությունը պատմականորեն կազմված էր հայերից, և այստեղ ձևավորված ցեղային ու տոհմային միավորները հիմք են հանդիսացել Աղձնյաց բդեշխության հզորացման համար։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի բնակչության էթնիկ պատկերն ավելի բազմազան էր՝ պայմանավորված սահմանամերձ դիրքով. այստեղ հայերի հետ համատեղ բնակվել են նաև ասորական և սեմական այլ տարրեր<ref name=":42" />։ Սոցիալական կառուցվածքի առումով Աղձնիքի բնակչությունը բնութագրվում էր խիստ աստիճանակարգությամբ։ Իշխանական դասի գլխին կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխը, որը Մեծ Հայքի ամենաազդեցիկ չորս կուսակալներից մեկն էր։ Այս դասը ոչ միայն ռազմական պատասխանատվություն էր կրում հարավային սահմանների համար, այլև ունեցել է լայն ինքնավարություն, ինչը հաճախ հանգեցրել է կենտրոնական իշխանության հետ քաղաքական բախումների։ Բնակչության մյուս կարևոր հատվածը հոգևորականությունն էր, քանի որ Աղձնիքը հայտնի էր իր վաղ քրիստոնեական սրբավայրերով և վանքերով<ref name=":6">{{Cite book |last=Երեմյան Ս. Տ. |title=Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |year=Երևան, 1963:}}</ref>։Բնակչության մեծամասնությունը կազմում էին շինականները և լեռնականները։ Լեռնային գավառներում ([[Սասուն]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]]) բնակչությունը զբաղվում էր հիմնականում անասնապահությամբ և որսորդությամբ, իսկ հարթավայրային գոտում՝ [[Տիգրանակերտի ճակատամարտ|Տիգրանակերտի]] և [[Արզնի]] շրջակայքում, զարգացած էր հողագործությունը, հատկապես ջրովի երկրագործությունը։ Քաղաքային կենտրոններում, որոնցից ամենախոշորը Տիգրանակերտն էր, կենտրոնացած էին արհեստավորները և միջազգային առևտրով զբաղվող վաճառականները, ինչը քաղաքին հաղորդում էր բազմամշակութային երանգավորում։Ուշ միջնադարում տարածաշրջանի հարթավայրային մասերը ենթարկվեցին արաբական տիրապետության ազդեցությանը, ինչի հետևանքով ձևավորվեցին մուսուլմանական ամիրայություններ (օրինակ՝ Արզնի ամիրայությունը)<ref name=":6" />։ == Վարչական բաժանում == [[Պատկեր:Armenia_According_to_the_Ashkharhatsuyts.jpg|մինի|425x425փքս|Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Քարտեզի հեղինակ՝ Բ.Հ. Հարությունյան]] Ըստ «Աշխարհացոյց»-ի՝ Աղձնիք նահանգն ուներ հստակ վարչական կառուցվածք, որը հիմնված էր գավառային բաժանման և բդեշխական կառավարման համակարգի վրա։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի վարչական համակարգը կրում էր ռազմականացված բնույթ՝ պայմանավորված սահմանների պաշտպանության անհրաժեշտությամբ։Աղձնիքի ամենանշանավոր գավառներից էր Նփրկերտը, որը հանդիսանում էր նահանգի քաղաքական և վարչական կենտրոնը։ Նրա սիրտը Տիգրանակերտ քաղաքն էր, որը հիմնադրվել էր [[Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք|Տիգրան Մեծի]] կողմից որպես տերության հարավային մայրաքաղաք։ Նփրկերտը երկար ժամանակ պահպանել է իր ռազմավարական նշանակությունը՝ ծառայելով որպես Աղձնյաց բդեշխների նստավայր<ref name=":12">{{Cite book |last=Հարութունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |publisher=ԵՊՀ հրատարակչություն |year=2001 |location=Երևան |pages=402}}</ref>։ Կարևոր գավառներից էր նաև Արզնը (Աղձն), որը տեղակայված էր Տիգրիսի վտակ Արզն գետի հովտում։ Այն հայտնի էր իր համանուն կենտրոնով, որը հանդիսանում էր խոշոր առևտրական և արհեստագործական հանգույց։ Այս գավառը սերտորեն կապված էր Աղձնյաց բդեշխության տնտեսական հզորության հետ<ref name=":12" />։ Աղձնիքը բաղկացած էր ընդհանուր առմամբ 10 գավառներից, որոնք էին՝ [[Արզն]], [[Նփրկերտ]], [[Քաղ]], Կետիկ, [[Տատիկ (գավառ)|Տատիկ]], [[Ազնվաց ձոր]], [[Երխեթք|Երխեթք (Հերխեթք)]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]] և [[Սանասունք]]<ref name=":12" />։ Նահանգի գլխավոր վարչական կենտրոնի դերը տարբեր դարաշրջաններում կատարել են Տիգրանակերտը և Արզնը։ Տիգրանակերտն առանձնանում էր որպես հելլենիստական տիպի խոշոր մեգապոլիս և ռազմական ամրոց, մինչդեռ Արզնը հայտնի էր որպես տարանցիկ առևտրի կենտրոն։Վարչական կառուցվածքի առանձնահատկություններից էր Աղձնյաց բդեշխության առկայությունը։ Սա հատուկ վարչական միավոր էր, որի կառավարիչը՝ բդեշխը, ուներ արքայականին մոտ լիազորություններ, սեփական դրոշն ու զորքը։ Աղձնիքի գավառների զգալի մասը գտնվում էր բդեշխի անմիջական իրավասության տակ, ինչը նպաստում էր սահմանների կենտրոնացված և արդյունավետ պաշտպանությանը<ref name=":12" />։ === Նահանգի գավառներ === Աղձնիք նահանգի գավառային բաժանումն աչքի էր ընկնում իր ռազմավարական բազմազանությամբ։ Յուրաքանչյուր գավառ ուներ իր ուրույն դերը բդեշխության պաշտպանական և տնտեսական համակարգում<ref name=":02" />։ [[Պատկեր:Location_of_Tigranocerta_within_the_Kingdom_Armenia-hy.png|alt=Տիգրան Մեծ|մինի|333x333փքս|Տիգրանակերտ մայրաքաղաք]] Նփրկերտը համարվում էր ոչ միայն Աղձնիքի, այլև ողջ Մեծ Հայքի հարավային քաղաքական և մշակութային առանցքներից մեկը։ Այն գտնվում էր նահանգի կենտրոնական հատվածում՝ Քաղիրթ գետի ավազանում։ Նփրկերտն առանձնանում էր իր բացառիկ պատմական նշանակությամբ, քանի որ այստեղ էր գտնվում հայոց աշխարհակալ մայրաքաղաքը՝ [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]]։ Գավառը հանդիսանում էր բդեշխների հիմնական նստավայրը և ուներ հզոր ամրաշինական համակարգ, որը հսկում էր դեպի Հայաստանի սիրտը տանող ճանապարհները<ref name=":52">{{Cite web |title=Պատմական բառարան. Բդեշխ |url=https://mar-amirchanyan.livejournal.com/15461.html |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=mar-amirchanyan.livejournal.com}}</ref>։ Մյուս կարևոր գավառներից էր Արզնը (Աղձն), որը հայկական ավանդության և սեպագիր աղբյուրների մեջ հիշատակվում է որպես հնագույն բնակավայր։ Այն զբաղեցնում էր Արզն գետի հովիտը և աչքի էր ընկնում իր զարգացած արհեստագործությամբ ու միջազգային առևտրով։ Արզն քաղաքը հանդիսանում էր նահանգի տնտեսական կենտրոնը, որտեղ հատվում էին Միջագետքից և Փոքր Ասիայից եկող առևտրական ուղիները<ref name=":42" />։ Ռազմավարական մեծ նշանակություն ուներ [[Սանասունք]] (Սասուն) գավառը, որի կենտրոնն էր Սանասուն բերդը։ Գտնվելով Աղձնիքի հյուսիսային լեռնային գոտում, այն բնական պաշտպանական պատնեշ էր հանդիսանում՝ վերահսկելով [[Տավրոսի լեռնային համակարգ|Տավրոսի]] լեռնանցքները։ Սանասունքը հայտնի էր իր ինքնավար կացութաձևով և անառիկ ամրոցներով։ Հետագա դարերում այն դարձավ հայկական դիմադրողականության խորհրդանիշը<ref name=":42" />։ Գզեխ գավառը ընդգրկում էր նահանգի լեռնային անտառաշատ հատվածները։ Այն աչքի էր ընկնում հարուստ բուսականությամբ և հանքային պաշարներով, ինչը նպաստում էր մետաղագործության զարգացմանը։ Գավառի կենտրոնն էր Գզեխ ավանը։ Սալնո ձորը իր հերթին հայտնի էր որպես դժվարանցանելի և պաշտպանված տարածք, որտեղ տեղակայված էին Սալնո բերդը և այլ ամրություններ, որոնք ապահովում էին նահանգի ներքին կայունությունը<ref name=":42" />։ Գավառներ և նրանց կենտրոններ # Արզն (Աղձն) – կենտրոնը՝ Արզն # Նփրկերտ – կենտրոնը՝ Տիգրանակերտ # Քաղ – կենտրոնը՝ Քաղ (Կեխ) # Կետիկ – կենտրոնը՝ (տեղեկությունները սակավ են) # Տատիկ – կենտրոնը՝ Տատիկ # Ազնվաց ձոր – կենտրոնը՝ Ազնվաց ձոր # Երխեթք (Հերխեթք) – կենտրոնը՝ Հերխեթ # Գզեխ – կենտրոնը՝ Գզեխ # Սալնո ձոր – կենտրոնը՝ Սալնո բերդ # Սանասունք (Սասուն) – կենտրոնը՝ Սանասուն == Մշակույթ, կրթություն և հոգևոր կյանք == Աղձնիքը, լինելով Մեծ Հայքի հարավային դարպասը, առանցքային դեր է խաղացել հայկական մշակույթի և քաղաքակրթության զարգացման գործում։ Նահանգի մշակութային դիմագիծը ձևավորվել է հելլենիստական հարուստ ժառանգության և վաղ քրիստոնեական ավանդույթների սինթեզի արդյունքում։ Այստեղ է ձևավորվել հայկական պետականության և ռազմական արվեստի կարևորագույն օջախներից մեկը, որը հետագայում հիմք դարձավ հայ ազգային էպոսի գաղափարական շերտերի համար։Աղձնիքի վանական համալիրներն ու քաղաքային կենտրոնները միջնադարում հանդես են եկել որպես գիտակրթական և հոգևոր կարևոր հենակետեր։ Հատկապես Տիգրանակերտը և [[Արզնի|Արզնը]] եղել են գրչության և կրթության խոշոր օջախներ, որտեղ ստեղծված ձեռագրերն ու թարգմանությունները նպաստել են հայ միջնադարյան գիտական մտքի զարգացմանը։ Նահանգի մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է «[[Սասնա ծռեր]]» էպոսը, որի պատմական հիմքերը, լանդշաֆտային նկարագրություններն ու ոգին անմիջականորեն կապված են Սանասունք (Սասուն) գավառի հետ։ Էպոսում արտացոլված ազատատենչությունը և անառիկ լեռների գաղափարը Աղձնիքի բնակչության պատմական կերպարի արտացոլումն են<ref>{{Cite book |last=Լ. Բաբայան |title=«Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում» |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1964}}</ref>։ === Հոգևոր և պատմական հուշարձաններ === Տարածաշրջանի ամենանշանավոր հոգևոր և քաղաքական կենտրոնը Տիգրանակերտն էր (Նփրկերտ գավառում)։ Որպես Տիգրան Մեծի հիմնադրած աշխարհակալ մայրաքաղաք՝ այն շրջապատված էր 25 մետր բարձրություն ունեցող հզոր պարիսպներով, որոնց ներսում գտնվում էին շքեղ պալատներ, թատրոններ և հանրային շինություններ։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո քաղաքը վերածվեց եպիսկոպոսական կարևոր կենտրոնի, որտեղ կառուցվեցին բազմաթիվ եկեղեցիներ և վանքեր՝ դառնալով հարավային Հայաստանի հոգևոր առանցքը։Հոգևոր կյանքի կարևորագույն կենտրոններից էր նաև Արզնը, որը հայտնի էր իր վաղ միջնադարյան եկեղեցական կառույցներով։ Գավառի հոգևորականությունը մեծ ազդեցություն ուներ բդեշխության ներքին կյանքում։ Նահանգի տարածքում առանձնանում էին նաև բազմաթիվ քարայրային վանքեր և ամրացված մենաստաններ, որոնք ծառայում էին թե՛ որպես հոգևոր ճգնարաններ, թե՛ որպես պաշտպանական հենակետեր արաբական և սելջուկյան արշավանքների ժամանակ։Ռազմավարական և պատմական բացառիկ նշանակություն ուներ [[Սանասունք|Սանասուն]] (Սասուն) բերդը, որը գտնվում էր համանուն գավառում<ref name=":32" />։ Այն համարվում էր տարածաշրջանի ամենաանառիկ ամրոցը՝ տեղակայված բարձրադիր և դժվարամատչելի ժայռերի վրա։ Սասունի բերդերը (օրինակ՝ [[Ծովասար|Ծովասարը]]) դարձել էին հայ ֆիդայական շարժման և ազատագրական պայքարի խորհրդանիշները 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։Աղձնիքի ռազմավարական կարևոր կենտրոններից էր նաև Բաղեշը (Բիթլիս), որը թեև երբեմն դիտարկվում է որպես Տուրուբերանի մաս, սակայն իր դիրքով և պատմական կապերով սերտորեն առնչվում էր Աղձնիքին՝ հանդիսանալով «դարպաս» դեպի Միջագետք։ Բաղեշի բերդը վերահսկում էր Տավրոսի լեռների միջով անցնող կարևորագույն լեռնանցքը։Կրոնական և մշակութային նշանակություն ուներ նաև Ազնվաց ձորը, որը հայտնի էր իր բարեբեր հովիտներով և գեղատեսիլ վանքերով։ Այստեղի հոգևոր օջախները կապված էին բդեշխական տան հովանավորչության հետ, ինչը նպաստում էր տեղական ճարտարապետական ոճի զարգացմանը<ref name=":32" />։ [[Պատկեր:Agnes_Karikaturen_Armenien_David_von_Sassun_David_of_Sassoun_Yerevan_Statue.jpg|աջից|մինի|Սասունցի Դավիթ]] Բնական հուշարձաններից Աղձնիքի տարածքում առանձնանում են Տիգրիսի կիրճերը և Սասնա լեռնաշխարհի վեհաշուք գագաթները։ Լեռնային այս լանդշաֆտը ոչ միայն բնական արգելք էր թշնամիների համար, այլև ներշնչանքի աղբյուր հայկական բանահյուսության և «Սասնա ծռեր» էպոսի համար<ref name=":52" />։ == Տնտեսական և առևտրային կյանք == Աղձնիք նահանգի տնտեսական կյանքը բնութագրվում էր բացառիկ ակտիվությամբ, ինչը պայմանավորված էր նրա աշխարհագրական դիրքով՝ որպես Մեծ Հայքի հարավային «դարպաս» և տարանցիկ միջանցք դեպի Միջագետք։ Նահանգը հանդիսանում էր միջազգային առևտրի կարևորագույն հանգույց, որտեղ առանձնահատուկ դեր են ունեցել Տիգրանակերտ (Նփրկերտ) և Արզն քաղաքները։Տիգրանակերտը, լինելով հարավային մայրաքաղաք, հանդես էր գալիս որպես արհեստների և քարավանային առևտրի խոշորագույն կենտրոն, որտեղ հատվում էին [[Միջերկրական ծով|Միջերկրական ծովից]], [[Ասորիք|Ասորիքից]] և [[Պարսից ծոցի անվանման վեճ|Պարսից ծոցից]] դեպի Հայաստանի ներքին նահանգներ տանող ճանապարհները։ Արզնը, իր հերթին, հայտնի էր որպես ապրանքափոխանակության խոշոր շուկա, որը վերահսկում էր Տիգրիսի ավազանի տնտեսական զարկերակը<ref name=":32" />։ Աղձնիքի տնտեսության հիմքը կազմում էր զարգացած և բազմաճյուղ գյուղատնտեսությունը, որը կենտրոնացած էր Տիգրանակերտի դաշտում և Արզնի հովտում։ Տաք կլիմայի և ջրային պաշարների շնորհիվ այստեղ զարգացել էր այգեգործությունը և բուսաբուծությունը։Աղձնիքը հայտնի էր ջերմասեր մշակաբույսերով՝ բամբակով, թզով, նռով և ձիթապտղով։ Գյուղատնտեսության կարևոր ճյուղ էր նաև անասնապահությունը, որը զարգանում էր նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտում՝ Սասունում և Գզեխում<ref name=":43" />։ Այստեղի հարուստ արոտավայրերը նպաստում էին բրդի և կաշվի արտադրությանը, որոնք արտահանվում էին Միջագետքի շուկաներ։Նահանգի տնտեսության եզակի բաղադրիչներից էր նավթի և բնական ձյութի արդյունահանումը, որի մասին հիշատակում են դեռևս անտիկ պատմիչները։ Սա Աղձնիքին տալիս էր լրացուցիչ ռեսուրսային առավելություն<ref name=":42" />։ == Ռազմաքաղաքական նշանակություն == Աղձնիք նահանգը Մեծ Հայքի պատմության մեջ ուներ ռազմավարական առաջնային նշանակություն՝ հանդիսանալով պետության հարավային պաշտպանական հենասյունը։ Նահանգի ռազմաքաղաքական համակարգի հիմքում կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխությունը։Աղձնյաց բդեշխը (Մեծ Բդեշխը) համարվում էր Հայոց արքայի ամենավստահելի և հզոր զորավարներից մեկը, ով իրավունք ուներ պահելու սեփական զորաբանակը (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Ըստ «[[Զորանամակ]]»-ի՝ Աղձնիքի զինուժը կարևոր դեր էր խաղում հարավային սահմանների պաշտպանության գործում։ Նահանգի պաշտպանական համակարգը հիմնված էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] դժվարանցանելի լեռնանցքների և հզոր բերդերի վրա։Ռազմական կարևոր կենտրոններից էր Տիգրանակերտի միջնաբերդը, որը վերահսկում էր դաշտավայրը։ Հյուսիսում Սանասունքի և Սալնո ձորի անառիկ ամրոցները (օրինակ՝ Սանասուն բերդը) հանդիսանում էին երկրորդ պաշտպանական գիծը, որը թույլ չէր տալիս թշնամուն ներխուժել [[Տուրուբերան]] կամ [[Այրարատ]]։ Այս ռազմական կառուցվածքը Աղձնիքը դարձրել էր Մեծ Հայքի ամենակազմակերպված ռազմական շրջաններից մեկը<ref name=":52" />։ == Ճանապարհային համակարգ == Աղձնիքի աշխարհագրական դիրքը նրան դարձրել էր միջազգային հաղորդակցության կենսական հանգույց։ Նահանգի տարածքով էին անցնում Մեծ Հայքի ամենակարևոր տարանցիկ ուղիները։Ամենանշանակալի հաղորդակցական ուղին Արևմտյան Տիգրիսի հովտով անցնող ճանապարհն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը Միջագետքի խոշոր քաղաքների՝ [[Մծբին|Մծբինի]] և [[Եդեսիա (գյուղ)|Եդեսիայի]] հետ<ref name=":9">{{Cite book |last=Մանանդյան Հ. |title=Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները |year=Երևան, 1936:}}</ref>։ Այս ուղին հանդիսանում էր միջազգային առևտրի հիմնական միջանցքը, որով տեղափոխվում էին համեմունքներ, մետաքս և թանկարժեք քարեր։Մյուս կարևոր ուղղությունը հյուսիս-հարավ առանցքն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը [[Բիթլիսի մարզ|Բաղեշի]] (Բիթլիսի) լեռնանցքով դեպի Տուրուբերան։ Սա այն ռազմավարական ուղին էր, որով հայկական բանակները տեղաշարժվում էին նահանգից նահանգ։ Ճանապարհների վրա գործում էին բազմաթիվ քարավանատներ և իջևանատներ, որոնք ապահովում էին առևտրականների անվտանգությունն ու հանգիստը։Ճանապարհային համակարգի անբաժանելի մասն էին կամուրջները, որոնք կառուցված էին [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] և նրա վտակների վրա։ Դրանք ապահովում էին զորքերի արագ տեղաշարժը նույնիսկ գետերի վարարման ժամանակ։ Ռազմական տեսանկյունից այս ուղիները վերահսկվում էին պահակակետերի և փոքր ամրությունների միջոցով, ինչը Աղձնիքի ճանապարհային ցանցը դարձնում էր կայուն և եկամտաբեր պետության համար<ref name=":9" />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան: Երևանի պետական համալսարան, 1984։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձնիք»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձն»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Նահապետյան Ռ. «Աղձնիքը սեպագիր շրջանում»։ Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1984։ # «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։ Armenianhouse.org (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Անանիա Շիրակացի։ Աշխարհացոյց։ Երևան, 1944։ # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան, 2007։ # Երեմյան Ս. Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան, 1963։ # Հարությունյան Բ. Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան: ԵՊՀ հրատարակչություն, 2001։ # «Պատմական բառարան. Բղեժ»։ mar-amirchanyan.livejournal.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Բաբայան Լ. Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII–XIV դարերում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա, 1964։ # Մանանդյան Հ. Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները։ Երևան, 1936 {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=258}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Աղձնիք]] tpl850v0q7d90tb7ug2y8pjheow9but 10806698 10806692 2026-06-30T10:55:42Z Beko 1511 /* Տարածքային առանձնահատկություններ */ 10806698 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Աղձնիք | քարտեզ = Aghdzniq location map.png | ներառում= 10 | գլ. քաղաք= [[Տիգրանակերտ]] | ներկա = {{դրոշավորում|Թուրքիա}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Քրդեր]], [[թուրքեր]], [[ազերիներ]], [[պարսիկներ]], փոքրաթիվ [[հայեր]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= [[Իսլամ]] }} [[Աղձնիք]] (գրաբարում՝ Աղձնեաց աշխարհ), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պատմական նահանգներից, որը գտնվում է [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] վերին հոսանքի շրջանում՝ ներկայիս հարավարևելյան [[Թուրքիա|Թուրքիայի]] տարածքում։ Այն սահմանակից էր Մեծ Հայքի մի շարք նահանգների և կարևոր նշանակություն ուներ թե՛ ռազմավարական, թե՛ տնտեսական առումով, քանի որ գտնվում էր կարևոր առևտրական ճանապարհների հանգույցում։ Աղձնիքը հայտնի էր իր բերրի հողերով, քաղաքներով ու ամրոցներով, իսկ վաղ միջնադարում դարձել էր հայկական քաղաքական ու մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում նահանգը ներկայացվում է որպես բազմագավառ վարչական միավոր, որի կազմում ընդգրկված էին մի շարք պատմական գավառներ՝ առանձնահատուկ տեղ գրավելով Մեծ Հայքի հարավային սահմանային համակարգում<ref name=":02">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |publisher=Երևանի պետական համալսարան |year=1984 |location=Երևան}}</ref>: == Անվանում == [[Աղձնիք]], «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում հիշատակվող [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] երրորդ աշխարհը<ref name=":0">{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - Աղձնիք |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%A1%D5%B2%D5%B1%D5%B6%D5%AB%D6%84 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.nayiri.com}}</ref>։Գիտական շրջանակներում ընդունված է այն տեսակետը, որ «Աղձնիք» տեղանունը ձևավորվել է «Աղձն» հիմքից։ Հունահռոմեական մատենագրության մեջ նահանգը հիշատակվում է որպես Արզանենե (Arzanene), որն անմիջականորեն կապված է նահանգի վարչական կենտրոններից մեկի՝ [[Աղձն|Արզն]] (Աղձն) քաղաքի անվան հետ։Աղձնիք անունը նախահայկական ծագում ունի<ref name=":0" />։ [[Վանի թագավորություն|Ուրարտական]] ժամանակաշրջանում Աղձնիքը մտնում էր [[Նաիրի|Նաիրյան երկրի]] մեջ և հայտնի էր [[Ալզի]] (ըստ ասորեստանյան արձանագրությունների) անունով։ Հենց այդ անունն էլ ժամանակի ընթացքում հնչյունափոխվելով և ձևափոխվելով դարձել է Աղձնիք<ref name=":0" />։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Աղձնիք նահանգի տարածքը, որը կազմում էր մոտավորապես 17,532 կմ², բնութագրվում էր ռելիեֆի խիստ հակադրություններով և ռազմավարական բացառիկ նշանակություն ունեցող աշխարհագրական միավորներով:Նահանգի ամենակարևոր և կենտրոնական տարածքներից մեկը Տիգրանակերտի [[Նփրկերտ|(Նփրկերտի)]] դաշտն էր։ Այն առանձնանում էր իր մերձարևադարձային տաք կլիմայով, բերրի հողերով և ջրային հարուստ պաշարներով, ինչի շնորհիվ հանդիսանում էր այգեգործության, բամբակագործության և հացահատիկի մշակման խոշորագույն կենտրոնը ողջ հարավային [[Հայաստան|Հայաստանում]]<ref name=":42">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի Տիգրանակերտի դաշտից, կարևոր նշանակություն ունեին նաև Արզնի (Աղձն) և Քաղիրթի հովիտները, որոնք ընդգրկում էին նախալեռնային լայնարձակ տարածքներ և առանձնանում էին իրենց առևտրատնտեսական արժեքով։ Այս տարածքները ծառայում էին որպես բնական հաղորդակցության ուղիներ Միջագետքի և Հայկական լեռնաշխարհի միջև։Առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում [[Սանասունք|Սանասունքի]] (Սասնա) լեռնային շրջանը, որը, ի տարբերություն հարավային հարթավայրերի, աչքի էր ընկնում դժվարանցանելի կիրճերով և անառիկ բարձունքներով։ Այս տարածքն ուներ բացառապես ռազմավարական նշանակություն՝ հանդիսանալով նահանգի հյուսիսային հզոր պաշտպանական պատնեշը, որը դարեր շարունակ ապահովել է տարածաշրջանի ինքնավարությունն ու դիմադրողականությունը արտաքին հարձակումների դեմ<ref name=":32">{{Cite web |title=Պատմական Հայաստանի քաղաքները |url=http://www.armenianhouse.org/hakobyan-t/8-cities.html#9 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.armenianhouse.org}}</ref>։ == Աշխարհագրական դիրք == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Աղձնիքը Մեծ Հայքի այն առանցքային նահանգներից էր, որը համարվում էր «սահմանային նահանգ», քանի որ անմիջական սահմաններ ուներ հարավային հարևանների՝ [[Սիրիա|Սիրիայի]] և [[Միջագետք|Միջագետքի]] հետ։ Նահանգը գտնվում էր Մեծ Հայքի հարավ-արևմտյան մասում՝ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] վերին հոսանքների ավազանում, և իր ռազմավարական դիրքով հանդես էր գալիս որպես հզոր պատնեշ [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհի]] և Միջագետքի հարթավայրերի միջև<ref name=":32" />։ Աղձնիքի սահմանները հիմնականում ձևավորվում էին խիստ արտահայտված բնական լեռնագրական պատնեշներով։ Հյուսիսից այն սահմանակից էր [[Տուրուբերան]] նահանգին, և սահմանագիծն անցնում էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] բարձրադիր լեռնաշղթայով, որը հայտնի էր իր դժվարանցանելի կիրճերով և պաշտպանական կարևոր նշանակությամբ։ Այս հատվածը բնական ջրբաժան էր Արածանիի և Տիգրիսի ավազանների միջև<ref name=":7">{{Cite book |last=Անանիա Շիրակացի |title=Աշխարհացոյց |year=Երևան, 1944:}}</ref>։ Հարավում Աղձնիքի սահմանը ձգվում էր Մասիուս (Մասիոն) լեռներով, որոնք առանձնացնում էին նահանգը Հյուսիսային Միջագետքից։ Այս սահմանագիծն ուներ կենսական նշանակություն, քանի որ հսկում էր դեպի Հայաստանի ներքին գավառներ տանող առևտրային և ռազմական ուղիները<ref name=":7" />։ Արևմուտքում նահանգը սահմանակից էր [[Ծոփք|Ծոփքին]] (Չորրորդ Հայք), իսկ սահմանը ձգվում էր Քաղիրթ գետի ստորին հոսանքներով։ Արևելքում այն հարում էր Մոկք նահանգին, որտեղ սահմանագիծն անցնում էր Կորդվաց լեռների արևմտյան լանջերով։ Բնական սահմանների այս համակարգը ոչ միայն հստակեցնում էր վարչատարածքային բաժանումը, այլև Աղձնիքը դարձնում էր Մեծ Հայքի ամենաամուր հարավային ամրոցը<ref name=":7" />։ Տարածքային կառուցվածքի առումով Աղձնիքը ներառում էր մի շարք խոշոր աշխարհագրական միավորներ, որոնք տարբեր դեր էին կատարում նահանգի կյանքում։ Նրանցից կարևորագույնը Տիգրանակերտի (Նփրկերտի) դաշտն էր, որը համարվում էր նահանգի «սիրտը»՝ իր բացառիկ բերրիությամբ, ջրառատությամբ և հելլենիստական քաղաքակրթության կենտրոն լինելով։ Բացի այդ, նշանակալի էին Սասնա լեռները և [[Արզնի]] հովիտը, որոնք լինելով լեռնային և նախալեռնային տարածքներ, հարմար էին ինչպես պաշտպանական ամրությունների կազմակերպման, այնպես էլ լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման համար<ref name=":7" />։ == Ռազմավարական նշանակություն == Աղձնիքը Մեծ Հայքի տարածքում ուներ բացառիկ և կենսական ռազմավարական նշանակություն: Այս բնորոշումը նախևառաջ պայմանավորված էր նրա սահմանային աշխարհագրական դիրքով, որի շնորհիվ նահանգը հանդիսանում էր Հայաստանի հարավային «պաշտպանական վահանը» և հիմնական պատնեշը Միջագետքից սպառնացող ներխուժումների դեմ։Աղձնիքի տարածքով էին անցնում հնագույն աշխարհի կարևորագույն հաղորդակցական և տարանցիկ ուղիները, որոնք կապում էին [[Հայկական լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհը]] Հյուսիսային Միջագետքի և Ասորիքի հետ։ [[Արևմտյան Տիգրիս|Արևմտյան Տիգրիսի]] և նրա վտակների հովիտները հանդիսանում էին այն հիմնական ռազմավարական միջանցքները, որոնցով անցնում էր միջազգային առևտրի զգալի մասը, ներառյալ հայտնի «Արքայական ճանապարհի» որոշակի հատվածներ։ Այս հանգամանքը ոչ միայն նպաստում էր նահանգի տնտեսական հզորությանը, այլև այն դարձնում էր աշխարհաքաղաքական բախումների կենտրոն՝ Հռոմեական (Բյուզանդական) կայսրության և Պարթևստանի ( Սասանյան Իրանի) միջև<ref name=":43">{{Cite book |last=Նահապետյան |first=Ռաֆիկ |title=Աղձնիքը սեպագրի շրջանում |publisher=Լրաբեր հասարակական գիտությունների |year=1984}}</ref>։ Բացի տնտեսական և տարանցիկ գործառույթից, Աղձնիքն ուներ առանցքային նշանակություն Մեծ Հայքի ռազմական կառուցվածքում։ Որպես չորս բդեշխություններից մեկի կենտրոն՝ Աղձնիքի կառավարիչը («Մեծ Բդեշխը») օժտված էր հատուկ լիազորություններով և տնօրինում էր զգալի ռազմական ուժերի (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտին՝ Հայկական Տավրոսի բարձրադիր լեռնաշղթաներով, ծառայում էր որպես բնական ամրաշինական համակարգ։ Դժվարանցանելի կիրճերը և լեռնանցքները հնարավորություն էին տալիս փոքր ուժերով դիմագրավել թշնամու մեծաքանակ զորքերին և հուսալիորեն քողարկել Հայաստանի կենտրոնական նահանգների՝ հատկապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] և [[Այրարատ|Այրարատի]] մատույցները<ref name=":43" />։ == Կլիման և բնական պայմաններ == Աղձնիք նահանգը բնութագրվում էր խիստ յուրահատուկ և հակադիր բնակլիմայական պայմաններով, որոնք էապես տարբերվում էին հյուսիսային հարևանների՝ մասնավորապես [[Տուրուբերան|Տուրուբերանի]] բարձրադիր ու ցուրտ կլիմայից։ Այս տարբերությունը պայմանավորված էր նահանգի ցածրադիր դիրքով և [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի լ]]եռնաշղթայի ազդեցությամբ, որը կանխում էր հյուսիսային սառը օդային զանգվածների ներթափանցումը և պայմաններ ստեղծում [[Միջագետք|Միջագետքի]] տաք օդի ազդեցության համար<ref name=":02" />։ Կլիմայական տեսանկյունից Աղձնիքի հարավային հատվածը կարելի է բնութագրել որպես չոր մերձարևադարձային, իսկ հյուսիսային հատվածը՝ լեռնային բարեխառն։ Ձմեռային շրջանը հարթավայրերում կարճատև էր և մեղմ, իսկ ամառը՝ խիստ շոգ ու երկարատև։ Այս ջերմային ռեժիմը հնարավորություն էր տալիս մշակելու այնպիսի ջերմասեր մշակաբույսեր, ինչպիսիք են բամբակը, նուռը, ձիթապտուղը և թուզը, որոնք անհնար էր աճեցնել Մեծ Հայքի ավելի բարձրադիր նահանգներում։ Տարեկան տեղումների քանակը տատանվում էր 400–600 մմ-ի սահմաններում, ինչը հատկապես հարավային գավառներում առաջացնում էր արհեստական ոռոգման անհրաժեշտություն<ref name=":02" />։ ==== Ջրագրական համակարգ ==== Աղձնիքը հանդիսանում էր Մեծ Հայքի ջրառատ և հարուստ ջրագրական ցանց ունեցող շրջաններից մեկը։ Նահանգի գլխավոր ջրային գիծը Արևմտյան Տիգրիսն է, որը հոսում էր նահանգի հարավային մասով և իր բազմաթիվ վտակներով ստեղծում էր բերրի հովիտների մի ամբողջ համակարգ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Քաղիրթ (Բաթման) գետը, որը կտրելով Տավրոսի լեռները՝ ոռոգում էր Տիգրանակերտի ընդարձակ դաշտավայրը։Բացի գետերից, Աղձնիքը հայտնի էր իր սառնորակ աղբյուրներով և լեռնային առվակներով, որոնք Սասնա և Գզեխի լեռներից սկիզբ առնելով՝ հարստացնում էին ստորին հարթավայրերը<ref name=":23">{{Cite book |last=Թ.Խ. Հակոբյան |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |year=Երևան, 2007}}</ref>: ==== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==== Նահանգի բնական աշխարհը նույնպես աչքի էր ընկնում բազմազանությամբ։ Հյուսիսային լեռնային շրջանները (Սասուն, Գզեխ) ծածկված էին խիտ կաղնու, կիպարիսի և ընկուզենու անտառներով, որոնք ծառայում էին որպես բնական թաքստոցներ և շինանյութի աղբյուր։ Հարթավայրային գոտում գերակշռում էր տափաստանային բուսականությունը, որտեղ լայնորեն տարածված էին վայրի պտղատու ծառերը։Կենդանական աշխարհը հարուստ էր թե՛ լեռնային, թե՛ դաշտային տեսակներով։ Լեռներում հանդիպում էին վայրի [[այծեր]], մուֆլոններ և [[արջեր]], իսկ տաք հովիտներում՝ բազմատեսակ սողուններ և թռչուններ<ref name=":23" />։ == Բնակչություն == Աղձնիքի բնիկ բնակչությունը պատմականորեն կազմված էր հայերից, և այստեղ ձևավորված ցեղային ու տոհմային միավորները հիմք են հանդիսացել Աղձնյաց բդեշխության հզորացման համար։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի բնակչության էթնիկ պատկերն ավելի բազմազան էր՝ պայմանավորված սահմանամերձ դիրքով. այստեղ հայերի հետ համատեղ բնակվել են նաև ասորական և սեմական այլ տարրեր<ref name=":42" />։ Սոցիալական կառուցվածքի առումով Աղձնիքի բնակչությունը բնութագրվում էր խիստ աստիճանակարգությամբ։ Իշխանական դասի գլխին կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխը, որը Մեծ Հայքի ամենաազդեցիկ չորս կուսակալներից մեկն էր։ Այս դասը ոչ միայն ռազմական պատասխանատվություն էր կրում հարավային սահմանների համար, այլև ունեցել է լայն ինքնավարություն, ինչը հաճախ հանգեցրել է կենտրոնական իշխանության հետ քաղաքական բախումների։ Բնակչության մյուս կարևոր հատվածը հոգևորականությունն էր, քանի որ Աղձնիքը հայտնի էր իր վաղ քրիստոնեական սրբավայրերով և վանքերով<ref name=":6">{{Cite book |last=Երեմյան Ս. Տ. |title=Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |year=Երևան, 1963:}}</ref>։Բնակչության մեծամասնությունը կազմում էին շինականները և լեռնականները։ Լեռնային գավառներում ([[Սասուն]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]]) բնակչությունը զբաղվում էր հիմնականում անասնապահությամբ և որսորդությամբ, իսկ հարթավայրային գոտում՝ [[Տիգրանակերտի ճակատամարտ|Տիգրանակերտի]] և [[Արզնի]] շրջակայքում, զարգացած էր հողագործությունը, հատկապես ջրովի երկրագործությունը։ Քաղաքային կենտրոններում, որոնցից ամենախոշորը Տիգրանակերտն էր, կենտրոնացած էին արհեստավորները և միջազգային առևտրով զբաղվող վաճառականները, ինչը քաղաքին հաղորդում էր բազմամշակութային երանգավորում։Ուշ միջնադարում տարածաշրջանի հարթավայրային մասերը ենթարկվեցին արաբական տիրապետության ազդեցությանը, ինչի հետևանքով ձևավորվեցին մուսուլմանական ամիրայություններ (օրինակ՝ Արզնի ամիրայությունը)<ref name=":6" />։ == Վարչական բաժանում == [[Պատկեր:Armenia_According_to_the_Ashkharhatsuyts.jpg|մինի|425x425փքս|Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Քարտեզի հեղինակ՝ Բ.Հ. Հարությունյան]] Ըստ «Աշխարհացոյց»-ի՝ Աղձնիք նահանգն ուներ հստակ վարչական կառուցվածք, որը հիմնված էր գավառային բաժանման և բդեշխական կառավարման համակարգի վրա։ Ի տարբերություն ներքին նահանգների, Աղձնիքի վարչական համակարգը կրում էր ռազմականացված բնույթ՝ պայմանավորված սահմանների պաշտպանության անհրաժեշտությամբ։Աղձնիքի ամենանշանավոր գավառներից էր Նփրկերտը, որը հանդիսանում էր նահանգի քաղաքական և վարչական կենտրոնը։ Նրա սիրտը Տիգրանակերտ քաղաքն էր, որը հիմնադրվել էր [[Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք|Տիգրան Մեծի]] կողմից որպես տերության հարավային մայրաքաղաք։ Նփրկերտը երկար ժամանակ պահպանել է իր ռազմավարական նշանակությունը՝ ծառայելով որպես Աղձնյաց բդեշխների նստավայր<ref name=":12">{{Cite book |last=Հարութունյան |first=Բաբկեն |title=Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |publisher=ԵՊՀ հրատարակչություն |year=2001 |location=Երևան |pages=402}}</ref>։ Կարևոր գավառներից էր նաև Արզնը (Աղձն), որը տեղակայված էր Տիգրիսի վտակ Արզն գետի հովտում։ Այն հայտնի էր իր համանուն կենտրոնով, որը հանդիսանում էր խոշոր առևտրական և արհեստագործական հանգույց։ Այս գավառը սերտորեն կապված էր Աղձնյաց բդեշխության տնտեսական հզորության հետ<ref name=":12" />։ Աղձնիքը բաղկացած էր ընդհանուր առմամբ 10 գավառներից, որոնք էին՝ [[Արզն]], [[Նփրկերտ]], [[Քաղ]], Կետիկ, [[Տատիկ (գավառ)|Տատիկ]], [[Ազնվաց ձոր]], [[Երխեթք|Երխեթք (Հերխեթք)]], [[Գզեղխ|Գզեխ]], [[Սալնո ձոր]] և [[Սանասունք]]<ref name=":12" />։ Նահանգի գլխավոր վարչական կենտրոնի դերը տարբեր դարաշրջաններում կատարել են Տիգրանակերտը և Արզնը։ Տիգրանակերտն առանձնանում էր որպես հելլենիստական տիպի խոշոր մեգապոլիս և ռազմական ամրոց, մինչդեռ Արզնը հայտնի էր որպես տարանցիկ առևտրի կենտրոն։Վարչական կառուցվածքի առանձնահատկություններից էր Աղձնյաց բդեշխության առկայությունը։ Սա հատուկ վարչական միավոր էր, որի կառավարիչը՝ բդեշխը, ուներ արքայականին մոտ լիազորություններ, սեփական դրոշն ու զորքը։ Աղձնիքի գավառների զգալի մասը գտնվում էր բդեշխի անմիջական իրավասության տակ, ինչը նպաստում էր սահմանների կենտրոնացված և արդյունավետ պաշտպանությանը<ref name=":12" />։ === Նահանգի գավառներ === Աղձնիք նահանգի գավառային բաժանումն աչքի էր ընկնում իր ռազմավարական բազմազանությամբ։ Յուրաքանչյուր գավառ ուներ իր ուրույն դերը բդեշխության պաշտպանական և տնտեսական համակարգում<ref name=":02" />։ [[Պատկեր:Location_of_Tigranocerta_within_the_Kingdom_Armenia-hy.png|alt=Տիգրան Մեծ|մինի|333x333փքս|Տիգրանակերտ մայրաքաղաք]] Նփրկերտը համարվում էր ոչ միայն Աղձնիքի, այլև ողջ Մեծ Հայքի հարավային քաղաքական և մշակութային առանցքներից մեկը։ Այն գտնվում էր նահանգի կենտրոնական հատվածում՝ Քաղիրթ գետի ավազանում։ Նփրկերտն առանձնանում էր իր բացառիկ պատմական նշանակությամբ, քանի որ այստեղ էր գտնվում հայոց աշխարհակալ մայրաքաղաքը՝ [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտը]]։ Գավառը հանդիսանում էր բդեշխների հիմնական նստավայրը և ուներ հզոր ամրաշինական համակարգ, որը հսկում էր դեպի Հայաստանի սիրտը տանող ճանապարհները<ref name=":52">{{Cite web |title=Պատմական բառարան. Բդեշխ |url=https://mar-amirchanyan.livejournal.com/15461.html |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=mar-amirchanyan.livejournal.com}}</ref>։ Մյուս կարևոր գավառներից էր Արզնը (Աղձն), որը հայկական ավանդության և սեպագիր աղբյուրների մեջ հիշատակվում է որպես հնագույն բնակավայր։ Այն զբաղեցնում էր Արզն գետի հովիտը և աչքի էր ընկնում իր զարգացած արհեստագործությամբ ու միջազգային առևտրով։ Արզն քաղաքը հանդիսանում էր նահանգի տնտեսական կենտրոնը, որտեղ հատվում էին Միջագետքից և Փոքր Ասիայից եկող առևտրական ուղիները<ref name=":42" />։ Ռազմավարական մեծ նշանակություն ուներ [[Սանասունք]] (Սասուն) գավառը, որի կենտրոնն էր Սանասուն բերդը։ Գտնվելով Աղձնիքի հյուսիսային լեռնային գոտում, այն բնական պաշտպանական պատնեշ էր հանդիսանում՝ վերահսկելով [[Տավրոսի լեռնային համակարգ|Տավրոսի]] լեռնանցքները։ Սանասունքը հայտնի էր իր ինքնավար կացութաձևով և անառիկ ամրոցներով։ Հետագա դարերում այն դարձավ հայկական դիմադրողականության խորհրդանիշը<ref name=":42" />։ Գզեխ գավառը ընդգրկում էր նահանգի լեռնային անտառաշատ հատվածները։ Այն աչքի էր ընկնում հարուստ բուսականությամբ և հանքային պաշարներով, ինչը նպաստում էր մետաղագործության զարգացմանը։ Գավառի կենտրոնն էր Գզեխ ավանը։ Սալնո ձորը իր հերթին հայտնի էր որպես դժվարանցանելի և պաշտպանված տարածք, որտեղ տեղակայված էին Սալնո բերդը և այլ ամրություններ, որոնք ապահովում էին նահանգի ներքին կայունությունը<ref name=":42" />։ Գավառներ և նրանց կենտրոններ # Արզն (Աղձն) – կենտրոնը՝ Արզն # Նփրկերտ – կենտրոնը՝ Տիգրանակերտ # Քաղ – կենտրոնը՝ Քաղ (Կեխ) # Կետիկ – կենտրոնը՝ (տեղեկությունները սակավ են) # Տատիկ – կենտրոնը՝ Տատիկ # Ազնվաց ձոր – կենտրոնը՝ Ազնվաց ձոր # Երխեթք (Հերխեթք) – կենտրոնը՝ Հերխեթ # Գզեխ – կենտրոնը՝ Գզեխ # Սալնո ձոր – կենտրոնը՝ Սալնո բերդ # Սանասունք (Սասուն) – կենտրոնը՝ Սանասուն == Մշակույթ, կրթություն և հոգևոր կյանք == Աղձնիքը, լինելով Մեծ Հայքի հարավային դարպասը, առանցքային դեր է խաղացել հայկական մշակույթի և քաղաքակրթության զարգացման գործում։ Նահանգի մշակութային դիմագիծը ձևավորվել է հելլենիստական հարուստ ժառանգության և վաղ քրիստոնեական ավանդույթների սինթեզի արդյունքում։ Այստեղ է ձևավորվել հայկական պետականության և ռազմական արվեստի կարևորագույն օջախներից մեկը, որը հետագայում հիմք դարձավ հայ ազգային էպոսի գաղափարական շերտերի համար։Աղձնիքի վանական համալիրներն ու քաղաքային կենտրոնները միջնադարում հանդես են եկել որպես գիտակրթական և հոգևոր կարևոր հենակետեր։ Հատկապես Տիգրանակերտը և [[Արզնի|Արզնը]] եղել են գրչության և կրթության խոշոր օջախներ, որտեղ ստեղծված ձեռագրերն ու թարգմանությունները նպաստել են հայ միջնադարյան գիտական մտքի զարգացմանը։ Նահանգի մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն է «[[Սասնա ծռեր]]» էպոսը, որի պատմական հիմքերը, լանդշաֆտային նկարագրություններն ու ոգին անմիջականորեն կապված են Սանասունք (Սասուն) գավառի հետ։ Էպոսում արտացոլված ազատատենչությունը և անառիկ լեռների գաղափարը Աղձնիքի բնակչության պատմական կերպարի արտացոլումն են<ref>{{Cite book |last=Լ. Բաբայան |title=«Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում» |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1964}}</ref>։ === Հոգևոր և պատմական հուշարձաններ === Տարածաշրջանի ամենանշանավոր հոգևոր և քաղաքական կենտրոնը Տիգրանակերտն էր (Նփրկերտ գավառում)։ Որպես Տիգրան Մեծի հիմնադրած աշխարհակալ մայրաքաղաք՝ այն շրջապատված էր 25 մետր բարձրություն ունեցող հզոր պարիսպներով, որոնց ներսում գտնվում էին շքեղ պալատներ, թատրոններ և հանրային շինություններ։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո քաղաքը վերածվեց եպիսկոպոսական կարևոր կենտրոնի, որտեղ կառուցվեցին բազմաթիվ եկեղեցիներ և վանքեր՝ դառնալով հարավային Հայաստանի հոգևոր առանցքը։Հոգևոր կյանքի կարևորագույն կենտրոններից էր նաև Արզնը, որը հայտնի էր իր վաղ միջնադարյան եկեղեցական կառույցներով։ Գավառի հոգևորականությունը մեծ ազդեցություն ուներ բդեշխության ներքին կյանքում։ Նահանգի տարածքում առանձնանում էին նաև բազմաթիվ քարայրային վանքեր և ամրացված մենաստաններ, որոնք ծառայում էին թե՛ որպես հոգևոր ճգնարաններ, թե՛ որպես պաշտպանական հենակետեր արաբական և սելջուկյան արշավանքների ժամանակ։Ռազմավարական և պատմական բացառիկ նշանակություն ուներ [[Սանասունք|Սանասուն]] (Սասուն) բերդը, որը գտնվում էր համանուն գավառում<ref name=":32" />։ Այն համարվում էր տարածաշրջանի ամենաանառիկ ամրոցը՝ տեղակայված բարձրադիր և դժվարամատչելի ժայռերի վրա։ Սասունի բերդերը (օրինակ՝ [[Ծովասար|Ծովասարը]]) դարձել էին հայ ֆիդայական շարժման և ազատագրական պայքարի խորհրդանիշները 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին։Աղձնիքի ռազմավարական կարևոր կենտրոններից էր նաև Բաղեշը (Բիթլիս), որը թեև երբեմն դիտարկվում է որպես Տուրուբերանի մաս, սակայն իր դիրքով և պատմական կապերով սերտորեն առնչվում էր Աղձնիքին՝ հանդիսանալով «դարպաս» դեպի Միջագետք։ Բաղեշի բերդը վերահսկում էր Տավրոսի լեռների միջով անցնող կարևորագույն լեռնանցքը։Կրոնական և մշակութային նշանակություն ուներ նաև Ազնվաց ձորը, որը հայտնի էր իր բարեբեր հովիտներով և գեղատեսիլ վանքերով։ Այստեղի հոգևոր օջախները կապված էին բդեշխական տան հովանավորչության հետ, ինչը նպաստում էր տեղական ճարտարապետական ոճի զարգացմանը<ref name=":32" />։ [[Պատկեր:Agnes_Karikaturen_Armenien_David_von_Sassun_David_of_Sassoun_Yerevan_Statue.jpg|աջից|մինի|Սասունցի Դավիթ]] Բնական հուշարձաններից Աղձնիքի տարածքում առանձնանում են Տիգրիսի կիրճերը և Սասնա լեռնաշխարհի վեհաշուք գագաթները։ Լեռնային այս լանդշաֆտը ոչ միայն բնական արգելք էր թշնամիների համար, այլև ներշնչանքի աղբյուր հայկական բանահյուսության և «Սասնա ծռեր» էպոսի համար<ref name=":52" />։ == Տնտեսական և առևտրային կյանք == Աղձնիք նահանգի տնտեսական կյանքը բնութագրվում էր բացառիկ ակտիվությամբ, ինչը պայմանավորված էր նրա աշխարհագրական դիրքով՝ որպես Մեծ Հայքի հարավային «դարպաս» և տարանցիկ միջանցք դեպի Միջագետք։ Նահանգը հանդիսանում էր միջազգային առևտրի կարևորագույն հանգույց, որտեղ առանձնահատուկ դեր են ունեցել Տիգրանակերտ (Նփրկերտ) և Արզն քաղաքները։Տիգրանակերտը, լինելով հարավային մայրաքաղաք, հանդես էր գալիս որպես արհեստների և քարավանային առևտրի խոշորագույն կենտրոն, որտեղ հատվում էին [[Միջերկրական ծով|Միջերկրական ծովից]], [[Ասորիք|Ասորիքից]] և [[Պարսից ծոցի անվանման վեճ|Պարսից ծոցից]] դեպի Հայաստանի ներքին նահանգներ տանող ճանապարհները։ Արզնը, իր հերթին, հայտնի էր որպես ապրանքափոխանակության խոշոր շուկա, որը վերահսկում էր Տիգրիսի ավազանի տնտեսական զարկերակը<ref name=":32" />։ Աղձնիքի տնտեսության հիմքը կազմում էր զարգացած և բազմաճյուղ գյուղատնտեսությունը, որը կենտրոնացած էր Տիգրանակերտի դաշտում և Արզնի հովտում։ Տաք կլիմայի և ջրային պաշարների շնորհիվ այստեղ զարգացել էր այգեգործությունը և բուսաբուծությունը։Աղձնիքը հայտնի էր ջերմասեր մշակաբույսերով՝ բամբակով, թզով, նռով և ձիթապտղով։ Գյուղատնտեսության կարևոր ճյուղ էր նաև անասնապահությունը, որը զարգանում էր նահանգի հյուսիսային լեռնային գոտում՝ Սասունում և Գզեխում<ref name=":43" />։ Այստեղի հարուստ արոտավայրերը նպաստում էին բրդի և կաշվի արտադրությանը, որոնք արտահանվում էին Միջագետքի շուկաներ։Նահանգի տնտեսության եզակի բաղադրիչներից էր նավթի և բնական ձյութի արդյունահանումը, որի մասին հիշատակում են դեռևս անտիկ պատմիչները։ Սա Աղձնիքին տալիս էր լրացուցիչ ռեսուրսային առավելություն<ref name=":42" />։ == Ռազմաքաղաքական նշանակություն == Աղձնիք նահանգը Մեծ Հայքի պատմության մեջ ուներ ռազմավարական առաջնային նշանակություն՝ հանդիսանալով պետության հարավային պաշտպանական հենասյունը։ Նահանգի ռազմաքաղաքական համակարգի հիմքում կանգնած էր Աղձնյաց բդեշխությունը։Աղձնյաց բդեշխը (Մեծ Բդեշխը) համարվում էր Հայոց արքայի ամենավստահելի և հզոր զորավարներից մեկը, ով իրավունք ուներ պահելու սեփական զորաբանակը (շուրջ 4000 հեծյալ)։ Ըստ «[[Զորանամակ]]»-ի՝ Աղձնիքի զինուժը կարևոր դեր էր խաղում հարավային սահմանների պաշտպանության գործում։ Նահանգի պաշտպանական համակարգը հիմնված էր [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] դժվարանցանելի լեռնանցքների և հզոր բերդերի վրա։Ռազմական կարևոր կենտրոններից էր Տիգրանակերտի միջնաբերդը, որը վերահսկում էր դաշտավայրը։ Հյուսիսում Սանասունքի և Սալնո ձորի անառիկ ամրոցները (օրինակ՝ Սանասուն բերդը) հանդիսանում էին երկրորդ պաշտպանական գիծը, որը թույլ չէր տալիս թշնամուն ներխուժել [[Տուրուբերան]] կամ [[Այրարատ]]։ Այս ռազմական կառուցվածքը Աղձնիքը դարձրել էր Մեծ Հայքի ամենակազմակերպված ռազմական շրջաններից մեկը<ref name=":52" />։ == Ճանապարհային համակարգ == Աղձնիքի աշխարհագրական դիրքը նրան դարձրել էր միջազգային հաղորդակցության կենսական հանգույց։ Նահանգի տարածքով էին անցնում Մեծ Հայքի ամենակարևոր տարանցիկ ուղիները։Ամենանշանակալի հաղորդակցական ուղին Արևմտյան Տիգրիսի հովտով անցնող ճանապարհն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը Միջագետքի խոշոր քաղաքների՝ [[Մծբին|Մծբինի]] և [[Եդեսիա (գյուղ)|Եդեսիայի]] հետ<ref name=":9">{{Cite book |last=Մանանդյան Հ. |title=Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները |year=Երևան, 1936:}}</ref>։ Այս ուղին հանդիսանում էր միջազգային առևտրի հիմնական միջանցքը, որով տեղափոխվում էին համեմունքներ, մետաքս և թանկարժեք քարեր։Մյուս կարևոր ուղղությունը հյուսիս-հարավ առանցքն էր, որը կապում էր Տիգրանակերտը [[Բիթլիսի մարզ|Բաղեշի]] (Բիթլիսի) լեռնանցքով դեպի Տուրուբերան։ Սա այն ռազմավարական ուղին էր, որով հայկական բանակները տեղաշարժվում էին նահանգից նահանգ։ Ճանապարհների վրա գործում էին բազմաթիվ քարավանատներ և իջևանատներ, որոնք ապահովում էին առևտրականների անվտանգությունն ու հանգիստը։Ճանապարհային համակարգի անբաժանելի մասն էին կամուրջները, որոնք կառուցված էին [[Տիգրիս|Տիգրիսի]] և նրա վտակների վրա։ Դրանք ապահովում էին զորքերի արագ տեղաշարժը նույնիսկ գետերի վարարման ժամանակ։ Ռազմական տեսանկյունից այս ուղիները վերահսկվում էին պահակակետերի և փոքր ամրությունների միջոցով, ինչը Աղձնիքի ճանապարհային ցանցը դարձնում էր կայուն և եկամտաբեր պետության համար<ref name=":9" />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան: Երևանի պետական համալսարան, 1984։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձնիք»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ. Խ. Հակոբյան, Ստ. Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ. Խ. Բարսեղյան. Աղձն»։ Nayiri.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Նահապետյան Ռ. «Աղձնիքը սեպագիր շրջանում»։ Լրաբեր հասարակական գիտությունների, 1984։ # «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։ Armenianhouse.org (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Անանիա Շիրակացի։ Աշխարհացոյց։ Երևան, 1944։ # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան, 2007։ # Երեմյան Ս. Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան, 1963։ # Հարությունյան Բ. Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանումն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան: ԵՊՀ հրատարակչություն, 2001։ # «Պատմական բառարան. Բղեժ»։ mar-amirchanyan.livejournal.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Բաբայան Լ. Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII–XIV դարերում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա, 1964։ # Մանանդյան Հ. Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները։ Երևան, 1936 {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=258}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Աղձնիք]] 5dl69qpvifeom2k6guurzpib8hfzwf4 0 8323 10806711 10806012 2026-06-30T11:57:05Z 23artashes 2675 10806711 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արցախ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Արցախ | կարգ= 10 | գլ. քաղաք= [[Փառնես]] | այլ քաղաք= [[Ծար]], [[Ամարաս]], Վայկունիք | քարտեզ= Artsakh province location map.png | աշխարհի քարտեզ = Artsakh and Utiq from "Armenian Geograpfy"- 7th Century.jpg | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = 300px | ներառում = | սահմանակցում է = [[Ուտիք]], [[Սյունիք]], [[Փայտակարան]] | կենտրոն = | խոշոր քաղաքներ = | տարածք = 11.528 կմ<sup>2</sup> | հիմնական տոհմեր = [[Առանշահիկներ]] | ժամանակակից երկրներ = {{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}} | համապատասխանող շրջաններ = | ծանոթագրություններ = Տեղեկություններն ըստ<ref>[[Սուրեն Երեմյան]]. «Հայաստանը ըստ Աշխարհացույցի»։ ՀԽՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա։ Երևան 1963, էջ. 41:</ref> | Վիքիպահեստում = }}'''Արցախ,''' ( նաև՝ Արձախ, Արցախամայր), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներորդ նահանգ<ref name=":0">{{Cite book |last=Երեմյան |first=Ս․, |title=«Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի» |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն |year=1963 |pages=41}}</ref>։ Տարածված էր Փոքր [[Կովկաս|Կովկասի]] արևելյան և [[Հայկական Լեռնաշխարհ|Հայկական Լեռնաշխարհի]] հյուսիսարևելյան մասում։ Երբեմն կոչվել և [[Փոքր Սյունիք]], իսկ ավելի ուշ հիշատակված է [[Խաչեն]] կամ Խաչենք անունով, որը կազմում էր նախկին Արցախի մի մասը։ Ընդգրկում էր այժմյան [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետությունը]]՝ հարակից ազատագրված տարածքներով, և ձգվում էր մինչև [[Իջևան|Իջևանի]] շրջանը։ == Աշխարհագրական դիրք == Արցախը նահանգը հյուսիսից սահմանակից էր՝ [[Ուտիք|Ուտիքին]], արևմուտքից՝ [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավից՝ [[Արաքս|Երասխ]] (Արաքս) գետին, իսկ արևելյան սահմանը հստակ չէր<ref name=":1">{{Cite book |last=Ղևոնդ Ալիշան |title=Արցախ |publisher=Երևան, Երևանի պետական համալսարան |year=1993 |pages=5}}</ref>։ Տարածքի հարավարևմտյան մասն էր զբաղեցնում Լեռնային Ղարաբաղը<ref name=":2">{{Cite book |title=Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն ճարտարապետական հուշարձաններ |publisher=Երևան, «Անտարես» հրատարակչություն |year=2006 |page=17}}</ref>։ Սակայն նկատի ունենալով պատմագրական որոշ վկայություններ՝ Արցախի մեջ են ընդգրկում նաև [[Սևանա լիճ|Սևանա լճի]] հյուսիսարևելյան կողմում գտնվող նեղ շերտը՝ մինչև [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետը]]։ Նահանգի նշանավոր գետերն են՝ [[Թարթառ|Թարթառը]], Կուրանը, [[Խաչեն (գետ)|Խաչենագետը]], [[Կարկառ (գետ)|Գարգարը]] ։<ref name=":1" /> Նահանգն առաջին անգամ հիշատակվել է Ուրտեխե կամ Ուրտեխինի անվամբ<ref name=":2" />: Այն նաև հիշատակել է [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]]՝ Օրխիստինա անվամբ<ref name=":3">{{Cite journal |last=Մարգարյան Լուսինե |date=2020 |title=«ԱՐՑԱԽ» ԵՎ «ՂԱՐԱԲԱՂ» ՏԵՂԱՆՈՒՆՆԵՐԻ ՍՏՈՒԳԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋ» |journal=Բանբեր Մատենադարանի, №29 |pages=350}}</ref>։ Հայկական բարձրավանդակի ոչ միայն նահանգները, այլ նաև համարյա բոլոր բնակավայրերից յուրաքանչյուրը հարևաններից բաժանված է բնական պատվարներով և, ըստ էության, կազմում է ոչ միայն վարչական առանձին միավոր, այլև բնակլիմայական ինքնուրույն ու ինքնատիպ մի ամբողջություն։ Ասես մարդկային ցեղի ծնունդով, ամենազոր արարչի կամոք Մեծ Հայքին, մասնավորապես Արցախ աշխարհին, բաժին է հասել աշխարհագրական դրախտային մի միջավայր, ուր գոյություն ունեն բոլոր պայմանները բարեկեցիկ կյանքի համար։ Հնում Արցախը հայտնի է եղել իր ամրությամբ, ռազմական տեխնիկայի տեսակետից համարվել է անմատչելի մի երկիր, ունեցել է սաղարթախիտ անտառներ և փարթամ արոտավայր։ == Վարչական բաժանում == === Արցախի բաժանումը ըստ Մակար Բարխուդարյանցի === Իր «Արցախ» գրքում [[Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանց|Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը]] [[19-րդ դար|19-րդ դարում]] բաժանում է Արցախը հետևյալ կերպով.<ref>{{Cite book |last=Բարխուդարյանց |first=Մակար |title=Արցախ |publisher=Երևան, Լուսակն հրատարակչություն |year=2018 |page=22}}</ref> {{քաղվածք|[[Գարգարացիներ]]ի բնակության տեղը, որը սկզբում կոչվում էր '''Գարգար''' ''(Ցարդ ևս Գարգար է կոչուում գետակն, որ իւր սկիզբը առնում է Զառիստ սարից, բաժանում իբրև սահման Խաչեն գաւառը Վարանդայից, հոսում Գարգարացւոց դաշտի միջով և թափուում Կուր գետի մէջ)'', հետավայում ընդունում է '''Արցախ''', '''Փոքր Սյունիք''', '''Խաչենք''', '''Սև Այգի''' և '''Ղարաբաղ''' ''(Մատենագրութեանց մէջ առաջին անգամ պատահում ենք Ղարաբաղ անուան, որ գործ ածած է 1388 թիւ Փրկ. Թով. Մեծ. եր. 20)'' անունները։ Ահավասիկ այսպիսի փոփոխության ենթարկված են նաև նահանգիս բոլոր գավառների անուններն։ Մեր հարգելի բանասերներներին և ընթերցողներին այսչափ փոփոխության ծանոթացնելու համար՝ հարկ համարեցինք կարգավ դասավորել այստեղ գավառներիս նախկին, փոփոխված և այժմյան անունները ծանոթագրություններով հանդերձ։ Բնության ճարտարապետն երեք մասի է բաժանել Արցախի բոլոր գավառները, որոնք են Դաշտային, Լեռնային և Հարավային կամ Ստորին, Միջին և Վերին։ Դաշտային կամ Ստորին գավառներն ընկած են Երասխ և Կուր գետերի, Աղստև և Փոքր-լեռնաշղթայի միջավայրի տարածության վրա։ Լեռնային կամ Միջին գավառներեն ընկած են Փոքր-լեռնաշղթայի Մեծ-լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի և Ձորագետի միջև տարածված մասի վրա։ Հարավային կամ Վերջին գավառներեն ընկած են [[Հագարի]] գետի ձախ ափերի, Դիզափայտ և Քիրս լեռնաշղթայի հարավային լանջերի մեջ, Երասխից մինչև Ծար գավառի սահման։}} Արցախ աշխարհի տարածությունը կազմում էր 11.528 կմ²։<ref name=":2" /> [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացոյց»]]-ի տվյալներով այն ուներ 12 գավառ.<ref name=":0" /> * [[Մյուս Հաբանդ]] (Միւս Հաբանդ) - կենտրոնը՝ [[Ամարասի վանք|Ամարաս]] * [[Սիսական-ի-Կոտակ]] կոչվել է նաև Սիսական-ի-Ոստան - կենտրոնը՝ [[Մեծ Թաղեր|Թաղեր]] * [[Վայկունիք]] - կենտրոնը՝ [[Վակունիս (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)|Վակունիս]] * [[Բերդաձոր]] - կենտրոնը՝ [[Բերձոր]] * [[Մեծ Առանք]] կոչվել է նաև Մեծիրանք - կենտրոնը՝ [[Գանձասար]] * [[Մեծ Կվենք]] (Մեծ Կուենք) կոչվել է նաև Մեծ Կողմանք * [[Հարճլանք]] * [[Մուխանք]] - կենտրոնը՝ [[Գիշի|Գիշ]] * [[Պիանք]] - կենտրոնը՝ Վարարակն * [[Պարզկանք]] կոչվել է նաև Պարծկանք * [[Քուստ-ի-Փառնես]] (Քուստ-ի-Փառնէս) - կենտրոնը՝ [[Փառնես]] (Փառնէս) * [[Կողթ]] == Պատմություն == [[Պատկեր:Գանձասարի պատում.JPG|մինի|250px|Կենդանակերպ խորաքանդակ [[Գանձասար]]ում, որպես [[Խաչենի իշխանական տուն|Խաչենի իշխանական տան]] խորհրդանիշ]] Առաջին անգամ հիշատակվում է մ․թ․ա․ VIII դարի վանյան սեպագիր արձանագրություններում Ուրտեխե (Որտեխե) ձևով, որն էլ ավելի ուշ դարձել է Արցախ (անտիկ պատմիչների մոտ՝ Օրխիստենե)<ref name=":3" />։ Արցախի նախարարությունը կոչվել է նաև Ծավդեացվոց կամ Ծավդեից իշխանություն, իշխանանիստ Ծավդք (Զոդ) ավանի անունով։ [[Առանշահիկներ|Առանշահիկների]] թագավորության շրջանում՝ Դյութական ավանը դարձել է նահանգի կենտրոնը։ Հետագայում նահանգի գլխավոր քաղաքն է եղել [[Փառնես]] (Փառիսոս) բերդավանը, Հայկական Փառիսոսի Թագավորության օրերին (X-XI դարերում), Խաչենի իշխանությունը (IX-XVII դարերում), Խամսայի մելիքությունները, ապա Ղարաբաղի խանությունը<ref>{{Cite book |last=Բաբայան |first=Դավիթ |title=Արցախյան հիմնախնդիրը և Արցախի Հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը |publisher=Երևան, ՎՄՎ-Պրինտ |year=2022 |page=16}}</ref>։ Ուրարտական արձանագրությունները հունահռոմեական և հայ հին ու վաղ միջնադարյան պատմիչներն ու աշխարհագետներն իրենց տարալեզու և տարատեսակ, ուղղակի ու անուղղակի հաղորդումներով միանգամայն պարզորոշ ու առանց երկմտանքի ցույց են տալիս, որ Արցախը Մեծ Հայքի մարզերից մեկն էր, նրա 10-րդ նահանգը՝ իր բնիկ հայ բնակչությամբ, որ խոսել է հայերենի արցախյան բարբառով և գործուն մասնակցություն ունեցել մայր երկրի ներքին ու արտաքին հարաբերություններում։ Արցախի հայկական պատկանելիությունը առավել ցայտուն ձևով ներկայացված է հայ հեղինակների երկերում։ Այդ իմաստով ուշագրավ են [[Կուր|Կուրի]]՝ որպես Մեծ Հայքի ու բուն [[Աղվանք|Աղվանքի]] միջև սահմանային գետ լինելու մասին [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] ու [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] մեկից ավելի հաղորդումները։ Ավելին, ցույց տալով, որ Կուրը սահման էր Հայոց և Աղվանից միջև, Բուզանդը մատնանշում է, որ այն այդպիսին էր վաղ ժամանակներից ի վեր։ Խոսելով 4-րդ դարի իրադարձությունների մասին, երբ Աղվանքը, օգտվելով Հայաստանի ժամանակավոր թուլությունից, հարձակվել էր նրա վրա և նվաճել սահմանամերձ մի քանի շրջաններ։Պատմիչը գրում է, որ 371 թվականին [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտից]] հետո հայերը սպարապետ [[Մուշեղ Մամիկոնյան (հայ իշխան)|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] հրամանատարությամբ կռվի են ելնում Աղվանքի դեմ և հետ խլելով գրավված տարածքները՝ Կուր գետը, ինչպես նախկինում էր, կրկին սահման են դարձնում իրենց երկրի ու Աղվանքի միջև. «Եւ զԿուր գետ՝ որպէս և յաոաջն յեալ էր, րնդ երկիրն Աղուանից և րնդ երկիրն իւրեանց սահման արարեալ կացոցանէին»<ref>{{Cite book |last=Փավստոս Բուզանդ |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան}}</ref>։ 387 թվականի Մեծ Հայքի բաժանումից հետո Արցախը մտնում էր պարսկահպատակ [[Աղվանք|Աղվանից]] մարզպանության մեջ<ref>{{Cite journal |last=Սվազյան, Հ․, |date=1979 |title=«Աղվանից մարզպանության կազմավորման հարցի շուրջը» |journal=«Պատմա-բանասիրական հանդես» հատոր 4 |pages=210}}</ref>։ [[Վարդանանց պատերազմ|Վարդանանց պատերազմի]] մասնակից Արցախի այրուձին [[Ավարայրի ճակատամարտ|Ավարայրի ճակատամարտում]] գլխավորում էր Առանշահիկ Բակ իշխանը, որը պատերազմից հետո վերադարձավ Արցախ և այն պաշտպանեց պարսիկներից։ Օգտվելով Պարսից արքունիքի զիջումներից, Արցախի [[Առանշահիկներ|Առանշահիկները]] 5-րդ դարի վերջում [[Վաչագան Բարեպաշտ|Վաչագան Բարեպաշտի]] գլխավորությամբ ստեղծեցին [[Հայոց Աղվանք|Աղվանից թագավորությունը]], որի մեջ ընդգրկված էին [[Ուտիք|Ուտիքը]] և Անդրկուրյան [[Կամբեճան]] հայաբնակ գավառը։ Արցախի հայկական պատկանելիությունը արտացոլված է նաև նրա անվանումներից մեկի մեջ՝ «Փոքր Սիւնիք»։ Անվանումը, որ գործածում է [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]], ավելի քան բավարար հիմք է ասվածը հաստատելու համար, այնքանով, որքանով նշանակում է, որ Արցախը հայոց մյուս նահանգի՝ Սյունիքի հետ երբևիցե կազմել է տարածաշրջանային մի ամբողջականություն, հետագայում զատվել նրանից և վերածվելով ինքնուրույն միավորի՝ շարունակել կրել ամբողջի անունը «Փոքր» ածականով։ V դարի սկզբին [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցը]] և իր աշակերտները Արցախում տարածել են հայերեն գիրն ու դպրությունը և պայքարել հեթանոսության մնացորդների դեմ։ VII դարասկզբին Արցախը և ամբողջ արևելյան Անդրկովկասը ենթարկվում են խազարների ներխուժմանը։ VII դարի կեսից մինչև IX դարավերջը Արցախը գտնվում էր արաբական տիրապետության տակ։ XII դարի սկզբին այստեղ արդեն իշխում էին Առանշահիկ հարստության երեք ճյուղերը՝ Ներքին Խաչենի, Հաթերքի և Ծարա կամ Վերին Խաչենի իշխանությունները։ Սակայն 1236 թվականից ինչպես Հայաստանը, այնպես էլ Արցախը ենթարկվեցին թաթար-մոնղոլների ծանր լծին<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1981}}</ref>։ 1555 թվականի [[Ամասիայի պայմանագիր|Ամասիայի հաշտության պայմանագրով]] նահանգն անցավ Պարսկաստանին և մինչև 1639 թվականի Կասրե Շիրինի հաշտության պայմանագրի կնքումով տարածքը դարձավ օսմանա-պարսկական հակամարտության թատերաբեմ<ref name=":2" />։ XV-XIX դարերում Արցախ նահանգում էր գտնում Աղվանից կաթողիկոսության նստավայրը։ Չող, Պարտավ, Գանձակ այնտեղից էլ Գանձասար և այստեղից էլ առաջացավ Գանձասարի կաթողիկոսություն անվանումը<ref>{{Cite book |title=Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան |publisher=Երևան |year=2002}}</ref>։ XVIII դարի առաջին կեսին Արցախի մելիքությունները հանդիսանում էին հայ ժողովրդի քաղաքական և ռազմական կազմակերպվածության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Պարսկական գերիշխանության ներքո նրանք պահպանել էին որոշակի ինքնավարություն և ունեին ներքին կառավարման համակարգ։ Մելիքները հանդես էին գալիս ոչ միայն որպես Արցախի ռազմական ուժ, այլև ազատագրական ծրագրերի ջատագովներից էին։ Կային 5 մելիքություններ, որոնք հայտնի էին նաև Խամսայի մելիքություններ անվամբ<ref>{{Cite book |last=Մաղալյան |first=Արտակ |title=Արցախի մելիքությունները և մելիքական տները XVII-XIX դդ․ |publisher=Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատչություն |year=2007 |page=33}}</ref>․ # [[Գյուլիստանի բերդ|Գյուլիստանի]], ուր իշխում էին Մելիք-Բեգլարյանները, կենտրոնը՝ Գյուլիստանի բերդ։ # [[Ջրաբերդի մելիքություն|Ջրաբերդի]], ուր իշխում էին Մելիք-Իսրայելյանները, կենտրոնը՝ Ջրաբերդ (Ջերմուկի) բերդ։ # [[Խաչենի իշխանական տուն|Խաչենի]], ուր իշխում էին Հասան-Ջալալյանները, կենտրոնը՝ Խաչենաբերդ (Խոխանաբերդ)։ Մելիքության տարածքում էր գտնվում նաև Գանձասարի կաթողիկոսության կենտրոն համանուն վանքը։ # [[Վարանդա գավառ|Վարանդայի]], ուր իշխում էին Մելիք-Շահնազարանները, կենտրոնը՝ Ավետարանոց բերդաքաղաք։ # [[Դիզակի մելիքություն|Դիզակի]], ուր իշխում էին Մելիք-Եգանյանները (Մելիք-Ավանյաններ) կենտրոնը՝ Տող բերդաքաղաք։ Արցախի հայկական մելիքությունները գոյատևեցին մինչև երկրամասի միացումը [[Ռուսաստան|Ռուսաստանին]] (Ռուսական կայսրությանը), որը տեղի ունեցավ [[1813]] թվականին՝ [[Գյուլիստանի պայմանագիր|Գյուլիստանի պայմանագրով]]։ == Արցախի գավառներ և դրանց համապատասխան բնակավայրեր == *'''Միւս Հաբանդ (Սիսական ի Կոտակ, Սիսականի ի Ոստան, Ամարաս)''' - ԼՂՀ [[Հադրութի շրջան]]ը և Մարտունու [[Ֆիզուլիի շրջան|Ֆիզուլի]]ի ու [[Ջեբրաիլի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)|Ջեբրայիլ]]ի շրջանների մի մասը, *'''Վայկունիք (Ծար)'''- [[Քարվաճառ]]ի (Քելբաջարի) շրջանի հիմնական մասը *''' Բերձոր (Բերդաձոր)''' - ԼՂՀ [[Մարտակերտի շրջան]]ի որոշ հատվածներ, մասամբ նաև [[Շահումյանի շրջան (Արցախ)|Շահումյան]]ը և Քարվաճառը * '''Մեծիրանք (Մեծարանք, Խաչեն)'''- Շահումյանից մի հատված և ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանը * '''Մեծկուենք (Մեծկուանք, Մեծ Կող մանք)''' - ԼՂՀ Մարտակերտի և Շահումյանի շրջանների՝ Մեծարանքից ղուրս մնացած մասերը * '''Հարճլանք (Հարջլանք, Հարժլանք)''' - ԼՂՀ Մարտունու շրջանի մի հատվածը և Ֆիզուլիի որոշ տարածքներ * '''Մուխանք (Մխանք, Մխանց տոհմ)''' - ԼՂՀ Մարտունու շրջանի հիմնական մասը * '''Պիանք (Ասպիանղք)''' - ԼՂՀ [[Ասկերանի շրջան|Ասկերան]]ի ու [[Շուշիի շրջան (Արցախ)|Շուշիի շրջան]]ները ոչ լրիվ և [[Աղդամի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)|Աղդամի շրջան]]ը * '''Պածկանք (Պազկանք, Պարզականք, Պարզկանք, Պանձկանք)''' - ԼՂՀ Ասկերանի ու Շուշիի շրջանները ոչ լրիվ և Աղղամի շրջանը, *'''Կողթ (Կոխտ, Կոխղք)''' - Շահումյանի շրջանի մի մասը և Դաշքեսանի շրջանը * '''Փառնես (Քուստիփառնես, Միջնարցախ)''' - Շամքորի շրջանի հիմնական մասը, որոշ մասեր Ղազախի ու Թովուզի շրջաններից և ՀՀ։ == Տես նաև == * [[Արցախի թագավորություն]] * [[Լեռնային Ղարաբաղ]] * [[Լեռնային Ղարաբաղի պատմություն]] == Գրականություն == #Թ.Խ. Հակոբյան- Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, 1981,463 էջ։ [[Կատեգորիա:Արցախ նահանգ]] 9ass36krowukg5pb44x1aq0d6uoxc5g 10806713 10806711 2026-06-30T11:57:21Z 23artashes 2675 10806713 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արցախ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Արցախ | կարգ= 10 | գլ. քաղաք= [[Փառնես]] | այլ քաղաք= [[Ծար]], [[Ամարաս]], Վայկունիք | քարտեզ= Artsakh province location map.png | աշխարհի քարտեզ = Artsakh and Utiq from "Armenian Geograpfy"- 7th Century.jpg | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = 300px | ներառում = | սահմանակցում է = [[Ուտիք]], [[Սյունիք]], [[Փայտակարան]] | կենտրոն = | խոշոր քաղաքներ = | տարածք = 11.528 կմ<sup>2</sup> | հիմնական տոհմեր = [[Առանշահիկներ]] | ժամանակակից երկրներ = {{դրոշավորում|Հայաստան}}<br />{{դրոշավորում|Ադրբեջան}} | համապատասխանող շրջաններ = | ծանոթագրություններ = Տեղեկություններն ըստ<ref>[[Սուրեն Երեմյան]]. «Հայաստանը ըստ Աշխարհացույցի»։ ՀԽՍՀ Գիտությունների Ակադեմիա։ Երևան 1963, էջ. 41:</ref> | Վիքիպահեստում = }}'''Արցախ''' (նաև՝ Արձախ, Արցախամայր), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներորդ նահանգ<ref name=":0">{{Cite book |last=Երեմյան |first=Ս․, |title=«Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի» |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՌ ԳԱ հրատարակչություն |year=1963 |pages=41}}</ref>։ Տարածված էր Փոքր [[Կովկաս|Կովկասի]] արևելյան և [[Հայկական Լեռնաշխարհ|Հայկական Լեռնաշխարհի]] հյուսիսարևելյան մասում։ Երբեմն կոչվել և [[Փոքր Սյունիք]], իսկ ավելի ուշ հիշատակված է [[Խաչեն]] կամ Խաչենք անունով, որը կազմում էր նախկին Արցախի մի մասը։ Ընդգրկում էր այժմյան [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետությունը]]՝ հարակից ազատագրված տարածքներով, և ձգվում էր մինչև [[Իջևան|Իջևանի]] շրջանը։ == Աշխարհագրական դիրք == Արցախը նահանգը հյուսիսից սահմանակից էր՝ [[Ուտիք|Ուտիքին]], արևմուտքից՝ [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավից՝ [[Արաքս|Երասխ]] (Արաքս) գետին, իսկ արևելյան սահմանը հստակ չէր<ref name=":1">{{Cite book |last=Ղևոնդ Ալիշան |title=Արցախ |publisher=Երևան, Երևանի պետական համալսարան |year=1993 |pages=5}}</ref>։ Տարածքի հարավարևմտյան մասն էր զբաղեցնում Լեռնային Ղարաբաղը<ref name=":2">{{Cite book |title=Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն ճարտարապետական հուշարձաններ |publisher=Երևան, «Անտարես» հրատարակչություն |year=2006 |page=17}}</ref>։ Սակայն նկատի ունենալով պատմագրական որոշ վկայություններ՝ Արցախի մեջ են ընդգրկում նաև [[Սևանա լիճ|Սևանա լճի]] հյուսիսարևելյան կողմում գտնվող նեղ շերտը՝ մինչև [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետը]]։ Նահանգի նշանավոր գետերն են՝ [[Թարթառ|Թարթառը]], Կուրանը, [[Խաչեն (գետ)|Խաչենագետը]], [[Կարկառ (գետ)|Գարգարը]] ։<ref name=":1" /> Նահանգն առաջին անգամ հիշատակվել է Ուրտեխե կամ Ուրտեխինի անվամբ<ref name=":2" />: Այն նաև հիշատակել է [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]]՝ Օրխիստինա անվամբ<ref name=":3">{{Cite journal |last=Մարգարյան Լուսինե |date=2020 |title=«ԱՐՑԱԽ» ԵՎ «ՂԱՐԱԲԱՂ» ՏԵՂԱՆՈՒՆՆԵՐԻ ՍՏՈՒԳԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋ» |journal=Բանբեր Մատենադարանի, №29 |pages=350}}</ref>։ Հայկական բարձրավանդակի ոչ միայն նահանգները, այլ նաև համարյա բոլոր բնակավայրերից յուրաքանչյուրը հարևաններից բաժանված է բնական պատվարներով և, ըստ էության, կազմում է ոչ միայն վարչական առանձին միավոր, այլև բնակլիմայական ինքնուրույն ու ինքնատիպ մի ամբողջություն։ Ասես մարդկային ցեղի ծնունդով, ամենազոր արարչի կամոք Մեծ Հայքին, մասնավորապես Արցախ աշխարհին, բաժին է հասել աշխարհագրական դրախտային մի միջավայր, ուր գոյություն ունեն բոլոր պայմանները բարեկեցիկ կյանքի համար։ Հնում Արցախը հայտնի է եղել իր ամրությամբ, ռազմական տեխնիկայի տեսակետից համարվել է անմատչելի մի երկիր, ունեցել է սաղարթախիտ անտառներ և փարթամ արոտավայր։ == Վարչական բաժանում == === Արցախի բաժանումը ըստ Մակար Բարխուդարյանցի === Իր «Արցախ» գրքում [[Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանց|Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցը]] [[19-րդ դար|19-րդ դարում]] բաժանում է Արցախը հետևյալ կերպով.<ref>{{Cite book |last=Բարխուդարյանց |first=Մակար |title=Արցախ |publisher=Երևան, Լուսակն հրատարակչություն |year=2018 |page=22}}</ref> {{քաղվածք|[[Գարգարացիներ]]ի բնակության տեղը, որը սկզբում կոչվում էր '''Գարգար''' ''(Ցարդ ևս Գարգար է կոչուում գետակն, որ իւր սկիզբը առնում է Զառիստ սարից, բաժանում իբրև սահման Խաչեն գաւառը Վարանդայից, հոսում Գարգարացւոց դաշտի միջով և թափուում Կուր գետի մէջ)'', հետավայում ընդունում է '''Արցախ''', '''Փոքր Սյունիք''', '''Խաչենք''', '''Սև Այգի''' և '''Ղարաբաղ''' ''(Մատենագրութեանց մէջ առաջին անգամ պատահում ենք Ղարաբաղ անուան, որ գործ ածած է 1388 թիւ Փրկ. Թով. Մեծ. եր. 20)'' անունները։ Ահավասիկ այսպիսի փոփոխության ենթարկված են նաև նահանգիս բոլոր գավառների անուններն։ Մեր հարգելի բանասերներներին և ընթերցողներին այսչափ փոփոխության ծանոթացնելու համար՝ հարկ համարեցինք կարգավ դասավորել այստեղ գավառներիս նախկին, փոփոխված և այժմյան անունները ծանոթագրություններով հանդերձ։ Բնության ճարտարապետն երեք մասի է բաժանել Արցախի բոլոր գավառները, որոնք են Դաշտային, Լեռնային և Հարավային կամ Ստորին, Միջին և Վերին։ Դաշտային կամ Ստորին գավառներն ընկած են Երասխ և Կուր գետերի, Աղստև և Փոքր-լեռնաշղթայի միջավայրի տարածության վրա։ Լեռնային կամ Միջին գավառներեն ընկած են Փոքր-լեռնաշղթայի Մեծ-լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերի և Ձորագետի միջև տարածված մասի վրա։ Հարավային կամ Վերջին գավառներեն ընկած են [[Հագարի]] գետի ձախ ափերի, Դիզափայտ և Քիրս լեռնաշղթայի հարավային լանջերի մեջ, Երասխից մինչև Ծար գավառի սահման։}} Արցախ աշխարհի տարածությունը կազմում էր 11.528 կմ²։<ref name=":2" /> [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացոյց»]]-ի տվյալներով այն ուներ 12 գավառ.<ref name=":0" /> * [[Մյուս Հաբանդ]] (Միւս Հաբանդ) - կենտրոնը՝ [[Ամարասի վանք|Ամարաս]] * [[Սիսական-ի-Կոտակ]] կոչվել է նաև Սիսական-ի-Ոստան - կենտրոնը՝ [[Մեծ Թաղեր|Թաղեր]] * [[Վայկունիք]] - կենտրոնը՝ [[Վակունիս (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)|Վակունիս]] * [[Բերդաձոր]] - կենտրոնը՝ [[Բերձոր]] * [[Մեծ Առանք]] կոչվել է նաև Մեծիրանք - կենտրոնը՝ [[Գանձասար]] * [[Մեծ Կվենք]] (Մեծ Կուենք) կոչվել է նաև Մեծ Կողմանք * [[Հարճլանք]] * [[Մուխանք]] - կենտրոնը՝ [[Գիշի|Գիշ]] * [[Պիանք]] - կենտրոնը՝ Վարարակն * [[Պարզկանք]] կոչվել է նաև Պարծկանք * [[Քուստ-ի-Փառնես]] (Քուստ-ի-Փառնէս) - կենտրոնը՝ [[Փառնես]] (Փառնէս) * [[Կողթ]] == Պատմություն == [[Պատկեր:Գանձասարի պատում.JPG|մինի|250px|Կենդանակերպ խորաքանդակ [[Գանձասար]]ում, որպես [[Խաչենի իշխանական տուն|Խաչենի իշխանական տան]] խորհրդանիշ]] Առաջին անգամ հիշատակվում է մ․թ․ա․ VIII դարի վանյան սեպագիր արձանագրություններում Ուրտեխե (Որտեխե) ձևով, որն էլ ավելի ուշ դարձել է Արցախ (անտիկ պատմիչների մոտ՝ Օրխիստենե)<ref name=":3" />։ Արցախի նախարարությունը կոչվել է նաև Ծավդեացվոց կամ Ծավդեից իշխանություն, իշխանանիստ Ծավդք (Զոդ) ավանի անունով։ [[Առանշահիկներ|Առանշահիկների]] թագավորության շրջանում՝ Դյութական ավանը դարձել է նահանգի կենտրոնը։ Հետագայում նահանգի գլխավոր քաղաքն է եղել [[Փառնես]] (Փառիսոս) բերդավանը, Հայկական Փառիսոսի Թագավորության օրերին (X-XI դարերում), Խաչենի իշխանությունը (IX-XVII դարերում), Խամսայի մելիքությունները, ապա Ղարաբաղի խանությունը<ref>{{Cite book |last=Բաբայան |first=Դավիթ |title=Արցախյան հիմնախնդիրը և Արցախի Հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը |publisher=Երևան, ՎՄՎ-Պրինտ |year=2022 |page=16}}</ref>։ Ուրարտական արձանագրությունները հունահռոմեական և հայ հին ու վաղ միջնադարյան պատմիչներն ու աշխարհագետներն իրենց տարալեզու և տարատեսակ, ուղղակի ու անուղղակի հաղորդումներով միանգամայն պարզորոշ ու առանց երկմտանքի ցույց են տալիս, որ Արցախը Մեծ Հայքի մարզերից մեկն էր, նրա 10-րդ նահանգը՝ իր բնիկ հայ բնակչությամբ, որ խոսել է հայերենի արցախյան բարբառով և գործուն մասնակցություն ունեցել մայր երկրի ներքին ու արտաքին հարաբերություններում։ Արցախի հայկական պատկանելիությունը առավել ցայտուն ձևով ներկայացված է հայ հեղինակների երկերում։ Այդ իմաստով ուշագրավ են [[Կուր|Կուրի]]՝ որպես Մեծ Հայքի ու բուն [[Աղվանք|Աղվանքի]] միջև սահմանային գետ լինելու մասին [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] ու [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] մեկից ավելի հաղորդումները։ Ավելին, ցույց տալով, որ Կուրը սահման էր Հայոց և Աղվանից միջև, Բուզանդը մատնանշում է, որ այն այդպիսին էր վաղ ժամանակներից ի վեր։ Խոսելով 4-րդ դարի իրադարձությունների մասին, երբ Աղվանքը, օգտվելով Հայաստանի ժամանակավոր թուլությունից, հարձակվել էր նրա վրա և նվաճել սահմանամերձ մի քանի շրջաններ։Պատմիչը գրում է, որ 371 թվականին [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտից]] հետո հայերը սպարապետ [[Մուշեղ Մամիկոնյան (հայ իշխան)|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] հրամանատարությամբ կռվի են ելնում Աղվանքի դեմ և հետ խլելով գրավված տարածքները՝ Կուր գետը, ինչպես նախկինում էր, կրկին սահման են դարձնում իրենց երկրի ու Աղվանքի միջև. «Եւ զԿուր գետ՝ որպէս և յաոաջն յեալ էր, րնդ երկիրն Աղուանից և րնդ երկիրն իւրեանց սահման արարեալ կացոցանէին»<ref>{{Cite book |last=Փավստոս Բուզանդ |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան}}</ref>։ 387 թվականի Մեծ Հայքի բաժանումից հետո Արցախը մտնում էր պարսկահպատակ [[Աղվանք|Աղվանից]] մարզպանության մեջ<ref>{{Cite journal |last=Սվազյան, Հ․, |date=1979 |title=«Աղվանից մարզպանության կազմավորման հարցի շուրջը» |journal=«Պատմա-բանասիրական հանդես» հատոր 4 |pages=210}}</ref>։ [[Վարդանանց պատերազմ|Վարդանանց պատերազմի]] մասնակից Արցախի այրուձին [[Ավարայրի ճակատամարտ|Ավարայրի ճակատամարտում]] գլխավորում էր Առանշահիկ Բակ իշխանը, որը պատերազմից հետո վերադարձավ Արցախ և այն պաշտպանեց պարսիկներից։ Օգտվելով Պարսից արքունիքի զիջումներից, Արցախի [[Առանշահիկներ|Առանշահիկները]] 5-րդ դարի վերջում [[Վաչագան Բարեպաշտ|Վաչագան Բարեպաշտի]] գլխավորությամբ ստեղծեցին [[Հայոց Աղվանք|Աղվանից թագավորությունը]], որի մեջ ընդգրկված էին [[Ուտիք|Ուտիքը]] և Անդրկուրյան [[Կամբեճան]] հայաբնակ գավառը։ Արցախի հայկական պատկանելիությունը արտացոլված է նաև նրա անվանումներից մեկի մեջ՝ «Փոքր Սիւնիք»։ Անվանումը, որ գործածում է [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]], ավելի քան բավարար հիմք է ասվածը հաստատելու համար, այնքանով, որքանով նշանակում է, որ Արցախը հայոց մյուս նահանգի՝ Սյունիքի հետ երբևիցե կազմել է տարածաշրջանային մի ամբողջականություն, հետագայում զատվել նրանից և վերածվելով ինքնուրույն միավորի՝ շարունակել կրել ամբողջի անունը «Փոքր» ածականով։ V դարի սկզբին [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցը]] և իր աշակերտները Արցախում տարածել են հայերեն գիրն ու դպրությունը և պայքարել հեթանոսության մնացորդների դեմ։ VII դարասկզբին Արցախը և ամբողջ արևելյան Անդրկովկասը ենթարկվում են խազարների ներխուժմանը։ VII դարի կեսից մինչև IX դարավերջը Արցախը գտնվում էր արաբական տիրապետության տակ։ XII դարի սկզբին այստեղ արդեն իշխում էին Առանշահիկ հարստության երեք ճյուղերը՝ Ներքին Խաչենի, Հաթերքի և Ծարա կամ Վերին Խաչենի իշխանությունները։ Սակայն 1236 թվականից ինչպես Հայաստանը, այնպես էլ Արցախը ենթարկվեցին թաթար-մոնղոլների ծանր լծին<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1981}}</ref>։ 1555 թվականի [[Ամասիայի պայմանագիր|Ամասիայի հաշտության պայմանագրով]] նահանգն անցավ Պարսկաստանին և մինչև 1639 թվականի Կասրե Շիրինի հաշտության պայմանագրի կնքումով տարածքը դարձավ օսմանա-պարսկական հակամարտության թատերաբեմ<ref name=":2" />։ XV-XIX դարերում Արցախ նահանգում էր գտնում Աղվանից կաթողիկոսության նստավայրը։ Չող, Պարտավ, Գանձակ այնտեղից էլ Գանձասար և այստեղից էլ առաջացավ Գանձասարի կաթողիկոսություն անվանումը<ref>{{Cite book |title=Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան |publisher=Երևան |year=2002}}</ref>։ XVIII դարի առաջին կեսին Արցախի մելիքությունները հանդիսանում էին հայ ժողովրդի քաղաքական և ռազմական կազմակերպվածության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Պարսկական գերիշխանության ներքո նրանք պահպանել էին որոշակի ինքնավարություն և ունեին ներքին կառավարման համակարգ։ Մելիքները հանդես էին գալիս ոչ միայն որպես Արցախի ռազմական ուժ, այլև ազատագրական ծրագրերի ջատագովներից էին։ Կային 5 մելիքություններ, որոնք հայտնի էին նաև Խամսայի մելիքություններ անվամբ<ref>{{Cite book |last=Մաղալյան |first=Արտակ |title=Արցախի մելիքությունները և մելիքական տները XVII-XIX դդ․ |publisher=Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատչություն |year=2007 |page=33}}</ref>․ # [[Գյուլիստանի բերդ|Գյուլիստանի]], ուր իշխում էին Մելիք-Բեգլարյանները, կենտրոնը՝ Գյուլիստանի բերդ։ # [[Ջրաբերդի մելիքություն|Ջրաբերդի]], ուր իշխում էին Մելիք-Իսրայելյանները, կենտրոնը՝ Ջրաբերդ (Ջերմուկի) բերդ։ # [[Խաչենի իշխանական տուն|Խաչենի]], ուր իշխում էին Հասան-Ջալալյանները, կենտրոնը՝ Խաչենաբերդ (Խոխանաբերդ)։ Մելիքության տարածքում էր գտնվում նաև Գանձասարի կաթողիկոսության կենտրոն համանուն վանքը։ # [[Վարանդա գավառ|Վարանդայի]], ուր իշխում էին Մելիք-Շահնազարանները, կենտրոնը՝ Ավետարանոց բերդաքաղաք։ # [[Դիզակի մելիքություն|Դիզակի]], ուր իշխում էին Մելիք-Եգանյանները (Մելիք-Ավանյաններ) կենտրոնը՝ Տող բերդաքաղաք։ Արցախի հայկական մելիքությունները գոյատևեցին մինչև երկրամասի միացումը [[Ռուսաստան|Ռուսաստանին]] (Ռուսական կայսրությանը), որը տեղի ունեցավ [[1813]] թվականին՝ [[Գյուլիստանի պայմանագիր|Գյուլիստանի պայմանագրով]]։ == Արցախի գավառներ և դրանց համապատասխան բնակավայրեր == *'''Միւս Հաբանդ (Սիսական ի Կոտակ, Սիսականի ի Ոստան, Ամարաս)''' - ԼՂՀ [[Հադրութի շրջան]]ը և Մարտունու [[Ֆիզուլիի շրջան|Ֆիզուլի]]ի ու [[Ջեբրաիլի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)|Ջեբրայիլ]]ի շրջանների մի մասը, *'''Վայկունիք (Ծար)'''- [[Քարվաճառ]]ի (Քելբաջարի) շրջանի հիմնական մասը *''' Բերձոր (Բերդաձոր)''' - ԼՂՀ [[Մարտակերտի շրջան]]ի որոշ հատվածներ, մասամբ նաև [[Շահումյանի շրջան (Արցախ)|Շահումյան]]ը և Քարվաճառը * '''Մեծիրանք (Մեծարանք, Խաչեն)'''- Շահումյանից մի հատված և ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանը * '''Մեծկուենք (Մեծկուանք, Մեծ Կող մանք)''' - ԼՂՀ Մարտակերտի և Շահումյանի շրջանների՝ Մեծարանքից ղուրս մնացած մասերը * '''Հարճլանք (Հարջլանք, Հարժլանք)''' - ԼՂՀ Մարտունու շրջանի մի հատվածը և Ֆիզուլիի որոշ տարածքներ * '''Մուխանք (Մխանք, Մխանց տոհմ)''' - ԼՂՀ Մարտունու շրջանի հիմնական մասը * '''Պիանք (Ասպիանղք)''' - ԼՂՀ [[Ասկերանի շրջան|Ասկերան]]ի ու [[Շուշիի շրջան (Արցախ)|Շուշիի շրջան]]ները ոչ լրիվ և [[Աղդամի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ)|Աղդամի շրջան]]ը * '''Պածկանք (Պազկանք, Պարզականք, Պարզկանք, Պանձկանք)''' - ԼՂՀ Ասկերանի ու Շուշիի շրջանները ոչ լրիվ և Աղղամի շրջանը, *'''Կողթ (Կոխտ, Կոխղք)''' - Շահումյանի շրջանի մի մասը և Դաշքեսանի շրջանը * '''Փառնես (Քուստիփառնես, Միջնարցախ)''' - Շամքորի շրջանի հիմնական մասը, որոշ մասեր Ղազախի ու Թովուզի շրջաններից և ՀՀ։ == Տես նաև == * [[Արցախի թագավորություն]] * [[Լեռնային Ղարաբաղ]] * [[Լեռնային Ղարաբաղի պատմություն]] == Գրականություն == #Թ.Խ. Հակոբյան- Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, 1981,463 էջ։ [[Կատեգորիա:Արցախ նահանգ]] 5gv2zzh328oa9ibhx88edf6jijw2vvz 0 8331 10806694 10806014 2026-06-30T10:41:36Z Beko 1511 Թերությունները վերացվել են 10806694 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Գուգարք (այլ կիրառումներ)}} [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] (գրաբարում՝ Գուգարաց աշխարհ), [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] տասներեքերորդ նահանգն էր, որը գտնվում էր Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային հատվածում։ Այն սահմանակից էր [[Վիրք|Վիրքին]] (Իբերիային) և կարևոր ռազմավարական նշանակություն ուներ՝ պաշտպանելով Հայաստանի հյուսիսային սահմանները։ Գուգարքը հայտնի էր իր բերրի հովիտներով, անտառներով և առևտրական ճանապարհներով։ Նահանգը կարևոր դեր էր խաղում Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքում, իսկ նրա մի շարք գավառներ տարբեր ժամանակներում դարձել են հայ իշխանական տների հենակետեր։ «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում Գուգարքը ներկայացվում է որպես բազմագավառ նահանգ, որն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածքում<ref name=":7">{{Cite book |last=Անանիա Շիրակացի |title=Աշխարհացոյց |year=Երևան, 1944:}}</ref>։ == Անվանում == {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ|անվանում=Գուգարք|ներառում=10|գլ. քաղաք=[[Արդահան (քաղաք)|Արդահան]]|այլ քաղաք=Կաղարջք, Ծոփ, Կողբաքար|Տարածք=|տոհմ=[[Գուգարաց]], [[Միհրանյաններ]]|Առավելագույն բարձրություն=|Ամենացածր կետ=|Տարածքով=13|Կազմում է=|կատեգորիա=|ներկա={{դրոշավորում|Վրաստան}}, {{դրոշավորում|Հայաստան}}|Պատմական ազգային կազմ=[[Հայեր]]|Ներկայիս ազգային կազմ=[[Հայեր]], [[Վրացիներ]]|Պատմական դավանանք={{դրոշավորում|ՀԱԵ}}|Ներկայիս դավանանք={{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, {{դրոշավորում|Վրաց ուղղափառ եկեղեցի}}|քարտեզ=Gugarq location map.png|աշխարհի քարտեզ=}}Գուգարքն իբրև «աշխարհ»–ի անուն հին հայ մատենագրության մեջ հիշատակվում է համեմատաբար հաճախ, սակայն ոչ միշտ նույն ընդգծվածությամբ։ Այն հանդիպում է [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»–ում և այլ վաղ շրջանի աղբյուրներում՝ որպես Մեծ Հայքի հյուսիսային կարևոր նահանգներից մեկը։ Սկզբնաղբյուրներում գործածվել է հիմնականում մեկ ձևով՝ Գուգարք<ref name=":7" />։ Գուգարք անվան ծագումը սովորաբար կապվում է հին ցեղանունի՝ գուգարների հետ, որոնք, ըստ գիտական մոտեցման, հանդիսացել են այդ տարածքի վաղ բնակիչները կամ քաղաքական միավորման հիմք կազմող բնակչական խումբը։ Այսպես, «Գուգարք» ձևը հաճախ մեկնաբանվում է որպես «գուգարների երկիր» կամ «գուգարների աշխարհ», որտեղ «-արք» վերջածանցը արտահայտում է տարածքային ամբողջություն կամ վարչական միավոր։ Միևնույն ժամանակ որոշ ուսումնասիրություններ Գուգարք անվանումը փորձում են կապել լեզվական ավելի հին շերտերի հետ, սակայն այդ վարկածները բավարար հիմնավորված չեն և չեն ստացել ընդհանուր ընդունում գիտական գրականության մեջ։ Այդ պատճառով առավել ընդունված է ցեղանվանական ծագման բացատրությունը։ Սկզբնաղբյուրներում Գուգարքը հաճախ ներկայացվում է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] հյուսիսային սահմանային աշխարհ, որը սահմանակցում էր [[Վիրք|Իբերիային]] և ուներ կարևոր ռազմավարական դիրք<ref name=":0">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |publisher=Երևանի պետական համալսարան |year=1984 |location=Երևան}}</ref>։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Գուգարք նահանգը Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային կարևոր աշխարհներից մեկն էր, որը ուներ մոտավորապես 46,765 կմ² տարածք և իր աշխարհագրական դիրքով հանդիսանում էր Հայաստանի «հյուսիսային դարպասը»։ Նահանգի տարածքը աչքի էր ընկնում լեռնային բարդ ռելիեֆով, խոր կիրճերով, անտառածածկ լանջերով և ջրառատ գետահովիտներով, ինչը մի կողմից դժվարացնում էր հաղորդակցությունը, իսկ մյուս կողմից ապահովում էր բնական պաշտպանական բարձր մակարդակ<ref name=":0" />։ Գուգարքի տարածքային կառուցվածքում առանձնանում էին [[Տաշիր-Ձորագետի թագավորություն|Տաշիրքի]] և [[Լոռվա սարահարթ|Լոռվա]] սարահարթերը, որոնք համարվում էին նահանգի առավել բարեբեր և տնտեսապես զարգացած շրջանները։ Հատկապես Լոռվա սարահարթը, իր ընդարձակ արոտավայրերով և համեմատաբար հարթ ռելիեֆով, ծառայում էր որպես գյուղատնտեսական և անասնապահական հիմնական կենտրոն՝ հաճախ բնութագրվելով որպես Գուգարքի տնտեսական հիմք։ Այս տարածքներում զարգացած էր ինչպես հացահատիկային մշակությունը, այնպես էլ անասնապահությունը, ինչը պայմանավորված էր բնական պայմանների համադրությամբ։ Նահանգի զգալի հատվածը զբաղեցնում էին Գուգարաց լեռնային համակարգերը և խիտ անտառային գոտիները, որոնք տարածվում էին հատկապես գետային հովիտների երկայնքով։ Կուր գետի միջին հոսանքի ավազանը և նրա վտակների՝ [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]] ու [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] հովիտները ստեղծում էին համեմատաբար մեղմ միկրոկլիմա, որը նպաստում էր այգեգործության և տեղական գյուղատնտեսության զարգացմանը<ref name=":1">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://archive.org/details/armenianspeoples00aere |автор=A. E. Redgate |заглавие=The Armenians |год=2000 |издательство=Oxford: Blackwell |pages=[https://archive.org/details/armenianspeoples00aere/page/202 202]}}</ref>։ Այս բնական պայմանները միաժամանակ ձևավորում էին նաև նահանգի բնակեցման առանձնահատկությունները՝ բնակավայրերը հիմնականում կենտրոնանալով հովիտներում և բաց տարածքներում։ Գուգարքը առանձնանում էր նաև իր ընդգծված ռազմավարական նշանակությամբ, քանի որ հանդիսանում էր Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային պաշտպանական գոտիներից մեկը։ Հատկապես կարևոր էին [[Կանգարք]] և [[Ջավախք]] գավառները, որոնք իրենց բարձրադիր դիրքով վերահսկում էին դեպի Վիրք տանող հիմնական ճանապարհները<ref name=":1" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր ոչ միայն պաշտպանական հենակետ, այլև քաղաքական և հաղորդակցական կարևոր հանգույց։ Կենտրոնական տարածքային հանգույցների առումով առանձնանում էին [[Տաշիր]] և [[Ջավախք]] գավառները։ Տաշիրը, իր համեմատաբար զարգացած բնակավայրերով և վարչական նշանակությամբ, հետագայում հիմք դարձավ տարածաշրջանային քաղաքական ձևավորումներին, մինչդեռ Ջավախքի բարձրավանդակը՝ իր լճերով և սառնորակ աղբյուրներով, պահպանել էր ինչպես բնական, այնպես էլ ռազմավարական բարձր արժեք՝ հանդիսանալով հյուսիսային սահմանների վերահսկման կարևոր հենակետերից մեկը<ref name=":3">{{Cite book |last=Claudius Ptolemaeus |title=Geographia |year=Vicenza, 1475}}</ref>։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Գուգարք նահանգը Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային կարևոր աշխարհներից մեկն էր, որը ուներ մոտավորապես 46,765 կմ² տարածք և իր աշխարհագրական դիրքով հանդիսանում էր Հայաստանի «հյուսիսային դարպասը»։ Նահանգի տարածքը աչքի էր ընկնում լեռնային բարդ ռելիեֆով, խոր կիրճերով, անտառածածկ լանջերով և ջրառատ գետահովիտներով, ինչը մի կողմից դժվարացնում էր հաղորդակցությունը, իսկ մյուս կողմից ապահովում էր բնական պաշտպանական բարձր մակարդակ<ref name=":0" />։ Գուգարքի տարածքային կառուցվածքում առանձնանում էին [[Տաշիր-Ձորագետի թագավորություն|Տաշիրքի]] և [[Լոռվա սարահարթ|Լոռվա]] սարահարթերը, որոնք համարվում էին նահանգի առավել բարեբեր և տնտեսապես զարգացած շրջանները։ Հատկապես Լոռվա սարահարթը, իր ընդարձակ արոտավայրերով և համեմատաբար հարթ ռելիեֆով, ծառայում էր որպես գյուղատնտեսական և անասնապահական հիմնական կենտրոն՝ հաճախ բնութագրվելով որպես Գուգարքի տնտեսական հիմք։ Այս տարածքներում զարգացած էր ինչպես հացահատիկային մշակությունը, այնպես էլ անասնապահությունը, ինչը պայմանավորված էր բնական պայմանների համադրությամբ։ Նահանգի զգալի հատվածը զբաղեցնում էին Գուգարաց լեռնային համակարգերը և խիտ անտառային գոտիները, որոնք տարածվում էին հատկապես գետային հովիտների երկայնքով։ Կուր գետի միջին հոսանքի ավազանը և նրա վտակների՝ [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]] ու [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] հովիտները ստեղծում էին համեմատաբար մեղմ միկրոկլիմա, որը նպաստում էր այգեգործության և տեղական գյուղատնտեսության զարգացմանը<ref name=":1" />։ Այս բնական պայմանները միաժամանակ ձևավորում էին նաև նահանգի բնակեցման առանձնահատկությունները՝ բնակավայրերը հիմնականում կենտրոնանալով հովիտներում և բաց տարածքներում։ Գուգարքը առանձնանում էր նաև իր ընդգծված ռազմավարական նշանակությամբ, քանի որ հանդիսանում էր Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային պաշտպանական գոտիներից մեկը։ Հատկապես կարևոր էին [[Կանգարք]] և [[Ջավախք]] գավառները, որոնք իրենց բարձրադիր դիրքով վերահսկում էին դեպի Վիրք տանող հիմնական ճանապարհները<ref name=":1" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր ոչ միայն պաշտպանական հենակետ, այլև քաղաքական և հաղորդակցական կարևոր հանգույց։ Կենտրոնական տարածքային հանգույցների առումով առանձնանում էին [[Տաշիր]] և [[Ջավախք]] գավառները։ Տաշիրը, իր համեմատաբար զարգացած բնակավայրերով և վարչական նշանակությամբ, հետագայում հիմք դարձավ տարածաշրջանային քաղաքական ձևավորումներին, մինչդեռ Ջավախքի բարձրավանդակը՝ իր լճերով և սառնորակ աղբյուրներով, պահպանել էր ինչպես բնական, այնպես էլ ռազմավարական բարձր արժեք՝ հանդիսանալով հյուսիսային սահմանների վերահսկման կարևոր հենակետերից մեկը<ref name=":3" />։ == Վարչական բաժանում == Գուգարք նահանգը, իր ռազմավարական բարդ կառուցվածքին և սահմանային նշանակությանը համապատասխան, ուներ զարգացած վարչական համակարգ, որը կազմված էր մի քանի խոշոր գավառներից։ Ըստ պատմաաշխարհագրական աղբյուրների՝ նահանգը բաղկացած էր մոտ ինը գավառներից, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ իր առանձնահատուկ աշխարհագրական դիրքը, տնտեսական ուղղվածությունը և ռազմավարական նշանակությունը<ref name="Cyrille Toumanoff">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://www.worldcat.org/title/studies-in-christian-caucasian-history/oclc/398120 |автор=Cyrille Toumanoff |заглавие=Studies in Christian Caucasian history |год=1963 |место=Washington |издательство=Georgetown University Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505202919/https://www.worldcat.org/title/studies-in-christian-caucasian-history/oclc/398120 |archive-date=2021-05-05}}{{oq||}}</ref>։ Գուգարքի վարչական կենտրոնները պատմական տարբեր ժամանակներում փոփոխվել են՝ արտացոլելով նահանգի քաղաքական զարգացումները։ Վաղ շրջանում որպես բդեշխական նստավայր հանդես էր գալիս [[Ցուրտավի|Ցուրտավը]], որը գտնվում էր հյուսիսային հատվածում։ Ավելի ուշ շրջանից սկսած նահանգի գլխավոր կենտրոնը դարձավ [[Լոռի Բերդ (գյուղ)|Լոռին]] (Լոռե), որը կառուցված լինելով Դեբեդ և Ձորագետ գետերի միախառնման վայրում՝ ուներ բնական պաշտպանական առավելություն և վերածվեց տարածաշրջանի կարևոր քաղաքական ու տնտեսական կենտրոնի<ref name=":6">{{Cite book |title=Հայաստանի ազգային ատլաս, հատոր Բ |publisher=«Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն» ՊՈԱԿ |year=2008 |location=Երևան}}</ref>։ '''Նահանգի գավառները''' * '''Ձորոփոր''' – կենտրոնը՝ Կայան (բերդ) * '''Կողբոփոր''' – կենտրոնը՝ Կողբաքար * '''Ծոբոփոր''' – կենտրոնը՝ Ծոբա բերդ * '''Տաշիր''' – կենտրոնը՝ Լոռի (Լոռե բերդաքաղաք) * '''Թռեղք''' (Տրեղք) – կենտրոնը՝ Ծալկա * '''Կանգարք''' – կենտրոնը՝ Կեչուտ * '''Վերին Ջավախք''' – կենտրոնը՝ Կումուրդո * '''Կլարջք''' (Կղարջք) – կենտրոնը՝ Արտանուջ * '''Աշոցք''' – կենտրոնը՝ Աշոցք (բնակավայր) === 1. Ձորոփոր === Ձորոփորը գտնվում էր Դեբեդ գետի ստորին հոսանքի շրջանում (ներկայիս Թումանյանի տարածաշրջանի մասեր)։ Ինչպես վկայում է անվանումը, այն ընդգրկում էր խոր գետահովիտներ և կիրճային տարածքներ։ Այս գավառը համարվում էր ռազմավարական կարևոր անցումային գոտի, որտեղ բնական քարանձավներն ու դժվարանցանելի տեղանքները հաճախ օգտագործվում էին որպես պաշտպանական ամրություններ<ref name=":8">{{Cite book |last=Երեմյան Ս. Տ. |title=Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |year=Երևան, 1963:}}</ref>։ === 2. Կողբոփոր<ref name=":0" /> === Կողբոփորը տարածվում էր Կողբ գետի հովտում (ներկայիս [[Նոյեմբերյանի շրջան]])։ Այն առանձնանում էր անտառային հարուստ ռեսուրսներով և սահմանային դիրքով՝ հանդիսանալով Գուգարքի և [[Ուտիք]] նահանգի միջև կապող միջնորդական գոտի։ Այս հանգամանքը նրան տալիս էր ինչպես տնտեսական, այնպես էլ հաղորդակցական կարևոր դեր<ref name=":9">{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - Տարոն |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B6 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.nayiri.com}}</ref>։ === 3. Ծոբոփոր === Ծոբոփորը գտնվում էր Կուրի աջափնյա շրջանում և ուներ ընդգծված սահմանային բնույթ։ Գավառի տարածքում էր գտնվում Ծոբա բերդը, որը ռազմավարական հենակետ էր։ Իր դիրքի և բերրի հողերի պատճառով այս տարածքը հաճախ դարձել է հայ-վրացական ռազմական և քաղաքական բախումների վայր<ref name=":7" />։ === 4. Տաշիր === Տաշիրը Գուգարքի ամենախոշոր և կենտրոնական գավառն էր, որը ընդգրկում էր Լոռվա ողջ սարահարթը։ Հարթ ռելիեֆը և բարենպաստ կլիման նպաստում էին զարգացած գյուղատնտեսությանը։ Տաշիրը հանդիսանում էր նահանգի տնտեսական հիմքը, իսկ Լոռի բերդաքաղաքը՝ նրա վարչական և քաղաքական կենտրոններից մեկը<ref name=":4">{{Cite book |last=Մկրտչյան Շ.Մ |title=Լոռու պատմական հուշարձանները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1988 |location=Երևան}}</ref>։ === 5. Թռեղք (Տրեղք) === Թռեղքը գտնվում էր նահանգի հյուսիսարևմտյան բարձրադիր գոտում (ներկայիս Ծալկայի շրջան)։ Այն առանձնանում էր խիստ կլիմայով և բարձր լեռնային պայմաններով։ Գավառը հայտնի էր իր արոտավայրերով և սառնորակ աղբյուրներով, որոնք նպաստում էին հիմնականում անասնապահության զարգացմանը<ref name=":0" />։ === 6. Կանգարք === [[Կանգարք|Կանգարքը]] գտնվում էր Ջավախքից հարավ-արևելք և համեմատաբար փոքր, սակայն խիտ բնակեցված գավառ էր։ Բագրատունյաց ժամանակաշրջանում այն ունեցել է տնտեսական ակտիվություն և կարևոր դեր՝ որպես տեղական արտադրության և բնակեցման կենտրոն<ref name=":8" />։ === 7. Ջավախք (Վերին և Ներքին) === [[Պատկեր:Javakhetihistorical.svg|link=https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Javakhetihistorical.svg|մինի|Ջաւախքի սահմանները Վրաստանի քարտէսին վրայ]] Ջավախքը զբաղեցնում էր հրաբխային բարձրավանդակը և բաժանված էր երկու մասի՝ Վերին և Ներքին Ջավախք։ Վերին Ջավախքը ընդգրկում էր Փարվանա լճի շրջակայքը, իսկ Ներքինը՝ Ախալքալաքի տարածաշրջանը։ Գավառը հայտնի էր իր լճերով, սառնաշունչ կլիմայով և անառիկ պաշտպանական դիրքով՝ ներառյալ Թմկաբերդի նման ամրությունները<ref name=":9" />։ === 8. Մանգլյաց փոր === [[Մանգլյաց փոր|Մանգլյաց փորը]] գտնվում էր Կուրի վտակների հովիտներում՝ նահանգի հյուսիսային հատվածում։ Այն ուներ ընդգծված պաշտպանական նշանակություն և վերահսկում էր դեպի Թիֆլիս տանող հիմնական ճանապարհները՝ հանդիսանալով կարևոր սահմանային հենակետ<ref name=":9" />։ === 9. Բողնոփոր === [[Բողնոփոր|Բողնոփորը]] տեղակայված էր Վիրահայոց լեռների ստորոտներում և սահմանակից էր Վիրքին։ Գավառը աչքի էր ընկնում ակտիվ մշակութային և վարչական կապերով, քանի որ այստեղ ձևավորվում էին հայ-վրացական շփումների կարևոր կենտրոններ<ref name=":0" />։ == Մշակույթ, կրթություն և հոգևոր կյանք == Գուգարք նահանգը, լինելով [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] հյուսիսային սահմանային աշխարհը, առանձնահատուկ դեր է ունեցել ոչ միայն ռազմական և վարչական, այլև մշակութային ու հոգևոր կյանքի ձևավորման գործընթացում։ Նրա աշխարհագրական դիրքը նպաստել է հայ-վրացական մշակութային սերտ փոխազդեցություններին, ինչպես նաև քրիստոնեական դպրության և գրական ավանդույթների տարածմանը։ Գուգարքում վաղ միջնադարից ձևավորվել են կրթական և գրչական կարևոր կենտրոններ, որոնք հետագայում վերածվել են համահայկական նշանակության մշակութային օջախների։ Նահանգի վանական համալիրները եղել են ոչ միայն հոգևոր, այլև գիտական կյանքի կենտրոններ, որտեղ զարգացել են թարգմանչական արվեստը, ձեռագրերի գրությունը և պատմագրական մտածողությունը<ref>{{Cite book |last=Hewsən R., |title=Armenia: A Historical Atlas |year=Chicago, 2001.}}</ref>։ Այս միջավայրում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել միջնադարյան կրթական համակարգը, որը հիմնված էր եկեղեցական դպրոցների վրա։ Մշակութային կյանքում կարևոր դեր է ունեցել բանավոր ավանդույթը՝ բանահյուսությունը, որտեղ արտացոլվել են սահմանային կյանքի բարդությունները, բնակչության ռազմականացված կենցաղը և հյուսիսային լեռնականների դիմակայության պատմական հիշողությունը։ Այս ավանդույթները փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով տարածաշրջանի ինքնատիպ մշակութային դիմագիծը<ref name=":10">{{Cite book |last=Լ. Բաբայան |title=«Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում» |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1964}}</ref>։ === Հոգևոր և պատմական հուշարձաններ === '''Օձունի տաճար''' [[Պատկեր:Odzoun.jpg|ձախից|մինի|Օձունի տաճար]] Գուգարքի ամենանշանավոր հոգևոր կենտրոններից է [[Օձունի տաճար|Օձունի Սուրբ Աստվածածին]] եկեղեցին, որը համարվում է վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության կարևորագույն օրինակներից մեկը։ Տաճարը առանձնանում է իր յուրահատուկ ճարտարապետական լուծումներով և կոթողային հուշակառույցներով։ Այն դարեր շարունակ եղել է Գուգարաց բդեշխության հոգևոր կենտրոններից մեկը և կարևոր դեր է ունեցել տարածաշրջանի կրոնական կյանքի կազմակերպման մեջ<ref name=":42">{{Cite book |last=Մկրտչյան Շ.Մ |title=Լոռու պատմական հուշարձանները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1988 |location=Երևան}}</ref>։ '''Լոռի բերդ''' Տաշիր գավառում գտնվող Լոռի (Լոռե) բերդաքաղաքը Գուգարքի քաղաքական և վարչական ամենակարևոր կենտրոններից էր։ Կառուցված լինելով Դեբեդ և Ձորագետ գետերի միախառնման վայրում՝ այն ուներ բնական պաշտպանական առավելություններ։ 11-րդ դարում Լոռին դարձել է [[Կյուրիկյան թագավորություն|Կյուրիկյան թագավորության]] մայրաքաղաքը և վերածվել է կարևոր առևտրական և քաղաքային կենտրոնի, որտեղ հատվել են տարածաշրջանային և միջազգային առևտրային ուղիները<ref name=":2">{{Cite book |last=Եղիազարյան Հ.Ա. |title=Լոռի. Պատմական հուշարձանները և նրանց վիմական արձանագրությունները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1960 |location=Երևան}}</ref>։<gallery mode="packed"> Պատկեր:Lori_Berd,_Armenia,_2016-09-30,_DD_63-65_HDR.jpg Պատկեր:Լոռի_բերդ_4.jpg Պատկեր:Լոռի_բերդաքաղաք._միջնաբերդ.JPG|Լոռի բերդաքաղաք․ միջնաբերդ Պատկեր:Լոռե_բերդաքաղաք,_եկեղեցի.JPG|Լոռի բերդաքաղաք, եկեղեցի Պատկեր:Լոռի_բերդ_ամրոց-_բաղնիք_(9).JPG|Լոռի բերդաքաղաք, բաղնիք Պատկեր:Բաղնիք,_Լոռե_բերդաքաղաք_(1).JPG|Լոռի բերդաքաղաք, բաղնիք Պատկեր:Lori_berd_fortress_004.JPG </gallery>'''Ջավախքի ամրոցներ՝ Թմկաբերդ''' Ջավախք գավառի ամենահայտնի ամրոցներից է [[Թմբկաբերդ|Թմկաբերդը]] (Թմուկ), որը տեղակայված է [[Կուր|Կուր գետի]] ավազանում և հայտնի է իր անառիկ դիրքով։ Այն ոչ միայն ռազմական նշանակություն ուներ, այլև մտել է հայ գրականության մեջ՝ [[Հովհաննես Թումանյան|Հովհաննես Թումանյանի]] «Թմկաբերդի առումը» ստեղծագործության միջոցով։ Ջավախքում առանձնանում են նաև Ախալքալաքի և Ծունդայի ամրոցները, որոնք վերահսկել են հյուսիսային ռազմավարական ուղիները<ref name=":2" />։ '''Հաղպատ և Սանահին''' [[Պատկեր:Monasterio_de_Haghpat,_Armenia,_2016-09-30,_DD_04.jpg|ձախից|մինի|220x220փքս|Հաղպատի վանքը․ կենտրոնում երևում է Սուրբ Նշան եկեղեցին, 2016 թվական]] Գուգարքի մշակութային կյանքի բարձրակետը համարվում են Հաղպատ և Սանահին վանական համալիրները։ Սանահինը եղել է գիտական և կրթական կենտրոն, որտեղ զարգացել են «յոթ ազատ արվեստները» և գործել է Գրիգոր Մագիստրոսի հիմնած կրթական միջավայրը։ Հաղպատը, իր հերթին, հայտնի է եղել որպես գրչության և ձեռագրերի ստեղծման ու պահպանման կենտրոն, որտեղ ձևավորվել են հայկական միջնադարյան ձեռագրական արվեստի բարձրարժեք նմուշներ<ref name=":2" />։ '''Ախթալա (Պղնձահանք)''' [[Պատկեր:Akhatala_001.jpg|մինի|Ախթալայի վանքի Սուրբ Աստվածածին գլխավոր եկեղեցին]] Գուգարքի հյուսիսային հատվածում գտնվող [[Ախթալայի վանք|Ախթալայի վանքը]] առանձնանում է իր որմնանկարներով և մշակութային բազմաշերտությամբ։ Այն եղել է ինչպես հոգևոր, այնպես էլ տնտեսական կենտրոն՝ կապված հանքարդյունաբերության հետ։ Ախթալան համարվել է հայ-քաղկեդոնական մշակույթի կարևոր օջախ, ինչը վկայում է Գուգարքի բազմամշակութային բնույթի մասին<ref name=":42" />։ == Տնտեսական և առևտրային կյանք == Գուգարքի տնտեսությունը հիմնված էր բնական հարստությունների բազմազանության և տարանցիկ առևտրի վերահսկման վրա։ Նահանգը համարվում էր [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] կարևոր տնտեսական գոտիներից մեկը, որտեղ համադրվել են հանքարդյունաբերությունը, անասնապահությունը և արհեստագործությունը։ Հանքարդյունաբերությունն ու մետաղագործությունը առանձնահատուկ զարգացում էին ստացել, հատկապես Տաշիրի և հյուսիսային գավառների տարածքներում։ [[Ախթալայի վանք|Ախթալայի]] և հարակից շրջանների պղնձի, երկաթի և արծաթի հանքերը հիմք էին հանդիսանում դարբնության, զինագործության և ոսկերչության զարգացման համար<ref name=":9" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր նաև ռազմական արտադրության կարևոր կենտրոն։Անտառային ռեսուրսները լայնորեն օգտագործվում էին շինարարության և կենցաղային արհեստների մեջ։ Փայտամշակման և փորագրության ավանդույթները այստեղ հասել էին բարձր գեղարվեստական մակարդակի, ինչի վկայությունն են միջնադարյան վանական համալիրների դռներն ու կահույքային տարրերը։ Անասնապահությունը հատկապես զարգացած էր [[Ջավախքի բարձրավանդակ|Ջավախքի]] և Տաշիրի բարձրավանդակային տարածքներում, որտեղ բնական արոտավայրերը նպաստում էին խոշոր եղջերավոր անասնապահության և բրդի արտադրության զարգացմանը։ Առևտրային կյանքում կարևոր դեր ունեին Լոռի և շրջակա քաղաքային կենտրոնները, որոնք հանդես էին գալիս որպես տարանցիկ շուկաներ։ Այստեղ իրականացվում էր ապրանքների փոխանակում՝ հայկական մետաղագործական արտադրանքը փոխանակելով հյուսիսից բերվող մորթիների, աղի և այլ ապրանքների հետ<ref name=":8" />։ == Տրանսպորտային համակարգ == Գուգարքի ճանապարհային ցանցը ձևավորվել էր նրա լեռնային ռելիեֆի և [[Կովկաս|Կովկասի]] ու Հայաստանի միջև կապող օղակ լինելու հանգամանքով։ Նահանգը հանդիսանում էր կարևոր միջանցք, որով անցնում էին ինչպես առևտրական, այնպես էլ ռազմական ուղիներ։ Միջազգային տարանցիկ ճանապարհները կապում էին Հայաստանը Վիրքի (Վրաստան) հետ՝ սկսվելով Այրարատից, անցնելով Լոռու ձորով և Տաշիրով՝ հասնելով դեպի Թիֆլիս։ Այս ուղիները ռազմավարական մեծ նշանակություն ունեին, քանի որ ապահովում էին Հայաստանի հյուսիսային կապերը։ Գետահովիտային հաղորդակցությունը հիմնականում իրականացվում էր [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]], [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] և [[Կուր|Կուրի]] ավազաններով<ref name=":10" />։ Այս բնական միջանցքները միաժամանակ վերահսկվում էին ամրոցային համակարգով, որը թույլ էր տալիս վերահսկել յուրաքանչյուր նեղ անցուղի։ Տրանսպորտային համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունեին կամուրջները, որոնցից ամենահայտնին [[Սանահինի վանական համալիր|Սանահինի]] միջնադարյան կամուրջն էր՝ Դեբեդի վրա, որը համարվում է հայկական ճարտարապետության բարձրարժեք ինժեներական նմուշներից մեկը։ Լեռնանցքներն ու կիրճերը, որոնք հայտնի էին որպես «Գուգարաց դռներ», անհրաժեշտության դեպքում կարող էին արագորեն փակվել՝ վերածելով ամբողջ նահանգը բնական ամրոցի, ինչը Գուգարքին տալիս էր բացառիկ պաշտպանական առավելություն<ref name=":5">{{Cite book |last=Մանանդյան Հ. |title=Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները |year=Երևան, 1936:}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Գրականություն == # Անանիա Շիրակացի։ Աշխարհացոյց։ Երևան, 1944։ # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան: Երևանի պետական համալսարան, 1984։ # Redgate A. E. The Armenians։ Oxford: Blackwell Publishers, 2000. # Ptolemaeus Claudius. Geographia։ Vicenza, 1475. # Հայաստանի ազգային ատլաս։ Հատոր Բ։ Երևան: «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն» ՊՈԱԿ, 2008։ # «Պատմական բառարան. Բղեժ»։ mar-amirchanyan.livejournal.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Եղիազարյան Հ. Ա. Լոռի. Պատմական հուշարձանները և նրանց վիմական արձանագրությունները։ Երևան: «Հայաստան», 1960։ # Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ս. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան. Տարոն։ (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Խորենացի Մ. Հայոց պատմություն։ Երևան, 1981։ # Toumanoff Cyrille. Studies in Christian Caucasian History։ Washington: Georgetown University Press, 1963. # Երեմյան Ս. Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան, 1963։ # Մկրտչյան Շ. Մ. Լոռու պատմական հուշարձանները։ Երևան: «Հայաստան», 1988։ # Hewsen Robert H. Armenia: A Historical Atlas։ Chicago: University of Chicago Press, 2001. # Բաբայան Լ. Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա, 1964։ # Մանանդյան Հ. Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Գուգարք]] r5l8vjww48ghqwhj18xrq3wd7edtgmp 10806696 10806694 2026-06-30T10:42:18Z Beko 1511 /* Տարածքային առանձնահատկություններ */ 10806696 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Գուգարք (այլ կիրառումներ)}} [[Գուգարք (նահանգ)|Գուգարք]] (գրաբարում՝ Գուգարաց աշխարհ), [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] տասներեքերորդ նահանգն էր, որը գտնվում էր Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային հատվածում։ Այն սահմանակից էր [[Վիրք|Վիրքին]] (Իբերիային) և կարևոր ռազմավարական նշանակություն ուներ՝ պաշտպանելով Հայաստանի հյուսիսային սահմանները։ Գուգարքը հայտնի էր իր բերրի հովիտներով, անտառներով և առևտրական ճանապարհներով։ Նահանգը կարևոր դեր էր խաղում Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքում, իսկ նրա մի շարք գավառներ տարբեր ժամանակներում դարձել են հայ իշխանական տների հենակետեր։ «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»-ում Գուգարքը ներկայացվում է որպես բազմագավառ նահանգ, որն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել Մեծ Հայքի վարչատարածքային կառուցվածքում<ref name=":7">{{Cite book |last=Անանիա Շիրակացի |title=Աշխարհացոյց |year=Երևան, 1944:}}</ref>։ == Անվանում == {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ|անվանում=Գուգարք|ներառում=10|գլ. քաղաք=[[Արդահան (քաղաք)|Արդահան]]|այլ քաղաք=Կաղարջք, Ծոփ, Կողբաքար|Տարածք=|տոհմ=[[Գուգարաց]], [[Միհրանյաններ]]|Առավելագույն բարձրություն=|Ամենացածր կետ=|Տարածքով=13|Կազմում է=|կատեգորիա=|ներկա={{դրոշավորում|Վրաստան}}, {{դրոշավորում|Հայաստան}}|Պատմական ազգային կազմ=[[Հայեր]]|Ներկայիս ազգային կազմ=[[Հայեր]], [[Վրացիներ]]|Պատմական դավանանք={{դրոշավորում|ՀԱԵ}}|Ներկայիս դավանանք={{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, {{դրոշավորում|Վրաց ուղղափառ եկեղեցի}}|քարտեզ=Gugarq location map.png|աշխարհի քարտեզ=}}Գուգարքն իբրև «աշխարհ»–ի անուն հին հայ մատենագրության մեջ հիշատակվում է համեմատաբար հաճախ, սակայն ոչ միշտ նույն ընդգծվածությամբ։ Այն հանդիպում է [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացու]] «[[Աշխարհացույց|Աշխարհացոյց]]»–ում և այլ վաղ շրջանի աղբյուրներում՝ որպես Մեծ Հայքի հյուսիսային կարևոր նահանգներից մեկը։ Սկզբնաղբյուրներում գործածվել է հիմնականում մեկ ձևով՝ Գուգարք<ref name=":7" />։ Գուգարք անվան ծագումը սովորաբար կապվում է հին ցեղանունի՝ գուգարների հետ, որոնք, ըստ գիտական մոտեցման, հանդիսացել են այդ տարածքի վաղ բնակիչները կամ քաղաքական միավորման հիմք կազմող բնակչական խումբը։ Այսպես, «Գուգարք» ձևը հաճախ մեկնաբանվում է որպես «գուգարների երկիր» կամ «գուգարների աշխարհ», որտեղ «-արք» վերջածանցը արտահայտում է տարածքային ամբողջություն կամ վարչական միավոր։ Միևնույն ժամանակ որոշ ուսումնասիրություններ Գուգարք անվանումը փորձում են կապել լեզվական ավելի հին շերտերի հետ, սակայն այդ վարկածները բավարար հիմնավորված չեն և չեն ստացել ընդհանուր ընդունում գիտական գրականության մեջ։ Այդ պատճառով առավել ընդունված է ցեղանվանական ծագման բացատրությունը։ Սկզբնաղբյուրներում Գուգարքը հաճախ ներկայացվում է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] հյուսիսային սահմանային աշխարհ, որը սահմանակցում էր [[Վիրք|Իբերիային]] և ուներ կարևոր ռազմավարական դիրք<ref name=":0">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն |publisher=Երևանի պետական համալսարան |year=1984 |location=Երևան}}</ref>։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == Գուգարք նահանգը Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային կարևոր աշխարհներից մեկն էր, որը ուներ մոտավորապես 46,765 կմ² տարածք և իր աշխարհագրական դիրքով հանդիսանում էր Հայաստանի «հյուսիսային դարպասը»։ Նահանգի տարածքը աչքի էր ընկնում լեռնային բարդ ռելիեֆով, խոր կիրճերով, անտառածածկ լանջերով և ջրառատ գետահովիտներով, ինչը մի կողմից դժվարացնում էր հաղորդակցությունը, իսկ մյուս կողմից ապահովում էր բնական պաշտպանական բարձր մակարդակ<ref name=":0" />։ Գուգարքի տարածքային կառուցվածքում առանձնանում էին [[Տաշիր-Ձորագետի թագավորություն|Տաշիրքի]] և [[Լոռվա սարահարթ|Լոռվա]] սարահարթերը, որոնք համարվում էին նահանգի առավել բարեբեր և տնտեսապես զարգացած շրջանները։ Հատկապես Լոռվա սարահարթը, իր ընդարձակ արոտավայրերով և համեմատաբար հարթ ռելիեֆով, ծառայում էր որպես գյուղատնտեսական և անասնապահական հիմնական կենտրոն՝ հաճախ բնութագրվելով որպես Գուգարքի տնտեսական հիմք։ Այս տարածքներում զարգացած էր ինչպես հացահատիկային մշակությունը, այնպես էլ անասնապահությունը, ինչը պայմանավորված էր բնական պայմանների համադրությամբ։ Նահանգի զգալի հատվածը զբաղեցնում էին Գուգարաց լեռնային համակարգերը և խիտ անտառային գոտիները, որոնք տարածվում էին հատկապես գետային հովիտների երկայնքով։ Կուր գետի միջին հոսանքի ավազանը և նրա վտակների՝ [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]] ու [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] հովիտները ստեղծում էին համեմատաբար մեղմ միկրոկլիմա, որը նպաստում էր այգեգործության և տեղական գյուղատնտեսության զարգացմանը<ref name=":1">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://archive.org/details/armenianspeoples00aere |автор=A. E. Redgate |заглавие=The Armenians |год=2000 |издательство=Oxford: Blackwell |pages=[https://archive.org/details/armenianspeoples00aere/page/202 202]}}</ref>։ Այս բնական պայմանները միաժամանակ ձևավորում էին նաև նահանգի բնակեցման առանձնահատկությունները՝ բնակավայրերը հիմնականում կենտրոնանալով հովիտներում և բաց տարածքներում։ Գուգարքը առանձնանում էր նաև իր ընդգծված ռազմավարական նշանակությամբ, քանի որ հանդիսանում էր Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային պաշտպանական գոտիներից մեկը։ Հատկապես կարևոր էին [[Կանգարք]] և [[Ջավախք]] գավառները, որոնք իրենց բարձրադիր դիրքով վերահսկում էին դեպի Վիրք տանող հիմնական ճանապարհները<ref name=":1" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր ոչ միայն պաշտպանական հենակետ, այլև քաղաքական և հաղորդակցական կարևոր հանգույց։ Կենտրոնական տարածքային հանգույցների առումով առանձնանում էին [[Տաշիր]] և [[Ջավախք]] գավառները։ Տաշիրը, իր համեմատաբար զարգացած բնակավայրերով և վարչական նշանակությամբ, հետագայում հիմք դարձավ տարածաշրջանային քաղաքական ձևավորումներին, մինչդեռ Ջավախքի բարձրավանդակը՝ իր լճերով և սառնորակ աղբյուրներով, պահպանել էր ինչպես բնական, այնպես էլ ռազմավարական բարձր արժեք՝ հանդիսանալով հյուսիսային սահմանների վերահսկման կարևոր հենակետերից մեկը<ref name=":3">{{Cite book |last=Claudius Ptolemaeus |title=Geographia |year=Vicenza, 1475}}</ref>։ == Տարածքային առանձնահատկություններ == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Գուգարք նահանգը Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային կարևոր աշխարհներից մեկն էր, որը ուներ մոտավորապես 46,765 կմ² տարածք և իր աշխարհագրական դիրքով հանդիսանում էր Հայաստանի «հյուսիսային դարպասը»։ Նահանգի տարածքը աչքի էր ընկնում լեռնային բարդ ռելիեֆով, խոր կիրճերով, անտառածածկ լանջերով և ջրառատ գետահովիտներով, ինչը մի կողմից դժվարացնում էր հաղորդակցությունը, իսկ մյուս կողմից ապահովում էր բնական պաշտպանական բարձր մակարդակ<ref name=":0" />։ Գուգարքի տարածքային կառուցվածքում առանձնանում էին [[Տաշիր-Ձորագետի թագավորություն|Տաշիրքի]] և [[Լոռվա սարահարթ|Լոռվա]] սարահարթերը, որոնք համարվում էին նահանգի առավել բարեբեր և տնտեսապես զարգացած շրջանները։ Հատկապես Լոռվա սարահարթը, իր ընդարձակ արոտավայրերով և համեմատաբար հարթ ռելիեֆով, ծառայում էր որպես գյուղատնտեսական և անասնապահական հիմնական կենտրոն՝ հաճախ բնութագրվելով որպես Գուգարքի տնտեսական հիմք։ Այս տարածքներում զարգացած էր ինչպես հացահատիկային մշակությունը, այնպես էլ անասնապահությունը, ինչը պայմանավորված էր բնական պայմանների համադրությամբ։ Նահանգի զգալի հատվածը զբաղեցնում էին Գուգարաց լեռնային համակարգերը և խիտ անտառային գոտիները, որոնք տարածվում էին հատկապես գետային հովիտների երկայնքով։ Կուր գետի միջին հոսանքի ավազանը և նրա վտակների՝ [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]] ու [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] հովիտները ստեղծում էին համեմատաբար մեղմ միկրոկլիմա, որը նպաստում էր այգեգործության և տեղական գյուղատնտեսության զարգացմանը<ref name=":1" />։ Այս բնական պայմանները միաժամանակ ձևավորում էին նաև նահանգի բնակեցման առանձնահատկությունները՝ բնակավայրերը հիմնականում կենտրոնանալով հովիտներում և բաց տարածքներում։ Գուգարքը առանձնանում էր նաև իր ընդգծված ռազմավարական նշանակությամբ, քանի որ հանդիսանում էր Մեծ Հայքի հյուսիսային սահմանային պաշտպանական գոտիներից մեկը։ Հատկապես կարևոր էին [[Կանգարք]] և [[Ջավախք]] գավառները, որոնք իրենց բարձրադիր դիրքով վերահսկում էին դեպի Վիրք տանող հիմնական ճանապարհները<ref name=":1" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր ոչ միայն պաշտպանական հենակետ, այլև քաղաքական և հաղորդակցական կարևոր հանգույց։ Կենտրոնական տարածքային հանգույցների առումով առանձնանում էին [[Տաշիր]] և [[Ջավախք]] գավառները։ Տաշիրը, իր համեմատաբար զարգացած բնակավայրերով և վարչական նշանակությամբ, հետագայում հիմք դարձավ տարածաշրջանային քաղաքական ձևավորումներին, մինչդեռ Ջավախքի բարձրավանդակը՝ իր լճերով և սառնորակ աղբյուրներով, պահպանել էր ինչպես բնական, այնպես էլ ռազմավարական բարձր արժեք՝ հանդիսանալով հյուսիսային սահմանների վերահսկման կարևոր հենակետերից մեկը<ref name=":3" />։ == Վարչական բաժանում == Գուգարք նահանգը, իր ռազմավարական բարդ կառուցվածքին և սահմանային նշանակությանը համապատասխան, ուներ զարգացած վարչական համակարգ, որը կազմված էր մի քանի խոշոր գավառներից։ Ըստ պատմաաշխարհագրական աղբյուրների՝ նահանգը բաղկացած էր մոտ ինը գավառներից, որոնցից յուրաքանչյուրն ուներ իր առանձնահատուկ աշխարհագրական դիրքը, տնտեսական ուղղվածությունը և ռազմավարական նշանակությունը<ref name="Cyrille Toumanoff">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://www.worldcat.org/title/studies-in-christian-caucasian-history/oclc/398120 |автор=Cyrille Toumanoff |заглавие=Studies in Christian Caucasian history |год=1963 |место=Washington |издательство=Georgetown University Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20210505202919/https://www.worldcat.org/title/studies-in-christian-caucasian-history/oclc/398120 |archive-date=2021-05-05}}{{oq||}}</ref>։ Գուգարքի վարչական կենտրոնները պատմական տարբեր ժամանակներում փոփոխվել են՝ արտացոլելով նահանգի քաղաքական զարգացումները։ Վաղ շրջանում որպես բդեշխական նստավայր հանդես էր գալիս [[Ցուրտավի|Ցուրտավը]], որը գտնվում էր հյուսիսային հատվածում։ Ավելի ուշ շրջանից սկսած նահանգի գլխավոր կենտրոնը դարձավ [[Լոռի Բերդ (գյուղ)|Լոռին]] (Լոռե), որը կառուցված լինելով Դեբեդ և Ձորագետ գետերի միախառնման վայրում՝ ուներ բնական պաշտպանական առավելություն և վերածվեց տարածաշրջանի կարևոր քաղաքական ու տնտեսական կենտրոնի<ref name=":6">{{Cite book |title=Հայաստանի ազգային ատլաս, հատոր Բ |publisher=«Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն» ՊՈԱԿ |year=2008 |location=Երևան}}</ref>։ '''Նահանգի գավառները''' * '''Ձորոփոր''' – կենտրոնը՝ Կայան (բերդ) * '''Կողբոփոր''' – կենտրոնը՝ Կողբաքար * '''Ծոբոփոր''' – կենտրոնը՝ Ծոբա բերդ * '''Տաշիր''' – կենտրոնը՝ Լոռի (Լոռե բերդաքաղաք) * '''Թռեղք''' (Տրեղք) – կենտրոնը՝ Ծալկա * '''Կանգարք''' – կենտրոնը՝ Կեչուտ * '''Վերին Ջավախք''' – կենտրոնը՝ Կումուրդո * '''Կլարջք''' (Կղարջք) – կենտրոնը՝ Արտանուջ * '''Աշոցք''' – կենտրոնը՝ Աշոցք (բնակավայր) === 1. Ձորոփոր === Ձորոփորը գտնվում էր Դեբեդ գետի ստորին հոսանքի շրջանում (ներկայիս Թումանյանի տարածաշրջանի մասեր)։ Ինչպես վկայում է անվանումը, այն ընդգրկում էր խոր գետահովիտներ և կիրճային տարածքներ։ Այս գավառը համարվում էր ռազմավարական կարևոր անցումային գոտի, որտեղ բնական քարանձավներն ու դժվարանցանելի տեղանքները հաճախ օգտագործվում էին որպես պաշտպանական ամրություններ<ref name=":8">{{Cite book |last=Երեմյան Ս. Տ. |title=Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |year=Երևան, 1963:}}</ref>։ === 2. Կողբոփոր<ref name=":0" /> === Կողբոփորը տարածվում էր Կողբ գետի հովտում (ներկայիս [[Նոյեմբերյանի շրջան]])։ Այն առանձնանում էր անտառային հարուստ ռեսուրսներով և սահմանային դիրքով՝ հանդիսանալով Գուգարքի և [[Ուտիք]] նահանգի միջև կապող միջնորդական գոտի։ Այս հանգամանքը նրան տալիս էր ինչպես տնտեսական, այնպես էլ հաղորդակցական կարևոր դեր<ref name=":9">{{Cite web |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, Թ.Խ. Հակոբյան, Ստ.Տ. Մելիք-Բախշյան, Հ.Խ. Բարսեղյան - Տարոն |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B6 |accessdate=2022 թ․ մարտի 12 |website=www.nayiri.com}}</ref>։ === 3. Ծոբոփոր === Ծոբոփորը գտնվում էր Կուրի աջափնյա շրջանում և ուներ ընդգծված սահմանային բնույթ։ Գավառի տարածքում էր գտնվում Ծոբա բերդը, որը ռազմավարական հենակետ էր։ Իր դիրքի և բերրի հողերի պատճառով այս տարածքը հաճախ դարձել է հայ-վրացական ռազմական և քաղաքական բախումների վայր<ref name=":7" />։ === 4. Տաշիր === Տաշիրը Գուգարքի ամենախոշոր և կենտրոնական գավառն էր, որը ընդգրկում էր Լոռվա ողջ սարահարթը։ Հարթ ռելիեֆը և բարենպաստ կլիման նպաստում էին զարգացած գյուղատնտեսությանը։ Տաշիրը հանդիսանում էր նահանգի տնտեսական հիմքը, իսկ Լոռի բերդաքաղաքը՝ նրա վարչական և քաղաքական կենտրոններից մեկը<ref name=":4">{{Cite book |last=Մկրտչյան Շ.Մ |title=Լոռու պատմական հուշարձանները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1988 |location=Երևան}}</ref>։ === 5. Թռեղք (Տրեղք) === Թռեղքը գտնվում էր նահանգի հյուսիսարևմտյան բարձրադիր գոտում (ներկայիս Ծալկայի շրջան)։ Այն առանձնանում էր խիստ կլիմայով և բարձր լեռնային պայմաններով։ Գավառը հայտնի էր իր արոտավայրերով և սառնորակ աղբյուրներով, որոնք նպաստում էին հիմնականում անասնապահության զարգացմանը<ref name=":0" />։ === 6. Կանգարք === [[Կանգարք|Կանգարքը]] գտնվում էր Ջավախքից հարավ-արևելք և համեմատաբար փոքր, սակայն խիտ բնակեցված գավառ էր։ Բագրատունյաց ժամանակաշրջանում այն ունեցել է տնտեսական ակտիվություն և կարևոր դեր՝ որպես տեղական արտադրության և բնակեցման կենտրոն<ref name=":8" />։ === 7. Ջավախք (Վերին և Ներքին) === [[Պատկեր:Javakhetihistorical.svg|link=https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Javakhetihistorical.svg|մինի|Ջաւախքի սահմանները Վրաստանի քարտէսին վրայ]] Ջավախքը զբաղեցնում էր հրաբխային բարձրավանդակը և բաժանված էր երկու մասի՝ Վերին և Ներքին Ջավախք։ Վերին Ջավախքը ընդգրկում էր Փարվանա լճի շրջակայքը, իսկ Ներքինը՝ Ախալքալաքի տարածաշրջանը։ Գավառը հայտնի էր իր լճերով, սառնաշունչ կլիմայով և անառիկ պաշտպանական դիրքով՝ ներառյալ Թմկաբերդի նման ամրությունները<ref name=":9" />։ === 8. Մանգլյաց փոր === [[Մանգլյաց փոր|Մանգլյաց փորը]] գտնվում էր Կուրի վտակների հովիտներում՝ նահանգի հյուսիսային հատվածում։ Այն ուներ ընդգծված պաշտպանական նշանակություն և վերահսկում էր դեպի Թիֆլիս տանող հիմնական ճանապարհները՝ հանդիսանալով կարևոր սահմանային հենակետ<ref name=":9" />։ === 9. Բողնոփոր === [[Բողնոփոր|Բողնոփորը]] տեղակայված էր Վիրահայոց լեռների ստորոտներում և սահմանակից էր Վիրքին։ Գավառը աչքի էր ընկնում ակտիվ մշակութային և վարչական կապերով, քանի որ այստեղ ձևավորվում էին հայ-վրացական շփումների կարևոր կենտրոններ<ref name=":0" />։ == Մշակույթ, կրթություն և հոգևոր կյանք == Գուգարք նահանգը, լինելով [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] հյուսիսային սահմանային աշխարհը, առանձնահատուկ դեր է ունեցել ոչ միայն ռազմական և վարչական, այլև մշակութային ու հոգևոր կյանքի ձևավորման գործընթացում։ Նրա աշխարհագրական դիրքը նպաստել է հայ-վրացական մշակութային սերտ փոխազդեցություններին, ինչպես նաև քրիստոնեական դպրության և գրական ավանդույթների տարածմանը։ Գուգարքում վաղ միջնադարից ձևավորվել են կրթական և գրչական կարևոր կենտրոններ, որոնք հետագայում վերածվել են համահայկական նշանակության մշակութային օջախների։ Նահանգի վանական համալիրները եղել են ոչ միայն հոգևոր, այլև գիտական կյանքի կենտրոններ, որտեղ զարգացել են թարգմանչական արվեստը, ձեռագրերի գրությունը և պատմագրական մտածողությունը<ref>{{Cite book |last=Hewsən R., |title=Armenia: A Historical Atlas |year=Chicago, 2001.}}</ref>։ Այս միջավայրում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել միջնադարյան կրթական համակարգը, որը հիմնված էր եկեղեցական դպրոցների վրա։ Մշակութային կյանքում կարևոր դեր է ունեցել բանավոր ավանդույթը՝ բանահյուսությունը, որտեղ արտացոլվել են սահմանային կյանքի բարդությունները, բնակչության ռազմականացված կենցաղը և հյուսիսային լեռնականների դիմակայության պատմական հիշողությունը։ Այս ավանդույթները փոխանցվել են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով տարածաշրջանի ինքնատիպ մշակութային դիմագիծը<ref name=":10">{{Cite book |last=Լ. Բաբայան |title=«Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում» |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1964}}</ref>։ === Հոգևոր և պատմական հուշարձաններ === '''Օձունի տաճար''' [[Պատկեր:Odzoun.jpg|ձախից|մինի|Օձունի տաճար]] Գուգարքի ամենանշանավոր հոգևոր կենտրոններից է [[Օձունի տաճար|Օձունի Սուրբ Աստվածածին]] եկեղեցին, որը համարվում է վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության կարևորագույն օրինակներից մեկը։ Տաճարը առանձնանում է իր յուրահատուկ ճարտարապետական լուծումներով և կոթողային հուշակառույցներով։ Այն դարեր շարունակ եղել է Գուգարաց բդեշխության հոգևոր կենտրոններից մեկը և կարևոր դեր է ունեցել տարածաշրջանի կրոնական կյանքի կազմակերպման մեջ<ref name=":42">{{Cite book |last=Մկրտչյան Շ.Մ |title=Լոռու պատմական հուշարձանները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1988 |location=Երևան}}</ref>։ '''Լոռի բերդ''' Տաշիր գավառում գտնվող Լոռի (Լոռե) բերդաքաղաքը Գուգարքի քաղաքական և վարչական ամենակարևոր կենտրոններից էր։ Կառուցված լինելով Դեբեդ և Ձորագետ գետերի միախառնման վայրում՝ այն ուներ բնական պաշտպանական առավելություններ։ 11-րդ դարում Լոռին դարձել է [[Կյուրիկյան թագավորություն|Կյուրիկյան թագավորության]] մայրաքաղաքը և վերածվել է կարևոր առևտրական և քաղաքային կենտրոնի, որտեղ հատվել են տարածաշրջանային և միջազգային առևտրային ուղիները<ref name=":2">{{Cite book |last=Եղիազարյան Հ.Ա. |title=Լոռի. Պատմական հուշարձանները և նրանց վիմական արձանագրությունները |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=1960 |location=Երևան}}</ref>։<gallery mode="packed"> Պատկեր:Lori_Berd,_Armenia,_2016-09-30,_DD_63-65_HDR.jpg Պատկեր:Լոռի_բերդ_4.jpg Պատկեր:Լոռի_բերդաքաղաք._միջնաբերդ.JPG|Լոռի բերդաքաղաք․ միջնաբերդ Պատկեր:Լոռե_բերդաքաղաք,_եկեղեցի.JPG|Լոռի բերդաքաղաք, եկեղեցի Պատկեր:Լոռի_բերդ_ամրոց-_բաղնիք_(9).JPG|Լոռի բերդաքաղաք, բաղնիք Պատկեր:Բաղնիք,_Լոռե_բերդաքաղաք_(1).JPG|Լոռի բերդաքաղաք, բաղնիք Պատկեր:Lori_berd_fortress_004.JPG </gallery>'''Ջավախքի ամրոցներ՝ Թմկաբերդ''' Ջավախք գավառի ամենահայտնի ամրոցներից է [[Թմբկաբերդ|Թմկաբերդը]] (Թմուկ), որը տեղակայված է [[Կուր|Կուր գետի]] ավազանում և հայտնի է իր անառիկ դիրքով։ Այն ոչ միայն ռազմական նշանակություն ուներ, այլև մտել է հայ գրականության մեջ՝ [[Հովհաննես Թումանյան|Հովհաննես Թումանյանի]] «Թմկաբերդի առումը» ստեղծագործության միջոցով։ Ջավախքում առանձնանում են նաև Ախալքալաքի և Ծունդայի ամրոցները, որոնք վերահսկել են հյուսիսային ռազմավարական ուղիները<ref name=":2" />։ '''Հաղպատ և Սանահին''' [[Պատկեր:Monasterio_de_Haghpat,_Armenia,_2016-09-30,_DD_04.jpg|ձախից|մինի|220x220փքս|Հաղպատի վանքը․ կենտրոնում երևում է Սուրբ Նշան եկեղեցին, 2016 թվական]] Գուգարքի մշակութային կյանքի բարձրակետը համարվում են Հաղպատ և Սանահին վանական համալիրները։ Սանահինը եղել է գիտական և կրթական կենտրոն, որտեղ զարգացել են «յոթ ազատ արվեստները» և գործել է Գրիգոր Մագիստրոսի հիմնած կրթական միջավայրը։ Հաղպատը, իր հերթին, հայտնի է եղել որպես գրչության և ձեռագրերի ստեղծման ու պահպանման կենտրոն, որտեղ ձևավորվել են հայկական միջնադարյան ձեռագրական արվեստի բարձրարժեք նմուշներ<ref name=":2" />։ '''Ախթալա (Պղնձահանք)''' [[Պատկեր:Akhatala_001.jpg|մինի|Ախթալայի վանքի Սուրբ Աստվածածին գլխավոր եկեղեցին]] Գուգարքի հյուսիսային հատվածում գտնվող [[Ախթալայի վանք|Ախթալայի վանքը]] առանձնանում է իր որմնանկարներով և մշակութային բազմաշերտությամբ։ Այն եղել է ինչպես հոգևոր, այնպես էլ տնտեսական կենտրոն՝ կապված հանքարդյունաբերության հետ։ Ախթալան համարվել է հայ-քաղկեդոնական մշակույթի կարևոր օջախ, ինչը վկայում է Գուգարքի բազմամշակութային բնույթի մասին<ref name=":42" />։ == Տնտեսական և առևտրային կյանք == Գուգարքի տնտեսությունը հիմնված էր բնական հարստությունների բազմազանության և տարանցիկ առևտրի վերահսկման վրա։ Նահանգը համարվում էր [[Մեծ Հայքի գավառների ցանկ|Մեծ Հայքի]] կարևոր տնտեսական գոտիներից մեկը, որտեղ համադրվել են հանքարդյունաբերությունը, անասնապահությունը և արհեստագործությունը։ Հանքարդյունաբերությունն ու մետաղագործությունը առանձնահատուկ զարգացում էին ստացել, հատկապես Տաշիրի և հյուսիսային գավառների տարածքներում։ [[Ախթալայի վանք|Ախթալայի]] և հարակից շրջանների պղնձի, երկաթի և արծաթի հանքերը հիմք էին հանդիսանում դարբնության, զինագործության և ոսկերչության զարգացման համար<ref name=":9" />։ Այս հանգամանքը Գուգարքը դարձնում էր նաև ռազմական արտադրության կարևոր կենտրոն։Անտառային ռեսուրսները լայնորեն օգտագործվում էին շինարարության և կենցաղային արհեստների մեջ։ Փայտամշակման և փորագրության ավանդույթները այստեղ հասել էին բարձր գեղարվեստական մակարդակի, ինչի վկայությունն են միջնադարյան վանական համալիրների դռներն ու կահույքային տարրերը։ Անասնապահությունը հատկապես զարգացած էր [[Ջավախքի բարձրավանդակ|Ջավախքի]] և Տաշիրի բարձրավանդակային տարածքներում, որտեղ բնական արոտավայրերը նպաստում էին խոշոր եղջերավոր անասնապահության և բրդի արտադրության զարգացմանը։ Առևտրային կյանքում կարևոր դեր ունեին Լոռի և շրջակա քաղաքային կենտրոնները, որոնք հանդես էին գալիս որպես տարանցիկ շուկաներ։ Այստեղ իրականացվում էր ապրանքների փոխանակում՝ հայկական մետաղագործական արտադրանքը փոխանակելով հյուսիսից բերվող մորթիների, աղի և այլ ապրանքների հետ<ref name=":8" />։ == Տրանսպորտային համակարգ == Գուգարքի ճանապարհային ցանցը ձևավորվել էր նրա լեռնային ռելիեֆի և [[Կովկաս|Կովկասի]] ու Հայաստանի միջև կապող օղակ լինելու հանգամանքով։ Նահանգը հանդիսանում էր կարևոր միջանցք, որով անցնում էին ինչպես առևտրական, այնպես էլ ռազմական ուղիներ։ Միջազգային տարանցիկ ճանապարհները կապում էին Հայաստանը Վիրքի (Վրաստան) հետ՝ սկսվելով Այրարատից, անցնելով Լոռու ձորով և Տաշիրով՝ հասնելով դեպի Թիֆլիս։ Այս ուղիները ռազմավարական մեծ նշանակություն ունեին, քանի որ ապահովում էին Հայաստանի հյուսիսային կապերը։ Գետահովիտային հաղորդակցությունը հիմնականում իրականացվում էր [[Դեբեդի կիրճ|Դեբեդի]], [[Աղստևի շրջան|Աղստևի]] և [[Կուր|Կուրի]] ավազաններով<ref name=":10" />։ Այս բնական միջանցքները միաժամանակ վերահսկվում էին ամրոցային համակարգով, որը թույլ էր տալիս վերահսկել յուրաքանչյուր նեղ անցուղի։ Տրանսպորտային համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունեին կամուրջները, որոնցից ամենահայտնին [[Սանահինի վանական համալիր|Սանահինի]] միջնադարյան կամուրջն էր՝ Դեբեդի վրա, որը համարվում է հայկական ճարտարապետության բարձրարժեք ինժեներական նմուշներից մեկը։ Լեռնանցքներն ու կիրճերը, որոնք հայտնի էին որպես «Գուգարաց դռներ», անհրաժեշտության դեպքում կարող էին արագորեն փակվել՝ վերածելով ամբողջ նահանգը բնական ամրոցի, ինչը Գուգարքին տալիս էր բացառիկ պաշտպանական առավելություն<ref name=":5">{{Cite book |last=Մանանդյան Հ. |title=Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները |year=Երևան, 1936:}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Գրականություն == # Անանիա Շիրակացի։ Աշխարհացոյց։ Երևան, 1944։ # Հակոբյան Թ. Խ. Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն։ Երևան: Երևանի պետական համալսարան, 1984։ # Redgate A. E. The Armenians։ Oxford: Blackwell Publishers, 2000. # Ptolemaeus Claudius. Geographia։ Vicenza, 1475. # Հայաստանի ազգային ատլաս։ Հատոր Բ։ Երևան: «Գեոդեզիայի և քարտեզագրության կենտրոն» ՊՈԱԿ, 2008։ # «Պատմական բառարան. Բղեժ»։ mar-amirchanyan.livejournal.com (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Եղիազարյան Հ. Ա. Լոռի. Պատմական հուշարձանները և նրանց վիմական արձանագրությունները։ Երևան: «Հայաստան», 1960։ # Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ս. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ. Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան. Տարոն։ (մուտք՝ 12.03.2022)։ # Խորենացի Մ. Հայոց պատմություն։ Երևան, 1981։ # Toumanoff Cyrille. Studies in Christian Caucasian History։ Washington: Georgetown University Press, 1963. # Երեմյան Ս. Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի։ Երևան, 1963։ # Մկրտչյան Շ. Մ. Լոռու պատմական հուշարձանները։ Երևան: «Հայաստան», 1988։ # Hewsen Robert H. Armenia: A Historical Atlas։ Chicago: University of Chicago Press, 2001. # Բաբայան Լ. Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIV դարերում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա, 1964։ # Մանանդյան Հ. Հայաստանի գլխավոր ճանապարհները։ Երևան, 1936։ {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Գուգարք]] rcy7udpmfn84zzmgwedrlctj385dy90 0 8346 10806589 10800656 2026-06-30T07:13:47Z SST~hywiki 3531 10806589 wikitext text/x-wiki {{Չշփոթել|Նոր Շիրական}}{{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում = | ներառում =9 | գլ. քաղաք =Զարեհավան | այլ քաղաք = | Տարածք = | տոհմ = | լեզու = | Առավելագույն բարձրություն = Բոզսինա լեռ, 3480 մ | Ամենացածր կետ = Ուրմիա լիճ, 1270-1300մ | Տարածքով = - | Կազմում է = - | կատեգորիա = | ներկա= | Պատմական ազգային կազմ =Հայեր | Ներկայիս ազգային կազմ =Հայեր, պարսիկներ, ազարիներ, քրդեր, ասորիներ | Պատմական դավանանք =Հայ Առաքելական եկեղեցի | Ներկայիս դավանանք =Շիա իսլամ, Սուննի իսլամ, Հայ Առաքելական եկեղեցի | քարտեզ = |լեզուներ=Պարսկերեն, ասորերեն, հայերեն, քրդերեն}}'''Պարսկահայք''' (հայտնի է նաև որպես '''Նոր Շիրական''' կամ '''Պերսարմենիա''', հունա-հռոմեական աղբյուրներում՝ '''Սիգրիանա'''), Մեծ Հայքի թագավորության յոթերորդ նահանգը (աշխարհ)։ Այն զբաղեցնում էր շուրջ 11,010 կմ² տարածք և հիմնականում ընդգրկում էր [[Ուրմիո լիճ|Կապուտան]] (Ուրմիո) լճի հյուսիսային և արևմտյան առափնյա շրջանները։ Որպես սահմանային նահանգ, այն ունեցել է ռազմավարական բացառիկ նշանակություն՝ հանդիսանալով հայկական պետականության հարավարևելյան դարպասը<ref name=":0">{{Cite journal |last=Մարկվարտ |first=Ի |date=1961-08-07 |title=Պարսկահայք նահանգը |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/187636/edition/170353}}</ref>: Սահմանակից էր [[Կորճայք]] և [[Վասպուրական]] նահանգներին<ref>[[Սուրեն Երեմյան|Ս. Տ. Երեմյան]], «Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի», Երևան, 1963։</ref>։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների թագավորության]] օրոք կազմել է [[Նոր Շիրական]] բդեշխության հիմնական մասը, հանդիսացել է հայկական պետականության հարավարևելյան պաշտպանական հենակետը և մշտապես գտնվել է հայ-պարսկական քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցությունների կենտրոնում<ref name=":2" /><ref name=":1" />։ == Անվանաբանություն և տերմինաբանություն == «Պարսկահայք» անվանումն առաջին անգամ հանդիպում է 7-րդ դարի հայ նշանավոր աշխարհագիր Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացոյց»-ում<ref name=":3">{{Cite web |last=Շիրակացի |first=Անանիա |title=Աշխարհացոյց |url=http://serials.flib.sci.am/matenagitutyun/Anania%20Shirakasi/book/Binder1.pdf}}</ref>։ Անվանումը բառացի նշանակում է «Պարսկական Հայաստան» և արտացոլում է այն քաղաքական իրողությունը, որ 387թ. Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո նահանգն անցել է Սասանյան Պարսկաստանի տիրապետության տակ։ Մինչ այդ, Արշակունիների օրոք, այն կազմել է Նոր Շիրական բդեշխության հիմնական մասը, որի կառավարիչը կոչվում էր «Բդեշխ Նոր Շիրականի»<ref name=":0" />։ == Պատմություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Պարսկահայք անունը առաջին անգամ հիշատակվում է [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացոյց»]]-ում, իսկ նրա Հեր և Զարևանդ գավառները հիշատակվում են հին ժամանակներից և շատ հաճախ։ Պարսկահայքը գրավել է [[Ուրմիո լիճ|Ուրմիա լճի]] արևմտյան և հյուսիսային առափնյա շրջանները<ref name=":4">{{Cite web |title=Հայաստանի ազգային ատլաս Հատոր Բ |url=https://cadastre.am/news/atlasB |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906000433/https://cadastre.am/news/atlasB |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 6 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 6}}</ref>։ Նա շրջապատված էր Ուրմիա լճով և Կորճեք ու [[Վասպուրական]] «աշխարհ»-ներով։ Պարսկահայքում շատ էին տարածված ցիռը և այծյամը։ Պարսկահայքի Հեր և [[Զարևանդ (գավառ)|Զարեվանդ]] քաղաքների բնակչության ճնշող մասը կազմում էին հայերը, իսկ հարավային մնացած գավառներում բավական թիվ էին կազմում նաև ատրպատականցիները<ref name=":1">Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան 2007, 518 էջ https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |title=Հայոց Արևելից կողմերի և Աղվանքի պատմության ու պատմական աշխարհագրության հարցեր |url=http://publishing.ysu.am/files/Babken_Harutyunyan_2016.pdf |publisher=ԵՊՀ Հրատարակչություն |place=Երևան |publication-date=2016}}</ref>։ Պարսկահայքը որպես վարչական միավոր ձևավորվել է Մ.թ.ա. 189 թվականին՝ Արտաշեսյան թագավորության հաստատման շրջանում,Արտաշես Ա-ի կողմից, ով այն խլել է Մարաստանի (Ատրպատականի) թագավորությունից<ref name=":5">{{Cite journal |last=Հարությունյան |first=Բ Հ |date=1989-12-09 |title=Մեծ Հայքի Պարսկահայք աշխարհն ըստ «Աշխարհացոյց»-ի |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/191494/edition/173937}}</ref>։ Բաբկեն Հարությունյանը շեշտում է, որ այս տարածքը համապատասխանում է Ստրաբոնի հիշատակած Բասորոպեդա (Basoropeda) երկրամասին և մնացել է Մեծ Հայքի կազմում մինչև Մ.թ. 387 թվականը<ref name=":2" />:[[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանի առաջին բաժանման]] ժամանակ (387 թվական) այն միացվեց [[Ատրպատական|Ատրպատականին]] և նրա կազմում էլ մնաց մինչև վերջ, բացառությամբ [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]] և [[Զարևանդ (գավառ)|Զարևանդ]] գավառների ու մի քանի այլ շրջանների, որոնք 9-11-րդ դարերում մտնում էին [[Վասպուրականի թագավորություն|Վասպուրականի թագավորության]] մեջ՝ պահպանելով իրենց հայկական վարչա-մշակութային դիմագիծը<ref name=":2" />։ == Բնակչություն == Պատմականորեն նահանգի հյուսիսային՝ Հեր և Զարևանդ գավառների բնակչության ճնշող մեծամասնությունը կազմել են հայերը, որոնց մասին հիշատակությունները հանդիպում են հնագույն ժամանակներից։ Հարավային գավառներում, հայերին զուգահեռ, զգալի թիվ են կազմել նաև Ատրպատականից տեղափոխված իրանական ցեղերը (ատրպատականցիները)<ref name=":0" /><ref name=":6">Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հատոր 1-5, Երևան, 1986-2001։</ref>։ == Աշխարհագրություն և բնական պայմաններ == Պարսկահայքը սահմանակից էր արևմուտքում Կորճայքին, հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում՝ Վասպուրականին, իսկ արևելքում և հարավում նրա սահմաններն անցնում էին Ատրպատականով<ref name=":1" />։ Բնության մեջ տարածված էին վայրի կենդանիներ, հատկապես ցիռը (վայրի էշ) և այծյամը, որոնց մասին հիշատակություններ կան հին աշխարհագրական ձեռագրերում։ Նահանգի տարածքը հիմնականում ընդգրկում էր Ուրմիո լճի ավազանը՝ սկսած լճի հյուսիսային ափերից մինչև հարավային շրջանները<ref name=":3" /><ref name=":2" />։ Տարածքը հարուստ էր գետահովիտներով, որոնք ոռոգվում էին Նազլու-չայ և Բարանդուզ-չայ գետերի ջրերով<ref name=":2" />: == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացոյց»-ի, Պարսկահայքը կազմված էր 9 գավառներից. * [[Այլի]] կոչվում էր նաև Կուռիճան- կենտրոնը՝ Այլի: Գտնվում էր նահանգի հյուսիս-արևմուտքում՝ Նազլու-չայ գետի հովտում։ Ձեռագրերում հանդիպում են նաև ''Այպլի'', ''Կուրիճանն Այլի'' տարբերակները<ref name=":2" />։ * [[Մարի գավառ]] (Մարի գաւառ)- կենտրոնը՝ Մարի: Տեղադրվում է Բարանդուզ-չայ գետի ավազանում։ Անվանումը կապվում է հնագույն Մարաց (մեդացիների) երկրի հետ<ref name=":2" />։ * [[Թրաբի]]- կենտրոնը՝ [[Նախճավան (քաղաք)|Նախճավան]] (Նախճաւան) (չշփոթել Վասպուրականի Նախճավանի հետ)։ Յոզեֆ Մարկվարտը հիմնավորել է, որ սա հնագույն բնակավայր է Ուրմիո լճի ափին<ref name=":0" />։ * [[Արասխ]] կոչվում էր նաև Ովեա- կենտրոնը՝ Շնավհ (Շնաւհ): Քննարկվում է անվան ստուգաբանական կապը Արաքս գետի կամ տեղական բարբառների հետ<ref name=":2" />։ * [[Առնա]] կոչվում էր նաև Ըռնա- կենտրոնը՝ Առնա: Սա Պարսկահայքի հարավային դարպասն էր դեպի Ատրպատական<ref name=":2" />։ * [[Տամբեր]]- կենտրոնը՝ Տամբեր: Գտնվում էր նահանգի կենտրոնական մասում<ref name=":3" />։ * [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհավան]] (Զարեհաւան)- կենտրոնը՝ Զարեհավան (Զարեհաւան): Անվանումը կրում է Արտաշեսյան [[Զարեհ]] արքայազնի անունը։ Այն եղել է նահանգի գլխավոր քաղաքն ու տնտեսական հանգույցը<ref name=":1" />։ * [[Զարավանդ]] (Զարաւանդ)- կենտրոնը՝ Զարավանդ (Զարաւանդ): Ռազմավարական նշանակություն ունեցող շրջան էր Ուրմիո լճի հյուսիսում<ref name=":0" />։ * [[Հեր (գավառ)|Հեր]]- կենտրոնը՝ Հեր (այժմյան Խոյ) քաղաքը։ Սա նահանգի ամենաազդեցիկ և պատմականորեն ամենաշատ հիշատակվող գավառն է<ref name=":2" />: == Եկեղեցական կառուցվածք և ասորական ազդեցություն == Պարսկահայքի պատմության ամենաինքնատիպ էջերից մեկը նրա եկեղեցական կազմակերպումն է։ Գտնվելով Ադիաբենեի (ասորական քրիստոնեության կենտրոն) հարևանությամբ՝ նահանգի հարավային գավառները (Մարի, Թրաբի) վաղ շրջանում ենթարկվել են ասորի քարոզիչների ազդեցությանը։ Յոզեֆ Մարկվարտը նշում է, որ որոշ ժամանակ այստեղ գործել է ասորական եկեղեցական վարչություն։ Սակայն, ըստ «Գիրք թղթոց»-ի վկայությունների, Պարսկահայքի եպիսկոպոսները մշտապես մասնակցել են հայկական եկեղեցական ժողովներին և դավանաբանորեն մնացել են Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցու կազմում, հատկապես [[Զարավանդ|Զարավանդի]] և [[Հեր (գավառ)|Հերի]] միացյալ հզոր թեմի միջոցով<ref name=":0" /><ref name=":2" />։ == Ուշ շրջանի պատմություն և ժամանակակից վիճակ == 7-9-րդ դարերում՝ արաբական տիրապետության շրջանում, նահանգի կենտրոնական քաղաքներից մեկը՝ պատմական տարածքում գտնվող Տիգրանակերտը (որն արդեն անվանվում էր ''Մուաֆարկին'' կամ ''Ֆարկին''), դարձավ խոշոր վարչական կենտրոն և ապրեց ժամանակավոր վերելք։ Սակայն, լինելով Արաբական խալիֆայության և Բիզանդական կայսրության սահմանագծին, քաղաքը վերածվեց սոսկ բերդաքաղաքի և պարբերաբար արյունալի պատերազմների թատերաբեմ դառնալով՝ 12-րդ դարում աստիճանաբար կորցրեց իր նշանակությունը<ref name=":2" />։ Դարերի ընթացքում տարածաշրջանում տեղի են ունեցել մեծաթիվ էթնիկական տեղաշարժեր (ազարիների և քրդերի հաստատում)։ Ուշագրավ է, որ օսմանյան շրջանում արևմտահայերը «Տիգրանակերտ» անվանմամբ (արևմտահայերեն արտասանությամբ՝ ''Դիգրանակերդ'') սկսեցին կոչել հարևան խոշոր կենտրոն Դիարբեքիրը (պատմական Ամիդը)<ref name=":1" />։ Չնայած քաղաքական ու ժողովրդագրական փոփոխություններին՝ Ուրմիո ավազանի այս տարածաշրջանը դարեր շարունակ պահպանել է իր հայկական մշակութային դիմագիծն ու հայ բնակչությունը։ Տարածաշրջանում հայկական կյանքն ու կազմակերպված ներկայությունը վերջնականապես խաթարվեցին 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Օսմանյան կայսրությունում և հարակից շրջաններում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանության և բռնագաղթի հետևանքով<ref name=":2" />։ Այդուհանդերձ, ներկայիս Իրանի տարածքում պահպանված հայկական հնագույն հուշարձանները, վանքերն ու եկեղեցիները շարունակում են վկայել այս «աշխարհի» հազարամյա հայկական պատմության մասին<ref name=":5" /><ref name=":6" />։ == Գրականություն == * Թադևոս (Թադիկ) Հակոբյան, Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն, Երևան, 2007։ * Հայաստանի Ազգային Ատլաս, հատոր Բ, Երևան, 2008։ * Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հատոր 1-5, Երևան, 1986-2001։ == Արտաքին հղումներ == * Հայաստանի Ազգային Ատլաս, հատոր Բ, Երևան, 2008։ == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=208}}{{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Պարսկահայք]] 8j5015gnfe41ath5xx3m7ikfq7mvif4 0 8398 10806474 10795659 2026-06-29T21:28:59Z Argam Forbes 37716 /* Պատմություն */ 10806474 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում=Ուտիք | ներառում = 12 | գլ. քաղաք= [[Գարդման բերդ|Գարդման]] | այլ քաղաք= [[Տիգրանակերտ]], [[Պարտավ]], [[Գանձակ]], [[Դրունք Հայոց]], [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտ (Առան-Ռոտ)]], [[Խաղխաղ]] |Տարածք = 11315 | տոհմ = | լեզու= [[հայերեն]] | կատեգորիա= | ներկա= {{ARM}} <br/> {{AZE}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[ուտիներ]], [[կասպեր]], [[ավարներ]], [[սակեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[Ադրբեջանցիներ]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, [[Իսլամ]] | քարտեզ= Utik location map.png | աշխարհի քարտեզ = }} [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|300px|Ուտիքը Մեծ Հայքի թագավորության կազմում 150 թվականին։ Քուր և Արաքս գետերի միախառնման շրջանը (ըստ Երեմյանի) ներառված է Փայտակարանի, այլ ոչ թե Ուտիքի կազմում, ինչը, սակայն, մերժվում է Հյուսենի<ref>Hewsen 1992, p. 309, note 3.</ref> և Հարությունյանի կողմից<ref>Harutiunian 1986, p. 268.</ref>]] '''Ուտիք''' (հայտնի է նաև որպես '''Ուտի''' կամ '''Ուտյաց աշխարհ'''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներկուերորդ նահանգը<ref name="ՈւտիքԱ">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>։ Տարածվել է [[Կուր]] գետի աջափնյա տափարակում և Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան լեռնային շրջաններում՝ զբաղեցնելով [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետից]] մինչև Կուրի և [[Արաքս|Երասխի]] ջրկիցն ընկած տարածքը։ [[Հյուսիս|Հյուսիսում]] և [[Արևելք|արևելքում]] Կուր գետով սահմանակցել է [[Աղվանք|Աղվանքին]], [[Արևմուտք|արևմուտքում]]՝ [[Դեբեդ|Դեբեդի]] և Աղստևի ջրբաժանով՝ [[Գուգարք|Գուգարքին]], հյուսիս–արևմուտքում [[Միափորի լեռներ|Միափորի]] և [[Սևանի լեռնաշղթա|Սևանի]] լեռնաշղթաներով՝ [[Այրարատ|Այրարատին]] և [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավ–արևմուտքում՝ [[Արցախ (նահանգ)|Արցախին]], հարավում Երասխ գետով՝ [[Փայտակարան|Փայտակարանին]]։ 387 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Արևելյան Հռոմեական կայսրության միջև Հայաստանի բաժանումից հետո այն հանձնվել է Աղվանքին<ref name=":02">{{Cite web |last=Chaumont |first=M. L. |date=1985 |title=Albania |url=https://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |website=Encyclopædia Iranica, Online Edition |publisher=Encyclopædia Iranica Foundation |quote=The more or less self-interested loyalty of the Albanians explains why the Sasanians helped them to seize from the Armenians the provinces (or districts) of Uti (with the towns of Xałxał and Pʿartaw), Šakašēn, Kołṭʿ, Gardman, and Arcʿax. (...) These territories were to remain in the possession of Albania; a reconquest by Mušeł (cf. Pʿawstos, ibid.) was unlikely.}}</ref>։ Տարածաշրջանի մեծ մասը գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում՝ Կուր գետից անմիջապես արևմուտք ընկած տարածքում, իսկ մյուս հատվածը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Տավուշի մարզում։ == Անվանում == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Հայկական աղբյուրներում Ուտիքը կոչվում է նաև Ուտի{{efn|«Ք» տառը գրաբարով նշանակել է «շատ», «մի քանի»}}<ref name="ՈւտիքԱ2">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>, Ավտի, Ուտիացվոց աշխարհ, Ուտիացվոց գավառ, Ուտիական աշխարհ և Ուտիական գավառ<ref name="ASE2">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1986 |editor-last=Արզումանյան |editor-first=Մակիչ |volume=12 |location=Երևան |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/267 267]–269 |language=hy |chapter=Ուտիք |display-editors=etal}}</ref>։ [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանի]] նշումներից հայտնի է, որ անվանումն սկզբնապես վերաբերել է Ուտի Առանձնակ գավառին, որտեղ բնակվել է ուտիացի տոհմը, իսկ ավելի ուշ տարածվել է ամբողջ նահանգի վրա<ref>{{Cite book |last=Yeremian |first=Suren |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i: (pʻordz VII dari haykakan kʻartezi verakazmutʻyan zhamanakakitsʻ kʻartezagrakan himkʻi vra) |publisher=Haykakan SSṚ GA hratarakchʻutʻyun |year=1963 |location=Erevan |pages=73 |language=hy |trans-title=''Armenia according to the ''Ashkharhatsuyts'' (attempt at the reconstruction of the map of 7th-century Armenia on the basis of modern cartography)''}}</ref>։ Այն նույնացվում է [[Պտղոմեոս Լագոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» մեջ հիշատակվող Օտենե, լատինական «Ռավեննայի տիեզերագրության» մեջ՝ Օտենոն<ref>Pliny, ''Natural History'', VI, 42; XII, 28. Cited in {{Cite book |last=Akopian [Hakobyan] |first=Aleksan |title=Albaniia-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmianskikh istochnikakh |publisher=Gitutyun |year=2022 |isbn=978-5-8080-1485-5 |edition=2nd, rev. |location=Yerevan |pages=73 |language=ru |trans-title=Albania-Aluank in the Greek-Latin and Old-Armenian Sources |orig-date=1st pub. 1987}}</ref>, Պլինիոսի մոտ՝ Օտենա<ref name=":12">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden |pages=260}}</ref>, և ալ-Բալադուրիի արաբալեզու «Ֆութուհ ալ-Բուլդան» պատմության մեջ՝ Ուդհ տեղանունների հետ<ref name=":12" />։ Այն կարող է նույնացվել նաև [[Ստրաբոն|Ստրաբոնի]] հիշատակած Ուիտիա երկրի հետ<ref name=":22">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=Armenia: A Historical Atlas |publisher=University of Chicago Press |year=2001 |isbn=0-226-33228-4 |page=58}}</ref>, այլոք Ստրաբոնի Ուիտիայի գտնվելու վայրը նկարագրել են [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] հյուսիսարևմտյան<ref>{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=A Historical and Topographical Guide to the Geography of Strabo |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-18065-9 |pages=682 |chapter=The Northeastern Part of the Inhabited World |doi=10.1017/9781316848203.013}}</ref> կամ հարավային ափին<ref>Հակոբյան 2022, p. 71-72: «Յ․ Ա․ Մանանդյանը և Ս․ Տ․ Երեմյանը հայկական Ուտիք նահանգի ուղղակի հիշատակում են տեսել Ստրաբոնի «Աշխարհագրության»՝ Հայաստանի նկարագրությանը վերաբերող հետևյալ հատվածում․ «Հաղորդում են նաև, որ էնիաների մի մասը բնակություն է հաստատել Ուիտիայում, իսկ մյուս մասը՝ հայերից վեր՝ Աբոս և Նիբար լեռների հետևում»։ Այնուամենայնիվ, ինչպես տեսնում ենք, այս նախադասությունը միմյանց է հակադրում մի կողմից Հայաստանը, մյուս կողմից՝ Կասպից ծովի ափին գտնվող Ուիտիան, հետևաբար՝ վերջինս չի կարող հանդիսանալ առաջինի մասը։ Այս հատվածում հիշատակվող Ուիտիան ոչ թե Ուտիքն է, այլ ուիտիացիների բնակության այն տարածքը, որոնց Ստրաբոնը մեկ այլ բաժնում (XI, 7, 1) հստակորեն տեղադրել է ամարդների և անարիակների միջև»։</ref>։ Ըստ [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]]՝ Ուտիք անունը հավանաբար կապված է [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] հիշատակած ուտիոյ, Ստրաբոնի հիշատակած ուիտիոյ{{Efn|Հակոբյանը կարծում է, որ Ստրաբոնը հիշատակում է երկու տարբեր վայրերում ապրող «ուիտիացիների» (ուտիների) երկու խմբերի․ մեկը՝ Կասպից ծովի հարավային ափին, իսկ մյուսը՝ ծովի արևմտյան ափին (աղվաններից և կասպերից դեպի հյուսիս)<ref>Akopian 2022, pp. 69–70.</ref>։}} և [[Պլինիոս Ավագ|Պլինիոսի]] հիշատակած ուդինի էթնոնիմների հետ<ref name=":12" />։ Պլինիոսը հիշատակում է նաև «ուտի» կոչվող մի խումբը, ինչը հուշում է, որ սա ուդինիներից առանձին էթնիկ խումբ է<ref name=":0" />։ Վոլֆգանգ Շուլցեն գրում է, որ Օտենեն և Ուտի(ք)ն պարտադիր չէ, որ կապված լինեն և կարող են վերաբերել երկու տարբեր տարածաշրջանների։ Ուդի-/Ուտի- եզրույթը կարող է լինել հին տեղանուն, որը վերաբերում է [[Կուր|Կուր գետի]], [[Արաքս|Արաքսի]] և [[Արցախի լեռներ|Արցախի լեռների]] միջև ընկած դաշտավայրին<ref name=":0">{{Cite book |last=Schulze |first=Wolfgang |title=Völker und Phantome: Sprach- und kulturwissenschaftliche Studien zur Ethnizität |publisher=De Gruyter |year=2018 |editor-last=Mumm |editor-first=Peter-Arnold |edition=1st |location=Berlin |pages=289 |chapter=Caucasian Albanian and the Question of Language and Ethnicity |chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvbkk3np.11}}</ref>։ Տեղանունը կապված է ուդի ժողովրդի անվան հետ, որոնք այսօր բնակվում են [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասում]]՝ Կուրից հյուսիս ընկած տարածքում<ref name=":12" />, հիմնականում [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] [[Նիժ]] գյուղոի տարածքում<ref>Schulze 2018, pp. 289–290.</ref>։ Ավելի ուշ Ուտիքը և հարևան Արցախը հայտնի են դարձել որպես Ղարաբաղ<ref>{{Cite book |last=Mutafian |first=Claude |title=Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict |date=2024 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-67738-8 |editor-last=Dorfmann-Lazarev |editor-first=Igor |location=Leiden |pages=15-16 |chapter=Survey of Historical Geography of the South Caucasus from the Middle Ages to the Present Day |editor-last2=Khatchadourian |editor-first2=Haroutioun}}</ref>, ընդ որում Ուտիքի տարածքը կազմում էր Ղարաբաղի դաշտավայրային կամ տափաստանային մասը<ref>Hewsen 1992, p. 195.</ref>։ Նրա տարածքը համընկնում էր նաև Առան կոչվող տարածաշրջանի հետ<ref name="Arran">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հնարագիտարան |year=1975 |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=1 |location=Երևան |page=524-525 |language=hy |chapter=Aṛan |display-editors=etal}}</ref>, որը նեղ իմաստով վերաբերում է նաև Կուր և Արաքս գետերի միջև ընկած տարածքին, իսկ լայն իմաստով ընդգրկում էր Հարավային Կովկասի արևելքը<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|first=C. E.|last=Bosworth|title=Arrān|url=https://iranicaonline.org/articles/arran-a-region|year=1986}}</ref>։ == Աշխարհագրություն և կառավարում == === Շրջաններ և սահմաններ === Ըստ հայկական «[[Աշխարհացույց]]» աշխարհագրական երկի (որը վերագրվում է 7-րդ դարի հեղինակ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացուն]])՝ Ուտիքը Մեծ Հայքի տասնհինգ նահանգներից (աշխարհներից) տասներկուերորդն է եղել, սակայն այդ ժամանակ պատկանել է Աղվանքին։ 4-րդ դարի բաժանումից հետո Հայաստանը կորցրել է Ուտիք և Արցախ նահանգները<ref>Hewsen 1992, pp. 65A, 142.</ref>։ Ըստ «Աշխարհացոյցի»՝ Ուտիքը բաղկացած է եղել ութ գավառներից՝ [[Առանռոտ]] (Գորանչայ գետի հովտում), Տրի (հետագայում՝ [[Ջրաբերդ (գավառ)|Ջրաբերդ]], [[Թարթառ]] գետի հովտում), [[Ռոտ-Պացյան]] (հավանաբար Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրում կամ Թարթառի և [[Խաչեն (գետ)|Խաչեն]] գետի միջև), [[Աղվե]] (ժամանակակից [[Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)|Գյուլիստանի]] շրջակայքում), [[Տուչքատակ]] ([[Տավուշ (ամրոց)|Տավուշ ամրոցի]] շրջակայքում՝ ժամանակակից Թովուզ), [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]] (ժամանակակից [[Գազախի շրջան|Ղազախի]] շրջան), [[Շակաշեն]] (ժամանակակից [[Գանձակ|Գանձակի]] շրջակայքում) և [[Ուտի Առանձնակ]] կամ Ուտ-ռոստակ («Բուն Ուտի»)''<ref>Hewsen 1992, pp. 67, 262–263.</ref>''։ Նահանգը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է եղել Կուր գետով, որն այն բաժանել է հարևան [[Աղվանք|Աղվանքից]]''<ref name="ASE2" />''։ Հարավ-արևելքում Արաքս գետը բաժանել է այն Փայտակարանից։ Արևմուտքից այն սահմանակից է եղել Արցախին, ընդ որում երկու նահանգների սահմանն անցել է [[Արցախի լեռնաշղթա|Արցախի լեռնաշղթայով]]''<ref>Hewsen 1992, p. 261.</ref>''։ Թեև «Աշխարհացույցը» հիշատակում է միայն Ուտիքի գավառները, նահանգն իրականում բաժանված է եղել երեք մասերի''<ref name=":12" />''՝ Ուտիք (բաղկացած Ուտի Առանձնակ, Աղվե և, հնարավոր է, Տրի ու Ռոտ-Պացյան գավառներից), Գարդման (բաղկացած Գարդման և Տուչքատակ գավառներից) և Շակաշեն (բաղկացած Շակաշեն և Տուչքատակ գավառներից)''<ref name=":22" />''։ Հայտնի չէ, թե արդյոք սա արտացոլում է աղվանական կամ հայկական վարչական իրավիճակը (օրինակ՝ Ուտիքի իշխանների գերակայությունը մյուս երկուսի նկատմամբ), թե «Աշխարհացույցի» հեղինակի որոշումն է՝ պարզության համար իշխանությունները միավորել մեկ նահանգի մեջ''<ref>Hewsen 2001, p. 102.</ref>''։ Բացի այդ, Տրի և Ռոտ-Պացյան գավառները [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում կարող էին կազմել գարգարացիների առանձին իշխանություն''<ref name=":22" />''։ Ուտիքի հյուսիսարևմտյան մասը հիմնականում լեռնային անառիկ շրջան է՝ հարուստ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով։ Կուրի աջափնյա հարթավայրային շրջանը մինչև Կուրի և Երասխի խառնուրդը արգավանդ դաշտավայր է։ Ուտիքի հարավարևելյան մասը կազմում է [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրի]] մի հատվածը։ Ուտիքի արևելակենտրոնական մասը [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունին]] հիշատակում է որպես Գարգարացվոց, իսկ հյուսիսարևմտյանը՝ Շակաշենի կամ Սակասենի դաշտ։ Աղստև գետի ստորին հոսանքի շրջանում է [[Գագա դաշտ|Գագա դաշտը]]։ Ուտիքով հոսում են բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք գերազանցապես Կուրի վտակներն են ([[Շամխոր (գետ)|Շամխոր]], [[Աղստև (գետ)|Աղստև]], [[Հախում (գետ)|Հախում]], [[Տավուշ (գետ)|Տավուշ]], [[Զակամ (գետ)|Զակամ]], Բանանց, Ոսկանապար կամ Գանձակ, Կուրակ, Գերան, Բարակ, Տրտու կամ [[Թարթառ]], Խաչենագետ, Կարկառ և այլն)։ Կուրի և Երասխի ջրկիցի շրջանում կան [[Նատրիումի քլորիդ|աղի]] լճակներ։ Ուտիքի հնագույն ժամանակներից նշանավոր էր [[Երկաթ|երկաթի]], [[Պղինձ|պղնձի]], [[Նավթ|նավթի]], [[Ոսկի|ոսկու]], [[Արծաթ|արծաթի]] և [[Շիբ|շիբի]] հանքերով։ Այժմ Ուտիքի տարածքը հայտնի է նաև ծծմբային կոլչեդանի, [[Մանգան|մանգանի]], [[Բարիտ|բարիտի]], [[Գիպս|գիպսի]], կաոլինի, քվարցիտների, շինարարական քարերի և այլ հանքերով։ Ունի [[Հանքային ջուր|հանքային ջրերի]] բազմաթիվ աղբյուրներ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Աղստև, Տավուշ և Զակամ գետերի ավազաններում։ Ուտիքի լեռնային շրջանները հարուստ են անտառներով։ Բազմազան է նաև Ուտիքի կենդանական աշխարհը։ Հիշատակություններ կան այն մասին, որ հնագույն ժամանակներում Ուտիքում հանդիպել են նաև [[առյուծ]], [[Ընձառյուծ|հովազ]] և նմանատիպ այլ կենդանիներ։ Ուտիքի հարթավայրային շրջաններն ունեն բարեխառն տաք կիսաանապատային և չոր տափաստանային կլիմա։ Տարեկան տեղումները կազմում են 300—600 մմ, հս-արմ., լեռնային որոշ շրջաններում՝ մինչև 900 մմ, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3[[Ցելսիուսի սանդղակ|°C]]–ից մինչև -3°C, իսկ հուլիսինը՝ 20°C–27°C և ավելի։ === Ռելիեֆ === Ռելիեֆով Ուտիքը բաժանվում է երկու մասի՝ դաշտային և լեռնային։ Դաշտային շրջանները տարածվում էին Կուր և Թարթառ գետերի առափնյա մասերում, իսկ լեռնային գավառները գտնվում էին Փոքր Կովկասի շրջանում։ Ստրաբոնն իր աշխատության մեջ գրել է, որ Ուտիքն առավել հայտնի է եղեկ իր արգավանդ հողերով, ձիաբուծությամբ և հատկապես նռան ու ձիթապտղի այգիներով, նշելով, որ վերջիններիս ողջ ոռոգումն իրականացվել է Քուր գետի ջրերով<ref>{{Cite web |title=Strabo, Geography, Book 11 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D11 |access-date=2026-06-03 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref>։ === Բնակավայրեր === [[Պատկեր:Tigranakert3.jpg|մինի|Տիգրանակերտի ավերակները]] Ուտիքում է գտնվել [[Խաղխաղ]] բնակավայրը, որին [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսն]] անվանում է «հայոց թագավորների ձմեռանոց», սակայն [[Եղիշե|Եղիշեն]] և [[Մովսես Կաղանկատվացի|Մովսես Կաղանկատվացին]] այն կոչում են աղվանից թագավորների հանգստավայր<ref name=":42">{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=498}}</ref>։ Հստակ գտնվելու վայրն անորոշ է{{Efn|Հարությունյանը հավանական տեղակայման վայր է համարել Քուր գետի և նրա վտակ Զակամի (Զայամչայ) միախառնման վայրը<ref name="ASE3">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Haykakan hanragitarani glkhavor khmbagrutʻyun |year=1978 |editor-last=Simonian |editor-first=Abel |volume=4 |location=Erevan |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/715 715]–716 |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |chapter=Khaghkhagh |display-editors=etal}}</ref> Առաջարկված մյուս հավանական վայրերը հանդիսացել են Քուր և Աղստև գետերի միախառնման վայրը կամ Աղստևի հոսանքն ի վեր ընկած ավելի բարձրադիր շրջանները<ref>Hewsen 2001, map 52.</ref>։}}։ Երեմյանը Ստրաբոնի կողմից Ուիտիայում հիշատակված Այնիանա տեղակայում է ժամանակակից [[Աղդամի շրջան|Աղդամի]] տեղանքում, բայց, Հյուսենի տեսակետով, սա նույնպես անորոշ է։ Ուտիքում է գտնվել նաև [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր Տիգրան Ա-ի կողմից (մ․թ․ա․ 2-1-ին դարերում)։ Այն կարող էր գտնվել Գարդմանում՝ Շամքոր գետի հովտում<ref name=":22" />։ Որոշ աղբյուրներում Արցախի [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]] նույնպես տեղակայվել է Ուտիքում<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /><ref name="map">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1981 |editor-last=Arzumanian |editor-first=Makich |volume=7 |location=Erevan |page=321, inlay |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |display-editors=etal}}</ref>։ 5-րդ դարում նահանգում կառուցվել է [[Պարտավ]] քաղաքը (այսօրվա Բարդան), որը հաջորդ դարերում վերածվել է խոշոր առևտրային կենտրոնի<ref name="Partaw">Hewsen 1992, p. 263.</ref>։ [[Բայլական]] քաղաքը նույնպես գտնվել է Ուտիքի շրջանում։ Այն կառուցվել է Սասանյան արքա [[Կավադ I|Կավադ Ա-ի]] օրոք<ref name="ASE2" />։ Արաբական նվաճումներից հետո՝ 9-րդ դարում, տարածաշրջանում կառուցվել է [[Գանձակ]] քաղաքը՝ հնարավոր է նախկինում գոյություն ունեցող բնակավայրի տեղում<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|year=2000|first=Edmund C.|last=Bosworth|title=Ganja|url=https://iranicaonline.org/articles/ganja-}}</ref>։ == Պատմություն == Ուտիքի տարածքը վերահսկվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան կայսրության]] կողմից։ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսը]] հայտնել է, որ ուտիները գտնվել են այդ կայսրության տասնչորսերորդ սատրապության մեջ և Միկոյի հետ միասին Դորիսկոսում կազմել են պարսկական բանակի մի մասը<ref name=":12" />։ Ուտիները և միկերը, որոնք նույնացվում են Աքեմենյան արձանագրությունների Յուտիյա և Մակա ցեղերի հետ, հավանական է, որ ներգաղթյալներ են եղել հարավարևելյան Իրանից<ref>Akopian 2022, pp. 67–68.</ref>, թեև, համաձայն մեկ այլ տեսակետի, այս խմբերը միշտ էլ գտնվել են միայն հարավարևելյան Իրանում<ref name="Hewsen2">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |url=https://archive.org/details/classicalarmenia0000drhm |title=Classical Armenian Culture: Influences and Creativity |publisher=Scholars Press |year=1982 |isbn=0-89130-565-3 |editor-last=Samuelian |editor-first=Thomas J. |location=Chico, CA |pages=33 |chapter=Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians}}</ref>։ Ըստ Հյուսենի՝ Ուտիքն, ըստ ամենայնի, եղել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] սատրապության և դրան հաջորդած [[Ատրպատական|Ատրպատականի]] թագավորության մաս (մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը)<ref name=":12" />։ [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] գրել է, որ Մեծ Հայքի արքա [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա]]-ն նվաճել է Սյունիքի{{Efn|Ստրաբոնը հիշատակել է «Փաուենե» տեղանունը, որը որոշ գիտնականներ ընթերցել են որպես «Սաուենե» և նույնացրել Սյունիքի հետ<ref name="DAO">{{Cite book |last=Hübschmann |first=Heinrich |url=https://archive.org/details/diealtarmenisch00hbgoog |title=Die altarmenischen Ortsnamen |publisher=Trübner |year=1904 |location=Straßburg |pages=263–266 |language=de}}</ref><ref>Hewsen 1992, pp. 189–191.</ref>։}} և Կասպիանեի հողերը, ինչպես նաև դրանց միջև ընկած տարածքները (այսինքն՝ Ուտիքն ու Արցախը)<ref name=":32">Hewsen 1982, p. 32.</ref>։ Որոշ հայ գիտնականներ, ինչպիսիք են [[Բաբկեն Հարությունյան|Բաբկեն Հարությունյանն]]<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /> ու [[Ասատուր Մնացականյան|Ասատուր Մնացականյանը]] կարծում են, որ Սյունիքն ու Ուտիքն արդեն իսկ վերահսկվում են Հայաստանի կողմից [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] դինաստիայի օրոք և վերանվաճվել են Արտաշես Ա-ի կողմից, սակայն Հյուսենը գրել է, որ այս պնդումը հիմնավորող որևէ ապացույց չկա{{Efn|Այնուամենայնիվ, նույն աշխատության մեկ այլ հատվածում Հյուսենը գրել է, որ Երվանդունիների տարածքները կարող են տարածված լինեն մինչև Կուր և Արաքս գետերի միախառնման վայրը<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։}}։ Արտաշեսի նվաճումից հետո շուրջ 500 տարի Ուտիքը մնացել է Հայաստանի կազմում<ref name=":12" />, թեև Քուր գետի երկայնքով անցնող հայ-աղվանական սահմանը հաճախակի է խախտվել երկու երկրների բանակների կողմից<ref name=":02" />։ Այն կորսվել է մ.թ. 363 թվականի հռոմեա-պարսկական հաշտության պայմանագրի հետևանքով, սակայն, ըստ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] մ.թ. 370 թվականին հայոց սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] հաղթել է աղվաններին և վերականգնել մինչև Կուր գետի սահմանն ընկած տարածքը<ref name=":42" />։ Մ.թ. 387 թվականին<ref name=":42" /> [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան կայսրությունն]] օգնել է աղվաններին Հայկական թագավորությունից խլել մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Ուտիքը<ref name=":02" />։ Թեև կան որոշ վկայություններ, որոնք ենթադրում են, որ Ուտիքը մնացել է պարսկական վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստանի թագավորության կազմում նույնիսկ 387 թվականից հետո, այն 428 թվականին տեղի ունեցած հայոց թագավորության անկումից հետո վերջնականապես միացվել է Աղվանքին<ref>{{Cite book |last=Dum-Tragut |first=Jasmine |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687/html |title=Caucasian Albania: An International Handbook |last2=Gippert |first2=Jost |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-079459-5 |editor-last=Gippert |editor-first=Jost |location=Berlin |pages=48 |chapter=Caucasian Albania in Medieval Armenian Sources (5th–13th Centuries) |doi=10.1515/9783110794687-002 |editor-last2=Dum-Tragut |editor-first2=Jasmine |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687-002/html}}</ref>։ [[File:Caucasian Albania in 5th and 6th centurires.svg|thumb|Աղվանից մարզպանությունը 5-րդ և 6-րդ դարերում]]5-րդ դարի կեսերին, պարսից արքա [[Պերոզ|Պերոզ Ա]]-ի հրամանով, Աղվանքի արքա Վաչեն Ուտիքի տարածքում կառուցել է մի քաղաք, որն սկզբում կոչվել է Պերոզապատ, իսկ ավելի ուշ՝ Պարտավ և [[Բարդա]], և այն դարձրել է Աղվանքի մայրաքաղաքը: (Հնարավոր է, որ նախկինում գոյություն է ունեցել Պարտավ անունով քաղաք կամ գյուղ)<ref name="Partaw" />: Ըստ մեկ այլ տեսակետի՝ Պերոզ Ա-ն ինքն է կառուցել քաղաքը՝ Աղվանքի իշխող տոհմին տապալելուց հետո<ref>{{Cite journal |last=Gadjiev |first=Murtazali |year=2017 |title=Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania |url=https://brill.com/view/journals/ic/21/2/article-p121_2.xml |journal=Iran and the Caucasus |publisher=Brill |volume=21 |issue=2 |pages=122-123 |doi=10.1163/1573384X-20170202 |url-access=subscription}}</ref>: Ուտիքի իշխանները, որոնք հայ ազնվականության մի մասն են եղել, մնացել են որպես աղվանական գավառի կառավարիչներ, իսկ ավելի ուշ նրանք մնացել են արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում: Այնուամենայնիվ, 6-րդ դարի սկզբին աղվանական թագավորության անկումից հետո Գարդմանի իշխանները դարձել են Աղվանքի գերիշխող տանուտերեր: Նրանք բյուզանդական կայսր [[Հերակլիոս Ա|Հերակլիոսի]] կողմից 628 թվականին ճանաչվել են որպես Աղվանքի գահերեց իշխաններ և մնացել այս կարգավիճակում մինչև 822 թվականը: 922 թվականին Ուտիքը միացվել է Հայաստանի [[Բագրատունյաց թագավորություն|Բագրատունյաց թագավորությանը]], սակայն այդ ժամանակահատվածում երկրի իշխանության տակ է եղել միայն մի մասը: Ըստ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովի]]՝ Ուտիքի իշխանների սերունդները ապրել են Հարավային Արցախում (ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը)<ref name=":12" />: == Բնակչություն == Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ Ուտիք անվանումն առաջացել է հնագույն ուտիների անունից, որոնք, ըստ նրանց, բնակվել են Քուր գետի երկու ափերին<ref>Հակոբյան 2022, p. 73: {{Lang|ru|Բազմաթիվ հետազոտողներ անվիճելի փաստ են համարել այն, որ «Ուտիք» տեղանունն առաջացել է հնագույն ուդիների (ուտիացիների) անունից, որոնք, նրանց կարծիքով, բնակվել են Քուր գետի ինչպես ձախափնյակում, այնպես էլ աջափնյակում։}}</ref>, կամ հանդիսացել են Քուրի աջ ափին ապրող կովկասյան աղվանական ցեղերին ցեղակից առանձին մի ցեղախումբ<ref>{{Cite book |last=Alikberov |first=A. K. |title=Albania Caucasica |publisher=Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences |year=2015 |isbn=978-5-89282-642-6 |editor-last=Alikberov |editor-first=A. K. |volume=1 |location=Moscow |pages=102-103 |language=ru |chapter=Narody i iazyki Kavkazskoĭ Albanii. O iazykovom kontinuume kak alʹternative koĭne. Iazyk pisʹmennosti i «iazyk bazara» |trans-chapter=The peoples and languages of Caucasian Albania: on the language continuum as an alternative to Koine: written language and 'bazaar language' |quote=[...] ряд исследователей полагает, что население Арцаха и Утик‘а, до того, как утратило собственный язык и арменизировалось, было родственно албанским племенам левобережья, представляя собой отдельное племя [...] |editor-last2=Gadjiev |editor-first2=M. S. |trans-quote=(...) a number of researchers believe that the population of Artsakh and Utik, before they lost their own language and became Armenian, were related to the Albanian tribes of the left bank, themselves being a separate tribe (...)}}</ref>։ Հնագույն ուտիները ավանդաբար համարվել են ժամանակակից ուդիների նախնիները<ref name="VAS1">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>, որոնք խոսում են լեզգիական լեզվախմբին պատկանող մի լեզվով, որը սերտորեն կապված է (բայց հնարավոր է՝ ուղղակիորեն չի սերում) կովկասյան աղվաներենից<ref>Schulze 2018, p. 303.</ref>։ Այնուամենայնիվ, տարբեր տեսակետեր գոյություն ունեն «ուտի/ուդի» անվանման տարբերակներով կոչվող հնագույն խմբերի, ժամանակակից ուդիների և Ուտիք տեղանվան միջև առկա հստակ կապի վերաբերյալ։ Շուլցեն ենթադրել է, որ ցեղանունները սերում են շատ ավելի հին, հնարավոր է՝ նկարագրական մի տեղանունից, որը վերաբերել է Կուր և Արաքս գետերի ու Ղարաբաղի լեռների միջև ընկած դաշտավայրին։ Ըստ նրա՝ «ուդի/ուտի» անվանումը պարտադիր չէ, որ մատնանշած լինի որևէ կոնկրետ էթնիկական խմբի, այլ հանդիսացել է այդ տարածաշրջանի բնակիչների ընդհանուր անվանումը։ Ինչ վերաբերում է ժամանակակից ուդիներին, Շուլցեն գրել է. «Այն փաստը, որ այսօր ուդիներն իրենց անվանում են ուդի, թերևս կապված է նախկին Ուտի տարածաշրջանի [այսինքն՝ Ուտիքի] էթնոնիմիկ ավանդույթի որդեգրման հետ»<ref>Schulze 2018, pp. 289–292.</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] հավանական է համարել, որ «ուդի/ուտի» հասկացությունը հյուսիս կովկասյան լեզուներով խոսողների շրջանում եղել է տարածված մի տերմին, որն օգտագործվել է սեփական կամ այլ խմբին մատնանշելու համար (ինչպես արյան և ան-արյան իրանական ժողովուրդների մոտ)։ Ըստ այդմ՝ այն կիրառվել է լեզգիախոս մի շարք խմբերի կամ նրանց հարևանների նկատմամբ։ Նա վարկած է առաջ քաշել, որ նահանգն իր անվանումը ստացել է կամ Քուրի մյուս ափին գտնվող ուտիներին մոտ լինելու պատճառով, կամ այն պատճառով, որ այդ անունը կրող լեզգիախոս առանձին ժողովուրդ մի ժամանակ բնակվել է այնտեղ և հետագայում հայացել<ref>Akopian 2022, pp. 72–74.</ref>։ Ուտիքում հայերի ներկայության ժամանակագրության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ կան։ Հարցը կարևոր տեղ է զբաղեցրել Կովկասյան Աղվանքի և Հայաստանի պատմական արևելյան նահանգների պատմության շուրջ հայ և ադրբեջանցի գիտնականների բանավեճերում։ 1958 թվականին [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] տեսակետ է հայտնել, որ Ուտիքի բնակչությունը հայկական իշխանության տակ է անցել մ.թ.ա. 2-րդ դարում և մ.թ. 4-6-րդ դարերում ձուլվել է հայերին, սակայն հետագայում հայ գիտնականների աշխատություններում առաջ է քաշվել այն տեսակետը, որ հայերը [[Կուր|Կուրի]] աջափնյակում բնակվել են շատ ավելի վաղ ժամանակներից<ref name="VAS">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] պնդում է, որ Ուտիքն ամբողջությամբ հայկական էր առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դարից<ref>Akopian 2022, p. 74.</ref>։ [[Բագրատ Ուլուբաբյան|Բագրատ Ուլուբաբյանը]] նշում է, որ Ուտիքի բնակչությունը ոչ թե հայացվել է, այլ պարզապես հայ էր։ Այս վերջին տեսակետը քննադատության է արժանացել մի շարք այլ հայ գիտնականների, այդ թվում՝ [[Պարույր Մուրադյան|Պարույր Մուրադյանի]] կողմից<ref name="VAS" />։ Վաղ միջնադարյան հայ պատմիչ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]] գրում է, որ Ուտիքի իշխանները սերում էին [[Սիսակ|Սիսակից]], որը հայերի առասպելական նախահայր [[Հայկ|Հայկի]] սերունդն էր և համարվում էր [[Սյունիքի իշխաններ|Սյունիքի իշխանների]] նախահայրը<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=History of the Armenians |date=2006 |publisher=Caravan Books |others=Translation and commentary by Robert W. Thomson |isbn=978-0-88206-111-5 |edition=Rev. |location=Ann Arbor |page=137 (Book II, Chapter 8)}}</ref>։ Թեև որոշ հայ գիտնականներ այս տեղեկությունը մեկնաբանում են որպես Ուտիքի իշխանների հայկական ծագման վկայություն, [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովը]] կարծում է, որ այն ընդամենը ցույց է տալիս, որ նրանք այդ շրջանում իշխել են անհիշելի ժամանակներից<ref>{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |pages=108, 216, 218, 222, 469 |oclc=505712128}} Cited in Hewsen 1982, 29, note 16.</ref>։ Արշակունյաց ժամանակաշրջանի մասին [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] գրում է, որ «հավանական է թվում, որ բացի Սյունիքից, արևելյան Հայաստանը լավագույն դեպքում պարզապես հայացված էր, եթե նույնիսկ այդքան», իսկ ուտիները «գրեթե անկասկած կովկասյան ցեղ են եղել»<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։ Պատմաբան Թիմ Գրինվուդը նշում է, որ ''[[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցի]]'' կազմման ժամանակ (մոտ 7-րդ դարում)՝ Ուտիքը, [[Արցախ|Արցախի]] և [[Գուգարք|Գուգարքի]] հետ միասին, այլևս վարչականորեն Հայաստանի մաս չեն եղել, սակայն «ակնհայտորեն հիշվել է որպես երբեմնի հայկական տարածք և, հնարավոր է, դեռևս ունեցել է համայնքներ, որոնք իրենց և իրենց բնակավայրերը համարել են հայկական»<ref>{{Cite book |last=Greenwood |first=Tim |title=Historiography and Space in Late Antiquity |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-68668-6 |editor-last=Van Nuffelen |editor-first=Peter |pages=84 |chapter=Armenian Space in Late Antiquity |doi=10.1017/9781108686686.004}}</ref>։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Ուտիքի հայ բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել է Արցախ կամ կենտրոնացել նահանգի արևմտյան մասում։ Արևմտյան Ուտիքի տարածքը հանդիսացել է միջնադարյան հայկական մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կարևոր կենտրոնների վայր, ինչպիսիք են [[Խորանաշատ|Խորանաշատի]] և [[Կոյնաձոր|Կոյնաձորի]] վանական դպրոցները։ Այս տարածաշրջանից են սերել միջնադարյան մի շարք նշանավոր հայ գիտնականներ, այդ թվում՝ [[Վանական Վարդապետ|Վանական Վարդապետը]] և [[Կիրակոս Գանձակեցի|Կիրակոս Գանձակեցին]]։ Ուշ միջնադարում՝ 17-րդ և 18-րդ դարերում, հայերը մեծ մասամբ լքել են պատմական Ուտիքի դաշտավայրային շրջանները՝ տեղափոխվելով մերձակա լեռնային գոտիներ ու նախալեռներ, ինչպես նաև [[Գանձակ]]<ref name="ASE2" />։ == Նշումներ == <references group="Ն" /> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} [[Կատեգորիա:Արցախի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Ուտիք]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] 5l6650vie2czobrsfkbr94gvjd1fdw1 10806475 10806474 2026-06-29T21:30:08Z Argam Forbes 37716 /* Ծանոթագրություններ */ 10806475 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում=Ուտիք | ներառում = 12 | գլ. քաղաք= [[Գարդման բերդ|Գարդման]] | այլ քաղաք= [[Տիգրանակերտ]], [[Պարտավ]], [[Գանձակ]], [[Դրունք Հայոց]], [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտ (Առան-Ռոտ)]], [[Խաղխաղ]] |Տարածք = 11315 | տոհմ = | լեզու= [[հայերեն]] | կատեգորիա= | ներկա= {{ARM}} <br/> {{AZE}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[ուտիներ]], [[կասպեր]], [[ավարներ]], [[սակեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[Ադրբեջանցիներ]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, [[Իսլամ]] | քարտեզ= Utik location map.png | աշխարհի քարտեզ = }} [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|300px|Ուտիքը Մեծ Հայքի թագավորության կազմում 150 թվականին։ Քուր և Արաքս գետերի միախառնման շրջանը (ըստ Երեմյանի) ներառված է Փայտակարանի, այլ ոչ թե Ուտիքի կազմում, ինչը, սակայն, մերժվում է Հյուսենի<ref>Hewsen 1992, p. 309, note 3.</ref> և Հարությունյանի կողմից<ref>Harutiunian 1986, p. 268.</ref>]] '''Ուտիք''' (հայտնի է նաև որպես '''Ուտի''' կամ '''Ուտյաց աշխարհ'''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներկուերորդ նահանգը<ref name="ՈւտիքԱ">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>։ Տարածվել է [[Կուր]] գետի աջափնյա տափարակում և Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան լեռնային շրջաններում՝ զբաղեցնելով [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետից]] մինչև Կուրի և [[Արաքս|Երասխի]] ջրկիցն ընկած տարածքը։ [[Հյուսիս|Հյուսիսում]] և [[Արևելք|արևելքում]] Կուր գետով սահմանակցել է [[Աղվանք|Աղվանքին]], [[Արևմուտք|արևմուտքում]]՝ [[Դեբեդ|Դեբեդի]] և Աղստևի ջրբաժանով՝ [[Գուգարք|Գուգարքին]], հյուսիս–արևմուտքում [[Միափորի լեռներ|Միափորի]] և [[Սևանի լեռնաշղթա|Սևանի]] լեռնաշղթաներով՝ [[Այրարատ|Այրարատին]] և [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավ–արևմուտքում՝ [[Արցախ (նահանգ)|Արցախին]], հարավում Երասխ գետով՝ [[Փայտակարան|Փայտակարանին]]։ 387 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Արևելյան Հռոմեական կայսրության միջև Հայաստանի բաժանումից հետո այն հանձնվել է Աղվանքին<ref name=":02">{{Cite web |last=Chaumont |first=M. L. |date=1985 |title=Albania |url=https://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |website=Encyclopædia Iranica, Online Edition |publisher=Encyclopædia Iranica Foundation |quote=The more or less self-interested loyalty of the Albanians explains why the Sasanians helped them to seize from the Armenians the provinces (or districts) of Uti (with the towns of Xałxał and Pʿartaw), Šakašēn, Kołṭʿ, Gardman, and Arcʿax. (...) These territories were to remain in the possession of Albania; a reconquest by Mušeł (cf. Pʿawstos, ibid.) was unlikely.}}</ref>։ Տարածաշրջանի մեծ մասը գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում՝ Կուր գետից անմիջապես արևմուտք ընկած տարածքում, իսկ մյուս հատվածը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Տավուշի մարզում։ == Անվանում == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Հայկական աղբյուրներում Ուտիքը կոչվում է նաև Ուտի{{efn|«Ք» տառը գրաբարով նշանակել է «շատ», «մի քանի»}}<ref name="ՈւտիքԱ2">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>, Ավտի, Ուտիացվոց աշխարհ, Ուտիացվոց գավառ, Ուտիական աշխարհ և Ուտիական գավառ<ref name="ASE2">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1986 |editor-last=Արզումանյան |editor-first=Մակիչ |volume=12 |location=Երևան |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/267 267]–269 |language=hy |chapter=Ուտիք |display-editors=etal}}</ref>։ [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանի]] նշումներից հայտնի է, որ անվանումն սկզբնապես վերաբերել է Ուտի Առանձնակ գավառին, որտեղ բնակվել է ուտիացի տոհմը, իսկ ավելի ուշ տարածվել է ամբողջ նահանգի վրա<ref>{{Cite book |last=Yeremian |first=Suren |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i: (pʻordz VII dari haykakan kʻartezi verakazmutʻyan zhamanakakitsʻ kʻartezagrakan himkʻi vra) |publisher=Haykakan SSṚ GA hratarakchʻutʻyun |year=1963 |location=Erevan |pages=73 |language=hy |trans-title=''Armenia according to the ''Ashkharhatsuyts'' (attempt at the reconstruction of the map of 7th-century Armenia on the basis of modern cartography)''}}</ref>։ Այն նույնացվում է [[Պտղոմեոս Լագոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» մեջ հիշատակվող Օտենե, լատինական «Ռավեննայի տիեզերագրության» մեջ՝ Օտենոն<ref>Pliny, ''Natural History'', VI, 42; XII, 28. Cited in {{Cite book |last=Akopian [Hakobyan] |first=Aleksan |title=Albaniia-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmianskikh istochnikakh |publisher=Gitutyun |year=2022 |isbn=978-5-8080-1485-5 |edition=2nd, rev. |location=Yerevan |pages=73 |language=ru |trans-title=Albania-Aluank in the Greek-Latin and Old-Armenian Sources |orig-date=1st pub. 1987}}</ref>, Պլինիոսի մոտ՝ Օտենա<ref name=":12">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden |pages=260}}</ref>, և ալ-Բալադուրիի արաբալեզու «Ֆութուհ ալ-Բուլդան» պատմության մեջ՝ Ուդհ տեղանունների հետ<ref name=":12" />։ Այն կարող է նույնացվել նաև [[Ստրաբոն|Ստրաբոնի]] հիշատակած Ուիտիա երկրի հետ<ref name=":22">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=Armenia: A Historical Atlas |publisher=University of Chicago Press |year=2001 |isbn=0-226-33228-4 |page=58}}</ref>, այլոք Ստրաբոնի Ուիտիայի գտնվելու վայրը նկարագրել են [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] հյուսիսարևմտյան<ref>{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=A Historical and Topographical Guide to the Geography of Strabo |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-18065-9 |pages=682 |chapter=The Northeastern Part of the Inhabited World |doi=10.1017/9781316848203.013}}</ref> կամ հարավային ափին<ref>Հակոբյան 2022, p. 71-72: «Յ․ Ա․ Մանանդյանը և Ս․ Տ․ Երեմյանը հայկական Ուտիք նահանգի ուղղակի հիշատակում են տեսել Ստրաբոնի «Աշխարհագրության»՝ Հայաստանի նկարագրությանը վերաբերող հետևյալ հատվածում․ «Հաղորդում են նաև, որ էնիաների մի մասը բնակություն է հաստատել Ուիտիայում, իսկ մյուս մասը՝ հայերից վեր՝ Աբոս և Նիբար լեռների հետևում»։ Այնուամենայնիվ, ինչպես տեսնում ենք, այս նախադասությունը միմյանց է հակադրում մի կողմից Հայաստանը, մյուս կողմից՝ Կասպից ծովի ափին գտնվող Ուիտիան, հետևաբար՝ վերջինս չի կարող հանդիսանալ առաջինի մասը։ Այս հատվածում հիշատակվող Ուիտիան ոչ թե Ուտիքն է, այլ ուիտիացիների բնակության այն տարածքը, որոնց Ստրաբոնը մեկ այլ բաժնում (XI, 7, 1) հստակորեն տեղադրել է ամարդների և անարիակների միջև»։</ref>։ Ըստ [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]]՝ Ուտիք անունը հավանաբար կապված է [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] հիշատակած ուտիոյ, Ստրաբոնի հիշատակած ուիտիոյ{{Efn|Հակոբյանը կարծում է, որ Ստրաբոնը հիշատակում է երկու տարբեր վայրերում ապրող «ուիտիացիների» (ուտիների) երկու խմբերի․ մեկը՝ Կասպից ծովի հարավային ափին, իսկ մյուսը՝ ծովի արևմտյան ափին (աղվաններից և կասպերից դեպի հյուսիս)<ref>Akopian 2022, pp. 69–70.</ref>։}} և [[Պլինիոս Ավագ|Պլինիոսի]] հիշատակած ուդինի էթնոնիմների հետ<ref name=":12" />։ Պլինիոսը հիշատակում է նաև «ուտի» կոչվող մի խումբը, ինչը հուշում է, որ սա ուդինիներից առանձին էթնիկ խումբ է<ref name=":0" />։ Վոլֆգանգ Շուլցեն գրում է, որ Օտենեն և Ուտի(ք)ն պարտադիր չէ, որ կապված լինեն և կարող են վերաբերել երկու տարբեր տարածաշրջանների։ Ուդի-/Ուտի- եզրույթը կարող է լինել հին տեղանուն, որը վերաբերում է [[Կուր|Կուր գետի]], [[Արաքս|Արաքսի]] և [[Արցախի լեռներ|Արցախի լեռների]] միջև ընկած դաշտավայրին<ref name=":0">{{Cite book |last=Schulze |first=Wolfgang |title=Völker und Phantome: Sprach- und kulturwissenschaftliche Studien zur Ethnizität |publisher=De Gruyter |year=2018 |editor-last=Mumm |editor-first=Peter-Arnold |edition=1st |location=Berlin |pages=289 |chapter=Caucasian Albanian and the Question of Language and Ethnicity |chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvbkk3np.11}}</ref>։ Տեղանունը կապված է ուդի ժողովրդի անվան հետ, որոնք այսօր բնակվում են [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասում]]՝ Կուրից հյուսիս ընկած տարածքում<ref name=":12" />, հիմնականում [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] [[Նիժ]] գյուղոի տարածքում<ref>Schulze 2018, pp. 289–290.</ref>։ Ավելի ուշ Ուտիքը և հարևան Արցախը հայտնի են դարձել որպես Ղարաբաղ<ref>{{Cite book |last=Mutafian |first=Claude |title=Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict |date=2024 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-67738-8 |editor-last=Dorfmann-Lazarev |editor-first=Igor |location=Leiden |pages=15-16 |chapter=Survey of Historical Geography of the South Caucasus from the Middle Ages to the Present Day |editor-last2=Khatchadourian |editor-first2=Haroutioun}}</ref>, ընդ որում Ուտիքի տարածքը կազմում էր Ղարաբաղի դաշտավայրային կամ տափաստանային մասը<ref>Hewsen 1992, p. 195.</ref>։ Նրա տարածքը համընկնում էր նաև Առան կոչվող տարածաշրջանի հետ<ref name="Arran">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հնարագիտարան |year=1975 |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=1 |location=Երևան |page=524-525 |language=hy |chapter=Aṛan |display-editors=etal}}</ref>, որը նեղ իմաստով վերաբերում է նաև Կուր և Արաքս գետերի միջև ընկած տարածքին, իսկ լայն իմաստով ընդգրկում էր Հարավային Կովկասի արևելքը<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|first=C. E.|last=Bosworth|title=Arrān|url=https://iranicaonline.org/articles/arran-a-region|year=1986}}</ref>։ == Աշխարհագրություն և կառավարում == === Շրջաններ և սահմաններ === Ըստ հայկական «[[Աշխարհացույց]]» աշխարհագրական երկի (որը վերագրվում է 7-րդ դարի հեղինակ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացուն]])՝ Ուտիքը Մեծ Հայքի տասնհինգ նահանգներից (աշխարհներից) տասներկուերորդն է եղել, սակայն այդ ժամանակ պատկանել է Աղվանքին։ 4-րդ դարի բաժանումից հետո Հայաստանը կորցրել է Ուտիք և Արցախ նահանգները<ref>Hewsen 1992, pp. 65A, 142.</ref>։ Ըստ «Աշխարհացոյցի»՝ Ուտիքը բաղկացած է եղել ութ գավառներից՝ [[Առանռոտ]] (Գորանչայ գետի հովտում), Տրի (հետագայում՝ [[Ջրաբերդ (գավառ)|Ջրաբերդ]], [[Թարթառ]] գետի հովտում), [[Ռոտ-Պացյան]] (հավանաբար Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրում կամ Թարթառի և [[Խաչեն (գետ)|Խաչեն]] գետի միջև), [[Աղվե]] (ժամանակակից [[Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)|Գյուլիստանի]] շրջակայքում), [[Տուչքատակ]] ([[Տավուշ (ամրոց)|Տավուշ ամրոցի]] շրջակայքում՝ ժամանակակից Թովուզ), [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]] (ժամանակակից [[Գազախի շրջան|Ղազախի]] շրջան), [[Շակաշեն]] (ժամանակակից [[Գանձակ|Գանձակի]] շրջակայքում) և [[Ուտի Առանձնակ]] կամ Ուտ-ռոստակ («Բուն Ուտի»)''<ref>Hewsen 1992, pp. 67, 262–263.</ref>''։ Նահանգը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է եղել Կուր գետով, որն այն բաժանել է հարևան [[Աղվանք|Աղվանքից]]''<ref name="ASE2" />''։ Հարավ-արևելքում Արաքս գետը բաժանել է այն Փայտակարանից։ Արևմուտքից այն սահմանակից է եղել Արցախին, ընդ որում երկու նահանգների սահմանն անցել է [[Արցախի լեռնաշղթա|Արցախի լեռնաշղթայով]]''<ref>Hewsen 1992, p. 261.</ref>''։ Թեև «Աշխարհացույցը» հիշատակում է միայն Ուտիքի գավառները, նահանգն իրականում բաժանված է եղել երեք մասերի''<ref name=":12" />''՝ Ուտիք (բաղկացած Ուտի Առանձնակ, Աղվե և, հնարավոր է, Տրի ու Ռոտ-Պացյան գավառներից), Գարդման (բաղկացած Գարդման և Տուչքատակ գավառներից) և Շակաշեն (բաղկացած Շակաշեն և Տուչքատակ գավառներից)''<ref name=":22" />''։ Հայտնի չէ, թե արդյոք սա արտացոլում է աղվանական կամ հայկական վարչական իրավիճակը (օրինակ՝ Ուտիքի իշխանների գերակայությունը մյուս երկուսի նկատմամբ), թե «Աշխարհացույցի» հեղինակի որոշումն է՝ պարզության համար իշխանությունները միավորել մեկ նահանգի մեջ''<ref>Hewsen 2001, p. 102.</ref>''։ Բացի այդ, Տրի և Ռոտ-Պացյան գավառները [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում կարող էին կազմել գարգարացիների առանձին իշխանություն''<ref name=":22" />''։ Ուտիքի հյուսիսարևմտյան մասը հիմնականում լեռնային անառիկ շրջան է՝ հարուստ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով։ Կուրի աջափնյա հարթավայրային շրջանը մինչև Կուրի և Երասխի խառնուրդը արգավանդ դաշտավայր է։ Ուտիքի հարավարևելյան մասը կազմում է [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրի]] մի հատվածը։ Ուտիքի արևելակենտրոնական մասը [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունին]] հիշատակում է որպես Գարգարացվոց, իսկ հյուսիսարևմտյանը՝ Շակաշենի կամ Սակասենի դաշտ։ Աղստև գետի ստորին հոսանքի շրջանում է [[Գագա դաշտ|Գագա դաշտը]]։ Ուտիքով հոսում են բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք գերազանցապես Կուրի վտակներն են ([[Շամխոր (գետ)|Շամխոր]], [[Աղստև (գետ)|Աղստև]], [[Հախում (գետ)|Հախում]], [[Տավուշ (գետ)|Տավուշ]], [[Զակամ (գետ)|Զակամ]], Բանանց, Ոսկանապար կամ Գանձակ, Կուրակ, Գերան, Բարակ, Տրտու կամ [[Թարթառ]], Խաչենագետ, Կարկառ և այլն)։ Կուրի և Երասխի ջրկիցի շրջանում կան [[Նատրիումի քլորիդ|աղի]] լճակներ։ Ուտիքի հնագույն ժամանակներից նշանավոր էր [[Երկաթ|երկաթի]], [[Պղինձ|պղնձի]], [[Նավթ|նավթի]], [[Ոսկի|ոսկու]], [[Արծաթ|արծաթի]] և [[Շիբ|շիբի]] հանքերով։ Այժմ Ուտիքի տարածքը հայտնի է նաև ծծմբային կոլչեդանի, [[Մանգան|մանգանի]], [[Բարիտ|բարիտի]], [[Գիպս|գիպսի]], կաոլինի, քվարցիտների, շինարարական քարերի և այլ հանքերով։ Ունի [[Հանքային ջուր|հանքային ջրերի]] բազմաթիվ աղբյուրներ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Աղստև, Տավուշ և Զակամ գետերի ավազաններում։ Ուտիքի լեռնային շրջանները հարուստ են անտառներով։ Բազմազան է նաև Ուտիքի կենդանական աշխարհը։ Հիշատակություններ կան այն մասին, որ հնագույն ժամանակներում Ուտիքում հանդիպել են նաև [[առյուծ]], [[Ընձառյուծ|հովազ]] և նմանատիպ այլ կենդանիներ։ Ուտիքի հարթավայրային շրջաններն ունեն բարեխառն տաք կիսաանապատային և չոր տափաստանային կլիմա։ Տարեկան տեղումները կազմում են 300—600 մմ, հս-արմ., լեռնային որոշ շրջաններում՝ մինչև 900 մմ, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3[[Ցելսիուսի սանդղակ|°C]]–ից մինչև -3°C, իսկ հուլիսինը՝ 20°C–27°C և ավելի։ === Ռելիեֆ === Ռելիեֆով Ուտիքը բաժանվում է երկու մասի՝ դաշտային և լեռնային։ Դաշտային շրջանները տարածվում էին Կուր և Թարթառ գետերի առափնյա մասերում, իսկ լեռնային գավառները գտնվում էին Փոքր Կովկասի շրջանում։ Ստրաբոնն իր աշխատության մեջ գրել է, որ Ուտիքն առավել հայտնի է եղեկ իր արգավանդ հողերով, ձիաբուծությամբ և հատկապես նռան ու ձիթապտղի այգիներով, նշելով, որ վերջիններիս ողջ ոռոգումն իրականացվել է Քուր գետի ջրերով<ref>{{Cite web |title=Strabo, Geography, Book 11 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D11 |access-date=2026-06-03 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref>։ === Բնակավայրեր === [[Պատկեր:Tigranakert3.jpg|մինի|Տիգրանակերտի ավերակները]] Ուտիքում է գտնվել [[Խաղխաղ]] բնակավայրը, որին [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսն]] անվանում է «հայոց թագավորների ձմեռանոց», սակայն [[Եղիշե|Եղիշեն]] և [[Մովսես Կաղանկատվացի|Մովսես Կաղանկատվացին]] այն կոչում են աղվանից թագավորների հանգստավայր<ref name=":42">{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=498}}</ref>։ Հստակ գտնվելու վայրն անորոշ է{{Efn|Հարությունյանը հավանական տեղակայման վայր է համարել Քուր գետի և նրա վտակ Զակամի (Զայամչայ) միախառնման վայրը<ref name="ASE3">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Haykakan hanragitarani glkhavor khmbagrutʻyun |year=1978 |editor-last=Simonian |editor-first=Abel |volume=4 |location=Erevan |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/715 715]–716 |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |chapter=Khaghkhagh |display-editors=etal}}</ref> Առաջարկված մյուս հավանական վայրերը հանդիսացել են Քուր և Աղստև գետերի միախառնման վայրը կամ Աղստևի հոսանքն ի վեր ընկած ավելի բարձրադիր շրջանները<ref>Hewsen 2001, map 52.</ref>։}}։ Երեմյանը Ստրաբոնի կողմից Ուիտիայում հիշատակված Այնիանա տեղակայում է ժամանակակից [[Աղդամի շրջան|Աղդամի]] տեղանքում, բայց, Հյուսենի տեսակետով, սա նույնպես անորոշ է։ Ուտիքում է գտնվել նաև [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր Տիգրան Ա-ի կողմից (մ․թ․ա․ 2-1-ին դարերում)։ Այն կարող էր գտնվել Գարդմանում՝ Շամքոր գետի հովտում<ref name=":22" />։ Որոշ աղբյուրներում Արցախի [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]] նույնպես տեղակայվել է Ուտիքում<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /><ref name="map">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1981 |editor-last=Arzumanian |editor-first=Makich |volume=7 |location=Erevan |page=321, inlay |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |display-editors=etal}}</ref>։ 5-րդ դարում նահանգում կառուցվել է [[Պարտավ]] քաղաքը (այսօրվա Բարդան), որը հաջորդ դարերում վերածվել է խոշոր առևտրային կենտրոնի<ref name="Partaw">Hewsen 1992, p. 263.</ref>։ [[Բայլական]] քաղաքը նույնպես գտնվել է Ուտիքի շրջանում։ Այն կառուցվել է Սասանյան արքա [[Կավադ I|Կավադ Ա-ի]] օրոք<ref name="ASE2" />։ Արաբական նվաճումներից հետո՝ 9-րդ դարում, տարածաշրջանում կառուցվել է [[Գանձակ]] քաղաքը՝ հնարավոր է նախկինում գոյություն ունեցող բնակավայրի տեղում<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|year=2000|first=Edmund C.|last=Bosworth|title=Ganja|url=https://iranicaonline.org/articles/ganja-}}</ref>։ == Պատմություն == Ուտիքի տարածքը վերահսկվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան կայսրության]] կողմից։ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսը]] հայտնել է, որ ուտիները գտնվել են այդ կայսրության տասնչորսերորդ սատրապության մեջ և Միկոյի հետ միասին Դորիսկոսում կազմել են պարսկական բանակի մի մասը<ref name=":12" />։ Ուտիները և միկերը, որոնք նույնացվում են Աքեմենյան արձանագրությունների Յուտիյա և Մակա ցեղերի հետ, հավանական է, որ ներգաղթյալներ են եղել հարավարևելյան Իրանից<ref>Akopian 2022, pp. 67–68.</ref>, թեև, համաձայն մեկ այլ տեսակետի, այս խմբերը միշտ էլ գտնվել են միայն հարավարևելյան Իրանում<ref name="Hewsen2">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |url=https://archive.org/details/classicalarmenia0000drhm |title=Classical Armenian Culture: Influences and Creativity |publisher=Scholars Press |year=1982 |isbn=0-89130-565-3 |editor-last=Samuelian |editor-first=Thomas J. |location=Chico, CA |pages=33 |chapter=Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians}}</ref>։ Ըստ Հյուսենի՝ Ուտիքն, ըստ ամենայնի, եղել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] սատրապության և դրան հաջորդած [[Ատրպատական|Ատրպատականի]] թագավորության մաս (մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը)<ref name=":12" />։ [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] գրել է, որ Մեծ Հայքի արքա [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա]]-ն նվաճել է Սյունիքի{{Efn|Ստրաբոնը հիշատակել է «Փաուենե» տեղանունը, որը որոշ գիտնականներ ընթերցել են որպես «Սաուենե» և նույնացրել Սյունիքի հետ<ref name="DAO">{{Cite book |last=Hübschmann |first=Heinrich |url=https://archive.org/details/diealtarmenisch00hbgoog |title=Die altarmenischen Ortsnamen |publisher=Trübner |year=1904 |location=Straßburg |pages=263–266 |language=de}}</ref><ref>Hewsen 1992, pp. 189–191.</ref>։}} և Կասպիանեի հողերը, ինչպես նաև դրանց միջև ընկած տարածքները (այսինքն՝ Ուտիքն ու Արցախը)<ref name=":32">Hewsen 1982, p. 32.</ref>։ Որոշ հայ գիտնականներ, ինչպիսիք են [[Բաբկեն Հարությունյան|Բաբկեն Հարությունյանն]]<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /> ու [[Ասատուր Մնացականյան|Ասատուր Մնացականյանը]] կարծում են, որ Սյունիքն ու Ուտիքն արդեն իսկ վերահսկվում են Հայաստանի կողմից [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] դինաստիայի օրոք և վերանվաճվել են Արտաշես Ա-ի կողմից, սակայն Հյուսենը գրել է, որ այս պնդումը հիմնավորող որևէ ապացույց չկա{{Efn|Այնուամենայնիվ, նույն աշխատության մեկ այլ հատվածում Հյուսենը գրել է, որ Երվանդունիների տարածքները կարող են տարածված լինեն մինչև Կուր և Արաքս գետերի միախառնման վայրը}}։ Արտաշեսի նվաճումից հետո շուրջ 500 տարի Ուտիքը մնացել է Հայաստանի կազմում<ref name=":12" />, թեև Քուր գետի երկայնքով անցնող հայ-աղվանական սահմանը հաճախակի է խախտվել երկու երկրների բանակների կողմից<ref name=":02" />։ Այն կորսվել է մ.թ. 363 թվականի հռոմեա-պարսկական հաշտության պայմանագրի հետևանքով, սակայն, ըստ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] մ.թ. 370 թվականին հայոց սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] հաղթել է աղվաններին և վերականգնել մինչև Կուր գետի սահմանն ընկած տարածքը<ref name=":42" />։ Մ.թ. 387 թվականին<ref name=":42" /> [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան կայսրությունն]] օգնել է աղվաններին Հայկական թագավորությունից խլել մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Ուտիքը<ref name=":02" />։ Թեև կան որոշ վկայություններ, որոնք ենթադրում են, որ Ուտիքը մնացել է պարսկական վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստանի թագավորության կազմում նույնիսկ 387 թվականից հետո, այն 428 թվականին տեղի ունեցած հայոց թագավորության անկումից հետո վերջնականապես միացվել է Աղվանքին<ref>{{Cite book |last=Dum-Tragut |first=Jasmine |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687/html |title=Caucasian Albania: An International Handbook |last2=Gippert |first2=Jost |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-079459-5 |editor-last=Gippert |editor-first=Jost |location=Berlin |pages=48 |chapter=Caucasian Albania in Medieval Armenian Sources (5th–13th Centuries) |doi=10.1515/9783110794687-002 |editor-last2=Dum-Tragut |editor-first2=Jasmine |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687-002/html}}</ref>։ [[File:Caucasian Albania in 5th and 6th centurires.svg|thumb|Աղվանից մարզպանությունը 5-րդ և 6-րդ դարերում]]5-րդ դարի կեսերին, պարսից արքա [[Պերոզ|Պերոզ Ա]]-ի հրամանով, Աղվանքի արքա Վաչեն Ուտիքի տարածքում կառուցել է մի քաղաք, որն սկզբում կոչվել է Պերոզապատ, իսկ ավելի ուշ՝ Պարտավ և [[Բարդա]], և այն դարձրել է Աղվանքի մայրաքաղաքը: (Հնարավոր է, որ նախկինում գոյություն է ունեցել Պարտավ անունով քաղաք կամ գյուղ)<ref name="Partaw" />: Ըստ մեկ այլ տեսակետի՝ Պերոզ Ա-ն ինքն է կառուցել քաղաքը՝ Աղվանքի իշխող տոհմին տապալելուց հետո<ref>{{Cite journal |last=Gadjiev |first=Murtazali |year=2017 |title=Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania |url=https://brill.com/view/journals/ic/21/2/article-p121_2.xml |journal=Iran and the Caucasus |publisher=Brill |volume=21 |issue=2 |pages=122-123 |doi=10.1163/1573384X-20170202 |url-access=subscription}}</ref>: Ուտիքի իշխանները, որոնք հայ ազնվականության մի մասն են եղել, մնացել են որպես աղվանական գավառի կառավարիչներ, իսկ ավելի ուշ նրանք մնացել են արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում: Այնուամենայնիվ, 6-րդ դարի սկզբին աղվանական թագավորության անկումից հետո Գարդմանի իշխանները դարձել են Աղվանքի գերիշխող տանուտերեր: Նրանք բյուզանդական կայսր [[Հերակլիոս Ա|Հերակլիոսի]] կողմից 628 թվականին ճանաչվել են որպես Աղվանքի գահերեց իշխաններ և մնացել այս կարգավիճակում մինչև 822 թվականը: 922 թվականին Ուտիքը միացվել է Հայաստանի [[Բագրատունյաց թագավորություն|Բագրատունյաց թագավորությանը]], սակայն այդ ժամանակահատվածում երկրի իշխանության տակ է եղել միայն մի մասը: Ըստ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովի]]՝ Ուտիքի իշխանների սերունդները ապրել են Հարավային Արցախում (ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը)<ref name=":12" />: == Բնակչություն == Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ Ուտիք անվանումն առաջացել է հնագույն ուտիների անունից, որոնք, ըստ նրանց, բնակվել են Քուր գետի երկու ափերին<ref>Հակոբյան 2022, p. 73: {{Lang|ru|Բազմաթիվ հետազոտողներ անվիճելի փաստ են համարել այն, որ «Ուտիք» տեղանունն առաջացել է հնագույն ուդիների (ուտիացիների) անունից, որոնք, նրանց կարծիքով, բնակվել են Քուր գետի ինչպես ձախափնյակում, այնպես էլ աջափնյակում։}}</ref>, կամ հանդիսացել են Քուրի աջ ափին ապրող կովկասյան աղվանական ցեղերին ցեղակից առանձին մի ցեղախումբ<ref>{{Cite book |last=Alikberov |first=A. K. |title=Albania Caucasica |publisher=Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences |year=2015 |isbn=978-5-89282-642-6 |editor-last=Alikberov |editor-first=A. K. |volume=1 |location=Moscow |pages=102-103 |language=ru |chapter=Narody i iazyki Kavkazskoĭ Albanii. O iazykovom kontinuume kak alʹternative koĭne. Iazyk pisʹmennosti i «iazyk bazara» |trans-chapter=The peoples and languages of Caucasian Albania: on the language continuum as an alternative to Koine: written language and 'bazaar language' |quote=[...] ряд исследователей полагает, что население Арцаха и Утик‘а, до того, как утратило собственный язык и арменизировалось, было родственно албанским племенам левобережья, представляя собой отдельное племя [...] |editor-last2=Gadjiev |editor-first2=M. S. |trans-quote=(...) a number of researchers believe that the population of Artsakh and Utik, before they lost their own language and became Armenian, were related to the Albanian tribes of the left bank, themselves being a separate tribe (...)}}</ref>։ Հնագույն ուտիները ավանդաբար համարվել են ժամանակակից ուդիների նախնիները<ref name="VAS1">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>, որոնք խոսում են լեզգիական լեզվախմբին պատկանող մի լեզվով, որը սերտորեն կապված է (բայց հնարավոր է՝ ուղղակիորեն չի սերում) կովկասյան աղվաներենից<ref>Schulze 2018, p. 303.</ref>։ Այնուամենայնիվ, տարբեր տեսակետեր գոյություն ունեն «ուտի/ուդի» անվանման տարբերակներով կոչվող հնագույն խմբերի, ժամանակակից ուդիների և Ուտիք տեղանվան միջև առկա հստակ կապի վերաբերյալ։ Շուլցեն ենթադրել է, որ ցեղանունները սերում են շատ ավելի հին, հնարավոր է՝ նկարագրական մի տեղանունից, որը վերաբերել է Կուր և Արաքս գետերի ու Ղարաբաղի լեռների միջև ընկած դաշտավայրին։ Ըստ նրա՝ «ուդի/ուտի» անվանումը պարտադիր չէ, որ մատնանշած լինի որևէ կոնկրետ էթնիկական խմբի, այլ հանդիսացել է այդ տարածաշրջանի բնակիչների ընդհանուր անվանումը։ Ինչ վերաբերում է ժամանակակից ուդիներին, Շուլցեն գրել է. «Այն փաստը, որ այսօր ուդիներն իրենց անվանում են ուդի, թերևս կապված է նախկին Ուտի տարածաշրջանի [այսինքն՝ Ուտիքի] էթնոնիմիկ ավանդույթի որդեգրման հետ»<ref>Schulze 2018, pp. 289–292.</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] հավանական է համարել, որ «ուդի/ուտի» հասկացությունը հյուսիս կովկասյան լեզուներով խոսողների շրջանում եղել է տարածված մի տերմին, որն օգտագործվել է սեփական կամ այլ խմբին մատնանշելու համար (ինչպես արյան և ան-արյան իրանական ժողովուրդների մոտ)։ Ըստ այդմ՝ այն կիրառվել է լեզգիախոս մի շարք խմբերի կամ նրանց հարևանների նկատմամբ։ Նա վարկած է առաջ քաշել, որ նահանգն իր անվանումը ստացել է կամ Քուրի մյուս ափին գտնվող ուտիներին մոտ լինելու պատճառով, կամ այն պատճառով, որ այդ անունը կրող լեզգիախոս առանձին ժողովուրդ մի ժամանակ բնակվել է այնտեղ և հետագայում հայացել<ref>Akopian 2022, pp. 72–74.</ref>։ Ուտիքում հայերի ներկայության ժամանակագրության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ կան։ Հարցը կարևոր տեղ է զբաղեցրել Կովկասյան Աղվանքի և Հայաստանի պատմական արևելյան նահանգների պատմության շուրջ հայ և ադրբեջանցի գիտնականների բանավեճերում։ 1958 թվականին [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] տեսակետ է հայտնել, որ Ուտիքի բնակչությունը հայկական իշխանության տակ է անցել մ.թ.ա. 2-րդ դարում և մ.թ. 4-6-րդ դարերում ձուլվել է հայերին, սակայն հետագայում հայ գիտնականների աշխատություններում առաջ է քաշվել այն տեսակետը, որ հայերը [[Կուր|Կուրի]] աջափնյակում բնակվել են շատ ավելի վաղ ժամանակներից<ref name="VAS">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] պնդում է, որ Ուտիքն ամբողջությամբ հայկական էր առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դարից<ref>Akopian 2022, p. 74.</ref>։ [[Բագրատ Ուլուբաբյան|Բագրատ Ուլուբաբյանը]] նշում է, որ Ուտիքի բնակչությունը ոչ թե հայացվել է, այլ պարզապես հայ էր։ Այս վերջին տեսակետը քննադատության է արժանացել մի շարք այլ հայ գիտնականների, այդ թվում՝ [[Պարույր Մուրադյան|Պարույր Մուրադյանի]] կողմից<ref name="VAS" />։ Վաղ միջնադարյան հայ պատմիչ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]] գրում է, որ Ուտիքի իշխանները սերում էին [[Սիսակ|Սիսակից]], որը հայերի առասպելական նախահայր [[Հայկ|Հայկի]] սերունդն էր և համարվում էր [[Սյունիքի իշխաններ|Սյունիքի իշխանների]] նախահայրը<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=History of the Armenians |date=2006 |publisher=Caravan Books |others=Translation and commentary by Robert W. Thomson |isbn=978-0-88206-111-5 |edition=Rev. |location=Ann Arbor |page=137 (Book II, Chapter 8)}}</ref>։ Թեև որոշ հայ գիտնականներ այս տեղեկությունը մեկնաբանում են որպես Ուտիքի իշխանների հայկական ծագման վկայություն, [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովը]] կարծում է, որ այն ընդամենը ցույց է տալիս, որ նրանք այդ շրջանում իշխել են անհիշելի ժամանակներից<ref>{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |pages=108, 216, 218, 222, 469 |oclc=505712128}} Cited in Hewsen 1982, 29, note 16.</ref>։ Արշակունյաց ժամանակաշրջանի մասին [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] գրում է, որ «հավանական է թվում, որ բացի Սյունիքից, արևելյան Հայաստանը լավագույն դեպքում պարզապես հայացված էր, եթե նույնիսկ այդքան», իսկ ուտիները «գրեթե անկասկած կովկասյան ցեղ են եղել»<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։ Պատմաբան Թիմ Գրինվուդը նշում է, որ ''[[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցի]]'' կազմման ժամանակ (մոտ 7-րդ դարում)՝ Ուտիքը, [[Արցախ|Արցախի]] և [[Գուգարք|Գուգարքի]] հետ միասին, այլևս վարչականորեն Հայաստանի մաս չեն եղել, սակայն «ակնհայտորեն հիշվել է որպես երբեմնի հայկական տարածք և, հնարավոր է, դեռևս ունեցել է համայնքներ, որոնք իրենց և իրենց բնակավայրերը համարել են հայկական»<ref>{{Cite book |last=Greenwood |first=Tim |title=Historiography and Space in Late Antiquity |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-68668-6 |editor-last=Van Nuffelen |editor-first=Peter |pages=84 |chapter=Armenian Space in Late Antiquity |doi=10.1017/9781108686686.004}}</ref>։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Ուտիքի հայ բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել է Արցախ կամ կենտրոնացել նահանգի արևմտյան մասում։ Արևմտյան Ուտիքի տարածքը հանդիսացել է միջնադարյան հայկական մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կարևոր կենտրոնների վայր, ինչպիսիք են [[Խորանաշատ|Խորանաշատի]] և [[Կոյնաձոր|Կոյնաձորի]] վանական դպրոցները։ Այս տարածաշրջանից են սերել միջնադարյան մի շարք նշանավոր հայ գիտնականներ, այդ թվում՝ [[Վանական Վարդապետ|Վանական Վարդապետը]] և [[Կիրակոս Գանձակեցի|Կիրակոս Գանձակեցին]]։ Ուշ միջնադարում՝ 17-րդ և 18-րդ դարերում, հայերը մեծ մասամբ լքել են պատմական Ուտիքի դաշտավայրային շրջանները՝ տեղափոխվելով մերձակա լեռնային գոտիներ ու նախալեռներ, ինչպես նաև [[Գանձակ]]<ref name="ASE2" />։ == Նշումներ == <references group="Ն" /> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} [[Կատեգորիա:Արցախի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Ուտիք]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] rne8l3qg2kmlys6u0gyai2yq65znr90 10806476 10806475 2026-06-29T21:32:30Z Argam Forbes 37716 /* Բնակչություն */ 10806476 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում=Ուտիք | ներառում = 12 | գլ. քաղաք= [[Գարդման բերդ|Գարդման]] | այլ քաղաք= [[Տիգրանակերտ]], [[Պարտավ]], [[Գանձակ]], [[Դրունք Հայոց]], [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտ (Առան-Ռոտ)]], [[Խաղխաղ]] |Տարածք = 11315 | տոհմ = | լեզու= [[հայերեն]] | կատեգորիա= | ներկա= {{ARM}} <br/> {{AZE}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[ուտիներ]], [[կասպեր]], [[ավարներ]], [[սակեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[Ադրբեջանցիներ]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, [[Իսլամ]] | քարտեզ= Utik location map.png | աշխարհի քարտեզ = }} [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|300px|Ուտիքը Մեծ Հայքի թագավորության կազմում 150 թվականին։ Քուր և Արաքս գետերի միախառնման շրջանը (ըստ Երեմյանի) ներառված է Փայտակարանի, այլ ոչ թե Ուտիքի կազմում, ինչը, սակայն, մերժվում է Հյուսենի<ref>Hewsen 1992, p. 309, note 3.</ref> և Հարությունյանի կողմից<ref>Harutiunian 1986, p. 268.</ref>]] '''Ուտիք''' (հայտնի է նաև որպես '''Ուտի''' կամ '''Ուտյաց աշխարհ'''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներկուերորդ նահանգը<ref name="ՈւտիքԱ">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>։ Տարածվել է [[Կուր]] գետի աջափնյա տափարակում և Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան լեռնային շրջաններում՝ զբաղեցնելով [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետից]] մինչև Կուրի և [[Արաքս|Երասխի]] ջրկիցն ընկած տարածքը։ [[Հյուսիս|Հյուսիսում]] և [[Արևելք|արևելքում]] Կուր գետով սահմանակցել է [[Աղվանք|Աղվանքին]], [[Արևմուտք|արևմուտքում]]՝ [[Դեբեդ|Դեբեդի]] և Աղստևի ջրբաժանով՝ [[Գուգարք|Գուգարքին]], հյուսիս–արևմուտքում [[Միափորի լեռներ|Միափորի]] և [[Սևանի լեռնաշղթա|Սևանի]] լեռնաշղթաներով՝ [[Այրարատ|Այրարատին]] և [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավ–արևմուտքում՝ [[Արցախ (նահանգ)|Արցախին]], հարավում Երասխ գետով՝ [[Փայտակարան|Փայտակարանին]]։ 387 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Արևելյան Հռոմեական կայսրության միջև Հայաստանի բաժանումից հետո այն հանձնվել է Աղվանքին<ref name=":02">{{Cite web |last=Chaumont |first=M. L. |date=1985 |title=Albania |url=https://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |website=Encyclopædia Iranica, Online Edition |publisher=Encyclopædia Iranica Foundation |quote=The more or less self-interested loyalty of the Albanians explains why the Sasanians helped them to seize from the Armenians the provinces (or districts) of Uti (with the towns of Xałxał and Pʿartaw), Šakašēn, Kołṭʿ, Gardman, and Arcʿax. (...) These territories were to remain in the possession of Albania; a reconquest by Mušeł (cf. Pʿawstos, ibid.) was unlikely.}}</ref>։ Տարածաշրջանի մեծ մասը գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում՝ Կուր գետից անմիջապես արևմուտք ընկած տարածքում, իսկ մյուս հատվածը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Տավուշի մարզում։ == Անվանում == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Հայկական աղբյուրներում Ուտիքը կոչվում է նաև Ուտի{{efn|«Ք» տառը գրաբարով նշանակել է «շատ», «մի քանի»}}<ref name="ՈւտիքԱ2">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>, Ավտի, Ուտիացվոց աշխարհ, Ուտիացվոց գավառ, Ուտիական աշխարհ և Ուտիական գավառ<ref name="ASE2">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1986 |editor-last=Արզումանյան |editor-first=Մակիչ |volume=12 |location=Երևան |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/267 267]–269 |language=hy |chapter=Ուտիք |display-editors=etal}}</ref>։ [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանի]] նշումներից հայտնի է, որ անվանումն սկզբնապես վերաբերել է Ուտի Առանձնակ գավառին, որտեղ բնակվել է ուտիացի տոհմը, իսկ ավելի ուշ տարածվել է ամբողջ նահանգի վրա<ref>{{Cite book |last=Yeremian |first=Suren |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i: (pʻordz VII dari haykakan kʻartezi verakazmutʻyan zhamanakakitsʻ kʻartezagrakan himkʻi vra) |publisher=Haykakan SSṚ GA hratarakchʻutʻyun |year=1963 |location=Erevan |pages=73 |language=hy |trans-title=''Armenia according to the ''Ashkharhatsuyts'' (attempt at the reconstruction of the map of 7th-century Armenia on the basis of modern cartography)''}}</ref>։ Այն նույնացվում է [[Պտղոմեոս Լագոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» մեջ հիշատակվող Օտենե, լատինական «Ռավեննայի տիեզերագրության» մեջ՝ Օտենոն<ref>Pliny, ''Natural History'', VI, 42; XII, 28. Cited in {{Cite book |last=Akopian [Hakobyan] |first=Aleksan |title=Albaniia-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmianskikh istochnikakh |publisher=Gitutyun |year=2022 |isbn=978-5-8080-1485-5 |edition=2nd, rev. |location=Yerevan |pages=73 |language=ru |trans-title=Albania-Aluank in the Greek-Latin and Old-Armenian Sources |orig-date=1st pub. 1987}}</ref>, Պլինիոսի մոտ՝ Օտենա<ref name=":12">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden |pages=260}}</ref>, և ալ-Բալադուրիի արաբալեզու «Ֆութուհ ալ-Բուլդան» պատմության մեջ՝ Ուդհ տեղանունների հետ<ref name=":12" />։ Այն կարող է նույնացվել նաև [[Ստրաբոն|Ստրաբոնի]] հիշատակած Ուիտիա երկրի հետ<ref name=":22">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=Armenia: A Historical Atlas |publisher=University of Chicago Press |year=2001 |isbn=0-226-33228-4 |page=58}}</ref>, այլոք Ստրաբոնի Ուիտիայի գտնվելու վայրը նկարագրել են [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] հյուսիսարևմտյան<ref>{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=A Historical and Topographical Guide to the Geography of Strabo |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-18065-9 |pages=682 |chapter=The Northeastern Part of the Inhabited World |doi=10.1017/9781316848203.013}}</ref> կամ հարավային ափին<ref>Հակոբյան 2022, p. 71-72: «Յ․ Ա․ Մանանդյանը և Ս․ Տ․ Երեմյանը հայկական Ուտիք նահանգի ուղղակի հիշատակում են տեսել Ստրաբոնի «Աշխարհագրության»՝ Հայաստանի նկարագրությանը վերաբերող հետևյալ հատվածում․ «Հաղորդում են նաև, որ էնիաների մի մասը բնակություն է հաստատել Ուիտիայում, իսկ մյուս մասը՝ հայերից վեր՝ Աբոս և Նիբար լեռների հետևում»։ Այնուամենայնիվ, ինչպես տեսնում ենք, այս նախադասությունը միմյանց է հակադրում մի կողմից Հայաստանը, մյուս կողմից՝ Կասպից ծովի ափին գտնվող Ուիտիան, հետևաբար՝ վերջինս չի կարող հանդիսանալ առաջինի մասը։ Այս հատվածում հիշատակվող Ուիտիան ոչ թե Ուտիքն է, այլ ուիտիացիների բնակության այն տարածքը, որոնց Ստրաբոնը մեկ այլ բաժնում (XI, 7, 1) հստակորեն տեղադրել է ամարդների և անարիակների միջև»։</ref>։ Ըստ [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]]՝ Ուտիք անունը հավանաբար կապված է [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] հիշատակած ուտիոյ, Ստրաբոնի հիշատակած ուիտիոյ{{Efn|Հակոբյանը կարծում է, որ Ստրաբոնը հիշատակում է երկու տարբեր վայրերում ապրող «ուիտիացիների» (ուտիների) երկու խմբերի․ մեկը՝ Կասպից ծովի հարավային ափին, իսկ մյուսը՝ ծովի արևմտյան ափին (աղվաններից և կասպերից դեպի հյուսիս)<ref>Akopian 2022, pp. 69–70.</ref>։}} և [[Պլինիոս Ավագ|Պլինիոսի]] հիշատակած ուդինի էթնոնիմների հետ<ref name=":12" />։ Պլինիոսը հիշատակում է նաև «ուտի» կոչվող մի խումբը, ինչը հուշում է, որ սա ուդինիներից առանձին էթնիկ խումբ է<ref name=":0" />։ Վոլֆգանգ Շուլցեն գրում է, որ Օտենեն և Ուտի(ք)ն պարտադիր չէ, որ կապված լինեն և կարող են վերաբերել երկու տարբեր տարածաշրջանների։ Ուդի-/Ուտի- եզրույթը կարող է լինել հին տեղանուն, որը վերաբերում է [[Կուր|Կուր գետի]], [[Արաքս|Արաքսի]] և [[Արցախի լեռներ|Արցախի լեռների]] միջև ընկած դաշտավայրին<ref name=":0">{{Cite book |last=Schulze |first=Wolfgang |title=Völker und Phantome: Sprach- und kulturwissenschaftliche Studien zur Ethnizität |publisher=De Gruyter |year=2018 |editor-last=Mumm |editor-first=Peter-Arnold |edition=1st |location=Berlin |pages=289 |chapter=Caucasian Albanian and the Question of Language and Ethnicity |chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvbkk3np.11}}</ref>։ Տեղանունը կապված է ուդի ժողովրդի անվան հետ, որոնք այսօր բնակվում են [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասում]]՝ Կուրից հյուսիս ընկած տարածքում<ref name=":12" />, հիմնականում [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] [[Նիժ]] գյուղոի տարածքում<ref>Schulze 2018, pp. 289–290.</ref>։ Ավելի ուշ Ուտիքը և հարևան Արցախը հայտնի են դարձել որպես Ղարաբաղ<ref>{{Cite book |last=Mutafian |first=Claude |title=Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict |date=2024 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-67738-8 |editor-last=Dorfmann-Lazarev |editor-first=Igor |location=Leiden |pages=15-16 |chapter=Survey of Historical Geography of the South Caucasus from the Middle Ages to the Present Day |editor-last2=Khatchadourian |editor-first2=Haroutioun}}</ref>, ընդ որում Ուտիքի տարածքը կազմում էր Ղարաբաղի դաշտավայրային կամ տափաստանային մասը<ref>Hewsen 1992, p. 195.</ref>։ Նրա տարածքը համընկնում էր նաև Առան կոչվող տարածաշրջանի հետ<ref name="Arran">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հնարագիտարան |year=1975 |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=1 |location=Երևան |page=524-525 |language=hy |chapter=Aṛan |display-editors=etal}}</ref>, որը նեղ իմաստով վերաբերում է նաև Կուր և Արաքս գետերի միջև ընկած տարածքին, իսկ լայն իմաստով ընդգրկում էր Հարավային Կովկասի արևելքը<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|first=C. E.|last=Bosworth|title=Arrān|url=https://iranicaonline.org/articles/arran-a-region|year=1986}}</ref>։ == Աշխարհագրություն և կառավարում == === Շրջաններ և սահմաններ === Ըստ հայկական «[[Աշխարհացույց]]» աշխարհագրական երկի (որը վերագրվում է 7-րդ դարի հեղինակ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացուն]])՝ Ուտիքը Մեծ Հայքի տասնհինգ նահանգներից (աշխարհներից) տասներկուերորդն է եղել, սակայն այդ ժամանակ պատկանել է Աղվանքին։ 4-րդ դարի բաժանումից հետո Հայաստանը կորցրել է Ուտիք և Արցախ նահանգները<ref>Hewsen 1992, pp. 65A, 142.</ref>։ Ըստ «Աշխարհացոյցի»՝ Ուտիքը բաղկացած է եղել ութ գավառներից՝ [[Առանռոտ]] (Գորանչայ գետի հովտում), Տրի (հետագայում՝ [[Ջրաբերդ (գավառ)|Ջրաբերդ]], [[Թարթառ]] գետի հովտում), [[Ռոտ-Պացյան]] (հավանաբար Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրում կամ Թարթառի և [[Խաչեն (գետ)|Խաչեն]] գետի միջև), [[Աղվե]] (ժամանակակից [[Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)|Գյուլիստանի]] շրջակայքում), [[Տուչքատակ]] ([[Տավուշ (ամրոց)|Տավուշ ամրոցի]] շրջակայքում՝ ժամանակակից Թովուզ), [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]] (ժամանակակից [[Գազախի շրջան|Ղազախի]] շրջան), [[Շակաշեն]] (ժամանակակից [[Գանձակ|Գանձակի]] շրջակայքում) և [[Ուտի Առանձնակ]] կամ Ուտ-ռոստակ («Բուն Ուտի»)''<ref>Hewsen 1992, pp. 67, 262–263.</ref>''։ Նահանգը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է եղել Կուր գետով, որն այն բաժանել է հարևան [[Աղվանք|Աղվանքից]]''<ref name="ASE2" />''։ Հարավ-արևելքում Արաքս գետը բաժանել է այն Փայտակարանից։ Արևմուտքից այն սահմանակից է եղել Արցախին, ընդ որում երկու նահանգների սահմանն անցել է [[Արցախի լեռնաշղթա|Արցախի լեռնաշղթայով]]''<ref>Hewsen 1992, p. 261.</ref>''։ Թեև «Աշխարհացույցը» հիշատակում է միայն Ուտիքի գավառները, նահանգն իրականում բաժանված է եղել երեք մասերի''<ref name=":12" />''՝ Ուտիք (բաղկացած Ուտի Առանձնակ, Աղվե և, հնարավոր է, Տրի ու Ռոտ-Պացյան գավառներից), Գարդման (բաղկացած Գարդման և Տուչքատակ գավառներից) և Շակաշեն (բաղկացած Շակաշեն և Տուչքատակ գավառներից)''<ref name=":22" />''։ Հայտնի չէ, թե արդյոք սա արտացոլում է աղվանական կամ հայկական վարչական իրավիճակը (օրինակ՝ Ուտիքի իշխանների գերակայությունը մյուս երկուսի նկատմամբ), թե «Աշխարհացույցի» հեղինակի որոշումն է՝ պարզության համար իշխանությունները միավորել մեկ նահանգի մեջ''<ref>Hewsen 2001, p. 102.</ref>''։ Բացի այդ, Տրի և Ռոտ-Պացյան գավառները [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում կարող էին կազմել գարգարացիների առանձին իշխանություն''<ref name=":22" />''։ Ուտիքի հյուսիսարևմտյան մասը հիմնականում լեռնային անառիկ շրջան է՝ հարուստ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով։ Կուրի աջափնյա հարթավայրային շրջանը մինչև Կուրի և Երասխի խառնուրդը արգավանդ դաշտավայր է։ Ուտիքի հարավարևելյան մասը կազմում է [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրի]] մի հատվածը։ Ուտիքի արևելակենտրոնական մասը [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունին]] հիշատակում է որպես Գարգարացվոց, իսկ հյուսիսարևմտյանը՝ Շակաշենի կամ Սակասենի դաշտ։ Աղստև գետի ստորին հոսանքի շրջանում է [[Գագա դաշտ|Գագա դաշտը]]։ Ուտիքով հոսում են բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք գերազանցապես Կուրի վտակներն են ([[Շամխոր (գետ)|Շամխոր]], [[Աղստև (գետ)|Աղստև]], [[Հախում (գետ)|Հախում]], [[Տավուշ (գետ)|Տավուշ]], [[Զակամ (գետ)|Զակամ]], Բանանց, Ոսկանապար կամ Գանձակ, Կուրակ, Գերան, Բարակ, Տրտու կամ [[Թարթառ]], Խաչենագետ, Կարկառ և այլն)։ Կուրի և Երասխի ջրկիցի շրջանում կան [[Նատրիումի քլորիդ|աղի]] լճակներ։ Ուտիքի հնագույն ժամանակներից նշանավոր էր [[Երկաթ|երկաթի]], [[Պղինձ|պղնձի]], [[Նավթ|նավթի]], [[Ոսկի|ոսկու]], [[Արծաթ|արծաթի]] և [[Շիբ|շիբի]] հանքերով։ Այժմ Ուտիքի տարածքը հայտնի է նաև ծծմբային կոլչեդանի, [[Մանգան|մանգանի]], [[Բարիտ|բարիտի]], [[Գիպս|գիպսի]], կաոլինի, քվարցիտների, շինարարական քարերի և այլ հանքերով։ Ունի [[Հանքային ջուր|հանքային ջրերի]] բազմաթիվ աղբյուրներ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Աղստև, Տավուշ և Զակամ գետերի ավազաններում։ Ուտիքի լեռնային շրջանները հարուստ են անտառներով։ Բազմազան է նաև Ուտիքի կենդանական աշխարհը։ Հիշատակություններ կան այն մասին, որ հնագույն ժամանակներում Ուտիքում հանդիպել են նաև [[առյուծ]], [[Ընձառյուծ|հովազ]] և նմանատիպ այլ կենդանիներ։ Ուտիքի հարթավայրային շրջաններն ունեն բարեխառն տաք կիսաանապատային և չոր տափաստանային կլիմա։ Տարեկան տեղումները կազմում են 300—600 մմ, հս-արմ., լեռնային որոշ շրջաններում՝ մինչև 900 մմ, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3[[Ցելսիուսի սանդղակ|°C]]–ից մինչև -3°C, իսկ հուլիսինը՝ 20°C–27°C և ավելի։ === Ռելիեֆ === Ռելիեֆով Ուտիքը բաժանվում է երկու մասի՝ դաշտային և լեռնային։ Դաշտային շրջանները տարածվում էին Կուր և Թարթառ գետերի առափնյա մասերում, իսկ լեռնային գավառները գտնվում էին Փոքր Կովկասի շրջանում։ Ստրաբոնն իր աշխատության մեջ գրել է, որ Ուտիքն առավել հայտնի է եղեկ իր արգավանդ հողերով, ձիաբուծությամբ և հատկապես նռան ու ձիթապտղի այգիներով, նշելով, որ վերջիններիս ողջ ոռոգումն իրականացվել է Քուր գետի ջրերով<ref>{{Cite web |title=Strabo, Geography, Book 11 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D11 |access-date=2026-06-03 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref>։ === Բնակավայրեր === [[Պատկեր:Tigranakert3.jpg|մինի|Տիգրանակերտի ավերակները]] Ուտիքում է գտնվել [[Խաղխաղ]] բնակավայրը, որին [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսն]] անվանում է «հայոց թագավորների ձմեռանոց», սակայն [[Եղիշե|Եղիշեն]] և [[Մովսես Կաղանկատվացի|Մովսես Կաղանկատվացին]] այն կոչում են աղվանից թագավորների հանգստավայր<ref name=":42">{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=498}}</ref>։ Հստակ գտնվելու վայրն անորոշ է{{Efn|Հարությունյանը հավանական տեղակայման վայր է համարել Քուր գետի և նրա վտակ Զակամի (Զայամչայ) միախառնման վայրը<ref name="ASE3">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Haykakan hanragitarani glkhavor khmbagrutʻyun |year=1978 |editor-last=Simonian |editor-first=Abel |volume=4 |location=Erevan |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/715 715]–716 |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |chapter=Khaghkhagh |display-editors=etal}}</ref> Առաջարկված մյուս հավանական վայրերը հանդիսացել են Քուր և Աղստև գետերի միախառնման վայրը կամ Աղստևի հոսանքն ի վեր ընկած ավելի բարձրադիր շրջանները<ref>Hewsen 2001, map 52.</ref>։}}։ Երեմյանը Ստրաբոնի կողմից Ուիտիայում հիշատակված Այնիանա տեղակայում է ժամանակակից [[Աղդամի շրջան|Աղդամի]] տեղանքում, բայց, Հյուսենի տեսակետով, սա նույնպես անորոշ է։ Ուտիքում է գտնվել նաև [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր Տիգրան Ա-ի կողմից (մ․թ․ա․ 2-1-ին դարերում)։ Այն կարող էր գտնվել Գարդմանում՝ Շամքոր գետի հովտում<ref name=":22" />։ Որոշ աղբյուրներում Արցախի [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]] նույնպես տեղակայվել է Ուտիքում<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /><ref name="map">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1981 |editor-last=Arzumanian |editor-first=Makich |volume=7 |location=Erevan |page=321, inlay |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |display-editors=etal}}</ref>։ 5-րդ դարում նահանգում կառուցվել է [[Պարտավ]] քաղաքը (այսօրվա Բարդան), որը հաջորդ դարերում վերածվել է խոշոր առևտրային կենտրոնի<ref name="Partaw">Hewsen 1992, p. 263.</ref>։ [[Բայլական]] քաղաքը նույնպես գտնվել է Ուտիքի շրջանում։ Այն կառուցվել է Սասանյան արքա [[Կավադ I|Կավադ Ա-ի]] օրոք<ref name="ASE2" />։ Արաբական նվաճումներից հետո՝ 9-րդ դարում, տարածաշրջանում կառուցվել է [[Գանձակ]] քաղաքը՝ հնարավոր է նախկինում գոյություն ունեցող բնակավայրի տեղում<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|year=2000|first=Edmund C.|last=Bosworth|title=Ganja|url=https://iranicaonline.org/articles/ganja-}}</ref>։ == Պատմություն == Ուտիքի տարածքը վերահսկվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան կայսրության]] կողմից։ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսը]] հայտնել է, որ ուտիները գտնվել են այդ կայսրության տասնչորսերորդ սատրապության մեջ և Միկոյի հետ միասին Դորիսկոսում կազմել են պարսկական բանակի մի մասը<ref name=":12" />։ Ուտիները և միկերը, որոնք նույնացվում են Աքեմենյան արձանագրությունների Յուտիյա և Մակա ցեղերի հետ, հավանական է, որ ներգաղթյալներ են եղել հարավարևելյան Իրանից<ref>Akopian 2022, pp. 67–68.</ref>, թեև, համաձայն մեկ այլ տեսակետի, այս խմբերը միշտ էլ գտնվել են միայն հարավարևելյան Իրանում<ref name="Hewsen2">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |url=https://archive.org/details/classicalarmenia0000drhm |title=Classical Armenian Culture: Influences and Creativity |publisher=Scholars Press |year=1982 |isbn=0-89130-565-3 |editor-last=Samuelian |editor-first=Thomas J. |location=Chico, CA |pages=33 |chapter=Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians}}</ref>։ Ըստ Հյուսենի՝ Ուտիքն, ըստ ամենայնի, եղել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] սատրապության և դրան հաջորդած [[Ատրպատական|Ատրպատականի]] թագավորության մաս (մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը)<ref name=":12" />։ [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] գրել է, որ Մեծ Հայքի արքա [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա]]-ն նվաճել է Սյունիքի{{Efn|Ստրաբոնը հիշատակել է «Փաուենե» տեղանունը, որը որոշ գիտնականներ ընթերցել են որպես «Սաուենե» և նույնացրել Սյունիքի հետ<ref name="DAO">{{Cite book |last=Hübschmann |first=Heinrich |url=https://archive.org/details/diealtarmenisch00hbgoog |title=Die altarmenischen Ortsnamen |publisher=Trübner |year=1904 |location=Straßburg |pages=263–266 |language=de}}</ref><ref>Hewsen 1992, pp. 189–191.</ref>։}} և Կասպիանեի հողերը, ինչպես նաև դրանց միջև ընկած տարածքները (այսինքն՝ Ուտիքն ու Արցախը)<ref name=":32">Hewsen 1982, p. 32.</ref>։ Որոշ հայ գիտնականներ, ինչպիսիք են [[Բաբկեն Հարությունյան|Բաբկեն Հարությունյանն]]<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /> ու [[Ասատուր Մնացականյան|Ասատուր Մնացականյանը]] կարծում են, որ Սյունիքն ու Ուտիքն արդեն իսկ վերահսկվում են Հայաստանի կողմից [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] դինաստիայի օրոք և վերանվաճվել են Արտաշես Ա-ի կողմից, սակայն Հյուսենը գրել է, որ այս պնդումը հիմնավորող որևէ ապացույց չկա{{Efn|Այնուամենայնիվ, նույն աշխատության մեկ այլ հատվածում Հյուսենը գրել է, որ Երվանդունիների տարածքները կարող են տարածված լինեն մինչև Կուր և Արաքս գետերի միախառնման վայրը}}։ Արտաշեսի նվաճումից հետո շուրջ 500 տարի Ուտիքը մնացել է Հայաստանի կազմում<ref name=":12" />, թեև Քուր գետի երկայնքով անցնող հայ-աղվանական սահմանը հաճախակի է խախտվել երկու երկրների բանակների կողմից<ref name=":02" />։ Այն կորսվել է մ.թ. 363 թվականի հռոմեա-պարսկական հաշտության պայմանագրի հետևանքով, սակայն, ըստ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] մ.թ. 370 թվականին հայոց սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] հաղթել է աղվաններին և վերականգնել մինչև Կուր գետի սահմանն ընկած տարածքը<ref name=":42" />։ Մ.թ. 387 թվականին<ref name=":42" /> [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան կայսրությունն]] օգնել է աղվաններին Հայկական թագավորությունից խլել մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Ուտիքը<ref name=":02" />։ Թեև կան որոշ վկայություններ, որոնք ենթադրում են, որ Ուտիքը մնացել է պարսկական վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստանի թագավորության կազմում նույնիսկ 387 թվականից հետո, այն 428 թվականին տեղի ունեցած հայոց թագավորության անկումից հետո վերջնականապես միացվել է Աղվանքին<ref>{{Cite book |last=Dum-Tragut |first=Jasmine |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687/html |title=Caucasian Albania: An International Handbook |last2=Gippert |first2=Jost |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-079459-5 |editor-last=Gippert |editor-first=Jost |location=Berlin |pages=48 |chapter=Caucasian Albania in Medieval Armenian Sources (5th–13th Centuries) |doi=10.1515/9783110794687-002 |editor-last2=Dum-Tragut |editor-first2=Jasmine |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687-002/html}}</ref>։ [[File:Caucasian Albania in 5th and 6th centurires.svg|thumb|Աղվանից մարզպանությունը 5-րդ և 6-րդ դարերում]]5-րդ դարի կեսերին, պարսից արքա [[Պերոզ|Պերոզ Ա]]-ի հրամանով, Աղվանքի արքա Վաչեն Ուտիքի տարածքում կառուցել է մի քաղաք, որն սկզբում կոչվել է Պերոզապատ, իսկ ավելի ուշ՝ Պարտավ և [[Բարդա]], և այն դարձրել է Աղվանքի մայրաքաղաքը: (Հնարավոր է, որ նախկինում գոյություն է ունեցել Պարտավ անունով քաղաք կամ գյուղ)<ref name="Partaw" />: Ըստ մեկ այլ տեսակետի՝ Պերոզ Ա-ն ինքն է կառուցել քաղաքը՝ Աղվանքի իշխող տոհմին տապալելուց հետո<ref>{{Cite journal |last=Gadjiev |first=Murtazali |year=2017 |title=Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania |url=https://brill.com/view/journals/ic/21/2/article-p121_2.xml |journal=Iran and the Caucasus |publisher=Brill |volume=21 |issue=2 |pages=122-123 |doi=10.1163/1573384X-20170202 |url-access=subscription}}</ref>: Ուտիքի իշխանները, որոնք հայ ազնվականության մի մասն են եղել, մնացել են որպես աղվանական գավառի կառավարիչներ, իսկ ավելի ուշ նրանք մնացել են արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում: Այնուամենայնիվ, 6-րդ դարի սկզբին աղվանական թագավորության անկումից հետո Գարդմանի իշխանները դարձել են Աղվանքի գերիշխող տանուտերեր: Նրանք բյուզանդական կայսր [[Հերակլիոս Ա|Հերակլիոսի]] կողմից 628 թվականին ճանաչվել են որպես Աղվանքի գահերեց իշխաններ և մնացել այս կարգավիճակում մինչև 822 թվականը: 922 թվականին Ուտիքը միացվել է Հայաստանի [[Բագրատունյաց թագավորություն|Բագրատունյաց թագավորությանը]], սակայն այդ ժամանակահատվածում երկրի իշխանության տակ է եղել միայն մի մասը: Ըստ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովի]]՝ Ուտիքի իշխանների սերունդները ապրել են Հարավային Արցախում (ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը)<ref name=":12" />: == Բնակչություն == Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ Ուտիք անվանումն առաջացել է հնագույն ուտիների անունից, որոնք, ըստ նրանց, բնակվել են Քուր գետի երկու ափերին<ref>Հակոբյան 2022, p. 73: {{Lang|ru|Բազմաթիվ հետազոտողներ անվիճելի փաստ են համարել այն, որ «Ուտիք» տեղանունն առաջացել է հնագույն ուդիների (ուտիացիների) անունից, որոնք, նրանց կարծիքով, բնակվել են Քուր գետի ինչպես ձախափնյակում, այնպես էլ աջափնյակում։}}</ref>, կամ հանդիսացել են Քուրի աջ ափին ապրող կովկասյան աղվանական ցեղերին ցեղակից առանձին մի ցեղախումբ<ref>{{Cite book |last=Alikberov |first=A. K. |title=Albania Caucasica |publisher=Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences |year=2015 |isbn=978-5-89282-642-6 |editor-last=Alikberov |editor-first=A. K. |volume=1 |location=Moscow |pages=102-103 |language=ru |chapter=Narody i iazyki Kavkazskoĭ Albanii. O iazykovom kontinuume kak alʹternative koĭne. Iazyk pisʹmennosti i «iazyk bazara» |trans-chapter=The peoples and languages of Caucasian Albania: on the language continuum as an alternative to Koine: written language and 'bazaar language' |quote=[...] ряд исследователей полагает, что население Арцаха и Утик‘а, до того, как утратило собственный язык и арменизировалось, было родственно албанским племенам левобережья, представляя собой отдельное племя [...] |editor-last2=Gadjiev |editor-first2=M. S. |trans-quote=(...) a number of researchers believe that the population of Artsakh and Utik, before they lost their own language and became Armenian, were related to the Albanian tribes of the left bank, themselves being a separate tribe (...)}}</ref>։ Հնագույն ուտիները ավանդաբար համարվել են ժամանակակից ուդիների նախնիները<ref name="VAS1">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>, որոնք խոսում են լեզգիական լեզվախմբին պատկանող մի լեզվով, որը սերտորեն կապված է (բայց հնարավոր է՝ ուղղակիորեն չի սերում) կովկասյան աղվաներենից<ref>Schulze 2018, p. 303.</ref>։ Այնուամենայնիվ, տարբեր տեսակետեր գոյություն ունեն «ուտի/ուդի» անվանման տարբերակներով կոչվող հնագույն խմբերի, ժամանակակից ուդիների և Ուտիք տեղանվան միջև առկա հստակ կապի վերաբերյալ։ Շուլցեն ենթադրել է, որ ցեղանունները սերում են շատ ավելի հին, հնարավոր է՝ նկարագրական մի տեղանունից, որը վերաբերել է Կուր և Արաքս գետերի ու Ղարաբաղի լեռների միջև ընկած դաշտավայրին։ Ըստ նրա՝ «ուդի/ուտի» անվանումը պարտադիր չէ, որ մատնանշած լինի որևէ կոնկրետ էթնիկական խմբի, այլ հանդիսացել է այդ տարածաշրջանի բնակիչների ընդհանուր անվանումը։ Ինչ վերաբերում է ժամանակակից ուդիներին, Շուլցեն գրել է. «Այն փաստը, որ այսօր ուդիներն իրենց անվանում են ուդի, թերևս կապված է նախկին Ուտի տարածաշրջանի [այսինքն՝ Ուտիքի] էթնոնիմիկ ավանդույթի որդեգրման հետ»<ref>Schulze 2018, pp. 289–292.</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] հավանական է համարել, որ «ուդի/ուտի» հասկացությունը հյուսիս կովկասյան լեզուներով խոսողների շրջանում եղել է տարածված մի տերմին, որն օգտագործվել է սեփական կամ այլ խմբին մատնանշելու համար (ինչպես արյան և ան-արյան իրանական ժողովուրդների մոտ)։ Ըստ այդմ՝ այն կիրառվել է լեզգիախոս մի շարք խմբերի կամ նրանց հարևանների նկատմամբ։ Նա վարկած է առաջ քաշել, որ նահանգն իր անվանումը ստացել է կամ Քուրի մյուս ափին գտնվող ուտիներին մոտ լինելու պատճառով, կամ այն պատճառով, որ այդ անունը կրող լեզգիախոս առանձին ժողովուրդ մի ժամանակ բնակվել է այնտեղ և հետագայում հայացել<ref>Akopian 2022, pp. 72–74.</ref>։ Ուտիքում հայերի ներկայության ժամանակագրության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ կան։ Հարցը կարևոր տեղ է զբաղեցրել Կովկասյան Աղվանքի և Հայաստանի պատմական արևելյան նահանգների պատմության շուրջ հայ և ադրբեջանցի գիտնականների բանավեճերում։ 1958 թվականին [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] տեսակետ է հայտնել, որ Ուտիքի բնակչությունը հայկական իշխանության տակ է անցել մ.թ.ա. 2-րդ դարում և մ.թ. 4-6-րդ դարերում ձուլվել է հայերին, սակայն հետագայում հայ գիտնականների աշխատություններում առաջ է քաշվել այն տեսակետը, որ հայերը [[Կուր|Կուրի]] աջափնյակում բնակվել են շատ ավելի վաղ ժամանակներից<ref name="VAS">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] պնդում է, որ Ուտիքն ամբողջությամբ հայկական էր առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դարից։ [[Բագրատ Ուլուբաբյան|Բագրատ Ուլուբաբյանը]] նշում է, որ Ուտիքի բնակչությունը ոչ թե հայացվել է, այլ պարզապես հայ էր։ Այս վերջին տեսակետը քննադատության է արժանացել մի շարք այլ հայ գիտնականների, այդ թվում՝ [[Պարույր Մուրադյան|Պարույր Մուրադյանի]] կողմից<ref name="VAS" />։ Վաղ միջնադարյան հայ պատմիչ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]] գրում է, որ Ուտիքի իշխանները սերում էին [[Սիսակ|Սիսակից]], որը հայերի առասպելական նախահայր [[Հայկ|Հայկի]] սերունդն էր և համարվում էր [[Սյունիքի իշխաններ|Սյունիքի իշխանների]] նախահայրը<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=History of the Armenians |date=2006 |publisher=Caravan Books |others=Translation and commentary by Robert W. Thomson |isbn=978-0-88206-111-5 |edition=Rev. |location=Ann Arbor |page=137 (Book II, Chapter 8)}}</ref>։ Թեև որոշ հայ գիտնականներ այս տեղեկությունը մեկնաբանում են որպես Ուտիքի իշխանների հայկական ծագման վկայություն, [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովը]] կարծում է, որ այն ընդամենը ցույց է տալիս, որ նրանք այդ շրջանում իշխել են անհիշելի ժամանակներից<ref>{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |pages=108, 216, 218, 222, 469 |oclc=505712128}} Cited in Hewsen 1982, 29, note 16.</ref>։ Արշակունյաց ժամանակաշրջանի մասին [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] գրում է, որ «հավանական է թվում, որ բացի Սյունիքից, արևելյան Հայաստանը լավագույն դեպքում պարզապես հայացված էր, եթե նույնիսկ այդքան», իսկ ուտիները «գրեթե անկասկած կովկասյան ցեղ են եղել»<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։ Պատմաբան Թիմ Գրինվուդը նշում է, որ ''[[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցի]]'' կազմման ժամանակ (մոտ 7-րդ դարում)՝ Ուտիքը, [[Արցախ|Արցախի]] և [[Գուգարք|Գուգարքի]] հետ միասին, այլևս վարչականորեն Հայաստանի մաս չեն եղել, սակայն «ակնհայտորեն հիշվել է որպես երբեմնի հայկական տարածք և, հնարավոր է, դեռևս ունեցել է համայնքներ, որոնք իրենց և իրենց բնակավայրերը համարել են հայկական»<ref>{{Cite book |last=Greenwood |first=Tim |title=Historiography and Space in Late Antiquity |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-68668-6 |editor-last=Van Nuffelen |editor-first=Peter |pages=84 |chapter=Armenian Space in Late Antiquity |doi=10.1017/9781108686686.004}}</ref>։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Ուտիքի հայ բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել է Արցախ կամ կենտրոնացել նահանգի արևմտյան մասում։ Արևմտյան Ուտիքի տարածքը հանդիսացել է միջնադարյան հայկական մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կարևոր կենտրոնների վայր, ինչպիսիք են [[Խորանաշատ|Խորանաշատի]] և [[Կոյնաձոր|Կոյնաձորի]] վանական դպրոցները։ Այս տարածաշրջանից են սերել միջնադարյան մի շարք նշանավոր հայ գիտնականներ, այդ թվում՝ [[Վանական Վարդապետ|Վանական Վարդապետը]] և [[Կիրակոս Գանձակեցի|Կիրակոս Գանձակեցին]]։ Ուշ միջնադարում՝ 17-րդ և 18-րդ դարերում, հայերը մեծ մասամբ լքել են պատմական Ուտիքի դաշտավայրային շրջանները՝ տեղափոխվելով մերձակա լեռնային գոտիներ ու նախալեռներ, ինչպես նաև [[Գանձակ]]<ref name="ASE2" />։ == Նշումներ == <references group="Ն" /> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} [[Կատեգորիա:Արցախի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Ուտիք]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] 7iewsay5nsv93wv5mdr1y52gwb7pjxz 10806477 10806476 2026-06-29T21:35:51Z Argam Forbes 37716 /* Շրջաններ և սահմաններ */ 10806477 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում=Ուտիք | ներառում = 12 | գլ. քաղաք= [[Գարդման բերդ|Գարդման]] | այլ քաղաք= [[Տիգրանակերտ]], [[Պարտավ]], [[Գանձակ]], [[Դրունք Հայոց]], [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտ (Առան-Ռոտ)]], [[Խաղխաղ]] |Տարածք = 11315 | տոհմ = | լեզու= [[հայերեն]] | կատեգորիա= | ներկա= {{ARM}} <br/> {{AZE}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[ուտիներ]], [[կասպեր]], [[ավարներ]], [[սակեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[Ադրբեջանցիներ]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, [[Իսլամ]] | քարտեզ= Utik location map.png | աշխարհի քարտեզ = }} [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|300px|Ուտիքը Մեծ Հայքի թագավորության կազմում 150 թվականին։ Քուր և Արաքս գետերի միախառնման շրջանը (ըստ Երեմյանի) ներառված է Փայտակարանի, այլ ոչ թե Ուտիքի կազմում, ինչը, սակայն, մերժվում է Հյուսենի<ref>Hewsen 1992, p. 309, note 3.</ref> և Հարությունյանի կողմից<ref>Harutiunian 1986, p. 268.</ref>]] '''Ուտիք''' (հայտնի է նաև որպես '''Ուտի''' կամ '''Ուտյաց աշխարհ'''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներկուերորդ նահանգը<ref name="ՈւտիքԱ">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>։ Տարածվել է [[Կուր]] գետի աջափնյա տափարակում և Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան լեռնային շրջաններում՝ զբաղեցնելով [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետից]] մինչև Կուրի և [[Արաքս|Երասխի]] ջրկիցն ընկած տարածքը։ [[Հյուսիս|Հյուսիսում]] և [[Արևելք|արևելքում]] Կուր գետով սահմանակցել է [[Աղվանք|Աղվանքին]], [[Արևմուտք|արևմուտքում]]՝ [[Դեբեդ|Դեբեդի]] և Աղստևի ջրբաժանով՝ [[Գուգարք|Գուգարքին]], հյուսիս–արևմուտքում [[Միափորի լեռներ|Միափորի]] և [[Սևանի լեռնաշղթա|Սևանի]] լեռնաշղթաներով՝ [[Այրարատ|Այրարատին]] և [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավ–արևմուտքում՝ [[Արցախ (նահանգ)|Արցախին]], հարավում Երասխ գետով՝ [[Փայտակարան|Փայտակարանին]]։ 387 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Արևելյան Հռոմեական կայսրության միջև Հայաստանի բաժանումից հետո այն հանձնվել է Աղվանքին<ref name=":02">{{Cite web |last=Chaumont |first=M. L. |date=1985 |title=Albania |url=https://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |website=Encyclopædia Iranica, Online Edition |publisher=Encyclopædia Iranica Foundation |quote=The more or less self-interested loyalty of the Albanians explains why the Sasanians helped them to seize from the Armenians the provinces (or districts) of Uti (with the towns of Xałxał and Pʿartaw), Šakašēn, Kołṭʿ, Gardman, and Arcʿax. (...) These territories were to remain in the possession of Albania; a reconquest by Mušeł (cf. Pʿawstos, ibid.) was unlikely.}}</ref>։ Տարածաշրջանի մեծ մասը գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում՝ Կուր գետից անմիջապես արևմուտք ընկած տարածքում, իսկ մյուս հատվածը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Տավուշի մարզում։ == Անվանում == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Հայկական աղբյուրներում Ուտիքը կոչվում է նաև Ուտի{{efn|«Ք» տառը գրաբարով նշանակել է «շատ», «մի քանի»}}<ref name="ՈւտիքԱ2">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>, Ավտի, Ուտիացվոց աշխարհ, Ուտիացվոց գավառ, Ուտիական աշխարհ և Ուտիական գավառ<ref name="ASE2">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1986 |editor-last=Արզումանյան |editor-first=Մակիչ |volume=12 |location=Երևան |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/267 267]–269 |language=hy |chapter=Ուտիք |display-editors=etal}}</ref>։ [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանի]] նշումներից հայտնի է, որ անվանումն սկզբնապես վերաբերել է Ուտի Առանձնակ գավառին, որտեղ բնակվել է ուտիացի տոհմը, իսկ ավելի ուշ տարածվել է ամբողջ նահանգի վրա<ref>{{Cite book |last=Yeremian |first=Suren |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i: (pʻordz VII dari haykakan kʻartezi verakazmutʻyan zhamanakakitsʻ kʻartezagrakan himkʻi vra) |publisher=Haykakan SSṚ GA hratarakchʻutʻyun |year=1963 |location=Erevan |pages=73 |language=hy |trans-title=''Armenia according to the ''Ashkharhatsuyts'' (attempt at the reconstruction of the map of 7th-century Armenia on the basis of modern cartography)''}}</ref>։ Այն նույնացվում է [[Պտղոմեոս Լագոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» մեջ հիշատակվող Օտենե, լատինական «Ռավեննայի տիեզերագրության» մեջ՝ Օտենոն<ref>Pliny, ''Natural History'', VI, 42; XII, 28. Cited in {{Cite book |last=Akopian [Hakobyan] |first=Aleksan |title=Albaniia-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmianskikh istochnikakh |publisher=Gitutyun |year=2022 |isbn=978-5-8080-1485-5 |edition=2nd, rev. |location=Yerevan |pages=73 |language=ru |trans-title=Albania-Aluank in the Greek-Latin and Old-Armenian Sources |orig-date=1st pub. 1987}}</ref>, Պլինիոսի մոտ՝ Օտենա<ref name=":12">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden |pages=260}}</ref>, և ալ-Բալադուրիի արաբալեզու «Ֆութուհ ալ-Բուլդան» պատմության մեջ՝ Ուդհ տեղանունների հետ<ref name=":12" />։ Այն կարող է նույնացվել նաև [[Ստրաբոն|Ստրաբոնի]] հիշատակած Ուիտիա երկրի հետ<ref name=":22">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=Armenia: A Historical Atlas |publisher=University of Chicago Press |year=2001 |isbn=0-226-33228-4 |page=58}}</ref>, այլոք Ստրաբոնի Ուիտիայի գտնվելու վայրը նկարագրել են [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] հյուսիսարևմտյան<ref>{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=A Historical and Topographical Guide to the Geography of Strabo |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-18065-9 |pages=682 |chapter=The Northeastern Part of the Inhabited World |doi=10.1017/9781316848203.013}}</ref> կամ հարավային ափին<ref>Հակոբյան 2022, p. 71-72: «Յ․ Ա․ Մանանդյանը և Ս․ Տ․ Երեմյանը հայկական Ուտիք նահանգի ուղղակի հիշատակում են տեսել Ստրաբոնի «Աշխարհագրության»՝ Հայաստանի նկարագրությանը վերաբերող հետևյալ հատվածում․ «Հաղորդում են նաև, որ էնիաների մի մասը բնակություն է հաստատել Ուիտիայում, իսկ մյուս մասը՝ հայերից վեր՝ Աբոս և Նիբար լեռների հետևում»։ Այնուամենայնիվ, ինչպես տեսնում ենք, այս նախադասությունը միմյանց է հակադրում մի կողմից Հայաստանը, մյուս կողմից՝ Կասպից ծովի ափին գտնվող Ուիտիան, հետևաբար՝ վերջինս չի կարող հանդիսանալ առաջինի մասը։ Այս հատվածում հիշատակվող Ուիտիան ոչ թե Ուտիքն է, այլ ուիտիացիների բնակության այն տարածքը, որոնց Ստրաբոնը մեկ այլ բաժնում (XI, 7, 1) հստակորեն տեղադրել է ամարդների և անարիակների միջև»։</ref>։ Ըստ [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]]՝ Ուտիք անունը հավանաբար կապված է [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] հիշատակած ուտիոյ, Ստրաբոնի հիշատակած ուիտիոյ{{Efn|Հակոբյանը կարծում է, որ Ստրաբոնը հիշատակում է երկու տարբեր վայրերում ապրող «ուիտիացիների» (ուտիների) երկու խմբերի․ մեկը՝ Կասպից ծովի հարավային ափին, իսկ մյուսը՝ ծովի արևմտյան ափին (աղվաններից և կասպերից դեպի հյուսիս)<ref>Akopian 2022, pp. 69–70.</ref>։}} և [[Պլինիոս Ավագ|Պլինիոսի]] հիշատակած ուդինի էթնոնիմների հետ<ref name=":12" />։ Պլինիոսը հիշատակում է նաև «ուտի» կոչվող մի խումբը, ինչը հուշում է, որ սա ուդինիներից առանձին էթնիկ խումբ է<ref name=":0" />։ Վոլֆգանգ Շուլցեն գրում է, որ Օտենեն և Ուտի(ք)ն պարտադիր չէ, որ կապված լինեն և կարող են վերաբերել երկու տարբեր տարածաշրջանների։ Ուդի-/Ուտի- եզրույթը կարող է լինել հին տեղանուն, որը վերաբերում է [[Կուր|Կուր գետի]], [[Արաքս|Արաքսի]] և [[Արցախի լեռներ|Արցախի լեռների]] միջև ընկած դաշտավայրին<ref name=":0">{{Cite book |last=Schulze |first=Wolfgang |title=Völker und Phantome: Sprach- und kulturwissenschaftliche Studien zur Ethnizität |publisher=De Gruyter |year=2018 |editor-last=Mumm |editor-first=Peter-Arnold |edition=1st |location=Berlin |pages=289 |chapter=Caucasian Albanian and the Question of Language and Ethnicity |chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvbkk3np.11}}</ref>։ Տեղանունը կապված է ուդի ժողովրդի անվան հետ, որոնք այսօր բնակվում են [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասում]]՝ Կուրից հյուսիս ընկած տարածքում<ref name=":12" />, հիմնականում [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] [[Նիժ]] գյուղոի տարածքում<ref>Schulze 2018, pp. 289–290.</ref>։ Ավելի ուշ Ուտիքը և հարևան Արցախը հայտնի են դարձել որպես Ղարաբաղ<ref>{{Cite book |last=Mutafian |first=Claude |title=Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict |date=2024 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-67738-8 |editor-last=Dorfmann-Lazarev |editor-first=Igor |location=Leiden |pages=15-16 |chapter=Survey of Historical Geography of the South Caucasus from the Middle Ages to the Present Day |editor-last2=Khatchadourian |editor-first2=Haroutioun}}</ref>, ընդ որում Ուտիքի տարածքը կազմում էր Ղարաբաղի դաշտավայրային կամ տափաստանային մասը<ref>Hewsen 1992, p. 195.</ref>։ Նրա տարածքը համընկնում էր նաև Առան կոչվող տարածաշրջանի հետ<ref name="Arran">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հնարագիտարան |year=1975 |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=1 |location=Երևան |page=524-525 |language=hy |chapter=Aṛan |display-editors=etal}}</ref>, որը նեղ իմաստով վերաբերում է նաև Կուր և Արաքս գետերի միջև ընկած տարածքին, իսկ լայն իմաստով ընդգրկում էր Հարավային Կովկասի արևելքը<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|first=C. E.|last=Bosworth|title=Arrān|url=https://iranicaonline.org/articles/arran-a-region|year=1986}}</ref>։ == Աշխարհագրություն և կառավարում == === Շրջաններ և սահմաններ === Ըստ հայկական «[[Աշխարհացույց]]» աշխարհագրական երկի (որը վերագրվում է 7-րդ դարի հեղինակ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացուն]])՝ Ուտիքը Մեծ Հայքի տասնհինգ նահանգներից (աշխարհներից) տասներկուերորդն է եղել, սակայն այդ ժամանակ պատկանել է Աղվանքին։ 4-րդ դարի բաժանումից հետո Հայաստանը կորցրել է Ուտիք և Արցախ նահանգները<ref>Hewsen 1992, pp. 65A, 142.</ref>։ Ըստ «Աշխարհացոյցի»՝ Ուտիքը բաղկացած է եղել ութ գավառներից՝ [[Առանռոտ]] (Գորանչայ գետի հովտում), Տրի (հետագայում՝ [[Ջրաբերդ (գավառ)|Ջրաբերդ]], [[Թարթառ]] գետի հովտում), [[Ռոտ-Պացյան]] (հավանաբար Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրում կամ Թարթառի և [[Խաչեն (գետ)|Խաչեն]] գետի միջև), [[Աղվե]] (ժամանակակից [[Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)|Գյուլիստանի]] շրջակայքում), [[Տուչքատակ]] ([[Տավուշ (ամրոց)|Տավուշ ամրոցի]] շրջակայքում՝ ժամանակակից Թովուզ), [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]] (ժամանակակից [[Գազախի շրջան|Ղազախի]] շրջան), [[Շակաշեն]] (ժամանակակից [[Գանձակ|Գանձակի]] շրջակայքում) և [[Ուտի Առանձնակ]] կամ Ուտ-ռոստակ («Բուն Ուտի»)''<ref>Hewsen 1992, pp. 67, 262–263.</ref>''։ Նահանգը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է եղել Կուր գետով, որն այն բաժանել է հարևան [[Աղվանք|Աղվանքից]]''<ref name="ASE2" />''։ Հարավ-արևելքում Արաքս գետը բաժանել է այն Փայտակարանից։ Արևմուտքից այն սահմանակից է եղել Արցախին, ընդ որում երկու նահանգների սահմանն անցել է [[Արցախի լեռնաշղթա|Արցախի լեռնաշղթայով]]''<ref>Hewsen 1992, p. 261.</ref>''։ Թեև «Աշխարհացույցը» հիշատակում է միայն Ուտիքի գավառները, նահանգն իրականում բաժանված է եղել երեք մասերի''<ref name=":12" />''՝ Ուտիք (բաղկացած Ուտի Առանձնակ, Աղվե և, հնարավոր է, Տրի ու Ռոտ-Պացյան գավառներից), Գարդման (բաղկացած Գարդման և Տուչքատակ գավառներից) և Շակաշեն (բաղկացած Շակաշեն և Տուչքատակ գավառներից)։ Հայտնի չէ, թե արդյոք սա արտացոլում է աղվանական կամ հայկական վարչական իրավիճակը (օրինակ՝ Ուտիքի իշխանների գերակայությունը մյուս երկուսի նկատմամբ), թե «Աշխարհացույցի» հեղինակի որոշումն է՝ պարզության համար իշխանությունները միավորել մեկ նահանգի մեջ''<ref>Hewsen 2001, p. 102.</ref>''։ Բացի այդ, Տրի և Ռոտ-Պացյան գավառները [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում կարող էին կազմել գարգարացիների առանձին իշխանություն''<ref name=":22" />''։ Ուտիքի հյուսիսարևմտյան մասը հիմնականում լեռնային անառիկ շրջան է՝ հարուստ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով։ Կուրի աջափնյա հարթավայրային շրջանը մինչև Կուրի և Երասխի խառնուրդը արգավանդ դաշտավայր է։ Ուտիքի հարավարևելյան մասը կազմում է [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրի]] մի հատվածը։ Ուտիքի արևելակենտրոնական մասը [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունին]] հիշատակում է որպես Գարգարացվոց, իսկ հյուսիսարևմտյանը՝ Շակաշենի կամ Սակասենի դաշտ։ Աղստև գետի ստորին հոսանքի շրջանում է [[Գագա դաշտ|Գագա դաշտը]]։ Ուտիքով հոսում են բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք գերազանցապես Կուրի վտակներն են ([[Շամխոր (գետ)|Շամխոր]], [[Աղստև (գետ)|Աղստև]], [[Հախում (գետ)|Հախում]], [[Տավուշ (գետ)|Տավուշ]], [[Զակամ (գետ)|Զակամ]], Բանանց, Ոսկանապար կամ Գանձակ, Կուրակ, Գերան, Բարակ, Տրտու կամ [[Թարթառ]], Խաչենագետ, Կարկառ և այլն)։ Կուրի և Երասխի ջրկիցի շրջանում կան [[Նատրիումի քլորիդ|աղի]] լճակներ։ Ուտիքի հնագույն ժամանակներից նշանավոր էր [[Երկաթ|երկաթի]], [[Պղինձ|պղնձի]], [[Նավթ|նավթի]], [[Ոսկի|ոսկու]], [[Արծաթ|արծաթի]] և [[Շիբ|շիբի]] հանքերով։ Այժմ Ուտիքի տարածքը հայտնի է նաև ծծմբային կոլչեդանի, [[Մանգան|մանգանի]], [[Բարիտ|բարիտի]], [[Գիպս|գիպսի]], կաոլինի, քվարցիտների, շինարարական քարերի և այլ հանքերով։ Ունի [[Հանքային ջուր|հանքային ջրերի]] բազմաթիվ աղբյուրներ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Աղստև, Տավուշ և Զակամ գետերի ավազաններում։ Ուտիքի լեռնային շրջանները հարուստ են անտառներով։ Բազմազան է նաև Ուտիքի կենդանական աշխարհը։ Հիշատակություններ կան այն մասին, որ հնագույն ժամանակներում Ուտիքում հանդիպել են նաև [[առյուծ]], [[Ընձառյուծ|հովազ]] և նմանատիպ այլ կենդանիներ։ Ուտիքի հարթավայրային շրջաններն ունեն բարեխառն տաք կիսաանապատային և չոր տափաստանային կլիմա։ Տարեկան տեղումները կազմում են 300—600 մմ, հս-արմ., լեռնային որոշ շրջաններում՝ մինչև 900 մմ, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3[[Ցելսիուսի սանդղակ|°C]]–ից մինչև -3°C, իսկ հուլիսինը՝ 20°C–27°C և ավելի։ === Ռելիեֆ === Ռելիեֆով Ուտիքը բաժանվում է երկու մասի՝ դաշտային և լեռնային։ Դաշտային շրջանները տարածվում էին Կուր և Թարթառ գետերի առափնյա մասերում, իսկ լեռնային գավառները գտնվում էին Փոքր Կովկասի շրջանում։ Ստրաբոնն իր աշխատության մեջ գրել է, որ Ուտիքն առավել հայտնի է եղեկ իր արգավանդ հողերով, ձիաբուծությամբ և հատկապես նռան ու ձիթապտղի այգիներով, նշելով, որ վերջիններիս ողջ ոռոգումն իրականացվել է Քուր գետի ջրերով<ref>{{Cite web |title=Strabo, Geography, Book 11 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D11 |access-date=2026-06-03 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref>։ === Բնակավայրեր === [[Պատկեր:Tigranakert3.jpg|մինի|Տիգրանակերտի ավերակները]] Ուտիքում է գտնվել [[Խաղխաղ]] բնակավայրը, որին [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսն]] անվանում է «հայոց թագավորների ձմեռանոց», սակայն [[Եղիշե|Եղիշեն]] և [[Մովսես Կաղանկատվացի|Մովսես Կաղանկատվացին]] այն կոչում են աղվանից թագավորների հանգստավայր<ref name=":42">{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=498}}</ref>։ Հստակ գտնվելու վայրն անորոշ է{{Efn|Հարությունյանը հավանական տեղակայման վայր է համարել Քուր գետի և նրա վտակ Զակամի (Զայամչայ) միախառնման վայրը<ref name="ASE3">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Haykakan hanragitarani glkhavor khmbagrutʻyun |year=1978 |editor-last=Simonian |editor-first=Abel |volume=4 |location=Erevan |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/715 715]–716 |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |chapter=Khaghkhagh |display-editors=etal}}</ref> Առաջարկված մյուս հավանական վայրերը հանդիսացել են Քուր և Աղստև գետերի միախառնման վայրը կամ Աղստևի հոսանքն ի վեր ընկած ավելի բարձրադիր շրջանները<ref>Hewsen 2001, map 52.</ref>։}}։ Երեմյանը Ստրաբոնի կողմից Ուիտիայում հիշատակված Այնիանա տեղակայում է ժամանակակից [[Աղդամի շրջան|Աղդամի]] տեղանքում, բայց, Հյուսենի տեսակետով, սա նույնպես անորոշ է։ Ուտիքում է գտնվել նաև [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր Տիգրան Ա-ի կողմից (մ․թ․ա․ 2-1-ին դարերում)։ Այն կարող էր գտնվել Գարդմանում՝ Շամքոր գետի հովտում<ref name=":22" />։ Որոշ աղբյուրներում Արցախի [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]] նույնպես տեղակայվել է Ուտիքում<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /><ref name="map">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1981 |editor-last=Arzumanian |editor-first=Makich |volume=7 |location=Erevan |page=321, inlay |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |display-editors=etal}}</ref>։ 5-րդ դարում նահանգում կառուցվել է [[Պարտավ]] քաղաքը (այսօրվա Բարդան), որը հաջորդ դարերում վերածվել է խոշոր առևտրային կենտրոնի<ref name="Partaw">Hewsen 1992, p. 263.</ref>։ [[Բայլական]] քաղաքը նույնպես գտնվել է Ուտիքի շրջանում։ Այն կառուցվել է Սասանյան արքա [[Կավադ I|Կավադ Ա-ի]] օրոք<ref name="ASE2" />։ Արաբական նվաճումներից հետո՝ 9-րդ դարում, տարածաշրջանում կառուցվել է [[Գանձակ]] քաղաքը՝ հնարավոր է նախկինում գոյություն ունեցող բնակավայրի տեղում<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|year=2000|first=Edmund C.|last=Bosworth|title=Ganja|url=https://iranicaonline.org/articles/ganja-}}</ref>։ == Պատմություն == Ուտիքի տարածքը վերահսկվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան կայսրության]] կողմից։ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսը]] հայտնել է, որ ուտիները գտնվել են այդ կայսրության տասնչորսերորդ սատրապության մեջ և Միկոյի հետ միասին Դորիսկոսում կազմել են պարսկական բանակի մի մասը<ref name=":12" />։ Ուտիները և միկերը, որոնք նույնացվում են Աքեմենյան արձանագրությունների Յուտիյա և Մակա ցեղերի հետ, հավանական է, որ ներգաղթյալներ են եղել հարավարևելյան Իրանից<ref>Akopian 2022, pp. 67–68.</ref>, թեև, համաձայն մեկ այլ տեսակետի, այս խմբերը միշտ էլ գտնվել են միայն հարավարևելյան Իրանում<ref name="Hewsen2">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |url=https://archive.org/details/classicalarmenia0000drhm |title=Classical Armenian Culture: Influences and Creativity |publisher=Scholars Press |year=1982 |isbn=0-89130-565-3 |editor-last=Samuelian |editor-first=Thomas J. |location=Chico, CA |pages=33 |chapter=Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians}}</ref>։ Ըստ Հյուսենի՝ Ուտիքն, ըստ ամենայնի, եղել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] սատրապության և դրան հաջորդած [[Ատրպատական|Ատրպատականի]] թագավորության մաս (մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը)<ref name=":12" />։ [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] գրել է, որ Մեծ Հայքի արքա [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա]]-ն նվաճել է Սյունիքի{{Efn|Ստրաբոնը հիշատակել է «Փաուենե» տեղանունը, որը որոշ գիտնականներ ընթերցել են որպես «Սաուենե» և նույնացրել Սյունիքի հետ<ref name="DAO">{{Cite book |last=Hübschmann |first=Heinrich |url=https://archive.org/details/diealtarmenisch00hbgoog |title=Die altarmenischen Ortsnamen |publisher=Trübner |year=1904 |location=Straßburg |pages=263–266 |language=de}}</ref><ref>Hewsen 1992, pp. 189–191.</ref>։}} և Կասպիանեի հողերը, ինչպես նաև դրանց միջև ընկած տարածքները (այսինքն՝ Ուտիքն ու Արցախը)<ref name=":32">Hewsen 1982, p. 32.</ref>։ Որոշ հայ գիտնականներ, ինչպիսիք են [[Բաբկեն Հարությունյան|Բաբկեն Հարությունյանն]]<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /> ու [[Ասատուր Մնացականյան|Ասատուր Մնացականյանը]] կարծում են, որ Սյունիքն ու Ուտիքն արդեն իսկ վերահսկվում են Հայաստանի կողմից [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] դինաստիայի օրոք և վերանվաճվել են Արտաշես Ա-ի կողմից, սակայն Հյուսենը գրել է, որ այս պնդումը հիմնավորող որևէ ապացույց չկա{{Efn|Այնուամենայնիվ, նույն աշխատության մեկ այլ հատվածում Հյուսենը գրել է, որ Երվանդունիների տարածքները կարող են տարածված լինեն մինչև Կուր և Արաքս գետերի միախառնման վայրը}}։ Արտաշեսի նվաճումից հետո շուրջ 500 տարի Ուտիքը մնացել է Հայաստանի կազմում<ref name=":12" />, թեև Քուր գետի երկայնքով անցնող հայ-աղվանական սահմանը հաճախակի է խախտվել երկու երկրների բանակների կողմից<ref name=":02" />։ Այն կորսվել է մ.թ. 363 թվականի հռոմեա-պարսկական հաշտության պայմանագրի հետևանքով, սակայն, ըստ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] մ.թ. 370 թվականին հայոց սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] հաղթել է աղվաններին և վերականգնել մինչև Կուր գետի սահմանն ընկած տարածքը<ref name=":42" />։ Մ.թ. 387 թվականին<ref name=":42" /> [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան կայսրությունն]] օգնել է աղվաններին Հայկական թագավորությունից խլել մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Ուտիքը<ref name=":02" />։ Թեև կան որոշ վկայություններ, որոնք ենթադրում են, որ Ուտիքը մնացել է պարսկական վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստանի թագավորության կազմում նույնիսկ 387 թվականից հետո, այն 428 թվականին տեղի ունեցած հայոց թագավորության անկումից հետո վերջնականապես միացվել է Աղվանքին<ref>{{Cite book |last=Dum-Tragut |first=Jasmine |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687/html |title=Caucasian Albania: An International Handbook |last2=Gippert |first2=Jost |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-079459-5 |editor-last=Gippert |editor-first=Jost |location=Berlin |pages=48 |chapter=Caucasian Albania in Medieval Armenian Sources (5th–13th Centuries) |doi=10.1515/9783110794687-002 |editor-last2=Dum-Tragut |editor-first2=Jasmine |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687-002/html}}</ref>։ [[File:Caucasian Albania in 5th and 6th centurires.svg|thumb|Աղվանից մարզպանությունը 5-րդ և 6-րդ դարերում]]5-րդ դարի կեսերին, պարսից արքա [[Պերոզ|Պերոզ Ա]]-ի հրամանով, Աղվանքի արքա Վաչեն Ուտիքի տարածքում կառուցել է մի քաղաք, որն սկզբում կոչվել է Պերոզապատ, իսկ ավելի ուշ՝ Պարտավ և [[Բարդա]], և այն դարձրել է Աղվանքի մայրաքաղաքը: (Հնարավոր է, որ նախկինում գոյություն է ունեցել Պարտավ անունով քաղաք կամ գյուղ)<ref name="Partaw" />: Ըստ մեկ այլ տեսակետի՝ Պերոզ Ա-ն ինքն է կառուցել քաղաքը՝ Աղվանքի իշխող տոհմին տապալելուց հետո<ref>{{Cite journal |last=Gadjiev |first=Murtazali |year=2017 |title=Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania |url=https://brill.com/view/journals/ic/21/2/article-p121_2.xml |journal=Iran and the Caucasus |publisher=Brill |volume=21 |issue=2 |pages=122-123 |doi=10.1163/1573384X-20170202 |url-access=subscription}}</ref>: Ուտիքի իշխանները, որոնք հայ ազնվականության մի մասն են եղել, մնացել են որպես աղվանական գավառի կառավարիչներ, իսկ ավելի ուշ նրանք մնացել են արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում: Այնուամենայնիվ, 6-րդ դարի սկզբին աղվանական թագավորության անկումից հետո Գարդմանի իշխանները դարձել են Աղվանքի գերիշխող տանուտերեր: Նրանք բյուզանդական կայսր [[Հերակլիոս Ա|Հերակլիոսի]] կողմից 628 թվականին ճանաչվել են որպես Աղվանքի գահերեց իշխաններ և մնացել այս կարգավիճակում մինչև 822 թվականը: 922 թվականին Ուտիքը միացվել է Հայաստանի [[Բագրատունյաց թագավորություն|Բագրատունյաց թագավորությանը]], սակայն այդ ժամանակահատվածում երկրի իշխանության տակ է եղել միայն մի մասը: Ըստ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովի]]՝ Ուտիքի իշխանների սերունդները ապրել են Հարավային Արցախում (ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը)<ref name=":12" />: == Բնակչություն == Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ Ուտիք անվանումն առաջացել է հնագույն ուտիների անունից, որոնք, ըստ նրանց, բնակվել են Քուր գետի երկու ափերին<ref>Հակոբյան 2022, p. 73: {{Lang|ru|Բազմաթիվ հետազոտողներ անվիճելի փաստ են համարել այն, որ «Ուտիք» տեղանունն առաջացել է հնագույն ուդիների (ուտիացիների) անունից, որոնք, նրանց կարծիքով, բնակվել են Քուր գետի ինչպես ձախափնյակում, այնպես էլ աջափնյակում։}}</ref>, կամ հանդիսացել են Քուրի աջ ափին ապրող կովկասյան աղվանական ցեղերին ցեղակից առանձին մի ցեղախումբ<ref>{{Cite book |last=Alikberov |first=A. K. |title=Albania Caucasica |publisher=Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences |year=2015 |isbn=978-5-89282-642-6 |editor-last=Alikberov |editor-first=A. K. |volume=1 |location=Moscow |pages=102-103 |language=ru |chapter=Narody i iazyki Kavkazskoĭ Albanii. O iazykovom kontinuume kak alʹternative koĭne. Iazyk pisʹmennosti i «iazyk bazara» |trans-chapter=The peoples and languages of Caucasian Albania: on the language continuum as an alternative to Koine: written language and 'bazaar language' |quote=[...] ряд исследователей полагает, что население Арцаха и Утик‘а, до того, как утратило собственный язык и арменизировалось, было родственно албанским племенам левобережья, представляя собой отдельное племя [...] |editor-last2=Gadjiev |editor-first2=M. S. |trans-quote=(...) a number of researchers believe that the population of Artsakh and Utik, before they lost their own language and became Armenian, were related to the Albanian tribes of the left bank, themselves being a separate tribe (...)}}</ref>։ Հնագույն ուտիները ավանդաբար համարվել են ժամանակակից ուդիների նախնիները<ref name="VAS1">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>, որոնք խոսում են լեզգիական լեզվախմբին պատկանող մի լեզվով, որը սերտորեն կապված է (բայց հնարավոր է՝ ուղղակիորեն չի սերում) կովկասյան աղվաներենից<ref>Schulze 2018, p. 303.</ref>։ Այնուամենայնիվ, տարբեր տեսակետեր գոյություն ունեն «ուտի/ուդի» անվանման տարբերակներով կոչվող հնագույն խմբերի, ժամանակակից ուդիների և Ուտիք տեղանվան միջև առկա հստակ կապի վերաբերյալ։ Շուլցեն ենթադրել է, որ ցեղանունները սերում են շատ ավելի հին, հնարավոր է՝ նկարագրական մի տեղանունից, որը վերաբերել է Կուր և Արաքս գետերի ու Ղարաբաղի լեռների միջև ընկած դաշտավայրին։ Ըստ նրա՝ «ուդի/ուտի» անվանումը պարտադիր չէ, որ մատնանշած լինի որևէ կոնկրետ էթնիկական խմբի, այլ հանդիսացել է այդ տարածաշրջանի բնակիչների ընդհանուր անվանումը։ Ինչ վերաբերում է ժամանակակից ուդիներին, Շուլցեն գրել է. «Այն փաստը, որ այսօր ուդիներն իրենց անվանում են ուդի, թերևս կապված է նախկին Ուտի տարածաշրջանի [այսինքն՝ Ուտիքի] էթնոնիմիկ ավանդույթի որդեգրման հետ»<ref>Schulze 2018, pp. 289–292.</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] հավանական է համարել, որ «ուդի/ուտի» հասկացությունը հյուսիս կովկասյան լեզուներով խոսողների շրջանում եղել է տարածված մի տերմին, որն օգտագործվել է սեփական կամ այլ խմբին մատնանշելու համար (ինչպես արյան և ան-արյան իրանական ժողովուրդների մոտ)։ Ըստ այդմ՝ այն կիրառվել է լեզգիախոս մի շարք խմբերի կամ նրանց հարևանների նկատմամբ։ Նա վարկած է առաջ քաշել, որ նահանգն իր անվանումը ստացել է կամ Քուրի մյուս ափին գտնվող ուտիներին մոտ լինելու պատճառով, կամ այն պատճառով, որ այդ անունը կրող լեզգիախոս առանձին ժողովուրդ մի ժամանակ բնակվել է այնտեղ և հետագայում հայացել<ref>Akopian 2022, pp. 72–74.</ref>։ Ուտիքում հայերի ներկայության ժամանակագրության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ կան։ Հարցը կարևոր տեղ է զբաղեցրել Կովկասյան Աղվանքի և Հայաստանի պատմական արևելյան նահանգների պատմության շուրջ հայ և ադրբեջանցի գիտնականների բանավեճերում։ 1958 թվականին [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] տեսակետ է հայտնել, որ Ուտիքի բնակչությունը հայկական իշխանության տակ է անցել մ.թ.ա. 2-րդ դարում և մ.թ. 4-6-րդ դարերում ձուլվել է հայերին, սակայն հետագայում հայ գիտնականների աշխատություններում առաջ է քաշվել այն տեսակետը, որ հայերը [[Կուր|Կուրի]] աջափնյակում բնակվել են շատ ավելի վաղ ժամանակներից<ref name="VAS">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] պնդում է, որ Ուտիքն ամբողջությամբ հայկական էր առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դարից։ [[Բագրատ Ուլուբաբյան|Բագրատ Ուլուբաբյանը]] նշում է, որ Ուտիքի բնակչությունը ոչ թե հայացվել է, այլ պարզապես հայ էր։ Այս վերջին տեսակետը քննադատության է արժանացել մի շարք այլ հայ գիտնականների, այդ թվում՝ [[Պարույր Մուրադյան|Պարույր Մուրադյանի]] կողմից<ref name="VAS" />։ Վաղ միջնադարյան հայ պատմիչ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]] գրում է, որ Ուտիքի իշխանները սերում էին [[Սիսակ|Սիսակից]], որը հայերի առասպելական նախահայր [[Հայկ|Հայկի]] սերունդն էր և համարվում էր [[Սյունիքի իշխաններ|Սյունիքի իշխանների]] նախահայրը<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=History of the Armenians |date=2006 |publisher=Caravan Books |others=Translation and commentary by Robert W. Thomson |isbn=978-0-88206-111-5 |edition=Rev. |location=Ann Arbor |page=137 (Book II, Chapter 8)}}</ref>։ Թեև որոշ հայ գիտնականներ այս տեղեկությունը մեկնաբանում են որպես Ուտիքի իշխանների հայկական ծագման վկայություն, [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովը]] կարծում է, որ այն ընդամենը ցույց է տալիս, որ նրանք այդ շրջանում իշխել են անհիշելի ժամանակներից<ref>{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |pages=108, 216, 218, 222, 469 |oclc=505712128}} Cited in Hewsen 1982, 29, note 16.</ref>։ Արշակունյաց ժամանակաշրջանի մասին [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] գրում է, որ «հավանական է թվում, որ բացի Սյունիքից, արևելյան Հայաստանը լավագույն դեպքում պարզապես հայացված էր, եթե նույնիսկ այդքան», իսկ ուտիները «գրեթե անկասկած կովկասյան ցեղ են եղել»<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։ Պատմաբան Թիմ Գրինվուդը նշում է, որ ''[[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցի]]'' կազմման ժամանակ (մոտ 7-րդ դարում)՝ Ուտիքը, [[Արցախ|Արցախի]] և [[Գուգարք|Գուգարքի]] հետ միասին, այլևս վարչականորեն Հայաստանի մաս չեն եղել, սակայն «ակնհայտորեն հիշվել է որպես երբեմնի հայկական տարածք և, հնարավոր է, դեռևս ունեցել է համայնքներ, որոնք իրենց և իրենց բնակավայրերը համարել են հայկական»<ref>{{Cite book |last=Greenwood |first=Tim |title=Historiography and Space in Late Antiquity |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-68668-6 |editor-last=Van Nuffelen |editor-first=Peter |pages=84 |chapter=Armenian Space in Late Antiquity |doi=10.1017/9781108686686.004}}</ref>։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Ուտիքի հայ բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել է Արցախ կամ կենտրոնացել նահանգի արևմտյան մասում։ Արևմտյան Ուտիքի տարածքը հանդիսացել է միջնադարյան հայկական մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կարևոր կենտրոնների վայր, ինչպիսիք են [[Խորանաշատ|Խորանաշատի]] և [[Կոյնաձոր|Կոյնաձորի]] վանական դպրոցները։ Այս տարածաշրջանից են սերել միջնադարյան մի շարք նշանավոր հայ գիտնականներ, այդ թվում՝ [[Վանական Վարդապետ|Վանական Վարդապետը]] և [[Կիրակոս Գանձակեցի|Կիրակոս Գանձակեցին]]։ Ուշ միջնադարում՝ 17-րդ և 18-րդ դարերում, հայերը մեծ մասամբ լքել են պատմական Ուտիքի դաշտավայրային շրջանները՝ տեղափոխվելով մերձակա լեռնային գոտիներ ու նախալեռներ, ինչպես նաև [[Գանձակ]]<ref name="ASE2" />։ == Նշումներ == <references group="Ն" /> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} [[Կատեգորիա:Արցախի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Ուտիք]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] joooqarbqb65klsy0duk7o1epr3ozyd 10806478 10806477 2026-06-29T21:38:30Z Argam Forbes 37716 /* Շրջաններ և սահմաններ */ 10806478 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ |անվանում=Ուտիք | ներառում = 12 | գլ. քաղաք= [[Գարդման բերդ|Գարդման]] | այլ քաղաք= [[Տիգրանակերտ]], [[Պարտավ]], [[Գանձակ]], [[Դրունք Հայոց]], [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտ (Առան-Ռոտ)]], [[Խաղխաղ]] |Տարածք = 11315 | տոհմ = | լեզու= [[հայերեն]] | կատեգորիա= | ներկա= {{ARM}} <br/> {{AZE}} | Պատմական ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[ուտիներ]], [[կասպեր]], [[ավարներ]], [[սակեր]] | Ներկայիս ազգային կազմ = [[Հայեր]], [[Ադրբեջանցիներ]] | Պատմական դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}} | Ներկայիս դավանանք= {{դրոշավորում|ՀԱԵ}}, [[Իսլամ]] | քարտեզ= Utik location map.png | աշխարհի քարտեզ = }} [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|300px|Ուտիքը Մեծ Հայքի թագավորության կազմում 150 թվականին։ Քուր և Արաքս գետերի միախառնման շրջանը (ըստ Երեմյանի) ներառված է Փայտակարանի, այլ ոչ թե Ուտիքի կազմում, ինչը, սակայն, մերժվում է Հյուսենի<ref>Hewsen 1992, p. 309, note 3.</ref> և Հարությունյանի կողմից<ref>Harutiunian 1986, p. 268.</ref>]] '''Ուտիք''' (հայտնի է նաև որպես '''Ուտի''' կամ '''Ուտյաց աշխարհ'''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասներկուերորդ նահանգը<ref name="ՈւտիքԱ">Թաթիկ Հակոբյան, «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն», Երևան, 2007 թվական, էջ․ 242, [https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6 Կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050442/https://issuu.com/90201/docs/__._________________________________bf89a06fad3ba6|date=2022-04-07}}</ref>։ Տարածվել է [[Կուր]] գետի աջափնյա տափարակում և Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան լեռնային շրջաններում՝ զբաղեցնելով [[Աղստև (գետ)|Աղստև գետից]] մինչև Կուրի և [[Արաքս|Երասխի]] ջրկիցն ընկած տարածքը։ [[Հյուսիս|Հյուսիսում]] և [[Արևելք|արևելքում]] Կուր գետով սահմանակցել է [[Աղվանք|Աղվանքին]], [[Արևմուտք|արևմուտքում]]՝ [[Դեբեդ|Դեբեդի]] և Աղստևի ջրբաժանով՝ [[Գուգարք|Գուգարքին]], հյուսիս–արևմուտքում [[Միափորի լեռներ|Միափորի]] և [[Սևանի լեռնաշղթա|Սևանի]] լեռնաշղթաներով՝ [[Այրարատ|Այրարատին]] և [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիքին]], հարավ–արևմուտքում՝ [[Արցախ (նահանգ)|Արցախին]], հարավում Երասխ գետով՝ [[Փայտակարան|Փայտակարանին]]։ 387 թվականին Սասանյան Պարսկաստանի և Արևելյան Հռոմեական կայսրության միջև Հայաստանի բաժանումից հետո այն հանձնվել է Աղվանքին<ref name=":02">{{Cite web |last=Chaumont |first=M. L. |date=1985 |title=Albania |url=https://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |website=Encyclopædia Iranica, Online Edition |publisher=Encyclopædia Iranica Foundation |quote=The more or less self-interested loyalty of the Albanians explains why the Sasanians helped them to seize from the Armenians the provinces (or districts) of Uti (with the towns of Xałxał and Pʿartaw), Šakašēn, Kołṭʿ, Gardman, and Arcʿax. (...) These territories were to remain in the possession of Albania; a reconquest by Mušeł (cf. Pʿawstos, ibid.) was unlikely.}}</ref>։ Տարածաշրջանի մեծ մասը գտնվում է ներկայիս Ադրբեջանի տարածքում՝ Կուր գետից անմիջապես արևմուտք ընկած տարածքում, իսկ մյուս հատվածը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի հյուսիսարևելյան մասում՝ Տավուշի մարզում։ == Անվանում == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Հայկական աղբյուրներում Ուտիքը կոչվում է նաև Ուտի{{efn|«Ք» տառը գրաբարով նշանակել է «շատ», «մի քանի»}}, Ավտի, Ուտիացվոց աշխարհ, Ուտիացվոց գավառ, Ուտիական աշխարհ և Ուտիական գավառ<ref name="ASE2">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1986 |editor-last=Արզումանյան |editor-first=Մակիչ |volume=12 |location=Երևան |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/267 267]–269 |language=hy |chapter=Ուտիք |display-editors=etal}}</ref>։ [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանի]] նշումներից հայտնի է, որ անվանումն սկզբնապես վերաբերել է Ուտի Առանձնակ գավառին, որտեղ բնակվել է ուտիացի տոհմը, իսկ ավելի ուշ տարածվել է ամբողջ նահանգի վրա<ref>{{Cite book |last=Yeremian |first=Suren |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i: (pʻordz VII dari haykakan kʻartezi verakazmutʻyan zhamanakakitsʻ kʻartezagrakan himkʻi vra) |publisher=Haykakan SSṚ GA hratarakchʻutʻyun |year=1963 |location=Erevan |pages=73 |language=hy |trans-title=''Armenia according to the ''Ashkharhatsuyts'' (attempt at the reconstruction of the map of 7th-century Armenia on the basis of modern cartography)''}}</ref>։ Այն նույնացվում է [[Պտղոմեոս Լագոս|Պտղոմեոսի]] «Աշխարհագրության» մեջ հիշատակվող Օտենե, լատինական «Ռավեննայի տիեզերագրության» մեջ՝ Օտենոն<ref>Pliny, ''Natural History'', VI, 42; XII, 28. Cited in {{Cite book |last=Akopian [Hakobyan] |first=Aleksan |title=Albaniia-Aluank v greko-latinskikh i drevnearmianskikh istochnikakh |publisher=Gitutyun |year=2022 |isbn=978-5-8080-1485-5 |edition=2nd, rev. |location=Yerevan |pages=73 |language=ru |trans-title=Albania-Aluank in the Greek-Latin and Old-Armenian Sources |orig-date=1st pub. 1987}}</ref>, Պլինիոսի մոտ՝ Օտենա<ref name=":12">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden |pages=260}}</ref>, և ալ-Բալադուրիի արաբալեզու «Ֆութուհ ալ-Բուլդան» պատմության մեջ՝ Ուդհ տեղանունների հետ<ref name=":12" />։ Այն կարող է նույնացվել նաև [[Ստրաբոն|Ստրաբոնի]] հիշատակած Ուիտիա երկրի հետ<ref name=":22">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=Armenia: A Historical Atlas |publisher=University of Chicago Press |year=2001 |isbn=0-226-33228-4 |page=58}}</ref>, այլոք Ստրաբոնի Ուիտիայի գտնվելու վայրը նկարագրել են [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] հյուսիսարևմտյան<ref>{{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=A Historical and Topographical Guide to the Geography of Strabo |date=2018 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-18065-9 |pages=682 |chapter=The Northeastern Part of the Inhabited World |doi=10.1017/9781316848203.013}}</ref> կամ հարավային ափին<ref>Հակոբյան 2022, p. 71-72: «Յ․ Ա․ Մանանդյանը և Ս․ Տ․ Երեմյանը հայկական Ուտիք նահանգի ուղղակի հիշատակում են տեսել Ստրաբոնի «Աշխարհագրության»՝ Հայաստանի նկարագրությանը վերաբերող հետևյալ հատվածում․ «Հաղորդում են նաև, որ էնիաների մի մասը բնակություն է հաստատել Ուիտիայում, իսկ մյուս մասը՝ հայերից վեր՝ Աբոս և Նիբար լեռների հետևում»։ Այնուամենայնիվ, ինչպես տեսնում ենք, այս նախադասությունը միմյանց է հակադրում մի կողմից Հայաստանը, մյուս կողմից՝ Կասպից ծովի ափին գտնվող Ուիտիան, հետևաբար՝ վերջինս չի կարող հանդիսանալ առաջինի մասը։ Այս հատվածում հիշատակվող Ուիտիան ոչ թե Ուտիքն է, այլ ուիտիացիների բնակության այն տարածքը, որոնց Ստրաբոնը մեկ այլ բաժնում (XI, 7, 1) հստակորեն տեղադրել է ամարդների և անարիակների միջև»։</ref>։ Ըստ [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]]՝ Ուտիք անունը հավանաբար կապված է [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] հիշատակած ուտիոյ, Ստրաբոնի հիշատակած ուիտիոյ{{Efn|Հակոբյանը կարծում է, որ Ստրաբոնը հիշատակում է երկու տարբեր վայրերում ապրող «ուիտիացիների» (ուտիների) երկու խմբերի․ մեկը՝ Կասպից ծովի հարավային ափին, իսկ մյուսը՝ ծովի արևմտյան ափին (աղվաններից և կասպերից դեպի հյուսիս)<ref>Akopian 2022, pp. 69–70.</ref>։}} և [[Պլինիոս Ավագ|Պլինիոսի]] հիշատակած ուդինի էթնոնիմների հետ<ref name=":12" />։ Պլինիոսը հիշատակում է նաև «ուտի» կոչվող մի խումբը, ինչը հուշում է, որ սա ուդինիներից առանձին էթնիկ խումբ է<ref name=":0" />։ Վոլֆգանգ Շուլցեն գրում է, որ Օտենեն և Ուտի(ք)ն պարտադիր չէ, որ կապված լինեն և կարող են վերաբերել երկու տարբեր տարածաշրջանների։ Ուդի-/Ուտի- եզրույթը կարող է լինել հին տեղանուն, որը վերաբերում է [[Կուր|Կուր գետի]], [[Արաքս|Արաքսի]] և [[Արցախի լեռներ|Արցախի լեռների]] միջև ընկած դաշտավայրին<ref name=":0">{{Cite book |last=Schulze |first=Wolfgang |title=Völker und Phantome: Sprach- und kulturwissenschaftliche Studien zur Ethnizität |publisher=De Gruyter |year=2018 |editor-last=Mumm |editor-first=Peter-Arnold |edition=1st |location=Berlin |pages=289 |chapter=Caucasian Albanian and the Question of Language and Ethnicity |chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvbkk3np.11}}</ref>։ Տեղանունը կապված է ուդի ժողովրդի անվան հետ, որոնք այսօր բնակվում են [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասում]]՝ Կուրից հյուսիս ընկած տարածքում<ref name=":12" />, հիմնականում [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] [[Նիժ]] գյուղոի տարածքում<ref>Schulze 2018, pp. 289–290.</ref>։ Ավելի ուշ Ուտիքը և հարևան Արցախը հայտնի են դարձել որպես Ղարաբաղ<ref>{{Cite book |last=Mutafian |first=Claude |title=Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict |date=2024 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-67738-8 |editor-last=Dorfmann-Lazarev |editor-first=Igor |location=Leiden |pages=15-16 |chapter=Survey of Historical Geography of the South Caucasus from the Middle Ages to the Present Day |editor-last2=Khatchadourian |editor-first2=Haroutioun}}</ref>, ընդ որում Ուտիքի տարածքը կազմում էր Ղարաբաղի դաշտավայրային կամ տափաստանային մասը<ref>Hewsen 1992, p. 195.</ref>։ Նրա տարածքը համընկնում էր նաև Առան կոչվող տարածաշրջանի հետ<ref name="Arran">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հնարագիտարան |year=1975 |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=1 |location=Երևան |page=524-525 |language=hy |chapter=Aṛan |display-editors=etal}}</ref>, որը նեղ իմաստով վերաբերում է նաև Կուր և Արաքս գետերի միջև ընկած տարածքին, իսկ լայն իմաստով ընդգրկում էր Հարավային Կովկասի արևելքը<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|first=C. E.|last=Bosworth|title=Arrān|url=https://iranicaonline.org/articles/arran-a-region|year=1986}}</ref>։ == Աշխարհագրություն և կառավարում == === Շրջաններ և սահմաններ === Ըստ հայկական «[[Աշխարհացույց]]» աշխարհագրական երկի (որը վերագրվում է 7-րդ դարի հեղինակ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացուն]])՝ Ուտիքը Մեծ Հայքի տասնհինգ նահանգներից (աշխարհներից) տասներկուերորդն է եղել, սակայն այդ ժամանակ պատկանել է Աղվանքին։ 4-րդ դարի բաժանումից հետո Հայաստանը կորցրել է Ուտիք և Արցախ նահանգները<ref>Hewsen 1992, pp. 65A, 142.</ref>։ Ըստ «Աշխարհացոյցի»՝ Ուտիքը բաղկացած է եղել ութ գավառներից՝ [[Առանռոտ]] (Գորանչայ գետի հովտում), Տրի (հետագայում՝ [[Ջրաբերդ (գավառ)|Ջրաբերդ]], [[Թարթառ]] գետի հովտում), [[Ռոտ-Պացյան]] (հավանաբար Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրում կամ Թարթառի և [[Խաչեն (գետ)|Խաչեն]] գետի միջև), [[Աղվե]] (ժամանակակից [[Գյուլիստան (Շահումյանի շրջան)|Գյուլիստանի]] շրջակայքում), [[Տուչքատակ]] ([[Տավուշ (ամրոց)|Տավուշ ամրոցի]] շրջակայքում՝ ժամանակակից Թովուզ), [[Գարդման (գավառ)|Գարդման]] (ժամանակակից [[Գազախի շրջան|Ղազախի]] շրջան), [[Շակաշեն]] (ժամանակակից [[Գանձակ|Գանձակի]] շրջակայքում) և [[Ուտի Առանձնակ]] կամ Ուտ-ռոստակ («Բուն Ուտի»)''<ref>Hewsen 1992, pp. 67, 262–263.</ref>''։ Նահանգը հյուսիսից և արևելքից սահմանակից է եղել Կուր գետով, որն այն բաժանել է հարևան [[Աղվանք|Աղվանքից]]''<ref name="ASE2" />''։ Հարավ-արևելքում Արաքս գետը բաժանել է այն Փայտակարանից։ Արևմուտքից այն սահմանակից է եղել Արցախին, ընդ որում երկու նահանգների սահմանն անցել է [[Արցախի լեռնաշղթա|Արցախի լեռնաշղթայով]]''<ref>Hewsen 1992, p. 261.</ref>''։ Թեև «Աշխարհացույցը» հիշատակում է միայն Ուտիքի գավառները, նահանգն իրականում բաժանված է եղել երեք մասերի''<ref name=":12" />''՝ Ուտիք (բաղկացած Ուտի Առանձնակ, Աղվե և, հնարավոր է, Տրի ու Ռոտ-Պացյան գավառներից), Գարդման (բաղկացած Գարդման և Տուչքատակ գավառներից) և Շակաշեն (բաղկացած Շակաշեն և Տուչքատակ գավառներից)։ Հայտնի չէ, թե արդյոք սա արտացոլում է աղվանական կամ հայկական վարչական իրավիճակը (օրինակ՝ Ուտիքի իշխանների գերակայությունը մյուս երկուսի նկատմամբ), թե «Աշխարհացույցի» հեղինակի որոշումն է՝ պարզության համար իշխանությունները միավորել մեկ նահանգի մեջ''<ref>Hewsen 2001, p. 102.</ref>''։ Բացի այդ, Տրի և Ռոտ-Պացյան գավառները [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] ժամանակաշրջանում կարող էին կազմել գարգարացիների առանձին իշխանություն''<ref name=":22" />''։ Ուտիքի հյուսիսարևմտյան մասը հիմնականում լեռնային անառիկ շրջան է՝ հարուստ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով։ Կուրի աջափնյա հարթավայրային շրջանը մինչև Կուրի և Երասխի խառնուրդը արգավանդ դաշտավայր է։ Ուտիքի հարավարևելյան մասը կազմում է [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրի]] մի հատվածը։ Ուտիքի արևելակենտրոնական մասը [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունին]] հիշատակում է որպես Գարգարացվոց, իսկ հյուսիսարևմտյանը՝ Շակաշենի կամ Սակասենի դաշտ։ Աղստև գետի ստորին հոսանքի շրջանում է [[Գագա դաշտ|Գագա դաշտը]]։ Ուտիքով հոսում են բազմաթիվ գետեր և գետակներ, որոնք գերազանցապես Կուրի վտակներն են ([[Շամխոր (գետ)|Շամխոր]], [[Աղստև (գետ)|Աղստև]], [[Հախում (գետ)|Հախում]], [[Տավուշ (գետ)|Տավուշ]], [[Զակամ (գետ)|Զակամ]], Բանանց, Ոսկանապար կամ Գանձակ, Կուրակ, Գերան, Բարակ, Տրտու կամ [[Թարթառ]], Խաչենագետ, Կարկառ և այլն)։ Կուրի և Երասխի ջրկիցի շրջանում կան [[Նատրիումի քլորիդ|աղի]] լճակներ։ Ուտիքի հնագույն ժամանակներից նշանավոր էր [[Երկաթ|երկաթի]], [[Պղինձ|պղնձի]], [[Նավթ|նավթի]], [[Ոսկի|ոսկու]], [[Արծաթ|արծաթի]] և [[Շիբ|շիբի]] հանքերով։ Այժմ Ուտիքի տարածքը հայտնի է նաև ծծմբային կոլչեդանի, [[Մանգան|մանգանի]], [[Բարիտ|բարիտի]], [[Գիպս|գիպսի]], կաոլինի, քվարցիտների, շինարարական քարերի և այլ հանքերով։ Ունի [[Հանքային ջուր|հանքային ջրերի]] բազմաթիվ աղբյուրներ, որոնք հիմնականում կենտրոնացված են Աղստև, Տավուշ և Զակամ գետերի ավազաններում։ Ուտիքի լեռնային շրջանները հարուստ են անտառներով։ Բազմազան է նաև Ուտիքի կենդանական աշխարհը։ Հիշատակություններ կան այն մասին, որ հնագույն ժամանակներում Ուտիքում հանդիպել են նաև [[առյուծ]], [[Ընձառյուծ|հովազ]] և նմանատիպ այլ կենդանիներ։ Ուտիքի հարթավայրային շրջաններն ունեն բարեխառն տաք կիսաանապատային և չոր տափաստանային կլիմա։ Տարեկան տեղումները կազմում են 300—600 մմ, հս-արմ., լեռնային որոշ շրջաններում՝ մինչև 900 մմ, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3[[Ցելսիուսի սանդղակ|°C]]–ից մինչև -3°C, իսկ հուլիսինը՝ 20°C–27°C և ավելի։ === Ռելիեֆ === Ռելիեֆով Ուտիքը բաժանվում է երկու մասի՝ դաշտային և լեռնային։ Դաշտային շրջանները տարածվում էին Կուր և Թարթառ գետերի առափնյա մասերում, իսկ լեռնային գավառները գտնվում էին Փոքր Կովկասի շրջանում։ Ստրաբոնն իր աշխատության մեջ գրել է, որ Ուտիքն առավել հայտնի է եղեկ իր արգավանդ հողերով, ձիաբուծությամբ և հատկապես նռան ու ձիթապտղի այգիներով, նշելով, որ վերջիններիս ողջ ոռոգումն իրականացվել է Քուր գետի ջրերով<ref>{{Cite web |title=Strabo, Geography, Book 11 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D11 |access-date=2026-06-03 |website=www.perseus.tufts.edu}}</ref>։ === Բնակավայրեր === [[Պատկեր:Tigranakert3.jpg|մինի|Տիգրանակերտի ավերակները]] Ուտիքում է գտնվել [[Խաղխաղ]] բնակավայրը, որին [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսն]] անվանում է «հայոց թագավորների ձմեռանոց», սակայն [[Եղիշե|Եղիշեն]] և [[Մովսես Կաղանկատվացի|Մովսես Կաղանկատվացին]] այն կոչում են աղվանից թագավորների հանգստավայր<ref name=":42">{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts |pages=498}}</ref>։ Հստակ գտնվելու վայրն անորոշ է{{Efn|Հարությունյանը հավանական տեղակայման վայր է համարել Քուր գետի և նրա վտակ Զակամի (Զայամչայ) միախառնման վայրը<ref name="ASE3">{{Cite book |last=Harutiunian |first=B. |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Haykakan hanragitarani glkhavor khmbagrutʻyun |year=1978 |editor-last=Simonian |editor-first=Abel |volume=4 |location=Erevan |pages=[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/715 715]–716 |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |chapter=Khaghkhagh |display-editors=etal}}</ref> Առաջարկված մյուս հավանական վայրերը հանդիսացել են Քուր և Աղստև գետերի միախառնման վայրը կամ Աղստևի հոսանքն ի վեր ընկած ավելի բարձրադիր շրջանները<ref>Hewsen 2001, map 52.</ref>։}}։ Երեմյանը Ստրաբոնի կողմից Ուիտիայում հիշատակված Այնիանա տեղակայում է ժամանակակից [[Աղդամի շրջան|Աղդամի]] տեղանքում, բայց, Հյուսենի տեսակետով, սա նույնպես անորոշ է։ Ուտիքում է գտնվել նաև [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]], որը կառուցվել էր Տիգրան Ա-ի կողմից (մ․թ․ա․ 2-1-ին դարերում)։ Այն կարող էր գտնվել Գարդմանում՝ Շամքոր գետի հովտում<ref name=":22" />։ Որոշ աղբյուրներում Արցախի [[Տիգրանակերտ (Արցախ)|Տիգրանակերտը]] նույնպես տեղակայվել է Ուտիքում<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /><ref name="map">{{Cite book |title=Հայկական սովետական հանրագիտարան |publisher=Armenian Encyclopedia Publishing House |year=1981 |editor-last=Arzumanian |editor-first=Makich |volume=7 |location=Erevan |page=321, inlay |language=hy |trans-title=Armenian Soviet Encyclopedia |display-editors=etal}}</ref>։ 5-րդ դարում նահանգում կառուցվել է [[Պարտավ]] քաղաքը (այսօրվա Բարդան), որը հաջորդ դարերում վերածվել է խոշոր առևտրային կենտրոնի<ref name="Partaw">Hewsen 1992, p. 263.</ref>։ [[Բայլական]] քաղաքը նույնպես գտնվել է Ուտիքի շրջանում։ Այն կառուցվել է Սասանյան արքա [[Կավադ I|Կավադ Ա-ի]] օրոք<ref name="ASE2" />։ Արաբական նվաճումներից հետո՝ 9-րդ դարում, տարածաշրջանում կառուցվել է [[Գանձակ]] քաղաքը՝ հնարավոր է նախկինում գոյություն ունեցող բնակավայրի տեղում<ref>{{Encyclopædia Iranica Online|year=2000|first=Edmund C.|last=Bosworth|title=Ganja|url=https://iranicaonline.org/articles/ganja-}}</ref>։ == Պատմություն == Ուտիքի տարածքը վերահսկվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյան կայսրության]] կողմից։ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսը]] հայտնել է, որ ուտիները գտնվել են այդ կայսրության տասնչորսերորդ սատրապության մեջ և Միկոյի հետ միասին Դորիսկոսում կազմել են պարսկական բանակի մի մասը<ref name=":12" />։ Ուտիները և միկերը, որոնք նույնացվում են Աքեմենյան արձանագրությունների Յուտիյա և Մակա ցեղերի հետ, հավանական է, որ ներգաղթյալներ են եղել հարավարևելյան Իրանից<ref>Akopian 2022, pp. 67–68.</ref>, թեև, համաձայն մեկ այլ տեսակետի, այս խմբերը միշտ էլ գտնվել են միայն հարավարևելյան Իրանում<ref name="Hewsen2">{{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |url=https://archive.org/details/classicalarmenia0000drhm |title=Classical Armenian Culture: Influences and Creativity |publisher=Scholars Press |year=1982 |isbn=0-89130-565-3 |editor-last=Samuelian |editor-first=Thomas J. |location=Chico, CA |pages=33 |chapter=Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians}}</ref>։ Ըստ Հյուսենի՝ Ուտիքն, ըստ ամենայնի, եղել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] սատրապության և դրան հաջորդած [[Ատրպատական|Ատրպատականի]] թագավորության մաս (մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը)<ref name=":12" />։ [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] գրել է, որ Մեծ Հայքի արքա [[Արտաշես Ա Բարեպաշտ|Արտաշես Ա]]-ն նվաճել է Սյունիքի{{Efn|Ստրաբոնը հիշատակել է «Փաուենե» տեղանունը, որը որոշ գիտնականներ ընթերցել են որպես «Սաուենե» և նույնացրել Սյունիքի հետ<ref name="DAO">{{Cite book |last=Hübschmann |first=Heinrich |url=https://archive.org/details/diealtarmenisch00hbgoog |title=Die altarmenischen Ortsnamen |publisher=Trübner |year=1904 |location=Straßburg |pages=263–266 |language=de}}</ref><ref>Hewsen 1992, pp. 189–191.</ref>։}} և Կասպիանեի հողերը, ինչպես նաև դրանց միջև ընկած տարածքները (այսինքն՝ Ուտիքն ու Արցախը)<ref name=":32">Hewsen 1982, p. 32.</ref>։ Որոշ հայ գիտնականներ, ինչպիսիք են [[Բաբկեն Հարությունյան|Բաբկեն Հարությունյանն]]<ref name=":22" /><ref name="ASE2" /> ու [[Ասատուր Մնացականյան|Ասատուր Մնացականյանը]] կարծում են, որ Սյունիքն ու Ուտիքն արդեն իսկ վերահսկվում են Հայաստանի կողմից [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] դինաստիայի օրոք և վերանվաճվել են Արտաշես Ա-ի կողմից, սակայն Հյուսենը գրել է, որ այս պնդումը հիմնավորող որևէ ապացույց չկա{{Efn|Այնուամենայնիվ, նույն աշխատության մեկ այլ հատվածում Հյուսենը գրել է, որ Երվանդունիների տարածքները կարող են տարածված լինեն մինչև Կուր և Արաքս գետերի միախառնման վայրը}}։ Արտաշեսի նվաճումից հետո շուրջ 500 տարի Ուտիքը մնացել է Հայաստանի կազմում<ref name=":12" />, թեև Քուր գետի երկայնքով անցնող հայ-աղվանական սահմանը հաճախակի է խախտվել երկու երկրների բանակների կողմից<ref name=":02" />։ Այն կորսվել է մ.թ. 363 թվականի հռոմեա-պարսկական հաշտության պայմանագրի հետևանքով, սակայն, ըստ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] մ.թ. 370 թվականին հայոց սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] հաղթել է աղվաններին և վերականգնել մինչև Կուր գետի սահմանն ընկած տարածքը<ref name=":42" />։ Մ.թ. 387 թվականին<ref name=":42" /> [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան կայսրությունն]] օգնել է աղվաններին Հայկական թագավորությունից խլել մի շարք նահանգներ, այդ թվում՝ Ուտիքը<ref name=":02" />։ Թեև կան որոշ վկայություններ, որոնք ենթադրում են, որ Ուտիքը մնացել է պարսկական վերահսկողության տակ գտնվող Հայաստանի թագավորության կազմում նույնիսկ 387 թվականից հետո, այն 428 թվականին տեղի ունեցած հայոց թագավորության անկումից հետո վերջնականապես միացվել է Աղվանքին<ref>{{Cite book |last=Dum-Tragut |first=Jasmine |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687/html |title=Caucasian Albania: An International Handbook |last2=Gippert |first2=Jost |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-079459-5 |editor-last=Gippert |editor-first=Jost |location=Berlin |pages=48 |chapter=Caucasian Albania in Medieval Armenian Sources (5th–13th Centuries) |doi=10.1515/9783110794687-002 |editor-last2=Dum-Tragut |editor-first2=Jasmine |chapter-url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110794687-002/html}}</ref>։ [[File:Caucasian Albania in 5th and 6th centurires.svg|thumb|Աղվանից մարզպանությունը 5-րդ և 6-րդ դարերում]]5-րդ դարի կեսերին, պարսից արքա [[Պերոզ|Պերոզ Ա]]-ի հրամանով, Աղվանքի արքա Վաչեն Ուտիքի տարածքում կառուցել է մի քաղաք, որն սկզբում կոչվել է Պերոզապատ, իսկ ավելի ուշ՝ Պարտավ և [[Բարդա]], և այն դարձրել է Աղվանքի մայրաքաղաքը: (Հնարավոր է, որ նախկինում գոյություն է ունեցել Պարտավ անունով քաղաք կամ գյուղ)<ref name="Partaw" />: Ըստ մեկ այլ տեսակետի՝ Պերոզ Ա-ն ինքն է կառուցել քաղաքը՝ Աղվանքի իշխող տոհմին տապալելուց հետո<ref>{{Cite journal |last=Gadjiev |first=Murtazali |year=2017 |title=Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania |url=https://brill.com/view/journals/ic/21/2/article-p121_2.xml |journal=Iran and the Caucasus |publisher=Brill |volume=21 |issue=2 |pages=122-123 |doi=10.1163/1573384X-20170202 |url-access=subscription}}</ref>: Ուտիքի իշխանները, որոնք հայ ազնվականության մի մասն են եղել, մնացել են որպես աղվանական գավառի կառավարիչներ, իսկ ավելի ուշ նրանք մնացել են արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում: Այնուամենայնիվ, 6-րդ դարի սկզբին աղվանական թագավորության անկումից հետո Գարդմանի իշխանները դարձել են Աղվանքի գերիշխող տանուտերեր: Նրանք բյուզանդական կայսր [[Հերակլիոս Ա|Հերակլիոսի]] կողմից 628 թվականին ճանաչվել են որպես Աղվանքի գահերեց իշխաններ և մնացել այս կարգավիճակում մինչև 822 թվականը: 922 թվականին Ուտիքը միացվել է Հայաստանի [[Բագրատունյաց թագավորություն|Բագրատունյաց թագավորությանը]], սակայն այդ ժամանակահատվածում երկրի իշխանության տակ է եղել միայն մի մասը: Ըստ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովի]]՝ Ուտիքի իշխանների սերունդները ապրել են Հարավային Արցախում (ընդհուպ մինչև 11-րդ դարը)<ref name=":12" />: == Բնակչություն == Բազմաթիվ գիտնականների կարծիքով՝ Ուտիք անվանումն առաջացել է հնագույն ուտիների անունից, որոնք, ըստ նրանց, բնակվել են Քուր գետի երկու ափերին<ref>Հակոբյան 2022, p. 73: {{Lang|ru|Բազմաթիվ հետազոտողներ անվիճելի փաստ են համարել այն, որ «Ուտիք» տեղանունն առաջացել է հնագույն ուդիների (ուտիացիների) անունից, որոնք, նրանց կարծիքով, բնակվել են Քուր գետի ինչպես ձախափնյակում, այնպես էլ աջափնյակում։}}</ref>, կամ հանդիսացել են Քուրի աջ ափին ապրող կովկասյան աղվանական ցեղերին ցեղակից առանձին մի ցեղախումբ<ref>{{Cite book |last=Alikberov |first=A. K. |title=Albania Caucasica |publisher=Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences |year=2015 |isbn=978-5-89282-642-6 |editor-last=Alikberov |editor-first=A. K. |volume=1 |location=Moscow |pages=102-103 |language=ru |chapter=Narody i iazyki Kavkazskoĭ Albanii. O iazykovom kontinuume kak alʹternative koĭne. Iazyk pisʹmennosti i «iazyk bazara» |trans-chapter=The peoples and languages of Caucasian Albania: on the language continuum as an alternative to Koine: written language and 'bazaar language' |quote=[...] ряд исследователей полагает, что население Арцаха и Утик‘а, до того, как утратило собственный язык и арменизировалось, было родственно албанским племенам левобережья, представляя собой отдельное племя [...] |editor-last2=Gadjiev |editor-first2=M. S. |trans-quote=(...) a number of researchers believe that the population of Artsakh and Utik, before they lost their own language and became Armenian, were related to the Albanian tribes of the left bank, themselves being a separate tribe (...)}}</ref>։ Հնագույն ուտիները ավանդաբար համարվել են ժամանակակից ուդիների նախնիները<ref name="VAS1">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>, որոնք խոսում են լեզգիական լեզվախմբին պատկանող մի լեզվով, որը սերտորեն կապված է (բայց հնարավոր է՝ ուղղակիորեն չի սերում) կովկասյան աղվաներենից<ref>Schulze 2018, p. 303.</ref>։ Այնուամենայնիվ, տարբեր տեսակետեր գոյություն ունեն «ուտի/ուդի» անվանման տարբերակներով կոչվող հնագույն խմբերի, ժամանակակից ուդիների և Ուտիք տեղանվան միջև առկա հստակ կապի վերաբերյալ։ Շուլցեն ենթադրել է, որ ցեղանունները սերում են շատ ավելի հին, հնարավոր է՝ նկարագրական մի տեղանունից, որը վերաբերել է Կուր և Արաքս գետերի ու Ղարաբաղի լեռների միջև ընկած դաշտավայրին։ Ըստ նրա՝ «ուդի/ուտի» անվանումը պարտադիր չէ, որ մատնանշած լինի որևէ կոնկրետ էթնիկական խմբի, այլ հանդիսացել է այդ տարածաշրջանի բնակիչների ընդհանուր անվանումը։ Ինչ վերաբերում է ժամանակակից ուդիներին, Շուլցեն գրել է. «Այն փաստը, որ այսօր ուդիներն իրենց անվանում են ուդի, թերևս կապված է նախկին Ուտի տարածաշրջանի [այսինքն՝ Ուտիքի] էթնոնիմիկ ավանդույթի որդեգրման հետ»<ref>Schulze 2018, pp. 289–292.</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] հավանական է համարել, որ «ուդի/ուտի» հասկացությունը հյուսիս կովկասյան լեզուներով խոսողների շրջանում եղել է տարածված մի տերմին, որն օգտագործվել է սեփական կամ այլ խմբին մատնանշելու համար (ինչպես արյան և ան-արյան իրանական ժողովուրդների մոտ)։ Ըստ այդմ՝ այն կիրառվել է լեզգիախոս մի շարք խմբերի կամ նրանց հարևանների նկատմամբ։ Նա վարկած է առաջ քաշել, որ նահանգն իր անվանումը ստացել է կամ Քուրի մյուս ափին գտնվող ուտիներին մոտ լինելու պատճառով, կամ այն պատճառով, որ այդ անունը կրող լեզգիախոս առանձին ժողովուրդ մի ժամանակ բնակվել է այնտեղ և հետագայում հայացել<ref>Akopian 2022, pp. 72–74.</ref>։ Ուտիքում հայերի ներկայության ժամանակագրության վերաբերյալ տարբեր տեսակետներ կան։ Հարցը կարևոր տեղ է զբաղեցրել Կովկասյան Աղվանքի և Հայաստանի պատմական արևելյան նահանգների պատմության շուրջ հայ և ադրբեջանցի գիտնականների բանավեճերում։ 1958 թվականին [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] տեսակետ է հայտնել, որ Ուտիքի բնակչությունը հայկական իշխանության տակ է անցել մ.թ.ա. 2-րդ դարում և մ.թ. 4-6-րդ դարերում ձուլվել է հայերին, սակայն հետագայում հայ գիտնականների աշխատություններում առաջ է քաշվել այն տեսակետը, որ հայերը [[Կուր|Կուրի]] աջափնյակում բնակվել են շատ ավելի վաղ ժամանակներից<ref name="VAS">{{Cite book |last=Shnirelman |first=Victor A. |title=The Value of the Past: Myths, Identity and Politics in Transcaucasia |publisher=National Museum of Ethnology, Osaka |year=2001 |pages=175-177}}</ref>։ [[Ալեքսան Հակոբյան|Ալեքսան Հակոբյանը]] պնդում է, որ Ուտիքն ամբողջությամբ հայկական էր առնվազն մ.թ.ա. 4-րդ դարից։ [[Բագրատ Ուլուբաբյան|Բագրատ Ուլուբաբյանը]] նշում է, որ Ուտիքի բնակչությունը ոչ թե հայացվել է, այլ պարզապես հայ էր։ Այս վերջին տեսակետը քննադատության է արժանացել մի շարք այլ հայ գիտնականների, այդ թվում՝ [[Պարույր Մուրադյան|Պարույր Մուրադյանի]] կողմից<ref name="VAS" />։ Վաղ միջնադարյան հայ պատմիչ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]] գրում է, որ Ուտիքի իշխանները սերում էին [[Սիսակ|Սիսակից]], որը հայերի առասպելական նախահայր [[Հայկ|Հայկի]] սերունդն էր և համարվում էր [[Սյունիքի իշխաններ|Սյունիքի իշխանների]] նախահայրը<ref>{{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |title=History of the Armenians |date=2006 |publisher=Caravan Books |others=Translation and commentary by Robert W. Thomson |isbn=978-0-88206-111-5 |edition=Rev. |location=Ann Arbor |page=137 (Book II, Chapter 8)}}</ref>։ Թեև որոշ հայ գիտնականներ այս տեղեկությունը մեկնաբանում են որպես Ուտիքի իշխանների հայկական ծագման վկայություն, [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովը]] կարծում է, որ այն ընդամենը ցույց է տալիս, որ նրանք այդ շրջանում իշխել են անհիշելի ժամանակներից<ref>{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |pages=108, 216, 218, 222, 469 |oclc=505712128}} Cited in Hewsen 1982, 29, note 16.</ref>։ Արշակունյաց ժամանակաշրջանի մասին [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] գրում է, որ «հավանական է թվում, որ բացի Սյունիքից, արևելյան Հայաստանը լավագույն դեպքում պարզապես հայացված էր, եթե նույնիսկ այդքան», իսկ ուտիները «գրեթե անկասկած կովկասյան ցեղ են եղել»<ref>Hewsen 2001, p. 32.</ref>։ Պատմաբան Թիմ Գրինվուդը նշում է, որ ''[[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցի]]'' կազմման ժամանակ (մոտ 7-րդ դարում)՝ Ուտիքը, [[Արցախ|Արցախի]] և [[Գուգարք|Գուգարքի]] հետ միասին, այլևս վարչականորեն Հայաստանի մաս չեն եղել, սակայն «ակնհայտորեն հիշվել է որպես երբեմնի հայկական տարածք և, հնարավոր է, դեռևս ունեցել է համայնքներ, որոնք իրենց և իրենց բնակավայրերը համարել են հայկական»<ref>{{Cite book |last=Greenwood |first=Tim |title=Historiography and Space in Late Antiquity |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-68668-6 |editor-last=Van Nuffelen |editor-first=Peter |pages=84 |chapter=Armenian Space in Late Antiquity |doi=10.1017/9781108686686.004}}</ref>։ Արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում Ուտիքի հայ բնակչության մեծ մասը տեղափոխվել է Արցախ կամ կենտրոնացել նահանգի արևմտյան մասում։ Արևմտյան Ուտիքի տարածքը հանդիսացել է միջնադարյան հայկական մշակույթի և կրթության բազմաթիվ կարևոր կենտրոնների վայր, ինչպիսիք են [[Խորանաշատ|Խորանաշատի]] և [[Կոյնաձոր|Կոյնաձորի]] վանական դպրոցները։ Այս տարածաշրջանից են սերել միջնադարյան մի շարք նշանավոր հայ գիտնականներ, այդ թվում՝ [[Վանական Վարդապետ|Վանական Վարդապետը]] և [[Կիրակոս Գանձակեցի|Կիրակոս Գանձակեցին]]։ Ուշ միջնադարում՝ 17-րդ և 18-րդ դարերում, հայերը մեծ մասամբ լքել են պատմական Ուտիքի դաշտավայրային շրջանները՝ տեղափոխվելով մերձակա լեռնային գոտիներ ու նախալեռներ, ինչպես նաև [[Գանձակ]]<ref name="ASE2" />։ == Նշումներ == <references group="Ն" /> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} [[Կատեգորիա:Արցախի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 2-րդ դարում հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Ուտիք]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] ld2c3fyjcs9nmm75bb1qbzo3j2y7gpe 0 8415 10806470 10796229 2026-06-29T21:17:53Z Argam Forbes 37716 10806470 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=[[Yerevan State University]] |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |author-link=Suren Yeremian |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences Publishing]] |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=[[Handes Amsorya]] |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |author-link=Heinrich Hübschmann |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |author-link=Anahit Perikhanian |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=[[Patma-Banasirakan Handes]] |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10{{Sfn|Hewsen|1973|p=99}}։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ{{Sfn|Hewsen|1973|p=94}}։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ == Իսլամական շրջան == В исламский период область известна как «область или страна [[:ru:Гуштасфи|Гуштасфи]]<nowiki/>», что связано с именем упомянутого в [[:ru:Авеста|Авесте]] царя [[:ru:Виштаспа|Виштаспа]]. Так, по сообщениям жившего в XIII—XIV вв. [[:ru:Хамдаллах_Казвини|Хамдаллах Казвини]]<ref name="Амбарцумян2">{{Cite web |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции)|archive-date=2022-04-11|access-date=2017-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|url-status=live}}</ref>, Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «<nowiki/>[[Ավեստա|Ավեստայում]]<nowiki/>» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции)|archive-date=2022-04-11|access-date=2017-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|url-status=live}}</ref>՝ == Население == == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] 6gsogxv6t5jewjprph7fiujl6xz8txg 10806471 10806470 2026-06-29T21:19:36Z Argam Forbes 37716 Հետ է շրջվում [[Special:Diff/10806470|10806470]] խմբագրումը, որի հեղինակն է [[Special:Contributions/Argam Forbes|Argam Forbes]] ([[User talk:Argam Forbes|քննարկում]]) մասնակիցը 10806471 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=[[Yerevan State University]] |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |author-link=Suren Yeremian |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences Publishing]] |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=[[Handes Amsorya]] |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |author-link=Heinrich Hübschmann |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |author-link=Anahit Perikhanian |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=[[Patma-Banasirakan Handes]] |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ == Իսլամական շրջան == Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «<nowiki/>[[Ավեստա|Ավեստայում]]<nowiki/>» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции)|archive-date=2022-04-11|access-date=2017-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|url-status=live}}</ref>՝ == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] a8ee3hm3w545u10rcdgu9coks1t8hko 10806472 10806471 2026-06-29T21:23:29Z Argam Forbes 37716 /* Իսլամական շրջան */ 10806472 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=[[Yerevan State University]] |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |author-link=Suren Yeremian |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences Publishing]] |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=[[Handes Amsorya]] |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |author-link=Heinrich Hübschmann |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |author-link=Anahit Perikhanian |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=[[Patma-Banasirakan Handes]] |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ === Իսլամական շրջան === Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «<nowiki/>[[Ավեստա|Ավեստայում]]<nowiki/>» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции)|archive-date=2022-04-11|access-date=2017-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|url-status=live}}</ref>՝{{Քաղվածք|Գուշտասֆին Կասպից ծովի ափին գտնվող մարզ է, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Լուհրասբի որդի Գուշտասբ արքան։ Նա Կուր գետից մինչև Արաքս մի մեծ ջրանցք է փորել, որից ջուրը փոքր առուներով ու ջրատարներով բաժանվել է է ափերի երկայնքով գտնվող գյուղերին։}}{{քաղվածք|...իսկ Գուշտասֆիի մարզի բնակչությունը խոսում է փահլավերենի (հին պարսկերենի) մի բարբառով, որը մոտ է Գիլանի լեզվին:}} == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] 9c50r16l8yxydk63stks4xofstga0s7 10806473 10806472 2026-06-29T21:24:31Z Argam Forbes 37716 /* Աշխարհագրություն */ 10806473 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=[[Yerevan State University]] |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |author-link=Suren Yeremian |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences Publishing]] |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=[[Handes Amsorya]] |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |author-link=Heinrich Hübschmann |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |author-link=Anahit Perikhanian |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=[[Patma-Banasirakan Handes]] |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ{{Sfn|Hewsen|1973|p=94}}։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ === Իսլամական շրջան === Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «<nowiki/>[[Ավեստա|Ավեստայում]]<nowiki/>» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции)|archive-date=2022-04-11|access-date=2017-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition|url-status=live}}</ref>՝{{Քաղվածք|Գուշտասֆին Կասպից ծովի ափին գտնվող մարզ է, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Լուհրասբի որդի Գուշտասբ արքան։ Նա Կուր գետից մինչև Արաքս մի մեծ ջրանցք է փորել, որից ջուրը փոքր առուներով ու ջրատարներով բաժանվել է է ափերի երկայնքով գտնվող գյուղերին։}}{{քաղվածք|...իսկ Գուշտասֆիի մարզի բնակչությունը խոսում է փահլավերենի (հին պարսկերենի) մի բարբառով, որը մոտ է Գիլանի լեզվին:}} == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] pak7adc2pqthgg44pngruouebpw5kfi 10806495 10806473 2026-06-30T00:00:56Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806495 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=[[Yerevan State University]] |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |author-link=Suren Yeremian |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=[[Armenian Academy of Sciences|Armenian SSR Academy of Sciences Publishing]] |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=[[Handes Amsorya]] |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |author-link=Heinrich Hübschmann |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |author-link=Anahit Perikhanian |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=[[Patma-Banasirakan Handes]] |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ{{Sfn|Hewsen|1973|p=94}}։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ === Իսլամական շրջան === Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «[[Ավեստա|Ավեստայում]]» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>՝{{Քաղվածք|Գուշտասֆին Կասպից ծովի ափին գտնվող մարզ է, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Լուհրասբի որդի Գուշտասբ արքան։ Նա Կուր գետից մինչև Արաքս մի մեծ ջրանցք է փորել, որից ջուրը փոքր առուներով ու ջրատարներով բաժանվել է է ափերի երկայնքով գտնվող գյուղերին։}}{{քաղվածք|...իսկ Գուշտասֆիի մարզի բնակչությունը խոսում է փահլավերենի (հին պարսկերենի) մի բարբառով, որը մոտ է Գիլանի լեզվին:}} == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] irybanq3ntav7jsqaykvzns7fxoc22g 10806573 10806495 2026-06-30T06:47:36Z Argam Forbes 37716 /* Ծանոթագրություններ */ 10806573 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Փայտակարան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Մեծ Հայքի աշխարհ | անվանում = Փայտակարան | կարգ= 11 | գլ. քաղաք=[[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] | այլ քաղաք= [[Վարդանակերտ (քաղաք)|Վարդանակերտ]], [[Յոթնփորակյան Բագինք]], Սպանդարան, Պիճան, Բագավան | քարտեզ= Paytakaran location map.png | աշխարհի քարտեզ = | քարտեզի լայնություն1 = 300px | քարտեզի լայնություն2 = | ներառում = 13 | սահմանակցում է = Սյունիք, Արցախ, Ուտիք, Վասպուրական նահանգներին | կենտրոն = Փայտակարան | խոշոր քաղաքներ = Վարդանակերտ, Փայտակարան | տարածք = 21000 | հիմնական տոհմեր = [[ազարիներ]], [[մարեր]], [[հայեր]], [[կասպեր]], [[աղվաններ]] | ժամանակակից երկրներ = [[Ադրբեջան]], [[Իրան]] | համապատասխանող շրջաններ = | Վիքիպահեստում = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D5%93%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6.png }} '''Փայտակարան''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] տասնմեկերորդ և ամենաարևելյան [[Մեծ Հայքի նահանգների ցանկ|նահանգը]]<ref name=":12">{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Pʻaytakaran |encyclopedia=Soviet Armenian Encyclopedia |location=Yerevan |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/301 |last=Harutyunyan |first=B. |editor-last=Hambardzumyan |editor-first=Viktor |volume=12 |pages=301–302 |language=hy}}</ref><ref name=":32">{{Cite book |last1=Hakobyan |first1=T. Kh. |title=Hayastani ev harakitsʻ shrjanneri teghanunneri baṛaran |last2=Melik-Bakhshyan |first2=St. T. |last3=Barseghyan |first3=H. Kh. |publisher=Yerevan State University |year=2001 |volume=5 |pages=229–230 |language=hy |trans-title=Dictionary of toponymy of Armenia and adjacent territories |chapter=Pʻaytakaran |chapter-url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6}}</ref>։ Նահանգը հայտնի է եղել «Կազբք» անվանումով<ref name=":02">{{Cite book |last=Yeremyan |first=Suren T. |url=https://archive.org/details/Eremyan1963HayastaneEstAshxarhatsuytsi |title=Hayastaně ěst "Ashkharhatsʻoytsʻ"-i |publisher=Armenian SSR Academy of Sciences Publishing |year=1963 |location=Yerevan |pages=88 |language=hy |trans-title=Armenia according to "Ashkharhatsoyts"}}</ref>։ Որոշ պատմիչների մոտ այն հիշատակվել է որպես «Կասպիանա», իսկ երբեմն էլ կոչվել է «Բաղասական աշխարհ»<ref name=":2">{{Cite journal |last=Hewsen |first=Robert H. |date=1973 |title=Caspiane: An Historical-Geographical Study |url=http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1973(1-3).pdf |journal=Handes Amsorya |issue=1–3 |pages=92}}</ref>։ Նահանգը զբաղեցրել է շուրջ 21 հազար քկմ տարածք և տեղակայված է եղել [[Կուր]] և [[Արաքս]] գետերի ստորին հատվածներում ու [[Կասպից ծով|Կասպից ծովի]] ափամերձ շրջանում։ Կենտրոնական հատվածը տեղակայված է եղել [[Մուղանի դաշտավայր|Մուղանի դաշտավայրում]], իսկ հյուսիս-արևմուտքից այն սահմանակից է եղել [[Սյունիք (նահանգ)|Սյունիք]], [[Արցախ նահանգ|Արցախ]] և [[Ուտիք]], իսկ արևմուտքից՝ [[Վասպուրական]] նահանգներին։ Նահանգային կենտրոնը եղել է նույն անունը կրող [[Փայտակարան (քաղաք)|Փայտակարան]] քաղաքը<ref name=":1">{{Cite book |last=Hiwbshman |first=H. |url=https://archive.org/details/HinHayotsTeghwoyAnnunnere |title=Hin Hayotsʻ Teghwoy Anunnerě |publisher=Mkhitʻarean Tparan |year=1907 |location=Vienna |pages=101–106 |language=hy |translator-last=Pilējikchean |translator-first=H. B. |trans-title=Ancient Armenian Place Names}}</ref>, որը գտնվել է [[Միլի դաշտավայր|Միլի դաշտավայրում]]՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից դեպի արևմուտք ընկած տարածքում<ref>''Анания Ширакаци''. [http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53 Армянская география] {{Wayback|url=http://vehi.net/istoriya/armenia/geographiya/04.html#_ftnref53|date=20170708224147}}</ref>։ Փայտակարանը տարբեր ժամանակներում մտել է տարբեր պետությունների կազմի մեջ։ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշեսյանների]] և [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիների]] թագավորությունների շրջանում այն որոշ ընդհատումներով եղել է Հայկական պետությանը ենթակա տարածաշրջան, իսկ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո վերջնականապես դուրս է եկել նրա պետական կազմից։ Նահանգի տարածքը ներկայումս բաժանված է [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] և [[Իրան|Իրանի]] միջև։ == Ստուգաբանություն == Փայտակարանի ստուգաբանության և ծագման վերաբերյալ գոյություն ունեն մի քանի գիտական վարկածներ։ Ամերիկացի պատմաբան [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենի]] կարծիքով՝ անվանումը ներառում է հայկական և իրանական տարրեր՝ «փայտ» և «գարան» բառերը, ինչը փաստում է այն մասին, որ նահանգում եղել են բազմաթիվ անտառներ<ref name="Hewsen1992">Hewsen, Robert H. ''The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions''. Reichert, 1992, p. 254.</ref>։ Ադրբեջանցի պատմաբան [[Սառա Աշուրբեկլի|Սառա Աշուրբեկլին]] նշել է, որ անվանումը կարող է բաղկացած լինել երկու բաղադրիչից՝ «փայտակ», որը պարսկերեն «փայթախտ» (մայրաքաղաք) բառի ձևափոխված ձևն է, և «Առան»՝ Աղվանքի տեղական անվանումը<ref>{{Cite web |title=С.Ашурбейли. Государство Ширваншахов, Баку, 2006 (на азерб. и на русск.), стр. 364 |url=http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042844/http://history.az/pdf.php?item_id=20110305114153017&ext=pdf |archive-date=2016-03-05 |access-date=2015-02-16}}</ref>։ [[Անահիտ Փերիխանյան|Անահիտ Փերիխանյանն]] իր հերթին նշել է, որ նահանգի անվանումը բաղկացած է «փաստ» և «կարան» տարրերից, որոնցից առաջինը կասպիական ցեղի անվանում է<ref name=":3">{{Cite journal |last=Perikhanian |first=A. G. |date=1982 |title=Ėtimologicheskie zametki. I |script-title=ru:Этимологические заметки. I |trans-title=Etymological notes. I |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/190523/edition/173035/content |journal=Patma-Banasirakan Handes |language=ru |issue=1 |pages=55-56 |issn=0135-0536}}</ref>, իսկ երկրորդը նշանակում է «ափ, եզր, սահման, նահանգ»<ref name="Амбарцумян">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>։ Միևնույն ժամանակ, հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]] գրել է, որ նահանգի և նույնանուն քաղաքի անվանման ծագումը հայկական չէ և կապ չունի հայերեն «փայտ» բառի հետ<ref name=":1" />։ Որպես նահանգի անվանում՝ Փայտակարանը հիշատակվում է միայն «[[Աշխարհացույց]]» աշխատության և 8-րդ դարի պատմիչ [[Ղևոնդ|Ղևոնդի]] պատմության մեջ, մինչդեռ մյուս հայկական աղբյուրներում նահանգը կոչվում է Կազբք/Կասպք կամ Կասպից երկիր, իսկ Փայտակարանն ավելի հաճախակի հիշատակվում է որպես նահանգի գլխավոր քաղաքի անվանում։ Գիտնականները ենթադրում են, որ հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի թագավորների]] ժամանակ, մասնավորապես 3-րդ դարում (երբ [[Պարսկաստան|Պարսկաստանում]] իշխանության գլուխ են եկել [[Սասանյաններ|Սասանյանները]]), այս նահանգում հիմնվել Փայտակարան քաղաքը, որն էլ դարձել է նահանգի կենտրոն ու իր անունը տվել ամբողջ նահանգին։ Փայտակարանի գավառների անվանումներն ունեն հայկական և իրանական ծագում, և դրանց մի մասը հավանաբար կապված է Արշակունիների ու Սասանյանների տիրապետության շրջանում Փայտակարանի ունեցած հատուկ կրոնական նշանակության հետ<ref name=":3" />։ Ժողովրդական ավանդույթի համաձայն՝ քաղաքը Փայտակարան է կոչվել այն պատճառով, որ հիմնադրման ժամանակ ծովափին բարձրացած ու մի քանի ամիս շարունակված ուժեղ քամիների պատճառով բաց դաշտում՝ վրանների տակ մնացող աշխատողները սկսել են հիվանդանալ, և շինարարությունը կանգ է առել։ Այդ ժամանակ հայերը դիմել են հնարամտության և հսկա գերաններ փոխադրելով՝ մի քանի օրում կառուցել են հարյուրավոր փայտաշեն տներ, որտեղ ապաստանել են զորականներն ու աշխատողները։ Հենց այդ փայտաշեն տների պատճառով էլ նորակերտ քաղաքը կոչվել է Փայտակարան, այսինքն՝ փայտերով կառուցված։ Որոշ ժամանակ անց փայտաշեն տների փոխարեն կառուցվել են քարաշեն շինություններ, սակայն քաղաքի անունը մնացել է անփոփոխ<ref>https://krtaditak.am/wp-content/uploads/open-lecture/EP_OPEN_LECTURE_TOPIC_3.pdf Էդիթ Պրինտ անդրադարձ</ref>։ == Աշխարհագրություն == {{Մեծ Հայքի նահանգներ}} Փայտակարան նահանգի Կազբք անունը կապված է համանուն ցեղի հետ, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում, և հենց այդ ցեղի անունով էլ ծովը կոչվել է Կասպից ծով։ Աշխարհագրական դիրքի տեսանկյունից Փայտակարանը հիմնականում տարածվել է Արաքս գետի աջ ափին (հարավային շրջաններում)<ref name=":32" />, որն այն հյուսիսից բաժանել է Մեծ Հայքի Արցախ, Սյունիք և Ուտիք նահանգներից, թեև որոշ հեղինակներ կարծում են, որ նահանգը ներառել է նաև գետի ձախափնյա տարածքները։ Հարավից այն բաժանվել է [[Հայկական լեռներ|Հայկական]] և [[Թալիշի լեռներ|Թալիշի լեռներով]], իսկ արևելյան սահմանը հասել է մինչև Կասպից ծով, մինչդեռ մյուս կողմերի սահմանները դեռևս վերջնականապես ճշտված չեն։ Ենթադրվում է, որ նահանգն ընդգրկել է Մուղանի դաշտավայրի և [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|Լենքորանի]] [[Լենքորանի տնտեսական շրջան|շրջանի]] մեծ մասը, իսկ պատմաբան [[Սուրեն Երեմյան|Սուրեն Երեմյանը]] նահանգի ընդհանուր տարածքը գնահատել է շուրջ 21,000 քկմ<ref name="Hewsen2001">Hewsen, Robert H. ''Armenia: A Historical Atlas''. University of Chicago Press, 2001, p. 102.</ref><ref name="Hakobyan1968">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 240-243:</ref>։ Փայտակարանն ունեցել տաք, չոր և խիստ ցամաքային կլիմա։ [[Աշխարհացույց|Աշխարհացույցում]] նշվել է, որ երկրամասը հայտնի ու հարուստ է եղել իր անբավ բամբակով և վայրի գարիով։ Չոր կլիմայական պայմանների պատճառով այստեղ հնագույն ժամանակներից սկսած կառուցվել են ջրանցքներ և ամբարտակներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է տարածքի մի զգալի մասը, և այդ կառույցների հետքերը մինչև օրս էլ նշմարվում են [[Ադրբեջան|Ադրբեջանի]] հարավարևելյան շրջաններում։ Փայտակարանի պատմական վայրերից Փայտակարան քաղաքն ու [[Վարդանակերտ]] ավանը, հին Հայաստանի քաղաքական պատմության հետ առնչվելու շնորհիվ, հաճախակիորեն են հիշատակվել պատմիչների կողմից, թեև երկուսի ստույգ վայրն էլ վերջնականապես չի ճշտվել։ Ըստ աղբյուրների՝ Վարդանակերտը տեղակայվել է Արաքսի ձախ ափին՝ Կուրի և Արաքսի միախառնման վայրից ոչ հեռու<ref name=":2" />։ Փայտակարան քաղաքի գտնվելու վայրի վերաբերյալ առաջադրվել են տարբեր վարկածներ. այն հաճախ նույնացվել է արաբական աղբյուրների [[Բալաքյան|Բալաքյանի]] հետ, որը գտնվել է Արաքսի ձախ ափին։ Մի շարք հայ պատմիչներ ու աշխարհագիրներ, հետևելով [[Թովմա Արծրունի|Թովմա Արծրունու]] օրինակին, Փայտակարան քաղաքը սխալմամբ նույնականացրել են [[Վրաստան|Վրաստանի]] մայրաքաղաք [[Թբիլիսի|Թբիլիսիի]] հետ<ref name="Harutyunyan2001">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232:</ref>։ == Վարչական բաժանում == Նահանգի վարչական բաժանման հարցում «Աշխարհացույցի» տարբեր ձեռագրերում անվանումների ուղղագրությունը խիստ տարբերվում է միմյանցից, ինչի պատճառով ըստ որոշ աղբյուրների գավառների թիվը կարող է հասնել 13-ի։ Սուրեն Երեմյանն իր հետազոտության մեջ միավորել է Ռոտ-ի-Բաղա/Բաղանռոտը և հեռացրել միայն երկու ձեռագրում հանդիպող Քոեկյանը, ինչից հետո գավառների թիվը դարձել է 10։ Փայտակարանի բոլոր գավառների անուններն ունեն հնագույն ծագում և հնարավոր չէ դրանք ստուգաբանել ներկայիս լեզվով։ Գավառների մեծագույն մասի ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքը որոշված չէ, սակայն դրանցից մի քանիսի անունները վկայում են իրենց կրոնական նշանակության մասին (օրինակ՝ Յոթնփորակյան Բագինք նշանակում է «Յոթ խորանների բագիններ», Սպանդարան՝ «զոհաբերությունների վայր», իսկ Աթշի-Բագավանը մեկնաբանվում է որպես «Կրակի աստծո տաճար»)<ref name="Russell1987">Russell, James R. ''Zoroastrianism in Armenia''. Harvard University, 1987, pp. 49-51.</ref>{{Sfn|Hewsen|1973|pp=102-105}}։ Փայտակարանը կազմված է եղել հետևյալ 13 գավառներից. * [[Հրաքոտ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Փայտակարան * [[Վարդանակերտ]] - կենտրոնը՝ Վարդանակերտ * [[Յոթնփորակյան Բագինք]] (Եօթնփորակեան Բագինք) - կենտրոնը՝ Յոթնփորակյան Բագինք (Եօթնփորակեան Բագինք) * [[Քոեկյան]] (Քոեկեան) - կենտրոնը՝ * [[Ռոտ-ի-Բաղա]] - կենտրոնը՝ Բաղան-Ռոտ * [[Քաղան-ռոտ]] - կենտրոնը՝ Քաղան * [[Առոս]] - կենտրոնը՝ Առոս * [[Պիճան]] - կենտրոնը՝ Պիճան * [[Հանի]] - կենտրոնը՝ Աստարա * [[Աթշի-Բագավան]] (Աթշի-Բագաւան) - կենտրոնը՝ Բագավան * [[Սպանդարան-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ Սպանդարան * [[Որմիզդ-Պերոժ]] - կենտրոնը՝ * [[Ալևան]] (Ալեւան) - կենտրոնը՝ Ալևան == Պատմություն == === Նախաքրիստոնեական շրջան === Փայտակարանի տարածքում մարդը հաստատվել է հնագույն ժամանակներից։ Անտիկ հեղինակներին այս նահանգը հայտնի է եղել առավել հին՝ «Կասպիանե» անվամբ։ Ըստ [[Հերոդոտոս|Հերոդոտոսի]] (մ․թ․ա․ 5-րդ դար)՝ այստեղ եղել է կասպերի ցեղային միություն, որը բնակվել է Կասպից ծովի արևմտյան առափնյա շրջաններում'''<ref name="Novoseltsev1980">Новосельцев А. П. ''Генезис феодализма в странах Закавказья''. М.: Наука, 1980, с. 40-42.</ref>''', սակայն [[Ստրաբոն|Ստրաբոնը]] նշել է, որ իր ժամանակներում (մ․թ․ 1-ին դար) կասպերն այլևս գոյություն չեն ունեցել։ Մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը նահանգը մտել է [[Մարաստան|Մարաստանի]] կազմի մեջ, այնուհետև առաջին անգամ ներառվել է Մեծ Հայքի թագավորության կազմում Արտաշես Ա-ի գահակալության ժամանակ, որն այն գրավել է Ատրպատականի մարերից'''<ref name="Hewsen1992" />'''։ Ըստ Ստրաբոնի վկայության՝ 1-ին դարում Կասպից երկիրը պատկանել է [[Աղվանք|Աղվանքին]]. այն հավանաբար կորսվել է [[Տիգրան Մեծ|Տիգրան Մեծի]] կայսրության փլուզումից հետո և վերստին անցել հայկական տիրապետության տակ [[Վաղարշ Ա]]-ի (2-րդ դար) ժամանակ{{Sfn|Hewsen|1973|p=94}}։ Որպես Մեծ Հայքի թագավորության արևելյան նահանգ, Փայտակարանը ռազմաքաղաքական մեծ կարևորություն է ստացել հյուսիսային կովկասյան լեռնականների դեմ մղվող պայքարում։ «[[Զորանամակ|Զորանամակում]]» հիշատակվել է Կասպից երկրի իշխանը, որը 3000-անոց հեծելազոր է տրամադրել հայոց զորքին, սակայն հայագետներ [[Կիրիլ Թումանով|Կիրիլ Թումանովն]] ու [[Ռոբերտ Հյուսեն|Ռոբերտ Հյուսենը]] կասկածի տակ են դրել նման իշխանի գոյությունը, քանի որ պատմիչներից և ոչ մեկը չի խոսել տեղական իշխանական տոհմի մասին։ Ամենայն հավանականությամբ՝ Փայտակարան նահանգն ու համանուն քաղաքը եղել են արքունի կալվածքներ, թեև IV դարի պատմիչ Ագաթանգեղոսը հիշատակել է այն որպես «հայոց արքայանիստ քաղաք»։ Պրոֆեսոր Հյուսենի պնդմամբ՝ Փայտակարանն իր բնակչության էթնիկ կազմով անկասկած եղել է ոչ հայկական. այստեղ հայերը համեմատաբար քիչ են եղել (բացառությամբ հայկական կայազորների ու վարչական ծառայողների), իսկ մյուս ժողովուրդներից մեծ թիվ են կազմել աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և այլ իրանական քոչվոր ցեղեր, որոնք հնարավոր է այսօրվա թալիշների նախնիներն են)։ === Հետքրիստոնեական շրջան === Քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու շրջանում [[Անգեղտուն|Անգեղտան]] իշխանը Փայտակարանի բանտն է նետել հեթանոսությունից չհրաժարվող 438 քրմերին։ Փայտակարան քաղաքը մեծ կարևորություն է ձեռք բերել [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծի]] օրոք, երբ Աղվանքում քրիստոնեություն տարածելու նպատակով այնտեղ է ուղարկվել [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] թոռ Գրիգորիսը, իսկ նահանգի վերակացու է նշանակվել Սանեսանը։ Տրդատ Գ-ի մահից հետո (335-336) Սանեսանը դաժան մահապատժի է ենթարկել [[Գրիգորիս|Գրիգորիսին]] Վատնյան դաշտում, իրեն թագավոր է հռչակել և 337 թվականին, Կասպից ծովի առափնյա ու Հարավային Դաղստանի տարբեր լեռնային ցեղերից կազմված զորքով, ներխուժել է Հայաստան։ Երբ հայ-հռոմեական զորքերը պաշարել են Փայտակարանը, Սանեսանը փախել է Պարսկաստան՝ [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ]] [[Շապուհ II Երկարակյաց|Բ]]-ի մոտ։ 4-րդ դարի 30-ական թվականների սկզբին նահանգը տուժել է մասքութների արքա Սանեսանի արշավանքից, որի զորքը հետագայում ջախջախվել է Օշականի մոտ։ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ նահանգն ապստամբել է, իսկ [[Պապ թագավոր|Պապ թագավորի]] օրոք այն վերանվաճել է սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]]։ 387 թվականին՝ Հայաստանի առաջին բաժանումից հետո Փայտակարանը ներառվել է Կովկասյան Աղվանքի կազմում, սակայն քաղաքը մնացել է Արևելյան Հայաստանի կազմում մինչև Արշակունյաց թագավորության անկումը (428), որից հետո միացվել է Ատրպատականի մարզպանությանը։ 7-րդ դարի հայ աշխարհագրագետ [[Անանիա Շիրակացի|Անանիա Շիրակացին]] Աշխարհացույցում նշել է, որ Ատրպատականի իշխանության տակ գտնվող Փայտակարանն ունի 12 գավառ (այլ ձեռագրերով՝ 13, որոնց թիվը Սուրեն Երեմյանը կրճատել է՝ հասցնելով 10-ի) և արտադրում է անթիվ քանակությամբ բամբակ ու վայրի գարի'''<ref name=":0">«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании» К. В. Тревер. ''Но Киракос, как и Моисей Каланкатуйский, ошибается в том отношении, что считает Пайтакаран принадлежащим в 30-х годах IV в. Албании, тогда как присоединение его имело место позднее, после мирного договора 387 г.''</ref>'''։ Հետագա դարերում Փայտակարանը ներառվել է Բաբեկյան շարժման մեջ, մտել [[Սաջյաններ|Սաջյանների]], Սալարյանների ու [[Ռավվադյաններ|Ռավվադյանների]] ամիրայությունների մեջ։ 11-րդ դարի 2–րդ կեսին այն գրավել են սելջուկյան թուրքերը, 12-րդ դարի 30–ական թվականներից եղել է [[Ելտկուզյաններ|Ելտկուզյանների]] պետության կազմում, իսկ 13-14-րդ դարերում ենթարկվել է մոնղոլների, [[Ոսկե հորդա|Ոսկե Հորդայի]] խաների և [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքներին։ 17-րդ դարի կեսերին այստեղ ձևավորվել են Թալիշի և Ղարադաղի խանությունները։ 1813 թվականի Գյուլիստանի պայմանագրով Փայտակարանի արևելյան մասն (Թալիշի խանության) անցել է Ռուսաստանին, իսկ արևմտյան հատվածը մնացել է Պարսկաստանի կազմում։ 1826 թվականին վերացված Թալիշի խանության տարածքը հետագայում մտել է Բաքվի նահանգի մեջ<ref>{{Cite web |last=admin |date=2010-02-20 |title=Փայտակարան |url=https://akunq.net/blog/2010/02/20/%D6%83%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/ |access-date=2026-06-08 |website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն |language=en-US}}</ref>։ === Իսլամական շրջան === Իսլամական շրջանում երկրամասը հայտնի է դարձել որպես «Գուշտասֆիի մարզ կամ երկիր» ({{Lang-fa|ولایت گشتاسفی}}), ինչը կապված է «[[Ավեստա|Ավեստայում]]» հիշատակվող Վիշտասպ արքայի անվան հետ։ Այսպես, XIII–XIV դարերում ապրած պարսիկ պատմիչ և աշխարհագիր Համդալլահ Ղազվինիի հաղորդմամբ<ref name="Амбарцумян3">{{Cite web |title=Пайтакаран, область Гуштасфи и гора Сабалан в армянских и в иных литературных источниках (этимологии названий и происхождение традиции) |url=https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220411130305/https://ru.scribd.com/doc/240714971/Paytakaran-Province-Gushtasfi-and-mount-Sabalan-in-the-Armenian-and-other-literary-sources-etymology-of-names-and-origin-of-the-tradition |archive-date=2022-04-11 |access-date=2017-06-12}}</ref>՝{{Քաղվածք|Գուշտասֆին Կասպից ծովի ափին գտնվող մարզ է, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Լուհրասբի որդի Գուշտասբ արքան։ Նա Կուր գետից մինչև Արաքս մի մեծ ջրանցք է փորել, որից ջուրը փոքր առուներով ու ջրատարներով բաժանվել է է ափերի երկայնքով գտնվող գյուղերին։}}{{քաղվածք|...իսկ Գուշտասֆիի մարզի բնակչությունը խոսում է փահլավերենի (հին պարսկերենի) մի բարբառով, որը մոտ է Գիլանի լեզվին:}} == Բնակչություն == Տարածաշրջանի էթնիկ կազմը չի եղել հայկական. պատմաբան Ռոբերտ Հյուսենը Փայտակարանը նկարագրել է որպես Մեծ Հայքի ավանդական նահանգներից «թերևս ամենաքիչ հայկականը»։ Դեռևս Ստրաբոնը նշել է, որ տարածաշրջանի հնագույն բնակիչները՝ կասպերը, իր ապրած ժամանակաշրջանում արդեն անհետացած են եղել<ref name="Hakobyan1968_loc">Հակոբյան Թ. Խ. ''Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն''. Երևան: Միտք, 1968, էջ 241-242:</ref>։ Շուրջ չորս դար անց հայկական աղբյուրներում հիշատակվող կասպերը (կասպք), ամենայն հավանականությամբ, նույնանուն հին ժողովուրդը չեն եղել, այլ հանդիսացել են «աղվանների, կադուսիների, ամարդների, ատրպատականյան մարերի և իրանական այլ քոչվոր ու կիսաքոչվոր ցեղերի խառնուրդ»''{{Sfn|Hewsen|1973|p=91}}''։ Ժողովրդագրական առումով Փայտակարանում հայերը համեմատաբար փոքր թվաքանակ են կազմել՝ սահմանափակվելով հիմնականում Արտաշեսյանների ու Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում այստեղ տեղակայված հայկական կայազորներով և վարչական պաշտոնյաներով։ Տեղի բնակչության գերակշիռ մասը կազմել են աղվաններն ու ատրպատականցիները (մարեր, կադուսիներ, մարդեր և իրանական այլ քոչվոր ցեղեր)<ref name="Harutyunyan2001_loc">Հարությունյան Բ. Հ. ''Մեծ Հայքի վարչա-քաղաքական բաժանման համակարգն ըստ «Աշխարհացոյցի»''. Երևան, 2001, էջ 232-235:</ref>, որոնք, ըստ որոշ վարկածների, հանդիսացել են ժամանակակից թալիշների նախնիները։ === Փայտակարան (քաղաք) === Փայտակարան քաղաքի ամենահին հիշատակությունը պահպանվել է [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] «Հայոց պատմություն» աշխատության մեջ, որտեղ այն ներկայացվել է որպես Մեծ Հայքի թագավորության ամենաարևելյան նահանգի գլխավոր քաղաք և արքունի քաղաք<ref name="Agat">''Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն''. Երևան, 1983, էջ 419 (ռուս. հրատ.՝ Тифлис, 1909, с. 403):</ref>։ Զենոբ Գլակը ևս վկայել է քաղաքի՝ Հայաստանի հեռավոր ծայրամասում գտնվելու փաստը՝ նշելով, որ այնտեղ է տեղակայված եղել արքունի բանտը, հավելելով, որ այնտեղ են աքսորել քրիստոնեությունից հրաժարվողներին<ref name="Glak">''Յովհաննու Մամիկոնեանի եպիսկոպոսի Պատմութիւն Տարօնոյ''. Երևան, 1941, էջ 38:</ref>։ 7-րդ դարի սկզբին, ըստ [[Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ|Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկի]] վկայության, Փայտակարանում է գտնվել Աղվանից կաթողիկոսական աթոռը և «արքունի դուռը»<ref name="Asoghik">''Ստեփանոսի Տարօնեցւոյ Ասողկան Պատմութիւն տիեզերական''. Ս. Պետերբուրգ, 1885, էջ 91-92:</ref>։ «Աշխարհացույցում» քաղաքը տեղակայված է եղել Կասպից ծովի եզերքին՝ [[Արաքս|Արաքսի]] գետաբերանում, սակայն ''«Մղոնաչափք»'' աշխատության մեջ առկա տվյալներով այն գտնվել է ծովից 60 մղոն հեռավորության վրա։<ref name="Harutyunyan2001_loc" /> Այս տարբերությունը բացատրվում է Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներով. V դարից հետո ծովի մակարդակի խիստ անկման հետևանքով քաղաքը հայտնվել է ցամաքի խորքում։ Գիտական ուսումնասիրությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ քաղաքի ավերակները պետք է փնտրել ներկայիս Սալյան քաղաքից դեպի արևմուտք՝ այժմ չորացած Մահմուդչալա լճի մերձակայքում։ Այնտեղ պահպանվել են Երասխի հին դելտայի հետքերը<ref>{{Cite book |last=Հարությունյան |first=Բաբկեն |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/40139/edition/35985/content |title=Փայտակարան քաղաքը և նրա տեղագրությունը |publisher=Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիա |year=1981-12-21 |pages=66 |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Մեծ Հայքի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի նահանգներ]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի վարչական բաժանում]] [[Կատեգորիա:Փայտակարան]] l6wxucffilhvwedwxvt7f211wcbg065 0 11434 10806671 10718111 2026-06-30T10:17:14Z 23artashes 2675 /* Ծանոթագրություններ */ 10806671 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Պապ թագավոր (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | հայերեն անուն = Պապ Արշակունի }} '''Պապ''' ({{ԱԾ}}), [[Մեծ Հայք]]ի արքա (370-374 թվականներ)։ Նրա գահակալության տարիներին, քաղաքական երկարատև խռովություններից հետո, սկսվել է կայունացման կարճատև, բայց ուշագրավ շրջան։ Նրա կառավարման սկզբում Հայաստանը և Հռոմը համատեղ հաղթանակ տարան պարսիկների նկատմամբ [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]], իսկ թագավորության որոշ նախկին տարածքներ վերանվաճվեցին սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնյանի ջանքերով։ Չնայած Պապի գահակալությունը սկսվել է միապետության, նախարարների և եկեղեցու հաշտեցմամբ, նրա հարաբերությունները եկեղեցու հետ շուտով վատթարացան։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Պապը թունավորել է տվել Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա-ին]], թեև որոշ ուշ շրջանի պատմաբաններ կասկածի տակ են դնում այս վարկածը<ref>{{Cite book |last=Փավստոս |first=Բուզանդ |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան}}</ref>։ Պապը հայտնվել է նաև հռոմեացիների թիրախում, որոնք կասկածում էին նրան պարսիկների հետ գաղտնի համագործակցության մեջ։ Կայսր [[Վաղես|Վաղեսը]] 373/374 թվականներին անհաջող փորձ է արել մահափորձ կազմակերպել նրա դեմ, բայց վերջնականապես հաջողեց սպանել նրան 374/375 թվականին։ Գահին նրան հաջորդել է զարմիկը՝ [[Վարազդատ]] թագավորը։ Հինգերորդ դարի հայ պատմիչները Պապին թշնամաբար են ներկայացնում, հավանաբար թագավորի և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև եղած խնդրահարույց հարաբերությունների պատճառով։ Հռոմեացի պատմիչ [[Ամիանոս Մարկելլինոս|Ամիանոս Մարկելլինոսը]], սակայն, գովաբանել է Պապին իր քաջության և հմտության համար։ Հետագայում որոշ հայ պատմաբաններ վերագնահատել են Պապին դրականորեն՝ գնահատելով նրա փորձերը՝ ամրապնդելու հայկական միապետությունը և դժվարին պայմաններում անկախ արտաքին քաղաքականություն վարելու համար{{Sfn|Սարգսյան|1983}}։ == Ընտանիք == Պապը եղել է Արշակունյաց Հայաստանի թագավոր Արշակ Բ-ի (գահակալել է 350-368 թվականներին) և նրա կնոջ՝ [[Փառանձեմ|Փառանձեմի]] որդին{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Պապի ծննդյան ճշգրիտ տարեթիվը հստակ հայտնի չէ և վիճարկվել է պատմաբանների կողմից. մեկ աղբյուր այն նշում է մոտավորապես 353 թվականը{{Sfn|Սարգսյան|1983}}{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Հայ պատմաբան [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանը]] հնարավոր է համարել, որ Պապն իրականում Փառանձեմի որդին էր նրա առաջին ամուսնուց՝ [[Գնել Արշակունի|Գնելից]] (Արշակի եղբորորդին){{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Պատմաբան Ալբերտ Ստեփանյանը պնդում է, որ Պապն իրականում Արշակի որդին էր, բայց սկզբնապես իրավաբանորեն համարվել է Գնելի որդի, քանի որ Արշակն ամուսնացել էր Փառանձեմի հետ իրանական ոճի «տեղապահության» (լևիրատ) սկզբունքով, որը կոչվել է {{Transl|pal|stūr ī būtak}} կամ {{Transl|pal|čakarīh}}, որի համաձայն՝ անզավակ այրին ամուսնանում էր իր մահացած ամուսնու ագնատ ազգականներից մեկի հետ՝ իր մահացած ամուսնուն ժառանգ ապահովելու համար{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Բացի այդ, Արշակը Փառանձեմի հետ ամուսնացել է դեռևս իր առաջին կնոջ՝ [[Ողիմպիա|Ողիմպիայի]] հետ ամուսնացած լինելու ժամանակ, չնայած [[Աշտիշատի ժողով|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովում]] բազմակնության վերջերս կատարված արգելքին{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Այս պատճառներով Արշակը լուրջ խոչընդոտների է հանդիպել Պապին որպես իր օրինական որդի և ժառանգորդ ճանաչելու հարցում{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Ըստ Ստեփանյանի՝ միայն Օղիմպիա թագուհու մահից հետո (որը, ըստ լուրերի, թունավորվել էր Փառանձեմի հրամանով), Փառանձեմը դարձավ լիիրավ թագուհի-կոնսորտ, իսկ նրա որդի Պապը ճանաչվեց Հայաստանի գահաժառանգ{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Մյուս կողմից, պատմաբան [[Նինա Գարսոյան|Նինա Գարսոյանը]] պնդում է, որ Պապը պետք է որ Արշակի օրինական որդին և ժառանգորդը լիներ, քանի որ նույնիսկ նրա նկատմամբ չափազանց թշնամաբար տրամադրված աղբյուրները երբեք կասկածի տակ չեն դնում նրա օրինականությունը{{Sfn|Գարոսյան|2013|p=61}}։ Նա առաջարկում է մեկ այլ վարկած, ըստ որի՝ Պապը ծնվել է Փառանձեմից և Արշակից մոտ 350 թվականին, որից հետո Փառանձեմը ժամանակավոր ամուսնությամբ փոխանցվել է Գնելին, իսկ ավելի ուշ Արշակը նրան վերադարձրել է, այդպիսով բացատրելով, թե ինչպես կարող էր Պապը ծնվել Գնելի մահից առաջ՝ մոտ 359 թվականին{{Sfn|Գարոսյան|2013|pp=67–68}}։ Պապը, ըստ երևույթին, ունեցել է նաև եղբայր կամ համահայր եղբայր, որի որդին՝ Վարազդատը, հաջորդել է Պապին որպես թագավոր{{Sfn|Bedrosian|1983|loc=note 220}}։ Այս եղբոր անունը չի հիշատակվում Փավստոս Բուզանդի կամ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] պատմություններում (Պապի կյանքի մասին երկու հիմնական հայկական աղբյուրները), սակայն մեկ այլ հայկական աշխատություն՝ Սուրբ Ներսեսի անանուն «Վարքը», հայտնում է, որ Պապն ունեցել է կրտսեր եղբայր՝ Տրդատ անունով{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=423–424}}։ Պապի անունն ունի միջին իրանական ծագում և բառացի նշանակում է «հայր»{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}{{Sfn|Achaṛyan|1948|ps=. Այն ունի նույն ծագումը, ինչ հայերեն «պապ» բառը:}}։ Ամմիանուս Մարկելլինոսի պատմության ձեռագրերում նրա անունը նշվում է որպես {{lang|la|Para}}, որը պատմաբանները կարդում են որպես {{lang|la|Papa}}{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}։ == Կենսագրություն == Պապը [[Մեծ Հայք]]ում որպես արքա հաստատվեց [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ]]ի միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա]]յում, այլ հենց [[Հայաստան]]ում։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է։ == Արտագերսի պաշտպանություն == [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|ձախից|մինի|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ]]ում [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի]]ն (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[այրուձի]]ն. [[16-րդ դար]]ի մանրանկար:]] [[Արշակ Բ]] արքայի և սպարապետ [[Վասակ Մամիկոնյան]]ի ձերբակալությունից հետո [[Մեծ Հայք]]ում սկսվեց թշվառ իրավիճակ։ Չնայած իր մեծ տարիքին՝ [[Շապուհ Բ Երկարակյաց]]ը շարունակում էր իր ծավալապաշտական քաղաքականությունը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=471}}</ref>։ Նա փորձում էր Մեծ Հայքը և Վիրքը հանել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ազդեցության գոտուց։ Այդ պատճառով նա 368 թվականի ձմռանը զորք է ուղարկում Մեծ Հայք, որոնք, ըստ Ամմիանոս Մարկելինոսի, ղեկավարվում էին երկու հայ դավաճաններ։ Հայոց զորքը [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ]] թագուհու և Պապ թագավորի հետ միասին ամրանում է անառիկ [[Արտագերս (բերդ)|Արտագերս ամրոցում]], որը [[Արշակունիներ]]ը խլել էին [[Կամսարականներ]]ից։ Բերդը անհնար էր վերցնել գրոհով , այդ պատճառով պարսիկները բերդը պաշարում են։ Ըստ [[Լեո]]յի՝ հայոց զորքի թիվը հասնում էր շուրջ 11 հազարի։ Թագուհին որոշում է, որ Պապը ու Մուշեղ Մամիկոնյանը պետք է դուրս գան ամրոցից և ճեղքելով պարսկական պաշարումը՝ անցնեն Հռոմեական կայսրություն, ներկայանան Վաղես կայսրին և նրանից օգնություն խնդրեն։ Պապը կատարում է նրա պատվերը։ Տարբեր մարդկանց միջոցով նա հաճախ լուր է ուղարկում թագուհուն, որ շուտով կգա հռոմեական կայազորի հետ օգնությամբ, սակայն Վաղես կայսրը մտորումների մեջ էր և չէր կարողանում որոշում ընդունել։ Շուտով բանակցություններ են սկսվում պաշարվածների և պարսիկների միջև։ [[Մարդպետություն|Հայր Մարդպետը]] մտնում է բերդ և պահանջում դադարեցնել պաշտպանությունը, քանի որ այն անիմաստ է, սակայն Փառանձեմը անդրդվելի էր<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=472}}</ref>։ Իմանալով այս ամենի մասին՝ Վաղես կայսրը օգնական զորք է ուղարկում Մեծ Հայք։ Երբ պարսից Շապուհ արքան իմանում է այս մասին, ինչպես Ամմիանոսն է նշել, ընկնում է «գազանային կատաղության մեջ»<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=473}}</ref>։ Նա հսկայական զորք է հավաքում և անձամբ արշավում դեպի Մեծ Հայք։ Շապուհը միանգամից գնում է Արտագերսի վրա պաշարում այն և գրավում։ Գերի է ընկնում նաև Փառանձեմ թագուհին, ամբողջ արշակունյաց գանձերի հետ միասին, սակայն Շապուհին դա չի բավարարում։ Նա ավերում է [[Արտաշատ]]ը, [[Վաղարշապատ]]ը, [[Երվանդաշատ]]ը, [[Զարիշատ]]ը և [[Զարեհավան]]ը։ Փառանձեմը գերեվարվում է և տարվում է [[Պարսկաստան]]<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=474}}</ref>․ == Գահակալական շրջան == [[Պատկեր:Nerses.jpg|մինի|Ներսես Մեծ կաթողիկոս]] Մոտավորապես 367/368 թվականներին Պապի հայրը՝ [[Արշակ Բ]]-ն, մեկնել է Պարսկաստան՝ [[Սասանյան կայսրություն|Սասանյան]] արքա [[Շապուհ Բ]]-ի հետ խաղաղության շուրջ բանակցելու, սակայն ձերբակալվել է, ինչի հետևանքով հայոց գահը մնացել է թափուր{{Sfn|Գարոսյան|1989|p=352–353}}։ Թագուհի Փառանձեմն ու իշխան Պապը թագավորական գանձարանի հետ ապաստանել են Արտագերս ամրոցում, որը պաշտպանել են [[ազատներ]]ի (հայ մանր ազնվականներ) մի ջոկատ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ Փավստոսը գրում է, որ այդ ժամանակ Պապն արդեն պատանդ է եղել Հռոմեական կայսրությունում Արտագերսի պաշարման ժամանակ։ Ըստ Ամիանոս Մարկելինոսի՝ պարսկական ներխուժող ուժերը ղեկավարել են երկու հայ դավաճաններ՝ [[Գլակ]]-ը (Կիլակ) և Արտավանը (կամ Վահանը){{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ [[Փավստոս Բյուզանդ]]ը նույնպես հիշատակում է երկու հայ [[նախարար]]ների ՝ [[Մերուժան Արծրունի]]ին և Վահան Մամիկոնյանին (հնարավոր է՝ նույնական է Ամիանոսի նշած Արտավանին), որոնք պաշտոններ էին զբաղեցնում Շապուհ Բ-ի գերիշխանության ներքո, ինչպես նաև Զիկին և Կարենին, որոնք կրում էին պարսկական ազնվական տիտղոսներ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ Հավանական է, որ Շապուհ Բ-ն մտադիր է եղել համատեղել Սասանյան վարչական կառավարումը (Զիկ և Կարեն) նախարարական կառավարման հետ (Արծրունի և Մամիկոնյան){{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}։ Պաշարման ընթացքում Արշակ Բ-ի կինը՝ Փառանձեմը, ամուսնու անունից դիմել է Գլակին և Արտավանին։ Այդ երկու այրերը վերադարձել են [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] կողմը և կազմակերպել են Պապի փախուստը։ Թեմիստիոսը հաղորդում է Պապի ժամանման մասին [[Վաղես]] կայսեր արքունիք՝ Մարկիանոպոլիս, որտեղ կայսրը ձմեռում էր։ Ըստ Փավստոսի՝ հռոմեական տարածքում գտնվելիս Պապը կապի մեջ է եղել մոր հետ և քաջալերել է նրան նրան սպասել իր վերադարձին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}։ Վաղեսը նրան ուղարկել է ապրելու [[Նիկոպոլիս|Նեոկեսարիա]]՝ [[Պոնտոս (պատմական մարզ)|Պոնտոս Պոլեմոնյան]]ում, հայկական սահմանից 300 կմ հեռավորության վրա, որտեղ Պապը «առատ աջակցություն և կրթություն» ստացավ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}{{Sfn|Greatrex|2000|p=37}}։ 369 թվականին, [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան]]ի (ըստ Փավստոսի) կամ Գլակի և Արտավանի (ըստ Ամիանոսի) խնդրանքով, Վաղեսը թույլատրել է Պապին վերադառնալ հայկական տարածք{{Sfn|Լենսկի|2002|p=172}}։ Նրան ուղեկցել է [[կոմս]] և [[դուքս]] [[Տերենտիոս (դուքս)|Տերենտիոս]]ը, սակայն հռոմեացիները նրան դեռևս չէին ճանաչել որպես Հայաստանի թագավոր{{Sfn|Greatrex|2000|p=37}}։ Պապ թագավորը սկսում է իր գահակալությունը շատ դժվարին ժամանակաշրջանում։ Իր հոր նման նա փորձում էր արշակունյաց խարխուլ գահը նորոգել երկու կարևորագույն սյուների օգնությամբ՝ [[սպարապետություն]] և [[կաթողիկոսություն]]։ [[Սպարապետ]] է դառնում [[Վասակ Մամիկոնյան]]ի որդին՝ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյան]]ը։ Պապ թագավորը, դիմելով [[Ներսես Մեծ]]ին, կարողանում է վերացնել [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] և Լուսավորչական տոհմերի միջև գտնվող ատելությունը և Ներսես Մեծը նորից սկսում է երևալ արքունիքում։ Մյուս կարևոր ձեռքբերումը, որը պետք է կատարեր Պապ թագավորը՝ ռազմական ուժը մեծացնելն էր։ Իր գահակալման սկզբում հայոց զորքի թիվը հասնում էր ընդամենը 10֊11 հազարի։ Այդպիսի ուժերով անհնար էր դիմագրավել պարսից հսկայական ռազմական ուժին, այդ պատճառով Վաղես կայսրը ուղարկում է մի հռոմեական կայազոր, որը ապահովում էր հայոց խաղաղությունը որպեսզի պարսիկները նորից չավիրեն Մեծ Հայքը։ Այս պատճառով [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհը]] դիմում է խորամանկ քայլի և փորձում է դիվանագիտական ուղիներով հպատակեցնել Պապին<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=476}}</ref>, սակայն Պապը հասկանում է, որ Շապուհի հետ դաշինքը Մեծ Հայքի շահերից չի բխում և մերժում է Շապուհի առաջարկը։ Ի պատասխան պարսից շահին Պապը սպանել է տալիս երկու հայ դավաճաններ Գլակին և Արտավանին,ովքեր առաջնորդել էին պարսկական բանակը դեպի Հայոց երկիրը և ուղարկում է Շահուպին։ Շուտով Շապուհը ցանկանում է արշավել Մեծ Հայք, սակայն հայ-պարսկական սահմանում հերթապահում էր Արինթեոսի հռոմեական կայազորը։ Շապուհը պատվիրակություն է ուղարկում Վաղեսի մոտ և խնդրում հավատարիմ մնալ 363 թվականին կնքված հռոմեա-պարսկական պայմանագրին,որը Ամմիանոսը անվանել էր «ամոթալի պայմանագիր», սակայն Վաղեսը մերժում է նրան և նույնիսկ զգուշացնում, որ արշավելու է [[Վիրք]] և դուրս քշի Վիրքի պարսից դրածո թագավորին։ Շապուհը կատաղում է այս պատասախանից և 371 թվականին սկսում է արշավանքը ընդդեմ հայ-հռոմեականան ուժերի<ref name="Լեո_477"/>։ ==== Ձիրավի ճակատամարտ ==== {{Հիմնական|Ձիրավի ճակատամարտ}} Իմանալով պարսից ներխուժման մասին՝ Վաղես կայսրը [[Մեծ Հայք]] է ուղարկում Տրայանոս կոմսին։ Գլխավոր ճակատամարտը տեղի է ունենում [[Այրարատ նահանգ]]ի [[Բագրևանդ]] գավառի [[Ձիրավի դաշտ]]ում, որը գտնվում էր [[Նպատ լեռ]]ան հյուսիսային ստորոտին, [[Արածանի]]ի գետահովտում։ Պարսիկներին օժանդակում էին [[աղվաններ]]ը և [[լեզգիներ]]ը Ուռնայրի և Շերգիրի գլխավորությամբ։ Պարսիկներին օգնում էր նաև [[Մերուժան Արծրունի]]ն, որը հավակնում էր հայոց գահին<ref name="Լեո_477" />։ Ճակատամարտի ժամանակ Սպանդարատ Կամսարականի գլխավորած զորաթևը, գրոհելով հակառակորդի կենտրոնի վրա, ջախջախում և փախուստի է մատնում նրան։ Լեզգիների արքա Շերգիր թագավորը մարտում զոհվում է, իսկ աղվանների արքա Ուռնայրը՝ վիրավորվում։ Սմբատ Բագրատունին հետապնդում է ճակատամարտից ճողոպրած [[Մերուժան Արծրունի|Մերուժան Արծրունուն]] բռնում [[Կոգովիտ]] գավառում և մահապատժի ենթարկում նրան։ Նա Մերուժանին հիշեցնում է, որ թագադիր ասպետությունը [[Բագրատունիներ]]ի ժառանգական արտոնությունն է և շիկացրած երկաթը որպես թագ դնելով Մերուժանի գլխին՝ սպանում է նրան։ Ի վերջո պարսիկները փախուստի են դիմում։ Հայոց զորքերը հակառակորդին հալածում են մինչև [[Ատրպատական]]ի սահման։ Հաղթությունը հայոց կողմն էր<ref name="Լեո_477" />։ [[Ձիրավի ճակատամարտ]]ից հետո [[Շապուհ Բ Երկարակյաց]]ը ստիպված է լինում հաշտության պայմանագիր կնքել Վաղես կայսեր հետ, ճանաչել Մեծ Հայքի անկախությունը և Պապի գահը<ref name="Լեո_477">{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=477}}</ref>։ ==== Բարեփոխումների շրջան ==== Պապի գահակալման շրջանում, երբ [[Ներսես Մեծ]]ը նորից սկսում է արքունիք անցուդարձ անել, կաթողիկոսը սկսում է վերականգնել այն հասարակական կառույցները, որոնք գոյություն ունեին մինչև [[պարսիկներ]]ի կատարած ավերածությունները։ Այդպիսի կառույցներ էին բորոտների խնամքի վայրերը, աղքատանոցները, միաբանությունները, կուսանոցները։ Արտաքին գործերը ավարտելուց հետո՝ Պապ թագավորը սկսեց անդրադառնալ ներքին խնդիրներին։ Նա հասկանում էր, որ 70 տարվա ընթացքում ժողովրդի մեջ դեռևս չէր արմատավորվել բուն [[քրիստոնեություն]]ը, այլ ուղղակի արտաքնապես այն ընդունվել էր։ Ուրեմն այդ կառույցները, որոնք պետական գանձարանի լուրջ մաս էին կազմում, անիմաստ էին, քանի որ նրանց նպատակը քրիստոնեական բարոյագիտության տարածումն էր։ Փոխարենը նրանց պատճառով տարածվում էր ծուլությունը, կուսանոցների պատճառով կրճատվում էր բնակչության աճը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=479}}</ref>։ Պապը սկսում է կրճատել [[Տրդատ Գ]]-ի ժամանակ եկեղեցիներին շնորհված ահռելի հողերը և տալ զինվորականներին։ Այդ պատճառով հակասություններ են սկսվում Պապի և [[Ներսես Մեծ]]ի միջև։ 372 թվականին մահանում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ներսես ՄԵծը։ Եկեղեցականությունը սկսում է քարկոծել Պապ թագավորին, կարծելով, որ նա է թունավորել Ներսես Մեծին։ Մի շարք բացասական առասպելներ է ձուլվում Պապի անվան շուրջ, որ տարածվում է նաև Հայքի սահմաններից դուրս<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=482}}</ref>։ Ներսես Մեծի մահից հետո Պապը սկսում է փակել աղքատանոցները, կուսանոցները, որոնցում գտնվող կանանց պարտադրում է ամուսնանալ, իսկ տղամարդկանց՝ ծառայության անցնել զորքում։ Նա վերացնում է նաև տասանորդի և պտղի հարկերը, որոնք [[ռամիկ]]ներից տրվում էին եկեղեցուն։ Զուգահեռ կրճատվում են նաև հոգևորականների թիվը։ Ներսես Մեծին հաջորդում է [[Շահակ Ա Մանազկերտցի]]ն, որը Պապի հրամանով այլևս չի մեկնում [[Կեսարիա]] և հայրենի հողում եպիսկոպոսների կողմից ձեռնադրվում է Հայքի կաթողիկոս։ Նրան հաջորդող կաթողիկոսներն այդուհետ ձեռնադրվում են Հայաստանում։ [[Շահակ Ա Մանազկերտցի|Շահակի]] կաթողիկոս նշանակվելը նույնպես վատ է ընդունվում հոգևորականության կողմից, քանի որ դրանով վերջ էր տրվում Լուսավորչի տոհմին և կաթողիկոսական աթոռն անցնում է հին քրմական [[Աղբիանոսյաններ|Աղբիանոսի տոհմին]]։ Սպանդարատ Կամսարականին է վերադարձվում հայրենի [[Շիրակ (գավառ)|Շիրակ]] և [[Արշարունիք]] գավառները, որոնք նրանցից խլվել էին նախորդ [[Արշակունիներ]]ի ժամանակաշրջանում։ Պապը հստակ արձանագրում է, որ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմից]] անկախ քաղաքականություն է վարելու, այդ պատճառով իր դեմ է տրամադրում Վաղես կայսրին<ref name="«Հայաստան» հրատարակչություն">{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=483}}</ref>։ ===== Տարածքային բարեփոխում ===== [[Արշակ Բ]]-ի գերեվարությունից հետո մի շարք հայկական իշխանություններ սկսեցին անջատողական քաղաքականություն վարել և ապստամբել։ Այդ պատճառով մի շարք տարածքներ առանձնացան։ Պապն իր առջև նպատակ էր դրել վերագրավել և միացնել իր պետությանը այն տարածքները, որոնք գրավված էին [[Տիգրան Մեծ]]ի և [[Արտաշես Բարեպաշտ]]ի ժամանակաշրջաններից՝ [[Ուտիք]]ը, [[Գուգարք]]ը, [[Կորճայք]]ը, [[Աղձնիք]]ը և այլ նահանգներ։ Նա հանձնարարում է այդ գերկարևոր առաջադրանքը [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանին]]։ Դրա համար նախ հարկավոր էր վերակազմել հզոր բանակ։ Արհեստավարժ զորքի թիվը հասցվում է շուրջ 100 հազարի<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=478}}</ref>։ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղն]] ամենայն պատասխանատվությամբ սկսում է հայկական նահանգների վերամիավորումը։ Կային նահանգներ, որոնք առանց արյունահեղության հանձնվեցին, իսկ չհանձնվողները ամենայն կատաղությամբ ջախջախվեցին Մուշեղի կողմից։ Ըստ [[Փավստոս Բուզանդ]]ի՝ նույնիսկ մի քանիսին նա խաչ է բարձրացրել։ Երբ նա մի անգամ պատերազմում է [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհի]] հետ և նրան փախուստի մատնում, պարսիկ կանանոցը գերի է մնում Մուշեղի մոտ։ Նա ամենայն հարգանքով է վարվում հարեմի հետ և նրանց հետ է ուղարկում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհի]] մոտ։ Այս քայլը բարձր է գնահատվում շահի կողմից,ով իր գինու բաժակի վրա պատկերել է տալիս սպիտակ ձիու վրա նստած Մուշեղին և ամեն անգամ գինի խմելիս ի պատիվ Մուշեղի ասում էր՝ «Ճերմակաձին գինի խմե»։ Մուշեղ Մամիկոնյանը ազատագրում է նաև [[Ատրպատական]]ի հայկական մասը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=480}}</ref>։ Ի վերջո ամբողջ Մեծ Հայքի նահանգները նորից միավորվում են, ինչպես եղել էր [[Տիգրան Մեծ]]ի և [[Արտաշես Բարեպաշտ]]ի ժամանակաշրջանում։ ==== Սպանություն ==== Բացի նոր հայրապետի նշանակման շուրջ առաջացած հակասություններից, Պապի հարաբերությունները Վաղեսի հետ հետագայում վատթարացան հռոմեական հրամանատար Տերենտիոսի պատճառով, որը կայսրին գրած նամակներում քննադատել է Պապին և խորհուրդ է տվել գահընկեց անել նրան՝ կանխելու համար նրա հնարավոր անցումը Պարսկաստանի կողմը{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Ըստ Փավստոսի՝ Պապը նաև պահանջել է իրեն հանձնել Կեսարիան և հռոմեական տասներկու այլ քաղաքներ, այդ թվում՝ [[Եդեսիա]]ն՝ որպես Արշակունիների նախկին տիրույթներ: Միևնույն ժամանակ նա բացահայտորեն սիրաշահել է Պարսկաստանին՝ հակառակ սպարապետ Մուշեղի և այլ նախարարների զգուշացումներին՝ չխզել դաշինքը Հռոմի հետ։ Ամմիանոսը, ընդհակառակը, պնդում է, որ Պապը լիովին հավատարիմ է եղել Հռոմին{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Վաղեսը որոշել է մահապատժի ենթարկել Պապին և 373 կամ 374 թվականին նրան հրավիրել է հանդիպման Տարսոն{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Պապը ժամանել է 300 հեծյալ<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=486}}</ref> ուղեկիցներով, սակայն շուտով անհանգստացել է կայսեր բացակայությունից (որը դեռ Անտիոքում էր) և վերադարձել հետ՝ դեպի Հայաստան՝ ճանապարհին հետ մղելով իրեն հետապնդող լեգեոնին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=179}}{{Sfn|Ammianus Ամիանոս Մարկելինոս|2004|pp=387-388}}։ Տերենտիոսը Պապի հետևից ուղարկել է տեղանքին ծանոթ երկու զորավարների՝ վահանակիր հեծելազորի ուղեկցությամբ, նրանցից մեկը հայ էր՝ Դանիելուս անունով, մյուսը՝ իբերացի՝ Բարզիմերես անունով: Նրանց չի հաջողվել գերի վերցնել Պապին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=175}}։ Զորավարներն արդարացել են, թե իբր Պապն օգտագործել է կախարդական ուժեր և մութ ամպով քողարկել իր խմբին, ինչը հիշեցնում է Փավստոսի այն պնդումը, թե Պապը դիվահար էր{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}։ Սա կարող էր լինել պարզապես հարձակում Պապի հեղինակության վրա՝ հիմնված արիոսականների և հեթանոսների հանդեպ նրա համակրանքի վրա: Ամմիանոսը գրում է, որ հպատակները ցնծությամբ դիմավորեցին իրենց արքայի վերադարձը, և նույնիսկ սպանության այս փորձից հետո Պապը դուրս չեկավ Հռոմեական կայսրության դեմ{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Այնուհետև Վաղեսը հրամայել է Տրայանոսի շահել Պապի վստահությունը և սպանել նրան{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}։ 374 կամ 375 թվականին մի բարբարոս պահապան սպանել է Պապին խնջույքի ժամանակ, որը Տրայանոսը կազմակերպել էր երիտասարդ արքայի պատվին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Ամմիանոսը Վաղեսի հրամանով Պապի սպանությունը նկարագրում է որպես անարդարացի և դավաճանական արարք{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Պապին հավատարիմ մնացած նախարարները գրեթե չբողոքեցին արքայի սպանության դեմ՝ հայկական տարածքում հռոմեական մեծաքանակ բանակի ներկայության պատճառով{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Հռոմի կողմից առաջադրված նոր թեկնածուն՝ Պապի զարմիկ [[Վարազդատ]]ը, ընդունվեց գրեթե բոլորի կողմից{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Վարազդատը մեծացել էր Հռոմում և սկսեց կառավարել Մուշեղ Մամիկոնյանի խնամակալության ներքո{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Շապուհ Բ-ը երկար ժամանակ փորձել է սիրաշահել Պապին, և վերջինիս սպանությունն ու հռոմեացի դրածոյով փոխարինումը պարսկական զայրույթ առաջացրին, սակայն Շապուհը չներխուժեց և սահմանափակվեց միայն դիվանագիտական քայլերով{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=582}}։ {| class="graytable" |+ Հռոմեացի պատմիչ Ամմիանուս Մարկելինուսը Պապի սպանության մասին | width="25%" |[[Պատկեր:Ammianus Marcellinus 1533 p.3.jpg|alt=|աջից|246x246փքս]] | | width="65%" align="center" |<big>[[Պատկեր:Aquote1.png|ձախից|20x20փքս]] Այս անազնիվ գործով խաբված եղավ վստահությունը․ օտարականի արյունը, որ ցայտում էր փառահեղ սփռոցի վրա հյուրընկալության աստծո աչքի առաջ, հյուրասիրության միջոցին, հյուրասիրության, որ հարգանք է վայելում նույնիսկ [[Սև ծով|Եվքսինյան Պոնտոսի]] կողմերում, այդ արյունը եկավ ավելանալու խնջույքի մասնակիցների հագեցման, որոնք և փախան մեծ սարսափով բռնված։[[Պատկեր:Aquote2.png|աջից|20x20փքս]]</big> | |} == Ամուսնություն և ժառանգներ == Պապն ամուսնացել է հայ ազնվականուհի [[Զարմանդուխտ|Զարմանդուխտի]] հետ, որը նրան պարգևել է երկու որդի՝ [[Արշակ Գ]]-ն (Արշակ) և [[Վաղարշ Գ|Վաղաշ Գ]]-ն{{sfn|Փավստոս Բյուզանդ|1985|loc=[http://www.attalus.org/armenian/pb13.htm#37. 5.37]}}։ Պապի որդիները հետագայում դարձել են Հայաստանի գահակիցներ՝ [[սպարապետ]] [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] կողմից, այն բանից հետո, երբ նա ստիպեց Պապի հաջորդին՝ Վարազդատին, լքել երկիրը{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Բացի այդ, որոշ գիտնականներ կարծում են, որ Վարազդատը եղել է Պապի ապօրինի զավակը{{Sfn|Մալխասյանց|1968|p=51}}{{Sfn|Bedrosian|1983}}։ == Պատմագրություն == Հինգերորդ դարի հայ պատմիչները թշնամաբար են տրամադրված Պապի նկատմամբ և նրան վերագրում են մի շարք մեղքեր, որոնցից գլխավորը Ներսես Ա-ի սպանությունն է{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}։ Փավստոս Բյուզանդը, հիմնվելով վիպական աղբյուրների վրա,{{Sfn|Մալխասյանց|1968|p=50}} Պապին պատկերում է որպես բացարձակ չարիք և ի ծնե դևերով, ինչը նրան դրդել է կատարել այնպիսի մեղքեր, ինչպիսիք են սոդոմիան և անասնապղծությունը{{Sfn|Փավստոս Բյուզանդ|1985}}{{Sfn|Գարոսյան|1989}}{{Sfn|Դրայվերս|2016}}։ Պապի հանդեպ այս վերաբերմունքը բացատրվել է թագավորի և [[Հայ Առաքելական եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև առկա խնդրահարույց հարաբերություններով, որոնք առաջացել են նրա կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] խրախուսման և եկեղեցու ուժն ու ազդեցությունը սահմանափակելու ջանքերի պատճառով{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Հռոմեացի պատմիչ Ամմիանուս Մարկելինուսը, որը, ի տարբերություն դասական հայ պատմիչների, Պապի ժամանակակիցն էր, երիտասարդ թագավորի մասին ավելի դրական պատկեր է ներկայացնում, նա գովաբանում է նրան քաջության ու խելացիության համար և նկարագրում է, որ իր դեմ ուղղված առաջին մահափորձից փախչելուց հետո նա «մեծագույն խնդությամբ ընդունվեց իր հպատակների կողմից»{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=210}}։ Ավելի ուշ շրջանի հայ պատմաբանները վերագնահատել են Պապին դրական լույսի ներքո՝ նրան համարելով եկեղեցամետ պատմիչների անարդար զոհ և արժևորելով հայկական միապետությունն ամրապնդելու ու դժվարին պայմաններում անկախ արտաքին քաղաքականություն վարելու նրա փորձերը{{Sfn|Սարգսյան|1983}}{{Sfn|Լեո|1966|pp=481–483}}։ Փավստոսի կողմից Պապին վերագրվող մի շարք «չարագործություններ» վերամեկնաբանվեցին որպես թագավորի ջանքեր՝ ուղղված պատերազմից տուժած Հայոց թագավորության կայունացմանը և վերաբնակեցմանը{{Sfn|Մանանդյան|1957|loc=p. 211: «Փավստոսը խստորեն քննադատում է Պապի մի քանի այլ գործեր, որոնք, թվում է, պետական միջոցառումներ էին իր ամայացած և անհանգիստ երկրի խաղաղեցման ու վերաբնակեցման համար: Փակելով կուսանոցները, ինչպես կարող ենք եզրակացնել Փավստոսի վկայություններից, Պապը հրամայել էր կույսերին ամուսնանալ, թույլատրել էր ամուսնալուծությունը... և նրա ամենամեծ հանցանքն այն էր, որ նա հանդուրժող էր հեթանոս հայերի նկատմամբ»}}։ Որոշ այլ ժամանակակից պատմաբաններ Պապին ավելի քիչ դրական են գնահատել{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=588}}{{Sfn|Լենսկի|2002|p=177}}։ Նոել Լենսկու տեսանկյունից՝ Պապը հավանաբար դժվարանում էր կառավարել մի թագավորություն, որը դեռևս ուշքի էր գալիս Շապուհ Բ-ի պատճառած ավերածություններից, ինչը նրան դրդեց կայացնել սխալ որոշումներ, որոնք էլ ի վերջո հանգեցրին նրա անկմանը{{Sfn|Լենսկի|2002|p=177}}։ == Հիշատակ == 2026 թվականի հունիսին [[Երևան քաղաքի ավագանի|Երևանի ավագանու]] որոշմամբ քաղաքի կենտրոնական [[Պապ թագավորի փողոց|Ամիրյան փողոցը]] անվանափոխվել է Պապ թագավորի անվամբ։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Մատենագիտություն == === Սկզբնաղբյուրներ === * {{Cite book |last=Ամիանոս Մարկելինոս |title=The Later Roman Empire (A.D. 354–378) |publisher=Penguin Books |year=2004 |isbn=0-14-044406-8 |location=Harmondsworth, Middlesex, England |translator-last=Hamilton |translator-first=Walter}} * {{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |url=https://archive.org/details/xorenatsi1913 |title=Մովսիսի Խորենացւոյ Պատմութիւն Հայոց |year=1913 |editor-last=Աբեղյան |editor-first=Մ. |location=Թիֆլիս |language=hy |editor-last2=Հարությունյան |editor-first2=Ս. |editor-last3=Մալխասյանց |editor-first3=Ստ.}} * {{Cite book |last=Փավստոս Բյուզանդ |url=http://www.attalus.org/armenian/pbtoc.html |title=Հայոց պատմություն |year=1985 |location=New York |translator-last=Bedrosian |translator-first=Robert}} === Գրականություն === *{{Cite encyclopedia |year=1948 |title=Հայոց անձնանունների բառարան |publisher=Պետական համալսարանի հրատարակչություն |location=Երևան |url=http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=35&dt=HY_HY&pageNumber=2305 |last=Աճառյան |first=Հրաչյա |volume=IV |pages=222–224 |language=hy}} *{{Cite journal |last=Բեդրոսյան |first=Ռոբերտ |date=1983 |title=Սպարապետությունը Հայաստանում չորրորդ և հինգերորդ դարերում |url=https://ia801600.us.archive.org/29/items/TheSparapetutiwnInArmeniaInTheFourthAndFifthCenturies_667/sparapet.pdf |journal=[[Armenian Review]] |volume=36 |issue=2 |pages=6–46}} *{{Encyclopædia Iranica|volume=1|fascicle=8|title=Albania|first=M. L.|last=Շոմոն|year=1985|pages=806-810|url=https://iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm}} *{{Cite book |last=Դրայվերս |first=Յան Վիլեմ |title=Diwan: Studies in the History and Culture of the Ancient Near East and the Eastern Mediterranean |publisher=Wellem |year=2016 |isbn=978-3-941820-24-1 |volume=68 |location=Duisburg |pages=571–590 |chapter=Ammianus Ամիանոս Մարկելինոս, King Pap and the Dominance over Armenia}} *{{Cite book |last=Գարսոյան |first=Նինա |title=Հայ ժողովուրդը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը |publisher=St. Martin's Press |year=1997 |isbn=0-312-10169-4 |editor-last=Հովհաննիսյան |editor-first=Ռիչարդ |volume=1 |location=New York |chapter=Արշակունիների դինաստիան}} *{{Cite book |last=Գարսոյան |first=Նինա Գ. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=Փավստոս Բյուզանդին վերագրվող էպիկական պատմությունները |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts}} *{{Cite journal |last=Գարսոյան |first=Նինա |date=2013 |title=Հայոց թագավոր Արշակ Բ-ի խնդրահարույց ամուսնությունները |journal=[[Studia Iranica]] |volume=42 |issue=1 |pages=57–70}} *{{Cite journal |last=Գրեյթրեքս |first=Ջեֆրի |year=2000 |title=387 թվականի Հայաստանի բաժանման նախապատմությունը և հետևանքները |url=https://www.academia.edu/2450524 |journal=The Ancient History Bulletin |volume=14 |pages=35–48 |issn=0835-3638}} *{{Cite book |last1=Հաճիկյան |first1=Ագոպ Ջեկ |title=Հայ գրականության ժառանգությունը. տասնութերորդ դարից մինչև մեր օրերը |last2=Բասմաջյան |first2=Գաբրիել |last3=Ֆրանչուկ |first3=Էդվարդ Ս. |last4=Ուզունյան |first4=Նուրհան |date=2005 |publisher=Wayne State University Press |isbn=0-8143-3221-8 |location=Detroit, Michigan}} *{{Cite book |last=Լենսկի |first=Նոել |url=https://books.google.com/books?id=paowDwAAQBAJ |title=Կայսրության անկումը. Վաղեսը և հռոմեական պետությունը IV դարում |publisher=University of California Press |year=2002 |isbn=978-0-520-28389-3}} * {{Cite book |last=Լեո |url=http://tert.nla.am/archive/HAY%20GIRQ/Ardy/1951-1980/Լեո_1966.pdf |title=Հայոց պատմություն, ա. հատոր |publisher="Հայաստան" հրատարակչություն |year=1966 |series=Երկերի ժողովածու |volume=I |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մալխասյանց |first=Ստեփան |title=Փավստոս Բյուզանդ, Պատմություն Հայոց |publisher="Հայաստան" հրատարակչություն |year=1968 |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Մանանդյան,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/204/mode/2up |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հ. Բ, մասն Ա |publisher=Հայպետհրատ |year=1957 |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մուրադյան |first=Եղիազար |url=https://archive.org/details/knnakanpatmutiw01muragoog |title=Քննական պատմութիւն Արշակ Երկրորդի եւ անոր Պապ որդւոյն |publisher=Հայ. Տպ. "Արաքս" |year=1900 |location=Ալեքսանդրիա |language=hy}} * {{Cite book |last=Օրմանյան |first=Մաղաքիա |url=http://ter-hambardzum.net/wp-content/uploads/2013/04/341_Azgapatum_1.pdf |title=Ազգապատում |publisher=Տպ. Սևան |year=1959 |volume=I |location=Բեյրութ |language=hy}} * {{Cite encyclopedia |year=1983 |title=Պապ |encyclopedia=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |location=Երևան |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/128 |last=Սարգսյան |first=Գ. |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=9 |pages=128–129 |language=hy}} * {{Cite book |last=Ստեփանյան |first=Ալբերտ |url=http://publishing.ysu.am/files/Stepanyan%20_Khorenica-1626178859-.pdf |title=Khorenica: Studies in Movses Khorenatsi |publisher=ԵՊՀ հրատարակչություն |year=2021 |isbn=978-5-8084-2514-9 |location=Երևան}} * {{Cite book |last=Տերյան |first=Աբրահամ |title=Patriotism and Piety in Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory |date=2005 |publisher=St Vladimir's Seminary Press |isbn=978-0-88141-293-2}} == Գրականություն == * Հայ ժողովրդի պատմություն, ութ հատորով, ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակություն, հատոր II, Երևան, 1984 թ., էջ 102-106։ * Հրանդ Արմէն, Պապ Արշակունի, Երուսաղէմ, 1958 թ.։ * Մաղաքիա Արքեպիսկոպոս Օրմանեան, Ազգապատում, հ. Ա, Երևան, 2001 թ.։ * Փավստոս Բուզանդ, Հայոց Պատմություն, Ստ. Մալխասյանցի աշխարհաբար թարգմանությունը, նրա ներածությամբ և ծանոթագրություններով, Երևան, 1947 թ.։ * Փավստոս Բուզանդ, Հայոց Պատմություն, Սովետական գրող հրատարակչություն, Երևան, 1977 թ.։ * Եղիազար Մուրադեան, Քննական Պատմութիւն Արշակ Երկրորդի և անոր Պապ որդւոյն, Աղեքսանդրիա, Արաքս տպարան, 1900 թ.։ * Ստեփան Զորյան, Պապ թագավոր, ակադեմիկոս Սուրեն Երեմյանի պատմական ակնարկ-հոդվածով, Երևան, 1944 թ.։ * Գևորգ Հովհաննիսյան, Հայոց Տերերը, Երևան, 2012 թ.։ * Հակոբ Մանանդյան, Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հատոր Բ, մասն Ա, Հայպետհրատ, Երևան, 1957 թ․, էջ 189-221։ * {{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Մանանդյան,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/190/mode/2up |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հատոր Բ, մասն Ա |publisher=Հայպետհրատ |year=1957 |location=Երևան |pages=189-222}}։ == Արտաքին հղումներ == * [http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html Գնդապետ Սարգիս Սարգսյան, Հայ ռազմական արվեստի պատմությունից, գլուխ 8, պար. 2, պար. 3, էջ 165-174, Երևան, 1969] * [https://archive.org/stream/knnakanpatmutiw01muragoog#page/n51/mode/2up/ Եղիազար Մուրադեան, Քննական Պատմութիւն Արշակ Երկրորդի և անոր Պապ որդւոյն, Աղեքսանդրիա, Արաքս տպարան, 1900թ.:] * [http://freebooks.do.am/load/step%27an_zoryan_pap_t%27agavor_na_online_tarberak/16-1-0-1970/ Ստ. Զորյան, Պապ թագավոր, պատմավեպ, ակադեմիկոս Ս.Երեմյանի պատմական ակնարկ-հոդվածով] {{Հայոց արքաներ}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Wikidata/FamilyTree}} {{s-start}} {{s-hou|Արշակունյաց հարստություն||353||374|}} {{s-bef|before=[[Արշակ Բ]] 350-368}} {{s-ttl|title=Պապ|years=370-374}} {{s-aft|after=[[Վարազդատ]] 374/375–378}} {{s-end}}{{Արշակունիների արքայատոհմ}} {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=128}} [[Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության արքաներ]] [[Կատեգորիա:Սպանված միապետներ]] 78jxln1ukxwp2zrflug368vl26f3zfu 10806673 10806671 2026-06-30T10:18:05Z 23artashes 2675 /* Հիշատակ */ 10806673 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Պապ թագավոր (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | հայերեն անուն = Պապ Արշակունի }} '''Պապ''' ({{ԱԾ}}), [[Մեծ Հայք]]ի արքա (370-374 թվականներ)։ Նրա գահակալության տարիներին, քաղաքական երկարատև խռովություններից հետո, սկսվել է կայունացման կարճատև, բայց ուշագրավ շրջան։ Նրա կառավարման սկզբում Հայաստանը և Հռոմը համատեղ հաղթանակ տարան պարսիկների նկատմամբ [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]], իսկ թագավորության որոշ նախկին տարածքներ վերանվաճվեցին սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնյանի ջանքերով։ Չնայած Պապի գահակալությունը սկսվել է միապետության, նախարարների և եկեղեցու հաշտեցմամբ, նրա հարաբերությունները եկեղեցու հետ շուտով վատթարացան։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Պապը թունավորել է տվել Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա-ին]], թեև որոշ ուշ շրջանի պատմաբաններ կասկածի տակ են դնում այս վարկածը<ref>{{Cite book |last=Փավստոս |first=Բուզանդ |title=Հայոց պատմություն |publisher=Երևան}}</ref>։ Պապը հայտնվել է նաև հռոմեացիների թիրախում, որոնք կասկածում էին նրան պարսիկների հետ գաղտնի համագործակցության մեջ։ Կայսր [[Վաղես|Վաղեսը]] 373/374 թվականներին անհաջող փորձ է արել մահափորձ կազմակերպել նրա դեմ, բայց վերջնականապես հաջողեց սպանել նրան 374/375 թվականին։ Գահին նրան հաջորդել է զարմիկը՝ [[Վարազդատ]] թագավորը։ Հինգերորդ դարի հայ պատմիչները Պապին թշնամաբար են ներկայացնում, հավանաբար թագավորի և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև եղած խնդրահարույց հարաբերությունների պատճառով։ Հռոմեացի պատմիչ [[Ամիանոս Մարկելլինոս|Ամիանոս Մարկելլինոսը]], սակայն, գովաբանել է Պապին իր քաջության և հմտության համար։ Հետագայում որոշ հայ պատմաբաններ վերագնահատել են Պապին դրականորեն՝ գնահատելով նրա փորձերը՝ ամրապնդելու հայկական միապետությունը և դժվարին պայմաններում անկախ արտաքին քաղաքականություն վարելու համար{{Sfn|Սարգսյան|1983}}։ == Ընտանիք == Պապը եղել է Արշակունյաց Հայաստանի թագավոր Արշակ Բ-ի (գահակալել է 350-368 թվականներին) և նրա կնոջ՝ [[Փառանձեմ|Փառանձեմի]] որդին{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Պապի ծննդյան ճշգրիտ տարեթիվը հստակ հայտնի չէ և վիճարկվել է պատմաբանների կողմից. մեկ աղբյուր այն նշում է մոտավորապես 353 թվականը{{Sfn|Սարգսյան|1983}}{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Հայ պատմաբան [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանը]] հնարավոր է համարել, որ Պապն իրականում Փառանձեմի որդին էր նրա առաջին ամուսնուց՝ [[Գնել Արշակունի|Գնելից]] (Արշակի եղբորորդին){{Sfn|Մանանդյան|1957|p=202}}։ Պատմաբան Ալբերտ Ստեփանյանը պնդում է, որ Պապն իրականում Արշակի որդին էր, բայց սկզբնապես իրավաբանորեն համարվել է Գնելի որդի, քանի որ Արշակն ամուսնացել էր Փառանձեմի հետ իրանական ոճի «տեղապահության» (լևիրատ) սկզբունքով, որը կոչվել է {{Transl|pal|stūr ī būtak}} կամ {{Transl|pal|čakarīh}}, որի համաձայն՝ անզավակ այրին ամուսնանում էր իր մահացած ամուսնու ագնատ ազգականներից մեկի հետ՝ իր մահացած ամուսնուն ժառանգ ապահովելու համար{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Բացի այդ, Արշակը Փառանձեմի հետ ամուսնացել է դեռևս իր առաջին կնոջ՝ [[Ողիմպիա|Ողիմպիայի]] հետ ամուսնացած լինելու ժամանակ, չնայած [[Աշտիշատի ժողով|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովում]] բազմակնության վերջերս կատարված արգելքին{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Այս պատճառներով Արշակը լուրջ խոչընդոտների է հանդիպել Պապին որպես իր օրինական որդի և ժառանգորդ ճանաչելու հարցում{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Ըստ Ստեփանյանի՝ միայն Օղիմպիա թագուհու մահից հետո (որը, ըստ լուրերի, թունավորվել էր Փառանձեմի հրամանով), Փառանձեմը դարձավ լիիրավ թագուհի-կոնսորտ, իսկ նրա որդի Պապը ճանաչվեց Հայաստանի գահաժառանգ{{Sfn|Stepanyan|2021|pp=175–177}}։ Մյուս կողմից, պատմաբան [[Նինա Գարսոյան|Նինա Գարսոյանը]] պնդում է, որ Պապը պետք է որ Արշակի օրինական որդին և ժառանգորդը լիներ, քանի որ նույնիսկ նրա նկատմամբ չափազանց թշնամաբար տրամադրված աղբյուրները երբեք կասկածի տակ չեն դնում նրա օրինականությունը{{Sfn|Գարոսյան|2013|p=61}}։ Նա առաջարկում է մեկ այլ վարկած, ըստ որի՝ Պապը ծնվել է Փառանձեմից և Արշակից մոտ 350 թվականին, որից հետո Փառանձեմը ժամանակավոր ամուսնությամբ փոխանցվել է Գնելին, իսկ ավելի ուշ Արշակը նրան վերադարձրել է, այդպիսով բացատրելով, թե ինչպես կարող էր Պապը ծնվել Գնելի մահից առաջ՝ մոտ 359 թվականին{{Sfn|Գարոսյան|2013|pp=67–68}}։ Պապը, ըստ երևույթին, ունեցել է նաև եղբայր կամ համահայր եղբայր, որի որդին՝ Վարազդատը, հաջորդել է Պապին որպես թագավոր{{Sfn|Bedrosian|1983|loc=note 220}}։ Այս եղբոր անունը չի հիշատակվում Փավստոս Բուզանդի կամ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] պատմություններում (Պապի կյանքի մասին երկու հիմնական հայկական աղբյուրները), սակայն մեկ այլ հայկական աշխատություն՝ Սուրբ Ներսեսի անանուն «Վարքը», հայտնում է, որ Պապն ունեցել է կրտսեր եղբայր՝ Տրդատ անունով{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=423–424}}։ Պապի անունն ունի միջին իրանական ծագում և բառացի նշանակում է «հայր»{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}{{Sfn|Achaṛyan|1948|ps=. Այն ունի նույն ծագումը, ինչ հայերեն «պապ» բառը:}}։ Ամմիանուս Մարկելլինոսի պատմության ձեռագրերում նրա անունը նշվում է որպես {{lang|la|Para}}, որը պատմաբանները կարդում են որպես {{lang|la|Papa}}{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}։ == Կենսագրություն == Պապը [[Մեծ Հայք]]ում որպես արքա հաստատվեց [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ]]ի միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա]]յում, այլ հենց [[Հայաստան]]ում։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է։ == Արտագերսի պաշտպանություն == [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|ձախից|մինի|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ]]ում [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի]]ն (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[այրուձի]]ն. [[16-րդ դար]]ի մանրանկար:]] [[Արշակ Բ]] արքայի և սպարապետ [[Վասակ Մամիկոնյան]]ի ձերբակալությունից հետո [[Մեծ Հայք]]ում սկսվեց թշվառ իրավիճակ։ Չնայած իր մեծ տարիքին՝ [[Շապուհ Բ Երկարակյաց]]ը շարունակում էր իր ծավալապաշտական քաղաքականությունը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=471}}</ref>։ Նա փորձում էր Մեծ Հայքը և Վիրքը հանել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ազդեցության գոտուց։ Այդ պատճառով նա 368 թվականի ձմռանը զորք է ուղարկում Մեծ Հայք, որոնք, ըստ Ամմիանոս Մարկելինոսի, ղեկավարվում էին երկու հայ դավաճաններ։ Հայոց զորքը [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ]] թագուհու և Պապ թագավորի հետ միասին ամրանում է անառիկ [[Արտագերս (բերդ)|Արտագերս ամրոցում]], որը [[Արշակունիներ]]ը խլել էին [[Կամսարականներ]]ից։ Բերդը անհնար էր վերցնել գրոհով , այդ պատճառով պարսիկները բերդը պաշարում են։ Ըստ [[Լեո]]յի՝ հայոց զորքի թիվը հասնում էր շուրջ 11 հազարի։ Թագուհին որոշում է, որ Պապը ու Մուշեղ Մամիկոնյանը պետք է դուրս գան ամրոցից և ճեղքելով պարսկական պաշարումը՝ անցնեն Հռոմեական կայսրություն, ներկայանան Վաղես կայսրին և նրանից օգնություն խնդրեն։ Պապը կատարում է նրա պատվերը։ Տարբեր մարդկանց միջոցով նա հաճախ լուր է ուղարկում թագուհուն, որ շուտով կգա հռոմեական կայազորի հետ օգնությամբ, սակայն Վաղես կայսրը մտորումների մեջ էր և չէր կարողանում որոշում ընդունել։ Շուտով բանակցություններ են սկսվում պաշարվածների և պարսիկների միջև։ [[Մարդպետություն|Հայր Մարդպետը]] մտնում է բերդ և պահանջում դադարեցնել պաշտպանությունը, քանի որ այն անիմաստ է, սակայն Փառանձեմը անդրդվելի էր<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=472}}</ref>։ Իմանալով այս ամենի մասին՝ Վաղես կայսրը օգնական զորք է ուղարկում Մեծ Հայք։ Երբ պարսից Շապուհ արքան իմանում է այս մասին, ինչպես Ամմիանոսն է նշել, ընկնում է «գազանային կատաղության մեջ»<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=473}}</ref>։ Նա հսկայական զորք է հավաքում և անձամբ արշավում դեպի Մեծ Հայք։ Շապուհը միանգամից գնում է Արտագերսի վրա պաշարում այն և գրավում։ Գերի է ընկնում նաև Փառանձեմ թագուհին, ամբողջ արշակունյաց գանձերի հետ միասին, սակայն Շապուհին դա չի բավարարում։ Նա ավերում է [[Արտաշատ]]ը, [[Վաղարշապատ]]ը, [[Երվանդաշատ]]ը, [[Զարիշատ]]ը և [[Զարեհավան]]ը։ Փառանձեմը գերեվարվում է և տարվում է [[Պարսկաստան]]<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=474}}</ref>․ == Գահակալական շրջան == [[Պատկեր:Nerses.jpg|մինի|Ներսես Մեծ կաթողիկոս]] Մոտավորապես 367/368 թվականներին Պապի հայրը՝ [[Արշակ Բ]]-ն, մեկնել է Պարսկաստան՝ [[Սասանյան կայսրություն|Սասանյան]] արքա [[Շապուհ Բ]]-ի հետ խաղաղության շուրջ բանակցելու, սակայն ձերբակալվել է, ինչի հետևանքով հայոց գահը մնացել է թափուր{{Sfn|Գարոսյան|1989|p=352–353}}։ Թագուհի Փառանձեմն ու իշխան Պապը թագավորական գանձարանի հետ ապաստանել են Արտագերս ամրոցում, որը պաշտպանել են [[ազատներ]]ի (հայ մանր ազնվականներ) մի ջոկատ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ Փավստոսը գրում է, որ այդ ժամանակ Պապն արդեն պատանդ է եղել Հռոմեական կայսրությունում Արտագերսի պաշարման ժամանակ։ Ըստ Ամիանոս Մարկելինոսի՝ պարսկական ներխուժող ուժերը ղեկավարել են երկու հայ դավաճաններ՝ [[Գլակ]]-ը (Կիլակ) և Արտավանը (կամ Վահանը){{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ [[Փավստոս Բյուզանդ]]ը նույնպես հիշատակում է երկու հայ [[նախարար]]ների ՝ [[Մերուժան Արծրունի]]ին և Վահան Մամիկոնյանին (հնարավոր է՝ նույնական է Ամիանոսի նշած Արտավանին), որոնք պաշտոններ էին զբաղեցնում Շապուհ Բ-ի գերիշխանության ներքո, ինչպես նաև Զիկին և Կարենին, որոնք կրում էին պարսկական ազնվական տիտղոսներ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=170}}։ Հավանական է, որ Շապուհ Բ-ն մտադիր է եղել համատեղել Սասանյան վարչական կառավարումը (Զիկ և Կարեն) նախարարական կառավարման հետ (Արծրունի և Մամիկոնյան){{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}։ Պաշարման ընթացքում Արշակ Բ-ի կինը՝ Փառանձեմը, ամուսնու անունից դիմել է Գլակին և Արտավանին։ Այդ երկու այրերը վերադարձել են [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] կողմը և կազմակերպել են Պապի փախուստը։ Թեմիստիոսը հաղորդում է Պապի ժամանման մասին [[Վաղես]] կայսեր արքունիք՝ Մարկիանոպոլիս, որտեղ կայսրը ձմեռում էր։ Ըստ Փավստոսի՝ հռոմեական տարածքում գտնվելիս Պապը կապի մեջ է եղել մոր հետ և քաջալերել է նրան նրան սպասել իր վերադարձին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}։ Վաղեսը նրան ուղարկել է ապրելու [[Նիկոպոլիս|Նեոկեսարիա]]՝ [[Պոնտոս (պատմական մարզ)|Պոնտոս Պոլեմոնյան]]ում, հայկական սահմանից 300 կմ հեռավորության վրա, որտեղ Պապը «առատ աջակցություն և կրթություն» ստացավ{{Sfn|Լենսկի|2002|p=171}}{{Sfn|Greatrex|2000|p=37}}։ 369 թվականին, [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան]]ի (ըստ Փավստոսի) կամ Գլակի և Արտավանի (ըստ Ամիանոսի) խնդրանքով, Վաղեսը թույլատրել է Պապին վերադառնալ հայկական տարածք{{Sfn|Լենսկի|2002|p=172}}։ Նրան ուղեկցել է [[կոմս]] և [[դուքս]] [[Տերենտիոս (դուքս)|Տերենտիոս]]ը, սակայն հռոմեացիները նրան դեռևս չէին ճանաչել որպես Հայաստանի թագավոր{{Sfn|Greatrex|2000|p=37}}։ Պապ թագավորը սկսում է իր գահակալությունը շատ դժվարին ժամանակաշրջանում։ Իր հոր նման նա փորձում էր արշակունյաց խարխուլ գահը նորոգել երկու կարևորագույն սյուների օգնությամբ՝ [[սպարապետություն]] և [[կաթողիկոսություն]]։ [[Սպարապետ]] է դառնում [[Վասակ Մամիկոնյան]]ի որդին՝ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյան]]ը։ Պապ թագավորը, դիմելով [[Ներսես Մեծ]]ին, կարողանում է վերացնել [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] և Լուսավորչական տոհմերի միջև գտնվող ատելությունը և Ներսես Մեծը նորից սկսում է երևալ արքունիքում։ Մյուս կարևոր ձեռքբերումը, որը պետք է կատարեր Պապ թագավորը՝ ռազմական ուժը մեծացնելն էր։ Իր գահակալման սկզբում հայոց զորքի թիվը հասնում էր ընդամենը 10֊11 հազարի։ Այդպիսի ուժերով անհնար էր դիմագրավել պարսից հսկայական ռազմական ուժին, այդ պատճառով Վաղես կայսրը ուղարկում է մի հռոմեական կայազոր, որը ապահովում էր հայոց խաղաղությունը որպեսզի պարսիկները նորից չավիրեն Մեծ Հայքը։ Այս պատճառով [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհը]] դիմում է խորամանկ քայլի և փորձում է դիվանագիտական ուղիներով հպատակեցնել Պապին<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=476}}</ref>, սակայն Պապը հասկանում է, որ Շապուհի հետ դաշինքը Մեծ Հայքի շահերից չի բխում և մերժում է Շապուհի առաջարկը։ Ի պատասխան պարսից շահին Պապը սպանել է տալիս երկու հայ դավաճաններ Գլակին և Արտավանին,ովքեր առաջնորդել էին պարսկական բանակը դեպի Հայոց երկիրը և ուղարկում է Շահուպին։ Շուտով Շապուհը ցանկանում է արշավել Մեծ Հայք, սակայն հայ-պարսկական սահմանում հերթապահում էր Արինթեոսի հռոմեական կայազորը։ Շապուհը պատվիրակություն է ուղարկում Վաղեսի մոտ և խնդրում հավատարիմ մնալ 363 թվականին կնքված հռոմեա-պարսկական պայմանագրին,որը Ամմիանոսը անվանել էր «ամոթալի պայմանագիր», սակայն Վաղեսը մերժում է նրան և նույնիսկ զգուշացնում, որ արշավելու է [[Վիրք]] և դուրս քշի Վիրքի պարսից դրածո թագավորին։ Շապուհը կատաղում է այս պատասախանից և 371 թվականին սկսում է արշավանքը ընդդեմ հայ-հռոմեականան ուժերի<ref name="Լեո_477"/>։ ==== Ձիրավի ճակատամարտ ==== {{Հիմնական|Ձիրավի ճակատամարտ}} Իմանալով պարսից ներխուժման մասին՝ Վաղես կայսրը [[Մեծ Հայք]] է ուղարկում Տրայանոս կոմսին։ Գլխավոր ճակատամարտը տեղի է ունենում [[Այրարատ նահանգ]]ի [[Բագրևանդ]] գավառի [[Ձիրավի դաշտ]]ում, որը գտնվում էր [[Նպատ լեռ]]ան հյուսիսային ստորոտին, [[Արածանի]]ի գետահովտում։ Պարսիկներին օժանդակում էին [[աղվաններ]]ը և [[լեզգիներ]]ը Ուռնայրի և Շերգիրի գլխավորությամբ։ Պարսիկներին օգնում էր նաև [[Մերուժան Արծրունի]]ն, որը հավակնում էր հայոց գահին<ref name="Լեո_477" />։ Ճակատամարտի ժամանակ Սպանդարատ Կամսարականի գլխավորած զորաթևը, գրոհելով հակառակորդի կենտրոնի վրա, ջախջախում և փախուստի է մատնում նրան։ Լեզգիների արքա Շերգիր թագավորը մարտում զոհվում է, իսկ աղվանների արքա Ուռնայրը՝ վիրավորվում։ Սմբատ Բագրատունին հետապնդում է ճակատամարտից ճողոպրած [[Մերուժան Արծրունի|Մերուժան Արծրունուն]] բռնում [[Կոգովիտ]] գավառում և մահապատժի ենթարկում նրան։ Նա Մերուժանին հիշեցնում է, որ թագադիր ասպետությունը [[Բագրատունիներ]]ի ժառանգական արտոնությունն է և շիկացրած երկաթը որպես թագ դնելով Մերուժանի գլխին՝ սպանում է նրան։ Ի վերջո պարսիկները փախուստի են դիմում։ Հայոց զորքերը հակառակորդին հալածում են մինչև [[Ատրպատական]]ի սահման։ Հաղթությունը հայոց կողմն էր<ref name="Լեո_477" />։ [[Ձիրավի ճակատամարտ]]ից հետո [[Շապուհ Բ Երկարակյաց]]ը ստիպված է լինում հաշտության պայմանագիր կնքել Վաղես կայսեր հետ, ճանաչել Մեծ Հայքի անկախությունը և Պապի գահը<ref name="Լեո_477">{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=477}}</ref>։ ==== Բարեփոխումների շրջան ==== Պապի գահակալման շրջանում, երբ [[Ներսես Մեծ]]ը նորից սկսում է արքունիք անցուդարձ անել, կաթողիկոսը սկսում է վերականգնել այն հասարակական կառույցները, որոնք գոյություն ունեին մինչև [[պարսիկներ]]ի կատարած ավերածությունները։ Այդպիսի կառույցներ էին բորոտների խնամքի վայրերը, աղքատանոցները, միաբանությունները, կուսանոցները։ Արտաքին գործերը ավարտելուց հետո՝ Պապ թագավորը սկսեց անդրադառնալ ներքին խնդիրներին։ Նա հասկանում էր, որ 70 տարվա ընթացքում ժողովրդի մեջ դեռևս չէր արմատավորվել բուն [[քրիստոնեություն]]ը, այլ ուղղակի արտաքնապես այն ընդունվել էր։ Ուրեմն այդ կառույցները, որոնք պետական գանձարանի լուրջ մաս էին կազմում, անիմաստ էին, քանի որ նրանց նպատակը քրիստոնեական բարոյագիտության տարածումն էր։ Փոխարենը նրանց պատճառով տարածվում էր ծուլությունը, կուսանոցների պատճառով կրճատվում էր բնակչության աճը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=479}}</ref>։ Պապը սկսում է կրճատել [[Տրդատ Գ]]-ի ժամանակ եկեղեցիներին շնորհված ահռելի հողերը և տալ զինվորականներին։ Այդ պատճառով հակասություններ են սկսվում Պապի և [[Ներսես Մեծ]]ի միջև։ 372 թվականին մահանում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ներսես ՄԵծը։ Եկեղեցականությունը սկսում է քարկոծել Պապ թագավորին, կարծելով, որ նա է թունավորել Ներսես Մեծին։ Մի շարք բացասական առասպելներ է ձուլվում Պապի անվան շուրջ, որ տարածվում է նաև Հայքի սահմաններից դուրս<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=482}}</ref>։ Ներսես Մեծի մահից հետո Պապը սկսում է փակել աղքատանոցները, կուսանոցները, որոնցում գտնվող կանանց պարտադրում է ամուսնանալ, իսկ տղամարդկանց՝ ծառայության անցնել զորքում։ Նա վերացնում է նաև տասանորդի և պտղի հարկերը, որոնք [[ռամիկ]]ներից տրվում էին եկեղեցուն։ Զուգահեռ կրճատվում են նաև հոգևորականների թիվը։ Ներսես Մեծին հաջորդում է [[Շահակ Ա Մանազկերտցի]]ն, որը Պապի հրամանով այլևս չի մեկնում [[Կեսարիա]] և հայրենի հողում եպիսկոպոսների կողմից ձեռնադրվում է Հայքի կաթողիկոս։ Նրան հաջորդող կաթողիկոսներն այդուհետ ձեռնադրվում են Հայաստանում։ [[Շահակ Ա Մանազկերտցի|Շահակի]] կաթողիկոս նշանակվելը նույնպես վատ է ընդունվում հոգևորականության կողմից, քանի որ դրանով վերջ էր տրվում Լուսավորչի տոհմին և կաթողիկոսական աթոռն անցնում է հին քրմական [[Աղբիանոսյաններ|Աղբիանոսի տոհմին]]։ Սպանդարատ Կամսարականին է վերադարձվում հայրենի [[Շիրակ (գավառ)|Շիրակ]] և [[Արշարունիք]] գավառները, որոնք նրանցից խլվել էին նախորդ [[Արշակունիներ]]ի ժամանակաշրջանում։ Պապը հստակ արձանագրում է, որ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմից]] անկախ քաղաքականություն է վարելու, այդ պատճառով իր դեմ է տրամադրում Վաղես կայսրին<ref name="«Հայաստան» հրատարակչություն">{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=483}}</ref>։ ===== Տարածքային բարեփոխում ===== [[Արշակ Բ]]-ի գերեվարությունից հետո մի շարք հայկական իշխանություններ սկսեցին անջատողական քաղաքականություն վարել և ապստամբել։ Այդ պատճառով մի շարք տարածքներ առանձնացան։ Պապն իր առջև նպատակ էր դրել վերագրավել և միացնել իր պետությանը այն տարածքները, որոնք գրավված էին [[Տիգրան Մեծ]]ի և [[Արտաշես Բարեպաշտ]]ի ժամանակաշրջաններից՝ [[Ուտիք]]ը, [[Գուգարք]]ը, [[Կորճայք]]ը, [[Աղձնիք]]ը և այլ նահանգներ։ Նա հանձնարարում է այդ գերկարևոր առաջադրանքը [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանին]]։ Դրա համար նախ հարկավոր էր վերակազմել հզոր բանակ։ Արհեստավարժ զորքի թիվը հասցվում է շուրջ 100 հազարի<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=478}}</ref>։ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղն]] ամենայն պատասխանատվությամբ սկսում է հայկական նահանգների վերամիավորումը։ Կային նահանգներ, որոնք առանց արյունահեղության հանձնվեցին, իսկ չհանձնվողները ամենայն կատաղությամբ ջախջախվեցին Մուշեղի կողմից։ Ըստ [[Փավստոս Բուզանդ]]ի՝ նույնիսկ մի քանիսին նա խաչ է բարձրացրել։ Երբ նա մի անգամ պատերազմում է [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհի]] հետ և նրան փախուստի մատնում, պարսիկ կանանոցը գերի է մնում Մուշեղի մոտ։ Նա ամենայն հարգանքով է վարվում հարեմի հետ և նրանց հետ է ուղարկում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհի]] մոտ։ Այս քայլը բարձր է գնահատվում շահի կողմից,ով իր գինու բաժակի վրա պատկերել է տալիս սպիտակ ձիու վրա նստած Մուշեղին և ամեն անգամ գինի խմելիս ի պատիվ Մուշեղի ասում էր՝ «Ճերմակաձին գինի խմե»։ Մուշեղ Մամիկոնյանը ազատագրում է նաև [[Ատրպատական]]ի հայկական մասը<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=480}}</ref>։ Ի վերջո ամբողջ Մեծ Հայքի նահանգները նորից միավորվում են, ինչպես եղել էր [[Տիգրան Մեծ]]ի և [[Արտաշես Բարեպաշտ]]ի ժամանակաշրջանում։ ==== Սպանություն ==== Բացի նոր հայրապետի նշանակման շուրջ առաջացած հակասություններից, Պապի հարաբերությունները Վաղեսի հետ հետագայում վատթարացան հռոմեական հրամանատար Տերենտիոսի պատճառով, որը կայսրին գրած նամակներում քննադատել է Պապին և խորհուրդ է տվել գահընկեց անել նրան՝ կանխելու համար նրա հնարավոր անցումը Պարսկաստանի կողմը{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Ըստ Փավստոսի՝ Պապը նաև պահանջել է իրեն հանձնել Կեսարիան և հռոմեական տասներկու այլ քաղաքներ, այդ թվում՝ [[Եդեսիա]]ն՝ որպես Արշակունիների նախկին տիրույթներ: Միևնույն ժամանակ նա բացահայտորեն սիրաշահել է Պարսկաստանին՝ հակառակ սպարապետ Մուշեղի և այլ նախարարների զգուշացումներին՝ չխզել դաշինքը Հռոմի հետ։ Ամմիանոսը, ընդհակառակը, պնդում է, որ Պապը լիովին հավատարիմ է եղել Հռոմին{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Վաղեսը որոշել է մահապատժի ենթարկել Պապին և 373 կամ 374 թվականին նրան հրավիրել է հանդիպման Տարսոն{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Պապը ժամանել է 300 հեծյալ<ref>{{Cite book |title=Լեո «Հայոց Պատմություն» առաջին հատոր |publisher=«Հայաստան» հրատարակչություն |year=196 |location=Երևան |pages=486}}</ref> ուղեկիցներով, սակայն շուտով անհանգստացել է կայսեր բացակայությունից (որը դեռ Անտիոքում էր) և վերադարձել հետ՝ դեպի Հայաստան՝ ճանապարհին հետ մղելով իրեն հետապնդող լեգեոնին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=179}}{{Sfn|Ammianus Ամիանոս Մարկելինոս|2004|pp=387-388}}։ Տերենտիոսը Պապի հետևից ուղարկել է տեղանքին ծանոթ երկու զորավարների՝ վահանակիր հեծելազորի ուղեկցությամբ, նրանցից մեկը հայ էր՝ Դանիելուս անունով, մյուսը՝ իբերացի՝ Բարզիմերես անունով: Նրանց չի հաջողվել գերի վերցնել Պապին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=175}}։ Զորավարներն արդարացել են, թե իբր Պապն օգտագործել է կախարդական ուժեր և մութ ամպով քողարկել իր խմբին, ինչը հիշեցնում է Փավստոսի այն պնդումը, թե Պապը դիվահար էր{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}։ Սա կարող էր լինել պարզապես հարձակում Պապի հեղինակության վրա՝ հիմնված արիոսականների և հեթանոսների հանդեպ նրա համակրանքի վրա: Ամմիանոսը գրում է, որ հպատակները ցնծությամբ դիմավորեցին իրենց արքայի վերադարձը, և նույնիսկ սպանության այս փորձից հետո Պապը դուրս չեկավ Հռոմեական կայսրության դեմ{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Այնուհետև Վաղեսը հրամայել է Տրայանոսի շահել Պապի վստահությունը և սպանել նրան{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}։ 374 կամ 375 թվականին մի բարբարոս պահապան սպանել է Պապին խնջույքի ժամանակ, որը Տրայանոսը կազմակերպել էր երիտասարդ արքայի պատվին{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Ամմիանոսը Վաղեսի հրամանով Պապի սպանությունը նկարագրում է որպես անարդարացի և դավաճանական արարք{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=587}}։ Պապին հավատարիմ մնացած նախարարները գրեթե չբողոքեցին արքայի սպանության դեմ՝ հայկական տարածքում հռոմեական մեծաքանակ բանակի ներկայության պատճառով{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Հռոմի կողմից առաջադրված նոր թեկնածուն՝ Պապի զարմիկ [[Վարազդատ]]ը, ընդունվեց գրեթե բոլորի կողմից{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Վարազդատը մեծացել էր Հռոմում և սկսեց կառավարել Մուշեղ Մամիկոնյանի խնամակալության ներքո{{Sfn|Լենսկի|2002|p=181}}։ Շապուհ Բ-ը երկար ժամանակ փորձել է սիրաշահել Պապին, և վերջինիս սպանությունն ու հռոմեացի դրածոյով փոխարինումը պարսկական զայրույթ առաջացրին, սակայն Շապուհը չներխուժեց և սահմանափակվեց միայն դիվանագիտական քայլերով{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=582}}։ {| class="graytable" |+ Հռոմեացի պատմիչ Ամմիանուս Մարկելինուսը Պապի սպանության մասին | width="25%" |[[Պատկեր:Ammianus Marcellinus 1533 p.3.jpg|alt=|աջից|246x246փքս]] | | width="65%" align="center" |<big>[[Պատկեր:Aquote1.png|ձախից|20x20փքս]] Այս անազնիվ գործով խաբված եղավ վստահությունը․ օտարականի արյունը, որ ցայտում էր փառահեղ սփռոցի վրա հյուրընկալության աստծո աչքի առաջ, հյուրասիրության միջոցին, հյուրասիրության, որ հարգանք է վայելում նույնիսկ [[Սև ծով|Եվքսինյան Պոնտոսի]] կողմերում, այդ արյունը եկավ ավելանալու խնջույքի մասնակիցների հագեցման, որոնք և փախան մեծ սարսափով բռնված։[[Պատկեր:Aquote2.png|աջից|20x20փքս]]</big> | |} == Ամուսնություն և ժառանգներ == Պապն ամուսնացել է հայ ազնվականուհի [[Զարմանդուխտ|Զարմանդուխտի]] հետ, որը նրան պարգևել է երկու որդի՝ [[Արշակ Գ]]-ն (Արշակ) և [[Վաղարշ Գ|Վաղաշ Գ]]-ն{{sfn|Փավստոս Բյուզանդ|1985|loc=[http://www.attalus.org/armenian/pb13.htm#37. 5.37]}}։ Պապի որդիները հետագայում դարձել են Հայաստանի գահակիցներ՝ [[սպարապետ]] [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] կողմից, այն բանից հետո, երբ նա ստիպեց Պապի հաջորդին՝ Վարազդատին, լքել երկիրը{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Բացի այդ, որոշ գիտնականներ կարծում են, որ Վարազդատը եղել է Պապի ապօրինի զավակը{{Sfn|Մալխասյանց|1968|p=51}}{{Sfn|Bedrosian|1983}}։ == Պատմագրություն == Հինգերորդ դարի հայ պատմիչները թշնամաբար են տրամադրված Պապի նկատմամբ և նրան վերագրում են մի շարք մեղքեր, որոնցից գլխավորը Ներսես Ա-ի սպանությունն է{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}։ Փավստոս Բյուզանդը, հիմնվելով վիպական աղբյուրների վրա,{{Sfn|Մալխասյանց|1968|p=50}} Պապին պատկերում է որպես բացարձակ չարիք և ի ծնե դևերով, ինչը նրան դրդել է կատարել այնպիսի մեղքեր, ինչպիսիք են սոդոմիան և անասնապղծությունը{{Sfn|Փավստոս Բյուզանդ|1985}}{{Sfn|Գարոսյան|1989}}{{Sfn|Դրայվերս|2016}}։ Պապի հանդեպ այս վերաբերմունքը բացատրվել է թագավորի և [[Հայ Առաքելական եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև առկա խնդրահարույց հարաբերություններով, որոնք առաջացել են նրա կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] խրախուսման և եկեղեցու ուժն ու ազդեցությունը սահմանափակելու ջանքերի պատճառով{{Sfn|Գարոսյան|1989|pp=397–398}}{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}։ Հռոմեացի պատմիչ Ամմիանուս Մարկելինուսը, որը, ի տարբերություն դասական հայ պատմիչների, Պապի ժամանակակիցն էր, երիտասարդ թագավորի մասին ավելի դրական պատկեր է ներկայացնում, նա գովաբանում է նրան քաջության ու խելացիության համար և նկարագրում է, որ իր դեմ ուղղված առաջին մահափորձից փախչելուց հետո նա «մեծագույն խնդությամբ ընդունվեց իր հպատակների կողմից»{{Sfn|Գարոսյան|1997|p=91}}{{Sfn|Լենսկի|2002|p=180}}{{Sfn|Մանանդյան|1957|p=210}}։ Ավելի ուշ շրջանի հայ պատմաբանները վերագնահատել են Պապին դրական լույսի ներքո՝ նրան համարելով եկեղեցամետ պատմիչների անարդար զոհ և արժևորելով հայկական միապետությունն ամրապնդելու ու դժվարին պայմաններում անկախ արտաքին քաղաքականություն վարելու նրա փորձերը{{Sfn|Սարգսյան|1983}}{{Sfn|Լեո|1966|pp=481–483}}։ Փավստոսի կողմից Պապին վերագրվող մի շարք «չարագործություններ» վերամեկնաբանվեցին որպես թագավորի ջանքեր՝ ուղղված պատերազմից տուժած Հայոց թագավորության կայունացմանը և վերաբնակեցմանը{{Sfn|Մանանդյան|1957|loc=p. 211: «Փավստոսը խստորեն քննադատում է Պապի մի քանի այլ գործեր, որոնք, թվում է, պետական միջոցառումներ էին իր ամայացած և անհանգիստ երկրի խաղաղեցման ու վերաբնակեցման համար: Փակելով կուսանոցները, ինչպես կարող ենք եզրակացնել Փավստոսի վկայություններից, Պապը հրամայել էր կույսերին ամուսնանալ, թույլատրել էր ամուսնալուծությունը... և նրա ամենամեծ հանցանքն այն էր, որ նա հանդուրժող էր հեթանոս հայերի նկատմամբ»}}։ Որոշ այլ ժամանակակից պատմաբաններ Պապին ավելի քիչ դրական են գնահատել{{Sfn|Դրայվերս|2016|p=588}}{{Sfn|Լենսկի|2002|p=177}}։ Նոել Լենսկու տեսանկյունից՝ Պապը հավանաբար դժվարանում էր կառավարել մի թագավորություն, որը դեռևս ուշքի էր գալիս Շապուհ Բ-ի պատճառած ավերածություններից, ինչը նրան դրդեց կայացնել սխալ որոշումներ, որոնք էլ ի վերջո հանգեցրին նրա անկմանը{{Sfn|Լենսկի|2002|p=177}}։ == Հիշատակ == 2026 թվականի հունիսին [[Երևան քաղաքի ավագանի|Երևանի ավագանու]] որոշմամբ քաղաքի կենտրոնական [[Պապ թագավորի փողոց|Ամիրյան փողոցը]] անվանափոխվել է Պապ թագավորի անվամբ<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Մատենագիտություն == === Սկզբնաղբյուրներ === * {{Cite book |last=Ամիանոս Մարկելինոս |title=The Later Roman Empire (A.D. 354–378) |publisher=Penguin Books |year=2004 |isbn=0-14-044406-8 |location=Harmondsworth, Middlesex, England |translator-last=Hamilton |translator-first=Walter}} * {{Cite book |last=Մովսես Խորենացի |url=https://archive.org/details/xorenatsi1913 |title=Մովսիսի Խորենացւոյ Պատմութիւն Հայոց |year=1913 |editor-last=Աբեղյան |editor-first=Մ. |location=Թիֆլիս |language=hy |editor-last2=Հարությունյան |editor-first2=Ս. |editor-last3=Մալխասյանց |editor-first3=Ստ.}} * {{Cite book |last=Փավստոս Բյուզանդ |url=http://www.attalus.org/armenian/pbtoc.html |title=Հայոց պատմություն |year=1985 |location=New York |translator-last=Bedrosian |translator-first=Robert}} === Գրականություն === *{{Cite encyclopedia |year=1948 |title=Հայոց անձնանունների բառարան |publisher=Պետական համալսարանի հրատարակչություն |location=Երևան |url=http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=35&dt=HY_HY&pageNumber=2305 |last=Աճառյան |first=Հրաչյա |volume=IV |pages=222–224 |language=hy}} *{{Cite journal |last=Բեդրոսյան |first=Ռոբերտ |date=1983 |title=Սպարապետությունը Հայաստանում չորրորդ և հինգերորդ դարերում |url=https://ia801600.us.archive.org/29/items/TheSparapetutiwnInArmeniaInTheFourthAndFifthCenturies_667/sparapet.pdf |journal=[[Armenian Review]] |volume=36 |issue=2 |pages=6–46}} *{{Encyclopædia Iranica|volume=1|fascicle=8|title=Albania|first=M. L.|last=Շոմոն|year=1985|pages=806-810|url=https://iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm}} *{{Cite book |last=Դրայվերս |first=Յան Վիլեմ |title=Diwan: Studies in the History and Culture of the Ancient Near East and the Eastern Mediterranean |publisher=Wellem |year=2016 |isbn=978-3-941820-24-1 |volume=68 |location=Duisburg |pages=571–590 |chapter=Ammianus Ամիանոս Մարկելինոս, King Pap and the Dominance over Armenia}} *{{Cite book |last=Գարսոյան |first=Նինա |title=Հայ ժողովուրդը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը |publisher=St. Martin's Press |year=1997 |isbn=0-312-10169-4 |editor-last=Հովհաննիսյան |editor-first=Ռիչարդ |volume=1 |location=New York |chapter=Արշակունիների դինաստիան}} *{{Cite book |last=Գարսոյան |first=Նինա Գ. |url=https://books.google.com/books?id=ZSnXAAAAMAAJ |title=Փավստոս Բյուզանդին վերագրվող էպիկական պատմությունները |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, Massachusetts}} *{{Cite journal |last=Գարսոյան |first=Նինա |date=2013 |title=Հայոց թագավոր Արշակ Բ-ի խնդրահարույց ամուսնությունները |journal=[[Studia Iranica]] |volume=42 |issue=1 |pages=57–70}} *{{Cite journal |last=Գրեյթրեքս |first=Ջեֆրի |year=2000 |title=387 թվականի Հայաստանի բաժանման նախապատմությունը և հետևանքները |url=https://www.academia.edu/2450524 |journal=The Ancient History Bulletin |volume=14 |pages=35–48 |issn=0835-3638}} *{{Cite book |last1=Հաճիկյան |first1=Ագոպ Ջեկ |title=Հայ գրականության ժառանգությունը. տասնութերորդ դարից մինչև մեր օրերը |last2=Բասմաջյան |first2=Գաբրիել |last3=Ֆրանչուկ |first3=Էդվարդ Ս. |last4=Ուզունյան |first4=Նուրհան |date=2005 |publisher=Wayne State University Press |isbn=0-8143-3221-8 |location=Detroit, Michigan}} *{{Cite book |last=Լենսկի |first=Նոել |url=https://books.google.com/books?id=paowDwAAQBAJ |title=Կայսրության անկումը. Վաղեսը և հռոմեական պետությունը IV դարում |publisher=University of California Press |year=2002 |isbn=978-0-520-28389-3}} * {{Cite book |last=Լեո |url=http://tert.nla.am/archive/HAY%20GIRQ/Ardy/1951-1980/Լեո_1966.pdf |title=Հայոց պատմություն, ա. հատոր |publisher="Հայաստան" հրատարակչություն |year=1966 |series=Երկերի ժողովածու |volume=I |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մալխասյանց |first=Ստեփան |title=Փավստոս Բյուզանդ, Պատմություն Հայոց |publisher="Հայաստան" հրատարակչություն |year=1968 |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Մանանդյան,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/204/mode/2up |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հ. Բ, մասն Ա |publisher=Հայպետհրատ |year=1957 |location=Երևան |language=hy}} * {{Cite book |last=Մուրադյան |first=Եղիազար |url=https://archive.org/details/knnakanpatmutiw01muragoog |title=Քննական պատմութիւն Արշակ Երկրորդի եւ անոր Պապ որդւոյն |publisher=Հայ. Տպ. "Արաքս" |year=1900 |location=Ալեքսանդրիա |language=hy}} * {{Cite book |last=Օրմանյան |first=Մաղաքիա |url=http://ter-hambardzum.net/wp-content/uploads/2013/04/341_Azgapatum_1.pdf |title=Ազգապատում |publisher=Տպ. Սևան |year=1959 |volume=I |location=Բեյրութ |language=hy}} * {{Cite encyclopedia |year=1983 |title=Պապ |encyclopedia=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |location=Երևան |url=https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/128 |last=Սարգսյան |first=Գ. |editor-last=Համբարձումյան |editor-first=Վիկտոր |volume=9 |pages=128–129 |language=hy}} * {{Cite book |last=Ստեփանյան |first=Ալբերտ |url=http://publishing.ysu.am/files/Stepanyan%20_Khorenica-1626178859-.pdf |title=Khorenica: Studies in Movses Khorenatsi |publisher=ԵՊՀ հրատարակչություն |year=2021 |isbn=978-5-8084-2514-9 |location=Երևան}} * {{Cite book |last=Տերյան |first=Աբրահամ |title=Patriotism and Piety in Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory |date=2005 |publisher=St Vladimir's Seminary Press |isbn=978-0-88141-293-2}} == Գրականություն == * Հայ ժողովրդի պատմություն, ութ հատորով, ՀՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակություն, հատոր II, Երևան, 1984 թ., էջ 102-106։ * Հրանդ Արմէն, Պապ Արշակունի, Երուսաղէմ, 1958 թ.։ * Մաղաքիա Արքեպիսկոպոս Օրմանեան, Ազգապատում, հ. Ա, Երևան, 2001 թ.։ * Փավստոս Բուզանդ, Հայոց Պատմություն, Ստ. Մալխասյանցի աշխարհաբար թարգմանությունը, նրա ներածությամբ և ծանոթագրություններով, Երևան, 1947 թ.։ * Փավստոս Բուզանդ, Հայոց Պատմություն, Սովետական գրող հրատարակչություն, Երևան, 1977 թ.։ * Եղիազար Մուրադեան, Քննական Պատմութիւն Արշակ Երկրորդի և անոր Պապ որդւոյն, Աղեքսանդրիա, Արաքս տպարան, 1900 թ.։ * Ստեփան Զորյան, Պապ թագավոր, ակադեմիկոս Սուրեն Երեմյանի պատմական ակնարկ-հոդվածով, Երևան, 1944 թ.։ * Գևորգ Հովհաննիսյան, Հայոց Տերերը, Երևան, 2012 թ.։ * Հակոբ Մանանդյան, Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հատոր Բ, մասն Ա, Հայպետհրատ, Երևան, 1957 թ․, էջ 189-221։ * {{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Մանանդյան,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/190/mode/2up |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության, հատոր Բ, մասն Ա |publisher=Հայպետհրատ |year=1957 |location=Երևան |pages=189-222}}։ == Արտաքին հղումներ == * [http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html Գնդապետ Սարգիս Սարգսյան, Հայ ռազմական արվեստի պատմությունից, գլուխ 8, պար. 2, պար. 3, էջ 165-174, Երևան, 1969] * [https://archive.org/stream/knnakanpatmutiw01muragoog#page/n51/mode/2up/ Եղիազար Մուրադեան, Քննական Պատմութիւն Արշակ Երկրորդի և անոր Պապ որդւոյն, Աղեքսանդրիա, Արաքս տպարան, 1900թ.:] * [http://freebooks.do.am/load/step%27an_zoryan_pap_t%27agavor_na_online_tarberak/16-1-0-1970/ Ստ. Զորյան, Պապ թագավոր, պատմավեպ, ակադեմիկոս Ս.Երեմյանի պատմական ակնարկ-հոդվածով] {{Հայոց արքաներ}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Wikidata/FamilyTree}} {{s-start}} {{s-hou|Արշակունյաց հարստություն||353||374|}} {{s-bef|before=[[Արշակ Բ]] 350-368}} {{s-ttl|title=Պապ|years=370-374}} {{s-aft|after=[[Վարազդատ]] 374/375–378}} {{s-end}}{{Արշակունիների արքայատոհմ}} {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=128}} [[Կատեգորիա:Արշակունիների թագավորության արքաներ]] [[Կատեգորիա:Սպանված միապետներ]] m3jhvxwbozfaphr8x60jl5u8h883dqc 0 19624 10806622 10675500 2026-06-30T09:00:17Z ~2026-37612-23 173458 /* Կառուցվածք */ 10806622 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Միջնադարյան գրականություն |Գլխազարդ = այո |Բնօրինակ անվանում = Պատմություն Հայոց |Վստահություն = բարձր |Այլընտրելի անուններ = |Այլընտրելի բնօրինակ անուններ = Հայոց Պատմություն |Այլընտրելի հայերեն անուններ = |Պատկեր = Moses of Chorene (manuscript X-XIth centuries).jpg |Պատկերի գրություն = Պատառիկ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» ձեռագրից (X-XIդդ) |Զարդ = այո |Հեղինակ = [[Մովսես Խորենացի]] |Գրվելու տարեթիվ = |Լեզու = հայ |Շարք = |Թեմա = Հայոց պատմություն |Ժանր = պատմական ժամանակագրություն |Ոճ = |Ծավալ = |Ժամանակաշրջան = |Հաստատվում է = |Հակասում են = |Տարբերակներ = |Կապված է = |Աղբյուրներ = |Բովանդակություն = |Գործող անձինք = |Հրատարակում = |Ձեռագրեր = |Պահպանում = |Բնագիր = |Երկիր1 = Հայաստան |Երկիր2 = |Երկիր3 = |Հղում = https://digilib.aua.am/book/286/ |Վիքիդարան = }} '''«Պատմություն Հայոց»''' կամ «'''Հայոց Պատմություն»,''' [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] գրած գլխավոր երկը, հայ միջնադարյան պատմագիտական մտքի գլուխգործոցներից մեկը։ Պարունակում է արժեքավոր տեղեկություններ [[Հայաստան]]ի և հարևան երկրների պատմության և պատմական աշխարհագրության վերաբերյալ։ Բացառիկ դեր է ունեցել հայ հասարակական-քաղաքական մտքի, ազգային-քաղաքական գիտակցության ձևավորման մեջ։ Մովսես Խորենացին «հայոց պատմահայրն» է, «քերթողահայրը»։ Հայերը նրան տվել են այդ տիտղոսները, քանի որ նա մեզ է հասցրել հայոց ամբողջական պատմությունը՝ հայոց մեծերի ծննդաբանությունից մինչև իր ապրած ժամանակները։ == Գրելու պայմաններ == Ինչպես հաղորդում է ինքը՝ հեղինակը, «Հայոց պատմությունը» գրվել է իշխան [[Սահակ Բ Բագրատունի|Սահակ Բագրատունու]] խնդրանքով<ref>{{Cite news |title=Մովսես Խորենացի {{!}} Հայոց պատմություն {{!}} համառոտ |url=http://www.tarntercum.ru/2015/07/blog-post_46.html |access-date=2017 թ․ մարտի 24 |newspaper=Տարընթերցում}}</ref>։ Աշխատության սկզբում օգտվելով առիթից՝ Խորենացին սուր քննադատության է ենթարկում հայոց հին թագավորներին և իշխանների «անիմաստասեր բարքը», քանի որ նրանք հոգ չեն տարել, որ իրենց ժամանակն ու գործերը գրի առնվեն։ Շարադրանքի ընթացքում պատմիչը հաճախ է խոսքն ուղղում պատվիրատուին, կարևորում նրանից ստացած առաջարկությունները կամ մերժում այս կամ այն ցանկությունը։ Մի տեղ Խորենացին նույնիսկ անթաքույց խստությամբ հանդիմանում է իշխանին պարսկական «անիմաստ ու անճաշակ» առասպելների նկատմամբ ունեցած հետաքրքրասիրության համար։ «Հայոց պատմությունը» ընդրգկում է [[հայ|հայ ժողովրդի]] ձևավորումից մինչև [[5-րդ դար]] ընկած պատմությունը և իրենից ներկայացնում է հին հայկական [[առասպել]]ների, հեթանոսական սովորույթների և այլ ժողովուրդների հետ հայերի կապերի մասին նյութերի ամենահարուստ աղբյուրը։ == Կառուցվածք == Խորենացու «Պատմություն Հայոց» երկը ներկայիս վիճակով բաղկացած է 3 մասից։ Առաջին գիրքը կազմված է 32 գլխից, կրում է «Հայոց մեծերի ծննդաբանությունը» վերնագիրը և հիմնականում պանծացնում է հայոց [[Հայկ նահապետ|Հայկ]], [[Արամ թագավոր|Արամ]], [[Արա Գեղեցիկ]] նահապետներին, [[Պարույր Սկայորդի]], [[Երվանդ Սակավակյաց]], [[Տիգրան Մեծ]] թագավորներին։ Երկրորդ գիրքը կոչվում է «Միջին պատմություն մեր նախնիների», կազմված է 92 գլխից և ընդգրկում է [[Հայաստան]]ում [[Արշակունի թագավորություն|Արշակունիների թագավորության]] շրջանի պատմությունը՝ մինչև [[Տրդատ Մեծ]] «Մեր հայրենիքի պատմության ավարտը» խորագրով վերջին գիրքը կազմված է 68 գլխից և արտացոլում է Տրդատ արքայի մահից հետո Հայաստանի քաղաքական կյանքում աստիճանաբար տեղի ունեցած անկումը՝ մինչև ազգային պետականության կորուստը, ինչպես նաև հայ գրերի գյուտը, [[Սահակ Պարթևի]] ու [[Մեսրոպ Մաշտոցի]] վախճանը։ Այս գրքերից յուրաքանչյուրն իր հերթին բաժանվում է մանր գլուխների, որոնք ունեն իրենց վերնագրերը։ Ժ դարի պատմիչ [[Թովմա Արծրունի]]ն վկայում է, որ Խորենացին իր «Պատմության» շարադրանքը հասցրել է մինչև Հռոմեական (Բյուզանդական) [[Զենոն]] կայսեր ժամանակը (474-475 թթ., ապա՝ 475-491 թթ.( Իր «Պատմություն Հայոց» երկի շարադրանքը Խորենացին սկսել է [[արարչագործություն|արարչագործությամբ]] և Հայկ Նահապետի կողմից մղված անկախության պատերազմով և Խոշապի ճակատամարտով (ըստ ավանդության՝ մ.թ.ա. 2492 թ. օգոստոսի 11)։ '''Նկատառումներ''' Առաջին գիրքը պատմագրական առումով իրենից ներկայացնում է հայ ժողովրդի սկզբնական պատմական զարգացման դարաշրջանների տիրակալների ցանկը (որոշակի ժամանակագրական խառնաշփոթով)՝ զուգահեռ ներկայացված օտարերկրյա կառավարիչների ցանկերը։ * ''Նահապետների ժամանակաշրջան'' — Հաբեթ , Գամեր, Թիրաս, Թորգոմ, Հայկ (ըստ Մ.Խորենացու՝ Բաբելոնյան աշտարակաշինության ժամանակակիցը /մ.թ.ա. III հազարամյակի սկիզբ/), * ''Արմի քաղաքի ժամանակաշրջան /Արմանում /'' — Արամանյակ, Արամայիս (ըստ Մ.Խորենացու՝ Արմավիր քաղաքի հիմնադիրը /մոտ XXV-XXIII դդ. մ.թ.ա./), * ''Հայասայի ժամանակաշրջան /Հայասա-Ազզի/'' — Ամասիա (Մարիաս՝ Հայասայի առաջին տիրակալը /մ.թ.ա. մոտ XV դար/), Գեղամ, Հարմա, * ''Նաիրի երկրի ժամանակաշրջան'' — Զարմայր (ըստ Մ.Խորենացու՝ Տրոյական պատերազմի մասնակից /մ.թ.ա. XII դարի սկիզբ/), Պերճ, Արբուն, Բազուկ, Խոյ, * ''Արարատյան /ՈՒրարտական/ ժամանակաշրջան'' — Արամ (ըստ Մ.Խորենացու՝ հայոց պետականության հիմնադիր, նույնացվում է Արամուի/Արամեի հետ - մ.թ.ա 860-844 թ.թ.), Արա Գեղեցիկ, Կարդոս, Արայան Արա, Անուշավան Սոսանվեր, * ''Սիսակյան /Ասքանազյան/ ժամանակաշրջան'' — Հուսակ, Կայպակ, Սկայորդի, Պարույր (ըստ Մ.Խորենացու՝ Աշշուրբանապալի ժամանակակիցը /մոտ մ.թ.ա. 669-627 թթ./), Հրաչյա, Փառնավազ, Պաճույճ, Կոռնակ, Փավոս, Մեծ Հայկակ, * ''Երվանդունիների ժամանակաշրջան'' — Երվանդ Սակավակյաց, Տիգրան (ըստ Մ.Խորենացու Կյուրոս Մեծի ժամանակակիցը /մ.թ.ա. 559-530 թթ./), Վահագն, Առավան, Ներսեհ, Զարեհ, Արմոգ, Բագամ, Վահան, Վահե (ըստ Մ.Խորենացու՝ Ալեքսանդր Մակեդոնացու ժամանակակիցը /մ.թ.ա. 336 - 331 թթ. /): == Բովանդակություն == [[Պատկեր:MosesOfChorene Amsterdam1695.png|մինի|Էջ «Հայոց պատմության» 1695 թ. Ամստերդամի տպագիր հրատարակությունից]] Գրքի բովանդակության էական գիծը հայրենասիրությունն է, որը դրսևորվում է որպես պետականության ձգման, «բնիկ տերերի» տիրակալության վերականգնման գաղափարը։ Պատմիչի նպատակն է իր ժամանակակիցների մեջ արթնացնել ազգային, հայրենասիրական ոգի, նրանց մղել ազատագրական սխրանքի։ Խորենացին հայ ժողովրդի ծագումը կապում է աստվածաշնչյան «արդար և կատարյալ» մարդու՝ [[Նոյ|Նոյ նահապետի]] սերնդի հետ՝ ապահովելով հայության պատվավոր տեղը աշխարհի հնագույն ժողովուրդների ընտանիքում։ Նույն նպատակով պատմիչը հայոց անցյալից ընտրում և ներկայացնում է հատկապես քաջ ու կորովի առաջնորդների։ «Ես սիրում եմ ըստ քաջության այսպես կոչել՝ Հայկ-Արամ-Տիգրան, -ասում է հեղինակը, -քանզի քաջերի սերունդները քաջերն են, իսկ նրանց միջև եղածներին և ինչպես կամենում է՝ թող կոչի։» Խորենացու համար ազգի նախահայր Հայկը նախընտրելի հերոս է՝ իր ազատասիրական ոգով, բռնակալի նկատմամբ դրսևորած անհանդուրժողականությամբ, ըմբոստ խիզախությամբ։ Արամն ընդօրինակելի է հայրենիքի հանդեպ ունեցած նվիրումով, Տիգրանը՝ Հայաստանի կորցրած տարածքները հետ գրավելու, ազգային բանակը վերազինելու, երկիրն ամեն տեսակի բարիքներով հարստացնելու վճռականությամբ։ Բնութագրելով Տիգրանին՝ պատմիչը չի թաքցնում իր նպատակը. «Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիության բարքն ու խոհեմությունը, չի ուրախանա նրա հիշատակությամբ և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել»։ Խիստ ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ քրիստոնյա եպիսկոպոս Խորենացու իդեալականացրած հայ առաջնորդներից ու թագավորներից (Հայկ, Արամ, Տիգրան) ոչ մեկը քրիստոնյա չէ։ Ավելին, Պատմահայրը նշում է, որ այս երեքը արյունով հայ էին։ Այս ամենը խոսում է Խորենացու ազգային ուժեղ զգացումների, վերկրոնական և համազգային դիրքորոշման, ինչպես նաև հայ քաղաքական մտքի մեջ Խորենացու՝ որպես ազգայնականության հիմնադրի, բացառիկ դերի մասին։ Խորենացին բացառիկ նշանակություն է տալիս պատմագրական երկերի ստեղծմանը։ Այդպիսի գրվածքների ընթերցմամբ «աշխարհում կարգերի գիտություն ենք ձեռք բերում և քաղաքական կարգեր սովորում», ասում է Խորենացին։ Հայոց անցյալի մասին աշխատություններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը Խորենացին հիմնավորում է նաև իր հայտնի բացատրությամբ. «Թեպետ մենք փոքր ածու ենք, թվով սահմանափակ և զորությամբ տկար. շատ անգամ օտար թագավորություններից նվաճված, սակայն մեր երկրում էլ քաջության շատ գործեր են կատարվել՝ գրի ու հիշատակության արժանի...»։ == «Հայոց պատմության» գեղարվեստական արժեքը == Իր երկը Մովսեսը շարադրել է աշխույժ և համաչափ։ Նա կյանք է տվել իր պատմությանը նկարագրություններով, որոնցից է Երվանդակերտ քաղաքի նկարագրությունը։ Այդ քաղաքը նա համեմատել է չքնաղ կնոջ դեմքի հետ։ Խորենացին իր պատմության մեջ օգտագործել է մի շարք ասույթներ, որոնք հետագայում դարձել են թևավոր խոսքեր։ Ահա դրանցից մի քանիսը. * Քաջերի սահմանը նրանց զենքն է, որքան կտրում է, այնքան էլ գրավում է։ * Քաջերի սերունդները քաջեր են։ * Չկա ստույգ պատմություն առանց ժամանակագրության։ * Մահկանացուների ժամանակը կարճ է և անհայտ։ Խորենացին այս պատմության մեջ արտահայտել է իր զգացումները՝ ուրախությունը, տխրությունը, հպարտությունը, վիշտն ու իղձը։ Խորենացու նպատակն է եղել տեսնել իր հայրենիքը միասնական, հզոր ու լուսավոր։ == Գրականություն == * [[Ղևոնդ Ալիշան]], Յաղագս Մովսիսի Խորենեցւոյ Դ. անուանեալ գրոցն պատմութեան։ «Բազմավէպ», 1851, № 5։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://digilib.aua.am/book/286/ Պատմութիւն Հայոց] * [https://krtaditak.am/խորենացու-հայոց-պատմությունը/ Խորենացու «Հայոց պատմությունը»] * [https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etcs/arm/mokhor/mokho.htm Հայոց Պատմություն, Մովսես Խորենացի] {{Հայկական գիր և գրականություն}} [[Կատեգորիա:Գրքեր Հայաստանի պատմության մասին]] [[Կատեգորիա:Հայ միջնադարյան գրականություն]] oodelcrcw0vihrjwjj6epdjsk0lhenw 0 38941 10806358 10774568 2026-06-29T16:35:03Z Խմբագրող 136173 Խմբագրող տեղափոխեց էջը «[[Սուլայման (խալիֆա)]]»-ից «[[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք]]» 10774568 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Սուլայման Իբն Աբդ ալ Մալիքը''' ([[արաբերեն|արաբ.]]՝ ''' سليمان بن عبد الملك '''), [[Օմայանների խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] VIII-րդ դարի [[խալիֆա]]ներից մեկն էր, գահակալել է կարճ ժամանակ՝ [[715]] թվականից [[717]]-ը։ Ծնվել է մոտ [[674]]-ին։ Խալիֆա [[Աբդ ալ Մալիք (խալիֆա)|Աբդ ալ Մալիքի]] որդին էր, 715 թվականին հաջորդել է եղբորը՝ [[Վալիդ I (խալիֆա)|Վալիդ I]]-ին։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն | Նախորդող = [[Վալիդ I (խալիֆա)|Վալիդ I]] <br>[[705]] – [[715]] | Հաջորդող = [[Օմար II (խալիֆա)|Օմար II]] <br>[[717]] – [[720]] | Ցուցակ = Օմայան խալիֆա<br>Սուլայման | Տարիներ = 715 - 717 | bcolor = #fafff6 | color = #CCFFBF }} {{Օմայան խալիֆաներ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Կենսագրություն-անավարտ}} [[Կատեգորիա:Քաղաք հիմնադրած անձինք]] [[Կատեգորիա:Օմայանների խալիֆայություն]] [[Կատեգորիա:Օմայաններ]] 6qad2clwqjlqcs7a2ktlwfynofftimc 10 47631 10806410 6190152 2026-06-29T17:59:12Z Սահակ 24 10806410 wikitext text/x-wiki [https://metacritic.com/movie/{{{1|{{{id}}}}}} «{{{2|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}»]{{ref-en}} ֆիլմը [[:en:Metacritic|Metacritic]] կայքում:<noinclude> [[Կատեգորիա:Կաղապարներ:Արտաքին հղումներ:Կինեմատոգրաֆիա]] </noinclude> pd9ekq44g7s4hd2hzseeusjc4d2tld6 10806411 10806410 2026-06-29T17:59:37Z Սահակ 24 10806411 wikitext text/x-wiki [https://metacritic.com/movie/{{{1|{{{id}}}}}} «{{{2|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}»]{{ref-en}} ֆիլմը [[Metacritic]] կայքում։<noinclude> [[Կատեգորիա:Կաղապարներ:Արտաքին հղումներ:Կինեմատոգրաֆիա]] </noinclude> 5li7os37zqsso58p7fws4l03y8dog9n 0 50739 10806557 10142758 2026-06-30T05:50:20Z Alex39K 78281 10806557 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} '''Ֆիզիկոսի օրը''' ավանդական ամենամյա մասնագիտական տոն է, որ նշվում է աշխարհի տարբեր գիտական և ուսումնական հաստատություններում։ == Տոնի պատմությունը == Տոնը առաջին անգամ նշվել է [[Մոսկվայի Պետական Համալսարան]]ի Ֆիզիկայի ֆակուլտետում [[1960]] թ. == Տոնի նկարագրությունը == Ֆիզիկոսի օրը ավանդաբար նշվում է շատ ուրախ մթնոլորտում։ Դասախոսները և ուսանողները հիշում են ծիծաղելի պատմություններ, միասին կատակում, երգում, պարում, ուրախանում են Կազմակերպվում են հետաքրքրաշարժ մրցույթներ, խնջույքներ։ Երբեմն ''Ֆիզիկոսի օրը'' նշվում է մի քանի օր շարունակ։ == Ֆիզիկոսի օրը ԵՊՀ-ում == Ֆիզիկոսի օրը ավանդաբար նշվել է [[Երևանի Պետական Համալսարան]]ի Ֆիզիկայի ֆակուլտետում։ Առաջին անգամ այն նշվել է 1973 թվի ապրիլին, նախաձեռնող խումբը վարում էին ուսանողներ Ալեքսանդր Քեչեկը, Վահրամ (Վլադիմիր) Մխիթարյանը և [[Վահագն Գուրզադյան]]ը։ Երկօրյա ծրագիրը հագեցած էր ուրախ մրցույթներով, քննարկումներով, հանդիպումներով։ Ներգրավված էր ֆիզիկայի ֆակուլտետում գործող «Ինքնաեռի մոտ» մաթեմատիկական ակումբը, որ վարում էին Բարձրագույն մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ պրոֆեսոր [[Հանրի Ներսիսյան]]ը և այդ ամբիոնի դասախոս Գայանե Գրիգորյանը։ Ուսանողների հանդիպում էր կազմակերպվել պատվավոր հյուրերի՝ ԳԱ ակադեմիկոս [[Գրիգոր Ղարիբյան]]ի և ԳԱ թղթակից-անդամ [[Գրիգոր Գուրզադյան]]ի հետ։ ԵՊՀ միջոցառումներին սովորաբար ժամանում էին հյուրեր՝ ուսանողներ [[Մոսկվա]]յի, [[Թբիլիսի]]ի, [[Օդեսա]]յի և այլ քաղաքների բուհերից, իսկ ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետի պատվիրակությունը մասնակցում էր այնտեղի միջոցառումներին։ [[Պատկեր:1978 DF1.jpg|մինի|Ֆիզիկոսի օրը ԵՊՀ-ում, 1978 թ․; Արքիմեդի հանդիսավոր ժամանումը։]] [[Պատկեր:1978 DF2.jpg|մինի|Ֆիզիկոսի օրը ԵՊՀ-ում՝ կենտրոնում Էռնա Դանիելյան, 1978 թ․։]] Հայաստանի անկախացումից հետո այդ ավանդույթը խախտվեց, սակայն վերականգնվեց [[2006]] թվականին։ Տոնը ԵՊՀ-ում նշվում է ապրիլ ամսվա կեսերին։ == Ֆիզիկոսի օրը այլ համալսարաններում == [[Սանկտ Պետերբուրգի Պետական Համալսարան]]ի Ֆիզիկայի ֆակուլտետում Ֆիզիկոսի օրը նշվում է ապրիլի առաջին շաբաթ օրվան հաջորդող ուրբաթ օրը, իսկ [[Կազանի Պետական Համալսան]]ում՝ մայիսի սկզբին։ [[Պատկեր:1973 Fisica.jpg|մինի|Հրավիրատոմս, 1973 թ․:]] == Արտաքին հղումներ == * [http://ysu.am/site/index.php?lang=3&page=2&id=3349 Ֆիզիկոսի օրը]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} [[Երևանի Պետական Համալսարան]]ում * [http://df.ff.phys.spbu.ru/ Ֆիզիկոսի օրը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101221220820/http://df.ff.phys.spbu.ru/ |date=2010-12-21 }} Սանկտ Պետերբուրգի Պետական Համալսարանի Ֆիզիկայի ֆակուլտետում * [http://df.fizteh.ru/ Ֆիզիկոսի օրը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110324063115/http://df.fizteh.ru/ |date=2011-03-24 }} [[Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ]]ում * [http://www.dubinushka.ru/dfinfo.php Ֆիզիկոսի օրը] [[Մոսկվայի Պետական Համալսարան]]ում [[Կատեգորիա:Մասնագիտական տոներ]] {{Անավարտ}} lwiv1xtnexxka3gnwj91lvm0g2gebkp 0 53576 10806545 10479075 2026-06-30T03:17:31Z Oursana 21563 /* Պատկերասրահ */ _+Rogier van der Weyden (1399 - 1464) - Portrait of a Young Woman with a White Headdress - 545D - Gemäldegalerie.jpg 10806545 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Նկարիչ}} '''Ռոգիր (Ռոջեր) վան դեր Վայդեն (Վեյդեն)''' {{lang-fr|Rogier van der Weyden}} նախկինում '''Rogier de la Pasture''' ({{ԱԾ}}), նիդերլանդացի նկարիչ։ Իր կենդանության օրոք իսկ համարվում էր իր ժամանակի Նիդերլանդների մեծագույն նկարիչներից մեկը։ Արվեստի պատմաբաններից շատերի կարծիքով նա, [[Յան վան Էյկ]]ի հետ մեկտեղ, սկզբնավորել է վաղ շրջանի նիդերլանդական կերպարվեստը և նշանակալի ազդեցություն թողել գեղարվեստի հետագա զարգացման վրա<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/641351/Rogier-van-der-Weyden britannica.com]</ref>։ [[Պատկեր:Rogier van der Weyden 029.jpg|մինի|200px|Ռոգիր վան դեր Վեյդեն. ''Երիտարասարդ կնոջ դիմանկար'', Գեղանկարչական պատկերասրահ, [[Բեռլին]]]] == Պատկերասրահ == <gallery> Rogier van der Weyden (1399 - 1464) - Portrait of a Young Woman with a White Headdress - 545D - Gemäldegalerie.jpg|Երիտասարդ կնոջ դիմանկար. [[Բեռլինի պատկերասրահ]] Rogier van der Weyden 008.jpg|Ավետում. [[Հին պինակոտեկ]], Մյունխեն Rogier van der Weyden 009.jpg|Մոգերի երկրպագությունը. [[Հին պինակոտեկ]], Մյունխեն Rogier van der Weyden 024.jpg|Ֆրանչեսկո դ'Էստեի դիմանկարը. [[Մետրոպոլիտեն թանգարան]], [[Նյու Յորք]] Rogier van der Weyden 028.jpg|Կնոջ դիմանկար. [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] Van-der-Weyden-Pieta.jpg|Պիետա. 1450 թ. [[Պրադո թանգարան (Մադրիդ)|Պրադո]], [[Մադրիդ]] Rogier van der Weyden 013.jpg|Գերեզման իջեցնելը. 1450. [[Ուֆֆիցի]], [[Ֆլորենցիա]] Rogier van der Weyden 016.jpg|Խաչից իջեցնելը. մինչև 1443 թ., [[Պրադո թանգարան (Մադրիդ)|Պրադո]], [[Մադրիդ]] Rogier van der Weyden - Exhumation of St Hubert - WGA25714.jpg|Սբ. Հուբերտի մասունքների ձեռքբերումը. 1437 Confirmation VanderWeyden.png|Եպիսկոպոսը կոնֆիրմացիա (օծում) է կատարում Rogier van der Weyden 017.jpg|«Խաչելություն» եռանկար. 1440—1445. Վիեննայի [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|արվեստի պատմության թանգարան]] Rogier van der Weyden Kreuzigung Detail.png|Դրվագ «Խաչելություն» եռանկարից </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{անձ-անավարտ}} {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=685}} {{DEFAULTSORT:Վայդեն, Ռոգիր վան դեր}} [[Կատեգորիա:Ֆլանդրիացի նկարիչներ]] [[Կատեգորիա:Հյուսիսային Վերածնունդ]] 9g3li8gxszb8yeq3a070iiguf8bm4o9 0 80804 10806393 10390280 2026-06-29T17:44:50Z Սահակ 24 /* Բժշկական երդում */ 10806393 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Բժիշկ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Բժիշկ''' ([[լատիներեն|լատ]]`.'' medicus'', [[հունարեն|հուն]].` ''iatros, γιατρός''), բարձրագույն բժշկական կրթությամբ (բացի [[ատամնաբույժ]]ներից, որոնք կարող են ունենալ միջնակարգ բժշկական կրթություն) մասնագետ, որն իրավունք ունի զբաղվել բժշկական գործունեությամբ։ Ըստ մասնագիտության բժիշկները լինում են առողջապահության կազմակերպիչներ, [[թերապևտ]]ներ (ներքին հիվանդություններ), [[մանկաբույժ]]ներ, [[վիրաբույժ]]ներ, [[մանկաբարձներ|մանկաբարձ]]-[[գինեկոլոգ]]ներ (ծննդաբերություն և կանանց հիվանդություններ), [[ակնաբույժներ]], [[նյարդախտաբաններ]] (նյարդային հիվանդություններ), [[հոգեբույժներ]] (հոգեկան հիվանդություններ), [[մաշկավեներաբաններ]] (մաշկային և վեներական հիվանդություններ), [[ստոմատոլոգներ]] (ատամների և բերանի խոռոչի հիվանդություններ), [[քիթկոկորդականջաբաններ]], ֆթիզիատրներ ([[տուբերկուլոզ]]ային հիվանդություններ), սանիտարական բժիշկներ և այլն։ Բժշկական կադրերի ճիշտ օգտագործման և կատարելագործման նպատակով կատարվում է բժիշկների ատեստավորում, որն իրականացնում է հատուկ հանձնաժողովը։ == Բժշկական երդում == Դեռևս [[Հին Եգիպտոս]]ում բժիշկը, նախքան գործնական բժշկությամբ զբաղվելը, երդվում էր հավատարիմ մնալ որոշակի նորմերի։ Ավելի ուշ «բժշկության հայր», հին հույն բժիշկ և փիլիսոփա [[Հիպոկրատ]]ը մշակել է բժշկի երդման տեքստ, որը հայտնի է իբրև «[[Հիպոկրատի երդում]]» և պարտադիր է բոլոր բժիշկների համար։ Հայ բժիշկները մշտապես հետևել են բժշկի բարոյական նորմերին։ Օրինակ՝ միջնադարյան հայ բժշկության հիմնադիր, բժշկապետ [[Մխիթար Հերացի]]ն, որի անունով է կոչվել [[Երևանի պետական բժշկական համալսարան]]ը, շրջել է վտանգավոր համաճարակների վայրերում, զբաղվել է [[դողէրոցք]]ի (մալարիա) և այլ վարակիչ հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ։ Հայաստանի բուժհիմնարկներում, որպես կանոն, անցկացվում են «Դեոնտոլոգիական օրեր», որոնց ընթացքում բուժաշխատողները քննարկում են բժշկական բարոյագիտության՝ դեոնտոլոգիայի հարցեր։ == Բժշկական կրթությունը Հայաստանում == [[Հայաստան]]ում բժիշկներ պատրաստող հիմնական բուհը [[Երևանի պետական բժշկական համալսարան]]ն է։ Սովորաբար բժիշկ դառնում են եռաստիճան ուսումնառությամբ. նախ սովորում են բակալավրիատի կրթական մակարդակում և խորությամբ ուսումնասիրում [[բժշկագիտություն]]ը։ Առաջին 3 տարիներին սովորաբար ուսումնասիրում են բժշկագիտության տեսական գիտությունները ([[անատոմիա]], [[հյուսվածաբանություն]], [[ֆիզիոլոգիա]], [[կենսաքիմիա]], բժշկական տերմինաբանություն, [[ախտաֆիզիոլոգիա]], ախտաբանական անատոմիա, [[դեղագիտություն]], բժշկական մանրէաբանություն, [[հիգիենա]] և այլն), իսկ բակալավրիատի մնացած տարիներին՝ կլինիկական գիտությունները (ներքին հիվանդություններ, [[վիրաբուժություն]], [[ուրոլոգիա]], մանկաբարձություն և գինեկոլոգիա, [[մանկաբուժություն]], [[սրտաբանություն]], և այլն)։ Այնուհետև՝ ևս 2 տարի, իրենց գիտելիքները խորացնում են մագիստրատուրայում, որտեղ ուսումնառելը պարտադիր է բոլոր բժիշկների համար։ Մագիստրատուրայում ուսումնառելուց հետո ուսումնառությունը շարունակվում է կլինիկական օրդինատուրայում (ռեզիդենտուրա)՝ բժշկագիտության որևէ նեղ բնագավառում։ Գոյություն ունեն 2 կարգի բժիշկներ՝ ընտանեկան բժիշկներ կամ լայն պրոֆիլի թերապևտներ (ներքին հիվանդությունների բժիշկ) և նեղ մասնագետներ (մանկաբույժներ, վիրաբույժներ, հոգեբույժներ, ծերաբույժներ և այլն)։ Հիվանդը սկզբում դիմում է թերապևտին, որն ախտորոշում է հիվանդությունը և որոշում տվյալ հիվանդին բուժելու եղանակը։ Նեղ մասնագետ բժիշկները սովորաբար աշխատում են [[հիվանդանոց]]ներում (կլինիկաներում)։ == Բժիշկների արտոնագրումը Հայաստանում == [[Հայաստանի Կառավարություն|Հայաստանի կառավարության]]՝ [[1996 թվական]]ի [[հունիսի 24]]-ի որոշմամբ սահմանվել է արտոնագրման կարգ բժշկական և դեղագործական, բոլոր հիմնարկների համար՝ անկախ նրանց սեփականության ձևի և գերատեսչական ենթակայության (պետական հիմնարկ, մասնավոր սեփականություն, բաժնետիրական ընկերություն և այլն), ինչպես նաև բոլոր տեսակի մասնագիտական գործունեությամբ զբաղվող անձանց համար։ Բժիշկները, դեղագործները, միջին բուժաշխատողները և դեղագետները արտոնագրեր ստանում են համաձայն իրենց կրթության և գիտելիքների գնահատման։ Արտոնագրումը սկսվում փաստաթղթերի ընդունմամբ, ապա կատարվում է համակարգչային թեսթավորում, որի արդյունքները փաստաթղթերի հետ միասին հանձնվում են ճյուղային հանձնաժողով՝ արտոնագրվողի հետ հետագա մասնագիտ. հարցազրույցի համար, իսկ ճյուղային հանձնաժողովի երաշխավորություններն արտոնագրման կենտրոնական հանձնաժողովին, որը որոշում է ընդունում արտոնագրի տրման կամ մերժման մասին։ Արտոնագրման կենտրոնական հանձնաժողովի որոշումներն օրենքի ուժ են ստանում [[Հայաստանի առողջապահության նախարարություն|Հայաստանի առողջապահական]] և [[ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն|Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար]]ի հաստատումից հետո։ == Արտաքին հղումներ == * [https://imbjishk.am/ Հայ բժիշկների շտեմարան] {{ՀԲՀ}} {{Բժշկություն}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=430}} [[Կատեգորիա:Բժշկություն| Բժշկական մասնագիտություններ]] 8b0nvmamgzwp8x1nmcjpb58g7cdigob 0 84909 10806409 10578515 2026-06-29T17:57:45Z Սահակ 24 /* Արտաքին հղումներ */ 10806409 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | պատկեր = Սարսափելի գեղեցիկ (ֆիլմ).jpg }} '''«Սարսափելի գեղեցիկը»''' ({{lang-en|Beastly}}), [[2011]] թվականին նկարահանված ամերիկյան թրիլլեր- մելոդրամա է։ Գլխավոր դերերում խաղում են [[Ալեքս Պետիֆեր]]ը, [[Վանեսսա Հադջենս]]ը, [[Մերի-Քեյթ Օլսեն]]ը։ Ֆիլմի սցենարը գրվել է Ալեքս Ֆլինի համանուն վեպի հիման վրա։ == Սյուժե == Դեպքերը տեղի են ունենում ներկայիս [[Նյու Յորք]]ում։ Երիտասարդ ուսանող Կայլ Քինգսոնը ([[Ալեքս Պետիֆեր]]) արտաքինից շատ գեղեցիկ է, սակայն հոգով չար։ Նա վիրավորում է կախարդուհի Քենդրիին ([[Մերի-Քեյթ Օլսեն]]), որը կախարդում է նրան։ Կախարդանքը կվերանա միայն այն ժամանակ, երբ ինչ- որ մեկը Կայլին կասի՝ ես սիրում եմ քեզ։ Եվ նա ունի միայն մեկ տարի, և եթե լրանա այդ մեկ տարին, նա ընդմիշտ կմնա այդ տեսքով։ Եվ այդ սերը դառնում է Լինդին ([[Վանեսսա Հադջենս]])։ Գրավելով Լինդիի սերը՝ նա հասկանում է, որ ինքը փոխվել է։ Այս ամենը հասկանալով նա գնում է Քենդրիի մոտ և խնդրում իրեն վերադարձնել իր հին կերպարանքը, սակայն Քենդրին մերժում է նրան՝ խոստանալով օգնել Ուիլլին (Կայլի կույր ուսուցչին) վերադարձնել իր տեսողությունը, Զոլեին (Կայլի ծեր սպասուհուն) միանալ իր ընտանիքի հետ, եթե Կայլը կատարի պայմանը մեկ տարվա ընթացքում։ Լինդին որոշում է մեկնել [[Մաչու Պիկչու]], սակայն վերջին պահին հայտնվում է Կայլը։ == Դերերում == {| class="wikitable" ! Կերպար || դերակատար || ռուսերեն ձայնակցողներ || կերպարի նկարագրություն |- |align="center"| '''Կայլ Քինգսոն / Հանտեր''' || align="center"|[[Ալեքս Պետիֆեր]]|| align="center"|Նիկոլայ Բիստրով || Դպրոցի ամենագեղեցիկ և հայտնի տղան։ Դառնում է Քենդրիի անեծքի զոհը։ |- |align="center"| '''Լինդա «Լինդի» Թեյլոր''' || align="center"|[[Վանեսսա Հադջենս]]<br /><ref>{{Cite news |author=Jocelyn Vena |date=2009 թ․ ապրիլի 23 |title=Vanessa Hudgens Gets 'Beastly' Role |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1609836/story.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426034749/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1609836/story.jhtml |archive-date=2009-04-26 |accessdate=2009 թ․ մայիսի 26}}</ref><ref name="grad">{{Cite news |last=Kelly |first=Brendan |date=2009 թ․ օգոստոսի 17 |title=Vanessa Hudgens graduates |url=http://www.montrealgazette.com/entertainment/movie-guide/Vanessa+Hudgens+graduates/1900327/story.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818162433/http://www.montrealgazette.com/entertainment/movie-guide/Vanessa+Hudgens+graduates/1900327/story.html |archive-date=2009 թ․ օգոստոսի 18 |accessdate=2009 թ․ օգոստոսի 23–ին |work=The Montreal Gazette}}</ref>|| align="center"|Լիվա Իվանովա ||Անկայուն ընտանիքից աղջիկ։ Սիրահարված է Կայլին։ Հոր վրա հարձակումից հետո ստիպված է բնակվել Կայլի տանը՝ ներկայանալոր որպես Հանտեր։ |- |align="center"| '''Քենդրա Հիլֆերտի''' || align="center"|[[Մերի-Քեյթ Օլսեն]]<br /><ref>[http://www.bloody-disgusting.com/news/17895A 'Beastly' Halloween Treat Features Mary-Kate Olsen]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name="Olsen" >(June 3, 2009){{Cite news |last=Mcnary |first=Dave |date=2009 թ․ հունիսի 3 |title=Olsen, Pettyfer to get 'Beastly' |url=http://www.variety.com/article/VR1118004499.html?categoryId=13&cs=1 |accessdate=2009 թ․ հունիսի 4 |work=Variety}}</ref> || align="center"|Տատյանա Շիտովա || Կայլի դասընկերուհին, կախարդուհի։ |- |align="center"| '''Ուիլլ Ֆրատելլի''' || align="center"|[[Նիլ Պատրիկ Հարիս]]<br /><ref name="Neil" >{{Cite web |last=Billington |first=Alex |date=2009 թ․ հունիսի 7 |title=Neil Patrick Harris Books Two More Feature Film Roles |url=http://www.firstshowing.net/2009/06/07/neil-patrick-harris-books-two-more-feature-film-roles/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6782LA8tt?url=http://www.firstshowing.net/2009/neil-patrick-harris-books-two-more-feature-film-roles/ |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 23 |accessdate=2009 թ․ հունիսի 8 |work=First Showing}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carroll |first=Larry |date=2010 թ․ ապրիլի 6 |title=Neil Patrick Harris Dishes On 'Stylish And Sleek' Film 'Beastly' |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1635564/20100406/story.jhtml |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6782Lbfym?url=http://www.mtv.com/news/articles/1635564/neil-patrick-harris-dishes-on-stylish-sleek-film-beastly.jhtml |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 23 |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 7 |work=MTV}}</ref> || align="center"|Միխայիլ Տիխոնով || Կայլի կույր ուսուցիչը, որին վարձել է հայրը որդու համար։ |- |align="center"| '''Ռոբ Քինգսոն''' || align="center"|[[Պիտեր Կրաուզե]]<br /><ref>{{Cite news |last=Fleming |first=Michael |date=2009 թ․ հուլիսի 6 |title=Peter Krause boosting 'Beastly' |url=http://www.variety.com/article/VR1118005703.html?categoryId=14&cs=1 |accessdate=2009 թ․ հուլիսի 7 |work=Variety}}</ref> || align="center"| || Կայլի հայրը, հաղորդավար, Կայլի կերպարանափոխությունից հետո դադարում է որդու հետ շփվել։ |- |align="center"| '''Սլոան Խագեն''' || align="center"|Դակոտա Ջոնս || align="center"| || Կայլի նախկին ընկերուհին, որը Կայլի կերպարանափոխությունից հետո սկսում է հանդիպել Կայլի մոտ ընկեր Տրեյի հետ։ |- |align="center"| '''Տրեյ Մեդիսոն''' || align="center"|[[Էրիկ Քնուդսեն]] || align="center"| || Կայլի լավագույն ընկերը։ |- |align="center"| '''Զոլա''' || align="center"|Լիզա Գեյ Համիլտոն<br /><ref>{{Cite web |date=2009 թ․ հուլիսի 14 |title=Lisa Gay Hamilton lands role in gothic romance film. |url=http://www.blackfilm.com/20090716/features/beastlynews.shtml |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6782MAH92?url=http://www.blackfilm.com/20090716/features/beastlynews.shtml |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 23 |accessdate=2009 թ․ հուլիսի 15}}</ref> || align="center"|Իննա Կորոլյովա || Կայլի սպասուհին, ով փոխարինել է Կայլի մորը։ |- |align="center"| '''Վիկտոր''' || align="center"|Ջիո Պերես || align="center"| || Բանդիտ, ով սպառնում էր Լինդայի հորը՝ փչացնել նրա աղջկան։ |- |align="center"| '''Լինդայի հայր''' || align="center"|Ռոք Լաֆորտեն || align="center"| || թմրամոլ։ |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{mojo title|beastly|Սարսափելի գեղեցիկ}} * {{rotten-tomatoes|beastly|«Սարսափելի գեղեցիկ»}} * {{metacritic film|beastly|Սարսափելի գեղեցիկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Գեղեցկուհին և Հրեշը}} [[Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2010-ականների ռոմանտիկ դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2011 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպերի էկրանավորումներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆենտեզի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործությունների էկրանավորումներ]] [[Կատեգորիա:Մելոդրամաներ]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր վհուկների մասին]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում]] 1wb4xg120ri254n6qp7fa91a86605yb 0 91016 10806319 10678446 2026-06-29T14:19:51Z ~2026-37308-40 173418 /* Զարգացումներն ու կիրառությունները */ 10806319 wikitext text/x-wiki {{ուշադրություն|վերնագիր=Հոդվածը պարունակում է նշումներով նկարներ|տեքստ=Նշումները տեսնելու համար նկարները պետք է դիտել անմիջականորեն Wikimedia Commons-ի նկարագրման էջում։}} [[Պատկեր:Right-Facing and Left Facing Armenian Eternity Sign.svg|thumb|300px|Աջ և ձախ ոլորվող հավերժության նշաններ]] [[Պատկեր:Revived Armenia Monument Two of Four Eternity Signs on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|300px|thumb|[[:File:Revived Armenia Monument Face Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|Վերածնված Հայաստան հուշակոթող]] [[Կասկադ համալիր]]ում, հավերժության նշանները ներքևում ([[:File:Revived Armenia Monument Right Recursive Eternity Sign on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|աջ կողմինը]] [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ է]])։ Այս 50 մ բարձրության կոթողի վրա կա 9 հավերժության նշան՝ 5-ը ներքևում [[:File:Revived Armenia Monument Face Two Eternity Signs and Golden Spike on Top Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|և 4-ը վերևում]].]] '''Հավերժության հայկական նշան''', հնագույն ազգային խորհրդանիշ և հայ ժողովրդի ազգային ինքնության խորհրդանշան։ Հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհդանիշ է և հանդիպում է հայ իրականությունում բազմապիսի դրսևորումներով։ Այն ծագում է սվաստիկայից և ունի հստակ հայկական մեկնաբանություն։ Այն ներկայացվում է որպես մի կետից ծագող աջ կամ ձախ պտույտ ունեցող կոր թևերով պատկեր (ոլորք)։ Ամենահին ներկայացումները հայտնաբերվել են [[հայկական բարձրավանդակ]]ի [[ժայռապատկեր]]ներում որպես [[Արեգակ]]ի պատկեր՝ անիվի կամ [[սվաստիկա]]յի (միա կամ բազմաթև ոլորքի) տեսքով։ Նշանը խորհրդանշում է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն, առաջընթաց և զարգացում։ Աջ և ձախ պտույտներին վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Հավերժության նշանը որպես գրանշան ներառված է [[ArmSCII]] հիմնօրինակում և գրանշանների ցանկը սկսվում է հենց նրանով։ Հայկական տառատեսակների համակարգչային հավաքածուներում հավերժության հայկական գրանշանն օգտագործվում է 1987 թվականից՝ [[ArmSCII]]-ի գործարկման պահից ի վեր։ Հայաստանում և նրա պատմական տարածքներում հավերժության նշանը հայտնաբերվում է ամենուր՝ ճարտարապետական կոթողների և տարրերի վրա, եկեղեցիների պատերին, խորաններին և որմնանկարներում, մանրանկարներում, խաչքարերի, գորգերի, զարդերի, հագուստի, կենցաղային իրերի և առարկաների վրա, պետական, հասարակական, մասնավոր և կրոնական կառույցների խորհրդանշաններում։ Այսօր հայ ժողովուրդն աշխարհում միակն է, ում արվեստի և հոգևոր խորհրդանշանային մշակույթում հավերժության նշանն անբաժան մաս է կազմում և համընդհանուր տարածում ունի որպես հայկական ինքնության խորհրդանշան<ref>[http://www.sarm.am/js/editor_innova/assets/Armenian_Eternity_Sign1.pdf Հավերժության նշան], [http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ ՀՀ Վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203030655/http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ |date=2013-12-03 }} [http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խումբ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231203195328/http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf |date=2023-12-03 }}, 2010 թ․<br> Տեղադրված է [http://www.sarm.am/am Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.sarm.am/am/news/amd_eternity "Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների նախապատմությունը" էջում]`։<br>Էջի և փաստաթղթի հիմնական բովանդակությունը՝ :Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների միջազգային ճանաչման խնդիրն առաջին անգամ 2010 թվականի սկզբներին բարձրաձայնվեց Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խմբի կողմից։ Հայկական դրամի նշանը ստեղծվել է 1995 թվականին հայկական դրամի հիմնումից երկու տարի հետո։ Այն առաջին անգամ գծագրել է Կարեն Կոմենդարյանը։ Այն կազմված է որպես հայերեն «Դրամ» բառի առաջին գլխատառ «Դ» տառ, որի հորիզոնական աջ ելուստը իրագործված է աջ ուղղաձիգ տարրը հատող երկու հորիզոնական գծերի տեսքով։ Ազգային մակարդակով ստանդարտացվել է 2007 թվականին և ընդգրկվել ՀՍՏ 34.001 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ. Գրանշանների հավաքածուներ և ստեղնաշարեր. Գրանշանների կոդավորում և ստեղների դասավորություն» ազգային ստանդարտում։ Իսկ ահա հայկական հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհրդանիշ է և հայկական իրականության մեջ կարող է հանդիպել հայկական եկեղեցիների և խաչքարերի վրա, ինչպես նաև հայկական մանրանկարչությունում։ Այն իրենից ներկայացնում է կորագծային թևեր ունեցող ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ կամ ժամացույցի սլաքին հակառակ ուղղությամբ ոլորվող աստղանիշ։ Որպես կանոն այն ունի ութ կոր, ինչը խորհրդանշում է վերածնունդը։ Սակայն կարող է ունենալ չորս կամ ավելի կոր։ Աշխատանքները կազմակերպելու համար Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի ակտիվ ջանքերի շնորհիվ ստեղծվեց աշխատանքային խումբ, որում ընդգրկվեցին ոլորտի ճանաչված մասնագետներ, փորձագետներ, պետական և ոչ պետական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ Աշխատանքային խմբի անդամների կարծիքների և առաջարկությունների երկարատև քննարկումների հիման վրա համաձայնություն ձեռք բերվեց մշակված հայկական նշանների վերաբերյալ։ Այնուհետև, սահմանված միջազգային ընթացակարգերով Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպության ՄՏՀ 1 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ» միավորված տեխնիկական հանձնաժողովի ԵՀ 2 «Կոդավորված նշանների հավաքածուներ» ենթահանձնաժողովին ուղարկվեց վերը նշված նշանները և դրանց նկարագրությունները` ԻՍՕ/ԻԷԿ 10646 ստանդարտում լրացում կատարելու նպատակով։ Սակայն կան այդպիսի բազմաթիվ հայկական նշաններ և խորհրդանշաններ, որոնց համար հետագայում ևս կարիք կլինի ձեռք բերել միջազգային ճանաչում։ Ուստի Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը շարունակում է տեղային և միջազգային մակարդակով համագործակցությունը հայկական նշանների միջազգային ճանաչման համար։ # Armenian Eternity Sign is the ancient national symbol and in Armenian reality it can be met in many variations. # The appearance of the Sign resembles both clockwise and anti-clockwise rotating ornament, which is composed with curves running from center of the symbol. # As a rule the Sign should have eight curves, as this number stands for revival, rebirth and recurrence. # However, the symbol may be represented with four and more curves as well. # Right and left rotations have accordingly active and passive meanings, as in case of Swastika, and are used in order to accentuate these meanings. # For example, a cradle for а boy is decorated with the right whirling eternity sign and a cradle for а girl with the left whirling eternity sign. # It can be performed both two-dimensionally and three-dimensionally. # Eternity Sign opens the list of symbols included in ArmSCII. # Armenian Symbol of Eternity is the direct descendent of the pre-historic Swastika and has clear Armenian interpretation. # It symbolizes the identity of Armenian nation suchlike a David’s star for Hebrews. # The earliest roots of round whirling sun-like symbols in the Armenian Highland are rock inscriptions from the Stone Age. # In Armenia the eternity sign can be found everywhere, in architecture; on doors, walls and etc. # The sign of Eternal Life, or turning wheel, was carved on numerous Khatchqar (Cross-Stones) and church walls in ancient Armenia. # Besides the meaning that “Everything Armenian starts from the eternity sign”, this sign has a punctuation function also: it is applied to divide a text into parts (chapters), as well as to design a text or a poem or to make references like an asterisk sign (*). # Armenia today, is arguably the only nation on earth where the Symbol of Eternity is a prominent and integral part of artistic expression and spiritual symbolism.</ref>։ == Ծագումը և իմաստը == Նշանը ծագում և դասակարգվում է որպես [[սվաստիկա]] և ներկայացվում է մի կետից ծագող, կենտրոնի շուրջ աջ կամ ձախ ոլորվող կոր (կեռ) թևերով պատկեր<ref name=Coimbra>[http://institutoterramemoria.academia.edu/FernandoCoimbra Ֆեռնանդո Կոիմբռա], [https://archive.today/20121209021313/http://archeometrie.pagesperso-orange.fr/swastika.htm A Swastika Pictorial Atlas, 2012.] Նկ․ 1 – Սվաստիկայի տարատեսակներ / Տարբեր ժամանակաշրջաններ։</ref>։ <center> {| |- | [[Պատկեր:Հավերժության հայկական նշան.png|334px|մինի|կենտրոն|<center>Սվաստիկայի տարատեսակներ <br>Տարբեր ժամանակաշրջաններ<ref name=Coimbra/> </center>]] || [[Պատկեր:Geometrical representation of the Armenian Eternity sign, 2D, 01.jpg|600px|մինի|կենտրոն|<center>Հավերժության նշանի<br>երկրաչափական ներկայացումներ</center>]] |} </center> [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում նշանը հանդիպում է դեռևս հնագույն [[ժայռապատկեր]]ներում, այնուհետև, լինելով [[բրոնզե դար]]ի հիմնական զարդանախշերից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ և այլ) վրա, հաճախ պատրաստվել կախազարդի ձևով ([[բրոնզ]]ից, [[ծարիր]]ից)՝ որպես առանձին զարդ ([[Լոռի]])։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:The petroglyph with swastikas, in Geghama mountains, Armenia.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref>{{cite web|url=http://www.fundamentalarmenology.am/Article/9/180/ROCK-CARVINGS-OF-ARMENIA.html|title=Rock Carvings of Armenia, Fundamental Armenology, v. 2, 2015, pp. 1-22|first=K.S.|last=Tokhatyan|date=|publisher=Institute of History of NAS RA|access-date=|via=}}</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_6/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 6, Armenia, Yerevan, 1971.<br>H. A. Martirossian, H. R. Israelian, The Rock-Carved Pictures of the Gueghamian Mountains, pp. 56-222.]</ref> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_6_Armenia_Yerevan_1971_p_198.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston/> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_20_Armenia_Yerevan_2008_p_370.jpg|Կնիք, [[Դվին]]<ref>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_20/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 20, Armenia, Yerevan, 2008.<br>Zhores Khachatryan and Oleg Neverov, The Archives of Artashat - The Capital of Ancient Armenia, p. 370].</ref> File:Thomas_Wilson_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Comp_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ պատմական [[Հայաստան]]ում<ref>[https://gutenberg.org/ebooks/40812 Thomas Wilson, "The Swastika. The Earliest Known Symbol, and Its Migration; with Observations on the Migration of Certain Industries in Prehistoric Times"], U.S. National Museum, Smithsonian Institution, 1894. From the "Report of the U. S. National Museum for 1894", pages 757-1011, with plates 1-25 and figures 1-374.<br>Thomas Wilson - Curator, Department of Prehistoric Anthropology, U.S. National Museum.</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Kakhik_Shamkhor_Armenia.jpg|Կախազարդ, [[Շամխոր]] File:Сосуд из глины.jpg| [[Սվաստիկա]]յի նշանով կարաս, [[Շամխոր]], մ.թ.ա.16-15-րդ դդ. </gallery></center> Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների այն ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ նշանների ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաթև ու բազմաթև նշաններ։ Առանձին նշանների խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ ([[Անի]]ի պարիսպների վրա)<ref name=kerkhach>[[ՀՍՀ]], բառահոդված [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/385 ԿԵՌԽԱՉ, հ․ 5, 1979, էջ 385-386] :ԿԵՌԽԱՉ, սվաստիկա (սանսկրիտ. su asti — լավ լինել), թևերի ծայրերն ուղիղ անկյան տակ, երբեմն՝ կորությամբ աջ կամ ձախ ծռված խաչ։ Հանդիպում է Եվրոպայի, Ասիայի, հազվադեպ՝ Աֆրիկայի հնագույն մշակույթների արվեստի ստեղծագործություններում։ Անտիկ ժամանակներում պատկերվել է հին հուն․ սկահակների, հուն․ և սիցիլիական դրամների, հետագայում՝ եվրոպական միջնադարյան հուշարձանների վրա։ Հայկական լեռնաշխարհում Կ. հանդիպում է դեռևս հնագույն ժայռապատկերներում, այնուհետև, լինելով բրոնզեդարյան հիմնական զարդամոտիվներից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ ևն) վրա, հաճախ պատրաստվել մեդալիոնների ձևով (բրոնզից, ծարիրից)՝ որպես առանձին զարդ (Կիրովական)։ Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների՝ Կ. ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ Կ-երի ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաճանկ ու բազմաճանկ Կ-եր։ Առանձին Կ-երի խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ (Անիի պարիսպների վրա)։ Ենթադրվում է, որ Կ. խորհրդանշել է արև, կրակ, կայծակ, կյանք, պտղաբերություն և ծննդաբերություն (օրինակ, հնդ. Մայա դիցուհին պատկերացվում է իգանդամի վրա նկարված սվաստիկայով)։ Հետագայում Կ. գործածվեց որպես ֆաշիստական Գերմանիայի դրոշի հորինվածքի կենտրոնական տարր, դարձավ բարբարոսության ու բռնության խորհրդանիշ։ Գրկ. Սամուելյան Խ., Հին Հայաստանի կուլտուրան, հ. 2, Ե., 1941:</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia.jpg|Լճաշենում պեղված մ․թ․ա․ 15-14-րդ դարի հայ զինվորի քանդակ, [[Սարդարապատ]]ի թանգարան, վերկանգնել է պրոֆեսոր Ա․ Դ․ Ճաղարյանը (տես եռաչափ - [[:File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia, 3D Anagliph.jpg|3D Anagliph]]) File:Recursive_Swastikas_on_the_Potter_Yerevan_History_Museum_Armenia.jpg|[[Ռեկուրսիա|Ռեկուրսիվ]] [[Սվաստիկա]]յի նշաններ կարասի վրա, [[Հայաստանի պատմության թանգարան]] File:Azg_Handes_1908_17_1_Stamp.png|[[Սվաստիկա]]ն [[:File:Azg Handes 1908 17 1 Ezekian Swastika.pdf|Հայ ազգագրական հանդեսի]] կնիքի վրա, 1908 File:Swastika_mark_on_tower_of_Ancient_Armenian_cpital_Ani_Turkey_VM.jpg|[[Սվաստիկա]]յի նշան [[Անի]]ի [[:File:Swastika mark on tower Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|աշտարակի վերևում]], [[Թուրքիա]] File:Spitakavor Crook Cross, Reconstructed.jpg|[[Սպիտակավոր վանք]]ի կեռխաչը ("վերականգնված"), 13-րդ դար<ref>Այս կեռխաչի հարևանությամբ, եկեղեցու բակում է գտնվում [[Գարեգին Նժդեհ]]ի [[:File:Սպիտակավոր6.JPG|գերեզմանը]]։</ref> File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին48.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, [[Բջնի]] </gallery></center> Նշանը խորհրդանշել է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն։ Աջ և ձախ պտույտներին, ինչպես [[Հինդուիզմ]]ում [[:en:Cultural, political, and religious symbols in Unicode|Սվաստի (Su asti)]] (࿕ ࿖) և [[Բուդդիզմ]]ում [[Սվաստիկա]] - 卍 卐 նշանների դեպքում, վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Սովորաբար նշանն ունի 8 թև և խորհրդանշում է վերածնունդ ու առաջընթաց, սակայն դրա (կրկնակի [[սվաստիկա]]յի) տարածված լինելը և քառաթև հավերժության նշանի ([[սվաստիկա]]յի) իսպառ բացակայությունը 1922 թ.-ից [[ԽՍՀՄ]]-ում [[սվաստիկա]]յի նշանն օգտագործելու արգելքի հետևանք է<ref>[http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/ion_100/92.php Ионина Н. 100 великих наград. М.: «Вече», 2003] ISBN 5-9533-0557-5․ :В первые годы революции свастика пользовалась определенной популярностью у художников, искавших новые символы для новой эпохи, но конец её тиражированию положила статья «Предупреждение», опубликованная наркомом просвещения А. В. Луначарским в газете «Известия» в ноябре 1922 года: «''На многих украшениях и плакатах по недоразумению беспрестанно употребляется орнамент, который называется свастикой. Так как свастика представляет собой кокарду глубоко контрреволюционной немецкой организации „Оргеш“, а в последнее время приобретает характер символического знака всего фашистского реакционного движения, то предупреждаю, что художники ни в коем случае не должны пользоваться этим орнаментом, производящим, особенно на иностранцев, глубоко отрицательное впечатление''».</ref>։ ''Սվաստիկա''-ն հայերենում օտար, ներմուծված բառ է և, սովորաբար, ընկալվում է որպես 4 ուղղանկյուն թևերով, հաճախ էլ ֆաշիստական, նշանի անուն։ Հայաստանում նշանը կոչում են '''Արևախաչ''' կամ '''Վահագնախաչ''' ([[Վահագն|Արեգակային Աստված Վահագնի]] խաչ), '''Խաչ պատերազմի'''<ref>Սա [[Սասնա ծռեր]] ազգային էպոսի հերոսներին պատկանող երրորդ հատկանշական իրն է։ Այս հերոսներն ունեն․ առաջինը՝ Հրեղեն ձի Քուռկիկ Ջալալի, երկրորդը՝ Թուր Կեծակի, և երրորդը՝ Խաչ պատերազմին իր աջ բազկին։ Սակայն այդ ''Խաչ պատերազմին'' հերոսների ''աջ բազկին'' մինչ այժմ էլ որևէ գրքում կամ այլ կերպ պատկերված գոյություն չունի վերը նշված արգելանքի պատճառով։</ref> և '''Կեռխաչ'''<ref name=kerkhach/>։ Հնագույն հայկական '''Էության նշանը''' (Էության, այն է Աստծո հավերժական լույսի, Նրա ճառագայթները) ներկայացվում է երկու աջ և ձախ ոլորված հավերժության նշանների վերադրությամբ՝ <Center> {| |- |[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Right-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>+</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Left-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>=</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Entity sign 12 Spiral.svg|120px]] |- |<small>Աջ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Ձախ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Էության նշան</small> |} </center> ամենայն էության, որպես հակասությունների միասնություն, դրսևորում։ == Զարգացումներն ու կիրառությունները == [[Պատկեր:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church01.jpg|300px|մինի|ձախից|<center>Հավերժության նշան<br>[[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի|Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցու]] գմբեթին</center>]] Միջնադարյան հայ մշակույթում նշանը խորհրդանշում էր հավերժության գաղափարը, հավերժականը երկնային կյանքում<ref>Elisabeth Bauer-Manndorff, Armenia։ Past and Present, 1981, Reich Verlag, p.&nbsp;89 :The circle, as a line returning upon itself, represented perfection. Having neither beginning, nor end, it was the symbol of eternity. The architects expressed the concept of everlasting, celestial life in the knowledge of the presence and effect of the divine power by sphere.</ref>։ Իսկ 5-րդ դարից նա հայտնաբերվում է հայկական հուշաքարերին, ապա դառնում [[խաչքար]]ային տարածված խորհրդանիշ<ref name = "nelli">Nelli Sahakyan, Armenian Highland. RAU Press, 2006, p. 150(349)</ref>։ Մոտավորապես 8-րդ դարում հավերժության խորհրդանիշը գործածվել է ազգային պատկերագրությունում<ref>Jacob G. Ghazarian ''The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland'', Bennett & Bloom, 2006. pp. 263, p. 186. :The eighth, or ninth, century date of this two examples of Irish stone crosses places them chronologically well after the carving of stone crosses in Armenia and the use of the Armenian symbol of eternity had become a long established national iconographical practice.</ref>, և պահպանել է իր կիրառական նշանակությունն առ այօր<ref>[https://arar.sci.am/publication/191438 Ա․ Կ․ Զարյան, Խաչքարերի խորհրդանշաններին և միթրայականությանը վերաբերող պատկերագրական հարցեր։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 1, 1989, էջ 202-219։ ISSN 0135-0536</ref>։ Լինելով [[խաչքար]]երի հիմնական բաղադրիչներից մեկը<ref>The government of Armenia, [https://e-gov.am/u_files/file/decrees/kar/2010/03/10_0310.pdf The list of non-material cultural heritage of Armenia], 2010, p. 15</ref>, նշանը պատկերվել է նաև [[եկեղեցի|եկեղեցու]] պատերին<ref>Հրաչյա Քարտաշյան, [https://arar.sci.am/publication/41169 Խորանաշատի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 4, 1986 թ․, էջ 42—52</ref><ref>Hayden Herrera, ''Arshile Gorky: His Life and Work․'' Macmillan, 2005, pp.&nbsp;784 :".. one tip of the boot/butter churn, may be derived from the Armenian symbol of eternity carved into the facades of many eleventh-century Armenian churches, ..."</ref><ref>Károly Gink, Károly Gombos, ''Armenia: landscape and architecture.'' Corvina Press, 1974. :"The sign of eternity, two combined wheels, is cut on the east wall, together with a number of pictures of sirens."</ref>, շիրիմաքարերին և այլ ճարտարապետական կոթողների ու տարրերի վրա<ref>Nicolas Holding (2011), ''Armenia'', Bradt Travel Guides, pp 312, p. 130, 148</ref><ref>Գագիկ Գ. Սարգսյան; Հուսիկ Մելքոնյան, [https://arar.sci.am/publication/193629 Վիմագրագիտական էսքիզներ – 2], Պատմա-բանասիրական հանդես, № 3, 2012, p. 101</ref><ref>R. L. Khachatryan, Russian academy of Art, ''Rudolg Khachatryan: high-dimensional objects'', Galart, 2002, p. 13</ref><ref>''Armenia Today'', vol. 5-6, Yerevan, 1982, p. 4</ref><ref name = "kara">Գ. Հ. Կարախանյան, [https://arar.sci.am/publication/39088 Հայաստանի միջնադարյան կենցաղային քանդակները (XV-XVI դդ.)], Լրաբեր հասարակական գիտությունների, №8, Երևան, 1975, pp. 31—47</ref>։ Հավերժության նշանով են զարդարված հայտնի [[եկեղեցի]]ներ [[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի]]ն [[Գառնի]]ում, [[Հոռոմայր]]ի վանքը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190217 Ա. Ա. Մանուչարյան, Հոռոմայրի վերին հուշարձանախումբը] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 4, 1979, էջ 267-272։ ISSN 0135-0536 :Երկու զարդեր են քանդակված կամարների ներսի կողմի վերնամասում։ Մեկը պատկերում Է հավերժության նշան, կազմված գնդաձև ուռուցիկ մակերեսին սփռված ելունդավոր գծերով։</ref>, [[Նոր Վարագավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/40838 Հրաչյա Քարտաշյան, Նոր Վարագավանքի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 7, 1984, էջ 60-73։ ISSN 0320-8117 :Պսակ-գոտու անմիջապես վերևով անցնում է եզան և կտցահարող թռչունների, նռնենու տեսքով կենաց ծառի, զամբյուղների, վարդյակի և հավերժության նշանի պատկերներով քանդակաշարք, որն ունի գաղափարական որոշակի իմաստ։</ref>, [[Ծիծեռնավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190272 Մ․ Ս․ Հասրաթյան, Ծիծեռնավանք։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 2, 1980, էջ 39-57։ ISSN 0135-0536</ref>, և շատ այլ [[եկեղեցի]]ներ։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Jerevan - Armenië (2892533612).jpg|[[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Էջմիածին)]], 7-րդ դար File:AH - Harichvank, 21, Armenia.jpg|[[:File:AH - Harichavank, 21, Armenia Cropped.jpg|5-աթև Հավերժության նշան]] [[Հառիճի վանք]]ի գմբեթին, 7-րդ դար File:Arevakhach Makaravank.JPG|[[Մակարավանք]], 10-րդ դար File:Borjgali and Star of David in Oshki.jpg|[[Օշկվանք]], 10-րդ դար [[Թուրքիա]] File:WhiteMonasteryEastDome.jpg|18 Հավերժության նշաններ [[Ղպտիներ]]ի [[:en:White Monastery|Սպիտակ եկեղեցու]] գմբեթի հայկական որմնանկարում, [[Եգիպտոս]], 12-րդ դար File:Gandzasar_Monastery_Nagorno_Karabakh_12_c_decoration.jpg|[[Գանձասարի վանք]], 13-րդ դար File:Գեղարդ վանական համալիր174.JPG|[[Գեղարդի վանք]], 13-րդ դար File:Fresco of Eternity sign, Saghmosavanq, 13th century, Armenia, MK.jpg|[[Սաղմոսավանք]]ի գունազարդ խորաքանդակ, 13-րդ դար File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, cathedral, 13th century, 100 0876, Cropped.JPG|[[Թեղենյաց վանք]]ի Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցու խորանի զարդաքանդակներ, 11-րդ դար File:Saint Mesrop Mashtots Cathedral in Oshakan, part 30, VM.jpg|[[Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի (Օշական)|Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու]] խորանի որմնանկարներ, [[Օշական]] </gallery></center> [[Պատկեր:AH - Khatchkar in Jugha, Triskelion Eternity sign.JPG|300px|մինի|ձախից|<center>3-աթև Հավերժության նշանով [[խաչքար]], [[Ջուղա (Ադրբեջան)|Ջուղա ()]]</center>]] [[Քրիստոս]]ի հետ կապված երեք լուսատուների՝ [[Արեգակ]]ի, [[Լուսին|Լուսնի]], [[Աստղ]]ի ([[Սուրբ Ծնունդ|Սուրբ ծննդյան, Բեթղեհեմյան աստղի]]) խորհրդանիշերը պատկերելու համար օգտագործվել է Հավերժության նշանն իր ամբողջ բազմաձևությամբ՝ աջ և ձախ ոլորված տարբեր քանակի թևերով։ Սովորաբար աջ ոլորված Հավերժության նշանը ներկայացվում է որպես [[Արեգակ]]ի, իսկ ձախ ոլորվածը՝ [[Լուսին|Լուսնի]] խորհրդանշան։ Հաճախ էլ [[Լուսին]]ը ներկայացվում է ավելի պասսիվ նշանի՝ [[Վարդյակ]]ի տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Stonework_at_the_Cathedral_of_Saint_James_in_the_Armenian_Quarter_of_Jerusalem_5.jpg|Խաչքար [[Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցի|Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցում]], [[Երուսաղեմ]], 1440 թ․ File:Khachqar in Angeghakot, Sisian, Armenia, 15th-16th century.jpg|[[Խաչքար]] [[Անգեղակոթ]]ում, 15-16-րդ դար, [[Սիսիան]] File:Khatchar (croce di pietra), basalto, da djrvej vicino yerevan, 1599.JPG|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]], 1599 թ․ File:Khachkar from Old Djugha 1602 img 6950.jpg|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]] եռաթև հավերժության նշանի զարդերիզով, 1602 թ․ File:Բարձրավան, սբ Հռիփսիմե եկեղեցի.JPG|Խաչքար Բարձրավանի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցում File:Khatchkar Vatican Gardens 2011-07-05 cropped.jpg|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Վատիկան]]ի այգում File:Խաչքար_Երեւանի_Բժշկական_Համալսարանի_մօտ.JPG|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Երևան]]ում </gallery></center> Աջ կամ ձախ ոլորված քառաթևը (սվաստիկան) հիմնականում ներկայացվում է որպես [[Աստղ]]ի կամ [[Քրիստոս]]ի խորհրդանշան։ Այս բնույթի ներկայացումները հատկապես ընդգծված տարածում ունեն [[խաչքար]]ային մշակույթում<ref>[http://www.koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=auՀայաստանի_միջնադարյան_կոթողային_հուշարձանները._IX-XIII_դարերի_խաչքարերը Հայաստանի միջնադարյան կոթողային հուշարձանները։ IX-XIII դարերի խաչքարերը։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613235430/http://koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=au%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%AF%D5%B8%D5%A9%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%B8%D6%82%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8._ix-xiii_%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%A8 |date=2016-06-13 }} Խմբագիր՝ Բաբկեն Առաքելյան, [[ԳԱԱ|ՀՍՍՀ ԳԱ]] [[Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ]], 1984 թ․, էջ 29</ref><ref>[http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], [https://www.academia.edu/1129885/Symbols_of_Armenian_Identity._The_Khachkar_or_Cross-Stone Հայկական ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքար, ???? թ․, էջ ??] ({{Lang-en|Hamlet L. Petrosyan, Symbols of Armenian Identity. The Khachkar or Cross-Stone}})</ref> և [[Հայկական մանրանկարչություն|հայկական մանրանկարչության]] [[Քրիստոս]]ին պատկերող գործերում։ <center> <gallery widths="125px" heights="180px"> File:Illuminated_Armenian_Gospel_of_Tatev_monastery, _1297._Miniature_by_Grigor_Tatevatsi, _1376._Yerevan, _Matenadaran, _Ms._no._7482.jpg|[[Գրիգոր Տաթևացի|Գրիգոր Տաթևացու]] մանրանկար, 1376 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1497, _MS._Arm._e.1, _fol._16r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1609, MS. Arm. d.13, fol. 14r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1609, _miniature_by_Mesrop_Khzanetsi, _Oxford, _Bodleian_Library, _Arm._d.13, _v.22.jpg|Մեսրոպ Խզանեցու մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _4-Gospel_by_Spahan, _1655, _Chester_Beatty_Library, _Dublin, _Nr._578, _15v.jpg| Սպահանի Ավետարանի Մանրանկար, 1655 թ․ File:Armenian miniature, Psalms book of Levon G, 1283. The British Library, Inv. Nr. Or. 13804.jpg|Մանրանկար Լևոն Գ-ի աղոթագրքից, 1283 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _Evangelist_portrait_of_St._Luke_by_Aristakes, _1475, _Walters_Manuscript_W.540, _fol._125v.jpg|Արիստակեսի մանրանկար, 1475 թ․ File:Armenian_Gospel_of_Moghni, _Miniature_St._Mateos, _11th_century, _Yerevan, _Matenadaran, _Ms._7736, _no._22v.jpg|Մողնու Ավետարանի մանրանկար՝ Սուրբ Մաթեոս, 11-րդ դար File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1497, MS. Arm. e.1, fol. 147v.jpg|Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Ewangeliarz ze Skewry.jpg|Սկևրայի մանրանկար, Գրիգոր ծաղկող, 1198 թ․ File:Malnazar - Decorated Incipit Page - Google Art Project (4485064).jpg|Մալնազարի մանրանկար, 1637-1638 թթ․ File:Armenian manuscript cover, Mashtots, 9th century. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 457.jpg|Սուրբ Մաշտոց Ավետարանի կազմ </gallery> </center> Հայկական մշակույթում քառաթև Հավերժության նշանը (Սվաստիկան) լայն կիրառում է ունեցել, մանավանդ անիական շրջանում։ Հաճախ է հանդիպում զարդանախշերում և առանձին զարդերում։ Հանրահայտ վիշապագորգերի պարտադիր զարդն ու նախշը քառաթև հավերժության նշանն է՝ առանձին նշանի և աջ ու ձախ ոլորվող վիշապների տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="180px"> <!-- perrow="6">--> File:AH_-_Khachkar_with_Swastikas, _11th_century, _Sanahin, _Armenia.jpg|Սվաստիկայի զարդանախշով խաչքար [[Սանահինի վանք]]ում, 11-րդ դար<ref>Նորագյուտ խաչքար է, հանրությանը երբևէ չի ներկայացվել և մասնագիտական շրջանակներին ծանոթ չէ։ Ըստ [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյանի], անիական դպրոցի 11-րդ դարի կեսերին ստեղծված խաչքար է։ Սովետական տարիներին Սվաստիկան պատկերող մասերը վերացվել են՝ ջարդուփշուր է արվել գլխամասը, տաշվել են նշանը պարունակող մասերը։</ref> File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, East windows border decoration, 11-13th century, 100 0913.JPG|Սվաստիկաներով և Հավեժության նշանով զարդանախշ [[Թեղենյաց վանք]]ի պատին, 11-13-րդ դար File:Arates_MonasteryIMG_4526.jpg|Արատես վանքի ճակատային զարդանախշ [[Սվաստիկա]]ներով File:Manuscripts - Magaravank.jpg|[[Սվաստիկա]]ներով զարդանախշ և նշաններ Մակարավանքի Ավետարանի մանրանկարներում, [[Կիպրոս]] File:Decoration on the wall of churche Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|[[Անի]]ի մոտ գտնվող եկեղեցու արտաքին պատի սվաստիկաներով զարդանախշ File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին47.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի սվաստիկաներով զարդանախշ, [[Բջնի]] File:Swastika of St. Sargis monastery, Ushi, Armenia, "reconstructed".JPG|Սուրբ Սարգիս վանքի խորանի սվաստիկան, [[Ուշի]] File:Armenian dragon rug, end of 19th century, Cropped.jpg|Հայկական վիշապագորգ, 19-րդ դարի վերջ File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_150x115_1869_vill_Parni_Spitak_Armenia_V7.jpg|Վիշապագորգ Պառնի գյուղից, 1869 թ․, [[Սպիտակ]] File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_Kazak_246x122_1890_Chondoresk_Karabagh_Kar990.jpg|Վիշապագորգ [[Խնձորեսկ]]ից, 1890 թ․, [[Լեռնային Ղարաբաղ]] File:Armenian rug , No. 2747-5.jpg|Վիշապագորգ [[Ջրաբերդ]], 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] File:Armenian rug , No. 2747-5, cropped.jpg|[[Ջրաբերդ]] վիշապագորգի զարդանախշ, 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] </gallery></center> Հավերժության նշանն օգտագործվում է պետական մարմինների խորհրդանշաններում <center> <gallery widths="125" heights="125"> Պատկեր:Coat of arms of Yerevan.svg|[[Երևանի զինանշան]] Պատկեր:Flag of Yerevan.svg|[[Երևանի դրոշ]] Պատկեր:Air Armenia logo.svg|[[Հայկական ավիաուղիներ]] Պատկեր:Armenia Fund Logo.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]] Պատկեր:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]]ի 20-ամյակին նվիրված նամականիշ Պատկեր:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ, 2010 թ․ Պատկեր:Central Bank of Armenia logo.jpg|[[Հայաստանի Կենտրոնական բանկ]]ի խորհրդանիշ<ref name="HS">Հեղինակ` Հարություն Սամուելյան։ Ֆիզիկոս, նկարիչ ձևավորող, ծաղրանկարիչ, հրատարակիչ։ Բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների, նամականիշերի, փոստային ծրարների և խորհրդանշանների հեղինակ։ ՀՀ զինանշանի ձևավորման համահեղինակ (հիմնական ձևավորումը՝ Ռուբեն Գևոնդյանի)։</ref> Պատկեր:Symbol of National Library of Armenia, Yerevan, Armenia, VM.jpg|[[Հայաստանի Ազգային գրադարան]]ի խորհրդանիշ, 2013 թ․<ref name="HS" /> Պատկեր:Symbol of Armenian Border Guard.jpg|Հայաստանի սահմանապահ զորքեր Պատկեր:Hayastan-spyurq.jpg|Հայաստան Սփյուռք գործակցություն Պատկեր:Armenian custom servise symbol.gif|Հայաստանի մաքսային ծառայություն Պատկեր:Yerevan State University of Architecture and Construction logo.jpg|Երևանի Ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարան </gallery> </center> և [[commons:Category:Commemorative coins of Armenia|Հայաստանի հոբելյանական մետաղադրամներ]]ի դրոշմներում<ref>*{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 24 |title=Մամլո հաղորդագրություն - "Շուշիի ազատագրման 20-ամյակ" (ոսկի) [News release - A golden coin dedicated o the 20th anniversary of the Liberation of Shushi] |url=https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003031820/https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |archive-date=2013 թ․ հոկտեմբերի 3 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=[[Central Bank of Armenia]]}} *{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 18 |title=Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության 2002 Թվականի Հունվարի 7-ի N 6 Որոշման Մեջ Փոփոխություններ Կատարելու Մասին |url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=82810 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Legal Information System}} *The Council of the city Yerevan, [http://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2012.04.2010/xorhrdanish%207.pdf the seal of Yerevan], 2010 *Ministry of Justice of RA, [http://www.justice.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_61745932_q_46.pdf about the medals and decorations], 2007 *The governmment of Armenia, [http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf symbol of the cooperation «Armenia-Diaspora»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927011930/http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf |date=2013-09-27 }}, 2012 *Ministry of Emergency Situations, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=72184 about the medals and decorations], 2011 *Central Bank of Armenia, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=34309 coin «15-years of liberation of Shushi»], 2007</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:AM 25 dram Ag 1994 Artsakh b.png|Արցախի անկախության 10-ամյակ, 1994 թ․ File:AM 500 dram Ag 1995 Cilicia b.png|Կիլիկիայի թագավորություն, 1995 թ․ File:AM 5 dram Ag 1998 Valuta b.png|Ազգային տարադրամի 5-ամյակ, 1998 թ․ File:AM 100 dram Ag 2001 Council b.png|[[Հայաստան]]ը դարձել է [[Եվրոպական Խորհուրդ|Եվրախորհրդի]] անդամ, հունվարի 25, 2001 թ․ File:ՀՀ հուշադրամ, «Պետբանկի 110-ամյակ», 100 դրամ, 2003, դարձերես.png|Հայաստանի պետական բանկի 100-ամյակ, 2003 թ․ File:AM 10000 dram Au 2007 Shushi a.png|Շուշիի ազատագրման 15-ամյակ, 2007 թ․<ref name="HS" /> </gallery></center> Ինչպես նաև [[Հայաստան]]ի և [[հայկական սփյուռք]]ի ոչ կառավարական կազմակերպությունների և հիմնարկների կողմից<ref name = "westar">National Council of Western Armenia, [http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2011/Nakhaqahagan-Hramanaqir-21.10.2011.pdf the flag of Western Armenia], 2011</ref>։ Հավերժության նշանն օգտագործում են նաև հայկական [[հեթանոս]]ական կազմակերպություններն ու նրանց հետևորդները։ Նրանք նշանն անվանում են ''Արևախաչ''<ref>{{Cite web |title=Հայկական արիական հիմնական նշանների (սիմվոլների) խորհուրդը և չափային շղթաները |url=http://www.hayary.org/wph/?p=2889 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Aryan Union}}</ref>։ <center> <gallery widths="125px" heights="125px"> |[[Կիպրոս]]ահայերի խորհրդանիշերը File:Flag of Western Armenia.svg|[[Արևմտյան Հայաստան]]ի դրոշ, 2010 թ․ File:Symbol_of_Armenian_Diaspora_in_South_Korea.png|[[Հարավային Կորեա]]յի հայկական համայնքի խորհրդանիշ |[[Ջավախք]]ի զինանշանի նախագիծ |[[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի հանրապետական կուսակցության]] խորհրդանշանը, 1990 թ․ File:Armenian Eternity Sign ACC Stamp.jpg|«ՀայՀամակարգիչ կենտրոն» [[ՍՊԸ]] կնիքը, 1998 թ․ File:The emblem of the Hovhannes Sharambeyan Peoples Art Centre in Yerevan.jpg|[[Հովհաննես Շարամբեյան]]ի անվան Երևանի Ժողովրդական արվեստի կենտրոնի խորհրդանշան<ref name="HS" /> File:Armenian Eternity Sign YPC, SVG.svg|[[Երևանի մամուլի ակումբ]]ի խորհրդանիշ File:Hetan priest preaching.png|Հեթանոսական տոն [[Գառնի]]ում </gallery> </center> == [[ArmSCII]] և [[Յունիկոդ]] == [[Պատկեր:ArmSCII.svg|մինի|default|<center>'''[[ArmSCII]]'''</center>]] Հավերժության հայկական նշանը ներառված է համակարգչային գրանշանների հավաքածուներում սկսած 1987 թ․-ից<ref>[http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf ArmSCII-ի ստեղծման պատմություն, 1987-2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002143233/http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf |date=2013-10-02 }}, Հայերեն համակարգեր - արդեն 25 տարեկան, Վահրամ Մխիթարյան, [[ԵՊՀ]], ապրիլի 20, 2012</ref>, [[ArmSCII]] հիմնօրինակի^֍ գործարկման պահից ի վեր։ Գրանշանն ունի նաև կետադրությանը հատուկ գործառույթ՝ օգտագործվում է տեքստը հատվածների (գլուխների) բաժանելու համար։ Այն օգտագործվում է * (աստեղիկ) գրանշանի (asterisk sign) նման՝ տեքստը կամ բանաստեղծությունը տրոհելու և ձևավորելու, հղումները նշելու համար։ Օրինակ, ինչպես որ այն օգտագործվել է սույն բաժինը կամ ստորև բերված բանաստեղծությունը մասերի բաժանելու և հղումները նշելու համար. ::::My Heart's In The Highlands^֍֍ : ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer - :A-chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. ::::::֍ :Farewell to the Highlands, farewell to the North :The birth place of Valour, the country of Worth; :Wherever I wander, wherever I rove, :The hills of the Highlands for ever I love. ::::::֍ :Farewell to the mountains high cover'd with snow; :Farewell to the Straths and green valleys below; :Farewell to the forests and wild-hanging woods; :Farwell to the torrents and loud-pouring floods. ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer :Chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. ^֍[[ArmSCII|ArmSCII — Armenian Standard Code for Information Interchange]] ^֍֍[[w:Robert Burns|Robert Burns]], 1790 (in old English), Իմ սիրտը լեռներում է, [[Ռոբերտ Բըրնս]], 1790 (հին անգլերենով) [[ArmSCII#ArmSCII-8|ArmSCII-8]] կոդավորման հայկական տառատեսակներում աջ և ձախ պտույտի հավերժության գրանշաններն իրականացվում են ուղիղ և շեղ տառաձևերում՝ {{Բազմապատիկ պատկերներ | գոտի = center | ուղղություն = horizontal | վերնագիր = Տառաձևեր | վերնագրի գոտի = center | պատկեր1 = Armenian Eternity Sign Regular.png | լայնություն1 = 78 | նկարագրություն1 = սովորական | պատկեր2 = Armenian Eternity Sign Italic.png | լայնություն2 = 78 | նկարագրություն2 = <center>''շեղ''</center> | պատկեր3 = Armenian Eternity Sign Bold.png | լայնություն3 = 80 | նկարագրություն3 = <center>'''թավ'''</center> | պատկեր4 = Armenian Eternity Sign Bold Italic.png | լայնություն4 = 80 | նկարագրություն4 = <center>'''''թավ շեղ'''''</center> | պատկեր5 = Armenian Eternity Sign Set.png | լայնություն5 = 258 | նկարագրություն5 = }} 2010 թ․ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը դիմեց Յունիկոդ կոնսորցիումին առջարկելով գրանցել Հավերժության հայկական նշանը և ներկայացրեց գրանշանի համապատասխան նկարագրությունն ու հիմնավորումը<ref>[http://www.sarm.am/ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.unicode.org/L2/L2010/10372-n3921.pdf հիմնավորում-նամակը Յունիկոդ կոնսորցիումին]</ref>։ Հիմնավորումն առանց առարկությունների ընդունվեց, իսկ այդ ոլորտում հայտնի մասնագետ, հայերեն համակարգերի գիտակ և Յունիկոդ կոնսորցիումի փորձագետ [[w:Michael Everson|Մայքլ Էվերսոնը]] կազմեց առաջարկի շրջանառու փաստաթղթերը, որում առաջարկվում էր գրանցել երկու՝ աջ և ձախ պտույտի Հավերժության հայկական նշաններ<ref>[http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf ISO/IEC JTC1/SC2/WG2, N3924, 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224443/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf |date=2016-03-03 }}, the proposal to encode two symbols for Armenian in the UCS by [[:en:Michael Everson|Michael Everson]]</ref>։ 2012 թ․ Յունիկոդ կոնսորցիումը գրանցեց և գրանշանները պաշտոնապես դարձան միջազգային ISO/IEC 1046 ստանդարտի մաս<ref name=ISO>{{Cite web |title=ISO/IEC 10646:2012/Amd.1: 2013 (E), p. 13-14 (11-12). |url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922213003/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 22 |access-date=2013 թ․ նոյեմբերի 12}}</ref> :058D ֍ RIGHT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :058E ֎ LEFT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :• maps to AST 34.005:1997 == Պատկերասրահ == <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Anania Shirakatsi, 7th century, Phases of the Moon, Bolorakner.png|Բոլորակներ (Լուսնի փուլեր), [[Անանիա Շիրակացի]], 7-րդ դար File:Gospel by Stepanos, 1201, Ms. 10359, mtd-gr-03-l.jpg|Մանրանկար Ստեփանոսի ավետարանից, 1201 թ․ File:Hovsian1316.jpg|Հովսիյանի մանրանկար, 1316 թ․ File:Arevakhach in Holy Sepulchre-2.jpg|Երուսաղեմի Սուրբ Հարություն եկեղեցու ներքին սենյակներից մեկի դուռը File:Vartanantz.jpg|[[Վարդանանք]], Շարակնոց, Կարապետ Բերկրեցու մանրանկար, 1482 թ․ File:Yeghishe, Vasn Vardanay ew Hayoc paterazmin, 1569 (Matenadaran, Ms. 1920, no. 250v.).jpg|[[Վարդանանք]] ըստ Եղիշեի, Բաղեշի մանրանկար, 1569 թ․ File:Manuscript of Gladzor University, 13-14th century, village Vernashen, Vayots Dzor, Armenia, 14.jpg|Մանրանկար [[Գլաձորի համալսարան]]ից, 13-14-րդ դար File:Armenian rug Mayr Hayastan, 20th century, No. 2358.jpg|Գորգ Մայր Հայաստան File:The Armenian merchant-khoja's costume, 17th century, Сollection of Arpi Hovhannessian, USA.jpg|Հայ առևտրական-խոջայի տարազ, 17-րդ դար File:The_marble_tombstone_of_grand_prince_Hasan_Jalal_Vahtangian_part.jpg|[[Հասան-Ջալալյաններ|Հասան Ջալալ Վախթանգյանի]] շիրիմը, 1214-1261 թթ․ File:Հրեաների գերեզման 13-րդ դար, Եղեգիս10.JPG|[[Հրեաները Հայաստանում|Հրեական]] գերեզմանոց [[Եղեգիս]]ում, 13-րդ դար File:Armenian_Tombstone_Aghout_Sisian_Armenia.jpg|Աղուտի գերեզմանոց, [[Սիսիան]] File:1921 Soviet Armenia 5000 Rubles.jpg|5000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1921 թ․ File:1922 Soviet Armenia 100000 Rubles.jpg|100000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1922 թ․ File:Erkrasharji_hushardzan_01.jpg|1988 թ․ [[Սպիտակի երկրաշարժ]]ի զոհերին նվիրված հուշակոթող [[Գյումրի]]ում File:DziDzernagapert - eternal flame.jpg|[[Մեծ Եղեռն]]ի հուշակոթող [[Երևան]]ում, 1965 թ․ File:War cemetery in Sisian, Armenia, VM.jpg|[[Արցախյան պատերազմ]]ում զոհված ազատամարտիկների գերեզմանոց [[Սիսիան]]ում File:Cascade_of_Yerevan, _Armenia_First_Christian_Country_Monument, _Head, _Armenia, _2013-09-01, _VM.jpg|«Հայաստանը առաջին քրիստոնեկան պետությունն է» հուշակոթողը [[Երևան]]ի [[Կասկադ համալիր]]ում, 1992 թ․ File:Oshakan tower, Armenian Alphabet and Eternity sign, VM.jpg|Հուշակոթող [[Հայոց այբուբեն]] և Հավերժության նշան, [[Օշական]] File:Ambartzumyan doska.jpg|Ակադեմիկոս [[Վիկտոր Համբարձումյան]]ի [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ]] հավերժության նշան-հուշաքարը [[Բյուրական]]ում։ </gallery></center> == Այլոց հավերժության նշաններ և համընկումներ == Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում [[Բասկեր]]ի մշակույթում, հաշվի առնելով նրանց հնարավոր հայկական ծագումը, հավերժության նշանի լայն տարածվածությունը, մասնավորապես, գերեզմանաքարերի պատկերազարդերում՝ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Orhoitzapena.jpg Ainhoa Croix4.JPG Ainhoa Stèle21.JPG Ainhoa Stèle32.JPG Ainhoa Stèle22.JPG BumbamsMuehle.jpg </gallery></center> <center> Այլոց հավերժության նշաններ <gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Borjgali.svg|[[Բորջղալի]], Արևի Վրացական խորհրդանիշ (միայն 7 թևանի ձևը) Helme valla vapp.gif|[[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] URPALMA.gif|[[:es:Universidad Ricardo Palma|Իսպանիայի Ռիկարդո Պալմայի անվան համալսարանի խորհրդանիշ]] Martin of Braga Basilica (5) Cropped.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի խորաքանդակի զարդանախշ]], [[Պորտուգալիա]] Selection of carvings from the Castro de Santa Trega.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի զարդաքարեր]], [[Պորտուգալիա]] Torque de Santa Tegra 1.JPG|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի բրոնզե գավաթ]], [[Պորտուգալիա]] HiltonofCadboll01.JPG|[[պիքտական քարեր|Քադբոլի Հիլտոն պիքտական քար (պատճեն), 2-րդ դաս]], [[Շոտլանդիա]] Bildstein-Fornsalen 04.jpg|[[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քար </gallery></center> == Տես նաև == {{commonscat|Armenian Eternity Sign|Հավերժության հայկական նշան}} {{commonscat|Swastikas in Armenian culture|Սվաստիկան հայկական մշակույթում}} * [[Սվաստիկա]] * [[Բորջղալի]] * [[Կոլովրատ]] * [[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] * [[Պիքտական քարեր]] * [[:en:Castro culture|Castro culture]] - Կաստրո մշակույթ, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[:en:Hilarri|Hilarri]] ― [[Բասկեր]]ի գերեզմանաքարեր, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[Commons:Category:Picture stones of Gotland|Picture stones of Gotland]] - [[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քարեր * [[Հայկական խաչ]] * [[Խաչքար|Հայկական խաչքար]] * [[Հայկական գորգ]] * [[Հայկական դիցաբանություն]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանտուփ}} == Գրականություն == * {{Գիրք |հեղինակ = [[Հայկ Դեմոյան]] |վերնագիր = Հայկական ազգային խորհրդանշաններ |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Փյունիք |թվական = 2013 |էջերի թիվ = 476 |ISBN = 978-9939-0-0282-8 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Աբրահամ Շահինյան]] |վերնագիր = Հայկական խաչքարերը և դրանց փորագրությունները (9-13-րդ դդ) |բնօրինակ = Армянские хачкары (крестные камни) и их надписи (IX—XIII вв.) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = |թվական = 1970 |էջ = |ISBN = }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Արտակ Մովսիսյան]] |վերնագիր = Հայաստանը Քրիստոսից առաջ Երրորդ հազարամյակում (ըստ գրավոր աղբյուրների) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Յասոն |թվական = 2005 |էջ = 176 |ISBN = 5-8084-0643-9 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Ռուբեն Եղիազարյան]] |վերնագիր = Կելտական խորհրդանիշը և հայկական ավանդույթը |բնօրինակ = Кельтский символ и армянская традиция |վայր = Երևան |հրատարակչություն = ԵՊՀ հրատարակչություն |թվական = 2005 |էջ = 256 |ISBN = 99930-934-2-4 }} * [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], Հայ ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքարային մշակույթ։ Հնագիտական ուսումնասիրություններ և մեկնություններ։ * [https://digilib.aua.am Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան] == Արտաքին հղումներ == * [http://www.himnadram.org/index.php?id=23543 Հայաստան համահայկական հիմնադրամ, Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոն, 2010 թ․։] :"Water is Life indeed and as you can see in the design, the water turns into the Armenian eternity symbol as it flows out of the helping hands." :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ։]] * [http://www.haypost.am/view-lang-arm-announcement-217.html Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ, Դեկտեմբերի 12, 2012 թ․, ՀայՓոստ]։ :«Նամականիշի վրա պատկերված է Հայաստան համահայկական հիմնադրամի 20-ամյակի լոգոն, իսկ հավերժության նշան կազմող օղակի մեջ նշված են այն պետությունները, որտեղ գտնվում են Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ներկայացուցչությունները։» :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ]]։ * [http://www.gyumri.am/armenias/symbols Հայկական խորհրդանիշեր Գյումրի քաղաքի պաշտոնական էջում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131108162353/http://www.gyumri.am/armenias/symbols |date=2013-11-08 }}։ :«Հին հայկական ավանդական խորհրդանիշերից մեկը սվաստիկայի առանձնահատուկ տեսակ հանդիսացող արևախաչն է, որը կոչվում է նաև կեռախաչ (կեռ խաչ), ճանկախաչ, խաչաթև, վահագնախաչ, պարույրախաչ, տիեզերախաչ, պատերազմախաչ (պատերազմի խաչ), հայկական սվաստիկա, հավերժության հայկական նշան։» :Պատկեր՝ [[:File:Right-Facing Armenian Eternity Sign UC 058D.png|Հավերժության հայկական նշան]]։ * [http://www.armtimes.com/26688 Ոստիկանությունը կհագնվի աշնանը։ Ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանը 1994 թվականից մտածում էր այս մասին։ Հայկական ժամանակ, Հուլիսի 20, 2011 թ․։] :«— Նախկինում Սովետական Միության կատարի աստղն էր գլխարկի մեջտեղում տեղադրված, իսկ հիմա վեց աստղանի մեր գեղեցիկ հայկական հավերժության նշանն է լինելու։» * [http://www.boston.com/yourtown/news/downtown/2013/04/armenian_heritage_park_to_part.html Downtown, North End. "Armenian Heritage Park to participate Saturday in World Labyrinth Day", Posted by Jeremy C. Fox April 29, 2013.] :"A single jet of water and the symbol of eternity mark its center, representing hope and rebirth." * [http://www.aesa.org/index.php?x=1&y=75 Ամերիկայի հայ ինժեներներ և գիտնականներ (ԱՀԻԳ)]. :"The Armenian Engineers and Scientists of America (AESA) logo is an ancient symbol used in Armenian architecture and carvings. The symbol signifies Eternal Life - in Armenian ''Haverjoutian Nshan'' or Sign of Eternity." :Պատկեր՝ [[:File:AESA logo.gif|ԱՀԻԳ խորհրդանիշ]]։ * [http://www.armenianmonuments.org/hy/ Հայկական հուշարձաններ։ Հայկական ժառանգություն նախագիծ։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140319062755/http://www.armenianmonuments.org/hy/ |date=2014-03-19 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=lRKdSruWAKg Armenian Wheel of Eternity], a brief video history of the from pre-history to present by [http://peopleofar.wordpress.com/2012/01/14/the-six-pointed-star-of-armenia/ People of Ar, The Six Pointed Star of Armenia] * [https://www.youtube.com/watch?v=1lMG6ezAEOE Symbolism and iconography in armenian woven art], [http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html Հրաչ Կոզիբեյոկյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108224719/http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html |date=2015-11-08 }}, [http://www.armenianrugssociety.com/ Հայ գորգագործների միության] անդամ, [[Լոս Անջելես]], Նոյեմբերի 25, 2013 թ․։ * [https://hy-am.facebook.com/photo.php?fbid=1433665100216559&set=a.1402818173301252.1073741829.100007192480094&type=1&theater Aram Mp3-ը Եվրատեսիլ-2014 երգի փառատոնում ներկայանում է աշխարհին Հավերժության հայկական նշանով։] : Տեսագրությունը [https://www.youtube.com/watch?v=oj0oOV-2fRQ YouTube-ում։] {{Խաչերի տեսակներ}} {{Պորտալ|Հայաստան|Հայկական դիցաբանություն}} {{Հայաստանի թեմաներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=385}} [[Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ]] [[Կատեգորիա:Սվաստիկա]] i9soyr029c8he1ejhbcrgv6e0f9mprb 10806321 10806319 2026-06-29T14:21:37Z ~2026-37308-40 173418 /* Զարգացումներն ու կիրառությունները */ 10806321 wikitext text/x-wiki {{ուշադրություն|վերնագիր=Հոդվածը պարունակում է նշումներով նկարներ|տեքստ=Նշումները տեսնելու համար նկարները պետք է դիտել անմիջականորեն Wikimedia Commons-ի նկարագրման էջում։}} [[Պատկեր:Right-Facing and Left Facing Armenian Eternity Sign.svg|thumb|300px|Աջ և ձախ ոլորվող հավերժության նշաններ]] [[Պատկեր:Revived Armenia Monument Two of Four Eternity Signs on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|300px|thumb|[[:File:Revived Armenia Monument Face Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|Վերածնված Հայաստան հուշակոթող]] [[Կասկադ համալիր]]ում, հավերժության նշանները ներքևում ([[:File:Revived Armenia Monument Right Recursive Eternity Sign on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|աջ կողմինը]] [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ է]])։ Այս 50 մ բարձրության կոթողի վրա կա 9 հավերժության նշան՝ 5-ը ներքևում [[:File:Revived Armenia Monument Face Two Eternity Signs and Golden Spike on Top Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|և 4-ը վերևում]].]] '''Հավերժության հայկական նշան''', հնագույն ազգային խորհրդանիշ և հայ ժողովրդի ազգային ինքնության խորհրդանշան։ Հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհդանիշ է և հանդիպում է հայ իրականությունում բազմապիսի դրսևորումներով։ Այն ծագում է սվաստիկայից և ունի հստակ հայկական մեկնաբանություն։ Այն ներկայացվում է որպես մի կետից ծագող աջ կամ ձախ պտույտ ունեցող կոր թևերով պատկեր (ոլորք)։ Ամենահին ներկայացումները հայտնաբերվել են [[հայկական բարձրավանդակ]]ի [[ժայռապատկեր]]ներում որպես [[Արեգակ]]ի պատկեր՝ անիվի կամ [[սվաստիկա]]յի (միա կամ բազմաթև ոլորքի) տեսքով։ Նշանը խորհրդանշում է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն, առաջընթաց և զարգացում։ Աջ և ձախ պտույտներին վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Հավերժության նշանը որպես գրանշան ներառված է [[ArmSCII]] հիմնօրինակում և գրանշանների ցանկը սկսվում է հենց նրանով։ Հայկական տառատեսակների համակարգչային հավաքածուներում հավերժության հայկական գրանշանն օգտագործվում է 1987 թվականից՝ [[ArmSCII]]-ի գործարկման պահից ի վեր։ Հայաստանում և նրա պատմական տարածքներում հավերժության նշանը հայտնաբերվում է ամենուր՝ ճարտարապետական կոթողների և տարրերի վրա, եկեղեցիների պատերին, խորաններին և որմնանկարներում, մանրանկարներում, խաչքարերի, գորգերի, զարդերի, հագուստի, կենցաղային իրերի և առարկաների վրա, պետական, հասարակական, մասնավոր և կրոնական կառույցների խորհրդանշաններում։ Այսօր հայ ժողովուրդն աշխարհում միակն է, ում արվեստի և հոգևոր խորհրդանշանային մշակույթում հավերժության նշանն անբաժան մաս է կազմում և համընդհանուր տարածում ունի որպես հայկական ինքնության խորհրդանշան<ref>[http://www.sarm.am/js/editor_innova/assets/Armenian_Eternity_Sign1.pdf Հավերժության նշան], [http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ ՀՀ Վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203030655/http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ |date=2013-12-03 }} [http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խումբ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231203195328/http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf |date=2023-12-03 }}, 2010 թ․<br> Տեղադրված է [http://www.sarm.am/am Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.sarm.am/am/news/amd_eternity "Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների նախապատմությունը" էջում]`։<br>Էջի և փաստաթղթի հիմնական բովանդակությունը՝ :Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների միջազգային ճանաչման խնդիրն առաջին անգամ 2010 թվականի սկզբներին բարձրաձայնվեց Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խմբի կողմից։ Հայկական դրամի նշանը ստեղծվել է 1995 թվականին հայկական դրամի հիմնումից երկու տարի հետո։ Այն առաջին անգամ գծագրել է Կարեն Կոմենդարյանը։ Այն կազմված է որպես հայերեն «Դրամ» բառի առաջին գլխատառ «Դ» տառ, որի հորիզոնական աջ ելուստը իրագործված է աջ ուղղաձիգ տարրը հատող երկու հորիզոնական գծերի տեսքով։ Ազգային մակարդակով ստանդարտացվել է 2007 թվականին և ընդգրկվել ՀՍՏ 34.001 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ. Գրանշանների հավաքածուներ և ստեղնաշարեր. Գրանշանների կոդավորում և ստեղների դասավորություն» ազգային ստանդարտում։ Իսկ ահա հայկական հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհրդանիշ է և հայկական իրականության մեջ կարող է հանդիպել հայկական եկեղեցիների և խաչքարերի վրա, ինչպես նաև հայկական մանրանկարչությունում։ Այն իրենից ներկայացնում է կորագծային թևեր ունեցող ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ կամ ժամացույցի սլաքին հակառակ ուղղությամբ ոլորվող աստղանիշ։ Որպես կանոն այն ունի ութ կոր, ինչը խորհրդանշում է վերածնունդը։ Սակայն կարող է ունենալ չորս կամ ավելի կոր։ Աշխատանքները կազմակերպելու համար Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի ակտիվ ջանքերի շնորհիվ ստեղծվեց աշխատանքային խումբ, որում ընդգրկվեցին ոլորտի ճանաչված մասնագետներ, փորձագետներ, պետական և ոչ պետական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ Աշխատանքային խմբի անդամների կարծիքների և առաջարկությունների երկարատև քննարկումների հիման վրա համաձայնություն ձեռք բերվեց մշակված հայկական նշանների վերաբերյալ։ Այնուհետև, սահմանված միջազգային ընթացակարգերով Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպության ՄՏՀ 1 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ» միավորված տեխնիկական հանձնաժողովի ԵՀ 2 «Կոդավորված նշանների հավաքածուներ» ենթահանձնաժողովին ուղարկվեց վերը նշված նշանները և դրանց նկարագրությունները` ԻՍՕ/ԻԷԿ 10646 ստանդարտում լրացում կատարելու նպատակով։ Սակայն կան այդպիսի բազմաթիվ հայկական նշաններ և խորհրդանշաններ, որոնց համար հետագայում ևս կարիք կլինի ձեռք բերել միջազգային ճանաչում։ Ուստի Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը շարունակում է տեղային և միջազգային մակարդակով համագործակցությունը հայկական նշանների միջազգային ճանաչման համար։ # Armenian Eternity Sign is the ancient national symbol and in Armenian reality it can be met in many variations. # The appearance of the Sign resembles both clockwise and anti-clockwise rotating ornament, which is composed with curves running from center of the symbol. # As a rule the Sign should have eight curves, as this number stands for revival, rebirth and recurrence. # However, the symbol may be represented with four and more curves as well. # Right and left rotations have accordingly active and passive meanings, as in case of Swastika, and are used in order to accentuate these meanings. # For example, a cradle for а boy is decorated with the right whirling eternity sign and a cradle for а girl with the left whirling eternity sign. # It can be performed both two-dimensionally and three-dimensionally. # Eternity Sign opens the list of symbols included in ArmSCII. # Armenian Symbol of Eternity is the direct descendent of the pre-historic Swastika and has clear Armenian interpretation. # It symbolizes the identity of Armenian nation suchlike a David’s star for Hebrews. # The earliest roots of round whirling sun-like symbols in the Armenian Highland are rock inscriptions from the Stone Age. # In Armenia the eternity sign can be found everywhere, in architecture; on doors, walls and etc. # The sign of Eternal Life, or turning wheel, was carved on numerous Khatchqar (Cross-Stones) and church walls in ancient Armenia. # Besides the meaning that “Everything Armenian starts from the eternity sign”, this sign has a punctuation function also: it is applied to divide a text into parts (chapters), as well as to design a text or a poem or to make references like an asterisk sign (*). # Armenia today, is arguably the only nation on earth where the Symbol of Eternity is a prominent and integral part of artistic expression and spiritual symbolism.</ref>։ == Ծագումը և իմաստը == Նշանը ծագում և դասակարգվում է որպես [[սվաստիկա]] և ներկայացվում է մի կետից ծագող, կենտրոնի շուրջ աջ կամ ձախ ոլորվող կոր (կեռ) թևերով պատկեր<ref name=Coimbra>[http://institutoterramemoria.academia.edu/FernandoCoimbra Ֆեռնանդո Կոիմբռա], [https://archive.today/20121209021313/http://archeometrie.pagesperso-orange.fr/swastika.htm A Swastika Pictorial Atlas, 2012.] Նկ․ 1 – Սվաստիկայի տարատեսակներ / Տարբեր ժամանակաշրջաններ։</ref>։ <center> {| |- | [[Պատկեր:Հավերժության հայկական նշան.png|334px|մինի|կենտրոն|<center>Սվաստիկայի տարատեսակներ <br>Տարբեր ժամանակաշրջաններ<ref name=Coimbra/> </center>]] || [[Պատկեր:Geometrical representation of the Armenian Eternity sign, 2D, 01.jpg|600px|մինի|կենտրոն|<center>Հավերժության նշանի<br>երկրաչափական ներկայացումներ</center>]] |} </center> [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում նշանը հանդիպում է դեռևս հնագույն [[ժայռապատկեր]]ներում, այնուհետև, լինելով [[բրոնզե դար]]ի հիմնական զարդանախշերից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ և այլ) վրա, հաճախ պատրաստվել կախազարդի ձևով ([[բրոնզ]]ից, [[ծարիր]]ից)՝ որպես առանձին զարդ ([[Լոռի]])։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:The petroglyph with swastikas, in Geghama mountains, Armenia.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref>{{cite web|url=http://www.fundamentalarmenology.am/Article/9/180/ROCK-CARVINGS-OF-ARMENIA.html|title=Rock Carvings of Armenia, Fundamental Armenology, v. 2, 2015, pp. 1-22|first=K.S.|last=Tokhatyan|date=|publisher=Institute of History of NAS RA|access-date=|via=}}</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_6/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 6, Armenia, Yerevan, 1971.<br>H. A. Martirossian, H. R. Israelian, The Rock-Carved Pictures of the Gueghamian Mountains, pp. 56-222.]</ref> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_6_Armenia_Yerevan_1971_p_198.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston/> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_20_Armenia_Yerevan_2008_p_370.jpg|Կնիք, [[Դվին]]<ref>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_20/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 20, Armenia, Yerevan, 2008.<br>Zhores Khachatryan and Oleg Neverov, The Archives of Artashat - The Capital of Ancient Armenia, p. 370].</ref> File:Thomas_Wilson_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Comp_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ պատմական [[Հայաստան]]ում<ref>[https://gutenberg.org/ebooks/40812 Thomas Wilson, "The Swastika. The Earliest Known Symbol, and Its Migration; with Observations on the Migration of Certain Industries in Prehistoric Times"], U.S. National Museum, Smithsonian Institution, 1894. From the "Report of the U. S. National Museum for 1894", pages 757-1011, with plates 1-25 and figures 1-374.<br>Thomas Wilson - Curator, Department of Prehistoric Anthropology, U.S. National Museum.</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Kakhik_Shamkhor_Armenia.jpg|Կախազարդ, [[Շամխոր]] File:Сосуд из глины.jpg| [[Սվաստիկա]]յի նշանով կարաս, [[Շամխոր]], մ.թ.ա.16-15-րդ դդ. </gallery></center> Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների այն ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ նշանների ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաթև ու բազմաթև նշաններ։ Առանձին նշանների խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ ([[Անի]]ի պարիսպների վրա)<ref name=kerkhach>[[ՀՍՀ]], բառահոդված [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/385 ԿԵՌԽԱՉ, հ․ 5, 1979, էջ 385-386] :ԿԵՌԽԱՉ, սվաստիկա (սանսկրիտ. su asti — լավ լինել), թևերի ծայրերն ուղիղ անկյան տակ, երբեմն՝ կորությամբ աջ կամ ձախ ծռված խաչ։ Հանդիպում է Եվրոպայի, Ասիայի, հազվադեպ՝ Աֆրիկայի հնագույն մշակույթների արվեստի ստեղծագործություններում։ Անտիկ ժամանակներում պատկերվել է հին հուն․ սկահակների, հուն․ և սիցիլիական դրամների, հետագայում՝ եվրոպական միջնադարյան հուշարձանների վրա։ Հայկական լեռնաշխարհում Կ. հանդիպում է դեռևս հնագույն ժայռապատկերներում, այնուհետև, լինելով բրոնզեդարյան հիմնական զարդամոտիվներից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ ևն) վրա, հաճախ պատրաստվել մեդալիոնների ձևով (բրոնզից, ծարիրից)՝ որպես առանձին զարդ (Կիրովական)։ Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների՝ Կ. ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ Կ-երի ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաճանկ ու բազմաճանկ Կ-եր։ Առանձին Կ-երի խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ (Անիի պարիսպների վրա)։ Ենթադրվում է, որ Կ. խորհրդանշել է արև, կրակ, կայծակ, կյանք, պտղաբերություն և ծննդաբերություն (օրինակ, հնդ. Մայա դիցուհին պատկերացվում է իգանդամի վրա նկարված սվաստիկայով)։ Հետագայում Կ. գործածվեց որպես ֆաշիստական Գերմանիայի դրոշի հորինվածքի կենտրոնական տարր, դարձավ բարբարոսության ու բռնության խորհրդանիշ։ Գրկ. Սամուելյան Խ., Հին Հայաստանի կուլտուրան, հ. 2, Ե., 1941:</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia.jpg|Լճաշենում պեղված մ․թ․ա․ 15-14-րդ դարի հայ զինվորի քանդակ, [[Սարդարապատ]]ի թանգարան, վերկանգնել է պրոֆեսոր Ա․ Դ․ Ճաղարյանը (տես եռաչափ - [[:File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia, 3D Anagliph.jpg|3D Anagliph]]) File:Recursive_Swastikas_on_the_Potter_Yerevan_History_Museum_Armenia.jpg|[[Ռեկուրսիա|Ռեկուրսիվ]] [[Սվաստիկա]]յի նշաններ կարասի վրա, [[Հայաստանի պատմության թանգարան]] File:Azg_Handes_1908_17_1_Stamp.png|[[Սվաստիկա]]ն [[:File:Azg Handes 1908 17 1 Ezekian Swastika.pdf|Հայ ազգագրական հանդեսի]] կնիքի վրա, 1908 File:Swastika_mark_on_tower_of_Ancient_Armenian_cpital_Ani_Turkey_VM.jpg|[[Սվաստիկա]]յի նշան [[Անի]]ի [[:File:Swastika mark on tower Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|աշտարակի վերևում]], [[Թուրքիա]] File:Spitakavor Crook Cross, Reconstructed.jpg|[[Սպիտակավոր վանք]]ի կեռխաչը ("վերականգնված"), 13-րդ դար<ref>Այս կեռխաչի հարևանությամբ, եկեղեցու բակում է գտնվում [[Գարեգին Նժդեհ]]ի [[:File:Սպիտակավոր6.JPG|գերեզմանը]]։</ref> File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին48.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, [[Բջնի]] </gallery></center> Նշանը խորհրդանշել է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն։ Աջ և ձախ պտույտներին, ինչպես [[Հինդուիզմ]]ում [[:en:Cultural, political, and religious symbols in Unicode|Սվաստի (Su asti)]] (࿕ ࿖) և [[Բուդդիզմ]]ում [[Սվաստիկա]] - 卍 卐 նշանների դեպքում, վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Սովորաբար նշանն ունի 8 թև և խորհրդանշում է վերածնունդ ու առաջընթաց, սակայն դրա (կրկնակի [[սվաստիկա]]յի) տարածված լինելը և քառաթև հավերժության նշանի ([[սվաստիկա]]յի) իսպառ բացակայությունը 1922 թ.-ից [[ԽՍՀՄ]]-ում [[սվաստիկա]]յի նշանն օգտագործելու արգելքի հետևանք է<ref>[http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/ion_100/92.php Ионина Н. 100 великих наград. М.: «Вече», 2003] ISBN 5-9533-0557-5․ :В первые годы революции свастика пользовалась определенной популярностью у художников, искавших новые символы для новой эпохи, но конец её тиражированию положила статья «Предупреждение», опубликованная наркомом просвещения А. В. Луначарским в газете «Известия» в ноябре 1922 года: «''На многих украшениях и плакатах по недоразумению беспрестанно употребляется орнамент, который называется свастикой. Так как свастика представляет собой кокарду глубоко контрреволюционной немецкой организации „Оргеш“, а в последнее время приобретает характер символического знака всего фашистского реакционного движения, то предупреждаю, что художники ни в коем случае не должны пользоваться этим орнаментом, производящим, особенно на иностранцев, глубоко отрицательное впечатление''».</ref>։ ''Սվաստիկա''-ն հայերենում օտար, ներմուծված բառ է և, սովորաբար, ընկալվում է որպես 4 ուղղանկյուն թևերով, հաճախ էլ ֆաշիստական, նշանի անուն։ Հայաստանում նշանը կոչում են '''Արևախաչ''' կամ '''Վահագնախաչ''' ([[Վահագն|Արեգակային Աստված Վահագնի]] խաչ), '''Խաչ պատերազմի'''<ref>Սա [[Սասնա ծռեր]] ազգային էպոսի հերոսներին պատկանող երրորդ հատկանշական իրն է։ Այս հերոսներն ունեն․ առաջինը՝ Հրեղեն ձի Քուռկիկ Ջալալի, երկրորդը՝ Թուր Կեծակի, և երրորդը՝ Խաչ պատերազմին իր աջ բազկին։ Սակայն այդ ''Խաչ պատերազմին'' հերոսների ''աջ բազկին'' մինչ այժմ էլ որևէ գրքում կամ այլ կերպ պատկերված գոյություն չունի վերը նշված արգելանքի պատճառով։</ref> և '''Կեռխաչ'''<ref name=kerkhach/>։ Հնագույն հայկական '''Էության նշանը''' (Էության, այն է Աստծո հավերժական լույսի, Նրա ճառագայթները) ներկայացվում է երկու աջ և ձախ ոլորված հավերժության նշանների վերադրությամբ՝ <Center> {| |- |[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Right-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>+</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Left-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>=</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Entity sign 12 Spiral.svg|120px]] |- |<small>Աջ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Ձախ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Էության նշան</small> |} </center> ամենայն էության, որպես հակասությունների միասնություն, դրսևորում։ == Զարգացումներն ու կիրառությունները == [[Պատկեր:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church01.jpg|300px|մինի|ձախից|<center>Հավերժության նշան<br>[[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի|Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցու]] գմբեթին</center>]] Միջնադարյան հայ մշակույթում նշանը խորհրդանշում էր հավերժության գաղափարը, հավերժականը երկնային կյանքում<ref>Elisabeth Bauer-Manndorff, Armenia։ Past and Present, 1981, Reich Verlag, p.&nbsp;89 :The circle, as a line returning upon itself, represented perfection. Having neither beginning, nor end, it was the symbol of eternity. The architects expressed the concept of everlasting, celestial life in the knowledge of the presence and effect of the divine power by sphere.</ref>։ Իսկ 5-րդ դարից նա հայտնաբերվում է հայկական հուշաքարերին, ապա դառնում [[խաչքար]]ային տարածված խորհրդանիշ<ref name = "nelli">Nelli Sahakyan, Armenian Highland. RAU Press, 2006, p. 150(349)</ref>։ Մոտավորապես 8-րդ դարում հավերժության խորհրդանիշը գործածվել է ազգային պատկերագրությունում<ref>Jacob G. Ghazarian ''The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland'', Bennett & Bloom, 2006. pp. 263, p. 186. :The eighth, or ninth, century date of this two examples of Irish stone crosses places them chronologically well after the carving of stone crosses in Armenia and the use of the Armenian symbol of eternity had become a long established national iconographical practice.</ref>, և պահպանել է իր կիրառական նշանակությունն առ այօր<ref>[https://arar.sci.am/publication/191438 Ա․ Կ․ Զարյան, Խաչքարերի խորհրդանշաններին և միթրայականությանը վերաբերող պատկերագրական հարցեր։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 1, 1989, էջ 202-219։ ISSN 0135-0536</ref>։ Լինելով [[խաչքար]]երի հիմնական բաղադրիչներից մեկը<ref>The government of Armenia, [https://e-gov.am/u_files/file/decrees/kar/2010/03/10_0310.pdf The list of non-material cultural heritage of Armenia], 2010, p. 15</ref>, նշանը պատկերվել է նաև [[եկեղեցի|եկեղեցու]] պատերին<ref>Հրաչյա Քարտաշյան, [https://arar.sci.am/publication/41169 Խորանաշատի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 4, 1986 թ․, էջ 42—52</ref><ref>Hayden Herrera, ''Arshile Gorky: His Life and Work․'' Macmillan, 2005, pp.&nbsp;784 :".. one tip of the boot/butter churn, may be derived from the Armenian symbol of eternity carved into the facades of many eleventh-century Armenian churches, ..."</ref><ref>Károly Gink, Károly Gombos, ''Armenia: landscape and architecture.'' Corvina Press, 1974. :"The sign of eternity, two combined wheels, is cut on the east wall, together with a number of pictures of sirens."</ref>, շիրիմաքարերին և այլ ճարտարապետական կոթողների ու տարրերի վրա<ref>Nicolas Holding (2011), ''Armenia'', Bradt Travel Guides, pp 312, p. 130, 148</ref><ref>Գագիկ Գ. Սարգսյան; Հուսիկ Մելքոնյան, [https://arar.sci.am/publication/193629 Վիմագրագիտական էսքիզներ – 2], Պատմա-բանասիրական հանդես, № 3, 2012, p. 101</ref><ref>R. L. Khachatryan, Russian academy of Art, ''Rudolg Khachatryan: high-dimensional objects'', Galart, 2002, p. 13</ref><ref>''Armenia Today'', vol. 5-6, Yerevan, 1982, p. 4</ref><ref name = "kara">Գ. Հ. Կարախանյան, [https://arar.sci.am/publication/39088 Հայաստանի միջնադարյան կենցաղային քանդակները (XV-XVI դդ.)], Լրաբեր հասարակական գիտությունների, №8, Երևան, 1975, pp. 31—47</ref>։ Հավերժության նշանով են զարդարված հայտնի [[եկեղեցի]]ներ [[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի]]ն [[Գառնի]]ում, [[Հոռոմայր]]ի վանքը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190217 Ա. Ա. Մանուչարյան, Հոռոմայրի վերին հուշարձանախումբը] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 4, 1979, էջ 267-272։ ISSN 0135-0536 :Երկու զարդեր են քանդակված կամարների ներսի կողմի վերնամասում։ Մեկը պատկերում Է հավերժության նշան, կազմված գնդաձև ուռուցիկ մակերեսին սփռված ելունդավոր գծերով։</ref>, [[Նոր Վարագավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/40838 Հրաչյա Քարտաշյան, Նոր Վարագավանքի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 7, 1984, էջ 60-73։ ISSN 0320-8117 :Պսակ-գոտու անմիջապես վերևով անցնում է եզան և կտցահարող թռչունների, նռնենու տեսքով կենաց ծառի, զամբյուղների, վարդյակի և հավերժության նշանի պատկերներով քանդակաշարք, որն ունի գաղափարական որոշակի իմաստ։</ref>, [[Ծիծեռնավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190272 Մ․ Ս․ Հասրաթյան, Ծիծեռնավանք։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 2, 1980, էջ 39-57։ ISSN 0135-0536</ref>, և շատ այլ [[եկեղեցի]]ներ։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Jerevan - Armenië (2892533612).jpg|[[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Էջմիածին)]], 7-րդ դար File:AH - Harichvank, 21, Armenia.jpg|[[:File:AH - Harichavank, 21, Armenia Cropped.jpg|5-աթև Հավերժության նշան]] [[Հառիճի վանք]]ի գմբեթին, 7-րդ դար File:Arevakhach Makaravank.JPG|[[Մակարավանք]], 10-րդ դար File:Borjgali and Star of David in Oshki.jpg|[[Օշկվանք]], 10-րդ դար [[Թուրքիա]] File:WhiteMonasteryEastDome.jpg|18 Հավերժության նշաններ [[Ղպտիներ]]ի [[:en:White Monastery|Սպիտակ եկեղեցու]] գմբեթի հայկական որմնանկարում, [[Եգիպտոս]], 12-րդ դար File:Gandzasar_Monastery_Nagorno_Karabakh_12_c_decoration.jpg|[[Գանձասարի վանք]], 13-րդ դար File:Գեղարդ վանական համալիր174.JPG|[[Գեղարդի վանք]], 13-րդ դար File:Fresco of Eternity sign, Saghmosavanq, 13th century, Armenia, MK.jpg|[[Սաղմոսավանք]]ի գունազարդ խորաքանդակ, 13-րդ դար File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, cathedral, 13th century, 100 0876, Cropped.JPG|[[Թեղենյաց վանք]]ի Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցու խորանի զարդաքանդակներ, 11-րդ դար File:Saint Mesrop Mashtots Cathedral in Oshakan, part 30, VM.jpg|[[Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի (Օշական)|Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու]] խորանի որմնանկարներ, [[Օշական]] </gallery></center> [[Պատկեր:AH - Khatchkar in Jugha, Triskelion Eternity sign.JPG|300px|մինի|ձախից|<center>3-աթև Հավերժության նշանով [[խաչքար]], [[Ջուղա (Ադրբեջան)|Ջուղա (Նախիջևան)]]</center>]] [[Քրիստոս]]ի հետ կապված երեք լուսատուների՝ [[Արեգակ]]ի, [[Լուսին|Լուսնի]], [[Աստղ]]ի ([[Սուրբ Ծնունդ|Սուրբ ծննդյան, Բեթղեհեմյան աստղի]]) խորհրդանիշերը պատկերելու համար օգտագործվել է Հավերժության նշանն իր ամբողջ բազմաձևությամբ՝ աջ և ձախ ոլորված տարբեր քանակի թևերով։ Սովորաբար աջ ոլորված Հավերժության նշանը ներկայացվում է որպես [[Արեգակ]]ի, իսկ ձախ ոլորվածը՝ [[Լուսին|Լուսնի]] խորհրդանշան։ Հաճախ էլ [[Լուսին]]ը ներկայացվում է ավելի պասսիվ նշանի՝ [[Վարդյակ]]ի տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Stonework_at_the_Cathedral_of_Saint_James_in_the_Armenian_Quarter_of_Jerusalem_5.jpg|Խաչքար [[Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցի|Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցում]], [[Երուսաղեմ]], 1440 թ․ File:Khachqar in Angeghakot, Sisian, Armenia, 15th-16th century.jpg|[[Խաչքար]] [[Անգեղակոթ]]ում, 15-16-րդ դար, [[Սիսիան]] File:Khatchar (croce di pietra), basalto, da djrvej vicino yerevan, 1599.JPG|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]], 1599 թ․ File:Khachkar from Old Djugha 1602 img 6950.jpg|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]] եռաթև հավերժության նշանի զարդերիզով, 1602 թ․ File:Բարձրավան, սբ Հռիփսիմե եկեղեցի.JPG|Խաչքար Բարձրավանի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցում File:Khatchkar Vatican Gardens 2011-07-05 cropped.jpg|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Վատիկան]]ի այգում File:Խաչքար_Երեւանի_Բժշկական_Համալսարանի_մօտ.JPG|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Երևան]]ում </gallery></center> Աջ կամ ձախ ոլորված քառաթևը (սվաստիկան) հիմնականում ներկայացվում է որպես [[Աստղ]]ի կամ [[Քրիստոս]]ի խորհրդանշան։ Այս բնույթի ներկայացումները հատկապես ընդգծված տարածում ունեն [[խաչքար]]ային մշակույթում<ref>[http://www.koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=auՀայաստանի_միջնադարյան_կոթողային_հուշարձանները._IX-XIII_դարերի_խաչքարերը Հայաստանի միջնադարյան կոթողային հուշարձանները։ IX-XIII դարերի խաչքարերը։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613235430/http://koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=au%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%AF%D5%B8%D5%A9%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%B8%D6%82%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8._ix-xiii_%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%A8 |date=2016-06-13 }} Խմբագիր՝ Բաբկեն Առաքելյան, [[ԳԱԱ|ՀՍՍՀ ԳԱ]] [[Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ]], 1984 թ․, էջ 29</ref><ref>[http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], [https://www.academia.edu/1129885/Symbols_of_Armenian_Identity._The_Khachkar_or_Cross-Stone Հայկական ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքար, ???? թ․, էջ ??] ({{Lang-en|Hamlet L. Petrosyan, Symbols of Armenian Identity. The Khachkar or Cross-Stone}})</ref> և [[Հայկական մանրանկարչություն|հայկական մանրանկարչության]] [[Քրիստոս]]ին պատկերող գործերում։ <center> <gallery widths="125px" heights="180px"> File:Illuminated_Armenian_Gospel_of_Tatev_monastery, _1297._Miniature_by_Grigor_Tatevatsi, _1376._Yerevan, _Matenadaran, _Ms._no._7482.jpg|[[Գրիգոր Տաթևացի|Գրիգոր Տաթևացու]] մանրանկար, 1376 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1497, _MS._Arm._e.1, _fol._16r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1609, MS. Arm. d.13, fol. 14r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1609, _miniature_by_Mesrop_Khzanetsi, _Oxford, _Bodleian_Library, _Arm._d.13, _v.22.jpg|Մեսրոպ Խզանեցու մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _4-Gospel_by_Spahan, _1655, _Chester_Beatty_Library, _Dublin, _Nr._578, _15v.jpg| Սպահանի Ավետարանի Մանրանկար, 1655 թ․ File:Armenian miniature, Psalms book of Levon G, 1283. The British Library, Inv. Nr. Or. 13804.jpg|Մանրանկար Լևոն Գ-ի աղոթագրքից, 1283 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _Evangelist_portrait_of_St._Luke_by_Aristakes, _1475, _Walters_Manuscript_W.540, _fol._125v.jpg|Արիստակեսի մանրանկար, 1475 թ․ File:Armenian_Gospel_of_Moghni, _Miniature_St._Mateos, _11th_century, _Yerevan, _Matenadaran, _Ms._7736, _no._22v.jpg|Մողնու Ավետարանի մանրանկար՝ Սուրբ Մաթեոս, 11-րդ դար File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1497, MS. Arm. e.1, fol. 147v.jpg|Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Ewangeliarz ze Skewry.jpg|Սկևրայի մանրանկար, Գրիգոր ծաղկող, 1198 թ․ File:Malnazar - Decorated Incipit Page - Google Art Project (4485064).jpg|Մալնազարի մանրանկար, 1637-1638 թթ․ File:Armenian manuscript cover, Mashtots, 9th century. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 457.jpg|Սուրբ Մաշտոց Ավետարանի կազմ </gallery> </center> Հայկական մշակույթում քառաթև Հավերժության նշանը (Սվաստիկան) լայն կիրառում է ունեցել, մանավանդ անիական շրջանում։ Հաճախ է հանդիպում զարդանախշերում և առանձին զարդերում։ Հանրահայտ վիշապագորգերի պարտադիր զարդն ու նախշը քառաթև հավերժության նշանն է՝ առանձին նշանի և աջ ու ձախ ոլորվող վիշապների տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="180px"> <!-- perrow="6">--> File:AH_-_Khachkar_with_Swastikas, _11th_century, _Sanahin, _Armenia.jpg|Սվաստիկայի զարդանախշով խաչքար [[Սանահինի վանք]]ում, 11-րդ դար<ref>Նորագյուտ խաչքար է, հանրությանը երբևէ չի ներկայացվել և մասնագիտական շրջանակներին ծանոթ չէ։ Ըստ [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյանի], անիական դպրոցի 11-րդ դարի կեսերին ստեղծված խաչքար է։ Սովետական տարիներին Սվաստիկան պատկերող մասերը վերացվել են՝ ջարդուփշուր է արվել գլխամասը, տաշվել են նշանը պարունակող մասերը։</ref> File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, East windows border decoration, 11-13th century, 100 0913.JPG|Սվաստիկաներով և Հավեժության նշանով զարդանախշ [[Թեղենյաց վանք]]ի պատին, 11-13-րդ դար File:Arates_MonasteryIMG_4526.jpg|Արատես վանքի ճակատային զարդանախշ [[Սվաստիկա]]ներով File:Manuscripts - Magaravank.jpg|[[Սվաստիկա]]ներով զարդանախշ և նշաններ Մակարավանքի Ավետարանի մանրանկարներում, [[Կիպրոս]] File:Decoration on the wall of churche Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|[[Անի]]ի մոտ գտնվող եկեղեցու արտաքին պատի սվաստիկաներով զարդանախշ File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին47.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի սվաստիկաներով զարդանախշ, [[Բջնի]] File:Swastika of St. Sargis monastery, Ushi, Armenia, "reconstructed".JPG|Սուրբ Սարգիս վանքի խորանի սվաստիկան, [[Ուշի]] File:Armenian dragon rug, end of 19th century, Cropped.jpg|Հայկական վիշապագորգ, 19-րդ դարի վերջ File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_150x115_1869_vill_Parni_Spitak_Armenia_V7.jpg|Վիշապագորգ Պառնի գյուղից, 1869 թ․, [[Սպիտակ]] File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_Kazak_246x122_1890_Chondoresk_Karabagh_Kar990.jpg|Վիշապագորգ [[Խնձորեսկ]]ից, 1890 թ․, [[Լեռնային Ղարաբաղ]] File:Armenian rug , No. 2747-5.jpg|Վիշապագորգ [[Ջրաբերդ]], 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] File:Armenian rug , No. 2747-5, cropped.jpg|[[Ջրաբերդ]] վիշապագորգի զարդանախշ, 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] </gallery></center> Հավերժության նշանն օգտագործվում է պետական մարմինների խորհրդանշաններում <center> <gallery widths="125" heights="125"> Պատկեր:Coat of arms of Yerevan.svg|[[Երևանի զինանշան]] Պատկեր:Flag of Yerevan.svg|[[Երևանի դրոշ]] Պատկեր:Air Armenia logo.svg|[[Հայկական ավիաուղիներ]] Պատկեր:Armenia Fund Logo.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]] Պատկեր:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]]ի 20-ամյակին նվիրված նամականիշ Պատկեր:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ, 2010 թ․ Պատկեր:Central Bank of Armenia logo.jpg|[[Հայաստանի Կենտրոնական բանկ]]ի խորհրդանիշ<ref name="HS">Հեղինակ` Հարություն Սամուելյան։ Ֆիզիկոս, նկարիչ ձևավորող, ծաղրանկարիչ, հրատարակիչ։ Բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների, նամականիշերի, փոստային ծրարների և խորհրդանշանների հեղինակ։ ՀՀ զինանշանի ձևավորման համահեղինակ (հիմնական ձևավորումը՝ Ռուբեն Գևոնդյանի)։</ref> Պատկեր:Symbol of National Library of Armenia, Yerevan, Armenia, VM.jpg|[[Հայաստանի Ազգային գրադարան]]ի խորհրդանիշ, 2013 թ․<ref name="HS" /> Պատկեր:Symbol of Armenian Border Guard.jpg|Հայաստանի սահմանապահ զորքեր Պատկեր:Hayastan-spyurq.jpg|Հայաստան Սփյուռք գործակցություն Պատկեր:Armenian custom servise symbol.gif|Հայաստանի մաքսային ծառայություն Պատկեր:Yerevan State University of Architecture and Construction logo.jpg|Երևանի Ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարան </gallery> </center> և [[commons:Category:Commemorative coins of Armenia|Հայաստանի հոբելյանական մետաղադրամներ]]ի դրոշմներում<ref>*{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 24 |title=Մամլո հաղորդագրություն - "Շուշիի ազատագրման 20-ամյակ" (ոսկի) [News release - A golden coin dedicated o the 20th anniversary of the Liberation of Shushi] |url=https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003031820/https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |archive-date=2013 թ․ հոկտեմբերի 3 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=[[Central Bank of Armenia]]}} *{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 18 |title=Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության 2002 Թվականի Հունվարի 7-ի N 6 Որոշման Մեջ Փոփոխություններ Կատարելու Մասին |url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=82810 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Legal Information System}} *The Council of the city Yerevan, [http://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2012.04.2010/xorhrdanish%207.pdf the seal of Yerevan], 2010 *Ministry of Justice of RA, [http://www.justice.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_61745932_q_46.pdf about the medals and decorations], 2007 *The governmment of Armenia, [http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf symbol of the cooperation «Armenia-Diaspora»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927011930/http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf |date=2013-09-27 }}, 2012 *Ministry of Emergency Situations, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=72184 about the medals and decorations], 2011 *Central Bank of Armenia, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=34309 coin «15-years of liberation of Shushi»], 2007</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:AM 25 dram Ag 1994 Artsakh b.png|Արցախի անկախության 10-ամյակ, 1994 թ․ File:AM 500 dram Ag 1995 Cilicia b.png|Կիլիկիայի թագավորություն, 1995 թ․ File:AM 5 dram Ag 1998 Valuta b.png|Ազգային տարադրամի 5-ամյակ, 1998 թ․ File:AM 100 dram Ag 2001 Council b.png|[[Հայաստան]]ը դարձել է [[Եվրոպական Խորհուրդ|Եվրախորհրդի]] անդամ, հունվարի 25, 2001 թ․ File:ՀՀ հուշադրամ, «Պետբանկի 110-ամյակ», 100 դրամ, 2003, դարձերես.png|Հայաստանի պետական բանկի 100-ամյակ, 2003 թ․ File:AM 10000 dram Au 2007 Shushi a.png|Շուշիի ազատագրման 15-ամյակ, 2007 թ․<ref name="HS" /> </gallery></center> Ինչպես նաև [[Հայաստան]]ի և [[հայկական սփյուռք]]ի ոչ կառավարական կազմակերպությունների և հիմնարկների կողմից<ref name = "westar">National Council of Western Armenia, [http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2011/Nakhaqahagan-Hramanaqir-21.10.2011.pdf the flag of Western Armenia], 2011</ref>։ Հավերժության նշանն օգտագործում են նաև հայկական [[հեթանոս]]ական կազմակերպություններն ու նրանց հետևորդները։ Նրանք նշանն անվանում են ''Արևախաչ''<ref>{{Cite web |title=Հայկական արիական հիմնական նշանների (սիմվոլների) խորհուրդը և չափային շղթաները |url=http://www.hayary.org/wph/?p=2889 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Aryan Union}}</ref>։ <center> <gallery widths="125px" heights="125px"> |[[Կիպրոս]]ահայերի խորհրդանիշերը File:Flag of Western Armenia.svg|[[Արևմտյան Հայաստան]]ի դրոշ, 2010 թ․ File:Symbol_of_Armenian_Diaspora_in_South_Korea.png|[[Հարավային Կորեա]]յի հայկական համայնքի խորհրդանիշ |[[Ջավախք]]ի զինանշանի նախագիծ |[[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի հանրապետական կուսակցության]] խորհրդանշանը, 1990 թ․ File:Armenian Eternity Sign ACC Stamp.jpg|«ՀայՀամակարգիչ կենտրոն» [[ՍՊԸ]] կնիքը, 1998 թ․ File:The emblem of the Hovhannes Sharambeyan Peoples Art Centre in Yerevan.jpg|[[Հովհաննես Շարամբեյան]]ի անվան Երևանի Ժողովրդական արվեստի կենտրոնի խորհրդանշան<ref name="HS" /> File:Armenian Eternity Sign YPC, SVG.svg|[[Երևանի մամուլի ակումբ]]ի խորհրդանիշ File:Hetan priest preaching.png|Հեթանոսական տոն [[Գառնի]]ում </gallery> </center> == [[ArmSCII]] և [[Յունիկոդ]] == [[Պատկեր:ArmSCII.svg|մինի|default|<center>'''[[ArmSCII]]'''</center>]] Հավերժության հայկական նշանը ներառված է համակարգչային գրանշանների հավաքածուներում սկսած 1987 թ․-ից<ref>[http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf ArmSCII-ի ստեղծման պատմություն, 1987-2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002143233/http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf |date=2013-10-02 }}, Հայերեն համակարգեր - արդեն 25 տարեկան, Վահրամ Մխիթարյան, [[ԵՊՀ]], ապրիլի 20, 2012</ref>, [[ArmSCII]] հիմնօրինակի<sup>֍</sup> գործարկման պահից ի վեր։ Գրանշանն ունի նաև կետադրությանը հատուկ գործառույթ՝ օգտագործվում է տեքստը հատվածների (գլուխների) բաժանելու համար։ Այն օգտագործվում է * (աստեղիկ) գրանշանի (asterisk sign) նման՝ տեքստը կամ բանաստեղծությունը տրոհելու և ձևավորելու, հղումները նշելու համար։ Օրինակ, ինչպես որ այն օգտագործվել է սույն բաժինը կամ ստորև բերված բանաստեղծությունը մասերի բաժանելու և հղումները նշելու համար. ::::My Heart's In The Highlands<sup>֍֍</sup> : ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer - :A-chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. ::::::֍ :Farewell to the Highlands, farewell to the North :The birth place of Valour, the country of Worth; :Wherever I wander, wherever I rove, :The hills of the Highlands for ever I love. ::::::֍ :Farewell to the mountains high cover'd with snow; :Farewell to the Straths and green valleys below; :Farewell to the forests and wild-hanging woods; :Farwell to the torrents and loud-pouring floods. ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer :Chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. <sup>֍ </sup>[[ArmSCII|ArmSCII — Armenian Standard Code for Information Interchange]] <sup>֍֍ </sup>[[w:Robert Burns|Robert Burns]], 1790 (in old English), Իմ սիրտը լեռներում է, [[Ռոբերտ Բըրնս]], 1790 (հին անգլերենով) [[ArmSCII#ArmSCII-8|ArmSCII-8]] կոդավորման հայկական տառատեսակներում աջ և ձախ պտույտի հավերժության գրանշաններն իրականացվում են ուղիղ և շեղ տառաձևերում՝ {{Բազմապատիկ պատկերներ | գոտի = center | ուղղություն = horizontal | վերնագիր = Տառաձևեր | վերնագրի գոտի = center | պատկեր1 = Armenian Eternity Sign Regular.png | լայնություն1 = 78 | նկարագրություն1 = սովորական | պատկեր2 = Armenian Eternity Sign Italic.png | լայնություն2 = 78 | նկարագրություն2 = <center>''շեղ''</center> | պատկեր3 = Armenian Eternity Sign Bold.png | լայնություն3 = 80 | նկարագրություն3 = <center>'''թավ'''</center> | պատկեր4 = Armenian Eternity Sign Bold Italic.png | լայնություն4 = 80 | նկարագրություն4 = <center>'''''թավ շեղ'''''</center> | պատկեր5 = Armenian Eternity Sign Set.png | լայնություն5 = 258 | նկարագրություն5 = }} 2010 թ․ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը դիմեց Յունիկոդ կոնսորցիումին առջարկելով գրանցել Հավերժության հայկական նշանը և ներկայացրեց գրանշանի համապատասխան նկարագրությունն ու հիմնավորումը<ref>[http://www.sarm.am/ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.unicode.org/L2/L2010/10372-n3921.pdf հիմնավորում-նամակը Յունիկոդ կոնսորցիումին]</ref>։ Հիմնավորումն առանց առարկությունների ընդունվեց, իսկ այդ ոլորտում հայտնի մասնագետ, հայերեն համակարգերի գիտակ և Յունիկոդ կոնսորցիումի փորձագետ [[w:Michael Everson|Մայքլ Էվերսոնը]] կազմեց առաջարկի շրջանառու փաստաթղթերը, որում առաջարկվում էր գրանցել երկու՝ աջ և ձախ պտույտի Հավերժության հայկական նշաններ<ref>[http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf ISO/IEC JTC1/SC2/WG2, N3924, 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224443/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf |date=2016-03-03 }}, the proposal to encode two symbols for Armenian in the UCS by [[:en:Michael Everson|Michael Everson]]</ref>։ 2012 թ․ Յունիկոդ կոնսորցիումը գրանցեց և գրանշանները պաշտոնապես դարձան միջազգային ISO/IEC 1046 ստանդարտի մաս<ref name=ISO>{{Cite web |title=ISO/IEC 10646:2012/Amd.1: 2013 (E), p. 13-14 (11-12). |url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922213003/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 22 |access-date=2013 թ․ նոյեմբերի 12}}</ref> :058D ֍ RIGHT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :058E ֎ LEFT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :• maps to AST 34.005:1997 == Պատկերասրահ == <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Anania Shirakatsi, 7th century, Phases of the Moon, Bolorakner.png|Բոլորակներ (Լուսնի փուլեր), [[Անանիա Շիրակացի]], 7-րդ դար File:Gospel by Stepanos, 1201, Ms. 10359, mtd-gr-03-l.jpg|Մանրանկար Ստեփանոսի ավետարանից, 1201 թ․ File:Hovsian1316.jpg|Հովսիյանի մանրանկար, 1316 թ․ File:Arevakhach in Holy Sepulchre-2.jpg|Երուսաղեմի Սուրբ Հարություն եկեղեցու ներքին սենյակներից մեկի դուռը File:Vartanantz.jpg|[[Վարդանանք]], Շարակնոց, Կարապետ Բերկրեցու մանրանկար, 1482 թ․ File:Yeghishe, Vasn Vardanay ew Hayoc paterazmin, 1569 (Matenadaran, Ms. 1920, no. 250v.).jpg|[[Վարդանանք]] ըստ Եղիշեի, Բաղեշի մանրանկար, 1569 թ․ File:Manuscript of Gladzor University, 13-14th century, village Vernashen, Vayots Dzor, Armenia, 14.jpg|Մանրանկար [[Գլաձորի համալսարան]]ից, 13-14-րդ դար File:Armenian rug Mayr Hayastan, 20th century, No. 2358.jpg|Գորգ Մայր Հայաստան File:The Armenian merchant-khoja's costume, 17th century, Сollection of Arpi Hovhannessian, USA.jpg|Հայ առևտրական-խոջայի տարազ, 17-րդ դար File:The_marble_tombstone_of_grand_prince_Hasan_Jalal_Vahtangian_part.jpg|[[Հասան-Ջալալյաններ|Հասան Ջալալ Վախթանգյանի]] շիրիմը, 1214-1261 թթ․ File:Հրեաների գերեզման 13-րդ դար, Եղեգիս10.JPG|[[Հրեաները Հայաստանում|Հրեական]] գերեզմանոց [[Եղեգիս]]ում, 13-րդ դար File:Armenian_Tombstone_Aghout_Sisian_Armenia.jpg|Աղուտի գերեզմանոց, [[Սիսիան]] File:1921 Soviet Armenia 5000 Rubles.jpg|5000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1921 թ․ File:1922 Soviet Armenia 100000 Rubles.jpg|100000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1922 թ․ File:Erkrasharji_hushardzan_01.jpg|1988 թ․ [[Սպիտակի երկրաշարժ]]ի զոհերին նվիրված հուշակոթող [[Գյումրի]]ում File:DziDzernagapert - eternal flame.jpg|[[Մեծ Եղեռն]]ի հուշակոթող [[Երևան]]ում, 1965 թ․ File:War cemetery in Sisian, Armenia, VM.jpg|[[Արցախյան պատերազմ]]ում զոհված ազատամարտիկների գերեզմանոց [[Սիսիան]]ում File:Cascade_of_Yerevan, _Armenia_First_Christian_Country_Monument, _Head, _Armenia, _2013-09-01, _VM.jpg|«Հայաստանը առաջին քրիստոնեկան պետությունն է» հուշակոթողը [[Երևան]]ի [[Կասկադ համալիր]]ում, 1992 թ․ File:Oshakan tower, Armenian Alphabet and Eternity sign, VM.jpg|Հուշակոթող [[Հայոց այբուբեն]] և Հավերժության նշան, [[Օշական]] File:Ambartzumyan doska.jpg|Ակադեմիկոս [[Վիկտոր Համբարձումյան]]ի [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ]] հավերժության նշան-հուշաքարը [[Բյուրական]]ում։ </gallery></center> == Այլոց հավերժության նշաններ և համընկումներ == Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում [[Բասկեր]]ի մշակույթում, հաշվի առնելով նրանց հնարավոր հայկական ծագումը, հավերժության նշանի լայն տարածվածությունը, մասնավորապես, գերեզմանաքարերի պատկերազարդերում՝ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Orhoitzapena.jpg Ainhoa Croix4.JPG Ainhoa Stèle21.JPG Ainhoa Stèle32.JPG Ainhoa Stèle22.JPG BumbamsMuehle.jpg </gallery></center> <center> Այլոց հավերժության նշաններ <gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Borjgali.svg|[[Բորջղալի]], Արևի Վրացական խորհրդանիշ (միայն 7 թևանի ձևը) Helme valla vapp.gif|[[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] URPALMA.gif|[[:es:Universidad Ricardo Palma|Իսպանիայի Ռիկարդո Պալմայի անվան համալսարանի խորհրդանիշ]] Martin of Braga Basilica (5) Cropped.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի խորաքանդակի զարդանախշ]], [[Պորտուգալիա]] Selection of carvings from the Castro de Santa Trega.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի զարդաքարեր]], [[Պորտուգալիա]] Torque de Santa Tegra 1.JPG|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի բրոնզե գավաթ]], [[Պորտուգալիա]] HiltonofCadboll01.JPG|[[պիքտական քարեր|Քադբոլի Հիլտոն պիքտական քար (պատճեն), 2-րդ դաս]], [[Շոտլանդիա]] Bildstein-Fornsalen 04.jpg|[[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քար </gallery></center> == Տես նաև == {{commonscat|Armenian Eternity Sign|Հավերժության հայկական նշան}} {{commonscat|Swastikas in Armenian culture|Սվաստիկան հայկական մշակույթում}} * [[Սվաստիկա]] * [[Բորջղալի]] * [[Կոլովրատ]] * [[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] * [[Պիքտական քարեր]] * [[:en:Castro culture|Castro culture]] - Կաստրո մշակույթ, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[:en:Hilarri|Hilarri]] ― [[Բասկեր]]ի գերեզմանաքարեր, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[Commons:Category:Picture stones of Gotland|Picture stones of Gotland]] - [[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քարեր * [[Հայկական խաչ]] * [[Խաչքար|Հայկական խաչքար]] * [[Հայկական գորգ]] * [[Հայկական դիցաբանություն]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանտուփ}} == Գրականություն == * {{Գիրք |հեղինակ = [[Հայկ Դեմոյան]] |վերնագիր = Հայկական ազգային խորհրդանշաններ |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Փյունիք |թվական = 2013 |էջերի թիվ = 476 |ISBN = 978-9939-0-0282-8 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Աբրահամ Շահինյան]] |վերնագիր = Հայկական խաչքարերը և դրանց փորագրությունները (9-13-րդ դդ) |բնօրինակ = Армянские хачкары (крестные камни) и их надписи (IX—XIII вв.) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = |թվական = 1970 |էջ = |ISBN = }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Արտակ Մովսիսյան]] |վերնագիր = Հայաստանը Քրիստոսից առաջ Երրորդ հազարամյակում (ըստ գրավոր աղբյուրների) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Յասոն |թվական = 2005 |էջ = 176 |ISBN = 5-8084-0643-9 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Ռուբեն Եղիազարյան]] |վերնագիր = Կելտական խորհրդանիշը և հայկական ավանդույթը |բնօրինակ = Кельтский символ и армянская традиция |վայր = Երևան |հրատարակչություն = ԵՊՀ հրատարակչություն |թվական = 2005 |էջ = 256 |ISBN = 99930-934-2-4 }} * [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], Հայ ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքարային մշակույթ։ Հնագիտական ուսումնասիրություններ և մեկնություններ։ * [https://digilib.aua.am Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան] == Արտաքին հղումներ == * [http://www.himnadram.org/index.php?id=23543 Հայաստան համահայկական հիմնադրամ, Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոն, 2010 թ․։] :"Water is Life indeed and as you can see in the design, the water turns into the Armenian eternity symbol as it flows out of the helping hands." :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ։]] * [http://www.haypost.am/view-lang-arm-announcement-217.html Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ, Դեկտեմբերի 12, 2012 թ․, ՀայՓոստ]։ :«Նամականիշի վրա պատկերված է Հայաստան համահայկական հիմնադրամի 20-ամյակի լոգոն, իսկ հավերժության նշան կազմող օղակի մեջ նշված են այն պետությունները, որտեղ գտնվում են Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ներկայացուցչությունները։» :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ]]։ * [http://www.gyumri.am/armenias/symbols Հայկական խորհրդանիշեր Գյումրի քաղաքի պաշտոնական էջում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131108162353/http://www.gyumri.am/armenias/symbols |date=2013-11-08 }}։ :«Հին հայկական ավանդական խորհրդանիշերից մեկը սվաստիկայի առանձնահատուկ տեսակ հանդիսացող արևախաչն է, որը կոչվում է նաև կեռախաչ (կեռ խաչ), ճանկախաչ, խաչաթև, վահագնախաչ, պարույրախաչ, տիեզերախաչ, պատերազմախաչ (պատերազմի խաչ), հայկական սվաստիկա, հավերժության հայկական նշան։» :Պատկեր՝ [[:File:Right-Facing Armenian Eternity Sign UC 058D.png|Հավերժության հայկական նշան]]։ * [http://www.armtimes.com/26688 Ոստիկանությունը կհագնվի աշնանը։ Ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանը 1994 թվականից մտածում էր այս մասին։ Հայկական ժամանակ, Հուլիսի 20, 2011 թ․։] :«— Նախկինում Սովետական Միության կատարի աստղն էր գլխարկի մեջտեղում տեղադրված, իսկ հիմա վեց աստղանի մեր գեղեցիկ հայկական հավերժության նշանն է լինելու։» * [http://www.boston.com/yourtown/news/downtown/2013/04/armenian_heritage_park_to_part.html Downtown, North End. "Armenian Heritage Park to participate Saturday in World Labyrinth Day", Posted by Jeremy C. Fox April 29, 2013.] :"A single jet of water and the symbol of eternity mark its center, representing hope and rebirth." * [http://www.aesa.org/index.php?x=1&y=75 Ամերիկայի հայ ինժեներներ և գիտնականներ (ԱՀԻԳ)]. :"The Armenian Engineers and Scientists of America (AESA) logo is an ancient symbol used in Armenian architecture and carvings. The symbol signifies Eternal Life - in Armenian ''Haverjoutian Nshan'' or Sign of Eternity." :Պատկեր՝ [[:File:AESA logo.gif|ԱՀԻԳ խորհրդանիշ]]։ * [http://www.armenianmonuments.org/hy/ Հայկական հուշարձաններ։ Հայկական ժառանգություն նախագիծ։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140319062755/http://www.armenianmonuments.org/hy/ |date=2014-03-19 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=lRKdSruWAKg Armenian Wheel of Eternity], a brief video history of the from pre-history to present by [http://peopleofar.wordpress.com/2012/01/14/the-six-pointed-star-of-armenia/ People of Ar, The Six Pointed Star of Armenia] * [https://www.youtube.com/watch?v=1lMG6ezAEOE Symbolism and iconography in armenian woven art], [http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html Հրաչ Կոզիբեյոկյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108224719/http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html |date=2015-11-08 }}, [http://www.armenianrugssociety.com/ Հայ գորգագործների միության] անդամ, [[Լոս Անջելես]], Նոյեմբերի 25, 2013 թ․։ * [https://hy-am.facebook.com/photo.php?fbid=1433665100216559&set=a.1402818173301252.1073741829.100007192480094&type=1&theater Aram Mp3-ը Եվրատեսիլ-2014 երգի փառատոնում ներկայանում է աշխարհին Հավերժության հայկական նշանով։] : Տեսագրությունը [https://www.youtube.com/watch?v=oj0oOV-2fRQ YouTube-ում։] {{Խաչերի տեսակներ}} {{Պորտալ|Հայաստան|Հայկական դիցաբանություն}} {{Հայաստանի թեմաներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=385}} [[Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ]] [[Կատեգորիա:Սվաստիկա]] ocjobfub8f2c8c27mx8lsevrm5e7c7k 10806325 10806321 2026-06-29T14:33:42Z Sigma'am 27182 [[Special:Contributions/~2026-37308-40|~2026-37308-40]] ([[User talk:~2026-37308-40|քննարկում]]) մասնակցի խմբագրումները հետ են շրջվել [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] մասնակցի վերջին տարբերակին։ 10678446 wikitext text/x-wiki {{ուշադրություն|վերնագիր=Հոդվածը պարունակում է նշումներով նկարներ|տեքստ=Նշումները տեսնելու համար նկարները պետք է դիտել անմիջականորեն Wikimedia Commons-ի նկարագրման էջում։}} [[Պատկեր:Right-Facing and Left Facing Armenian Eternity Sign.svg|thumb|300px|Աջ և ձախ ոլորվող հավերժության նշաններ]] [[Պատկեր:Revived Armenia Monument Two of Four Eternity Signs on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|300px|thumb|[[:File:Revived Armenia Monument Face Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|Վերածնված Հայաստան հուշակոթող]] [[Կասկադ համալիր]]ում, հավերժության նշանները ներքևում ([[:File:Revived Armenia Monument Right Recursive Eternity Sign on Base Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|աջ կողմինը]] [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ է]])։ Այս 50 մ բարձրության կոթողի վրա կա 9 հավերժության նշան՝ 5-ը ներքևում [[:File:Revived Armenia Monument Face Two Eternity Signs and Golden Spike on Top Cascade Yerevan Armenia 2013 09 01 VM.jpg|և 4-ը վերևում]].]] '''Հավերժության հայկական նշան''', հնագույն ազգային խորհրդանիշ և հայ ժողովրդի ազգային ինքնության խորհրդանշան։ Հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհդանիշ է և հանդիպում է հայ իրականությունում բազմապիսի դրսևորումներով։ Այն ծագում է սվաստիկայից և ունի հստակ հայկական մեկնաբանություն։ Այն ներկայացվում է որպես մի կետից ծագող աջ կամ ձախ պտույտ ունեցող կոր թևերով պատկեր (ոլորք)։ Ամենահին ներկայացումները հայտնաբերվել են [[հայկական բարձրավանդակ]]ի [[ժայռապատկեր]]ներում որպես [[Արեգակ]]ի պատկեր՝ անիվի կամ [[սվաստիկա]]յի (միա կամ բազմաթև ոլորքի) տեսքով։ Նշանը խորհրդանշում է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն, առաջընթաց և զարգացում։ Աջ և ձախ պտույտներին վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Հավերժության նշանը որպես գրանշան ներառված է [[ArmSCII]] հիմնօրինակում և գրանշանների ցանկը սկսվում է հենց նրանով։ Հայկական տառատեսակների համակարգչային հավաքածուներում հավերժության հայկական գրանշանն օգտագործվում է 1987 թվականից՝ [[ArmSCII]]-ի գործարկման պահից ի վեր։ Հայաստանում և նրա պատմական տարածքներում հավերժության նշանը հայտնաբերվում է ամենուր՝ ճարտարապետական կոթողների և տարրերի վրա, եկեղեցիների պատերին, խորաններին և որմնանկարներում, մանրանկարներում, խաչքարերի, գորգերի, զարդերի, հագուստի, կենցաղային իրերի և առարկաների վրա, պետական, հասարակական, մասնավոր և կրոնական կառույցների խորհրդանշաններում։ Այսօր հայ ժողովուրդն աշխարհում միակն է, ում արվեստի և հոգևոր խորհրդանշանային մշակույթում հավերժության նշանն անբաժան մաս է կազմում և համընդհանուր տարածում ունի որպես հայկական ինքնության խորհրդանշան<ref>[http://www.sarm.am/js/editor_innova/assets/Armenian_Eternity_Sign1.pdf Հավերժության նշան], [http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ ՀՀ Վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203030655/http://www.ada.am/arm/secretariats/itdsc/ |date=2013-12-03 }} [http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խումբ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231203195328/http://www.ada.am/files/599/documents/Language---Culture-WG-TOR-Arm.pdf |date=2023-12-03 }}, 2010 թ․<br> Տեղադրված է [http://www.sarm.am/am Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.sarm.am/am/news/amd_eternity "Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների նախապատմությունը" էջում]`։<br>Էջի և փաստաթղթի հիմնական բովանդակությունը՝ :Հայկական դրամի և հավերժության հայկական նշանների միջազգային ճանաչման խնդիրն առաջին անգամ 2010 թվականի սկզբներին բարձրաձայնվեց Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին կից Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն աջակցող խորհրդի Լեզվի և մշակույթի աշխատանքային խմբի կողմից։ Հայկական դրամի նշանը ստեղծվել է 1995 թվականին հայկական դրամի հիմնումից երկու տարի հետո։ Այն առաջին անգամ գծագրել է Կարեն Կոմենդարյանը։ Այն կազմված է որպես հայերեն «Դրամ» բառի առաջին գլխատառ «Դ» տառ, որի հորիզոնական աջ ելուստը իրագործված է աջ ուղղաձիգ տարրը հատող երկու հորիզոնական գծերի տեսքով։ Ազգային մակարդակով ստանդարտացվել է 2007 թվականին և ընդգրկվել ՀՍՏ 34.001 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ. Գրանշանների հավաքածուներ և ստեղնաշարեր. Գրանշանների կոդավորում և ստեղների դասավորություն» ազգային ստանդարտում։ Իսկ ահա հայկական հավերժության նշանը հնագույն ազգային խորհրդանիշ է և հայկական իրականության մեջ կարող է հանդիպել հայկական եկեղեցիների և խաչքարերի վրա, ինչպես նաև հայկական մանրանկարչությունում։ Այն իրենից ներկայացնում է կորագծային թևեր ունեցող ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ կամ ժամացույցի սլաքին հակառակ ուղղությամբ ոլորվող աստղանիշ։ Որպես կանոն այն ունի ութ կոր, ինչը խորհրդանշում է վերածնունդը։ Սակայն կարող է ունենալ չորս կամ ավելի կոր։ Աշխատանքները կազմակերպելու համար Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի ակտիվ ջանքերի շնորհիվ ստեղծվեց աշխատանքային խումբ, որում ընդգրկվեցին ոլորտի ճանաչված մասնագետներ, փորձագետներ, պետական և ոչ պետական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։ Աշխատանքային խմբի անդամների կարծիքների և առաջարկությունների երկարատև քննարկումների հիման վրա համաձայնություն ձեռք բերվեց մշակված հայկական նշանների վերաբերյալ։ Այնուհետև, սահմանված միջազգային ընթացակարգերով Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպության ՄՏՀ 1 «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ» միավորված տեխնիկական հանձնաժողովի ԵՀ 2 «Կոդավորված նշանների հավաքածուներ» ենթահանձնաժողովին ուղարկվեց վերը նշված նշանները և դրանց նկարագրությունները` ԻՍՕ/ԻԷԿ 10646 ստանդարտում լրացում կատարելու նպատակով։ Սակայն կան այդպիսի բազմաթիվ հայկական նշաններ և խորհրդանշաններ, որոնց համար հետագայում ևս կարիք կլինի ձեռք բերել միջազգային ճանաչում։ Ուստի Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը շարունակում է տեղային և միջազգային մակարդակով համագործակցությունը հայկական նշանների միջազգային ճանաչման համար։ # Armenian Eternity Sign is the ancient national symbol and in Armenian reality it can be met in many variations. # The appearance of the Sign resembles both clockwise and anti-clockwise rotating ornament, which is composed with curves running from center of the symbol. # As a rule the Sign should have eight curves, as this number stands for revival, rebirth and recurrence. # However, the symbol may be represented with four and more curves as well. # Right and left rotations have accordingly active and passive meanings, as in case of Swastika, and are used in order to accentuate these meanings. # For example, a cradle for а boy is decorated with the right whirling eternity sign and a cradle for а girl with the left whirling eternity sign. # It can be performed both two-dimensionally and three-dimensionally. # Eternity Sign opens the list of symbols included in ArmSCII. # Armenian Symbol of Eternity is the direct descendent of the pre-historic Swastika and has clear Armenian interpretation. # It symbolizes the identity of Armenian nation suchlike a David’s star for Hebrews. # The earliest roots of round whirling sun-like symbols in the Armenian Highland are rock inscriptions from the Stone Age. # In Armenia the eternity sign can be found everywhere, in architecture; on doors, walls and etc. # The sign of Eternal Life, or turning wheel, was carved on numerous Khatchqar (Cross-Stones) and church walls in ancient Armenia. # Besides the meaning that “Everything Armenian starts from the eternity sign”, this sign has a punctuation function also: it is applied to divide a text into parts (chapters), as well as to design a text or a poem or to make references like an asterisk sign (*). # Armenia today, is arguably the only nation on earth where the Symbol of Eternity is a prominent and integral part of artistic expression and spiritual symbolism.</ref>։ == Ծագումը և իմաստը == Նշանը ծագում և դասակարգվում է որպես [[սվաստիկա]] և ներկայացվում է մի կետից ծագող, կենտրոնի շուրջ աջ կամ ձախ ոլորվող կոր (կեռ) թևերով պատկեր<ref name=Coimbra>[http://institutoterramemoria.academia.edu/FernandoCoimbra Ֆեռնանդո Կոիմբռա], [https://archive.today/20121209021313/http://archeometrie.pagesperso-orange.fr/swastika.htm A Swastika Pictorial Atlas, 2012.] Նկ․ 1 – Սվաստիկայի տարատեսակներ / Տարբեր ժամանակաշրջաններ։</ref>։ <center> {| |- | [[Պատկեր:Հավերժության հայկական նշան.png|334px|մինի|կենտրոն|<center>Սվաստիկայի տարատեսակներ <br>Տարբեր ժամանակաշրջաններ<ref name=Coimbra/> </center>]] || [[Պատկեր:Geometrical representation of the Armenian Eternity sign, 2D, 01.jpg|600px|մինի|կենտրոն|<center>Հավերժության նշանի<br>երկրաչափական ներկայացումներ</center>]] |} </center> [[Հայկական լեռնաշխարհ]]ում նշանը հանդիպում է դեռևս հնագույն [[ժայռապատկեր]]ներում, այնուհետև, լինելով [[բրոնզե դար]]ի հիմնական զարդանախշերից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ և այլ) վրա, հաճախ պատրաստվել կախազարդի ձևով ([[բրոնզ]]ից, [[ծարիր]]ից)՝ որպես առանձին զարդ ([[Լոռի]])։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:The petroglyph with swastikas, in Geghama mountains, Armenia.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref>{{cite web|url=http://www.fundamentalarmenology.am/Article/9/180/ROCK-CARVINGS-OF-ARMENIA.html|title=Rock Carvings of Armenia, Fundamental Armenology, v. 2, 2015, pp. 1-22|first=K.S.|last=Tokhatyan|date=|publisher=Institute of History of NAS RA|access-date=|via=}}</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_6/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 6, Armenia, Yerevan, 1971.<br>H. A. Martirossian, H. R. Israelian, The Rock-Carved Pictures of the Gueghamian Mountains, pp. 56-222.]</ref> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_6_Armenia_Yerevan_1971_p_198.jpg|[[Սվաստիկա]]ներ [[Գեղամա լեռնաշղթա]]յի [[ժայռապատկեր]]ներում<ref name=ston/> File: The_Archaeological_Monuments_and_Spaciments_of_Armenia_Volume_20_Armenia_Yerevan_2008_p_370.jpg|Կնիք, [[Դվին]]<ref>[http://serials.flib.sci.am/openreader/hushardzanner_20/book/#page/1/mode/1up The Archaeological Monuments and Spaciments of Armenia, Volume 20, Armenia, Yerevan, 2008.<br>Zhores Khachatryan and Oleg Neverov, The Archives of Artashat - The Capital of Ancient Armenia, p. 370].</ref> File:Thomas_Wilson_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Comp_VM.png|[[Սվաստիկա]]ներ պատմական [[Հայաստան]]ում<ref>[https://gutenberg.org/ebooks/40812 Thomas Wilson, "The Swastika. The Earliest Known Symbol, and Its Migration; with Observations on the Migration of Certain Industries in Prehistoric Times"], U.S. National Museum, Smithsonian Institution, 1894. From the "Report of the U. S. National Museum for 1894", pages 757-1011, with plates 1-25 and figures 1-374.<br>Thomas Wilson - Curator, Department of Prehistoric Anthropology, U.S. National Museum.</ref> File:Stonegrave_Petroglyph_Swastikas_from_Ancient_Armenia_Kakhik_Shamkhor_Armenia.jpg|Կախազարդ, [[Շամխոր]] File:Сосуд из глины.jpg| [[Սվաստիկա]]յի նշանով կարաս, [[Շամխոր]], մ.թ.ա.16-15-րդ դդ. </gallery></center> Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների այն ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ նշանների ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաթև ու բազմաթև նշաններ։ Առանձին նշանների խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ ([[Անի]]ի պարիսպների վրա)<ref name=kerkhach>[[ՀՍՀ]], բառահոդված [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/385 ԿԵՌԽԱՉ, հ․ 5, 1979, էջ 385-386] :ԿԵՌԽԱՉ, սվաստիկա (սանսկրիտ. su asti — լավ լինել), թևերի ծայրերն ուղիղ անկյան տակ, երբեմն՝ կորությամբ աջ կամ ձախ ծռված խաչ։ Հանդիպում է Եվրոպայի, Ասիայի, հազվադեպ՝ Աֆրիկայի հնագույն մշակույթների արվեստի ստեղծագործություններում։ Անտիկ ժամանակներում պատկերվել է հին հուն․ սկահակների, հուն․ և սիցիլիական դրամների, հետագայում՝ եվրոպական միջնադարյան հուշարձանների վրա։ Հայկական լեռնաշխարհում Կ. հանդիպում է դեռևս հնագույն ժայռապատկերներում, այնուհետև, լինելով բրոնզեդարյան հիմնական զարդամոտիվներից, պատկերվել է զանազան առարկաների (կավամաններ, բրոնզե գոտիներ, գնդասեղներ ևն) վրա, հաճախ պատրաստվել մեդալիոնների ձևով (բրոնզից, ծարիրից)՝ որպես առանձին զարդ (Կիրովական)։ Հետագայում ենթարկվելով ձևափոխությունների՝ Կ. ստացել է բարդ ձևեր։ Որոշ Կ-երի ծայրերը ծռված են մի քանի անգամ, երբեմն հանդիպում են եռաճանկ ու բազմաճանկ Կ-եր։ Առանձին Կ-երի խաչաձևման մասում պատկերված է սկավառակ կամ շրջանակ (Անիի պարիսպների վրա)։ Ենթադրվում է, որ Կ. խորհրդանշել է արև, կրակ, կայծակ, կյանք, պտղաբերություն և ծննդաբերություն (օրինակ, հնդ. Մայա դիցուհին պատկերացվում է իգանդամի վրա նկարված սվաստիկայով)։ Հետագայում Կ. գործածվեց որպես ֆաշիստական Գերմանիայի դրոշի հորինվածքի կենտրոնական տարր, դարձավ բարբարոսության ու բռնության խորհրդանիշ։ Գրկ. Սամուելյան Խ., Հին Հայաստանի կուլտուրան, հ. 2, Ե., 1941:</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia.jpg|Լճաշենում պեղված մ․թ․ա․ 15-14-րդ դարի հայ զինվորի քանդակ, [[Սարդարապատ]]ի թանգարան, վերկանգնել է պրոֆեսոր Ա․ Դ․ Ճաղարյանը (տես եռաչափ - [[:File:Armenian soldier from Letchashen, 15-14th centuries BC. Reconstructed by Prof. A. D. Tchagharian, Sardarapat museum, Armenia, 3D Anagliph.jpg|3D Anagliph]]) File:Recursive_Swastikas_on_the_Potter_Yerevan_History_Museum_Armenia.jpg|[[Ռեկուրսիա|Ռեկուրսիվ]] [[Սվաստիկա]]յի նշաններ կարասի վրա, [[Հայաստանի պատմության թանգարան]] File:Azg_Handes_1908_17_1_Stamp.png|[[Սվաստիկա]]ն [[:File:Azg Handes 1908 17 1 Ezekian Swastika.pdf|Հայ ազգագրական հանդեսի]] կնիքի վրա, 1908 File:Swastika_mark_on_tower_of_Ancient_Armenian_cpital_Ani_Turkey_VM.jpg|[[Սվաստիկա]]յի նշան [[Անի]]ի [[:File:Swastika mark on tower Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|աշտարակի վերևում]], [[Թուրքիա]] File:Spitakavor Crook Cross, Reconstructed.jpg|[[Սպիտակավոր վանք]]ի կեռխաչը ("վերականգնված"), 13-րդ դար<ref>Այս կեռխաչի հարևանությամբ, եկեղեցու բակում է գտնվում [[Գարեգին Նժդեհ]]ի [[:File:Սպիտակավոր6.JPG|գերեզմանը]]։</ref> File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին48.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, [[Բջնի]] </gallery></center> Նշանը խորհրդանշել է լավի ու բարու մաղթանք, արև, կյանք, կրակ, կայծակ, պտղաբերություն և ծննդաբերություն։ Աջ և ձախ պտույտներին, ինչպես [[Հինդուիզմ]]ում [[:en:Cultural, political, and religious symbols in Unicode|Սվաստի (Su asti)]] (࿕ ࿖) և [[Բուդդիզմ]]ում [[Սվաստիկա]] - 卍 卐 նշանների դեպքում, վերագրվում են ակտիվ և պասսիվ իմաստներ ու կարող են օգտագործվել այդ իմաստները նշելու համար։ Օրինակ, աջ պտույտի հավերժության նշանով զարդարված մանկական օրորոցը նախատեսվում է տղաների, իսկ ձախ պտույտի դեպքում՝ աղջիկների համար։ Հնարավոր են ինչպես երկչափ, այնպես էլ տարածական իրականացումներ։ Սովորաբար նշանն ունի 8 թև և խորհրդանշում է վերածնունդ ու առաջընթաց, սակայն դրա (կրկնակի [[սվաստիկա]]յի) տարածված լինելը և քառաթև հավերժության նշանի ([[սվաստիկա]]յի) իսպառ բացակայությունը 1922 թ.-ից [[ԽՍՀՄ]]-ում [[սվաստիկա]]յի նշանն օգտագործելու արգելքի հետևանք է<ref>[http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/ion_100/92.php Ионина Н. 100 великих наград. М.: «Вече», 2003] ISBN 5-9533-0557-5․ : В первые годы революции свастика пользовалась определенной популярностью у художников, искавших новые символы для новой эпохи, но конец её тиражированию положила статья «Предупреждение», опубликованная наркомом просвещения А. В. Луначарским в газете «Известия» в ноябре 1922 года: «''На многих украшениях и плакатах по недоразумению беспрестанно употребляется орнамент, который называется свастикой. Так как свастика представляет собой кокарду глубоко контрреволюционной немецкой организации „Оргеш“, а в последнее время приобретает характер символического знака всего фашистского реакционного движения, то предупреждаю, что художники ни в коем случае не должны пользоваться этим орнаментом, производящим, особенно на иностранцев, глубоко отрицательное впечатление''».</ref>։ ''Սվաստիկա''-ն հայերենում օտար, ներմուծված բառ է և, սովորաբար, ընկալվում է որպես 4 ուղղանկյուն թևերով, հաճախ էլ ֆաշիստական, նշանի անուն։ Հայաստանում նշանը կոչում են '''Արևախաչ''' կամ '''Վահագնախաչ''' ([[Վահագն|Արեգակային Աստված Վահագնի]] խաչ), '''Խաչ պատերազմի'''<ref>Սա [[Սասնա ծռեր]] ազգային էպոսի հերոսներին պատկանող երրորդ հատկանշական իրն է։ Այս հերոսներն ունեն․ առաջինը՝ Հրեղեն ձի Քուռկիկ Ջալալի, երկրորդը՝ Թուր Կեծակի, և երրորդը՝ Խաչ պատերազմին իր աջ բազկին։ Սակայն այդ ''Խաչ պատերազմին'' հերոսների ''աջ բազկին'' մինչ այժմ էլ որևէ գրքում կամ այլ կերպ պատկերված գոյություն չունի վերը նշված արգելանքի պատճառով։</ref> և '''Կեռխաչ'''<ref name=kerkhach/>։ Հնագույն հայկական '''Էության նշանը''' (Էության, այն է Աստծո հավերժական լույսի, Նրա ճառագայթները) ներկայացվում է երկու աջ և ձախ ոլորված հավերժության նշանների վերադրությամբ՝ <Center> {| |- |[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Right-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>+</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Eternity sign Left-facing 12 Spiral.svg|120px]] || <Big><big>=</Big></big> ||[[Պատկեր:Armenian Entity sign 12 Spiral.svg|120px]] |- |<small>Աջ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Ձախ ոլորված<br />հավերժության նշան</small> || ||<small>Էության նշան</small> |} </center> ամենայն էության, որպես հակասությունների միասնություն, դրսևորում։ == Զարգացումներն ու կիրառությունները == [[Պատկեր:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church01.jpg|300px|մինի|ձախից|<center>Հավերժության նշան<br>[[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի|Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցու]] գմբեթին</center>]] Միջնադարյան հայ մշակույթում նշանը խորհրդանշում էր հավերժության գաղափարը, հավերժականը երկնային կյանքում<ref>Elisabeth Bauer-Manndorff, Armenia։ Past and Present, 1981, Reich Verlag, p.&nbsp;89 :The circle, as a line returning upon itself, represented perfection. Having neither beginning, nor end, it was the symbol of eternity. The architects expressed the concept of everlasting, celestial life in the knowledge of the presence and effect of the divine power by sphere.</ref>։ Իսկ 5-րդ դարից նա հայտնաբերվում է հայկական հուշաքարերին, ապա դառնում [[խաչքար]]ային տարածված խորհրդանիշ<ref name = "nelli">Nelli Sahakyan, Armenian Highland. RAU Press, 2006, p. 150(349)</ref>։ Մոտավորապես 8-րդ դարում հավերժության խորհրդանիշը գործածվել է ազգային պատկերագրությունում<ref>Jacob G. Ghazarian ''The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland'', Bennett & Bloom, 2006. pp. 263, p. 186. :The eighth, or ninth, century date of this two examples of Irish stone crosses places them chronologically well after the carving of stone crosses in Armenia and the use of the Armenian symbol of eternity had become a long established national iconographical practice.</ref>, և պահպանել է իր կիրառական նշանակությունն առ այօր<ref>[https://arar.sci.am/publication/191438 Ա․ Կ․ Զարյան, Խաչքարերի խորհրդանշաններին և միթրայականությանը վերաբերող պատկերագրական հարցեր։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 1, 1989, էջ 202-219։ ISSN 0135-0536</ref>։ Լինելով [[խաչքար]]երի հիմնական բաղադրիչներից մեկը<ref>The government of Armenia, [https://e-gov.am/u_files/file/decrees/kar/2010/03/10_0310.pdf The list of non-material cultural heritage of Armenia], 2010, p. 15</ref>, նշանը պատկերվել է նաև [[եկեղեցի|եկեղեցու]] պատերին<ref>Հրաչյա Քարտաշյան, [https://arar.sci.am/publication/41169 Խորանաշատի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 4, 1986 թ․, էջ 42—52</ref><ref>Hayden Herrera, ''Arshile Gorky: His Life and Work․'' Macmillan, 2005, pp.&nbsp;784 :".. one tip of the boot/butter churn, may be derived from the Armenian symbol of eternity carved into the facades of many eleventh-century Armenian churches, ..."</ref><ref>Károly Gink, Károly Gombos, ''Armenia: landscape and architecture.'' Corvina Press, 1974. :"The sign of eternity, two combined wheels, is cut on the east wall, together with a number of pictures of sirens."</ref>, շիրիմաքարերին և այլ ճարտարապետական կոթողների ու տարրերի վրա<ref>Nicolas Holding (2011), ''Armenia'', Bradt Travel Guides, pp 312, p. 130, 148</ref><ref>Գագիկ Գ. Սարգսյան; Հուսիկ Մելքոնյան, [https://arar.sci.am/publication/193629 Վիմագրագիտական էսքիզներ – 2], Պատմա-բանասիրական հանդես, № 3, 2012, p. 101</ref><ref>R. L. Khachatryan, Russian academy of Art, ''Rudolg Khachatryan: high-dimensional objects'', Galart, 2002, p. 13</ref><ref>''Armenia Today'', vol. 5-6, Yerevan, 1982, p. 4</ref><ref name = "kara">Գ. Հ. Կարախանյան, [https://arar.sci.am/publication/39088 Հայաստանի միջնադարյան կենցաղային քանդակները (XV-XVI դդ.)], Լրաբեր հասարակական գիտությունների, №8, Երևան, 1975, pp. 31—47</ref>։ Հավերժության նշանով են զարդարված հայտնի [[եկեղեցի]]ներ [[Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցի]]ն [[Գառնի]]ում, [[Հոռոմայր]]ի վանքը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190217 Ա. Ա. Մանուչարյան, Հոռոմայրի վերին հուշարձանախումբը] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 4, 1979, էջ 267-272։ ISSN 0135-0536 :Երկու զարդեր են քանդակված կամարների ներսի կողմի վերնամասում։ Մեկը պատկերում Է հավերժության նշան, կազմված գնդաձև ուռուցիկ մակերեսին սփռված ելունդավոր գծերով։</ref>, [[Նոր Վարագավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/40838 Հրաչյա Քարտաշյան, Նոր Վարագավանքի ճարտարապետական համալիրը։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Լրաբեր հասարակական գիտությունների]], հմ․ 7, 1984, էջ 60-73։ ISSN 0320-8117 :Պսակ-գոտու անմիջապես վերևով անցնում է եզան և կտցահարող թռչունների, նռնենու տեսքով կենաց ծառի, զամբյուղների, վարդյակի և հավերժության նշանի պատկերներով քանդակաշարք, որն ունի գաղափարական որոշակի իմաստ։</ref>, [[Ծիծեռնավանք]]ը<ref>[https://arar.sci.am/publication/190272 Մ․ Ս․ Հասրաթյան, Ծիծեռնավանք։] [[ՀՀ ԳԱԱ]] [[Պատմաբանասիրական հանդես]], հմ․ 2, 1980, էջ 39-57։ ISSN 0135-0536</ref>, և շատ այլ [[եկեղեցի]]ներ։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Jerevan - Armenië (2892533612).jpg|[[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Էջմիածին)]], 7-րդ դար File:AH - Harichvank, 21, Armenia.jpg|[[:File:AH - Harichavank, 21, Armenia Cropped.jpg|5-աթև Հավերժության նշան]] [[Հառիճի վանք]]ի գմբեթին, 7-րդ դար File:Arevakhach Makaravank.JPG|[[Մակարավանք]], 10-րդ դար File:Borjgali and Star of David in Oshki.jpg|[[Օշկվանք]], 10-րդ դար [[Թուրքիա]] File:WhiteMonasteryEastDome.jpg|18 Հավերժության նշաններ [[Ղպտիներ]]ի [[:en:White Monastery|Սպիտակ եկեղեցու]] գմբեթի հայկական որմնանկարում, [[Եգիպտոս]], 12-րդ դար File:Gandzasar_Monastery_Nagorno_Karabakh_12_c_decoration.jpg|[[Գանձասարի վանք]], 13-րդ դար File:Գեղարդ վանական համալիր174.JPG|[[Գեղարդի վանք]], 13-րդ դար File:Fresco of Eternity sign, Saghmosavanq, 13th century, Armenia, MK.jpg|[[Սաղմոսավանք]]ի գունազարդ խորաքանդակ, 13-րդ դար File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, cathedral, 13th century, 100 0876, Cropped.JPG|[[Թեղենյաց վանք]]ի Սուրբ Կաթողիկե եկեղեցու խորանի զարդաքանդակներ, 11-րդ դար File:Saint Mesrop Mashtots Cathedral in Oshakan, part 30, VM.jpg|[[Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի (Օշական)|Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցու]] խորանի որմնանկարներ, [[Օշական]] </gallery></center> [[Պատկեր:AH - Khatchkar in Jugha, Triskelion Eternity sign.JPG|300px|մինի|ձախից|<center>3-աթև Հավերժության նշանով [[խաչքար]], [[Ջուղա (Ադրբեջան)]]</center>]] [[Քրիստոս]]ի հետ կապված երեք լուսատուների՝ [[Արեգակ]]ի, [[Լուսին|Լուսնի]], [[Աստղ]]ի ([[Սուրբ Ծնունդ|Սուրբ ծննդյան, Բեթղեհեմյան աստղի]]) խորհրդանիշերը պատկերելու համար օգտագործվել է Հավերժության նշանն իր ամբողջ բազմաձևությամբ՝ աջ և ձախ ոլորված տարբեր քանակի թևերով։ Սովորաբար աջ ոլորված Հավերժության նշանը ներկայացվում է որպես [[Արեգակ]]ի, իսկ ձախ ոլորվածը՝ [[Լուսին|Լուսնի]] խորհրդանշան։ Հաճախ էլ [[Լուսին]]ը ներկայացվում է ավելի պասսիվ նշանի՝ [[Վարդյակ]]ի տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Stonework_at_the_Cathedral_of_Saint_James_in_the_Armenian_Quarter_of_Jerusalem_5.jpg|Խաչքար [[Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցի|Սուրբ Հակոբյանց եկեղեցում]], [[Երուսաղեմ]], 1440 թ․ File:Khachqar in Angeghakot, Sisian, Armenia, 15th-16th century.jpg|[[Խաչքար]] [[Անգեղակոթ]]ում, 15-16-րդ դար, [[Սիսիան]] File:Khatchar (croce di pietra), basalto, da djrvej vicino yerevan, 1599.JPG|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]], 1599 թ․ File:Khachkar from Old Djugha 1602 img 6950.jpg|Խաչքար [[Ջուղա (Ադրբեջան)|հին Ջուղայից]] եռաթև հավերժության նշանի զարդերիզով, 1602 թ․ File:Բարձրավան, սբ Հռիփսիմե եկեղեցի.JPG|Խաչքար Բարձրավանի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցում File:Khatchkar Vatican Gardens 2011-07-05 cropped.jpg|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Վատիկան]]ի այգում File:Խաչքար_Երեւանի_Բժշկական_Համալսարանի_մօտ.JPG|Ժամանակակից [[խաչքար]] [[Երևան]]ում </gallery></center> Աջ կամ ձախ ոլորված քառաթևը (սվաստիկան) հիմնականում ներկայացվում է որպես [[Աստղ]]ի կամ [[Քրիստոս]]ի խորհրդանշան։ Այս բնույթի ներկայացումները հատկապես ընդգծված տարածում ունեն [[խաչքար]]ային մշակույթում<ref>[http://www.koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=auՀայաստանի_միջնադարյան_կոթողային_հուշարձանները._IX-XIII_դարերի_խաչքարերը Հայաստանի միջնադարյան կոթողային հուշարձանները։ IX-XIII դարերի խաչքարերը։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613235430/http://koha.anau.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12722&query_desc=au%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%AF%D5%B8%D5%A9%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%B8%D6%82%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8._ix-xiii_%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%A8 |date=2016-06-13 }} Խմբագիր՝ Բաբկեն Առաքելյան, [[ԳԱԱ|ՀՍՍՀ ԳԱ]] [[Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ]], 1984 թ․, էջ 29</ref><ref>[http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], [https://www.academia.edu/1129885/Symbols_of_Armenian_Identity._The_Khachkar_or_Cross-Stone Հայկական ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքար, ???? թ․, էջ ??] ({{Lang-en|Hamlet L. Petrosyan, Symbols of Armenian Identity. The Khachkar or Cross-Stone}})</ref> և [[Հայկական մանրանկարչություն|հայկական մանրանկարչության]] [[Քրիստոս]]ին պատկերող գործերում։ <center> <gallery widths="125px" heights="180px"> File:Illuminated_Armenian_Gospel_of_Tatev_monastery, _1297._Miniature_by_Grigor_Tatevatsi, _1376._Yerevan, _Matenadaran, _Ms._no._7482.jpg|[[Գրիգոր Տաթևացի|Գրիգոր Տաթևացու]] մանրանկար, 1376 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1497, _MS._Arm._e.1, _fol._16r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1609, MS. Arm. d.13, fol. 14r.jpg| Հայկական մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel_with_Eusebian_canons, _1609, _miniature_by_Mesrop_Khzanetsi, _Oxford, _Bodleian_Library, _Arm._d.13, _v.22.jpg|Մեսրոպ Խզանեցու մանրանկար, 1609 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _4-Gospel_by_Spahan, _1655, _Chester_Beatty_Library, _Dublin, _Nr._578, _15v.jpg| Սպահանի Ավետարանի Մանրանկար, 1655 թ․ File:Armenian miniature, Psalms book of Levon G, 1283. The British Library, Inv. Nr. Or. 13804.jpg|Մանրանկար Լևոն Գ-ի աղոթագրքից, 1283 թ․ File:Illuminated_Armenian_Gospel, _Evangelist_portrait_of_St._Luke_by_Aristakes, _1475, _Walters_Manuscript_W.540, _fol._125v.jpg|Արիստակեսի մանրանկար, 1475 թ․ File:Armenian_Gospel_of_Moghni, _Miniature_St._Mateos, _11th_century, _Yerevan, _Matenadaran, _Ms._7736, _no._22v.jpg|Մողնու Ավետարանի մանրանկար՝ Սուրբ Մաթեոս, 11-րդ դար File:Illuminated Armenian Gospel with Eusebian canons, 1497, MS. Arm. e.1, fol. 147v.jpg|Հայկական մանրանկար, 1497 թ․ File:Ewangeliarz ze Skewry.jpg|Սկևրայի մանրանկար, Գրիգոր ծաղկող, 1198 թ․ File:Malnazar - Decorated Incipit Page - Google Art Project (4485064).jpg|Մալնազարի մանրանկար, 1637-1638 թթ․ File:Armenian manuscript cover, Mashtots, 9th century. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 457.jpg|Սուրբ Մաշտոց Ավետարանի կազմ </gallery> </center> Հայկական մշակույթում քառաթև Հավերժության նշանը (Սվաստիկան) լայն կիրառում է ունեցել, մանավանդ անիական շրջանում։ Հաճախ է հանդիպում զարդանախշերում և առանձին զարդերում։ Հանրահայտ վիշապագորգերի պարտադիր զարդն ու նախշը քառաթև հավերժության նշանն է՝ առանձին նշանի և աջ ու ձախ ոլորվող վիշապների տեսքով։ <center><gallery widths="125px" heights="180px"> <!-- perrow="6">--> File:AH_-_Khachkar_with_Swastikas, _11th_century, _Sanahin, _Armenia.jpg|Սվաստիկայի զարդանախշով խաչքար [[Սանահինի վանք]]ում, 11-րդ դար<ref>Նորագյուտ խաչքար է, հանրությանը երբևէ չի ներկայացվել և մասնագիտական շրջանակներին ծանոթ չէ։ Ըստ [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյանի], անիական դպրոցի 11-րդ դարի կեսերին ստեղծված խաչքար է։ Սովետական տարիներին Սվաստիկան պատկերող մասերը վերացվել են՝ ջարդուփշուր է արվել գլխամասը, տաշվել են նշանը պարունակող մասերը։</ref> File:Teghenyats vanq, St Katoghike church, East windows border decoration, 11-13th century, 100 0913.JPG|Սվաստիկաներով և Հավեժության նշանով զարդանախշ [[Թեղենյաց վանք]]ի պատին, 11-13-րդ դար File:Arates_MonasteryIMG_4526.jpg|Արատես վանքի ճակատային զարդանախշ [[Սվաստիկա]]ներով File:Manuscripts - Magaravank.jpg|[[Սվաստիկա]]ներով զարդանախշ և նշաններ Մակարավանքի Ավետարանի մանրանկարներում, [[Կիպրոս]] File:Decoration on the wall of churche Ancient Armenian Capital Ani Turkey.jpg|[[Անի]]ի մոտ գտնվող եկեղեցու արտաքին պատի սվաստիկաներով զարդանախշ File:Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին47.JPG|Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու խորանի սվաստիկաներով զարդանախշ, [[Բջնի]] File:Swastika of St. Sargis monastery, Ushi, Armenia, "reconstructed".JPG|Սուրբ Սարգիս վանքի խորանի սվաստիկան, [[Ուշի]] File:Armenian dragon rug, end of 19th century, Cropped.jpg|Հայկական վիշապագորգ, 19-րդ դարի վերջ File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_150x115_1869_vill_Parni_Spitak_Armenia_V7.jpg|Վիշապագորգ Պառնի գյուղից, 1869 թ․, [[Սպիտակ]] File:Armenian_Dragon_Rug_Vishapagorg_Kazak_246x122_1890_Chondoresk_Karabagh_Kar990.jpg|Վիշապագորգ [[Խնձորեսկ]]ից, 1890 թ․, [[Լեռնային Ղարաբաղ]] File:Armenian rug , No. 2747-5.jpg|Վիշապագորգ [[Ջրաբերդ]], 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] File:Armenian rug , No. 2747-5, cropped.jpg|[[Ջրաբերդ]] վիշապագորգի զարդանախշ, 1899 թիվ, գյուղ Բռնակոթ, [[Սիսիան]] </gallery></center> Հավերժության նշանն օգտագործվում է պետական մարմինների խորհրդանշաններում <center> <gallery widths="125" heights="125"> Պատկեր:Coat of arms of Yerevan.svg|[[Երևանի զինանշան]] Պատկեր:Flag of Yerevan.svg|[[Երևանի դրոշ]] Պատկեր:Air Armenia logo.svg|[[Հայկական ավիաուղիներ]] Պատկեր:Armenia Fund Logo.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]] Պատկեր:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|[[Հայաստան համահայկական հիմնադրամ]]ի 20-ամյակին նվիրված նամականիշ Պատկեր:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ, 2010 թ․ Պատկեր:Central Bank of Armenia logo.jpg|[[Հայաստանի Կենտրոնական բանկ]]ի խորհրդանիշ<ref name="HS">Հեղինակ` Հարություն Սամուելյան։ Ֆիզիկոս, նկարիչ ձևավորող, ծաղրանկարիչ, հրատարակիչ։ Բազմաթիվ գրքերի ձևավորումների, նամականիշերի, փոստային ծրարների և խորհրդանշանների հեղինակ։ ՀՀ զինանշանի ձևավորման համահեղինակ (հիմնական ձևավորումը՝ Ռուբեն Գևոնդյանի)։</ref> Պատկեր:Symbol of National Library of Armenia, Yerevan, Armenia, VM.jpg|[[Հայաստանի Ազգային գրադարան]]ի խորհրդանիշ, 2013 թ․<ref name="HS" /> Պատկեր:Symbol of Armenian Border Guard.jpg|Հայաստանի սահմանապահ զորքեր Պատկեր:Hayastan-spyurq.jpg|Հայաստան Սփյուռք գործակցություն Պատկեր:Armenian custom servise symbol.gif|Հայաստանի մաքսային ծառայություն Պատկեր:Yerevan State University of Architecture and Construction logo.jpg|Երևանի Ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարան </gallery> </center> և [[commons:Category:Commemorative coins of Armenia|Հայաստանի հոբելյանական մետաղադրամներ]]ի դրոշմներում<ref>*{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 24 |title=Մամլո հաղորդագրություն - "Շուշիի ազատագրման 20-ամյակ" (ոսկի) [News release - A golden coin dedicated o the 20th anniversary of the Liberation of Shushi] |url=https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003031820/https://www.cba.am/AM/pmessagesannouncements/6%20new%20com.%20coins%2024.01.2012.pdf |archive-date=2013 թ․ հոկտեմբերի 3 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=[[Central Bank of Armenia]]}} *{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 18 |title=Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության 2002 Թվականի Հունվարի 7-ի N 6 Որոշման Մեջ Փոփոխություններ Կատարելու Մասին |url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=82810 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Legal Information System}} *The Council of the city Yerevan, [http://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2012.04.2010/xorhrdanish%207.pdf the seal of Yerevan], 2010 *Ministry of Justice of RA, [http://www.justice.am/storage/files/legal_acts/legal_acts_61745932_q_46.pdf about the medals and decorations], 2007 *The governmment of Armenia, [http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf symbol of the cooperation «Armenia-Diaspora»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927011930/http://cscouncil.am/doc/Tert/21.03.12.pdf |date=2013-09-27 }}, 2012 *Ministry of Emergency Situations, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=72184 about the medals and decorations], 2011 *Central Bank of Armenia, [https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=34309 coin «15-years of liberation of Shushi»], 2007</ref>։ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:AM 25 dram Ag 1994 Artsakh b.png|Արցախի անկախության 10-ամյակ, 1994 թ․ File:AM 500 dram Ag 1995 Cilicia b.png|Կիլիկիայի թագավորություն, 1995 թ․ File:AM 5 dram Ag 1998 Valuta b.png|Ազգային տարադրամի 5-ամյակ, 1998 թ․ File:AM 100 dram Ag 2001 Council b.png|[[Հայաստան]]ը դարձել է [[Եվրոպական Խորհուրդ|Եվրախորհրդի]] անդամ, հունվարի 25, 2001 թ․ File:ՀՀ հուշադրամ, «Պետբանկի 110-ամյակ», 100 դրամ, 2003, դարձերես.png|Հայաստանի պետական բանկի 100-ամյակ, 2003 թ․ File:AM 10000 dram Au 2007 Shushi a.png|Շուշիի ազատագրման 15-ամյակ, 2007 թ․<ref name="HS" /> </gallery></center> Ինչպես նաև [[Հայաստան]]ի և [[հայկական սփյուռք]]ի ոչ կառավարական կազմակերպությունների և հիմնարկների կողմից<ref name = "westar">National Council of Western Armenia, [http://www.western-armenia.eu/stat.gov.wa/arm/2011/Nakhaqahagan-Hramanaqir-21.10.2011.pdf the flag of Western Armenia], 2011</ref>։ Հավերժության նշանն օգտագործում են նաև հայկական [[հեթանոս]]ական կազմակերպություններն ու նրանց հետևորդները։ Նրանք նշանն անվանում են ''Արևախաչ''<ref>{{Cite web |title=Հայկական արիական հիմնական նշանների (սիմվոլների) խորհուրդը և չափային շղթաները |url=http://www.hayary.org/wph/?p=2889 |accessdate=2013 թ․ հոկտեմբերի 4 |publisher=Armenian Aryan Union}}</ref>։ <center> <gallery widths="125px" heights="125px"> |[[Կիպրոս]]ահայերի խորհրդանիշերը File:Flag of Western Armenia.svg|[[Արևմտյան Հայաստան]]ի դրոշ, 2010 թ․ File:Symbol_of_Armenian_Diaspora_in_South_Korea.png|[[Հարավային Կորեա]]յի հայկական համայնքի խորհրդանիշ |[[Ջավախք]]ի զինանշանի նախագիծ |[[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի հանրապետական կուսակցության]] խորհրդանշանը, 1990 թ․ File:Armenian Eternity Sign ACC Stamp.jpg|«ՀայՀամակարգիչ կենտրոն» [[ՍՊԸ]] կնիքը, 1998 թ․ File:The emblem of the Hovhannes Sharambeyan Peoples Art Centre in Yerevan.jpg|[[Հովհաննես Շարամբեյան]]ի անվան Երևանի Ժողովրդական արվեստի կենտրոնի խորհրդանշան<ref name="HS" /> File:Armenian Eternity Sign YPC, SVG.svg|[[Երևանի մամուլի ակումբ]]ի խորհրդանիշ File:Hetan priest preaching.png|Հեթանոսական տոն [[Գառնի]]ում </gallery> </center> == [[ArmSCII]] և [[Յունիկոդ]] == [[Պատկեր:ArmSCII.svg|մինի|default|<center>'''[[ArmSCII]]'''</center>]] Հավերժության հայկական նշանը ներառված է համակարգչային գրանշանների հավաքածուներում սկսած 1987 թ․-ից<ref>[http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf ArmSCII-ի ստեղծման պատմություն, 1987-2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002143233/http://person.ipr.sci.am/vm/docs/2012_VM_ArmSystems_25_Presentation.pdf |date=2013-10-02 }}, Հայերեն համակարգեր - արդեն 25 տարեկան, Վահրամ Մխիթարյան, [[ԵՊՀ]], ապրիլի 20, 2012</ref>, [[ArmSCII]] հիմնօրինակի^֍ գործարկման պահից ի վեր։ Գրանշանն ունի նաև կետադրությանը հատուկ գործառույթ՝ օգտագործվում է տեքստը հատվածների (գլուխների) բաժանելու համար։ Այն օգտագործվում է * (աստեղիկ) գրանշանի (asterisk sign) նման՝ տեքստը կամ բանաստեղծությունը տրոհելու և ձևավորելու, հղումները նշելու համար։ Օրինակ, ինչպես որ այն օգտագործվել է սույն բաժինը կամ ստորև բերված բանաստեղծությունը մասերի բաժանելու և հղումները նշելու համար. ::::My Heart's In The Highlands^֍֍ : ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer - :A-chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. ::::::֍ :Farewell to the Highlands, farewell to the North :The birth place of Valour, the country of Worth; :Wherever I wander, wherever I rove, :The hills of the Highlands for ever I love. ::::::֍ :Farewell to the mountains high cover'd with snow; :Farewell to the Straths and green valleys below; :Farewell to the forests and wild-hanging woods; :Farwell to the torrents and loud-pouring floods. ::::::֍ :My heart's in the Highlands, my heart is not here, :My heart's in the Highlands a-chasing the deer :Chasing the wild deer, and following the roe; :My heart's in the Highlands, wherever I go. ^֍[[ArmSCII|ArmSCII — Armenian Standard Code for Information Interchange]] ^֍֍[[w:Robert Burns|Robert Burns]], 1790 (in old English), Իմ սիրտը լեռներում է, [[Ռոբերտ Բըրնս]], 1790 (հին անգլերենով) [[ArmSCII#ArmSCII-8|ArmSCII-8]] կոդավորման հայկական տառատեսակներում աջ և ձախ պտույտի հավերժության գրանշաններն իրականացվում են ուղիղ և շեղ տառաձևերում՝ {{Բազմապատիկ պատկերներ | գոտի = center | ուղղություն = horizontal | վերնագիր = Տառաձևեր | վերնագրի գոտի = center | պատկեր1 = Armenian Eternity Sign Regular.png | լայնություն1 = 78 | նկարագրություն1 = սովորական | պատկեր2 = Armenian Eternity Sign Italic.png | լայնություն2 = 78 | նկարագրություն2 = <center>''շեղ''</center> | պատկեր3 = Armenian Eternity Sign Bold.png | լայնություն3 = 80 | նկարագրություն3 = <center>'''թավ'''</center> | պատկեր4 = Armenian Eternity Sign Bold Italic.png | լայնություն4 = 80 | նկարագրություն4 = <center>'''''թավ շեղ'''''</center> | պատկեր5 = Armenian Eternity Sign Set.png | լայնություն5 = 258 | նկարագրություն5 = }} 2010 թ․ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտը դիմեց Յունիկոդ կոնսորցիումին առջարկելով գրանցել Հավերժության հայկական նշանը և ներկայացրեց գրանշանի համապատասխան նկարագրությունն ու հիմնավորումը<ref>[http://www.sarm.am/ ՀՀ Ստանդարտների ազգային ինստիտուտի] [http://www.unicode.org/L2/L2010/10372-n3921.pdf հիմնավորում-նամակը Յունիկոդ կոնսորցիումին]</ref>։ Հիմնավորումն առանց առարկությունների ընդունվեց, իսկ այդ ոլորտում հայտնի մասնագետ, հայերեն համակարգերի գիտակ և Յունիկոդ կոնսորցիումի փորձագետ [[w:Michael Everson|Մայքլ Էվերսոնը]] կազմեց առաջարկի շրջանառու փաստաթղթերը, որում առաջարկվում էր գրանցել երկու՝ աջ և ձախ պտույտի Հավերժության հայկական նշաններ<ref>[http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf ISO/IEC JTC1/SC2/WG2, N3924, 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303224443/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n3924.pdf |date=2016-03-03 }}, the proposal to encode two symbols for Armenian in the UCS by [[:en:Michael Everson|Michael Everson]]</ref>։ 2012 թ․ Յունիկոդ կոնսորցիումը գրանցեց և գրանշանները պաշտոնապես դարձան միջազգային ISO/IEC 1046 ստանդարտի մաս<ref name=ISO>{{Cite web |title=ISO/IEC 10646:2012/Amd.1: 2013 (E), p. 13-14 (11-12). |url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922213003/http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n4387.pdf |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 22 |access-date=2013 թ․ նոյեմբերի 12}}</ref> :058D ֍ RIGHT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :058E ֎ LEFT-FACING ARMENIAN ETERNITY SIGN :• maps to AST 34.005:1997 == Պատկերասրահ == <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> File:Anania Shirakatsi, 7th century, Phases of the Moon, Bolorakner.png|Բոլորակներ (Լուսնի փուլեր), [[Անանիա Շիրակացի]], 7-րդ դար File:Gospel by Stepanos, 1201, Ms. 10359, mtd-gr-03-l.jpg|Մանրանկար Ստեփանոսի ավետարանից, 1201 թ․ File:Hovsian1316.jpg|Հովսիյանի մանրանկար, 1316 թ․ File:Arevakhach in Holy Sepulchre-2.jpg|Երուսաղեմի Սուրբ Հարություն եկեղեցու ներքին սենյակներից մեկի դուռը File:Vartanantz.jpg|[[Վարդանանք]], Շարակնոց, Կարապետ Բերկրեցու մանրանկար, 1482 թ․ File:Yeghishe, Vasn Vardanay ew Hayoc paterazmin, 1569 (Matenadaran, Ms. 1920, no. 250v.).jpg|[[Վարդանանք]] ըստ Եղիշեի, Բաղեշի մանրանկար, 1569 թ․ File:Manuscript of Gladzor University, 13-14th century, village Vernashen, Vayots Dzor, Armenia, 14.jpg|Մանրանկար [[Գլաձորի համալսարան]]ից, 13-14-րդ դար File:Armenian rug Mayr Hayastan, 20th century, No. 2358.jpg|Գորգ Մայր Հայաստան File:The Armenian merchant-khoja's costume, 17th century, Сollection of Arpi Hovhannessian, USA.jpg|Հայ առևտրական-խոջայի տարազ, 17-րդ դար File:The_marble_tombstone_of_grand_prince_Hasan_Jalal_Vahtangian_part.jpg|[[Հասան-Ջալալյաններ|Հասան Ջալալ Վախթանգյանի]] շիրիմը, 1214-1261 թթ․ File:Հրեաների գերեզման 13-րդ դար, Եղեգիս10.JPG|[[Հրեաները Հայաստանում|Հրեական]] գերեզմանոց [[Եղեգիս]]ում, 13-րդ դար File:Armenian_Tombstone_Aghout_Sisian_Armenia.jpg|Աղուտի գերեզմանոց, [[Սիսիան]] File:1921 Soviet Armenia 5000 Rubles.jpg|5000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1921 թ․ File:1922 Soviet Armenia 100000 Rubles.jpg|100000 ռուբլի, [[ՀԽՍՀ]], 1922 թ․ File:Erkrasharji_hushardzan_01.jpg|1988 թ․ [[Սպիտակի երկրաշարժ]]ի զոհերին նվիրված հուշակոթող [[Գյումրի]]ում File:DziDzernagapert - eternal flame.jpg|[[Մեծ Եղեռն]]ի հուշակոթող [[Երևան]]ում, 1965 թ․ File:War cemetery in Sisian, Armenia, VM.jpg|[[Արցախյան պատերազմ]]ում զոհված ազատամարտիկների գերեզմանոց [[Սիսիան]]ում File:Cascade_of_Yerevan, _Armenia_First_Christian_Country_Monument, _Head, _Armenia, _2013-09-01, _VM.jpg|«Հայաստանը առաջին քրիստոնեկան պետությունն է» հուշակոթողը [[Երևան]]ի [[Կասկադ համալիր]]ում, 1992 թ․ File:Oshakan tower, Armenian Alphabet and Eternity sign, VM.jpg|Հուշակոթող [[Հայոց այբուբեն]] և Հավերժության նշան, [[Օշական]] File:Ambartzumyan doska.jpg|Ակադեմիկոս [[Վիկտոր Համբարձումյան]]ի [[Ռեկուրսիա|ռեկուրսիվ]] հավերժության նշան-հուշաքարը [[Բյուրական]]ում։ </gallery></center> == Այլոց հավերժության նշաններ և համընկումներ == Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում [[Բասկեր]]ի մշակույթում, հաշվի առնելով նրանց հնարավոր հայկական ծագումը, հավերժության նշանի լայն տարածվածությունը, մասնավորապես, գերեզմանաքարերի պատկերազարդերում՝ <center><gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Orhoitzapena.jpg Ainhoa Croix4.JPG Ainhoa Stèle21.JPG Ainhoa Stèle32.JPG Ainhoa Stèle22.JPG BumbamsMuehle.jpg </gallery></center> <center> Այլոց հավերժության նշաններ <gallery widths="125px" heights="125px"> <!-- perrow="6">--> Borjgali.svg|[[Բորջղալի]], Արևի Վրացական խորհրդանիշ (միայն 7 թևանի ձևը) Helme valla vapp.gif|[[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] URPALMA.gif|[[:es:Universidad Ricardo Palma|Իսպանիայի Ռիկարդո Պալմայի անվան համալսարանի խորհրդանիշ]] Martin of Braga Basilica (5) Cropped.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի խորաքանդակի զարդանախշ]], [[Պորտուգալիա]] Selection of carvings from the Castro de Santa Trega.jpg|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի զարդաքարեր]], [[Պորտուգալիա]] Torque de Santa Tegra 1.JPG|[[:en:Castro culture|Կաստրո մշակույթի բրոնզե գավաթ]], [[Պորտուգալիա]] HiltonofCadboll01.JPG|[[պիքտական քարեր|Քադբոլի Հիլտոն պիքտական քար (պատճեն), 2-րդ դաս]], [[Շոտլանդիա]] Bildstein-Fornsalen 04.jpg|[[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քար </gallery></center> == Տես նաև == {{commonscat|Armenian Eternity Sign|Հավերժության հայկական նշան}} {{commonscat|Swastikas in Armenian culture|Սվաստիկան հայկական մշակույթում}} * [[Սվաստիկա]] * [[Բորջղալի]] * [[Կոլովրատ]] * [[Հելմե (Էստոնիայի շրջան)|Էստոնիայի Հելմե շրջանի զինանշան]] * [[Պիքտական քարեր]] * [[:en:Castro culture|Castro culture]] - Կաստրո մշակույթ, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[:en:Hilarri|Hilarri]] ― [[Բասկեր]]ի գերեզմանաքարեր, անգլերեն Վիքիպեդիայից * [[Commons:Category:Picture stones of Gotland|Picture stones of Gotland]] - [[Գոթեր]]ի երկրի պատկերազարդ քարեր * [[Հայկական խաչ]] * [[Խաչքար|Հայկական խաչքար]] * [[Հայկական գորգ]] * [[Հայկական դիցաբանություն]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանտուփ}} == Գրականություն == * {{Գիրք |հեղինակ = [[Հայկ Դեմոյան]] |վերնագիր = Հայկական ազգային խորհրդանշաններ |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Փյունիք |թվական = 2013 |էջերի թիվ = 476 |ISBN = 978-9939-0-0282-8 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Աբրահամ Շահինյան]] |վերնագիր = Հայկական խաչքարերը և դրանց փորագրությունները (9-13-րդ դդ) |բնօրինակ = Армянские хачкары (крестные камни) и их надписи (IX—XIII вв.) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = |թվական = 1970 |էջ = |ISBN = }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Արտակ Մովսիսյան]] |վերնագիր = Հայաստանը Քրիստոսից առաջ Երրորդ հազարամյակում (ըստ գրավոր աղբյուրների) |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Յասոն |թվական = 2005 |էջ = 176 |ISBN = 5-8084-0643-9 }} * {{Գիրք |հեղինակ = [[Ռուբեն Եղիազարյան]] |վերնագիր = Կելտական խորհրդանիշը և հայկական ավանդույթը |բնօրինակ = Кельтский символ и армянская традиция |վայր = Երևան |հրատարակչություն = ԵՊՀ հրատարակչություն |թվական = 2005 |էջ = 256 |ISBN = 99930-934-2-4 }} * [http://yerevan.academia.edu/HamletPetrosyan Համլետ Պետրոսյան], Հայ ինքնության խորհրդանիշեր։ Խաչքարային մշակույթ։ Հնագիտական ուսումնասիրություններ և մեկնություններ։ * [https://digilib.aua.am Հայ մատենագրութեան թուանշային գրադարան] == Արտաքին հղումներ == * [http://www.himnadram.org/index.php?id=23543 Հայաստան համահայկական հիմնադրամ, Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոն, 2010 թ․։] :"Water is Life indeed and as you can see in the design, the water turns into the Armenian eternity symbol as it flows out of the helping hands." :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund. Water is life telethon logo. November 25, 2010. Desiner Edik Balayan.jpg|Ջուրը կյանք է հեռուստամարաթոնի խորհրդանիշ։]] * [http://www.haypost.am/view-lang-arm-announcement-217.html Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ, Դեկտեմբերի 12, 2012 թ․, ՀայՓոստ]։ :«Նամականիշի վրա պատկերված է Հայաստան համահայկական հիմնադրամի 20-ամյակի լոգոն, իսկ հավերժության նշան կազմող օղակի մեջ նշված են այն պետությունները, որտեղ գտնվում են Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ներկայացուցչությունները։» :Պատկեր՝ [[:File:All Armenian Fund 20th anniversary logo postage stamp. 380 AMD. December 12, 2012. Designer Vahan Stepanyan.jpg|Հայաստան համահայկական հիմնադրամի ստեղծման 20-ամյակին նվիրված նամականիշ]]։ * [http://www.gyumri.am/armenias/symbols Հայկական խորհրդանիշեր Գյումրի քաղաքի պաշտոնական էջում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131108162353/http://www.gyumri.am/armenias/symbols |date=2013-11-08 }}։ :«Հին հայկական ավանդական խորհրդանիշերից մեկը սվաստիկայի առանձնահատուկ տեսակ հանդիսացող արևախաչն է, որը կոչվում է նաև կեռախաչ (կեռ խաչ), ճանկախաչ, խաչաթև, վահագնախաչ, պարույրախաչ, տիեզերախաչ, պատերազմախաչ (պատերազմի խաչ), հայկական սվաստիկա, հավերժության հայկական նշան։» :Պատկեր՝ [[:File:Right-Facing Armenian Eternity Sign UC 058D.png|Հավերժության հայկական նշան]]։ * [http://www.armtimes.com/26688 Ոստիկանությունը կհագնվի աշնանը։ Ոստիկանապետ Ալիկ Սարգսյանը 1994 թվականից մտածում էր այս մասին։ Հայկական ժամանակ, Հուլիսի 20, 2011 թ․։] :«— Նախկինում Սովետական Միության կատարի աստղն էր գլխարկի մեջտեղում տեղադրված, իսկ հիմա վեց աստղանի մեր գեղեցիկ հայկական հավերժության նշանն է լինելու։» * [http://www.boston.com/yourtown/news/downtown/2013/04/armenian_heritage_park_to_part.html Downtown, North End. "Armenian Heritage Park to participate Saturday in World Labyrinth Day", Posted by Jeremy C. Fox April 29, 2013.] :"A single jet of water and the symbol of eternity mark its center, representing hope and rebirth." * [http://www.aesa.org/index.php?x=1&y=75 Ամերիկայի հայ ինժեներներ և գիտնականներ (ԱՀԻԳ)]. :"The Armenian Engineers and Scientists of America (AESA) logo is an ancient symbol used in Armenian architecture and carvings. The symbol signifies Eternal Life - in Armenian ''Haverjoutian Nshan'' or Sign of Eternity." :Պատկեր՝ [[:File:AESA logo.gif|ԱՀԻԳ խորհրդանիշ]]։ * [http://www.armenianmonuments.org/hy/ Հայկական հուշարձաններ։ Հայկական ժառանգություն նախագիծ։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140319062755/http://www.armenianmonuments.org/hy/ |date=2014-03-19 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=lRKdSruWAKg Armenian Wheel of Eternity], a brief video history of the from pre-history to present by [http://peopleofar.wordpress.com/2012/01/14/the-six-pointed-star-of-armenia/ People of Ar, The Six Pointed Star of Armenia] * [https://www.youtube.com/watch?v=1lMG6ezAEOE Symbolism and iconography in armenian woven art], [http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html Հրաչ Կոզիբեյոկյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151108224719/http://www.armenianrugssociety.com/_armenian_rugs_society_mini_sy.html |date=2015-11-08 }}, [http://www.armenianrugssociety.com/ Հայ գորգագործների միության] անդամ, [[Լոս Անջելես]], Նոյեմբերի 25, 2013 թ․։ * [https://hy-am.facebook.com/photo.php?fbid=1433665100216559&set=a.1402818173301252.1073741829.100007192480094&type=1&theater Aram Mp3-ը Եվրատեսիլ-2014 երգի փառատոնում ներկայանում է աշխարհին Հավերժության հայկական նշանով։] : Տեսագրությունը [https://www.youtube.com/watch?v=oj0oOV-2fRQ YouTube-ում։] {{Խաչերի տեսակներ}} {{Պորտալ|Հայաստան|Հայկական դիցաբանություն}} {{Հայաստանի թեմաներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=385}} [[Կատեգորիա:Կրոնական խորհրդանիշներ]] [[Կատեգորիա:Սվաստիկա]] kgoy6n0qdbgmchbp1lujlyao7tv3h9a 0 231147 10806602 10315042 2026-06-30T07:54:42Z Ellouixe 172842 Հնացած ինֆորմացիան փոխարինվել է, լրացվել են պակասներ, ավելացվել են աղբյուրներ։ 10806602 wikitext text/x-wiki '''Լույսի արագություն''', [[վակուում]]ում [[էլեկտրամագնիսական ալիքներ]]ի տարածման բացարձակ մեծությունն է։ Ֆիզիկայում այն ընդունված է նշանակել {{lang-lat|«c»}} տառով։ Այդ արագությունը վակուումում 299 792 458 մ/վ է<ref>{{Cite web |title=CODATA Value: speed of light in vacuum |url=https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?c |access-date=2026-06-30 |website=physics.nist.gov}}</ref>, որը նրա ճշգրիտ արժեքն է, քանի որ միջազգային համաձայնությամբ [[Մետր|մետրը]] սահմանված է որպես այն հեռավորությունը, որը լույսը անցնում է 1/299 792 458 վայրկյանում։ [[Լույս]]ի արագությունը [[վակուում]]ում հիմնարար հաստատուն է՝ անկախ [[հաշվարկման իներցիալ համակարգ]]ի ընտրությունից։ Այն վերաբերում է հաստատունների այն դասին, որոնք բնութագրում են ոչ թե պարզապես մարմիններ կամ դաշտեր, այլ տարածության և ժամանակի հատկություններն ընդհանուր առմամբ։ Լույսի արագությունը համարվում է մասնիկների շարժման և փոխազդեցությունների տարածման սահմանային արագությունը։ [[Պատկեր:Speed of sound arm.JPG|մինի|Արեգակի լույսին անհրաժեշտ է 8 րոպե 19 վայրկյան, որպեսզի հասնի Երկիր]] {| class="wikitable" |- ! Արագության չափման միավորը !! Թվային արժեքը |- | [[Մետր]]/[[վայրկյան]] || 299 792 458 |- | [[Կիլոմետր]]/[[ժամ]] || 1,08 մլրդ. |- | [[Մղոն]]/[[ժամ]] || 671 մլն. |- | [[Աստղագիտական միավոր]]/[[օր]] || 173 |- | [[Պլանկի միավորներ|Պլանկի միավոր]] || 1 |} Ցանկացած էլեկտրամագնիսական ալիք, ներառյալ տեսանելի լույսը, վակուումում տարածվում է լույսի արագությամբ, ինչպես նաև զանգված չունեցող մասնիկները և դաշտերի տատանումները, օրինակ՝ [[Գրավիտացիոն ալիքներ|գրավիտացիոն ալիքները]]։ Լույսի արագությունը վերին սահմանային արագությունն է, որով [[Մատերիա (ֆիզիկա)|մատերիան]], [[Էներգիա|էներգիան]] կամ [[Ինֆորմացիա|ինֆորմացիան]] կարող են շարժվել [[Տիեզերք|տիեզերքում]]<ref>{{Cite book |last=Fayngold |first=Moses |url=https://books.google.com/books?id=Q3egk8Ds6ogC |title=Special Relativity and How it Works |date=2008-07-21 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-3-527-40607-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Shadowitz |first=Albert |url=https://books.google.com/books?id=1axfJqUT6R0C |title=Special Relativity |date=1988-01-01 |publisher=Courier Corporation |isbn=978-0-486-65743-1 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Peres |first=Asher |last2=Terno |first2=Daniel R. |date=2004-01-06 |title=Quantum information and relativity theory |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.76.93 |journal=Reviews of Modern Physics |language=en |volume=76 |issue=1 |pages=93–123 |doi=10.1103/RevModPhys.76.93 |issn=0034-6861}}</ref>։ Ոչ զրոյական [[դադարի զանգված]] ունեցող մասնիկները կարող են մոտենալ լույսի արագությանը, բայց երբեք դրան չեն հասնի՝ անկախ հաշվարկման համակարգից։ Մեծ հեռավորություններում և զգայուն չափումներում լույսի արագության վերջավորությունը ունի զգալի ազդեցություններ։ [[Երկիր|Երկրից]] դիտարկվող աստղային լույսի զգալի մասը հեռավոր անցյալից է, ինչը մարդկանց թույլ է տալիս ուսումնասիրել տիեզերքը՝ հեռավոր մարմիններ դիտարկելով։ [[Ավտոմատ միջմոլորակային կայան|Ավտոմատ միջմոլորակային կայանների]] հետ տվյալների փոխանակման ժամանակ ազդանշաները կարող են ճամփորդել մի քանի ժամ։ [[Հաշվարկում|Հաշվարկման]] մեջ լույսի արագությունը սահմանում է տվյալների փոխանակման նվազագույն ուշացումը։ Լույսի արագությունը կարող է օգտագործվել թռիչքի ժամանակի չափումներում՝ մեծ հեռավորությունների ճշգրիտ չափումների համար։ [[Օլե Ռյոմեր|Օյե Ռյոմերը]] առաջին անգամ ցույց է տվել, որ լույսը ակնթարթորեն չի տարածվում [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] արբանյակ [[Իո (արբանյակ)|Իոյի]] տեսանելի շարժումը ուսումնասիրելիս։ 1895թ․ հոդվածում<ref>{{Cite book |last=Maxwell |first=James Clerk |url=http://archive.org/details/dynamicaltheoryo00maxw |title=A dynamical theory of the electromagnetic field |last2=Burndy Library |first2=donor DSI |last3=Royal Society (Great Britain) |date=1865 |publisher=[London : The Royal Society] |others=Smithsonian Libraries}}</ref> [[Ջեյմս Մաքսվել|Ջ․ Ք․ Մաքսվելը]] առաջադրեց, որ լույսը էլեկտրամագնիսական ալիք է ը, հետևաբար, շարժվում է ''c'' արագությամբ<ref>{{Cite web |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |access-date=2026-06-30 |website=math.ucr.edu}}</ref>։ [[Ալբերտ Այնշտայն|Ալբերտ Այնշտայնը]] ենթադրել էր, որ լույսի արագությունը ցանկացած հաշվարկման իներցիալ համակարգում հաստատուն է և կախված չէ լույսի աղբյուրի արագությունից<ref>{{Cite book |last=Stachel |first=John |url=https://books.google.com/books?id=OAsQ_hFjhrAC&pg=PA226 |title=Einstein from 'B' to 'Z' |date=2001-12-10 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-0-8176-4143-6 |language=en}}</ref>։ Նա հետազոտել է այս ենթադրության հետևանքները՝ դուրս բերելով [[Հարաբերականության տեսություն|հարաբերականության տեսությունը]], և այդպիսով ցույց է տվել, որ ''c'' պաչամետրը կարևորություն ունի լույսի և [[Էլեկտրամագնիսականություն|էլեկրտամագնիսականության]] ենթատեքստից դուրս։ Հարաբերականության տեսությունում ''c''-ն փոխկապակցում է [[Տարածաժամանակ|տարածությունը և ժամանակը]] և ի հայտ է գալիս հանրահայտ [[Զանգվածի և էներգիայի համարժեքություն|զանգվածի և էներգիայի համարժեքության]] բանաձևում՝ ''E=mc²''<ref>{{Cite book |last=Uzan |first=Jean-Philippe |url=https://books.google.com/books?id=dSAWX8TNpScC&pg=PA43 |title=The Natural Laws of the Universe: Understanding Fundamental Constants |last2=Leclercq |first2=Bénédicte |date=2010-04-02 |publisher=Springer New York |isbn=978-0-387-74081-2 |language=en}}</ref>: Որոշ դեպքերում մարմիններն ու ալիքները կարծես թե շարժվում են լույսից արագ։ [[Տիեզերքի ընդլայնում|Տիեզերքի ընդլայնումը]] ընկալվում է, որ տեղի է ունենում լույսի արագությունից ավելի արագ՝ որոշակի սահմանից այն կողմ (Հաբլի ծավալ)։ [[Թափանցիկություն|Թափանցիկ նյութերում]], օրինակ՝ օդում կամ ապակիում, լույսի տարածման արագությունը փոքր է ''c-''ից։ Նմանապես, էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման արագությունը մետաղալարերում փոքր է ''c-''ից։ ''c''-ի հարաբերությունը նյութում լույսի տարածման ''v'' արագությանը հավասար է նյութի [[Բեկման ցուցիչ|բեկման ցուցչին]] (''n'')` ''n=c''/''v'': Օրինակ՝ տեսանելի լույսի համար ապակու բեկման ցուցիչը սովորաբար մոտավորապես 1․5 է, հետերաբար, լույսը ապակու մեջ տարածվում է ''cI''1.5 ≈ 200 000 կմ/ժ։ Օդի բեկման ցուցիչը տեսանելի լույսի համար 1․0003 է, հետևաբար լույսի արագությունը օդում մոտ 90 կմ/ժ պակաս է ''c''-ից։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=4|էջ=682}} {{Հարաբերականության տեսություն}} [[Կատեգորիա:Հիմնարար ֆիզիկական հաստատուններ]] [[Կատեգորիա:Լույս]] [[Կատեգորիա:Հարաբերականության հատուկ տեսություն]] [[Կատեգորիա:Արագության չափման միավորներ]] [[Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ]] [[Կատեգորիա:Աստղագիտական հաստատուններ]] [[Կատեգորիա:Բնական միավորներ]] idzzpvbr08cgw10j6aaei80fwgc4c99 10806615 10806602 2026-06-30T08:38:55Z Ellouixe 172842 10806615 wikitext text/x-wiki '''Լույսի արագություն''', [[վակուում]]ում [[էլեկտրամագնիսական ալիքներ]]ի տարածման բացարձակ մեծությունն է։ Ֆիզիկայում այն ընդունված է նշանակել {{lang-lat|«c»}} տառով։ Այդ արագությունը վակուումում 299 792 458 մ/վ է<ref>{{Cite web |title=CODATA Value: speed of light in vacuum |url=https://physics.nist.gov/cgi-bin/cuu/Value?c |access-date=2026-06-30 |website=physics.nist.gov}}</ref>, որը նրա ճշգրիտ արժեքն է, քանի որ միջազգային համաձայնությամբ [[Մետր|մետրը]] սահմանված է որպես այն հեռավորությունը, որը լույսը անցնում է 1/299 792 458 վայրկյանում։ [[Լույս]]ի արագությունը [[վակուում]]ում հիմնարար հաստատուն է՝ անկախ [[հաշվարկման իներցիալ համակարգ]]ի ընտրությունից։ Այն վերաբերում է հաստատունների այն դասին, որոնք բնութագրում են ոչ թե պարզապես մարմիններ կամ դաշտեր, այլ տարածության և ժամանակի հատկություններն ընդհանուր առմամբ։ Լույսի արագությունը համարվում է մասնիկների շարժման և փոխազդեցությունների տարածման սահմանային արագությունը։ [[Պատկեր:Speed of sound arm.JPG|մինի|Արեգակի լույսին անհրաժեշտ է 8 րոպե 19 վայրկյան, որպեսզի հասնի Երկիր]] {| class="wikitable" |- ! Արագության չափման միավորը !! Թվային արժեքը |- | [[Մետր]]/[[վայրկյան]] || 299 792 458 |- | [[Կիլոմետր]]/[[ժամ]] || 1,08 մլրդ. |- | [[Մղոն]]/[[ժամ]] || 671 մլն. |- | [[Աստղագիտական միավոր]]/[[օր]] || 173 |- | [[Պլանկի միավորներ|Պլանկի միավոր]] || 1 |} Ցանկացած էլեկտրամագնիսական ալիք, ներառյալ տեսանելի լույսը, վակուումում տարածվում է լույսի արագությամբ, ինչպես նաև զանգված չունեցող մասնիկները և դաշտերի տատանումները, օրինակ՝ [[Գրավիտացիոն ալիքներ|գրավիտացիոն ալիքները]]։ Լույսի արագությունը վերին սահմանային արագությունն է, որով [[Մատերիա (ֆիզիկա)|մատերիան]], [[Էներգիա|էներգիան]] կամ [[Ինֆորմացիա|ինֆորմացիան]] կարող են շարժվել [[Տիեզերք|տիեզերքում]]<ref>{{Cite book |last=Fayngold |first=Moses |url=https://books.google.com/books?id=Q3egk8Ds6ogC |title=Special Relativity and How it Works |date=2008-07-21 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-3-527-40607-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Shadowitz |first=Albert |url=https://books.google.com/books?id=1axfJqUT6R0C |title=Special Relativity |date=1988-01-01 |publisher=Courier Corporation |isbn=978-0-486-65743-1 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Peres |first=Asher |last2=Terno |first2=Daniel R. |date=2004-01-06 |title=Quantum information and relativity theory |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.76.93 |journal=Reviews of Modern Physics |language=en |volume=76 |issue=1 |pages=93–123 |doi=10.1103/RevModPhys.76.93 |issn=0034-6861}}</ref>։ Ոչ զրոյական [[դադարի զանգված]] ունեցող մասնիկները կարող են մոտենալ լույսի արագությանը, բայց երբեք դրան չեն հասնի՝ անկախ հաշվարկման համակարգից։ Մեծ հեռավորություններում և զգայուն չափումներում լույսի արագության վերջավորությունը ունի զգալի ազդեցություններ։ [[Երկիր|Երկրից]] դիտարկվող աստղային լույսի զգալի մասը հեռավոր անցյալից է, ինչը մարդկանց թույլ է տալիս ուսումնասիրել տիեզերքը՝ հեռավոր մարմիններ դիտարկելով։ [[Ավտոմատ միջմոլորակային կայան|Ավտոմատ միջմոլորակային կայանների]] հետ տվյալների փոխանակման ժամանակ ազդանշաները կարող են ճամփորդել մի քանի ժամ։ [[Հաշվարկում|Հաշվարկման]] մեջ լույսի արագությունը սահմանում է տվյալների փոխանակման նվազագույն ուշացումը։ Լույսի արագությունը կարող է օգտագործվել թռիչքի ժամանակի չափումներում՝ մեծ հեռավորությունների ճշգրիտ չափումների համար։ [[Օլե Ռյոմեր|Օյե Ռյոմերը]] առաջին անգամ ցույց է տվել, որ լույսը ակնթարթորեն չի տարածվում [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] արբանյակ [[Իո (արբանյակ)|Իոյի]] տեսանելի շարժումը ուսումնասիրելիս։ 1895թ․ հոդվածում<ref>{{Cite book |last=Maxwell |first=James Clerk |url=http://archive.org/details/dynamicaltheoryo00maxw |title=A dynamical theory of the electromagnetic field |last2=Burndy Library |first2=donor DSI |last3=Royal Society (Great Britain) |date=1865 |publisher=[London : The Royal Society] |others=Smithsonian Libraries}}</ref> [[Ջեյմս Մաքսվել|Ջ․ Ք․ Մաքսվելը]] առաջադրեց, որ լույսը էլեկտրամագնիսական ալիք է և, հետևաբար, շարժվում է ''c'' արագությամբ<ref>{{Cite web |title=How is the speed of light measured? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SpeedOfLight/measure_c.html |access-date=2026-06-30 |website=math.ucr.edu}}</ref>։ [[Ալբերտ Այնշտայն|Ալբերտ Այնշտայնը]] ենթադրել էր, որ լույսի արագությունը ցանկացած հաշվարկման իներցիալ համակարգում հաստատուն է և կախված չէ լույսի աղբյուրի արագությունից<ref>{{Cite book |last=Stachel |first=John |url=https://books.google.com/books?id=OAsQ_hFjhrAC&pg=PA226 |title=Einstein from 'B' to 'Z' |date=2001-12-10 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-0-8176-4143-6 |language=en}}</ref>։ Նա հետազոտել է այս ենթադրության հետևանքները՝ դուրս բերելով [[Հարաբերականության տեսություն|հարաբերականության տեսությունը]], և այդպիսով ցույց է տվել, որ ''c'' պարամետրը կարևորություն ունի լույսի և [[Էլեկտրամագնիսականություն|էլեկրտամագնիսականության]] ենթատեքստից դուրս։ Հարաբերականության տեսությունում ''c''-ն փոխկապակցում է [[Տարածաժամանակ|տարածությունը և ժամանակը]] և ի հայտ է գալիս հանրահայտ [[Զանգվածի և էներգիայի համարժեքություն|զանգվածի և էներգիայի համարժեքության]] բանաձևում՝ ''E=mc²''<ref>{{Cite book |last=Uzan |first=Jean-Philippe |url=https://books.google.com/books?id=dSAWX8TNpScC&pg=PA43 |title=The Natural Laws of the Universe: Understanding Fundamental Constants |last2=Leclercq |first2=Bénédicte |date=2010-04-02 |publisher=Springer New York |isbn=978-0-387-74081-2 |language=en}}</ref>: Որոշ դեպքերում մարմիններն ու ալիքները կարծես թե շարժվում են լույսից արագ։ Ընկալվում է, որ [[Տիեզերքի ընդլայնում|տիեզերքի ընդլայնումը]] տեղի է ունենում լույսի արագությունից ավելի արագ՝ որոշակի սահմանից այն կողմ (Հաբլի ծավալ)։ [[Թափանցիկություն|Թափանցիկ նյութերում]], օրինակ՝ օդում կամ ապակիում, լույսի տարածման արագությունը փոքր է ''c-''ից։ Նմանապես, էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման արագությունը մետաղալարերում փոքր է ''c-''ից։ ''c''-ի հարաբերությունը նյութում լույսի տարածման ''v'' արագությանը հավասար է նյութի [[Բեկման ցուցիչ|բեկման ցուցչին]] (''n'')` ''n=c''/''v'': Օրինակ՝ տեսանելի լույսի համար ապակու բեկման ցուցիչը սովորաբար մոտավորապես 1․5 է, հետերաբար, լույսը ապակու մեջ տարածվում է ''cI''1.5 ≈ 200 000 կմ/ժ։ Օդի բեկման ցուցիչը տեսանելի լույսի համար 1․0003 է, հետևաբար լույսի արագությունը օդում մոտ 90 կմ/ժ պակաս է ''c''-ից։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=4|էջ=682}} {{Հարաբերականության տեսություն}} [[Կատեգորիա:Հիմնարար ֆիզիկական հաստատուններ]] [[Կատեգորիա:Լույս]] [[Կատեգորիա:Հարաբերականության հատուկ տեսություն]] [[Կատեգորիա:Արագության չափման միավորներ]] [[Կատեգորիա:Ֆիզիկայի հասկացություններ]] [[Կատեգորիա:Աստղագիտական հաստատուններ]] [[Կատեգորիա:Բնական միավորներ]] 68mdirli190f47mi5bev3txg91x8hfx 0 234192 10806292 10686029 2026-06-29T12:21:56Z ~2026-37341-66 173416 /* Առաջին n {\displaystyle n} անդամների գումարը */ 10806292 wikitext text/x-wiki '''Թվաբանական պրոգրեսիան''' թվային [[Հաջորդականություն (մաթեմատիկա)|հաջորդականություն]] է, որն ունի հետևյալ տեսքը՝ : <math>a_1, \ a_1+d, \ a_1+2d, \ \ldots, \ a_1+(n-1)d, \ \ldots</math>, այսինքն այնպիսի հաջորդականություն է, որի յուրաքանչյուր անդամը (բացի առաջինից) ստացվում է նախորդ անդամին միևնույն <math>d</math> թիվը գումարելով՝ : <math>a_n=a_{n-1} + d \quad </math> Ցանկացած (''n''-րդ) անդամը որոշվում է ընդհանուր անդամի բանաձևով՝ : <math>a_n=a_1 + (n-1)d</math> Թվաբանական պրոգրեսիան մոնոտոն է, այսինքն աճում է <math>d>0</math> դեպքում և նվազում <math>d<0</math> դեպքում։ Թվաբանական պրոգրեսիայի ''n''-րդ անդամի բանաձևը՝ : <math>a_n=a_1+(n-1)d</math>, որտեղ <math>a_1</math>-ն առաջին անդամն է, իսկ <math>d</math>-ն՝ նրա տարբերությունը։ == Առաջին <math>n</math> անդամների գումարը == Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին <math>n</math> անդամների գումարը <math>S_n=a_1+a_2+ \ldots + a_n</math> կարելի է որոշել հետևյալ բանաձևով՝ : <math>S_n=\frac{a_1+a_n}2 \cdot n</math>, որտեղ <math>a_1</math>-ը — պրոգրեսիայի առաջին անդամն է, <math>a_n</math>-ը — <math>n</math>-րդ անդամը, <math>n</math>-ը — գումարման ենթակա անդամների քանակը. : <math>S_n=\frac{2a_1+(n-1)d}2 \cdot n</math>, որտեղ <math>a_1</math>-ը — առաջին անդամն է, <math>d</math>-ն — պրոգրեսիայի տարբերությունը, <math>n</math> — գումարման ենթակա անդամների քանակը. '''Ապացույց'''. Գրառենք տվյալ գումարը երկու եղանակով։ <math>S_n=a_1+a_2+a_3+ \ldots +a_{n-2}+a_{n-1}+a_n</math> <math>S_n=a_n+a_{n-1}+a_{n-2}+ \ldots +a_3+a_2+a_1</math> - նույն գումարը հակառակ կարգով. Այժմ գումարենք երկու հավասարություններն իրար (աջ մասում նույն ուղղահայացի տակ գտնվող գումարելիները հաջորդաբար իրար գումարելով)՝ <math>2S_n=(a_1+a_n)+(a_2+a_{n-1})+(a_3+a_{n-2})+ \ldots +(a_{n-2}+a_3)+(a_{n-1}+a_2)+(a_n+a_1)</math> Ստացված բոլոր գումարելիներն իրար հավասար են՝ <math>a_i+a_{n-i+1}, i=1, 2, \ldots, n</math> Օգտվելով ընդհանուր անդամի բանաձևից կստանանք՝ <math>a_i+a_{n-i+1}=a_1+(i-1)d+a_1+(n-i+1-1)d=2a_1+(n-1)d, i=1, 2, \ldots, n</math> որտեղ յուրաքանչյուր անդամ անկախ հերթականությունից հավասար է <math>2a_1+(n-1)d</math>։ Մասնավորապես, <math>a_1+a_n=2a_1+(n-1)d</math>։ Քանի որ ընդհանուր անդամների քանակն է <math>n</math>, ուրեմն <math>2S_n=(a_1+a_n)\cdot n \Rightarrow S_n=\frac{a_1+a_n}2 \cdot n</math> == Տես նաև == * [[Երկրաչափական պրոգրեսիա]] * [[Հաջորդականություն (մաթեմատիկա)]] == Արտաքին հղումներ == * [https://www.imdproc.am/p/hanrahashiv/9-dasaran/tvayin-hajvordakanutyunner-12482/tvabanakan-prvogresianer-12485/re-9277938f-1496-4ecc-9296-7c96e65bef2e Թվաբանական պրոգրեսիա - իմպրոց․ամ] {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=433}} [[Կատեգորիա:Թվաբանական շարքեր]] [[Կատեգորիա:Հաջորդականություններ և շարքեր]] 7on2vih7rw7ky88vo0ermxrc9nznege 0 234362 10806509 10806259 2026-06-30T00:01:18Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite journal, Cite book, Cite AV media, Cite web, Cite magazine և Cite thesis կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806509 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ծակոտաքարտ''' կամ '''պերֆոքարտ''' (''{{lang-lat|perforo}}'', «ծակում եմ» և ''{{lang-lat|charta}}'', «պապիրուսի թերթիկ, թուղթ»), ինֆորմացիայի կրիչ։ Պատրաստվում է [[թուղթ|թղթից]], [[ստվարաթուղթ|ստվարաթղթից]], [[պլաստմասսա]]յից։ Ծակոտաքարտի վրա [[ինֆորմացիա]]ն գրառվում է անցքեր ծակոտելով։ Ծակոտաքարտերը հիմնականում կիրառվում են [[Էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենա|ԷՀՄ]]-ներում (ինֆորմացիայի մուտքի և ելքի համար), ծակատիչ հաշվողական լրակազմերում (որպես գրառման հիմնական կրիչ)։ Ծակոտաքարտերը տարբերակվում են ձևով, չափերով, պահվող ինֆորմացիայի ծավալով, անցքերի ձևով և դասավորությամբ։ Ընտրման և դասավորման հարմարության համար ծակոտաքարտի վերին ձախ անկյունը կտրված է։ Ծակոտաքարտը երկայնությամբ բաժանվում է 12 տողի (10 հիմնական և 2 լրացուցիչ)։ Մեկ ծակոտաքարտի վրա կարելի է գրառել մինչև 80 նիշ (մոտավորապես 10-15 բառ)։ Ծակոտաքարտերի մեքենայական մշակման արագությունը 2000 քարտ/[[Րոպե|ր]] է։ Ինֆորմացիայի վերարտադրումը կատարվում է էլեկտրամեխանիկական հաշվիչներով կամ ֆոտոէլեմենտներով։ [[Պատկեր:Hand-driven-jacquard-loom.jpg|մինի|[[Ժակքարդի մեքենա]], որը նախատեսված է կտորի վրա նախշերը կոդերով դակված քարտերով փոխանցելու համար]] == Պատմություն == === Առաջին քայլեր === Անցքերի միջոցով կառավարման և տվյալների պահպանման գաղափարը ժամանակակից ժամանակաշրջանում մի քանի անգամ մշակվել է անկախ։ Դեպքերի մեծ մասում չկա որևէ ապացույց, որ գյուտարարներից յուրաքանչյուրը տեղյակ է եղել որևէ այլ նախորդի աշխատանքի մասին։ Բազիլ Բուշոնը 1725 թվականին մշակել է [[Ջուլհակահաստոց|ջուհակահաստոցի]] կառավարումը՝ թղթե ժապավենի վրա անցքեր բացելով։ Դիզայնը կատարելագործել են նրա օգնական Ժան-Բատիստ Ֆալկոնը և [[Ժակ դը Վոկանսոն|Ժակ Վոկանսոնը]]<ref name="Razy_1913">{{Cite book |author-last=Razy |author-first=Claudius |title=Étude analytique des petits modèles de métiers exposés au musée des tissus |date=1913 |publisher=Musée Historique des Tissus |location=Lyon, France |page=120 |language=fr |trans-title=Տեքստիլ թանգարանում ցուցադրված փոքր հաստոցների մոդելների վերլուծական ուսումնասիրություն}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, հյուսված նախշերը շարունակվել են վերահսկվել մարդու կողմից՝ մեխանիզմը գործարկելու համար։ 1804 թվականին Ժոզեֆ Մարի Ժակարդը ներկայացրել է հաստոցի աշխատանքը ավտոմատացնելու մեխանիզմ։ Բազմաթիվ դակված քարտերը, որոնք միացված էին երկար շղթայով պարունակում էին հենքը բարձրացնելու և իջեցնելու և մեկ անցման համար մեքենան ընտրելու հրահանգներ<ref name="OUP_2007">{{Cite book |author-last=Essinger |author-first=James |url=https://books.google.com/books?id=zXoRDAAAQBAJ&q=1804&pg=PA35 |title=Jacquard's Web: How a Hand-loom Led to the Birth of the Information Age |date=2007-03-29 |publisher=OUP Oxford - [[ Օքսֆորդի համալսարանի հրատարակչություն]] |isbn=978-0-19280578-2 |pages=35–40 |language=en}}</ref>։ Սեմյոն Կորսակովը, ըստ որոշ տեղեկությունների, առաջինն է առաջարկել դակիչ քարտերի օգտագործումը ինֆորմատիկայի մեջ՝ տեղեկատվության պահպանման և որոնման համար։ Կորսակովը հայտարարել է իր նոր մեթոդի և մեքենաների մասին 1832 թվականի սեպտեմբերին<ref name="Jacquard">{{Cite web |title=1801: Punched cards control Jacquard loom |url=https://www.computerhistory.org/storageengine/punched-cards-control-jacquard-loom/ |access-date=2019-01-07 |website=computerhistory.org}}</ref>։ [[Չարլզ Բեբիջ|Չարլզ Բեբիջն]] իր «Հաշվիչ մեքենայի [[Օպերատիվ հիշողություն|հիշողության]]» նկարագրության մեջ առաջարկել է օգտագործել «թվային քարտեր»՝ «օժտված որոշակի անցքերով, որոնց դիմաց տեղադրված են լծակներ՝ միացված թվային անիվների համակարգին... առաջ շարժվելիս դրանք սեղմում են այն լծակները, որոնց դիմաց քարտերի վրա անցքեր չկան, և այդպիսով փոխանցում են տվյալ թիվը՝ իր նշանի հետ միասին»<ref name="Babbage_1837">{{Cite book |author-last=Babbage |author-first=Charles |author-link=Չարլզ Բեբիջ |title=The Origins of Digital Computers |date=1837-12-26 |isbn=978-3-642-61814-7 |pages=19–54 |chapter=On the Mathematical Powers of the Calculating Engine |doi=10.1007/978-3-642-61812-3_2}}</ref>: Չկա որևէ ապացույց, որ նա կառուցել է դրա գործնական օրինակը: 1881 թվականին Ժյուլ Կարպանտիեն մշակեց [[Ֆիսհարմոն|ֆիսհարմոնով]] կատարումները ծակոտաքարտերի միջոցով ձայնագրելու և վերարտադրելու մեթոդ: Համակարգը կոչվում էր «Մելոգրաֆ Ռեպետիտոր» (Mélographe Répétiteur) և նկարագրվում էր որպես սարք, որը ստեղնաշարով նվագվող սովորական երաժշտությունը գրի է առնում «Ժակարի լեզվով»՝ այսինքն՝ մի շարք քարտերի վրա արված անցքերի տեսքով<ref name="Southgate_1881">{{Cite journal |date=1881 |title=On Various Attempts That Have Been Made to Record Extemporaneous Playing |url=https://zenodo.org/record/2122296 |journal=Journal of the Royal Musical Association |volume=8 |pages=189–196 |doi=10.1093/jrma/8.1.189 |author-first=Thomas Lea |author-last=Southgate |number=1}}</ref>: Մինչև 1887 թվականը Կարպանտիեն բաժանեց մեխանիզմը երկու մասի՝ «Մելոգրաֆի», որը ձայնագրում էր երաժշտի ստեղնաշարի սեղմումները, և «Մելոտրոպի», որը վերարտադրում էր երաժշտությունը<ref name="Seaver_2010">{{Cite thesis |title=A Brief History of Re-performance |date=2010 թ․ հունիս |access-date=2017-06-21 |publisher=[[Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ]] |url=https://cmsw.mit.edu/wp/wp-content/uploads/2016/09/146381116-Nick-Seaver-A-Brief-History-of-Re-Performance.pdf |page=34 |author-first=Nicholas Patrick |author-last=Seaver}}</ref><ref name="Pianola_2016">{{Cite web |date=2016 |title=The Reproducing Piano – Early Experiments |url=https://www.pianola.org/reproducing/reproducing_early.cfm |access-date=2024-06-09 |website=www.pianola.com |publisher=The Pianola Institute |quote=At this early stage, the corresponding playback mechanism, the Mélotrope, was permanently installed inside the same harmonium used for the recording process, but by 1887 Carpentier had modified both devices, restricting the range to three octaves, allowing for the Mélotrope to be attached to any style of keyboard instrument, and designing and constructing an automatic perforating machine for mass production.}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Գրականություն == * {{Cite book |author-last=Fierheller |author-first=George A. |url=http://www.gfierheller.ca/wp-content/uploads/2014/02/Do-Not-Fold-Feb-7-2014-web.pdf |title=Do not Fold, Spindle or Mutilate: The "hole" story of punched cards |date=2014-02-07 |publisher=Stewart Publishing & Printing |isbn=978-1-894183-86-4 |publication-place=Markham, Ontario, Canada |ref=none |access-date=2018-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709174738/https://www.gfierheller.ca/wp-content/uploads/2014/02/Do-Not-Fold-Feb-7-2014-web.pdf |archive-date=2022-07-09 |url-status=live}} (Հուշերի մատչելի գիրք (երբեմն սխալներով), լուսանկարներով և բազմաթիվ ձայնագրող մեքենաների նկարագրություններով) * {{Cite AV media |title=How to Succeed At Cards |date=1963 |medium=Film |publisher=[[IBM]]}} (NB. An account of how IBM Cards are manufactured, with special emphasis on quality control.) * {{Cite book |author-last=Murray |author-first=Francis Joseph |title=Mathematical Machines: Digital Computers |date=1961 |publisher=Columbia University Press |volume=1 |chapter=Chapter 6 Punched Cards |ref=none}} (Ներառում է Սամասի դակված քարտերի նկարագրությունը և Անդերվուդ Սամասի դակված քարտի նկարազարդումը) * {{Cite book |author-last1=Solomon Jr. |author-first1=Martin B. |title=Annotated Bibliography of Films in Automation, Data Processing, and Computer Science |author-last2=Lovan |author-first2=Nora Geraldine |date=1967 |publisher=[[Կենտուկիի համալսարան]] |ref=none}} * {{Cite magazine |date=1999-03-01 |title=The Undead |url=https://www.wired.com/wired/archive/7.03/punchcards_pr.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709175240/https://www.wired.com/1999/03/punchcards/ |archive-date=2022-07-09 |access-date=2017-07-04 |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |volume=7 |issue=3 |ref=none |author-first=George |author-last=Dyson}} (NB. Article about use of punched cards in the 1990s (Cardamation).) * {{Cite journal |date=2002 |title=Punched Cards: A Brief Tutorial |url=http://www.computer.org/web/computingnow/annals/extras/cardsvol24n2 |url-status=dead |journal=IEEE Annals of the History of Computing: Web Extra |publisher=[[IEEE]] |volume=24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111742/https://www.computer.org/web/computingnow/annals/extras/cardsvol24n2 |archive-date=2018-06-13 |access-date=2015-03-26 |ref=none |author-first=Robert V. |author-last=Williams |number=2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.kloth.net/services/cardpunch.php An Emulator for Punched cards] * [http://www.chilton-computing.org.uk/acl/literature/chapman/p013.htm Collected Information on Punched Card Codes], Atlas Computer Laboratory, 1960 * {{Cite AV media |url=https://www.imdb.com/title/tt0256580/ |title=660124: The Story of an IBM Card |date=1961 |medium=Film |people=[[Բրայան դե Պալմա]] (Director)}} * {{Cite web |author-last=Jones |author-first=Douglas W. |title=Punched Cards |url=http://homepage.cs.uiowa.edu/~dwjones/cards/ |access-date=2006-10-20 |ref=none}} (Հավաքածուն ցույց է տալիս ձախ, աջ և անկյունազուրկ կտրվածքների օրինակներ) * [http://www.punctum.com/interest/punch/index.en.html Punched Cards] – հավաքածու Gesellschaft für Software mbH -ում * [http://www.fourmilab.ch/documents/univac/cards.html UNIVAC Punch Card Gallery] (Ցույց է տալիս ձախ և աջ անկյունային կտրվածքների օրինակներ)։ {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=107}}{{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:1890 հայտնություններ]] [[Կատեգորիա:Գործարար փաստաթղթեր]] [[Կատեգորիա:Թուղթ]] [[Կատեգորիա:Ինֆորմացիոն կրիչներ]] [[Կատեգորիա:Ծակոտակրիչներ]] [[Կատեգորիա:Ծրագրավորում]] [[Կատեգորիա:Համակարգչային տեխնիկայի պատմություն]] [[Կատեգորիա:Համակարգչի բաղկացուցիչներ]] [[Կատեգորիա:Հիշող սարքեր]] [[Կատեգորիա:Տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Տեքստիլ արդյունաբերություն]] [[Կատեգորիա:Տվյալների կառավարում]] [[Կատեգորիա:Տվյալների հավաքում]] pzxl2zswgz0bcjpj5vhopwjoxxczkk9 8 235443 10806620 10784439 2026-06-30T08:57:12Z 23artashes 2675 10806620 wikitext text/x-wiki <!-- ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ, բովանդակային փոփոխություններ անելուց հետո խնդրում ենք մեծացնել «MediaWiki:Sitenotice id» էջի թիվը --> {{#ifexpr: {{#time: U }} mod 1 = 0 |<div class="plainlinks" style="border: 1px solid #ddd; margin: 0 0 3px;"> <div class="nomobile" style="float:right">[[Պատկեր:2026 FIFA World Cup logo.webp|180x95px|link=Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]]</div> <div style="color: grey; max-width:1280px; margin: 12px auto; auto; font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans Condensed', sans-serif; text-align: center; font-size: 16pt; position: relative;">Մինչև հուլիսի 20-ը մասնակցե՛ք <br>[[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] խմբագրաթոնին։<br><span style="font-size: 1.3rem;"></span></div> <div style="clear: both;"></div> }} {{clear}} gtgftk53f9jjxhg80rg5r1omohjqf92 0 245372 10806479 10565702 2026-06-29T21:55:10Z Spokiyny 155018 /* */ 10806479 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Չերվոնոե}} {{Բնակավայր Ուկրաինա |կարգավիճակ = գյուղ |հայերեն անվանում = Չերվոնոե |բնօրինակ անվանում = {{lang-uk|Червоне}} |ենթարկում = |զինանշան = |դրոշ = |lat_deg = 50 |lat_min = 8 |lat_sec = 32 |lon_deg = 26 |lon_min = 22 |lon_sec = 45 |CoordAddon = type:city_region:UA |CoordScale = 30000 |մարզ = Խմելնիցկիի մարզ |մարզը աղյուսակում = |շրջանի տեսակ = Շրջան |շրջան = Բելոգորսկի շրջան (Խմելնիցկիի մարզ)|Բելոգորսկի շրջան |շրջանն աղյուսակում = |համայնքի տեսակ = |համայնք = |համայնքն աղյուսակում = |ղեկավարի պաշտոն = |ղեկավար = |հիմնադրման թվական = |առաջին հիշատակում = |այլ անվանումներ = |տվյալ կարգավիճակում = |տարածք = 0,082<ref name=Rada>[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/a002 Համայնքի հիմնական տվյալները Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։] {{ref-ua}}</ref> |կենտրոնի բարձրություն = 297<ref name="Rada"/> |կլիմա = բարեխառն-մայրցամաքային |բնակչություն = 167<ref>http://www.ukrstat.gov.ua {{ref-ua}}</ref> |խտություն = 2707,32 |ազգային կազմ = |կրոնական կազմ = |տեղաբնականուն = |լեզու = [[Ուկրաիներեն]] |հեռախոսային կոդ = 3841 |փոստային ինդեքսներ = 30214 |թվային իդենտիֆիկատոր = 6820387005 |վիքիպահեստում = |կայք = }} '''Չերվոնոե''' ({{lang-uk|Червоне}}), գյուղ [[Ուկրաինա]]յի [[Խմելնիցկիի մարզ]]ի [[Բելոգորսկի շրջան (Խմելնիցկիի մարզ)|Բելոգորսկի շրջանում]]։ [[2001 թվական]]ի տվյալներով Չերվոնոե գյուղում բնակվում էր 222&nbsp;մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,082&nbsp;կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2707,32&nbsp;մարդ/կմ²։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/a002 Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua] {{ref-ua}} * [http://ukrcensus.gov.ua/ 2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua] {{ref-ua}} * [http://maps.vlasenko.net/list/ukraine/ Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net] {{ref-ua}} {{Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր}} {{Խմելնիցկիի մարզ}} {{Ուկրաինայի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Ուկրաինայի գյուղեր]] 8sersc6gdr98pqsj9vkju47gm8vwmds 0 410949 10806490 9531636 2026-06-29T22:44:37Z Խմբագրող 136173 Վերահղվում է դեպի [[Քիլիս (Թուրքիա)]] 10806490 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Քիլիս (Թուրքիա)]] 2svloun2cypptc1c95yy21n0mreba6d 0 413524 10806645 10299756 2026-06-30T09:32:27Z Ellouixe 172842 Created by translating the section "Background" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354464969|Baryon]]" 10806645 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Տարրական մասնիկ}} '''Բարիոն''' ({{lang-gr|βαρύς}} - ծանր), [[պրոտոն]]ից ոչ թեթև, կիսամբողջ սպինով ուժեղ փոխազդեցության [[տարրական մասնիկներ]]ի՝ [[հադրոն]]ների խումբ։ Այդ խմբին են պատկանում [[պրոտոն]]ը, [[նեյտրոն]]ը, [[հիպերոն]]ները, ինչպես նաև բարիոնային ռեզոնանսները։ Բարիոնին համապատասխան հակամասնիկները կոչվում են հակաբարիոններ։ Փորձնական տվյալների հիման վրա յուրաքանչյուր բարիոնին վերագրվում է հատուկ քվանտային թիվ՝ բարիոնային լիցք։ Եթե ընդունենք, որ բոլոր բարիոնների բարիոնային լիցքը հավասար է +1-ի, բոլոր հակաբարիոններինը՝ -1-ի, իսկ մնացած հադրոններինը՝ 0-ի, ապա կարելի է ձևակերպել բարիոնային լիցքի պահպանման օրենքը, ըստ որի, ցանկացած մեկուսացված համակարգի գումարային բարիոնային լիցքը (համակարգի բարիոնների և հակաբարիոնների քանակների տարբերությունը) մնում է հաստատուն։ Ըստ մյուս քվանտային թվերի (սպին, զույգություն և այլն), բարիոնի խումբն իր հերթին բաժանվում է համապատասխան ենթախմբերի՝ իզոտոպիկ և ունիտար մուլտիպլետների։ == Կենսագրություն == Բարիոնները ուժեղ փոխազդող [[Ֆերմիոն|ֆերմիոններ]] են, այսինքն՝ դրանց վրա ազդում է [[Ուժեղ փոխազդեցություն|ուժեղ միջուկային ուժը]], և դրանք նկարագրվում են [[Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն|Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրությամբ]], որը վերաբերում է [[Պաուլիի սկզբունք|Պաուլիի բացառման սկզբունքին]] ենթարկվող բոլոր մասնիկներին։ Սա հակադրվում է [[Բոզոն|բոզոններին]], որոնք չեն ենթարկվում բացառման սկզբունքին։ Բարիոնները, [[Մեզոն|մեզոնների]] հետ միասին, [[Հադրոն|հադրոններ]] են՝ [[Քվարկ|քվարկներից]] կազմված բարդ մասնիկներ։ Քվարկներն ունեն ''B'' = {{Sfrac|1|3}} [[Բարիոնային թիվ|բարիոնային թվեր]], իսկ հակաքվարկները ունեն {{Nowrap|1=''B'' = −{{sfrac|1|3}}}} բարիոնային թվեր։ «Բարիոն» տերմինը սովորաբար վերաբերվում է եռաքվարկերին՝ բարիոններին, որոնք բաղկացած են երեք քվարկից ({{nowrap|1=''B'' = {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} = 1}})։ Այլ [[էկզոտիկ բարիոններ]] են առաջարկվել, ինչպիսինն են պենտաքվարկերը՝ բարիոններ, որոնք բաղկացած են չորս քվարկից և մեկ հակաաքվարկից ({{nowrap|1=''B'' = {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} − {{sfrac|1|3}} = 1}})<ref>{{Cite news |last=#author.fullName} |title=Pentaquark discovery confounds sceptics |url=https://www.newscientist.com/article/dn3903-pentaquark-discovery-confounds-sceptics/ |access-date=2026-06-30 |work=New Scientist |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=symmetry - September 2006 - The Rise and Fall of the Pentaquark |url=http://www.symmetrymagazine.org/cms/?pid=1000377 |access-date=2026-06-30 |website=www.symmetrymagazine.org}}</ref>, բայց նրանց գոյությունը հիմնականում չի ընդունվում։ Մասնիկների ֆիզիկայի համայնքը 2006 ամբողջովին չէր դիտարկում նրանց գոյությունը որպես հավանական<ref>{{Cite journal |last=al |first=W-M Yao et |date=2006-07-01 |title=Review of Particle Physics |url=https://validate.perfdrive.com/fb803c746e9148689b3984a31fccd902/?ssa=352ce164-fc3d-4fea-9bdb-e2dd5f47b651&ssb=24562251545&ssc=https%3A%2F%2Fiopscience.iop.org%2Farticle%2F10.1088%2F0954-3899%2F33%2F1%2F001&ssi=143e6a95-cnvj-4ea1-a359-fba32ddd66e1&ssk=botmanager_support@radware.com&ssm=77036769282207490101694025409287&ssn=7ad2752a238a138cdd9116a8bd4e3676dd9a25af53d1-7c56-4d32-81ef3f&sso=c734f91d-4b41348d5f586d9c1cc5d2c0982f081994ffb05786189ac2&ssp=39274351671782858762178289240600229&ssq=68018471108618119585811086404839269199521&ssr=MjA4LjgwLjE1NC4xMQ==&sst=Mozilla/5.0 (Macintosh; Intel Mac OS X 10_15_7) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/110.0.0.0 Safari/537.36 Citoid/WMF (mailto:noc@wikimedia.org)&ssu=&ssv=&ssw=&ssx=eyJyZCI6ImlvcC5vcmciLCJ1em14IjoiN2Y5MDAwOTVkMzM2ODctNDcwMS00NTRhLTkxMDYtNDU2NDA4ZWJhOTIzMS0xNzgyODExMDg2NzI2MC1mN2Q2ZGRkNmVjNDAxZmI0MTAiLCJfX3V6bWYiOiI3ZjkwMDAyNWFmNTNkMS03YzU2LTRkMzItODkxZC00YjQxMzQ4ZDVmNTgxLTE3ODI4MTEwODY3MjYwLTAwNDk3ODdhZDJkODI2NDdhOTAxMCJ9 |journal=Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics |volume=33 |issue=1 |pages=1–1232 |doi=10.1088/0954-3899/33/1/001 |issn=0954-3899}}</ref>։ Սակայն 2015թ․ հուլիսին [[LHCb]] փորձը դիտարկեց երկու ռեզոնանս, որոնք համապատասխանում էին պենտաքվարկերի վիճակներին {{nowrap|Λ{{su|p=0|b=b}} → J/ψK{{su|p=−}}p}} տրոհման մեջ՝ 15σ միացյալ վիճակագրական նշանակությամբ<ref>{{Cite web |title=LHCb - Large Hadron Collider beauty experiment |url=https://lhcb-public.web.cern.ch/lhcb-public/Welcome.html |access-date=2026-06-30 |website=lhcb-public.web.cern.ch |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Aaij |first=R. |last2=Adeva |first2=B. |last3=Adinolfi |first3=M. |last4=Affolder |first4=A. |last5=Ajaltouni |first5=Z. |last6=Akar |first6=S. |last7=Albrecht |first7=J. |last8=Alessio |first8=F. |last9=Alexander |first9=M. |last10=Ali |first10=S. |last11=Alkhazov |first11=G. |last12=Alvarez Cartelle |first12=P. |last13=Alves |first13=A. A. |last14=Amato |first14=S. |last15=Amerio |first15=S. |date=2015-08-12 |title=Observation of J / ψ p Resonances Consistent with Pentaquark States in Λ b 0 → J / ψ K − p Decays |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.115.072001 |journal=Physical Review Letters |language=en |volume=115 |issue=7 |doi=10.1103/PhysRevLett.115.072001 |issn=0031-9007}}</ref>։ Տեսականորեն, կարող են գոյություն ունենալ նաև հեպտաքվարկներ (5 քվարկ, 2 հակաքվարկ), նոնաքվարկներ (6 քվարկ, 3 հակաքվարկ) և այլն։ == Տես նաև == * [[Մեծ հադրոնային բախիչ]] {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=318}} [[Կատեգորիա:Բարիոններ]] bz2n6otp3hyl1hn00d167a39uchirdd 10806647 10806645 2026-06-30T09:34:19Z Ellouixe 172842 /* Կենսագրություն */ 10806647 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Տարրական մասնիկ}} '''Բարիոն''' ({{lang-gr|βαρύς}} - ծանր), [[պրոտոն]]ից ոչ թեթև, կիսամբողջ սպինով ուժեղ փոխազդեցության [[տարրական մասնիկներ]]ի՝ [[հադրոն]]ների խումբ։ Այդ խմբին են պատկանում [[պրոտոն]]ը, [[նեյտրոն]]ը, [[հիպերոն]]ները, ինչպես նաև բարիոնային ռեզոնանսները։ Բարիոնին համապատասխան հակամասնիկները կոչվում են հակաբարիոններ։ Փորձնական տվյալների հիման վրա յուրաքանչյուր բարիոնին վերագրվում է հատուկ քվանտային թիվ՝ բարիոնային լիցք։ Եթե ընդունենք, որ բոլոր բարիոնների բարիոնային լիցքը հավասար է +1-ի, բոլոր հակաբարիոններինը՝ -1-ի, իսկ մնացած հադրոններինը՝ 0-ի, ապա կարելի է ձևակերպել բարիոնային լիցքի պահպանման օրենքը, ըստ որի, ցանկացած մեկուսացված համակարգի գումարային բարիոնային լիցքը (համակարգի բարիոնների և հակաբարիոնների քանակների տարբերությունը) մնում է հաստատուն։ Ըստ մյուս քվանտային թվերի (սպին, զույգություն և այլն), բարիոնի խումբն իր հերթին բաժանվում է համապատասխան ենթախմբերի՝ իզոտոպիկ և ունիտար մուլտիպլետների։ == Նկարագրություն == Բարիոնները ուժեղ փոխազդող [[Ֆերմիոն|ֆերմիոններ]] են, այսինքն՝ դրանց վրա ազդում է [[Ուժեղ փոխազդեցություն|ուժեղ միջուկային ուժը]], և դրանք նկարագրվում են [[Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրություն|Ֆերմի-Դիրակի վիճակագրությամբ]], որը վերաբերում է [[Պաուլիի սկզբունք|Պաուլիի բացառման սկզբունքին]] ենթարկվող բոլոր մասնիկներին։ Սա հակադրվում է [[Բոզոն|բոզոնների]] հետ, որոնք չեն ենթարկվում բացառման սկզբունքին։ Բարիոնները, [[Մեզոն|մեզոնների]] հետ միասին, [[Հադրոն|հադրոններ]] են՝ [[Քվարկ|քվարկներից]] կազմված բարդ մասնիկներ։ Քվարկներն ունեն ''B'' = {{Sfrac|1|3}} [[Բարիոնային թիվ|բարիոնային թվեր]], իսկ հակաքվարկները ունեն {{Nowrap|1=''B'' = −{{sfrac|1|3}}}} բարիոնային թվեր։ «Բարիոն» տերմինը սովորաբար վերաբերվում է եռաքվարկերին՝ բարիոններին, որոնք բաղկացած են երեք քվարկից ({{nowrap|1=''B'' = {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} = 1}})։ Այլ [[էկզոտիկ բարիոններ]] են առաջարկվել, ինչպիսինն են պենտաքվարկերը՝ բարիոններ, որոնք բաղկացած են չորս քվարկից և մեկ հակաաքվարկից ({{nowrap|1=''B'' = {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} + {{sfrac|1|3}} − {{sfrac|1|3}} = 1}})<ref>{{Cite news |last=#author.fullName} |title=Pentaquark discovery confounds sceptics |url=https://www.newscientist.com/article/dn3903-pentaquark-discovery-confounds-sceptics/ |access-date=2026-06-30 |work=New Scientist |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=symmetry - September 2006 - The Rise and Fall of the Pentaquark |url=http://www.symmetrymagazine.org/cms/?pid=1000377 |access-date=2026-06-30 |website=www.symmetrymagazine.org}}</ref>, բայց նրանց գոյությունը հիմնականում չի ընդունվում։ Մասնիկների ֆիզիկայի համայնքը 2006 ամբողջովին չէր դիտարկում նրանց գոյությունը որպես հավանական<ref>{{Cite journal |last=al |first=W-M Yao et |date=2006-07-01 |title=Review of Particle Physics |url=https://validate.perfdrive.com/fb803c746e9148689b3984a31fccd902/?ssa=352ce164-fc3d-4fea-9bdb-e2dd5f47b651&ssb=24562251545&ssc=https%3A%2F%2Fiopscience.iop.org%2Farticle%2F10.1088%2F0954-3899%2F33%2F1%2F001&ssi=143e6a95-cnvj-4ea1-a359-fba32ddd66e1&ssk=botmanager_support@radware.com&ssm=77036769282207490101694025409287&ssn=7ad2752a238a138cdd9116a8bd4e3676dd9a25af53d1-7c56-4d32-81ef3f&sso=c734f91d-4b41348d5f586d9c1cc5d2c0982f081994ffb05786189ac2&ssp=39274351671782858762178289240600229&ssq=68018471108618119585811086404839269199521&ssr=MjA4LjgwLjE1NC4xMQ==&sst=Mozilla/5.0 (Macintosh; Intel Mac OS X 10_15_7) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/110.0.0.0 Safari/537.36 Citoid/WMF (mailto:noc@wikimedia.org)&ssu=&ssv=&ssw=&ssx=eyJyZCI6ImlvcC5vcmciLCJ1em14IjoiN2Y5MDAwOTVkMzM2ODctNDcwMS00NTRhLTkxMDYtNDU2NDA4ZWJhOTIzMS0xNzgyODExMDg2NzI2MC1mN2Q2ZGRkNmVjNDAxZmI0MTAiLCJfX3V6bWYiOiI3ZjkwMDAyNWFmNTNkMS03YzU2LTRkMzItODkxZC00YjQxMzQ4ZDVmNTgxLTE3ODI4MTEwODY3MjYwLTAwNDk3ODdhZDJkODI2NDdhOTAxMCJ9 |journal=Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics |volume=33 |issue=1 |pages=1–1232 |doi=10.1088/0954-3899/33/1/001 |issn=0954-3899}}</ref>։ Սակայն 2015թ․ հուլիսին [[LHCb]] փորձը դիտարկեց երկու ռեզոնանս, որոնք համապատասխանում էին պենտաքվարկերի վիճակներին {{nowrap|Λ{{su|p=0|b=b}} → J/ψK{{su|p=−}}p}} տրոհման մեջ՝ 15σ միացյալ վիճակագրական նշանակությամբ<ref>{{Cite web |title=LHCb - Large Hadron Collider beauty experiment |url=https://lhcb-public.web.cern.ch/lhcb-public/Welcome.html |access-date=2026-06-30 |website=lhcb-public.web.cern.ch |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Aaij |first=R. |last2=Adeva |first2=B. |last3=Adinolfi |first3=M. |last4=Affolder |first4=A. |last5=Ajaltouni |first5=Z. |last6=Akar |first6=S. |last7=Albrecht |first7=J. |last8=Alessio |first8=F. |last9=Alexander |first9=M. |last10=Ali |first10=S. |last11=Alkhazov |first11=G. |last12=Alvarez Cartelle |first12=P. |last13=Alves |first13=A. A. |last14=Amato |first14=S. |last15=Amerio |first15=S. |date=2015-08-12 |title=Observation of J / ψ p Resonances Consistent with Pentaquark States in Λ b 0 → J / ψ K − p Decays |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.115.072001 |journal=Physical Review Letters |language=en |volume=115 |issue=7 |doi=10.1103/PhysRevLett.115.072001 |issn=0031-9007}}</ref>։ Տեսականորեն, կարող են գոյություն ունենալ նաև հեպտաքվարկներ (5 քվարկ, 2 հակաքվարկ), նոնաքվարկներ (6 քվարկ, 3 հակաքվարկ) և այլն։ == Տես նաև == * [[Մեծ հադրոնային բախիչ]] {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=318}} [[Կատեգորիա:Բարիոններ]] nskey2qvee2vt0zwxnoupm2efs7fou3 0 431810 10806658 10679001 2026-06-30T10:02:09Z Kareyac 13198 10806658 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Սպիտակի լեռնանցք''', լեռնանցք [[Փամբակի լեռնաշղթա]]յի կենտրոնական մասում՝ 2378&nbsp;մ բարձրության վրա<ref>{{Գիրք:ՏԲ4|677}}</ref>՝ [[Հայաստան]]ի [[Լոռու մարզ|Լոռու]] և [[Արագածոտնի մարզ]]երի սահմանագլխին<ref>{{Գիրք:ՀՀՖՕՀՏԲ|114}}</ref>։ Միմյանց է կապում [[Փամբակի գոգավորություն|Փամբակի]] և [[Քասաղ (գետ)|Քասաղի]] հովիտները։ Սպիտակի լեռնանցքով է անցնում [[Ապարան]]-[[Սպիտակ (քաղաք)|Սպիտակ]] ավտոճանապարհը։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀԲ}} {{ՀՍՀ|հատոր=11|էջ=75}} [[Կատեգորիա:Լեռնանցքներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի լեռնանցքներ]] [[Կատեգորիա:Լոռու մարզի լեռնագրություն]] [[Կատեգորիա:Արագածոտնի մարզի լեռնագրություն]] 8yb9dvepxbkpflscyt6psv15p67n1ts 4 433993 10806297 10800474 2026-06-29T12:47:42Z ListeriaBot 56865 Wikidata list updated [V2] 10806297 wikitext text/x-wiki {{Վիքին սիրում է Գիտություն/Մենյու}} <div align=left><span style="font-variant: small-caps; font-weight: bold; color:DarkCyan; font-style: normal; font-size:600%">Ֆիզիկոսներ</span>[[Պատկեր:Einstein en Lorentz.jpg|160px|աջից]]</div> == Ցանկ == <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աբրահամ Ալիխանով]] ([[1904]]–[[1970]]) # [[Աբրամ Իոֆե]] (1880-1960) # [[Ադամ Ռիս]] ([[:en:Adam Riess]]) # [[Ադամ Ֆրանկ]] ([[:en:Adam Frank]]) # [[Ալան Գութ]] ([[:en:Alan Guth]]) # [[Ալբերտ Այնշտայն]] (1879 - 1955) # [[Ալբեր Ֆերտ]] ([[:en:Albert Fert]]) # [[Ալեսանդրո Վոլտա]] ([[:en:Alessandro Volta]] (1745-1827)) # [[Ալեքսանդր Պոպով]] ([[:en:Alexander Stepanovich Popov]] (1859-1906)) # [[Ալեքսանդր Ստոլետով]] ([[:ru:Александр Григорьевич Столетов|Александр Григорьевич Столетов (1839-1896)]]) # [[Ալեքսանդր Վիլենկին]] ([[:ru:Виленкин, Александр Владимирович]]) # [[Ալեքսանդր Ֆրիդման]] ([[:ru:Фридман, Александр Александрович (физик)|:ru:Александр Фридман]]) # [[Ալեքսեյ Աբրիկոսով]] ([[:ru:Абрикосов, Алексей Алексеевич]]) # [[Ալհազին]], Աբու Ալի ալ Հասան իբն ալ Հասան իբն ալ Հայթամ (965 - 1040) # [[Անատոլի Վլասով]], Անատոլի Ալեքսանդրովիչ Վլասով ([[:ru:Власов, Анатолий Александрович (физик)]]) (1908 - 1972) # [[Անդրե Մարի Ամպեր]] (1775 - 1836) # [[Անդրեյ Գեյմ]] ([[:ru:Гейм, Андрей Константинович]]) # [[Անդրեյ Լինդե]] ([[:ru:Линде, Андрей Дмитриевич]]) # [[Անդրեյ Սախարով]] (1921 -1989) # [[Անտուան Լորան Լավուազիե]] ??? [[Անտուան Լավրենտ Լավուազիե]] (տիկնոջ հետ) (1743 - 1794) # [[Անրի Պուանկարե]] Ժյուլ Անրի Պուանկարե (1854 - 1912) # [[Առնո Փենզիաս]] ([[:ru:Пензиас, Арно Аллан]]) # [[Առնոլդ Զոմմերֆելդ]] Առնոլդ Յոհաննես Վիլհելմ Զոմմերֆելդ (1868 - 1951) # [[Ավիցենա]], Աբու Ալի իբն Սինա (980 - 1037) # [[Արթուր ՄըքԴոնալդ|Արթուր Մաքդոնալդ]] ([[:ru:Макдональд, Артур]]) # [[Արիստոտել]] (մթա 384 - 322) # [[Արքիմեդես]] (մթա 287 - 212) # [[Բարթոն Ռիխտեր]] ([[:ru:Рихтер, Бертон]]) # [[Բեն Ռոյ Մոտելսոն|Բեն Մոտելսոն]] ([[:ru:Моттельсон, Бен Рой]]) # [[Բերթրամ Բրոքհաուզ]] ([[:ru:Брокхауз, Бертрам]]) # [[Ալ-Բիրունի|Բիրունի]] - Աբու Ռայհան ալ Բիրունի (973 - 1048) # [[Բլեզ Պասկալ]] (1623 - 1662) # [[Բրայան Գրին]] ([[:ru:Грин, Брайан]]) # [[Բրայան Շմիդտ]] ([[:ru:Шмидт, Брайан]]) # [[Բրունո Պոնտեկորվո]] ([[:ru:Понтекорво, Бруно Максимович|Бруно Понтекорво]]) # [[Գալիլեո Գալիլեյ]] (1564 - 1642) # [[Գեյ Լյուսակ]] Լուի Ժոզեֆ Գեյ Լյուսակ (1778 - 1850) # [[Գեորգ Բեդնորց]] ([[:ru:Беднорц, Йоханнес Георг]]) # [[Գեորգ Օհմ]] ([[:ru:Георг Симон Ом]])(1787-1854) # [[Գեորգի Գամով]], [[Ջորջ Գամով]], Գեորգի Անտոնովիչ Գամով, [[:ru:Гамов, Георгий Антонович]] (1904 - 1968) # [[Գերդ Բինինգ]] ([[:ru:Бинниг, Герд Карл]]) # [[Գերշ Բուդկեր]] ([[:ru:Герш Ицкович Будкер]]) (1918 - 1977) # [[Գլենն Սիբորգ]] ([[1912]] - [[1999]]) # [[Գոթֆրիդ Վիլհելմ Լեյբնից]] (1646 - 1716) # [[Գուլիելմո Մարկոնի]] [[:en:Guglielmo Marconi]] (1874 – 1937) # [[Գուստավ Մի]] ([[:ru:Ми, Густав]]) # [[Դանիել Բեռնուլի]] (1700 - 1782) # [[Դավիթ Հիլբերտ]] (1862 - 1943) # [[Դեմոկրիտես]] Դեմոկրիտոս (մթա 460 - 370) # [[Դենիել Ցուի]] ([[:ru:Цуи, Дэниел]]) # [[Դենիս Գաբոր]] (1900 - 1979) # [[Դեյվիդ Գրոս]] ([[:ru:Гросс, Дэвид]]) # [[Դեյվիդ Դոյչ]] ([[:ru:Дойч, Дэвид]]) # [[Դեյվիդ Լի]] ([[:ru:Ли, Дэвид Моррис]]) # [[Դևիդ Վայնլենդ]] ([[:ru:Вайнленд, Дэвид]]) # [[Դմիտրի Մենդելեև]], Դմիտրիյ Իվանովիչ Մենդելեև (1834 - 1907) # [[Դմիտրի Ռոժդեստվենսկի]] ([[:ru:Дмитрий Сергеевич Рождественский]]) (1876-1940) # [[Դուգլաս Օշերոֆ]] ([[:ru:Ошеров, Дуглас]]) # [[Էվանջելիստա Տորիչելլի|Եվանջելիստա Տորիչելի]] (1608 - 1648) # [[Եվգենի Լիֆշից]] Եվգենի Միխայլովիչ Լիֆշից (1915 - 1985) # [[Էդվին Հոլ]] ([[:ru:Холл, Эдвин]]) # [[Էմիլ Կլապեյրոն]] Բենուա Պոլ Էմիլ Կլապեյրոն (1799 - 1864) # [[Էմիլի Լենց]] ([[:ru:Эмилий Христианович Ленц]]) (1804 - 1865) # [[Էնթոնի Ջեյմս Լեգետ]] ([[:ru:Леггетт, Энтони Джеймс]]) # [[Էնրիկո Ֆերմի]] (1901 - 1954) # [[Էռնստ Մախ]] (1838 - 1916) # [[Էռնեստ Լոուրենս]] ([[:en:Ernest Orlando Lawrence]]) ([[1901]] - [[1958]]) # [[Էռնեստ Ռեզերֆորդ]] Էռնեստ Ռեզերֆորդ Նելսոնի (1871 - 1937) # [[Էռնստ Ռուսկա]] ([[:ru:Руска, Эрнст Август]]) # [[Էվկլիդես]] (մթա ~300) # [[Էտորե Մայորանա]] ([[:en:Ettore Majorana]]) (1906 - 1938 / [https://roma.corriere.it/notizie/cronaca/15_febbraio_04/procura-ettore-majorana-vivo-venezuela-il-1955-1959-d1a6aeda-ac7f-11e4-88df-4d6b5785fffa.shtml?refresh_ce-cp| 1959]) # [[Էրատոսթենես Կիրենացի]] (մթա 276 - 195) # [[Էրիկ Ալին Քորնել]] ([[:ru:Корнелл, Эрик Аллин]]) # [[Էրվին Շրյոդինգեր]] (1887 - 1961) # [[Թեոդոր Հենշ]] ([[:ru:Хенш, Теодор]]) # [[Թոմաս Յունգ]] (1773 - 1829) # [[Ժան Բատիստ Բիո]] (1774 - 1862) # [[Ժան Բատիստ Ժոզեֆ Ֆուրիե]] Ժան Բատիստ Ժոզեֆ Ֆուրիե (1768 - 1830) # [[Ժան Ֆրենել]] Ավգուստին Ժան Ֆրենել (1788 - 1827) # [[Ժորես Ալֆերով]] ([[:ru:Алфёров, Жорес Иванович]]) # [[Ժոզեֆ Լագրանժ]] Ժոզեֆ Լուի Լագրանժ (1736 - 1813) # [[Ժորժ Շարպակ]] ([[:ru:Шарпак, Жорж]]) # [[Իգոր Կուրչատով]] ([[:ru:Игорь Васильевич Курчатов|Игорь Васильевич Курчатов (1903-1960)]]) # [[Իգոր Տամմ]] ([[:ru:Игорь Евгеньевич Тамм|Игорь Евгеньевич Тамм (1895-1971)]]) # [[Իսահակ Նյուտոն]] (1643 - 1727) # [[Իսամու Ակասակի]] ([[:ru:Акасаки, Исаму]]) # [[Իրեն Կյուրի]] ([[:ru:Ирен Жолио-кюри|Ирен Жолио-кюри (1897- 1956)]]) # [[Լաուրա Մերսինի-Հաութն|Լաուրա Մերսինի-Հուգթոն]] ([[:en:Laura Mersini-Houghton]]) # [[Լեո Սցիլարդ]] ([[:en:Leo Szilard|Leo Szilard]]) (1898 - 1964) # [[Լեոն Բրիլյուեն]] Լեոն Նիկոլաս Բրիլյուեն ([[:en:Léon Brillouin|Léon Brillouin]]) (1889 - 1969) # [[Լեոնարդ Էյլեր]] Լեոնարդ Պաուլ Օյլեր (Էյլեր) (1707 - 1783) # [[Լեոնարդ Սյուզկինդ]] ([[:en:Leonard Susskind]]) # [[Լեոնիդ Մանդելշտամ]] ([[:ru:Леонид Исаакович Мандельштам]])(1879-1944) # [[Լյուդվիգ Բոլցման]] Լյուդվիգ Էդուարդ Բոլցման (1844 - 1906) # [[Լյուդվիգ Լորենց]] ([[:ru:Лоренц, Людвиг Валентин]]) # [[լորդ Կելվին]], [[Վիլյամ Թոմսոն]] (1824 - 1907) # [[լորդ Ռելեյ]], [[Ջոն Վիլյամ Սթրատ]] (1877 - 1919) # [[Լուի դը Բրոյլ]], արքայազն Լուի Վիկտոր Պյեր Ռայմոնդ դը Բրոյլ 7-րդ (1892 - 1987) # [[Լուիս Ուոլթեր Ալվարես]] ([[1911]]-[[1988]]) # [[Լև Արցիմովիչ]] ([[:ru:Лев Андреевич Арцимович]]) (1909-1973) # [[Լև Լանդաու]] Լև Դավիդովիչ Լանդաու (1908 - 1968) # [[Կառլո Ռուբիա]] ([[:ru:Руббиа, Карло]]) # [[Կարլ Գաուս]] Յոհան Կարլ Ֆրիդրիխ Գաուս (1777 - 1855) # [[Կարլ Մյուլլեր]] ([[:ru:Мюллер, Карл Александр]]) # [[Կարլ Վիման]] ([[:ru:Виман, Карл]]) # [[Կլայդ Քաուան]] ([[:en:Clyde Cowan]]) # [[Կլիֆորդ Շալլ]] ([[:ru:Шалл, Клиффорд]]) # [[Կլոդ Կոեն-Թուննիջի]] ([[:ru:Коэн-Таннуджи, Клод]]) # [[Կոնստանտին Նովոսելով]] ([[:ru:Новосёлов, Константин Сергеевич]]) # [[Կոնստանտին Ցիալկովսկի]] (1857- 1935) # [[Կոպեռնիկոս]], Նիկոլաուս Կոպեռնիկուս (1473 - 1543) # [[Հեմֆրի Դևի|Համֆրի Դևի]] (1778 - 1829) # [[Հանս Բետե]] Հանս Ալբրեխտ Բետե (1906 - 2005) # [[Հանս Գեորգ Դեմելտ]] ([[:ru:Демельт, Ханс Георг]]) # [[Հանս Քրիստիան Էրստեդ]] [[:en:Hans_Christian_%C3%98rsted]] (1777 - 1851) # [[Հարի Նայքվիստ]] (1889 - 1976) # [[Հեյկե Կամերլինգ Օնես]] [[:en:Heike Kamerlingh Onnes]] (1853 – 1926) # [[Հենդրիկ Լորենց]], Հենդրիկ Անտոն Լորենց (1853 - 1928) # [[Հենրի Մոզլի]] ([[:ru:Мозли, Генри]]) # [[Հենրի Քավենդիշ]] (1731 - 1810) # [[Հենրի Քենդալ]] ([[:ru:Кендалл, Генри Уэй]]) # [[Հենրիխ Հերց]], Հենրիխ Ռուդոլֆ Հերց (1857 - 1894) # [[Հենրիխ Ռորեր]] ([[:ru:Рорер, Генрих]]) # [[Հերբերտ Կրեմեր]] ([[:ru:Крёмер, Герберт]]) # [[Հերման Մինկովսկի]] (1864 - 1909) # [[Հերման ֆոն Հելմհոլց]], Հերման Լյուդվիգ Ֆերդինանդ ֆոն Հելմհոլց (1821 - 1894) # [[Հիդեկի Յուկավա]] (1907 - 1981) # [[Հիրոսի Ամանո]] ([[:ru:Амано, Хироси]]) # [[Հյու Դեյվիդ Փոլիտցեր]] ([[:ru:Политцер, Хью Дэвид]]) # [[Հորստ Շտորմեր]] ([[:ru:Штёрмер, Хорст]]) # [[Մակոտո Կոբայաշի]] ([[:ru:]]) # [[Մայքլ Ֆարադեյ]] (1791 - 1867) # [[Մասատոշի Կոշիբա]] ([[:ru:Брокхауз, Бертрам]]) # [[Մարի Կյուրի]] Մարիա Կյուրի-Սկլավոդսկայա (1867 - 1934) # [[Մարչելո Գրեյզեր]] ([[:en:Marcelo Gleiser]]) # [[Մարտին Պեռլ]] ([[:ru:Перл, Мартин Льюис]]) # [[Մարտինուս Վելտման]] ([[:ru:Велтман, Мартинус]]) # [[Մաքս Բոռն]] (1882 - 1970) # [[Մաքս Պլանկ]], Կարլ Էրնստ Լյուդվիգ Մաքս Պլանկ (1858 - 1947) # [[Մաքս Տեգմարկ]] ([[:ru:Тегмарк, Макс]]) # [[Միխայիլ Լոմոնոսով]] ([[:ru:Михаил Васильевич Ломоносов|Михаил Васильевич Ломоносов (1711 - 1765)]]) # [[Միչիո Կակու]] ([[:ru:Каку, Митио]]) # [[Յակով Ֆրենկել]] ([[:ru:Яков Ильич Френкель]]) (1894- 1952) # [[Յոիչիրո Նամբու]] ([[:ru:Намбу, Ёитиро]]) # [[Յոհան Կեպլեր]], Յոհաննես Կեպլեր (1571 - 1630) # [[Յոհանես Ռիդբերգ]] ([[:ru:Ридберг, Йоханнес Роберт]]) # [[Յուրի Դենիսյուկ]], Յուրի Նիկոլայեվիչ Դենիսյուկ (1927 - 2006) # [[Նիլ դե Գրաս Թայսոն|Նիլ Դեգրաս Թայսոն]] ([[:ru:Тайсон, Нил Деграсс]]) # [[Նիլ Տուրոկ]] ([[:en:Neil Turok]]) # [[Նիլս Բոր]] Նիլս Հենրիկ Դավիթ Բոր (1885 - 1965) # [[Նիկոլա Տեսլա]] (1856 - 194)3 # [[Նիկոլայ Բոգոլյուբով]], Նիկոլայ Նիկոլայեվիչ Բոգոլյուբով (1909 - 1992) # [[Նորման Ռամզեյ]] ([[:ru:Рамзей, Норман Фостер]]) # [[Շառլ Կուլոն]] ([[:ru:Шарль Огюстен Кулон]]) (1736-1806) # [[Շելդոն Գլեշոու]] ([[:ru:Глэшоу, Шелдон Ли]]) # [[Շոն Քերոլ]] ([[:ru:Кэрролл, Шон (космолог)]]) # [[Չարլզ Կաո]] ([[:ru:Као, Чарльз]]) # [[Պաուլ Էրենֆեստ]] (1880 - 1933) # [[Պետեր Գրունբերգ]] ([[:ru:Петер Андреас Грюнберг]]) # [[Պիեռ-Ժիլ դե Ժեն]] ([[:ru:Жен, Пьер Жиль де]]) # [[Պիտեր Զեեման]] (1865 - 1943) # [[Պիտեր Թայտ]] Պիտեր Գութրի Թայտ ([[:en:Peter Tait (physicist)]]) (1831 - 1901) # [[Պլատոն]] (մթա 428 - 348 ¢ 384 - 322) # [[Պյեռ Լապլաս]] Պյեռ Սիմոն Լապլաս (1736 - 1813) # [[Պյեռ Կյուրի]] (1859 - 1906) # [[Պյեր Ֆերմա]] Պյեռ դը Ֆերմա (1601 - 1665) # [[Պյոտր Լեբեդև]] ([[:ru:Петр Николаевич Лебедев|Петр Николаевич Лебедев (1866- 1912)]]) # [[Պյութագորաս|Պյութագորաս Սամիոսցի]] (մթա 580 - 500 (572 - 490)) # [[Պոլ Դեյվիս]] ([[:en:Paul Davies]]) # [[Պոլ Դիրակ]] Պոլ Ադրիեն Մորիս Դիրակ (1902 - 1984) # [[Պոլ Լանժևեն]] ([[:ru:Поль Ланжевен|Поль Ланжевен (1872-1946)]]) # [[Պոլ Շտայնհարդտ]] ([[:en:Paul Steinhardt]]) # [[Պտղոմեոս Կլավդիոս]] - Կլաուդիոս Պտոլեմայոս (90 - 168) # [[Ջեյմս Կրոնին]] ([[:ru:Кронин, Джеймс Уотсон]]) # [[Ջեյմս Մաքսվել]] Ջեյմս Կլերկ Մաքսվել (1831 - 1879) # [[Ջեյմս Ռեյնուոտեր]] ([[:ru:Рейнуотер, Лео Джеймс]]) # [[Ջեյմս Պրեսկոտ Ջոուլ]] Ջեյմս Պրեսկոտ Ջոուլ (1818 - 1889) # [[Ջերարդ Հուֆտ]] ([[:ru:’т Хоофт, Герард]]) # [[Ջերոմ Այզեկ Ֆրիդման]] ([[:ru:Фридман, Джером Айзек]]) # [[Ջեք Քիլբի]] ([[:ru:Килби, Джек]]) # [[Ջոզեֆ Լարմոր]] ([[:en:Joseph Larmor]]) # [[Ջոզեֆ Հուտոն Թայլոր|Ջոզեֆ Հուտոն Թեյլոր]] ([[:ru:Тейлор, Джозеф Хотон]]) # [[Ջոզեֆ Թոմսոն]], Ջոզեֆ Ջոն (Ջի Ջի) Թոմսոն (1856 - 1940) # [[Ջոզեֆ Սիլկ]] ([[:en:Joseph Silk]]) # [[Ջոն Բարդին]] (1908 - 1991), ֆիզիկայից նոբելյան մրցանակի միակ կրկնակի դափնեկիր՝ 1956 թ. տրանզիստորի և 1972 թ.՝ գերհաղորդականության համար # [[Ջոն Դալտոն]] (1766 - 1844) # [[Ջոն Հոլ]] ([[:ru:Холл, Джон]]) # [[Ջոն Քրոմվել Մադեր]] ([[:ru:Мазер, Джон Кромвелл]]) # [[Ջոն ֆոն Նոյման]] (1903 - 1957) # [[Ջոզայա Գիբս|Ջոշայա Գիբս]], Ջոշայա Վիլարդ Գիբս ([[:en:Josiah Willard Gibbs]]) (1839 - 1903) # [[Ջորջ Էլլիս]] ([[:en:George F. R. Ellis]]) # [[Ջորջ Էլվուդ Սմիթ]] ([[:ru:Смит, Джордж Элвуд]]) # [[Ջորջ Սմութ]] ([[:ru:Смут, Джордж]]) # [[Ջորջ Ստոնի]] ([[:ru:Стони, Джордж]]) # [[Ռայմոնդ Դեյվիս]] ([[:ru:Дэвис, Раймонд]]) # [[Ռաջ Պաթրիա]] ([[:en:Raj Pathria]]) # [[Ռասել Ալան Հալս]] ([[:ru:Халс, Рассел Алан]]) # [[Ռենե Դեկարտ]], Ռընե դը Քարտեզ (1596 - 1650) # [[Ռիկարդո Ջակոնի]] ([[:ru:Джаккони, Риккардо]]) # [[Ռիչարդ Թեյլոր]] ([[:ru:Тейлор, Ричард Эдвард]]) # [[Ռիչարդ Ֆեյնման]] Ռիչարդ Ֆիլիպ Ֆեյնման (1918 - 1988) # [[Ռոբերտ Լաֆլին]] ([[:ru:Лафлин, Роберт]]) # [[Ռոբերտ Հոֆստեդտեր]] ([[:en:Robert Hofstadter]]) (1915 - 1990) # [[Ռոբերտ Հուկ]] (1635 - 1703) # [[Ռոբերտ Քոլման Ռիչարդսոն]] ([[:ru:Ричардсон, Роберт Колман]]) # [[Ռոբերտ Ստիռլինգ]] ([[:en:Robert Stirling]]) (1790 – 1878) # [[Ռոբերտ Վիլսոն]] ([[:ru:Вильсон, Роберт Вудро]]) # [[Ռոբերտ Օպենհեյմեր]] (1904 - 1967) # [[Յուլիուս Ռոբերտ Մայեր|Ռոբերտ ֆոն Մայեր]], Ջուլիուս Ռոբերտ ֆոն Մայեր ([[:en:Julius von Mayer]]) (1814 - 1878) # [[Ռոյ Գլաուբեր]] ([[:ru:Глаубер, Рой]]) # [[Ռոջեր Բեկոն]], դոկտոր Միրաբիլիս (1214 - 1294) # [[Ռոջեր Փենրոուզ]] ([[:en:Roger Penrose]]) # [[Ռուդոլֆ Կլաուզիուս]] ([[:en:Rudolf Clausius]]) (1822 - 1888) # [[Սադի Կառնո]] Նիկոլաս Լեոնարդ Սադի Կարնո (1796 - 1832) # [[Շատենդրանաթ Բոզե|Սաթյինդրա Նաթ Բոս]] (Բոզե) (1894 - 1974) # [[Սեզար Լատես]] ([[:ru:Латтес, Сезар]]) # [[Սեմյուել Թինգ]] ([[:ru:Тинг, Сэмюэл]]) # [[Սերգեյ Կորոլյով]] (1906 - 1966) # [[Սերժ Արոշ]] ([[:ru:Арош, Серж]]) # [[Սթիվեն Չու]] ([[:ru:Чу, Стивен]]) # [[Սիմոն վան դեր Մեեր]] ([[:ru:Мер, Симон ван дер]]) # [[Սոլ Փերլմութեր]] ([[:ru:Перлмуттер, Сол]]) # [[Սուձի Նակամուրա]] ([[:ru:Накамура, Сюдзи]]) # [[Վալ Ֆիտչ]] ([[:ru:Фитч, Вал Логсден]]) # [[Վալտեր Բոթե]] ([[:ru:Боте, Вальтер]]) # [[Վերներ Հայզենբերգ]], Վերներ Կարլ Հայզենբերգ (1901 - 1976) # [[Վերներ ֆոն Բրաուն]] [[:en:Wernher von Braun]] (1912 – 1977) # [[Վիլլարդ Բոյլ]] ([[:ru:Бойл, Уиллард]]) # [[Վիլհելմ Ռենտգեն]] ([[:ru:Вильгельм Конрад Рентген]]) (1845-1923) # [[Վիլհելմ Էդուարդ Վեբեր|Վիլհելմ Վեբեր]] ([[:ru:Вебер, Вильгельм Эдуард]]) # [[Վիլյամ Լոուրենս Բրեգ]], Վիլյամ Լոուրենս Բրեգ (1890 - 1971) # [[Վիլյամ Ունրու]] ([[:ru:Унру, Уильям]]) # [[Ուիլյամ Համիլտոն|Վիլյամ Համիլտոն]], Վիլյամ Ռովեն Համիլտոն (1805 - 1865) # [[Վլադիմիր Վեկսլեր]] ([[:ru:Владимир Иосифович Векслер]]) (1907-1966) # [[Վլադիմիր Ֆոկ]] ([[:ru:Владимир Александрович Фок]]) (1898-1974) # [[Վյաչեսլավ Մուխանով]] ([[:ru:Муханов, Вячеслав Фёдорович]]) # [[Վոլֆգանգ Քեթերլե]] ([[:ru:Кеттерле, Вольфганг]]) # [[Վոլֆգանգ Պաուլի]] (1900 - 1958) # [[Տակաակի Կաձիտա]] ([[:ru:Кадзита, Такааки]]) # [[Տիխո Բրագե]] [[:en:Tycho Brahe]] (1546 - 1601) # [[Տոշիհիդե Մասկավա]] ([[:ru:Маскава, Тосихидэ]]) # [[Ուիլլիս Լեմբ]] ([[:ru:Лэмб, Уиллис Юджин]]) # [[Ուիլիամ Դենիել Ֆիլիպս]] ([[:ru:Филлипс, Уильям]]) # [[Քլաուս Ֆոն Քլիտցինգ]] ([[:ru:Клитцинг, Клаус фон]]) # [[Քրիստիան Անդրեաս Դոպլեր]] (1803 - 1853) # [[Քրիստիան Հյուգենս]] (1629 - 1695) # [[Քրիստափոր Հիլ]] [[:en:Christopher T. Hill]] # [[Օգե Բոր]] ([[:ru:Бор, Оге Нильс]]) # [[Օլիվեր Հեվիսայդ]] (1850 - 1925) # [[Ֆելիքս Բլոխ]] (1905 - 1983) # [[Ֆիլիպ Անդերսոն]] ([[:ru:Андерсон, Филип Уоррен]]) # [[Ֆրանսուա Էնգլեր]] ([[:ru:Энглер, Франсуа]]) # [[Ֆրեդերիկ Ռեյնես|Ֆրեդերիկ Ռայնես]] ([[:ru:Райнес, Фредерик]]) # [[Ֆրենկ Վիլչեկ]] ([[:ru:Вильчек, Фрэнк]]) </div> === Ամենաշատ լեզուներում հոդված ունեցող ֆիզիկոսներ === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?sitelink) AS ?linkcount) (replace((STR(?ruarticle)), "^(.+?)$", "[$1 ruwiki]") as ?rulink ) (replace((STR(?enarticle)), "^(.+?)$", "[$1 enwiki]") as ?enlink ) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P106/wdt:P279* wd:Q169470 . ?sitelink schema:about ?item . optional { ?ruarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ru.wikipedia.org/> .} optional { ?enarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> .} minus { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "hy" . ?article schema:isPartOf <https://hy.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?itemLabel ?ruarticle ?enarticle ORDER BY DESC(?linkcount) limit 100 |columns=P18:Պատկեր,label/en:Անունն անգլերեն,label/ru:Անունը ռուսերեն,?rulink,?enlink,item:Վիքիտվյալների տարր,P21:Սեռ,?linkcount:Հղումների քանակ |section=Ամենաշատ լեզուներով ֆիզիկոսներ |min_section=3 |sort=?linkcount |links=text |thumb=128 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Պատկեր ! Անունն անգլերեն ! Անունը ռուսերեն ! ?rulink ! ?enlink ! Վիքիտվյալների տարր ! Սեռ ! Հղումների քանակ |- class='wd_q11104' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ibn Al-Haytham portrait.jpg|center|128px]] | Ibn al-Haytham | Ибн аль-Хайсам | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D0%B0%D0%BB%D1%8C-%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ibn_al-Haytham enwiki] | [[:d:Q11104|Q11104]] |class='wd_p21'| արական | 106 |- class='wd_q84258' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Fritjof Capra.jpeg|center|128px]] | Fritjof Capra | Фритьоф Капра | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B0,_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8C%D0%BE%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fritjof_Capra enwiki] | [[:d:Q84258|Q84258]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q110719' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Oskar Lafontaine 2024.jpg|center|128px]] | | Оскар Лафонтен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BD,_%D0%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Oskar_Lafontaine enwiki] | [[:d:Q110719|Q110719]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q115525' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:H-B de Saussure.gif|center|128px]] | Horace Bénédict de Saussure | Орас Бенедикт де Соссюр | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%81%D1%81%D1%8E%D1%80,_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D1%81_%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D1%82_%D0%B4%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Horace_B%C3%A9n%C3%A9dict_de_Saussure enwiki] | [[:d:Q115525|Q115525]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q128823' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:John Ambrose Fleming 1890.png|center|128px]] | John Ambrose Fleming | Джон Амброз Флеминг | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B7 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Ambrose_Fleming enwiki] | [[:d:Q128823|Q128823]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q311022' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Pierre mechain.jpg|center|128px]] | Pierre Méchain | Пьер Мешен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD,_%D0%9F%D1%8C%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Pierre_M%C3%A9chain enwiki] | [[:d:Q311022|Q311022]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q312288' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Portrait of George Ellery Hale.jpg|center|128px]] | George Ellery Hale | Джордж Эллери Хейл | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D0%B9%D0%BB,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6_%D0%AD%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/George_Ellery_Hale enwiki] | [[:d:Q312288|Q312288]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q315730' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ronald mcnair.jpg|center|128px]] | Ronald McNair | Роналд Эрвин Макнейр | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%80,_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4_%D0%AD%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ronald_McNair enwiki] | [[:d:Q315730|Q315730]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q318126' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:ErnstJuliusOpik.jpg|center|128px]] | Ernst Öpik | Эрнст Юлиус Эпик | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BF%D0%B8%D0%BA,_%D0%AD%D1%80%D0%BD%D1%81%D1%82_%D0%AE%D0%BB%D0%B8%D1%83%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ernst_%C3%96pik enwiki] | [[:d:Q318126|Q318126]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q325470' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Vikram Sarabhai.jpg|center|128px]] | Vikram Sarabhai | Викрам Сарабхай | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%85%D0%B0%D0%B9,_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vikram_Sarabhai enwiki] | [[:d:Q325470|Q325470]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q335213' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Official portrait of Lord Rees of Ludlow crop 2.jpg|center|128px]] | Martin Rees | Мартин Джон Рис | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D1%81,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Rees enwiki] | [[:d:Q335213|Q335213]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q55920' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Radosław Sikorski i Kazimierz Marcinkiewicz (2011) (cropped).jpg|center|128px]] | Kazimierz Marcinkiewicz | Казимеж Марцинкевич | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87,_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B6 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kazimierz_Marcinkiewicz enwiki] | [[:d:Q55920|Q55920]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q359592' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Piet Hein and H.C. Andersen (cropped).jpg|center|128px]] | Piet Hein | Пит Хейн | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D0%B9%D0%BD,_%D0%9F%D0%B8%D1%82_(%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C) ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Piet_Hein_(scientist) enwiki] | [[:d:Q359592|Q359592]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q441154' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:VictorWeisskopft-LosAlamos.jpg|center|128px]] | Victor Weisskopf | Виктор Фредерик Вайскопф | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%84,_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Victor_Weisskopf enwiki] | [[:d:Q441154|Q441154]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q17522' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hertha Ayrton LCCN2014716701 (cropped).jpg|center|128px]] | Hertha Ayrton | Герта Маркс Айртон | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B9%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BD,_%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hertha_Ayrton enwiki] | [[:d:Q17522|Q17522]] |class='wd_p21'| իգական | 44 |- class='wd_q125515' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Henry Draper2.jpg|center|128px]] | Henry Draper | Генри Дрейпер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BF%D0%B5%D1%80,_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D1%80%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Draper enwiki] | [[:d:Q125515|Q125515]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q127959' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Lockyer-Norman.jpg|center|128px]] | Norman Lockyer | Джозеф Норман Локьер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BE%D0%BA%D1%8C%D0%B5%D1%80,_%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Norman_Lockyer enwiki] | [[:d:Q127959|Q127959]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q156896' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Edward Charles Pickering.jpg|center|128px]] | Edward Charles Pickering | Эдуард Чарлз Пикеринг | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3,_%D0%AD%D0%B4%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B7 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Charles_Pickering enwiki] | [[:d:Q156896|Q156896]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q203243' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:LeonardSusskindStanfordNov2013.jpg|center|128px]] | Leonard Susskind | Леонард Сасскинд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B4,_%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Leonard_Susskind enwiki] | [[:d:Q203243|Q203243]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q210719' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Bundesarchiv Bild 102-13738, Auguste Piccard.jpg|center|128px]] | Auguste Piccard | Огюст Пиккар | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D0%BA%D0%BA%D0%B0%D1%80,_%D0%9E%D0%B3%D1%8E%D1%81%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Auguste_Piccard enwiki] | [[:d:Q210719|Q210719]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q310773' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Abdul Qadeer Khan.jpg|center|128px]] | Abdul Qadeer Khan | Абдул Кадыр Хан | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB_%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Abdul_Qadeer_Khan enwiki] | [[:d:Q310773|Q310773]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q312416' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Angelo Secchi.jpg|center|128px]] | Angelo Secchi | Анджело Секки | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B8,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Secchi enwiki] | [[:d:Q312416|Q312416]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q318067' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Michel Chasles.jpg|center|128px]] | Michel Chasles | Мишель Шаль | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D1%8C,_%D0%9C%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Michel_Chasles enwiki] | [[:d:Q318067|Q318067]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q333762' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Thomas Graham.jpg|center|128px]] | Thomas Graham | Томас Грэм | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D1%8D%D0%BC,_%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Graham_(chemist) enwiki] | [[:d:Q333762|Q333762]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q336658' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Francis Colloins in 2026 01.jpg|center|128px]] | Francis Collins | Френсис Коллинз | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B7,_%D0%A4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Francis_Collins enwiki] | [[:d:Q336658|Q336658]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q357961' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Samuel Pierpont Langley.jpg|center|128px]] | Samuel Langley | Сэмюэл Пирпонт Лэнгли | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D0%B8,_%D0%A1%D1%8D%D0%BC%D1%8E%D1%8D%D0%BB_%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Samuel_Langley enwiki] | [[:d:Q357961|Q357961]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q377898' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Dr-Meghnad-Saha.jpg|center|128px]] | Meghnad Saha | Мегнад Саха | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0,_%D0%9C%D0%B5%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Meghnad_Saha enwiki] | [[:d:Q377898|Q377898]] |class='wd_p21'| արական | 44 |- class='wd_q30572' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:FriedrichMohs.jpg|center|128px]] | Friedrich Mohs | Карл Фридрих Христиан Моос | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%BE%D1%81,_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Mohs enwiki] | [[:d:Q30572|Q30572]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q44645' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Benjamin Thompson.jpg|center|128px]] | Benjamin Thompson | Бенджамин Томпсон Румфорд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%83%D0%BC%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B4,_%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%81%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Thompson enwiki] | [[:d:Q44645|Q44645]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q77219' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hermann Graßmann.jpg|center|128px]] | Hermann Grassmann | Герман Грассман | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD,_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%93%D1%8E%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hermann_Grassmann enwiki] | [[:d:Q77219|Q77219]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q93479' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Otto Frisch Los Alamos ID badge photo.jpg|center|128px]] | Otto Robert Frisch | Отто Роберт Фриш | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B8%D1%88,_%D0%9E%D1%82%D1%82%D0%BE_%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Robert_Frisch enwiki] | [[:d:Q93479|Q93479]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q242640' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Margaret Cavendish, Duchess of Newcastle, by Peter Lely.jpg|center|128px]] | Margaret Cavendish, Duchess of Newcastle-upon-Tyne | Маргарет Кэвендиш | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%88,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Margaret_Cavendish,_Duchess_of_Newcastle-upon-Tyne enwiki] | [[:d:Q242640|Q242640]] |class='wd_p21'| իգական | 45 |- class='wd_q370077' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:John bell 2.png|center|128px]] | John Stewart Bell | Джон Стюарт Белл | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BB,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A1%D1%82%D1%8E%D0%B0%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Stewart_Bell enwiki] | [[:d:Q370077|Q370077]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q60859' |class='wd_p18'| | Fritz Strassmann | Фриц Штрассман | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD,_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D1%86 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fritz_Strassmann enwiki] | [[:d:Q60859|Q60859]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q76468' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hans Lipperhey.jpg|center|128px]] | Hans Lippershay | Иоанн Липперсгей | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BF%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B3%D0%B5%D0%B9,_%D0%98%D0%BE%D0%B0%D0%BD%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hans_Lipperhey enwiki] | [[:d:Q76468|Q76468]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q313067' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Rutherford Daniel.jpg|center|128px]] | Daniel Rutherford | Даниель Рутерфорд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B4,_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_Rutherford enwiki] | [[:d:Q313067|Q313067]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q315391' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Malus by Boilly 1810.jpg|center|128px]] | Étienne-Louis Malus | Этьенн Луи Малюс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8E%D1%81,_%D0%AD%D1%82%D1%8C%D0%B5%D0%BD%D0%BD_%D0%9B%D1%83%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89tienne-Louis_Malus enwiki] | [[:d:Q315391|Q315391]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q333922' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Portrait of W. Whewell; stipple engraving Wellcome L0014766.jpg|center|128px]] | William Whewell | Уильям Уэвелл | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%8D%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%BB,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/William_Whewell enwiki] | [[:d:Q333922|Q333922]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q536469' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | George FitzGerald | Джордж Френсис Фицджеральд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6_%D0%A4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/George_Francis_FitzGerald enwiki] | [[:d:Q536469|Q536469]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q156942' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Wheatstone Charles drawing 1868.jpg|center|128px]] | Charles Wheatstone | Чарльз Уитстон | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD,_%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8C%D0%B7 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Wheatstone enwiki] | [[:d:Q156942|Q156942]] |class='wd_p21'| արական | 47 |- class='wd_q244152' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Portret van Willebrordus Snellius, RP-P-OB-15.346.jpg|center|128px]] | Willebrord Snellius | Виллеброрд Снелл | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BB,_%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Willebrord_Snellius enwiki] | [[:d:Q244152|Q244152]] |class='wd_p21'| արական | 47 |- class='wd_q323260' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Eötvös Loránd.jpg|center|128px]] | Loránd Eötvös | Лоранд Этвёш | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%82%D0%B2%D1%91%D1%88,_%D0%9B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Lor%C3%A1nd_E%C3%B6tv%C3%B6s enwiki] | [[:d:Q323260|Q323260]] |class='wd_p21'| արական | 47 |- class='wd_q294169' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jan Baptiste van Helmont.jpg|center|128px]] | Jan Baptist van Helmont | Ян Баптиста ван Гельмонт | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%82,_%D0%AF%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jan_Baptist_van_Helmont enwiki] | [[:d:Q294169|Q294169]] |class='wd_p21'| արական | 48 |- class='wd_q311567' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Rydberg, Janne (foto Per Bagge; AFs Arkiv).jpg|center|128px]] | Johannes Rydberg | Йоханнес Роберт Ридберг | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3,_%D0%99%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Rydberg enwiki] | [[:d:Q311567|Q311567]] |class='wd_p21'| արական | 48 |- class='wd_q299149' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Dr. Frank Drake.jpg|center|128px]] | Frank Drake | Фрэнк Дональд Дрейк | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BA,_%D0%A4%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Frank_Drake enwiki] | [[:d:Q299149|Q299149]] |class='wd_p21'| արական | 49 |- class='wd_q20012' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Adolphe Quételet by Joseph-Arnold Demannez.jpg|center|128px]] | Adolphe Quetelet | Адольф Кетле | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B5,_%D0%90%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Adolphe_Quetelet enwiki] | [[:d:Q20012|Q20012]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q57663' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Andrius Kubilius (EPP Congress Rotterdam).jpg|center|128px]] | Andrius Kubilius | Андрюс Кубилюс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8E%D1%81,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8E%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Andrius_Kubilius enwiki] | [[:d:Q57663|Q57663]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q60815' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Brian Greene, February 28, 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | Brian Greene | Брайан Грин | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD,_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Greene enwiki] | [[:d:Q60815|Q60815]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q65350' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Carl Friedrich von Weizsaecker.jpg|center|128px]] | Carl Friedrich von Weizsäcker | Карл Фридрих фон Вайцзеккер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%86%D0%B7%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D1%80,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85_%D1%84%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Friedrich_von_Weizs%C3%A4cker enwiki] | [[:d:Q65350|Q65350]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q92830' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Subhash Kak at Single Photon Workshop, Geneva, July 2015.jpg|center|128px]] | Subhash Kak | Субхаш Как | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BA,_%D0%A1%D1%83%D0%B1%D1%85%D0%B0%D1%88 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Subhash_Kak enwiki] | [[:d:Q92830|Q92830]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q164384' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Theodor von Kármán sketch 1931.png|center|128px]] | Theodore von Kármán | Теодор фон Карман | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD,_%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D1%84%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Theodore_von_K%C3%A1rm%C3%A1n enwiki] | [[:d:Q164384|Q164384]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q273314' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Antonio Meucci.jpg|center|128px]] | Antonio Meucci | Антонио Меуччи | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%83%D1%87%D1%87%D0%B8,_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Meucci enwiki] | [[:d:Q273314|Q273314]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q298581' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jules Janssen 3.jpg|center|128px]] | Pierre Janssen | Пьер Жюль Сезар Жансен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%BD,_%D0%9F%D1%8C%D0%B5%D1%80_%D0%96%D1%8E%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Pierre_Janssen enwiki] | [[:d:Q298581|Q298581]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q310765' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:David Bohm.jpg|center|128px]] | David Bohm | Дэвид Бом | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%BC,_%D0%94%D1%8D%D0%B2%D0%B8%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/David_Bohm enwiki] | [[:d:Q310765|Q310765]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q312389' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:William Buckland c1845.jpg|center|128px]] | William Buckland | Уильям Баклэнд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/William_Buckland enwiki] | [[:d:Q312389|Q312389]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q379993' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Joseph Plateau - clean.jpg|center|128px]] | Joseph Plateau | Жозеф Антуан Фердинанд Плато | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE,_%D0%96%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Plateau enwiki] | [[:d:Q379993|Q379993]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q271963' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:VanAllen.gif|center|128px]] | James A. Van Allen | Ван Аллен, Джеймс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BD,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/James_Van_Allen enwiki] | [[:d:Q271963|Q271963]] |class='wd_p21'| արական | 51 |- class='wd_q325611' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Homi Jehangir Bhabha.jpg|center|128px]] | Homi Jehangir Bhabha | Хоми Джехангир Баба | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0,_%D0%A5%D0%BE%D0%BC%D0%B8_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Homi_J._Bhabha enwiki] | [[:d:Q325611|Q325611]] |class='wd_p21'| արական | 51 |- class='wd_q28937' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Alexis Clairault.jpg|center|128px]] | Alexis Clairaut | Алекси Клод Клеро | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%BE,_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8_%D0%9A%D0%BB%D0%BE%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Alexis_Clairaut enwiki] | [[:d:Q28937|Q28937]] |class='wd_p21'| արական | 52 |- class='wd_q92621' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:AndrewTanenbaum2.png|center|128px]] | Andrew S. Tanenbaum | Эндрю Таненбаум | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%83%D0%BC,_%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%8E ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_S._Tanenbaum enwiki] | [[:d:Q92621|Q92621]] |class='wd_p21'| արական | 52 |- class='wd_q312571' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Johan Gadolin.jpg|center|128px]] | Johan Gadolin | Юхан Гадолин | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD,_%D0%AE%D1%85%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Johan_Gadolin enwiki] | [[:d:Q312571|Q312571]] |class='wd_p21'| արական | 52 |- class='wd_q20018' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:George Biddell Airy.jpg|center|128px]] | George Biddell Airy | Джордж Биддель Эйри | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%B9%D1%80%D0%B8,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6_%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/George_Biddell_Airy enwiki] | [[:d:Q20018|Q20018]] |class='wd_p21'| արական | 53 |- class='wd_q154855' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Munich Security Conference 2015 by Olaf Kosinsky-218.jpg|center|128px]] | Javier Solana | Хавьер Солана | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B0,_%D0%A5%D0%B0%D0%B2%D1%8C%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Javier_Solana enwiki] | [[:d:Q154855|Q154855]] |class='wd_p21'| արական | 53 |- class='wd_q57193' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Schlick sitting.jpg|center|128px]] | Moritz Schlick | Мориц Шлик | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BB%D0%B8%D0%BA,_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%86 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Moritz_Schlick enwiki] | [[:d:Q57193|Q57193]] |class='wd_p21'| արական | 54 |- class='wd_q76991' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Wladimir Peter Köppen.jpg|center|128px]] | Wladimir Köppen | Владимир Петрович Кёппен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%91%D0%BF%D0%BF%D0%B5%D0%BD,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Wladimir_K%C3%B6ppen enwiki] | [[:d:Q76991|Q76991]] |class='wd_p21'| արական | 54 |- class='wd_q310759' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Henry Moseley (1887-1915).jpg|center|128px]] | Henry Moseley | Генри Мозли | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%B7%D0%BB%D0%B8,_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D1%80%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Moseley enwiki] | [[:d:Q310759|Q310759]] |class='wd_p21'| արական | 54 |- class='wd_q115462' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:ETH-BIB-Zwicky, Fritz (1898-1974)-Portr 01030 (cropped).tif|center|128px]] | Fritz Zwicky | Фриц Цвикки | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D0%BA%D0%B8,_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D1%86 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fritz_Zwicky enwiki] | [[:d:Q115462|Q115462]] |class='wd_p21'| արական | 55 |- class='wd_q207718' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Isaac Barrow by Mary Beale.jpg|center|128px]] | Isaac Barrow | Исаак Барроу | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%BE%D1%83,_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Barrow enwiki] | [[:d:Q207718|Q207718]] |class='wd_p21'| արական | 55 |- class='wd_q354863' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Formal portrait of Lee de Forest.jpg|center|128px]] | Lee de Forest | Ли де Форест | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82,_%D0%9B%D0%B8_%D0%B4%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Lee_de_Forest enwiki] | [[:d:Q354863|Q354863]] |class='wd_p21'| արական | 55 |- class='wd_q16581' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jozef Stefan.jpg|center|128px]] | Josef Stefan | Йозеф Стефан | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D1%84%D0%B0%D0%BD,_%D0%99%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Josef_Stefan enwiki] | [[:d:Q16581|Q16581]] |class='wd_p21'| արական | 56 |- class='wd_q57630' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Dombrovskis EC Portrait 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | Valdis Dombrovskis | Валдис Домбровскис | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%81,_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Valdis_Dombrovskis enwiki] | [[:d:Q57630|Q57630]] |class='wd_p21'| արական | 56 |- class='wd_q201513' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Edward Witten.jpg|center|128px]] | Edward Witten | Эдвард Виттен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BD,_%D0%AD%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Witten enwiki] | [[:d:Q201513|Q201513]] |class='wd_p21'| արական | 56 |- class='wd_q271766' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Gerald Edelman (cropped).jpg|center|128px]] | Gerald Edelman | Джералд Эдельман | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B0%D0%BD,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gerald_Edelman enwiki] | [[:d:Q271766|Q271766]] |class='wd_p21'| արական | 56 |- class='wd_q106208' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Denis-Papin.jpg|center|128px]] | Denis Papin | Дени Папен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%BD,_%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_Papin enwiki] | [[:d:Q106208|Q106208]] |class='wd_p21'| արական | 57 |- class='wd_q57189' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hans geiger.jpg|center|128px]] | Hans Geiger | Ганс Вильгельм Гейгер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5%D1%80,_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hans_Geiger enwiki] | [[:d:Q57189|Q57189]] |class='wd_p21'| արական | 58 |- class='wd_q4517' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:37. Tagung 1987 Mediziner Sir Bernard Katz - W134Nr.125421a1 - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] | Bernard Katz | Бернард Кац | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%86,_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Bernard_Katz enwiki] | [[:d:Q4517|Q4517]] |class='wd_p21'| արական | 59 |- class='wd_q188663' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:MarinMersenneDuflos.jpg|center|128px]] | Marin Mersenne | Марен Мерсенн | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BD,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Marin_Mersenne enwiki] | [[:d:Q188663|Q188663]] |class='wd_p21'| արական | 59 |- class='wd_q210898' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:James Lovelock, 2005 (cropped).jpg|center|128px]] | James Lovelock | Джеймс Лавлок | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%BA,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/James_Lovelock enwiki] | [[:d:Q210898|Q210898]] |class='wd_p21'| արական | 59 |- class='wd_q76738' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Athanasius Kircher.jpg|center|128px]] | Athanasius Kircher | Афанасий Кирхер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D1%80%D1%85%D0%B5%D1%80,_%D0%90%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Athanasius_Kircher enwiki] | [[:d:Q76738|Q76738]] |class='wd_p21'| արական | 60 |- class='wd_q176351' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Paul Flory 1973.jpg|center|128px]] | Paul Flory | Пол Джон Флори | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B8,_%D0%9F%D0%BE%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Flory enwiki] | [[:d:Q176351|Q176351]] |class='wd_p21'| արական | 60 |- class='wd_q202631' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:John Archibald Wheeler 1985.jpg|center|128px]] | John Archibald Wheeler | Джон Уилер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%87%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Archibald_Wheeler enwiki] | [[:d:Q202631|Q202631]] |class='wd_p21'| արական | 60 |- class='wd_q238716' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Georg von Békésy nobel.jpg|center|128px]] | Georg von Békésy | Дьёрдь фон Бекеши | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B8,_%D0%94%D1%8C%D1%91%D1%80%D0%B4%D1%8C_%D1%84%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_von_B%C3%A9k%C3%A9sy enwiki] | [[:d:Q238716|Q238716]] |class='wd_p21'| արական | 60 |- class='wd_q102278' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Christian B. Anfinsen, NIH portrait, 1969.jpg|center|128px]] | Christian B. Anfinsen | Кристиан Бемер Анфинсен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%BD,_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_B._Anfinsen enwiki] | [[:d:Q102278|Q102278]] |class='wd_p21'| արական | 61 |- class='wd_q219982' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Josef Rotblat ID badge.png|center|128px]] | Joseph Rotblat | Джозеф Ротблат | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%82,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Rotblat enwiki] | [[:d:Q219982|Q219982]] |class='wd_p21'| արական | 61 |- class='wd_q234909' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Cecilia Helena Payne-Gaposchkin (1900-1979) - Science Service.jpg|center|128px]] | Cecilia Helena Payne Gaposchkin | Сесилия Пейн-Гапошкина | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D0%BD-%D0%93%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B0,_%D0%A1%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%A5%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Cecilia_Payne-Gaposchkin enwiki] | [[:d:Q234909|Q234909]] |class='wd_p21'| իգական | 61 |- class='wd_q76833' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Carl Zeiss (6909161791).jpg|center|128px]] | Carl Zeiss | Карл Фридрих Цейсс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B5%D0%B9%D1%81,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%A4%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%85 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Carl_Zeiss enwiki] | [[:d:Q76833|Q76833]] |class='wd_p21'| արական | 62 |- class='wd_q7286' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Emilie Chatelet portrait by Latour.jpg|center|128px]] | Émilie du Châtelet | Эмили дю Шатле | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B4%D1%8E_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89milie_du_Ch%C3%A2telet enwiki] | [[:d:Q7286|Q7286]] |class='wd_p21'| իգական | 63 |- class='wd_q60095' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Otto von Guericke portrait.jpg|center|128px]] | Otto von Guericke | Отто фон Герике | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B5,_%D0%9E%D1%82%D1%82%D0%BE_%D1%84%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_von_Guericke enwiki] | [[:d:Q60095|Q60095]] |class='wd_p21'| արական | 63 |- class='wd_q76807' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Maxdelbrück-cr.jpg|center|128px]] | Max Delbrück | Макс Дельбрюк | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D1%80%D1%8E%D0%BA,_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Max_Delbr%C3%BCck enwiki] | [[:d:Q76807|Q76807]] |class='wd_p21'| արական | 63 |- class='wd_q157642' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Vladimir Arnold-1.jpg|center|128px]] | Vladimir Arnold | Владимир Игоревич Арнольд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%98%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Arnold enwiki] | [[:d:Q157642|Q157642]] |class='wd_p21'| արական | 63 |- class='wd_q59478' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:格·安·伽莫夫.jpg|center|128px]] | George Gamow | Георгий Антонович Гамов | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2,_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/George_Gamow enwiki] | [[:d:Q59478|Q59478]] |class='wd_p21'| արական | 66 |- class='wd_q208858' |class='wd_p18'| | Gilbert N. Lewis | Гилберт Ньютон Льюис | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%8C%D1%8E%D0%B8%D1%81,_%D0%93%D0%B8%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_N._Lewis enwiki] | [[:d:Q208858|Q208858]] |class='wd_p21'| արական | 66 |- class='wd_q78481' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Richard Adolf Zsigmondy LOC.jpg|center|128px]] | Richard Adolf Zsigmondy | Рихард Зигмонди | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B8%D0%B3%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B8,_%D0%A0%D0%B8%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Adolf_Zsigmondy enwiki] | [[:d:Q78481|Q78481]] |class='wd_p21'| արական | 68 |- class='wd_q43948' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Joseph v Fraunhofer.jpg|center|128px]] | Joseph von Fraunhofer | Йозеф Фраунгофер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%80,_%D0%99%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_von_Fraunhofer enwiki] | [[:d:Q43948|Q43948]] |class='wd_p21'| արական | 70 |- class='wd_q107405' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Onsager 1968.jpg|center|128px]] | Lars Onsager | Ларс Онсагер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80,_%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Lars_Onsager enwiki] | [[:d:Q107405|Q107405]] |class='wd_p21'| արական | 70 |- class='wd_q184286' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Langmuir.jpg|center|128px]] | Irving Langmuir | Ирвинг Ленгмюр | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%BC%D1%8E%D1%80,_%D0%98%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B3 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Irving_Langmuir enwiki] | [[:d:Q184286|Q184286]] |class='wd_p21'| արական | 73 |- class='wd_q154353' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:François Arago par Ary Scheffer.jpg|center|128px]] | François Arago | Франсуа Араго | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%BE,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D0%B0_%D0%96%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Arago enwiki] | [[:d:Q154353|Q154353]] |class='wd_p21'| արական | 74 |- class='wd_q182546' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Dr. Robert H. Goddard - GPN-2002-000131.jpg|center|128px]] | Robert H. Goddard | Роберт Годдард | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4,_%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_H._Goddard enwiki] | [[:d:Q182546|Q182546]] |class='wd_p21'| արական | 83 |- class='wd_q47846' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Naoto Kan 20071221.jpg|center|128px]] | Naoto Kan | Наото Кан | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BD,_%D0%9D%D0%B0%D0%BE%D1%82%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Naoto_Kan enwiki] | [[:d:Q47846|Q47846]] |class='wd_p21'| արական | 94 |- class='wd_q57065' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Otto Hahn (Nobel).jpg|center|128px]] | Otto Hahn | Отто Ган | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BD,_%D0%9E%D1%82%D1%82%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Otto_Hahn enwiki] | [[:d:Q57065|Q57065]] |class='wd_p21'| արական | 96 |} {{Wikidata list end}} [[Կատեգորիա:Վիքին սիրում է Գիտություն]] egm7f525j5murz2t9o44rvqy8c7zj5m 0 459590 10806593 10575641 2026-06-30T07:30:11Z ~2026-37613-02 173454 /* */ 10806593 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Rwandan Genocide Murambi skulls.jpg|մինի|Սպանվածների գանգերը|273x273px]] '''Ռուանդացիների ցեղասպանություն''' (ռուանդերեն՝ ''Itsembabwoko ry'u Rwanda ry'1994''), իրականացվել է [[1994]] թ. իշխանության գլուխ եկած ժամանակավոր կառավարության կողմից։ Արդյունքում մոտ 100 օրվա ընթացքում [[Ռուանդա]]յում տարբեր տվյալներով մահացել է 500.000-ից 1.000.000 մարդ։ == Ժամանակագրություն == * 1994 թ-ի հունվարի 10-ին, ՄԱԿ-ում Ռուանդայի հարցերով կազմակերպության գեներալ [[Ռոմեր Դալլեր]]ը և [[Կիգալիի]] թևի հրամանատար գնդապետ Լյուկ Մարշալը տեղեկատվություն ստացան Ռուանդայի կառավարական ու ռազմական շրջանակների հետ կապ ունեցող տեղեկատուից, որ պատրաստվում է նախագահ Խաբիարիմանի և ՄԱԿՌՕԱ-ից մի քանի բելգիական խաղաղապահների սպանությունը, որի նպատակն է ստիպել Բելգիային՝ դադարեցնել իր մասնակցությունը այդ խաղաղապահ գործողությանը, ինչպես նաև տեղեկություն հայտնեց զինամթերքի գաղտնի պահեստների տեղադրության մասին, որոնք նախատեսված են խուտուների գրոհայինների զինման համար։ Այդ գաղտնարանների վրա հարձակման մասին ՄԱԿ-ի գրասենյակին ուղղված հարցմանը ի պատասխան, Դալլերը հրաման ստացավ չխառնվել Ռուանդայի ներքին գործերին և տեղեկատուին հանձնել կառավարությանը։ * 1994 թ-ի [[ապրիլի 6-ի]] երեկոյան, Կիգալիի մոտ [[շարժական զենիթա-հրթիռային համակարգ]]ի կողմից ոչնչացվեց [[ինքնաթիռ]]ը, որում գտնվում էին Ռուանդայի [[նախագահ]] [[Ժյունեվալ Խաբիարիմանա]]ն և [[Բուրունդի]]ի նախագահ [[Սիպրիեն Նտարյամիրա]]ն։ Ինքնաթիռը վերադառնում էր [[Տանզանիա]]յից, որտեղ նախագահները մասնակցում էին միջազգային համաժողովին։ Երկու նախագահներն էլ զոհվեցին։ {{main|Ժյուվենալ Խաբիարիմանի և Սիպրիենա Նտարյամիրի սպանությունը }} * Ապրիլի 7-ի գիշերը Կիգալիի փողոցներում հայտնվում են անցակետեր՝ Ռուանդայի բանակի (The Rwandan Armed Forces, FAR) և ինտերխավմեի հսկիչներով։ Խաբիարիմանիի սպանությունից անմիջապես հետո, նախագահական գվարդիայի անդամները սկսում են սպանել մարդկանց՝ օդանավակայանի շրջանում։ Օդանավակայանում բելգիական խաղաղապահները զինաթափվեցին նախագահական գվարդիայի կողմից, իսկ հետո ազատ արձակվեցին։ Ռուանդական զինվորականները և գրոհայինները ամբողջ քաղաքով մեկ, նախապես կազմված ցանկով սպանում են տուտսիների քաղաքական գործիչներին և հանդուրժողական խուտուներին, ինչպես նաև տուտսիների խաղաղ քաղաքացիներին։ * Վարչապետ Ագաթա Ուվիլինգիյմանան սպանվեց հաջորդ օրը՝ ապրիլի 7-ին։ Այդ օրվա առավոտյան վարչապետի տունը հսկող ՄԱԿ-ի 10 բելգիական և 5 գանայական խաղաղապահները շրջապատվեցին Ռուանդայի նախագահական գվարդիայի զինվորների կողմից։ Կարճատև դիմադրությունից հետո բելգիական զինվորականները ռադիոկապով հրաման ստացան իրենց հրամանատարից՝ ենթարկվել հարձակվողների պահանջին և վայր դնել զենքը։ Տեսնելով, որ իրեն պահպանող խաղաղապահները զինաթափվեցին, վարչապետ Ուվիլինգիյմանան՝ ամուսնու, երեխաների և մի քանի ուղեկցողների հետ, փորձեցին թաքնվել ամերիկյան դեսպանատան տարածքում։ Սակայն զինվորները և իշխող կուսակցության երիտասարդական ջոկատի գրոհայինները, որոնք հայտնի են որպես «ինտերխավմե», գտան և գազանաբար սպանեցին վարչապետին, նրա ամուսնուն և էլի մի քանի հոգու։ Հրաշքով փրկվեցին միայն նրա երեխաները, որոնց թաքցրեց ՄԱԿ-ի աշխատակիցներից մեկը։ * ՄԱԿ-ի հանձնված բելգիական զինվորների ճակատագիրը նույնպես որոշեցին գրոհայինները, որոնց ղեկավարությունը անհրաժեշտ էր համարում չեզոքացնել խաղաղապահ կառույցը, և ընտրեց խաղաղապահ կառույցի անդամների հատուցման Սոմալիում հաջողության հասած միջոցը։ «Ինտերխավմեի» գրոհայինները ի սկզբանե կասկածում էին ՄԱԿ-ի ուժերի բեգիական կազմին՝ տուտսիներին «համակրելու» մեջ։ Դրա հետ մեկտեղ, նախկինում Ռուանդան եղել է Բելգիայի գաղութը, և շատերը դեմ չէին հաշվեհարդար տեսնել նախկին «գաղութարարների» հետ։ Ականատեսների վկայությամբ, կատաղած գրոհայինները սկզբում ամորձահատեցին բոլոր բելգիացիներին, ապա նրանց կտրված սեռական օրգանները մտցնելով նրանց բերանները և դաժան բռնություններից ու ծաղրանքներից հետո՝ սպանեցին<ref>{{Cite web |title=Peacekeeper |url=http://www.peacekeeper.ru/ru/?module=news&action=view&id=3708 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402213158/http://www.peacekeeper.ru/ru/?module=news&action=view&id=3708 |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 2 |accessdate=2014 թ․ հունիսի 6}}</ref>։ Հավանական է, բելգիական խաղաղապահների հրամանատարությունը, հրաման տալով զինաթափվել՝ ղեկավարվում էր այն նկատառումներով, որ ըստ ՄԱԿՌՕԱ-յի մանդատի, խաղաղապահներն ունեին զենք կիրառելու սահմանափակ հնարավորություն՝ միայն անձնական ինքնապաշտպանության նպատակներով. այդ պահին արդեն նախադեպ հանդիսացող ռուանդացիների կողմից խաղաղապահների զինաթափումը (օրինակ, ապրիլի 6-ի ուշ երեկոյան Կիգալիի օդանավակայանում), որն ավարտվել էր անարյուն, ՄԱԿՌՕԱ-յի հրամանատարությանը սխալմամբ համոզել էր, թե զինվորականների կյանքին ոչինչ չի սպառնում։ * Պետական ռադիոն և նրան կցված մասնավոր կայանը, որը հայտնի էր որպես «Հազար բլուրներ» ([[:en:Radio Television Libre des Mille Collines|Radio Television Libre des Mille Collines]]), սրում էին իրավիճակը տուտսիների սպանության կոչերով և կարդում էին «պոտենցիալ վտանգավոր» անձանց ցանկը, տեղում կազմակերպվում էր նրանց հավաքագրման ու սպանության աշխատանքը։ Կազմակերպչական միջոցների օգնությամբ մասսայական սպանությունների կազմակերպման խմբում ներգրավվեցին նաև շարքային քաղաքացիներ, և շատ տուտսիներ սպանվեցին իրենց հարևանների կողմից։ Որպես սպանության գործիք հիմնականում ծառայում էր սառը զենքը, առավել հաճախ՝ [[մաչետե]]ն։ Առավել դաժան տեսարանները տեղի էին ունենում փախստականների ժամանակավոր ապաստարաններում՝ դպրոցներում և եկեղեցիներում։ * Ապրիլի 7-ի գիշերը ռազմական գործողություններ է սկսում ՌՊՃ-ի 600 մարդուց բաղկացած ջոկատը, որը տեղակայված էր Կիգալիի ծայրամասում՝ 1993 թ-ի օգոստոսյան [[1993 թ-ի օգոստոսի 4-ի Առուշյան խաղաղության պայմանագրեր|Առուշյան պայմանագրերի]] համաձայն։ Նույն օրը երկրի հյուսիսում ռազմական գործողություններ են սկսում ՌՊՃ-ի հիմնական ուժերը։ * 8—9 ապրիլի — Բելգիան ու Ֆրանսիան սկսում են իրենց քաղաքացիների դուրս բերման գործողությունները։ * 9 ապրիլի — Կոտորած Կիգալիի հոգեբուժարանում։ Ապրիլի 8-ին շուրջ հազար բելգիական ու ֆրանսիական զինվորներ իրենց վերահսկողության տակ առան Կիգալիի օդանավակայանը։ Այդ զինվորները ՄԱԿ-ի ստորաբաժանումներից չէին, նրանց խնդիրն էր Ռուանդայից հեռացող արտասահմանցիների դուրս բերման ապահովումը։ Նրանց հետ եկան շուրջ 10 լրագրողներ։ Ապրիլի 9-ին նրանք զինվորների հետ հասան Կիգալիի հոգեբուժարան, որտեղ այդ ժամանակ արգելափակված էր եվրոպացիներից բաղկացած անձնակազմը։ Այդ հիվանդանոցում արդեն երեք օր հաշվեհարդարից թաքնվում էին մի քանի հարյուր տուտսի։ Հիվանդանոցի ճանապարհին զինվորներն ու լրագրողները անցան ինտերխավմեի գրոհայինների կողքով, որոնք սպասում էին հիվանդանոցից դուրս։ Զինվորների ժամանումից հետո տուտսիները դուրս եկան հիվանդանոցից։ Նրանք հաղորդեցին, որ շրջապատված են ինտերխավմեի գրոհայինների կողմից, որոնք արդեն սպանել են իրենցից մի քանիսին։ Երբ տուտսիները հասկացան, որ զինվորները չեն պատրաստվում իրենց փրկել, նրանք դիմեցին լրագրողներին՝ աղաչելով օգնել իրենց։ Բայց լրագրողները ոչինչ չէին կարող անել։ Եվրոպացիները զինվորների ուղեկցությամբ լքեցին հիվանդանոցը, և միանգամից այնտեղ ներխուժեցին ինտերխավմեի գրոհայինները։ Նրանք սպանեցին այնտեղ գտնվող մի քանի հարյուր տուտսիներին։ * 11 ապրիլի — Կարմիր Խաչի Միջազգային Կազմակերպությունը հաղորդում է, որ արդեն զոհվել են տասնյակ հազարավոր ռուանդացիներ։ * 11 ապրիլի — 2000 տուտսիների սպանությունը Դոն Բոսկի (Կիգալի) տեխնիկական ծառայողների Դպրոցում՝ բելգիական խաղաղապահների դուրս բերումից հետո։ {{main|Դոն Բոսկոյի կոտորածը}} * 14 ապրիլի — Բելգիան ավարտում է իր զորքերի դուրս բերումը Ռուանդայից։ * 15 ապրիլի — Կիբունգոյում, Սուրբ Հովսեփի կենտրոնում, 2800 տուտսիներ հարձակման ենթարկվեցին Ռուանդայի բանակի զինվորների և ինտերախավմեի գրոհայինների կողմից և ռմբակոծվեցին նռնակներով։ * 18 ապրիլի — Կիբուեի նահանգապետի հրամանով 15 հազար տուտսիներ հավաքվեցին Կիբու քաղաքի «Գատվարո» մարզադաշտում և սպանվեցին ինտերախավմեի անդամների կողմից։ 2000 մարդ սպանվեց ինտերախավմեի անդամների ձեռքերով Չյանգուգուի նահանգի Մաբիրիզեյի հռոմի-կաթոլիկ եկեղեցում։ Ապրիլի 18-20-ին 4300 մարդ սպանվեց Սուրբ Հովհաննեսի ընդունարանում։ * 19 ապրիլի — «Ռուանդյի ժամանակավոր կառավարության» ղեկավար Թեոդոր Սինդիկուբվաբոն ռադիոյով անձամբ «դաշնակիցների» սպանության կոչ է անում Բուտարեում, վերջին նահանգում, ուր դեռ բռնության ալիքը չէր հասել։ Հենց նույն գիշերը Բուտարե է ժամանում նախագահական գվարդիան և սկսում տուտսիների մահապատիժը, մարդկանց հրելով նախապես փորված վառվող անվադողերով լեցուն խրամատները։ Զոհվում են հազարավոր մարդիկ։ * 21 ապրիլի — [[Կարմիր խաչ|Կարմիր Խաչի միջազգային կազմակերպություն]]ը հաղորդում է քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հնարավոր հարյուր հազարավոր մահապատիժների մասին։ Նույն օրը ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը միաձայն որոշում է ՄԱԿՌՀԿ-ի կազմը կրճատել մինչև 270 մարդ՝ Գանայի մեկ մոտոհրաձգային վաշտ։ * 22 ապրիլի — 5000-ից մինչև 7000 տուտսիների կոտորածը Սովույի տաճարում։ Այդ բենեդիկտյան տաճարի միանձնուհիները խուտուի գրոհայիններին հանձնեցին հազարավոր մարդկանց, որոնք ապաստան էին գտել կոտորածից։ Այդ մի քանի հազար մարդկանցից շուրջ 600-ը ողջակիզվեցին բարաքում, ընդ որում, որոշ տվյալների համաձայն՝ միանձնուհիները իրենք էին [[բենզին]] մատակարարում գրոհայիններին<ref>{{Cite web |title=Բելգիայի դատարանը կաթոլիկ միանձնուհիներին մեղավոր ճանաչեց Ռուանդայի ցեղասպանության մեջ |url=http://lenta.ru/world/2001/06/08/rwanda/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402183526/http://lenta.ru/world/2001/06/08/rwanda/ |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 2 |accessdate=2014 թ․ հունիսի 6}}</ref>։ * 3 մայիսի — ընդունվում է ԱՄՆ-ի նախագահի № 25 (PDD 25) բանաձևը, որը սահմանափակում է ամերիկյան զինված ուժերի մասնակցությունը ՄԱԿ-ի խաղաղության վերահաստատման գործողություններին. կա կարծիք, որ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]] չխառնվեցին հակամարտությանը, վախենալով [[Սոմալի]]ի 1993 թ-ի [[Ճակատամարտ Մոգադիշոյում (1993)|հոկտեմբերի 3-5-ի դեպքերի]] կրկնությունից։ * 13 մայիսի — ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար [[Բուտրոս Բուտրոս-Ղալի]]ն խոսում է երկու միլիոն տեղահանվածների և շրջանում հումանիտար աղետի մասին, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Ռուանդայի օգնություն առաքելության վերաձևավորման (ՄԱԿՌՕԱ) մասին։ Նույն օրը ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը պատրաստվում է քվեարկել ՄԱԿՌՕԱ-յի թվաքանակի վերականգնամն համար, սակայն, ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ [[Մադլեն Օլբրայտ]]ը, հետաձգում է քվեարկությունը 4 օրով։ * 17 մայիսի — ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը 918-րդ բանաձևով [[էմբարգո]] է սահմանում Ռուանդա զենքի ներկրման վրա և քվեարկում է ՄԱԿՌՕԱ-ի ուժերի թվաքանակի վերականգնման օգտին՝ մինչև 5500 մարդ, բայց, ֆինանսավորման հարցերում անհամաձայնության պատճառով, ՄԱԿՌՕԱ II կոչված առաքելությունը, հուլիսի սկզբին դեռևս չէր գործում։ * 19 մայիսի - ՄԱԿ-ը խնդրում է ԱՄՆ-ից 50 զրահամեքենա՝ Ռուանդայում ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի համար, բայց սկսվում են անհամաձայնություններ գնի հետ կապված։ * 31 մայիսի - ՌՊՃ-ն վերահսկում է երկրի տարածքի մեծ մասը և ամրանում է Կիգալիի ծայրամասերում, այդ թվում գրավում է օդանավակայանը։ * 22 հունիսի - ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը, ընդունելով, որ երկրորդ խաղաղապահ առաքելության կազմակերպումը ձախողվել է, կոչ է անում իր անդամներին՝ կազմակերպել միջազգային գործողություն՝ Ռուանդայում խաղաղության վերականգնման նպատակով՝ ազգային հրամանատարության ներքո. այսպես սկիզբ է դրվում ֆրանսիական ռազմական ուժերի «Փիրուզ» գործողությանը։ Գործողությունը տևեց մինչև 1994 թ-ի օգոստոսի 21-ը, նրա նպատակն էր Հոմա - Ժիկոնգորո - Չյանգուգու եռանկունու տարածքում ստեղծել ապառազմականացված անվտանգության գոտի և իրականացնել հումանիտար օգնություն։ * 4 հուլիսի — Ռուանդայի Հայրենասիրական Ճակատի ջոկատները մտան մայրաքաղաք։ Հուլիսի 5-ին նրանք գրավեցին Բուտարեն, հուլիսի 14-ին՝ Ռուխենգերին, հուլիսի 17-ին՝ Գիսենին և հուլիսի 18-ին ՌՀՃ-ն արդեն վերահսկում էր երկրի մեծ մասը։ 2 միլիոն խուտուներ, վախենալով ցեղասպանության հատուցումից (զինված ջոկատներում կար 30 հազար մարդ), իսկ մեծ մասը՝ տուտսիների կողմից պատասխան ցեղասպանությունից՝ լքեցին երկիրը։ == Անդրադարձ == * Ֆիլմ՝ «[[Գնդակահարելով շներին]]» * Ֆիլմ՝ «[[Ռունադա հոթելը]]» == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններ]] [[Կատեգորիա:Ռազմական հանցագործություններ]] [[Կատեգորիա:Ռուանդական ցեղասպանություն]] [[Կատեգորիա:Ցեղասպանություն]] mbevmq9e2y6wbqss8yikfmg2soasdiu 0 463484 10806486 8963640 2026-06-29T22:41:03Z Խմբագրող 136173 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806486 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ռազմական կառույց}} '''Հալեպի բերդ''' ({{lang-ar|قلعة حلب}}), միջնադարյան ամրոց [[Սիրիա]]յում։ Համարվում է աշխարհի ամենահին և ամենամեծ բերդերից մեկը։ Բլուրը բնակեցվել է մ.թ.ա. 3–րդ հազարամյակում։ Բնակավայրը հետագայում գրավվել է շատ կայսրությունների կողմից, ինչպես՝ [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական կայսրության]], [[Մամլուքյան սուլթանություն|Մամլուքյան]] և [[Այուբյան սուլթանություն]]ների կողմից։ Ներկայումս կանգուն են մնացել այուբյան ճարտարապետության շինությունները։ [[2000]] թվականին Աղա խանի մշակութային հաստատությունը և հնագույն խմբակը պահպանելու համար կատարվեցին համապատասխան գործողություններ։ Բերդը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ [[1986]] թվականից ընդգրկված է [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ]]–ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ [[Կատեգորիա:Սիրիայի ամրոցներ]] [[Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սիրիայում]] [[Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] {{Անավարտ}} ed8lpc3y2gora6n408qflt23d1wp3k2 10806487 10806486 2026-06-29T22:41:37Z Խմբագրող 136173 10806487 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ռազմական կառույց}} '''Հալեպի բերդ''' ({{lang-ar|قلعة حلب}}), միջնադարյան ամրոց [[Սիրիա]]յում։ Համարվում է աշխարհի ամենահին և ամենամեծ բերդերից մեկը։ Բլուրը բնակեցվել է մ.թ.ա. 3–րդ հազարամյակում։ Բնակավայրը հետագայում գրավվել է շատ կայսրությունների կողմից, ինչպես՝ [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական կայսրության]], [[Այյուբյան սուլթանություն|Այյուբյան]] և [[Մամլուքյան սուլթանություն|Մամլուքյան]] կողմից։ Ներկայումս կանգուն են մնացել այուբյան ճարտարապետության շինությունները։ [[2000]] թվականին Աղա խանի մշակութային հաստատությունը և հնագույն խմբակը պահպանելու համար կատարվեցին համապատասխան գործողություններ։ Բերդը գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ [[1986]] թվականից ընդգրկված է [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ]]–ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ [[Կատեգորիա:Սիրիայի ամրոցներ]] [[Կատեգորիա:Համաշխարհային ժառանգություն Սիրիայում]] [[Կատեգորիա:Ամրոցներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] {{Անավարտ}} bf3di7hzvoxa8424pvcb5dj1mp48h5c 0 476263 10806425 10743811 2026-06-29T18:15:58Z Սահակ 24 /* Սիրելիներ */ 10806425 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դիցաբանական կերպար | բնօրինակ անուն = Ἠώς | հյանքի ժամանակաշրջան = Անմահ | հատկանիշներ = Արշալույսի աստվածուհի | այլ մշակույթներում = [[Ավրորա (դիցաբանություն)|Ավրորա]] | վայր = Երկինք | եղբայր = [[Հելիոս]] | քույր = [[Սելենե]] }} {{Հունական դիցաբանություն (Տիտաններ)}} '''Էոս''' ({{lang-grc|Ἕως, Ἠώς}}, միկոներեն A-wo-i-jo), հունական դիցաբանության մեջ լուսաբացի տիտանուհի-աստվածուհի, տիտան [[Հիպերիոն]]ի և տիտանուհի [[Թեյա|Թեա]]յի դուստրն է, արև-[[Հելիոս]]ի և լուսին [[Սելենե]]ի քույրը (այլ տարբերակներում նա համարվում էր [[Հելիոս]]ի դուստրը, նրա մայրը համարվում էր երբեմն էլ [[Նիկտա]]ն)։ Նրան կոչում էին ''Պալանտիադա''։ Աստրեոսը նրա ամուսին էր, ումից ծնել էր զավակներ՝ '''Անեմներ''' Anemoi (քամիներ) և '''Աստրեր''' (աստղեր)։ {{quote|Գնալով մոտենում է առավոտը։ Լուսին աստվածուհին արդեն վաղուց է իջել երկնակամարից։ Հազիվ նկատելի լուսավորվեց արևելքը։ Ապա արևելքում վառ պայծառ դարձավ արշալույսի նախակարապետը՝ լուսաստղ '''Էոսփորոսը'''։ Թեթև քամի փչեց։ Գնալով բոսորանում է արևելքը։ Եվ ահա, վարդամատն Արշալույս-Էոս դիցուհին բաց արեց դարպասները, որոնց միջից ուր որ է դուրս կգա ճաճանչափայլ Արև-[[Հելիոս]] աստվածը։ }} Էոսը հայտնվում էր վաղ առավոտյան, դուրս գալով օվկիանոսից, և կառքի վրա՝ կազմված գեղեցիկ ձիերով, բարձրանում էր դեպի երկինքը։ Պոետները, սկսելով Հոմերոսից, նկարագրելով Էոսին և նրա գեղեցկության փառքը, անվանում էին այն "վարդափայլ", "նրբագանգուր", "ոսկեգահակիր", "հագած զաֆրան պեպլոս" և այլն։ Նրա մակդիրները ունեն հետևյալ բացատրություն՝ "Մինչև արևածագը երկնքում, հայտնվում են ճառագող կենտրոնում վարդագույն շերտերը, որոնք հիշեցնում էին փռված ձեռքերի մատները"։ {{quote|Կարմրավառ զգեստներով, իր վարդագույն թևերներով Արշալույս աստվածուհին ճախրում է դեպի լուսավորող երկինքը, որ ողողված է վարդագույն լույսով։ Իր ոսկեղեն սափորից գետին է հեղում աստվածուհին այգացողը, որի կաթիլները կանաչի ու ծաղիկների վրա փայլփլում են ադամանդների պես։ Երկրի վրա ամենայն ինչ ախորժելի հոտ է արձակում, բուրմունք է ծխում ամենուրեք։}} Վարդագույն մատներով աստվածուհին, ինչպես նրան կոչում էր Հոմերոսը, բարձրանում էր առավոտյան իր անկողնուց, դուռս էր գալիս իր կառքով լծած աստվածային ձիերով՝ '''Լամպոս''' և '''Փաետոն''' ծովի խորքից և լուսավորում էր տիեզերքը։ Դեռևս Հոմերոսն էր անվանում [[Ավրորա]]յին օրվա աստվածուհի և նույնացնում էր (մասնավորապես տրագիկների մոտ) [[Հեմերա]]յի (օրվա) հետ։ == Անվանում == Էոս անվանումը ծագում է նախահնդեվրոպական ''*h2aus-os''-(լատինական ''*Ausṓs'') արմատից։ Որը նաև արտացոլվել է նախա-գերմանյան ''*Austrō'', Հին գերմանական Ôstara և Հին Անգլերենի ''Ēostre/Ēastre'' բառերում։ Հռոմեական դիցաբանության մեջ, Էոսը համապատասխանում էր [[Ավրորա]]յին, բալտական դիցաբանության մեջ – '''Աուշրային''' (ausra), հնդարիական դիցաբանության՝ '''Ուշասին'''։ == Ծագում == Էոսը տիտան [[Հիպերիոն]]ի և տիտանուհի [[Թեյա|Թեա]]յի դուստրն է, արև-[[Հելիոս]]ի և լուսին [[Սելենե]]ի քույրը, "ով լուսաւորում է այն ամենը, ինչ երկրի վրա է, և անմահ աստվածներին, ովքեր ապրում էին լայն երկնքում"։ Հեսիոդը իր Թեոգոնիայում (371-374)։ Տիտանների սերունդը նախորդել են [[Օլիմպոս]]ի բոլոր ծանոթ աստվածություններին, որոնք ժամանակի ընթացքում դուրս էին մղել վերջիններին (տիտաններին)։ == Սիրելիներ == Ըստ բազմաթիվ առասպելների, Էոսը կրքոտ սրտի տեր դիցուհի էր և հեշտությամբ տարվում էր ամեն մի գեղեցիկ մահկանացու երիտասարդներով։ Այս փաստը բացատրվում էր նրանով, որ Էոսը բազմիցս համատեղ անկողին է կիսել [[Արես]]ի հետ, և [[Աֆրոդիտե]]ն, որը վերջինի սիրուհին էր, ոգեշնչված վրեժխնդրությամբ Էոսի նկատմամբ, հավերժական անխնա կիրք էր ներշնչել նրան երիտասարդ մահկանացուների հանդեպ։ Դրանով է բացատրվում առավոտյան [[էրեկցիա]]ն տղամարդկանց մոտ և լուսաբացի բոսորագույն գույնը, ինչը ինրև ամաչկոտության վկայություն է անցկացված գիշերվա համար։ Մահկանացուներից, ով վայելել է նրա սերը, բանաստեղծները նշում են Կելիտային և Տեփոնին։ Նաև կա հիշատակում Կեփալոսի մասին, Պրոկրիսի ամուսնու։ Եթե Էոսի սիրո օբյեկտը չէր ենթարկվում նրան իր կամոկ, ապա նա գողանում էր նրան։ Այսպիսով նա գողացել էր Կելիտային, Կեփալոսին, հնարավոր է [[Հանիմեդ]]ին։ [[Օրիոն]] նրա սիրեկան էր, իսկ Տեփոնը ամուսինն էր։ Տարված նրա վառ գեղեցկությամբ, Էոսը աղաչում է [[Զևս]]ին պարգևել նրան անմահություն, մոռանալով ավելացնել խնդրանք, որ պահպանի նաև նրա հավերժական երիտասարդությունը։ Երբ, ապրելով երկար ու երջանիկ կյանք, Տիփոնը (կամ Տիտոն), ով մարմնավորում է ցերեկվա լույսը, ծերանում է, Էոսը կողպում է նրան մի սենյակում, որտեղից երբեմն լսվում է նրա զառամյալ ձայնը։ Ըստ ավելի ուշ լեգենդի, Էոսը կարեկցանքից ելնելով փոխակերպում է նրան ծղրիդի։ [[Պատկեր:Aurora Taking Leave of Tithonus.jpg|thumb|Տիփոն/Տիտոն և Էոս]] Այս ամուսնությունից Էոսը երկու որդի է ունենում՝ '''Էմափիոն''' և '''[[Մեմնոն (դիցաբանություն)|Մեմնոն]]'''՝ Եթովպիայի ապագա թագավոր, ով ստիպված պայքարի մեջ կմտներ Տրոյայում և կզոհվեր [[Աքիլլես]]ի հետ մարտում։ Էոսը սիրելի որդու մարմինը տեղափոխում է Եթովպիա, որտեղ, ըստ հնագույն հույն բանաստեղծների ներկայացմանը, [[Հելիոս]]ի պալատներն էին, և հավիտյան սգում է նա որդու մահը, թափելով առատ արցունքներ՝ առավոտյան շաղեր։ Մեմնոսի մահից հետո Էոսը աղաչում է Զևսին որդու քույրերին դարձնել Մեմնոիդ (Memnonid) թռչուններ։ :Նրան նվիրված է LXXVIII Օռփիական օրհներգը։ Գլխավոր կերպար է Էսքիլոսի (Aeschylus) "Հոգիների կշռում" (fr.329 RADT) ողբերգության մեջ։ {{quote|Մի անգամ սիրունատես Կեփալոսին նկատեց արշալույսի բոսորամատն Էոսը, հափշտակեց նրան ու Աթենքից հեռու տարավ, դեպի երկիր ամենահեռավոր ծայրամասը։ Իսկ Կեփալոսը միայն Պրոկրիսին էր սիրում, միայն նրա մասին էր մտածում։ Պրոկրիսի անունը չէր իջնում նրա շուրթերից։ Անհունորեն կարոտում էր կնոջը և Էոս դիցուհուն աղերսում թողնել իրեն, որ կրկին Աթենք գնա։ Զայրացավ Էոսը և այսպես ասաց կեփալոսին. - Լա՛վ, ե՛տ գնա Պրոկրիսի մոտ, այլևս մի՛ տրտնջա ճակատագրիցդ, կգա ժամանակ և դու կզղջաս, որ Պրոկրիսը քո կինն է, կզծջաս մինչև իսկ նրան ճանաչած լինելուդ համար։ Օ՛, ես կանխատեսում եմ, որ այդպես էլ կլինի։ Էոսն ազատ արձակես Կեփալոսին։ Հրաժեշտ տալով՝ նա համոզեց նրան փորձել կնոջ հավատարմությունը։ Աստվածուհին փոխեց Կեփալոսի արտաքինը և նա, առանց ճանաչվելու, վերադարձավ Աթենք։}} <center>''' Շարադրված է ըստ Օվիդիոսի Կերպարանափոխություններ պոեմի։ ''' </center> == Էտրուստական մեկնաբանումներ == Էտրուսկաների մոտ լուսաբացի դիցուհին համարում էր [[Թեսան]]։ Նրան պատկերացնում էին մի երիտասարդ սիրեկանի հետ (հայտնի էր արդեն իսկ հինգերորդ դարում)։ Հավանաբար նրանք ոգևորվել էին ներմուծված հունական նկարազարդ – ծաղկամանններից։ Թեև էտրուսկները նախընտրել են ներկայացնել աստվածուհուն, որպես դաստիարակված (Kourotrophos), այլ ոչ թե երիտասարդներ հափշտակող, վաղ անտիկ քանդակագործական ակրոտերիումներում Էտրուսկական Ցերեից, որը այժմ գտնվում է [[Բեռլին]]ում, աստվածուհին պատկերված էր արխայիկ վազքի դիրքում, հարմարեցված հույներից, և մի տղա գիրկում, որը սովորաբար Էոսն և [[Կեփալոս]]ն էին։ Էտրուսկական հայելու վրա [[Թեսան]] պատկերված է մի երիտասարդի հետ, ով ներկայագված էր որպես [[Տինթու]]։ == Հռոմեական մեկնաբանումներ == Էոսի հռոմեական համարժեք դիցուհին [[Ավրորա]]ն էր։ Լուսաբացը հետագայում կապվածություն հաստատեց հռոմեական '''Մատուտա''' Matuta պաշտամունքի հետ, ավելի ուշ հայտնի դարձավ որպես '''Մայր Մատուտա'''։ Նա նաև ասոցիացվում էր ծովային նավահանգիստների և նավահանգիստների հետ, և ուներ մի տաճար Եզների Ֆորումում (Forum Boarium)։ Հունիսի 11, '''Մատրալիա''' (Matralia) նշվում էր այդ տաճարի մեջ ի պատիվ Մայր Մատուտայի (Matuta)։ Այս փառատոնը միայն կանանց համար էր նախատեսված իրենց առաջին ամուսնության կապակցությամբ։ == Մականուններ (էպիտետներ) == {| border="1" |style="background:#FF69B4"|Հունարեն անվանումը |style="background:#FF69B4"|Հռոմերեն անվանումը |style="background:#FF69B4"|Նշանակությունը |- |Ηριγενεια | Erigenea | Վաղ ծնունդ (êri-, genos) |- | Ορθρια |Orthria | Առավոտյան-Մթնշաղ (orthros) |- | Ἡμερα | Hemera | Օր (hêmera) |- |Τιτω |Tito | Օր (titô) |- | Αυως | Auos | Լուսաբաց (դորիկան մեկնաբանությամբ) |- | Αως | Aos | Լուսաբաց (էոլական մեկնաբանությամբ) |- | Ροδοδακτυλος | Rhododactylus |Վարդամատ (rhodos, daktylos) |- | Ροδοπαχυς | Rhodopachus | Վարդով/վարդերով զինված (rhodos, pakhus) |- | Χρυσοπαχς | Chrysopachus |Ոսկով/ոսկե զինված (khrysos, pakhus) |- | Φαεσφορος | Phaesphorus | Լույս բերող (phaethô, phoros) |- | Κροκοπεπλος | Crocopeplos | Զաֆրան հագած (krokos, peplos) |} == Էոսը մշակույթում == === Աստղագիտության մեջ === Ի պատիվ Էոսին անվանվել է աստերոիդ (221) Էոս՝ հայտնաբերված 1882 թ։ === Պատկերասրահ === <gallery perrow="4" widths="160px" heights="160px"> 1671 Gérard de Lairesse - Apollo and Aurora.jpg|Էոս և [[Ապոլլոն]] Aurora and Tithonus by Francesco De Mura.jpg|Էոս՝ հունական աստվածուհի Guido Reni - L'Aurora di Guido Reni nelle arti decorative.jpg|Գվիդո Ռենի "[[Ավրորա]]" Francois Boucher lever du soleil wallace collection.jpg|Ֆրանսուա Բուշե "Էոս" William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Dawn (1881).jpg|Արշալույս </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.theoi.com/Titan/Eos.html Էոս - Greek Goddess of the Dawn (Roman Aurora)] * [https://maicar.com/GML/Eos.html Eos - Greek Mythology Link] {{Հին հունական դիցաբանություն}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Աստվածներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հին հունական աստվածներ]] [[Կատեգորիա:Տիտաններ և տիտանուհիներ]] ll2hiepvrfc9hmi3r66xuv5w1zvzysy 0 489482 10806648 10127260 2026-06-30T09:35:26Z Kareyac 13198 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Տավուշի մարզի լեռնաշղթաներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Իջևանի լեռնաշղթա]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806648 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Լեռնաշղթա | լայնք = 40.8788 | երկայնք = 45.1485 | երկիր2 = Հայաստան }} '''Իջևանի լեռներ''', ''Իջևանի լեռնաշղթա, Կայենի լեռնաշղթա'', լեռնաբազուկ [[Հայաստան]]ի [[Տավուշի մարզ]]ում, [[Գուգարաց լեռներ]]ի հարավ-արևելյան մասում։ Սկսվում են [[Հաղարծին (գետ)|Հաղարծին]] գետի ակունքներից և ձգվում համարյա զուգահեռականի ուղղությամբ մինչև [[Աղստև]] գետը՝ Իջևան քաղաքի մոտ, երկարությունը՝ 32 կմ։ Ամենաբարձր կետը՝ [[Հովք (լեռ)|Հովք]] լեռ (2507 մ)։ Տեկտոնական խախտումներով բարդացած հորստաձև բարձրացում է՝ կազմված էոցենի, կավճի և յուրայի ապարներից։ Կատարային մասը հարթ է, լեռնագագաթները սեղանաձև են, լանջերը՝ զառիթափ ու մասնատված։ Տիրապետում են ֆիզիկական ու քիմիական հողմնահարումները։ Առկա են կարստային երևույթներ։ Լանջերը մինչև 2000 մ անտառապատ են, ավելի բարձր՝ լեռնատափաստանային և լեռնամարգագետնային բուսածածկույթ է<ref>{{Գիրք:ՀՀՖՕՀՏԲ|49}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=221|ստուգված=1}} [[Կատեգորիա:Իջևանի լեռնաշղթա]] lzet3jhvn48k77jz9khbm8vgrlv4i4p 0 516521 10806492 10496038 2026-06-29T23:19:32Z Սահակ 24 10806492 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Բնակավայր և մունիցիպալիտետ | հայերեն անվանում = Ալգար | բնօրինակ անվանում = Algar | զինանշան = Escudo de Algar.svg | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Algar-P1060335.JPG | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 36 | lat_min = 39 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 39 | lon_sec = 0 | lon_dir = W | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Իսպանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = Ինքնավար համայնք | երկրամաս = Անդալուսիա | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = Նահանգ | շրջան = Կադիս | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = Շրջան (վարչական միավոր){{!}}Շրջան | համայնք = Սյերա Դե Կադիս | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Ժոզե Մ․ Լոսանո Վենեգաս | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = | լեզու = | բնակչություն = 1538 | մարդահամարի թվական = [[2010]] | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = քրիստոնեություն | տեղաբնականուն = | ժամային գոտի = +1 | DST = կա | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = 11639 | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = Algar }} '''Ալգար''' ({{lang-es|Algar}}) [[մունիցիպալիտետ]] և [[քաղաք]] [[Իսպանիա]]յի հարավում՝ Անդալուսիայի մաս հանդիսացող Կադիսի պրովինցիայում<ref>[http://hy.db-city.com/%D4%BB%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1--%D4%B1%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%AB%D5%A1--Cadiz--Algar Ալգարի մասին տվյալներ]</ref>։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է [[Սիեռեա դե Կադիս]] շրջանում։ Զբաղեցնում է 27 կմ² տարածք, իսկ բնակչության թիվը [[2010]] թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն եղել է 1538 մարդ։ [[Պատկեր:Damhirsch 3.jpg|մինի|''Ալգարի տարածքում հանդիպող կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչներ'']] == Ժողովրդագրություն == {{Historical populations | align = center | 1999| 1803 | 2000| 1778 | 2001| 1755 | 2002| 1714 | 2003| 1640 | 2004| 1643 | 2005| 1644 | source = [https://web.archive.org/web/20060803065835/http://i1.dipalme.org/Servicios/Municipios/pueblos.nsf/arboleas.html INE (Spain)] }} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://algar.es Պաշտոնական կայք] * [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm11003.htm Algar] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Անդալուսիայի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Իսպանիայի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Կադիս պրովինցիայի բնակավայրեր]] q4x9rjzlponlw7c43mpppth6psh4sws 0 527674 10806469 9163871 2026-06-29T21:09:59Z ~2026-37360-60 173437 10806469 wikitext text/x-wiki '''Դիզյունկտիվ նորմալ ձև''' ('''ԴՆՁ''') բուլյան տրամաբանթյան մեջ, նորմալ ձև, որում [[բուլյան բանաձև]]ը ունի լիթերալների [[կոնյունկցիա]]յի [[դիզյունկցիա]]յի տեսք։ Ցանկացած բուլյան բանաձև կարող է արտահայտվել դիզյունկտիվ նորմալ ձևով։ Դրա համար կարելի է օգտագործել երկակի ժխտման օրենքը, [[Դե Մորգանի բանաձևեր|Դե Մորգանի օրենքը]], տարածման օրենքը։ Դիզյունկտիվ նորմալ ձևը հարմար է թեորեմի ավտոմատ ապացուցման համար։ == Օրինակներ == Բանաձևերը '''ԴՆՁ-ում'''։ :<math>A \lor B</math> :<math>(A \land B) \lor \neg A</math> :<math>(A \land B \land \neg C) \lor (\neg D \land E \land F) \lor (C \land D) \lor B</math> Բանաձևերը '''ոչ ԴՆՁ-ում'''։ :<math>\neg(A \lor B)</math> :<math>A \lor (B \land (C \lor D))</math> == ԴՆՁ-ի կառուցումը == === ԴՆՁ-ի կառուցման ալգորիթմը === 1) Ազատվել բոլոր տրամաբանական գործողություններից, որ պարունակում է բանաձևը, փոխարինել դրան հիմնականներով՝ կոնյունկցիա, դիզյունկցիա, ժխտում; Դա կարելի է կատարել՝ օգտագործելով հավասարազոր բանաձևեր. :<math>A \rightarrow B = \neg A \vee B</math> :<math>A \leftrightarrow B = (A \wedge B) \vee (\neg A \wedge \neg B)</math> 2) Ամբողջ արտահայտությանը վերաբերող ժխտման նշանը փոխարինել այն ժխտման նշաններով, որոնք վերաբերում են հիմնական բանաձևերի առանձին փոփոխական արտահայտություններին. :<math>\neg (A \vee B) = \neg A \wedge \neg B</math> :<math>\neg (A \wedge B) = \neg A \vee \neg B</math> 3) Ազատվել երկակի ժխտման նշաններից։ 4) Կոնյուկցիայի և դիզյունկցիայի օպերացիաների ժամանակ, եթե անհրաժեշտ է, օգտագործել տարածման հատկություններ։ === ԴՆՁ-ի կառուցման օրինակ === ԴՆՁ դարձնենք հետևյալ բանաձևը։<math>F = ((X \rightarrow Y) \downarrow \neg (Y \rightarrow Z))</math> Արտահայտենք տրամաբանական օպերացիաները → և ↓ ։<math>\vee \wedge \neg</math> միջոցով. :<math>F = ((\neg X \vee Y) \downarrow \neg(\neg Y \vee Z)) = \neg ((\neg X \vee Y) \vee \neg (\neg Y \vee Z))</math> Ստացված բանաձևում փոխարինենք ժխտումը փոփոխականներով և կրճատենք երկակի ժխտումները. :<math>F = \neg ((\neg X \vee Y) \vee \neg (\neg Y \vee Z)) = (\neg \neg X \wedge \neg Y) \wedge (\neg Y \vee Z) = (X \wedge \neg Y) \wedge (Y \vee\neg Z)</math> Օգտագործելով տարածման կանոնը՝ ստանում ենք. :<math>F = (X \wedge \neg Y \wedge \neg Y) \vee (X \wedge \neg Y \wedge Z)</math> Օգտագործելով կոնյուկցիայի իդեմպոտենտությունը՝ ստանում ենք ԴՆՁ-ն. :<math>F = (X \wedge \neg Y ) \vee (X \wedge \neg Y \wedge Z)</math> == ''k''-դիզյունկտիվ նորմալ ձև == ''k''-դիզյունկտիվ նորմալ ձև անվանում են դիզյունկտիվ նորմալ ձևը, որում յուրաքանչյուր կոնյունկցիա պարունակում է հավասարապես ''k'' լիթերալ։ Օրինակ, հետևյալ բանաձևը գրված է 2-ԴՆՁ-ում. : <math>(A \land B) \lor (\neg B \land C) \lor (B \land \neg C)</math> == Անցում ԴՆՁ-ից ԿԴՆՁ == Եթե որևէ պարզ կոնյունկցիայում չի բավարարում փոփոխականը, օրինակ Z-ը, ապա այնտեղ տեղադրում ենք հետևյալ արտահայտությունը :<math>Z \vee \neg Z = 1</math>, որից հետո բացում ենք փակագծերը (այդ դեպքում կրկնվող դիզյունկտիվ գումարելիները չենք գրում, որովհետև <math>Z \vee Z = Z</math> իդեմպոտենտության օրենքի համաձայն)։ Օրինակ. :<math>X \vee \neg Y \neg Z = X(Y \vee \neg Y)(Z \vee \neg Z) \vee (X \vee \neg X)\neg Y \neg Z =</math> :<math> XYZ \vee X \neg YZ \vee XY \neg Z \vee X \neg Y \neg Z \vee X \neg Y \neg Z \vee \neg X \neg Y \neg Z = </math> :<math> = XYZ \vee X \neg YZ \vee XY \neg Z \vee X \neg Y \neg Z \vee \neg X \neg Y \neg Z</math> Այսպիսով, ԴՆՁ-ից ստացանք ԿԴՆՁ (կատարյալ դիզյունկտիվ նորմալ ձև) == ԴՆՁ-ն բնութագրող ֆորմալ քերականություն == Հետևյալ ֆորմալ քերականությունը բնութագրում է ԴՆՁ-ին վերաբերող բոլոր բանաձևերը. : <ԴՆՁ> → <կոնյունկտ> : <ԴՆՁ> → <ԴՆՁ> ∨ <կոնյունկտ> : <կոնյունկտ> → <լիթերալ&gt; : <կոնյունկտ> → (<կոնյունկտ> ∧ <լիթերալ>) : <լիթերալ> → <թերմ> : <լիթերալ> → ¬<թերմ>, որտեղ <թերմը> նշանակում է կամայական բուլյան փոփոխական։ == Տես նաև == * [[Կոնյունկտիվ նորմալ ձև]] * [[Կատարյալ դիզյունկտիվ նորմալ ձև]] * [[Կատարյալ կոնյունկտիվ նորմալ ձև]] * [[Կոնյունկտիվ միանդամ]] * [[Դիզյունկտիվ միանդամ]] == Գրականություն == * Ю.И. Галушкина, А.Н. Марьямов։ Конспект лекций по дискретной математике - 2-е изд., испр. - М.։ Айрис-пресс, 2008. - 176 с. - (Высшее образование) == Արտաքին հղումներ == * [http://en.wikipedia.org/wiki/Disjunctive_normal_form Disjunctive Normal Form] * [http://all4study.ru/matematika/dizyunktivnaya-i-konyunktivnaya-normalnye-formy-razlozhenie-funkcii-po-komponentam.html Դիզյունկտիվ և կոնյունկտիվ նորմալ ձևեր] * [http://www.intuit.ru/studies/courses/1084/192/lecture/5005?page=2 ԴՆՁ-ի և ԿՆՁ-ի սահմանումներ] [[Կատեգորիա:Բուլյան հանրահաշիվ]] nrn1quuh3wsk6p4z08uew8uavg6iimj 0 527892 10806515 9983011 2026-06-30T00:37:46Z Luckie Luke 53957 10806515 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | երկիր = {{դրոշավորում|ԽՍՀՄ}}<br>{{Դրոշ|Հայկական ԽՍՀ}}[[Հայկական ԽՍՀ]] | թվական = [[1979]] | ռեժիսոր = Ս. Պետրոսյան<br>Վ. Մելքոնյան | սցենարիստ = [[Էդուարդ Ակոպով]] (Լ.Յանկովի մասնակցությամբ) | կինոընկերություն = «[[Հայֆիլմ]]» («[[Մոսֆիլմ]]» կ/ս «Դեբյուտ» ս/մ հետ համատեղ) | տևողություն = 10 րոպե }} '''Օ՜, Գևորգ''', [[1979]] թվականին «[[Հայֆիլմ]]» («Մոսֆիլմ» կ/ս «Դեբյուտ» ս/մ հետ համատեղ) կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ == Սյուժե == Ֆիլմը սիրային հարաբերությունների մեջ խճճված մի կնամոլի մասին է<ref>{{Cite web |title=Ֆիլմը arm-cinema.am կայքում |url=http://www.arm-cinema.am/am/features_and_shorts/313.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623191957/http://www.arm-cinema.am/am/features_and_shorts/313.html |archive-date=2014 թ․ հունիսի 23 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 30}}</ref>։ == Դերերում == *[[Մհեր Մկրտչյան]] *[[Ժենյա Ավետիսյան]] *[[Էվելինա Շահիրյան]] *[[Մարի-Ռոզ Աբուսեֆյան]] *Մ. Ավետիսյան *[[Հենրիկ Ալավերդյան]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ֆիլմ-անավարտ}} [[Կատեգորիա:1979 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Յուրի Հարությունյանի]] 28cxrwka0r2o8rs90ar1w8n236z8sho 0 537350 10806549 10796668 2026-06-30T04:22:24Z Luckie Luke 53957 10806549 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Ամիրյան փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Ամիրյան փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Ամիրյան փողոց''', փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ հայ [[Բոլշևիկներ|բոլշևիկ]] հեղափոխական, լրագրող, հրապարակախոս, [[Բաքվի 26 կոմիսարներ|Բաքվի 26 կոմիսարներից]] մեկի՝ [[Արսեն Ամիրյան]]ի։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Ամիրյան փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախասովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց։<ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref> == Նշանակալի օբյեկտներ == Ամիրյան 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Ամիրյան 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Ամիրյան 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Ամիրյան 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Ամիրյան 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Ամիրյան 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Ամիրյան 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] b79yewp30q7s6el3p3upm56woql5a3h 10806661 10806549 2026-06-30T10:09:46Z Gts edit 173462 /* */ Փողոցի վերանվանումից հետո էջում ներառվել է փողոցի պաշտոնական անունը։ 10806661 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Ամիրյան փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Ամիրյան փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Ամիրյան փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախասովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց։<ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref> == Նշանակալի օբյեկտներ == Ամիրյան 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Ամիրյան 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Ամիրյան 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Ամիրյան 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Ամիրյան 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Ամիրյան 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Ամիրյան 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] nyo9in2n97z75f201punxhnnl41nnql 10806662 10806661 2026-06-30T10:10:11Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[Ամիրյան փողոց (Երևան)]]»-ից «[[Պապ թագավորի փողոց]]» 10806661 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Ամիրյան փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Ամիրյան փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Ամիրյան փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախասովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց։<ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref> == Նշանակալի օբյեկտներ == Ամիրյան 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Ամիրյան 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Ամիրյան 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Ամիրյան 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Ամիրյան 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Ամիրյան 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Ամիրյան 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] nyo9in2n97z75f201punxhnnl41nnql 10806666 10806662 2026-06-30T10:13:02Z 23artashes 2675 /* Տվյալներ */ 10806666 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Ամիրյան փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Ամիրյան փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Ամիրյան փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախասովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref>։ == Նշանակալի օբյեկտներ == Պապ թագավորի 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Պապ թագավորի 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Պապ թագավորի 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Պապ թագավորի 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Պապ թագավորի 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Պապ թագավորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Պապ թագավորի 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] 5n39820bj180bg9tjv9lb0wh54jtvgf 10806667 10806666 2026-06-30T10:13:39Z 23artashes 2675 10806667 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Պապ թագավորի փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Պապ թագավորի փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Ամիրյան փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախասովետական ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref>։ == Նշանակալի օբյեկտներ == Պապ թագավորի 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Պապ թագավորի 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Պապ թագավորի 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Պապ թագավորի 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Պապ թագավորի 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Պապ թագավորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Պապ թագավորի 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] 41ruh9sgltx6vcywf6m85tw9owxpxty 10806669 10806667 2026-06-30T10:15:01Z 23artashes 2675 /* Տվյալներ */ 10806669 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Պապ թագավորի փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Պապ թագավորի փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Նազարովսկայա Վռամշապուհի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Պապ թագավորի փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախախորհրդային ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref>։ == Նշանակալի օբյեկտներ == Պապ թագավորի 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Պապ թագավորի 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Պապ թագավորի 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Պապ թագավորի 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Պապ թագավորի 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Պապ թագավորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Պապ թագավորի 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] ar5t5jrlz5w80shnqd7ecz388jyts0b 10806674 10806669 2026-06-30T10:20:02Z Gts edit 173462 10806674 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Պապ թագավորի փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Պապ թագավորի փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Ամիրյան Նազարովսկայա Վռամշապուհի|անվանվել է=Մեծ Հայքի արքա Պապի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Պապ թագավորի փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախախորհրդային ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref>։ == Նշանակալի օբյեկտներ == Պապ թագավորի 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Պապ թագավորի 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Պապ թագավորի 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Պապ թագավորի 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Պապ թագավորի 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Պապ թագավորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Պապ թագավորի 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] fx775wvpiv7g5lugx4qij0h87inukmb 10806677 10806674 2026-06-30T10:21:40Z 23artashes 2675 10806677 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Ամիրյան (այլ կիրառումներ)}} {{coord|40.1798|44.5094|display=title}} {{Երևանի փողոց |համայնք1= Կենտրոն վարչական շրջան |անուն=Պապ թագավորի փողոց |սկիզբ=Հանրապետության հրապարակ |ավարտ = Սարյան փողոց |երկարություն= 900<ref>Վ. Բելի, Ի. Բելայա-Բարսեղյան, Հայաստան. ճանապարհորդի հանրագիտարան, Երևան, ՀՍՀ գլխ. խմբ., 1990, 320 էջ (ռուսերեն), 107-րդ էջ (Երևանի կենտրոնի փողոցների երկարությունը)</ref> |լայնություն= |անվանում= Պապ թագավորի փողոց |հիմնում= |պատկեր =Yerevan 20190106 123148.jpg|230pt | նկարագրություն= |նախկին անվանում=Ամիրյան Նազարովսկայա Վռամշապուհի|անվանվել է=Մեծ Հայքի արքա Պապի}} '''Պապ թագավորի փողոց''' (նախկին Ամիրյան փողոց), փողոց [[Երևան]]ի [[Կենտրոն վարչական շրջան (Երևան)|Կենտրոն վարչական շրջանում]]։ Անվանվել է ի պատիվ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Պապ թագավոր|Պապի]]։ == Տվյալներ == Սկսվում է [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)|Հանրապետության հրապարակից]] և ձգվում մինչև [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոցը]]։ Հատում է [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոցը]], [[Մաշտոցի պողոտա]]ն և [[Խորեն Աբրահամյան փողոց]]ը։ Պապ թագավորի փողոցից սկիզբ է առնում [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան]] փողոցը, ավարտվում է [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան]] փողոցը։ Նախախորհրդային ժամանակաշրջանում կոչվում էր Նազարովսկայա փողոց։ 1918-ից 1921 կրել է ՀՅԴ հիմնադիրներից [[Քրիստափոր Միքայելյան|Քրիստափոր]]ի անունը։ Խորհրդային տարիներին անվանվել է ի պատիվ հայ [[Բոլշևիկներ|բոլշևիկ]] հեղափոխական, լրագրող, հրապարակախոս, [[Բաքվի 26 կոմիսարներ|Բաքվի 26 կոմիսարներից]] մեկի՝ [[Արսեն Ամիրյան]]ի։ Հայաստանի անկախանալուց հետո, 1990-ական թվականներին, փողոցը մի քանի տարի կոչվել է [[Վռամշապուհ|Վռամշապուհ արքայի]] անունով, այնուհետև կրկին ստացել է նախկին անվանումը։ 2026 թվականին Երևանի ավագանու որոշմամբ անվանափոխվել է Պապ թագավորի փողոց<ref>{{Cite web |title=yerevan.am {{!}} Երևան քաղաքի ավագանու որոշում |url=https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ |access-date=2026-06-30 |website=www.yerevan.am}}</ref><ref>{{cite web |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title=Yerevan City Council renames Amiryan Street after King Pap |url= https://armenpress.am/en/article/1253745 |url-access= |trans-title= |format= |website=armenpress.am |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</ref>։ == Նշանակալի օբյեկտներ == Պապ թագավորի 2 — Երևանի Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի նախկին շենքը։ 2010-ականներին քանդվել է, բացառությամբ ճակատային պատի մի մասի։ Պապ թագավորի 6 — [[Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի]] շենքը։ Կառուցվել է 1898 թվականին՝ [[Վասիլի Միրզոյան|Վասիլի Միրզոյանի]] նախագծով։ 1902-1905 թվականներին կառուցվել է երկրորդ հարկը և աջ կողմում ընդլայնվել։ Պապ թագավորի 9 — [[Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց]]։ Նախկինում նրա տեղում կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]], որը քանդվել է 1939 թվականին խորհրդային իշխանությունների հրամանով։ Պապ թագավորի 26 — [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ​​ինստիտուտ]] == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Հռիփսիմյան օրիորդաց գիմնազիայի նախկին շենքը (Պապ թագավորի 6) Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939 թվականին քանդված Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոցի շենքը (Պապ թագավորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ (Պապ թագավորի 26) </gallery> == Տես նաև == * [[Երևանի փողոցների ցանկ]] * [[Երևանի վարչական բաժանում]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] o6u5wzhjgfid6mbcqi9cy18xn55oscs 0 545907 10806527 9619280 2026-06-30T02:28:23Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Շրուսբերի Թաունի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կրու Ալեքսանդրայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Լյունգբյուի ֆուտբոլիստներ]] 10806527 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Գիլֆի Սիգուրդսոն | պատկեր = [[Պատկեր:Goteborg Gamla Ullevi SWE-ICE 26 Gylfi Sigurdsson.jpg|250px|մինի|կենտրոն]] | ամբողջական անուն = Գիլֆի Սիգուրդսոն | ազգությունը= իսլանդացի | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1989|9|8}} | ծննդյան քաղաք = [[Հաբնարֆյորդյուր]] | ծննդյան երկիր = [[Իսլանդիա]] | հասակ = 186 սմ | Քաշը = 80 կգ | դիրք = Կիսապաշտպան | ներկա ակումբ = [[Սուոնսի Սիթի]] | համար = 20 | երիտ տարիներ = [[2002]]<br />[[2003]]-[[2005]]<br />[[2005]]-[[2008]] | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Իսլանդիա}} Հաբնարֆոիրդյոր<br />{{դրոշ|Իսլանդիա}} Բրեյդաբլիկ<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Ռեդինգ | տարի = [[2008]]-[[2010]]<br />[[2008]]<br />[[2009]]<br />[[2010]]-[[2012]]<br />[[2012]]<br />[[2012]]-[[2014]]<br />[[2014]]- | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Ռեդինգ|Ռեդինգ ՖԱ]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Շրուսբերի Տաուն<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Կրու Ալեկսանդրա<br />{{դրոշ|Գերմանիա}} Հոֆենհայմ<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Սուոնսի Սիթի<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Սուոնսի Սիթի]] | խաղ(գոլ) = 43(19)<br />5(1)<br />15(3)<br />36(9)<br />18(7)<br />58(8)<br />23(5) | ազգային տարի = [[2007]]-[[2011]]<br />[[2010]]- | ազգային թիմ = {{դրոշ|Իսլանդիա}} Իսլանդիայի ՖԱՀ (Մ21)<br />{{դրոշ|Իսլանդիա}} [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի ՖԱՀ]] | ազգային խաղ(գոլ) = 14(6)<br />28(9) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Գիլֆի Սիգուրդսոն''' ([[Իսպաներեն|իսպ]].`Gylfi Þór Sigurðsson, {{ԱԾ}}), իսլանդացի [[կիսապաշտպան]], որը հանդես է գալիս [[Սուոնսի Սիթի]]ում և [[Իսլանդիա]]յի ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == '''Ռեդինգ''' Գիլֆի Սիգուրդսոնը իր առաջին պայմանագիրը կնքել է անգլիական [[Ռեդինգ ՖԱ|Ռեդինգի]] հետ։ Երկու տարի անընդմեջ նա վարձավճարով տեխափովել է ''Շրուսբերի Տաուն'' և ''Կրու Ալեկսանդրա'' ակումբները։ Ռեդինգի կազմում նա 43 խաղում խփել է 19 գոլ։ '''Հոֆենհայմ''' [[2010]] թվականին իսլանդացին տեղափոխվել է գերմանական Հոֆենհայմ։ Թիմի կազմում 36 խաղում դարձել է 9 գոլի հեղիանկ։ '''Սուոնսի Սիթի''' [[2012]] թվականին Սիգուրդսոնը վարձավճարով տեղափոխվել է [[Անգլիայի Պրեմիեր Լիգա]]ն ներկայացնող` [[Սուոնսի Սիթի]]։ Իր դեբյուտը անգլիական ակումբի կազմում նշել է 22 տարեկան հասակաում Անգլիայի գավաթի շրջանակներում՝ մրցելով Բարնսլիի դեմ։ 2012 թվականի մարտին Սիգուրդսոնը Սուոնսիի պատմության մեջ ռեկորդ սահմանեց դառնալով առաջին ֆուտբոլիստը, արը արժանացել է ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |title=Սիգուրդսոնը դարձել է Անգլիայի 2012 թվականի մարտի լավագույն ֆուտբոլիստ |url=http://www.sports.ru/football/139536237.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6AMxaJaIS?url=http://www.sports.ru/football/139536237.html |archivedate=2012 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ մարտի 20 |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> կոչմանը։ '''Տոտենհեմ''' [[2012]] թվականի [[հուլիսի 4]]-ին նա 7 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է [[Տոտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ]]<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 4 |title=Տոտենհեմը գնել է Սիգուրդսոնին |url=http://www.sports.ru/football/141833554.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6AMxc2CUF?url=http://www.sports.ru/football/141833554.html |archivedate=2012 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 4 |publisher=[[Sports.ru]]}}</ref>։ Թիմի կազմում 58 խաղում դարձել է 8 գոլի հեղինակ։ '''Սուոնսի Սիթի''' [[2014]] թվականի [[հուլիսի 24]]-ին Սիգուրդսոնը վերադարձել է [[Սուոնսի Սիթի]]։ Սուոնսին նրա հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։ == Ձեռքբերումներ == * Պրեմիեր Լիգայի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ [[2012]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.national-football-teams.com/player/38561/Gylfi_Sigurdsson.html Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=49447 Վիճակագրությունը soccerbase.com կայքում] * [http://www.sports.ru/tags/70443629/ Պրոֆիլը Sports.ru կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Սիգուրդսոն, Գիլֆի}} [[Կատեգորիա:1989 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսլանդացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 8 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շրուսբերի Թաունի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կրու Ալեքսանդրայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լյունգբյուի ֆուտբոլիստներ]] ig8h5bdgmgbnl6j2a2sywht5m1l65ey 10806528 10806527 2026-06-30T02:29:07Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Հոֆենհայմի ֆուտբոլիստներ]] 10806528 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Գիլֆի Սիգուրդսոն | պատկեր = [[Պատկեր:Goteborg Gamla Ullevi SWE-ICE 26 Gylfi Sigurdsson.jpg|250px|մինի|կենտրոն]] | ամբողջական անուն = Գիլֆի Սիգուրդսոն | ազգությունը= իսլանդացի | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1989|9|8}} | ծննդյան քաղաք = [[Հաբնարֆյորդյուր]] | ծննդյան երկիր = [[Իսլանդիա]] | հասակ = 186 սմ | Քաշը = 80 կգ | դիրք = Կիսապաշտպան | ներկա ակումբ = [[Սուոնսի Սիթի]] | համար = 20 | երիտ տարիներ = [[2002]]<br />[[2003]]-[[2005]]<br />[[2005]]-[[2008]] | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Իսլանդիա}} Հաբնարֆոիրդյոր<br />{{դրոշ|Իսլանդիա}} Բրեյդաբլիկ<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Ռեդինգ | տարի = [[2008]]-[[2010]]<br />[[2008]]<br />[[2009]]<br />[[2010]]-[[2012]]<br />[[2012]]<br />[[2012]]-[[2014]]<br />[[2014]]- | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Ռեդինգ|Ռեդինգ ՖԱ]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Շրուսբերի Տաուն<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Կրու Ալեկսանդրա<br />{{դրոշ|Գերմանիա}} Հոֆենհայմ<br />{{դրոշ|Անգլիա}} Սուոնսի Սիթի<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Սուոնսի Սիթի]] | խաղ(գոլ) = 43(19)<br />5(1)<br />15(3)<br />36(9)<br />18(7)<br />58(8)<br />23(5) | ազգային տարի = [[2007]]-[[2011]]<br />[[2010]]- | ազգային թիմ = {{դրոշ|Իսլանդիա}} Իսլանդիայի ՖԱՀ (Մ21)<br />{{դրոշ|Իսլանդիա}} [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի ՖԱՀ]] | ազգային խաղ(գոլ) = 14(6)<br />28(9) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Գիլֆի Սիգուրդսոն''' ([[Իսպաներեն|իսպ]].`Gylfi Þór Sigurðsson, {{ԱԾ}}), իսլանդացի [[կիսապաշտպան]], որը հանդես է գալիս [[Սուոնսի Սիթի]]ում և [[Իսլանդիա]]յի ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == '''Ռեդինգ''' Գիլֆի Սիգուրդսոնը իր առաջին պայմանագիրը կնքել է անգլիական [[Ռեդինգ ՖԱ|Ռեդինգի]] հետ։ Երկու տարի անընդմեջ նա վարձավճարով տեխափովել է ''Շրուսբերի Տաուն'' և ''Կրու Ալեկսանդրա'' ակումբները։ Ռեդինգի կազմում նա 43 խաղում խփել է 19 գոլ։ '''Հոֆենհայմ''' [[2010]] թվականին իսլանդացին տեղափոխվել է գերմանական Հոֆենհայմ։ Թիմի կազմում 36 խաղում դարձել է 9 գոլի հեղիանկ։ '''Սուոնսի Սիթի''' [[2012]] թվականին Սիգուրդսոնը վարձավճարով տեղափոխվել է [[Անգլիայի Պրեմիեր Լիգա]]ն ներկայացնող` [[Սուոնսի Սիթի]]։ Իր դեբյուտը անգլիական ակումբի կազմում նշել է 22 տարեկան հասակաում Անգլիայի գավաթի շրջանակներում՝ մրցելով Բարնսլիի դեմ։ 2012 թվականի մարտին Սիգուրդսոնը Սուոնսիի պատմության մեջ ռեկորդ սահմանեց դառնալով առաջին ֆուտբոլիստը, արը արժանացել է ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |title=Սիգուրդսոնը դարձել է Անգլիայի 2012 թվականի մարտի լավագույն ֆուտբոլիստ |url=http://www.sports.ru/football/139536237.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6AMxaJaIS?url=http://www.sports.ru/football/139536237.html |archivedate=2012 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ մարտի 20 |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> կոչմանը։ '''Տոտենհեմ''' [[2012]] թվականի [[հուլիսի 4]]-ին նա 7 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է [[Տոտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ]]<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 4 |title=Տոտենհեմը գնել է Սիգուրդսոնին |url=http://www.sports.ru/football/141833554.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6AMxc2CUF?url=http://www.sports.ru/football/141833554.html |archivedate=2012 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 4 |publisher=[[Sports.ru]]}}</ref>։ Թիմի կազմում 58 խաղում դարձել է 8 գոլի հեղինակ։ '''Սուոնսի Սիթի''' [[2014]] թվականի [[հուլիսի 24]]-ին Սիգուրդսոնը վերադարձել է [[Սուոնսի Սիթի]]։ Սուոնսին նրա հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։ == Ձեռքբերումներ == * Պրեմիեր Լիգայի ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ [[2012]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.national-football-teams.com/player/38561/Gylfi_Sigurdsson.html Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=49447 Վիճակագրությունը soccerbase.com կայքում] * [http://www.sports.ru/tags/70443629/ Պրոֆիլը Sports.ru կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Սիգուրդսոն, Գիլֆի}} [[Կատեգորիա:1989 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսլանդացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 8 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շրուսբերի Թաունի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կրու Ալեքսանդրայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լյունգբյուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեդինգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հոֆենհայմի ֆուտբոլիստներ]] 9p3fh0e73oud1y9ydh5nr28ojda4xx7 2 577074 10806657 10779567 2026-06-30T10:02:02Z Voskanyan 23951 /* top */ 10806657 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC) https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%8C_%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BD_%D0%93%D1%83%D0%B4%D0%B0_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC) == 11 == {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Продвижение и релиз == 8 мая 2026 года Гранде представила обложку сингла «Hate That I Made You Love Me», ведущего сингла из её предстоящего восьмого студийного альбома ''[[Petal]]'' (2026)<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>. Сингл «Hate That I Made You Love Me» стал доступен для предварительного заказа в цифровом и физическом форматах, включая 7-дюймовую виниловую пластинку, кассету и CD — с двумя версиями: [[а капелла]] и инструментальной<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>. Фрагмент «Hate That I Made You Love Me» был выпущен 18 мая; сопровождаемый черно-белым тизерным видео с фрагментированным текстом и фотографиями Гранде, клип использует обработанные эмбиентные звуки, напоминающие падающие капли воды, вместо слышимых слов или вокала<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>. 26 мая Гранде поделилась в [[Instagram]] черно-белым рекламным изображением альбома ''Petal'' с подписью, отсылающей к строчке песни: «потому что я почти не пыталась»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>. На следующий день был выпущен тизер музыкального видео к песне, в котором актёр [[Лонг, Джастин|Джастин Лонг]] едет на машине, прежде чем замечает Гранде, смотрящую на него в зеркало заднего вида, пока нарастает трэповая аранжировка песни. Тизер завершается названием песни, отображаемым шрифтом, напоминающим постеры к фильму 1986 года «Попутчик», а также подтверждает участие режиссёра Кристиана Бреслауэра<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>. Песня «Hate That I Made You Love Me» была выпущена 29 мая вместе с сопровождающим лирическим видео, выполненным в стиле, вдохновлённом комиксами<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>. == Композиция == «Hate That I Made You Love Me» — это баллада в стиле [[Поп-музыка|поп]], [[альт-поп|альтернативный поп]], [[contemporary R&B|R&B]] и [[синти-поп]], исполненная в среднем и медленном темпе, с элементами трэпа и сдержанным вокалом Гранде на фоне неторопливого инструментала{{Efn|Приписывается нескольким источникам<ref>{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/releases/ariana-grande-new-single-2026-05-29 |title=Ariana Assays 'Love' Gone Wrong on First ''Petal'' Single |magazine=[[Hits Daily Double]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref><ref>{{cite web |last=Stickler |first=Jon |url=https://www.stereoboard.com/content/view/251688/9 |title=Ariana Grande Teases ''Petal'' with First Single Hate That I Made You Love Me |website=[[Stereoboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Pinder |first=Jaeden |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-single-1235569277/ |url-access=limited |title=Ariana Grande Is Sorry You're So into Her on 'Hate That I Made You Love Me' |magazine=[[Rolling Stone]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Horowitz |first=Steven J. |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-releases-single-hate-that-i-made-you-love-me-1236761876/ |title=Ariana Grande Enters New Era With Mid-Tempo Single 'Hate That I Made You Love Me' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-28 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529052137/https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-releases-single-hate-that-i-made-you-love-me-1236761876/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Li |first=Joyce |url=https://hypebeast.com/2026/5/ariana-grande-eighth-studio-album-petal-new-single-hate-that-i-made-you-love-me-release |title=The ''Petal'' Era Begins: Ariana Grande Drops New Single 'Hate That I Made You Love Me' |publisher=[[Hypebeast (company)|Hypebeast]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Irvin |first=Jack |url=https://people.com/ariana-grande-releases-petal-lead-single-hate-that-i-made-you-love-me-11986503 |title=Ariana Grande Shares Vulnerable New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Petal Album |magazine=[[People (magazine)|People]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref><ref name="Jenkins-2026" />}}. Построенная на меланхоличном и минималистичном синтезаторном звучании, песня затрагивает восхищение, которое Гранде получала на протяжении всей своей карьеры, и то, как общественная поддержка может впоследствии превратиться в критику<ref>{{cite magazine |last=Viswanath |first=Jake |url=https://www.bustle.com/entertainment/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-lyrics-meaning |title=Ariana Grande’s Fans Will Hate That They Love Her New Song |magazine=[[Bustle (magazine)|Bustle]] |date=2026-05-30 |access-date=2026-05-30}}</ref>. Она выражает сожаление по поводу отношений, а также отражает противоречивые чувства Гранде по поводу славы и общественного внимания<ref>{{cite magazine |last=Gonzales |first=Erica |url=https://www.elle.com/culture/music/a71435065/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-lyrics-meaning-explained/ |title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Lyrics Cut Right to the Point |magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite news |last=Welsh |first=Daniel |url=https://www.huffingtonpost.co.uk/amp/entry/ariana-grande-new-single-meaning_uk_6a196700e4b0ea2d03ce43ce/ |title=Ariana Grande Asks Why We 'Hate to See Women Endure' on First Single from New Era |newspaper=[[Huffpost]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530070728/https://www.huffingtonpost.co.uk/amp/entry/ariana-grande-new-single-meaning_uk_6a196700e4b0ea2d03ce43ce/ |url-status=live }}</ref>. Такие строки, как «вы все отдали мне свои сердца», выходят за рамки романтических отношений и отражают ее опыт общественного внимания, включая комментарии по поводу ее внешности и тела<ref>{{cite web |last=Frank |first=Jason P. |url=https://www.vulture.com/article/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-fans.html |title=Ariana Grande Seems Unhappy in Her New Single |website=[[Vulture (website)|Vulture]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>. По словам Сары Тейт из [[iHeartRadio]], хотя песня «Hate That I Made You Love Me» изначально кажется посвященной проблемам в отношениях, ее текст также отражает сложные чувства Гранде по отношению к славе и вниманию публики<ref>{{cite web |last=Tate |first=Sarah |url=https://www.iheart.com/alternate/amp/2026-05-29-ariana-grande-gets-honest-in-new-single-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Ariana Grande Gets Honest In New Single 'Hate That I Made You Love Me' |publisher=[[iHeartRadio]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>. Сэм Пранс из Capital интерпретировал трек как содержащий множество смыслов, подобно синглу Гранде 2024 года «[[We Can’t Be Friends (Wait for Your Love)]]». Дейзи Картер из DIY отметила использование Гранде более низкого вокального регистра в песне, описав ее как «головокружительную, гипнотическую композицию»<ref>{{cite magazine |last=Carter |first=Daisy |url=https://diymag.com/news/ariana-grande-petal-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande Teases ''Petal'' with First Single 'Hate That I Made You Love Me' |magazine=[[DIY (magazine)|DIY]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530080541/https://diymag.com/news/ariana-grande-petal-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref>. == Отзывы == Песня «Hate That I Made You Love Me» вызвала неоднозначную реакцию среди поклонников Гранде в социальных сетях. Некоторые фанаты были в восторге от песни и хвалили её звучание, вдохновлённое 1980-ми, другие же считали, что она попыталась, но не смогла передать эмоциональную глубину, и критиковали её выбор в качестве ведущего сингла<ref>{{cite news |last=Medina |first=Daniel |url=https://www.lagaceta.com.ar/nota/1138931/espectaculos/ariana-grande-divide-sus-fans-nueva-cancion-opiniones-encontradas-primer-adelanto-petal.html |title=Ariana Grande divide a sus fans con su nueva canción: opiniones encontradas por el primer adelanto de ''Petal'' |newspaper=[[La Gaceta (Tucumán)|La Gaceta]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |lang=es-AR |trans-title=Ariana Grande divides her fans with her new song: mixed opinions over the first preview of ''Petal'' |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530032522/https://www.lagaceta.com.ar/nota/1138931/espectaculos/ariana-grande-divide-sus-fans-nueva-cancion-opiniones-encontradas-primer-adelanto-petal.html |url-status=live }}</ref>. Мнения критиков о песне также разделились<ref name="Bardají">{{cite web |last=Bardají |first=Jordi |url=https://jenesaispop.com/2026/05/31/524318/ariana-grande-debut/ |title=Ariana Grande Debuta En Top 1 Global, Pero Polariza Como Nunca |trans-title=Ariana Grande debuts at number 1 globally, but polarizes like never before |publisher=[[Jenesaispop]] |date=2026-05-31 |access-date=2026-05-31 |lang=es}}</ref><ref name="slantmagazine1" />; в неоднозначном обзоре Паоло Рагуза из [[Consequence]] посчитал центральную тему песни менее убедительной, чем предыдущие синглы Гранде, посвященные отношениям, утверждая, что она возвращается к идеям, исследованным на ее седьмом студийном альбоме ''[[Eternal Sunshine]]'' (2024), не предлагая при этом существенного нового понимания ее точки зрения. Тем не менее, Рагуза описал трек как «легкий», хотя и не особенно «событийный» для нее<ref>{{cite web |last=Ragusa |first=Paolo |url=https://consequence.net/2026/05/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-new-song-stream/ |title=Ariana Grande Plays It Too Safe on 'hate that i made you love me': Stream |website=[[Consequence (website)|Consequence]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>. Крейг Дженкинс из [[Vulture]] утверждал, что и продюсирование, и написание песни напоминают более ранние поп-тенденции, и посчитал, что «мрачному» треку не хватает ритмической энергии и непосредственности многих предыдущих ведущих синглов Гранде<ref name="Jenkins-2026">{{cite web |last=Jenkins |first=Craig |url=https://www.vulture.com/article/review-ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me.html |url-access=subscription |title=Ariana Grande's New Single Is One of Her Worst |website=[[Vulture (website)|Vulture]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530001300/https://www.vulture.com/article/review-ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me.html |archive-date=2026-05-30 |url-status=live}}</ref>. Автор [[Stereogum]] Маргарет Фаррелл описала песню «Hate That I Made You Love Me» как обладающую «странностью» и подчеркнула её жизнерадостное, но несколько необычное звучание, а также использование Гранде более низкого вокального регистра. Фаррелл отметила скрытое чувство тревоги под мелодической поверхностью песни и сравнила некоторые аспекты её звучания с синглом [[Modern Talking]] 1985 года «[[Cheri, Cheri Lady]]»<ref>{{cite web |last=Farrell |first=Margaret |url=https://stereogum.com/2500542/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/music |title=Ariana Grande – 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Stereogum]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529182113/https://stereogum.com/2500542/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/music |url-status=live }}</ref>. Жорди Бардахи из испанского онлайнового издания {{iw|Jenesaispop}} описал её как «тонкую и прямолинейную» песню и похвалил её мелодию, которую он назвал «прекрасной», хотя и представленной в «более деликатной упаковке», чем предыдущие синглы Гранде<ref>{{cite web |last=Bardají |first=Jordi |url=https://jenesaispop.com/2026/05/29/524096/ariana-hate-single/ |title=Ariana Grande, sutil y frontal en 'hate that i made you love me' |publisher=[[Jenesaispop]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |lang=es |trans-title=Ariana Grande, subtle and direct in 'hate that i made you love me' |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530190316/https://jenesaispop.com/2026/05/29/524096/ariana-hate-single/ |url-status=live }}</ref>. == Коммерческий успех == В день релиза песня «Hate That I Made You Love Me» набрала 8,7 миллиона прослушиваний на [[Spotify]], став вторым по величине дебютом Гранде на этой платформе после её сингла 2024 года «[[Yes, And?]]»<ref name="Bardají" />. На международном уровне песня дебютировала на первом месте в чарте [[Billboard Global 200|''Billboard'' Global 200]] от 13 июня 2026 года, став пятым хитом Гранде, возглавившим этот чарт, после того, как набрала 63,4 миллиона прослушиваний и 81 000 загрузок по всему миру с момента выхода 29 мая по 4 июня, согласно данным [[Luminate]]<ref>{{cite magazine |last1=Trust |first1=Gary |title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Launches at No. 1 on Both Billboard Global Charts |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-number-1-global-1236267311/ |magazine=Billboard |access-date=2026-06-09 |date=2026-06-08}}</ref>. В [[Великобритания|Великобритании]] «Hate That I Made You Love Me» дебютировала на вершине [[UK Singles Chart]] в выпуске от 5 июня 2026 года, став ее восьмым синглом, достигшим этого результата, и первым после «[[Positions]]» (2020)<ref>{{cite magazine |last=Smith |first=Thomas |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-number-1-uk-single-1236265067/ |title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Debuts at No. 1 on U.K. Singles Chart |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-06-05 |access-date=2026-06-06}}</ref>. В Австралии песня «Hate That I Made You Love Me» дебютировала на втором месте в [[ARIA Charts|ARIA Singles Chart]] в выпуске от 8 июня 2026 года<ref>{{Cite web |date=2026-06-06 |title=ARIA Top 50 Singles for week of 8 June 2026 |url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2026-06-08 |access-date=2026-06-06 |website=ARIA |url-status=live }}</ref>. Песня дебютировала на четвертом месте в [[Official New Zealand Music Chart|New Zealand Singles Chart]]<ref name="RecordedMusicNZ" />. В [[Соединённые Штаты Америки|США]] сингл дебютировал на первом месте, став её 10-м чарттоппером и 24-м хитом в Топ-10. Кроме того, поскольку Гранде написала и спродюсировала песню «Hate That I Made You Love Me» вместе с [[Макс Мартин|Максом Мартином]] и ILYA, Мартин увеличил свой рекорд по количеству первых мест в чарте Hot 100 среди продюсеров до 28. Он по-прежнему занимает второе место по количеству лидеров среди авторов песен — 30 — после [[Маккартни, Пол|Пола Маккартни]] с его 32 (третий здесь [[Леннон, Джон|Джон Леннон]] — 26)<ref name="ArianaGrandeHate">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/lists/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-number-1-hot-100/|title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Debuts at No. 1 on Billboard Hot 100|last=Trust|first=Gary|magazine=Billboard|date=2026-06-08|access-date=2026-06-08}}</ref>. == Музыкальное видео == [[Файл:Justin Long at TIFF 2010.jpg|thumb|right|upright|[[Лонг, Джастин|Джастин Лонг]] снялся в музыкальном видео на песню «Hate That I Made You Love Me»]] Режиссёром музыкального видео на песню «Hate That I Made You Love Me» выступил Кристиан Бреслауэр, а главную роль исполнил актёр [[Лонг, Джастин|Джастин Лонг]]. Видео было выпущено 1 июня 2026 года<ref>{{cite magazine |last=Horowitz |first=Steven J. |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-justin-long-1236763896/ |title=Ariana Grande Wreaks Fiery Revenge on Justin Long in 'Hate That I Made You Love Me' Video |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-01}}</ref>. Тизер был выпущен 27 мая, в нём Лонг едет на машине, прежде чем замечает Гранде, смотрящую на него в зеркало заднего вида. В конце тизера название песни отображается шрифтом, напоминающим плакаты к фильму «[[Попутчик (фильм, 1986, США)|Попутчик]]» 1986 года<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live}}</ref>. Весь музыкальный клип снял польский режиссёр [[Каминский, Януш|Януш Каминский]]<ref name="slantmagazine1" >{{cite magazine |last=Camp |first=Alexa |url=https://www.slantmagazine.com/music/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-music-video-justin-long/ |title=Ariana Grande Drops 'Hate That I Made You Love Me' Video, Co-Starring Justin Long |magazine=[[Slant Magazine]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-02 |quote=the song itself has garnered mixed reviews |archive-date=2026-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260602102758/https://www.slantmagazine.com/music/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-music-video-justin-long/ |url-status=live }}</ref>. На протяжении всего видео в жанре ужасов<ref>{{cite web |last=Mickles |first=Kiana |url=https://pitchfork.com/news/hate-that-i-made-you-love-me-justin-long-ariana-grande-music-video/ |title=Watch Justin Long Dig His Own Grave in Ariana Grande's New Video |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-02}}</ref> персонаж Лонга пытается отпустить прошлое, неоднократно встречаясь с персонажем Гранде, и создает все более сюрреалистический сюжет, где реальность и воображение трудно различить<ref>{{cite magazine |last=Balzano |first=Cata |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-music-video-1236261473/ |title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Video Shows Her Haunting a Famous Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-02}}</ref>. В начале видео показано, как персонаж Лонга, возможно, хоронит Гранде в пустыне, после чего его начинают преследовать повторяющиеся видения ее. Позже он возвращается к месту захоронения, где обнаруживает скрытую подземную комнату и в конечном итоге оказывается похороненным Гранде<ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/06/01/ariana-grande-justin-long-love-me-video/7651780335198/ |title=Ariana Grande Haunts Justin Long in 'Hate That I Made You Love Me' Video |publisher=[[United Press International]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-02}}</ref>. По данным ''[[Rolling Stone]]'', видео заканчивается возвращением Лонга к месту захоронения, где Гранде показана «стоящей над ним с лопатой». Крис ДеВилль из [[Stereogum]] обратил внимание на эпизод, в котором персонаж Лонга выживает, будучи объятым пламенем<ref>{{cite web |last=DeVille |first=Chris |url=https://stereogum.com/2500909/ariana-grande-haunts-justin-long-in-her-hate-that-i-made-you-love-me-video/news |title=Ariana Grande Haunts Justin Long In Her 'Hate That I Made You Love Me' Video |website=[[Stereogum]] |date=2026-06-01 |access-date=2026-06-02}}</ref>. Мегуайр Хеннес из ''[[Marie Claire]]'' был впечатлен использованием Гранде ярко-желтого платья в видео; она отметила контраст с более приглушенными цветовыми палитрами, представленными в нескольких её предыдущих музыкальных видеоклипах, включая «[[34+35]]», «[[Yes, And?]]» и «[[We Can’t Be Friends (Wait for Your Love)]]»<ref name="Hennes-2026">{{cite magazine |last=Hennes |first=Mequire |url=https://www.marieclaire.com/fashion/celebrity-style/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-music-video-dress/ |title=Ariana Grande's 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Taste-Tests The Lemon Yellow Trend |magazine=[[Marie Claire]] |date=2026-06-02 |access-date=2026-06-02}}</ref>. == Живые выступления == Гранде впервые исполнила «Hate That I Made You Love Me» во время [[the Eternal Sunshine Tour]]<ref>{{cite magazine |last=Willman |first=Chris |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-setlist-eternal-sunshine-tour-opening-night-1236768675/ |title=Ariana Grande Set List: Every Song Played at ''Eternal Sunshine'' Tour's Opening Night in Oakland |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-06-06 |access-date=2026-06-08 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0607-2233-03/https://variety.com:443/2026/music/news/ariana-grande-setlist-eternal-sunshine-tour-opening-night-1236768675/ |archive-date=2026-06-07 |url-status=live}}</ref>. == Чарты == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Позиции в чартах ! scope="col"| Чарт (2026) ! scope="col"| Высшая<br>позиция |- ! scope="row"| {{Флагификация|Австралия}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2026-06-08|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Австралийская ассоциация звукозаписывающих компаний|ARIA]]|date=2026-06-08|access-date=2026-06-05|archive-date=2026-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605092825/https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2026-06-08|url-status=live}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Австрия}} ([[Ö3 Austria Top 40]])<ref>{{cite web|url=https://oe3.orf.at/charts/stories/oe3austriatop40/|title=Single Charts vom 5. Juni 2026|publisher=[[Ö3 Austria Top 40]]|access-date=2026-06-07}}</ref> | 3 |- {{single chart|Wallonia|38|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-07}} |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Вьетнам}} (''[[Billboard]]'' [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid02LCJdqeUVNoyPb94wM5GyZsHwec64VksLNxwVBvnpRxWxdZ34PAKJXJnFGSNhULP2l|title=Vietnam Hot 100: Week of June 13, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=2026-06-06|via=[[Facebook]]}}</ref> | 64 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Вьетнам}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2026-06-09}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 4 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-05|refname="Gfk"}} |- ! scope="row" | {{Флагификация|Гонконг}} (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard]]|access-date=2026-06-09}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Греция}} ([[IFPI Greece|IFPI]] International)<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2026-06-10|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2026-06-10|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Дания}} ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=22&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 22, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=2026-06-09}}</ref> | 24 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20260605|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- ! scope="row" | {{Флагификация|Исландия}} (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard]]|access-date=2026-06-09}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Испания}} ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|access-date=2026-06-09}}</ref> | 31 |- {{single chart|ItalyFIMI|24|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-09}} |- ! scope="row" | {{Флагификация|Китайская Республика}} (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard]]|access-date=2026-06-09}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | {{Флагификация|Китайская Республика}} (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard]]|access-date=2026-06-16 }}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Литва}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|lang=lt|date=2026-06-05|access-date=2026-06-06|archive-date=2026-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605171140/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|url-status=live}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Люксембург}} (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard]]|access-date=2026-06-09}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Малайзия}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2026-06-09}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- {{single chart|Billboardglobal200|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-09}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-05}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Новая Зеландия}} ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-05|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2026-06-05|access-date=2026-06-05}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Норвегия}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w23/|title=Singel 2026 uke 23|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2026-06-05}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Португалия}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2026-06-15 |language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Республика Корея}} ([[Circle Digital Chart|Circle]] {{abbr|BGM|Background music}})<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1060&targetTime=22&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=BGM Chart – Week 22 of 2026|website=[[Circle Chart]]|lang=ko|access-date=2026-06-05}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Республика Корея}} ([[Circle Digital Chart|Circle]] Download)<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=22&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Download Chart – Week 22 of 2026|website=[[Circle Chart]]|lang=ko|access-date=2026-06-05}}</ref> | 70 |- ! scope="row"| {{Флагификация|Сингапур}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May - 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2026-06-09|archive-date=2026-06-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- {{single chart|Slovakdigital2|24|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=2026-06-08}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|18|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-20}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|15|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-20}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|26|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=2026-06-20}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Таиланд}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2026-06-16 }} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- {{single chart|Philippines|1|date=06-20-2026|rowheader=true|access-date=2026-06-10}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Филиппины}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2026-06-16}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-06}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Франция}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?categorie=Top%20Singles&semaine=23&annee=2026|title=Top Singles (Semaine du 5 juin 2026)|publisher=[[Syndicat national de l'édition phonographique]]|access-date=2026-06-08|lang=fr}}</ref> | 9 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=2026-06-08}} |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=2026-06-08}} |- ! scope="row"| {{Флагификация|Швеция}} ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=2026-06-05}}</ref> | 9 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Аудио}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Video}} {{Արտաքին հղումներ}} == Культурное наследие == Знаковым местом для движения «Сила цветов» стал район [[Хейт-Эшбери|Хейт Эшбери]] в городе [[Сан-Франциско]] штата [[Калифорния]]<ref>Anthony Ashbolt, [http://www.anzasa.arts.usyd.edu.au/a.j.a.s/Articles/2_07/Ashbolt.pdf «Go Ask Alice: Remembering the Summer of Love»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090913113150/http://www.anzasa.arts.usyd.edu.au/a.j.a.s/Articles/2_07/Ashbolt.pdf |date=2009-09-13 }}, ''Australasian Journal of American Studies'', December 2007, p.35-47</ref><ref name="npr">Mandalit del Barco, [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11650213 «Haight-Ashbury a Flower-Power Holdover»] {{Wayback|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11650213 |date=20200628130400 }}, ''Morning Edition'', National Public Radio, July 2, 2007</ref>. Там, недалеко от перекрёстка улиц Хейта и Эшбери, в середине 1960-х годов, часто собирались любители психоделической рок-музыки<ref>Charles Perry, ''The Haight Ashbury: A History'', Wenner Books; Reprint edition (30 Mar 2007), 320pp , ISBN 1-932958-55-X</ref>, неподалёку жили музыканты-исполнители, в том числе самые известные: певица [[Дженис Джоплин]], группы [[Jefferson Airplane]] и [[Grateful Dead]]. Во время «[[Лето любви|Лета любви]]» в 1967 году тысячи хиппи собирались в том районе, популяризовав такие [[Хит (популярное произведение)|хитовые]] песни, как «[[San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair)]]». 7 июля 1967 года журнал ''[[Time]]'' издал статью «Хиппи: философия субкультуры», а в августе телеканал [[CBS News]] снял репортаж «Искушение хиппи»<ref>Harry Reasoner, [http://www.sfsu.edu/~avitv/avcatalog/88444.htm «The Hippie Temptation»] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060319070344/http://www.sfsu.edu/~avitv/avcatalog/88444.htm |date=2006-03-19 }}, ''CBS News'', August 22, 1967</ref>. Всё это привлекло внимание и других ведущих СМИ, движение «Сила цветов» стало широко известным в США и других странах. В это же лето вышел в свет сингл ''[[The Beatles]]'' «[[All You Need Is Love]]», ставший неформальным гимном хиппи и «Силы цветов» <ref>{{книга |заглавие=Come Together: John Lennon in His Time |ссылка=https://archive.org/details/cometogetherjohn00jonw |год=1991 |издательство=[[Издательство Иллинойсского университета|University of Illinois Press]] |место=Urbana, IL |isbn=978-0-252-06131-8 |страницы=[https://archive.org/details/cometogetherjohn00jonw/page/40 40] |ref=Wiener |язык= |автор=[[Винер, Джон|Wiener, Jon]]}}</ref>. 25 июня 1967 года эта песня прозвучала в эфире международного спутникового телевидения в программе «[[Наш мир (телепрограмма)|Наш мир]]», аудитория которой оценивается в {{число|400|млн.}} человек<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/features/the-beatles-make-history-with-all-you-need-is-love-a-minute-by-minute-breakdown-20140828|title=The Beatles Make History With 'All You Need Is Love': A Minute-by-Minute Breakdown|last=Edwards|first=Gavin|date=2014-08-28|publisher=[[Rolling Stone|rollingstone.com]]|access-date=2017-03-11|archive-date=2016-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160106034625/http://www.rollingstone.com/music/features/the-beatles-make-history-with-all-you-need-is-love-a-minute-by-minute-breakdown-20140828|url-status=live}}</ref>. [[Файл:Late 1960s cotton print fabric.jpg|мини|альт=цветочный узор печать на ткани хлопок|Цветочный узор на хлопке, конец 1960-х]] [[Авангард (искусство)|Авангардное искусство]] [[Глейзер, Милтон|Милтона Глейзера]], {{нп2|Эдельман, Хайнц|Хайнца Эдельмана|de|Heinz Edelmann}} и [[Питер Макс|Питера Макса]] стало синонимом поколения «Силы цветов». Наиболее известным художественным произведением с иллюстрациями Эдельмана стал вышедший в 1968 году анимационный фильм «[[Жёлтая подводная лодка (мультфильм)|Желтая подводная лодка]]». Другим известным деятелем свободного психоделического искусства стал основатель {{нп4|Push Pin Studios|''Push Pin Studios''|en|Push Pin Studios}} [[Глейзер, Милтон|Милтон Глейзер]]; из его наиболее известных работ можно назвать плакат с изображением [[Боб Дилан|Боба Дилана]] с [[Пейсли (орнамент)|пейсли]] в волосах (1966 год)<ref>{{cite web | url=http://cooperhewitt.org/NDA/WINNERS/2004/LIFETIMEACHIEVEMENT/index.shtml | title=2004 Lifetime Achievement Award | series=National Design Awards | work=Cooper-Hewitt National Design Museum | access-date=2011-03-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101215182403/http://cooperhewitt.org/NDA/WINNERS/2004/LIFETIMEACHIEVEMENT/index.shtml | archive-date=2010-12-15 }}</ref>. Также получили известность постеры художника поп-музыки [[Питер Макс|Питера Макса]], выполненные с использованием флюоресцентных красок {{нп4|Day-Glo Color Corp.|''Day-Glo''|en|Day-Glo Color Corp.}}; они также стали символами движения «Сила цветов»<ref>{{книга |заглавие=Arts & Entertainment Fads |страницы=163—164 |издательство={{Нп3|Haworth Press}} |isbn=0-86656-881-6 |язык= |автор=Hoffman, Frank W.; Bailey, William G. |месяц=8 |год=1990}}</ref>, приобретя популярность после того, как в журнале ''[[Life (журнал)|Life]]'' в сентябре 1969 года вышла передовица про Питера Макса, а он сам выступил в «[[Вечернее шоу Джонни Карсона|Вечернем шоу Джонни Карсона]]» и в «[[Шоу Эда Салливана]]». После этого художественный стиль «Силы цветов» стал проникать в массовую культуру<ref name='ArtofPeterMax'>{{книга |заглавие=The Art of Peter Max |ссылка=https://archive.org/details/isbn_9780810932708 |издательство=Abrams, New York |год=2002 |издание=1st |страницы=[https://archive.org/details/isbn_9780810932708/page/228 228]—235 |isbn=0-8109-3270-9 |ref=Riley II |язык= |автор=Riley I. I., Charles A.}}</ref>. Движение «Силы цветов» пародийно отражено в одном из эпизодов мультипликационного телесериала «[[Симпсоны]]» — «[[D’oh-in in the Wind]]» (1998 год): цветок, который [[Гомер Симпсон]] вставил в дуло полицейской винтовки, прилетает ему же в лоб и пускает там корни. == 1 == === Телеспектакли === {{Ֆիլմում|1993||Игры женщин (телеспектакль)|Игры женщин|Милена {{Ֆիլմում|1994||Мишин юбилей (телеспектакль)|Мишин юбилей|Лида, невеста Миши {{Ֆիլմում|2005||Сквозная линия|Айрин {{Ֆիլմում|2006||Господа Головлёвы (телеспектакль)|Господа Головлёвы|Аннинька === Озвучивание === {{Ֆիլմում|[[1997 год в кино|1997]]||Романс Колчака]] (фильм из документального цикла «Больше, чем любовь», т/к [[Культура (телеканал)|Культура]]) — ''[[Тимирёва, Анна Васильевна|Анна Тимирёва]]'' {{Ֆիլմում|[[2004 год в кино|2004]]||Марина Цветаева. Страсти по Марине]] (документальный фильм) — ''читает текст'' {{Ֆիլմում|[[2008 год в кино|2008]]||Про Федота-стрельца, удалого молодца (мультфильм)|Про Федота-стрельца, удалого молодца|нянька царя'' {{Ֆիլմում|[[2012 год в кино|2012]]||Острова (документальный фильм)|Острова|читает текст'' {{Ֆիլմում|2010 — Голова профессора Доуэля — ''Брике'' == 1 == * Մինսկի գետտո - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5_%D0%B3%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%BE * Մահվան խաղ - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%87_%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B8 * Անտառային եղբայրներ - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D1%81%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F_(1944%E2%80%941957) * Բաց նամակ - https://en.wikipedia.org/wiki/Open_letter * [[Սնափառության տոնավաճառ]] - [https://en.wikipedia.org/wiki/Vanity_Fair_(novel) ռուսերեն] * Ցախես - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D0%A6%D0%B0%D1%85%D0%B5%D1%81,_%D0%BF%D0%BE_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8E_%D0%A6%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1% * [[Կարամազով եղբայրներ]] * [[Ալեքսանդր Վերտինսկի]] - https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 <references /> kjyxwdq0mdpjnokyqsnrnyu0e2pumsz 0 583433 10806396 10010575 2026-06-29T17:47:52Z Սահակ 24 /* top */ 10806396 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դերասան}} '''Մարիամ Ղազարյան''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի։ Հայաստանի վաստակավոր արտիստ ([[2008]])։ == Կենսագրություն == Ավարտել է Երևանի [[Հունան Ավետիսյան]]ի անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1972 թվականին ընդունվել է [[Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ]]։ 1975 թվականից աշխատում է [[Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոն|Երևանի Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրո]]նում<ref>{{Cite web |title=Մարիամ Ղազարյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում |url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%ab%d5%a1%d5%b4-%d5%b2%d5%a1%d5%a6%d5%a1%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6/}}</ref>։ 1995-1997 թվականներին բեմական խոսք է դասավանդել [[Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտ]]ում, միառժամանակ՝ [[Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոն|Պարոնյանի անվան թատրոն]]ին կից ստուդիայում։ Շրջագայություններով հանդես է եկել [[ԱՄՆ]]-ում, [[Կանադա]]յում, [[Բեյրութ]]ում, [[Իրան]]ում և այլուր<ref>{{Cite web |title=Մարիամ Ղազարյանի մասին Հակոբ Պարոնյանի անվան պետական երաժշտական կոմեդիայի թատրոնի կայքում |url=http://www.comedytheater.am/actors/mariam_razaryan.html#mariam_razaryan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202160627/http://www.comedytheater.am/actors/mariam_razaryan.html#mariam_razaryan |archive-date=2014 թ․ դեկտեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 24}}</ref>։ == Դերեր == * Ադելաիդա՝ «Տաքսի, տաքսի» * Զառա՝ «Իմ զոքանչը» * Անժելա՝ «Արևը ձեզ հետ» * Զումրաթ՝ «Փողոց, իմ փողոց» * Անյա՝ «Ախ, ներվեր, ներվեր» * Ստասի՝ «Սիլվա» * Ալլա՝ «Խելահեղ օր» * Շուշան՝ «Մեծապատիվ մուրացկաններ» * Էլիզ Դուլիթլի՝ «Իմ չքնաղ լեդի» * Ագաֆիա Տիխոնովա՝«Ամուսնություն» * Միրանդոլինա՝ «Հյուրանոցի տիրուհին» * Խանում՝ «Խանումի արարքները» * Ջեննի՝ «Պահանջվում է ստախոս» * Կոլոնիկե՝ «Լիսիստրատե» * Մարթա՝ «Ատամնաբույժն արևելյան» * Մարիա՝ «Տասներկուերորդ գիշեր» * Կուլա՝ «Պահանջվում է ստախոս» * «Գնա մեռի, արի սիրեմ» * «Իմ զոքանչը» * «Մեր տան տերերը» * «Շրջազգեստով տղամարդիկ» * «Սիրեկանը շիկացած անկողնում» * «Ինձնից պրծում չկա» * «Տեր, մի թող մեզ անտեր» * «Խանումի արարքները» * «Մեծ հարսանիք» * «Պահպանեք ձևական կողմը» === Հեռուստասերիալներ === * «Վերվարածներ» * «Ճակատագրի գերիները» == Մրցանակներ, պարգևներ == * ՀԹԳՄ ամենամյա «Արտավազդ» մրցանակ, «Լավագույն դերասանուհի»` «Ատամնաբույժն արևելյան» ներկայացման համար, 2000 * Իրաքում մասնակցել է 8-րդ միջազգային թատերական փառատոնին, որտեղ արժանացել է «Գրան Պրի» մրցանակի՝ «Սիրեկանը շիկացած անկողնում» ներկայացման մեջ կանացի լավագույն դերակատարման համար, 2002 * Մետաքսյա Սիմոնյանի անվան մրցանակ * [[Մովսես Խորենացու մեդալ]] * ՀՀ վաստակավոր արտիստ, 2008 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{DEFAULTSORT:Ղազարյան, Մարիամ}} [[Կատեգորիա:Հայ դերասանուհիներ]] ciyv1xkn5cjx17czwht6ay8v9wh014d 0 599608 10806435 10467817 2026-06-29T18:26:03Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ]] 10806435 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | անուն = Գաել Կլիշի | պատկեր = [[Պատկեր:Gael Clichy, Premier League parade 11-12.jpg|200px]] | ամբողջական անուն = | ազգությունը= ֆրանսիացի | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | մականուն= | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1985|7|26}} | ծննդյան քաղաք = [[Թուլուզ]] | ծննդյան երկիր = [[Ֆրանսիա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 178 սմ | քաշ = 64 կգ | դիրք = պաշտպան | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]] | համար = 22 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2000 - 2002|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կանն }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2000 - 2002|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կանն| 15 (0) |2003 - 2011| {{դրոշ|Անգլիա}} [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|187 (1) |2011 - ներկա|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]] |99 (1) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2008 - ներկա|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] |20 (0) }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մասնագիտական ըստ =12 ապրիլ 2015 | հավաքականի ըստ = 11 հոկտեմբեր 2013 }} '''Գաել Կլիշի ''' ({{lang-fr|Gaël Clichy}}, <small>ֆրանսերեն արտասանությունը</small> {{IPA|[ɡaɛl kliʃi]}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, Մանչեսթեր Սիթիի և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի]] պաշտպան։ == Ակումբայից կարիերա == === Վաղ տարիներ === Երիտասարդ տարիներին հանդես է եկել Ֆրանսիական Կաննում, բայց երբ Կաննը դուրս մնաց Ֆրանսիայի 2-րդ առաջնությունից, Կլիշին տեղափոխվեց [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]։ === Արսենալ === [[Պատկեր:Gael Clichy Arsenal vs Birmingham 2010-11.jpg|մինի|ձախից|Կլիշին Արսենալի կազմում]] Չնայած նրան, որ Կլիշին խաղում էր կիսապաշտպանի դիրքում, [[Արսեն Վենգեր]]ը նրան տեսնում էր եզրային պաշտպանի դիրքում։ Այդպիսի խաղացողներ էր նրա ակումբում, երբ եզրային պաշտպանը միանում է հարձակմանը։ Արսենալում Կլիշիի դիրքում հանդես էր գալիս [[Էշլի Քոուլ]]ը և նրան շատ դժվար էր հիմնական կազմ մտնելը։ [[2005 թվական]]ին Քոուլը ստացավ վնասվածք և Կլիշիին տրվեց շատ լավ շանս հիմնական կազմում ամրանալու համար, բայց այդ ժամանակ Կլիշին ստացավ շատ լուրջ վնասվածք և կես մրցաշրջանից ավելի բաց թողեց։ 2006 թվականի ապրիլի 25-ին [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՉԼ]]-ի կիսաեզրափակչին փոխարինման դուրս եկավ խաղադաշտ, բայց ստացավ լուրջ վնասվածք և վերադարձավ միայն 2006 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ Էշլի Քոուլի [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]] տեղափոխվելուց հետո Կլիշին դարձավ Արսենալի հիմնական ձախ պաշտպանը։ 2007/08 մրցաշրջանում Կլիշին անցկացրեց 49 հանդիպում։ Նրա հիանալի խաղի շնորհիվ նա մտավ [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստների խորհրդանշական հավաքական։ 2008 թվականի ամռանը կային լուրեր, որ Կլիշին պետք է տեղափոխվի այլ ակումբ, այդ լուրերին վերջ տալու համար Կլիշին կնքեց Արսենալի հետ նոր պայմանագիր<ref>{{Cite web |title=Clichy signs new contract with Arsenal |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-signs-new-contract-with-arsenal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915000617/http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-signs-new-contract-with-arsenal |archive-date=2012 թ․ սեպտեմբերի 15 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 8}}</ref>։ 2008 թվականի նոյեմբերի 1-ին [[Սթոք Սիթի]]ի դեմ խաղում նա խփեց իր առաջին գնդակը Արսենալի կազմում։ Բայց այդ խաղում Արսենալը պարտվեց 2։1 հաշվով։ 2009 թվականի ապրիլի սկզբին Կլիշին ստանում է մեջքի լուրջ վնասվածք, որի պատճառով բաց է թողնում մրցաշրջանի մնացած հատվածը<ref>{{Cite web |title=Clichy will not play again this season |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-will-not-play-again-this-season |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090714103750/http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-will-not-play-again-this-season |archive-date=2009 թ․ հուլիսի 14 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 8}}</ref>։ 2009 թվականի նոյեմբերի սկզբին նորից ստանում է մեջքի վնասվածք<ref>{{Cite web |title=Clichy sidelined with surprise back injury |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-sidelined-with-surprise-back-injury |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091106102726/http://www.arsenal.com/news/news-archive/clichy-sidelined-with-surprise-back-injury |archive-date=2009 թ․ նոյեմբերի 6 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 8}}</ref>, և վերադառնում է խաղադաշտ միայն 2010 թվականի հունվարի 17-ին։ === Մանչեսթեր Սիթի === 2011 թվականի հուլիսի 4-ին Մանչեսթեր Սիթին պաշտոնապես հայտարարեց Գաել Կլիշի տեղափոխման մասին<ref>{{Cite web |title=Clichy signs for City |url=http://www.mcfc.co.uk/News/Team-news/2011/July/Clichy-signs-for-City |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707004058/http://mcfc.co.uk/News/Team-news/2011/July/Clichy-signs-for-City |archive-date=2011 թ․ հուլիսի 7 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 8}}</ref>։ Պաշտոնական տվյալների մեջ տրանսֆերի արժեք նշված չէր, սակայն անգլիական աղբյուրները հայտնեցին, որ տրանսֆերի արժեքը կազմել է 7 մլն [[Ֆունտ ստերլինգ|ֆունտ]]։ Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը քաղաքացիների հետ կնքեց 4 տարվա պայմանագիր։ Գաել Կլիշին լրագրողներին ասեց, որ Արսենալում 6 տարիների ընթացքում հաջողություն չունենալը, ստիպեց իրեն փոխել ակումբը<ref>[http://www.eurosport.ru/football/premier-league/2011-2012/story_sto2874518.shtml Клиши: «Хочу выигрывать трофеи»]</ref>։ Այս ամենից ոչ ուշ, Կլիշին բացասական արտահայվեց [[Մանչեսթեր Սիթի]]ի մասին ասելով, որ այս ակումբը նրանց համար է, ովքեր մտածում են միայն փողի մասին<ref>[http://www.whoateallthepies.tv/man_city/77031/i-really-believe-that-if-you-only-think-about-money-you-will-end-up-at-man-city-guess-who.html ‘I Really Believe That If You Only Think About Money, You Will End Up At Man City’ — Guess Who?]</ref>։ == Հավաքական == [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ազգային հավաքականի]] կազմում Կլիշին նորամուտը նշեց 2008 թվականի սեպտեմբերի 10-ին, 2010 թվականի ԱԱ նախընտրական փուլում, [[Սերբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սերբիայի]] դեմ հանդիպման ժամանակ։ Նաև ունեցավ մասնակցություն 2010 թվականի [[ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2010|ԱԱ]] [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն|ՀԱՀ]]-ի դեմ խաղում, որն ավարտվեց ֆրանսիացիների պարտությամբ 1։2 հաշվով։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === 2015 թվականի հունիսի 29-ի դրությամբ<ref>{{Cite web |title=Gaël Clichy Footballdatabase.eu Profile |url=http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.gael.clichy.4805.en.html |accessdate=2011 թ․ մարտի 28 |publisher=Footballdatabase.eu}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="3"|Գավաթ !colspan="3"|ՈՒԵՖԱ !colspan="3"|Ընդհանուր |- !Խաղեր !Գոլեր !Փոխանցումներ<ref name="գոլ․ փոխանցումներ">Գոլային</ref> !Խաղեր !Գոլեր !Փոխանցումներ<ref name="գոլ․ փոխանցումներ" /> !Խաղեր !Գոլեր !Փոխանցումներ<ref name="գոլ․ փոխանցումներ" /> !Խաղեր !Գոլեր !Փոխանցումներ<ref name="գոլ․ փոխանցումներ" /> |- || {{դրոշ|Ֆրանսիա}}Կանն |2002–03 |15||0||2||0||0||0||0||0||0||15||0||2 |- ! colspan="2" | Ընդհանուր !15!!0!!2!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!15!!0!!2 |- | rowspan="8"| {{դրոշ|Անգլիա}} [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2003-04 (Անգլիա)|2003-04]] |12||0||0||9||0||0||1||0||0||22||0||0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2004-05 (Անգլիա)|2004-05]] |15||0||0||7||0||0||2||0||0||24||0||0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2005-06 (Անգլիա)|2005-06]] |7||0||0||0||0||0||4||0||0||11||0||0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2006-07 (Անգլիա)|2006-07]] |27||0||1||7||0||0||6||0||0||40||0||1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2007-08 (Անգլիա)|2007-08]] |38||0||6||1||0||0||10||0||0||49||0||6 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2008-09 (Անգլիա)|2008–09]] |31||1||0||0||0||0||10||0||0||41||1||0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2009-10 (Անգլիա)|2009–10]] |24||0||1||0||0||0||9||0||0||33||0||1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2010-11 (Անգլիա)|2010–11]] |33||0||1||5||1||0||6||0||1||44||1||2 |- ! colspan="2" | Ընդհանուր !187!!1!!9!!29!!1!!0!!48!!0!!1!!264!!2!!10 |- |rowspan="4"| {{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2011-12 (Անգլիա)|2011–12]] |28||0||3||1||0||0||8||0||0||37||0||3 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2012-13 (Անգլիա)|2012–13]] |28||0||2||5||0||0||4||0||0||37||0||2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2013-14 (Անգլիա)|2013–14]] |20||0||0||7||0||1||4||0||0||31||0||1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014–15]] |23||1||3||2||0||0||6||0||1||31||1||4 |- ! colspan="2" | Ընդհանուր !98!!1!!9!!15!!0!!1!!22!!0!!1!!137!!1!!10 |- !colspan="2"| Ընդհանուր կարիերայում !203!!1!!19!!44!!1!!1!!70!!0!!2!!416!!3!!22 |} === Հավաքականում === 2014 թվականի ապրիլի 8-ի դրությամբ<ref>{{Cite web |title=Gaël Clichy FFF Profile |url=http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/256-gael-clichy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223144600/http://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/256-gael-clichy |archive-date=2015 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2014 թ․ փետրվարի 3 |publisher=[[French Football Federation]] |language=French}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Ազգային հավաքական!!Մրցաշրջան!!Խաղեր!!Գոլեր !! Փոխանցումներ<ref name="գոլ․ փոխանցումներ" /> |- | rowspan="6"| {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] |2008–09||3||0||0 |- |2009–10||2||0||0 |- |2010–11||5||0||1 |- |2011–12||5||0||0 |- |2012–13||2||0||0 |- |2013–14||3||0||0 |- ! colspan=2|Ընդհանուր!!20!!0||1 |} == Նվաճումներ == === Ակումբային === * Պրեմիեր Լիգայի չեմպիոն։ 2003/04, 2011/12, 2013/14 * Անգլիայի Սուպերգավաթի մրցանակակիր։ 2004, 2012 * Անգլիայի գավաթի մրցանակակիր։ 2004/05 * ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի ֆինալիստ։ 2006 * Անգլիական Լիգայի գավաթի մրցանակակիր։ 2014 === Անձնական === * Մտավ Պրեմիեր Լիգայի խորհրդանշական հավաքականի կազմի մեջ։ 2007/08 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.mcfc.co.uk/Players/Defenders/Gael-Clichy Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը ''Մանչեսթեր Սիթիի'' պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104185653/http://mcfc.co.uk/Players/Defenders/Gael-Clichy |date=2012-01-04 }} {{ref-en}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կլիշի, Գաել}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայում ծնվածներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իստանբուլ Բաշակշեհիրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սերվետի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ]] 3k5esdamgua0ywptriwvlker00p75dx 0 603993 10806543 9620260 2026-06-30T03:05:36Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տրուայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գրենոբլի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բաստիայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] 10806543 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Գաել Դանիկ | բնագիր անուն = | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = | մահվան վայր = | հասակ = 176 սմ | դիրք = կիսապաշտպան | ազգությունը = ֆրանսիացի | քաղաքացիությունը = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} | մականուն = | քաշ = 65 կգ | ներկա ակումբ = Բաստիա | ակումբի համար = 8 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |?—2000|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Ռեն|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2000—2003|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Ռեն|22 (0) |2002—2003|{{վարձավճար}}{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} [[Գենգան ՖԱ|Գենգան]]|18 (0) |2003—2005|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Գրենոբլ|69 (14) |2005—2008|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Տրուա|81 (10) |2005—2006|{{վարձավճար}}{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Լորյան|14 (1) |2008—2013|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} [[Վալենսյեն ՖԱ|Վալենսյեն]]|180 (29) |2013—2015|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Օլիմպիկ Լիոն|11 (0) |2015—մ.հ.|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Բաստիա|80 (10)}} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Գայել Դանիկ''' ({{lang-fr|Gaël Danic}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Գայել Դանիկը «[[Ռեն ՖԱ|Ռեն]]» ակումբի սան է։ Թիմի կազմում առաջին անգամ խաղացել է 2000 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ մասնակցելով Ֆրանսիայի առաջնության շրջանակներում «[[Թուլուզ ՖԱ|Թուլուզ]]» ակումբի դեմ անցկացված խաղին։ Կիսապաշտպանը փոխարինել է Վանդերսոն Մարկեսին հանդիպման երկրորդ խաղակեսում<ref>{{Cite web |title=Transfermarkt.at |url=http://www.transfermarkt.at/de/fc-stade-rennes-fc-toulouse/index/spielbericht_1002903.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DwfznIlc?url=http://www.transfermarkt.at/de/fc-stade-rennes-fc-toulouse/index/spielbericht_1002903.html |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=de |description=«Ренн» — «Тулуза» 1:1}}</ref>։ Դանիկը «[[Ռեն ՖԱ|Ռեն]]» ակումբի կազմում խաղացել է մինչև 2001/02 մրցաշրջանի ավարտը՝ անցկացնելով 22 հանդիպում Լիգա 1-ում։ 2002/03 մրցաշրջանում կիսապաշտպանը վարձավճարային հիմունքներով խաղացել է «[[Գենգան ՖԱ|Գենգան]]» ակումբի կազմում և անցկացրել 18 խաղ, ինչից հետո տեղափոխվել է Լիգա 2-ի «Գրենոբլ» ակումբ։ Գաել Դանիկը նոր ակումբի կազմում իր առաջին հանդիպումն անցկացրել է 2003 թվականի օգոստոսի 2-ին՝ մասնակցելով «Բեզանսոն» ակումբի դեմ խաղին<ref>{{Cite web |title=Transfermarkt.at |url=http://www.transfermarkt.at/de/grenoble-foot-38-racing-besancon/index/spielbericht_1006375.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg1QvaL?url=http://www.transfermarkt.at/de/grenoble-foot-38-racing-besancon/index/spielbericht_1006375.html |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=de |description=«Гренобль» — «Безансон» 0:0}}</ref>։ Օգոստոսի 9-ին «[[Տրուա ՖԱ|Տրուա]]» ակումբի դեմ անցկացված հաջորդ հանդիպման ժամանակ նա խփել է իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում<ref>{{Cite web |title=Transfermarkt.at |url=http://www.transfermarkt.at/de/es-troyes-ac-grenoble-foot-38/index/spielbericht_1006388.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg2yLMG?url=http://www.transfermarkt.at/de/es-troyes-ac-grenoble-foot-38/index/spielbericht_1006388.html |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=de |description=«Տրուա» — «Գրենոբլ» 3:2}}</ref>։ Լիգա 2-ում հանդես գալով «Գրենոբլ» ակումբի կազմում՝ կիսապաշտպանն անցկացրել է 69 խաղ և խփել 14 գոլ։ 2005 թվականի ամռանը Դանիկը տեղափոխվել է «[[Տրուա ՖԱ|Տրուա]]» ակումբ։ Թիմի կազմում առաջին անգամ խաղացել է Ֆրանսիայի առաջնությունում՝ մասնակցելով «[[Նիս ՖԱ|Նիս]]» ակումբի դեմ խաղին 2005 թվականի հուլիսի 30-ին, երբ հանդիպման 89-րդ րոպեին փոխարինել է Սեբաստյան Դալեին<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт Профессиональной футбольной лиги Франции |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49688 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg4LjV8?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49688 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=fr |description=«Ницца» — «Труа» 1:1}}</ref>։ Մինչ 2005 թվականի ավարտ կիսապաշտպանը կարողացել է «Տրուա» ակումբի կազմում անցկացնել 11 հանդիպում։ Սեզոնի երկրորդ կեսին նա վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է «[[Լորյան ՖԱ|Լորյան]]» ակումբ, որը հանդես էր գալիս Լիգայի 2-ում։ Գաել Դանիկը Լիգայի 1-ում իր առաջին գոլը խփել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ գրավելով «[[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտիեն]]» ակումբի դարպասը<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт Профессиональной футбольной лиги Франции |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50626 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg5AZL1?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50626 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=fr |description=«Труа» — «Сент-Этьен» 3:1}}</ref>։ 2006/07 մրցաշրջանի արդյունքներով՝ «[[Տրուա ՖԱ|Տրուա]]» ակումբն առաջնությունում զբաղեցրել է 18-րդ տեղը և դուրս մնացել Լիգա 1-ից։ Դենիկը խաղացել է «[[Տրուա ՖԱ|Տրուա]]» ակումբում ևս 1 մրցաշրջան, ինչից հետո դարձել է «[[Վալենսյեն ՖԱ|Վալենսյեն]]» ակումբի խաղացող։ Դենիկը «Վալենսյենում» իր նորամուտը կատարել է 2008 թվականի օգոստոսի 9-ին։ Կիսապաշտպանւ խաղադաշտ է դուրս եկել թիմի մեկնարկային կազմում և 27-րդ րոպեին 11 մետրանոցից գրավել «Սենտ Էտիենի» դարպասը՝ խփելով հանդիպման որոշիչ գոլը<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт Профессиональной футбольной лиги Франции |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52266 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg5tAJO?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52266 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=fr |description=«Валансьен» — «Сент-Этьен» 1:0}}</ref>։ Ֆրանսիայի առաջնության 2010/11 մրցաշրջանի հանդիպումներում Գայել Դանիկը կատարել է 7 գոլային փոխանցում իր խաղընկերներին և զբաղեցրել իններորդ հորիզոնականն առաջնության լավագույն ասիստենտների շարքում<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт Профессиональной футбольной лиги Франции |url=http://www.lfp.fr/ligue1/classementPasseurs#sai=79&journee1=1&journee2=38&cat=G&poste=Tous |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dwg6c19G?url=http://www.lfp.fr/ligue1/classementPasseurs#sai=79&journee1=1&journee2=38&cat=G&poste=Tous |archivedate=2013 թ․ հունվարի 25 |lang=fr |description=Список ассистентов чемпионата 2010/11}}</ref>։ 2013 թվականի ամռանը Դանիկը միացել է «[[Օլիմպիկ Լիոն]]» ֆուտբոլային ակումբին։ Թիմի կազմում առաջին անգամ դաշտ է դուրս եկել 2013 թվականի հուլիսի 30-ին՝ մասնակցելով Չեմպիոնների լիգայի որակավորման փուլի՝ շվեյցարական «[[Գրասհոփերի]]» դեմ խաղին<ref>{{Cite web |title=Transfermarkt |url=http://www.transfermarkt.at/de/olympique-lyon-grasshopper-club-zuerich/index/spielbericht_2349812.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/6JJAg7vvt?url=http://www.transfermarkt.at/de/olympique-lyon-grasshopper-club-zuerich/index/spielbericht_2349812.html |archivedate=2013 թ․ սեպտեմբերի 1 |lang=de |description=«Лион» — «Грассхопперс» 1:0}}</ref>։ == Վիճակագրություն == {| class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align: center; margin-bottom: 10px;" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Ազգային առաջնություն ! colspan="2" |Ազգային ակումբ ! colspan="2" |Մայրցամաքային գավաթ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Լիգա !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="2" valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Ռենն |2000/01 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|Լիգա 1]] |10 |0 |1 |0 |0 |0 |11 |0 |- |2001/02 |Լիգա 1 |12 |0 |4 |1 |2 |0 |18 |1 |- ! align="left" style="background-image: initial; background-attachment: initial; background-size: initial; background-origin: initial; background-clip: initial; background-position: initial; background-repeat: initial;" |Կարիերան Ռենն ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 22 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 5 ! align="left" style="background:beige" | 1 ! align="left" style="background:beige" | 2 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 29 ! align="left" style="background:beige" | 1 |- | valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Գենգամ |2002/03 |Լիգա 2 |18 |0 |4 |0 |0 |0 |22 |0 |- ! align="left" style="background:beige" | Կարիերան Գենգամ ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 18 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 4 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 22 ! align="left" style="background:beige" | 0 |- | rowspan="2" valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Գրենոբլ ՖԱ |2003/04 |Լիգա 2 |34 |5 |2 |0 |0 |0 |36 |5 |- |2004/05 |Լիգա 2 |35 |9 |7 |3 |0 |0 |42 |12 |- ! align="left" style="background:beige" | Կարիերան Գրենոբլ ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 69 ! align="left" style="background:beige" | 14 ! align="left" style="background:beige" | 9 ! align="left" style="background:beige" | 3 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 78 ! align="left" style="background:beige" | 17 |- | rowspan="3" valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Տրուա |2005/06 |Լիգա 1 |11 |0 |2 |0 |0 |0 |13 |0 |- |2006/07 |Լիգա 1 |32 |5 |2 |0 |0 |0 |34 |5 |- |2007/08 |Լիգա 2 |38 |5 |5 |0 |0 |0 |43 |5 |- ! align="left" style="background:beige" | Կարիերան Տրուա ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 81 ! align="left" style="background:beige" | 10 ! align="left" style="background:beige" | 9 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 90 ! align="left" style="background:beige" | 10 |- | valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Лорьян |2005/06 |Լիգա 2 |14 |1 |0 |0 |0 |0 |14 |1 |- ! align="left" style="background:beige" | Կարիերան Լորիան ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 14 ! align="left" style="background:beige" | 1 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 14 ! align="left" style="background:beige" | 1 |- | rowspan="5" valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> Վալենսեն ՖԱ |2008/09 |Լիգա 1 |36 |4 |2 |0 |0 |0 |38 |4 |- |2009/10 |Լիգա 1 |29 |2 |2 |0 |0 |0 |31 |2 |- |2010/11 |Լիգա 1 |36 |9 |4 |0 |0 |0 |40 |9 |- |2011/12 |Լիգա 1 |34 |7 |5 |1 |0 |0 |39 |8 |- |2012/13 |Լիգա 1 |31 |5 |1 |1 |0 |0 |32 |6 |- ! align="left" style="background:beige" |Կարիերան Վալենսեն ՖԱ-ում ! align="left" style="background:beige" | 166 ! align="left" style="background:beige" | 27 ! align="left" style="background:beige" | 14 ! align="left" style="background:beige" | 2 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 180 ! align="left" style="background:beige" | 29 |- | valign="top" |<span class="mw-image-border">{{դրոշ|Ֆրանսիա}}</span><span class="mw-image-border"></span> [[Օլիմպիկ Լիոն]] |2013/14 |Լիգա 1 |2 |0 |0 |0 |3 |0 |5 |0 |- ! align="left" style="background:beige" | Կարիերան Օլիմպիկում ! align="left" style="background:beige" | 2 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 3 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 5 ! align="left" style="background:beige" | 0 |- ! align="left" style="background:beige" | Ընդհանուր ! align="left" style="background:beige" | 372 ! align="left" style="background:beige" | 52 ! align="left" style="background:beige" | 41 ! align="left" style="background:beige" | 6 ! align="left" style="background:beige" | 5 ! align="left" style="background:beige" | 0 ! align="left" style="background:beige" | 418 ! align="left" style="background:beige" | 58 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.transfermarkt.com/gal-danic/profil/spieler/5457 Профиль на сайте ''transfermarkt.com'']<span> </span>&nbsp;(անգլ.) * [http://int.soccerway.com/players/gael-danic/1182/ Профиль на Soccerway] * [http://rus.worldfootball.net/spieler_profil/gael-danic/ Профиль на сайте Worldfootball.net] <span> </span>(անգլ.) * [http://www.lfp.fr/joueur/danic-gael Профиль на официальном сайте Профессиональной футбольной лиги Франции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122000435/http://www.lfp.fr/joueur/danic-gael |date=2013-01-22 }} <span> </span>(ֆր.) * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.gael.danic.489.fr.html Профиль на Footballdatabase.eu] <span> </span>(ֆր.) {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Դանիկ, Գայել}} [[Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տրուայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գրենոբլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բաստիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] q1jh36r57wruj8rhki4r4swn71b5jvt 0 604677 10806406 10370198 2026-06-29T17:55:30Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]] 10806406 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | պատկեր = [[Պատկեր:DSC 9202 (8094804286).jpg|230px|frameless]] | հասակ = 185 սմ | քաշ = 78 կգ | դիրք = Կիսապաշտպան | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել|Օլիմպիկ]] | համար = 19 | տարի = 2007-2010<br />2010-2011<br />2011-2013<br />2013-2014<br />2014-2016<br />2016-2018<br />2018-2019<br />2019 {{վարձավճար}}<br />2019-2020<br />2020-2021 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Պարի Սեն Ժերմեն Բ<br />{{դրոշ|Իսպանիա}} Խետաֆե Բ<br />{{դրոշ|Իսպանիա}} Խետաֆե<br />{{դրոշ|ԱՄԷ}} Ալ Ջազիրա<br />{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ<br />{{դրոշ|ԱՄԷ}} Ալ Նասր <br />{{դրոշ|Թուրքիա}} Անթալյասփոր <br />{{դրոշ|Իսպանիա}} Խիմնաստիկ <br />{{դրոշ|Կատար}} Ալ Շախանիա <br />{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Լուզիտանս | խաղ(գոլ) = 43 (2)<br />25 (3)<br />64 (8)<br />22 (10)<br />33 (2)<br /> 33 (9) <br /> 5 (0) <br /> 4 (0) <br /> 5 (0) | ազգային տարի = 2012-2015 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Մարոկկո}} Մարոկկո | ազգային խաղ(գոլ) = 26 (4) | մասնագիտական ըստ = օգոստոսի 23, 2015 | հավաքականի ըստ = հուլիսի 21, 2014 }} '''Աբդելազիզ Բառադա''' ({{lang-fr|Abdelaziz Barrada}}, {{ԱԾ}}), մարոկկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, որը հանդես է եկել [[Մարոկկոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մարոկկոյի ազգային հավաքականում]]։ Մասնակցել է 2012 թվականի Օլիմպիական խաղերին։ == Ակումբային կարիերա == === «Պարի Սենտ Ժերմեն» === Բառադան «[[Պարի Սեն Ժերմեն ՖԱ|Պարի Սեն Ժերմենի»]] ակադեմիայի սան է։ [[2007]] թվականին նա տեղափոխվել է ակումբի երկրորդ թիմ, և այնտեղ հանդես եկել մինչև [[2010]] թվականը։ === «Խետաֆե» === [[2010]] թվականին ֆուտբոլիստը պայմանագիր է կնքել իսպանական «[[Խետաֆե]]ի» հետ, և առաջին մրցաշրջանը անցկացրել ակումբի երիտասարդական թիմում։ [[2011]] թվականից սկսած ֆուտբոլիստը հանդես է եկել թիմի հիմնական կազմում։ [[Լա Լիգա]]յում Բառադան իր դեբյուտը նշել է [[2012]] թվականի [[հունվարի 21]]-ին՝ «[[Ռասինգ Սանտանդեր|Ռասինգի»]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=21 января 2012 |title=Расинг VS. Хетафе 1:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/01/21/spain/primera-division/real-racing-club-de-santander/getafe-club-de-futbol/1140576/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ [[Նոյեմբերի 7]]-ին ֆուտբոլիստը խփել է իր առաջին գոլը թիմի կազմում՝ «[[Ատլետիկո Մադրիդ]]ի» դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=7 ноября 2012 |title=Хетафе VS. Атлетико 3:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2011/11/06/spain/primera-division/getafe-club-de-futbol/club-atletico-de-madrid/1140750/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ === «Ալ Ջազիրա» === [[2013]] թվականին Աբդելազիզը տեղափոխվել է «[[Ալ Ջազիրա]]»։ Թիմի կազմում անցկացրել է 1 մրցաշրջան, և մասնակցել 22 խաղի։ === «Օլիմպիկ» === [[2014]] թվականի [[օգոստոսի 10]]-ին 4․5 միլիոն եվրոյի դիմաց Աբդելազիզը տեղափոխվել է ֆրանսիական «[[Օլիմպիկ Մարսել|Օլիմպիկ»]]։ Իր առաջին գոլը թիմի կազմում նա խփել է [[2014]] թվականի [[օգոստոսի 29]]-ին «[[Նիցա]]յի» դեմ խաղում։ == Ազգային հավաքական == [[2012]] թվականի [[փետրվարի 19]]-ին Բառադան իր դեբյուտն է նշել Մարոկկոյի ազգային հավաքականի կազմում՝ Բուրկինա Ֆասոյի դեմ խաղում։ [[2012]] թվականի [[հոկտեմբերի 13]]-ին [[Աֆրիկայի գավաթ]]ի խաղարկության շրջանակներում կայացած Մոզամբիկի հավաքականի դեմ խաղում նա դարձել է իր առաջին գոլի հեղինակը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite news |date=13 октября 2012 |title=Марокко VS. Мозамбик 4:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/10/13/africa/africa-cup-of-nations-qualification/morocco/mozambique/1316756/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ == Գոլերը Մարրոկոյի ազգային հավաքականի կազմում == {| class="wikitable" align=center ! # !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Հակառակորդ !! Արդյունք !! Հաշիվ !! Տեսակ |- | 01. || հոկտեմբերի 13, 2012 || Մառակեշ (մարզադաշտ), Մառակեշ, Մարոկկո || {{դրոշ|Մոզամբիկ}} Մոզամբիկ || '''1'''։ 0 || '''4'''։ 0 || Աֆրիկայի գավաթ 2013 |- | 01. || հունիսի 15, 2013 || Մառակեշ (մարզադաշտ), Մառակեշ, Մարոկկո|| {{դրոշ|Գամբիա}} Գամբիա || '''1'''։ 0 || '''2'''։ 0 || Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն (ընտրական փուլ) |- | 01. || օգոստոսի 14, 2013 || Իբն Բատոուտա մարզադաշտ, Տանժեր, Մարոկկո|| {{դրոշ|Բուրկինա Ֆասո}} Բուրկինա Ֆասո || '''1'''։ 2 || '''1'''։ 2 || Ընկերական հանդիպում |- | 01. || սեպտեմբերի 7, 2014 || Մառակեշ (մարզադաշտ), Մառակեշ, Մարոկկո|| {{դրոշ|Լիբիա}} Լիբիա || '''2'''։ 0 || '''3'''։ 0 || ընկերական հանդիպում |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://int.soccerway.com/players/abdelaziz-barrada/75250/ Վիճակագրությունը soccerway.com կայքում] * [http://www.getafecf.com/home.aspx Պրոֆիլը Խետաֆեի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150818122501/http://www.getafecf.com/Home.aspx |date=2015-08-18 }} * [http://www.bdfutbol.com/en/j/j101044.html Պրոֆիլը bdfutbol.com կայքում] * [http://www.futbolme.com/com/jugadores.asp?id_jugador=26235 Պրոֆիլը futbolme.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բառադա, Աբդելազիզ}} [[Կատեգորիա:Ալ-Ջազիրա Աբու Դաբիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անթալյասպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Խիմնաստիկ Տառագոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]] g1r5i2lft8l760cz02rwf0ux99vrx46 0 612563 10806535 10001541 2026-06-30T02:43:49Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] 10806535 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Արունա Կոնե | պատկեր = [[Պատկեր:Arouna_Kone_2007.jpg|250px]] | պատկերի չափ = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ազգությունը= | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | մականուն= | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1983|11|11}} | ծննդյան քաղաք = Անյամա | ծննդյան երկիր = {{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 182<ref>[http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.html/arouna-kone Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայք]</ref> | քաշ = 81 | դիրք = հարձակվող | ներկա ակումբ = {{դրոշավորում|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ]] | համար = 9 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |?-2002|{{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} Ռիո Սպորտ դ’Անյամա| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2002-2003|{{դրոշ|Բելգիա}} Լերս|32 (11) |2003-2005|{{դրոշ|Հոլանդիա}} Ռոդա|63 (27) |2005-2007|{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[ՊՍՎ Էյնդհովեն]]|53 (21) |2007-2012|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Սևիլյա]]|40 (1) |2010|{{վարձավճար}} {{դրոշ|Գերմանիա}} [[Հաննովեր 96]]|8 (2) |2011-2012|{{վարձավճար}} {{դրոշ|Իսպանիա}} [[Լևանտե ՖԱ|Լևանտե]]|34 (15) |2012-2013|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Ուիգան Ատլետիկ]]|33 (11) |2013-|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ]]|21 (2) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2004-| {{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}}|35 (9) }} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Արունա Կոնե'''({{lang-fr| Arouna Koné}}, {{ԱԾ}}), Կոտ դիվուարացի ֆուտբոլիստ, անգլիական [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնի]] և [[Կոտ դ'Իվուար]]-ի ազգային հավաքականի հարձակվող։ == Ձեռքբերումներ == === Ակումբային === {{դրոշ|Հոլանդիա}} [[ՊՍՎ էյնդհովեն|ՊՍՎ]] * Հոլանդիայի չեմպիոն-2005/06, 2006/07 * Հոլանդիայի գավաթի ֆինալիստ 2007 {{դրոշ|Անգլիա}} [[Ուիգան Ատլետիկ]] * Անգլիայի գավաթակիր 2012/13 === Ազգային հավաքական === {{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} *Աֆրիկայի ազգերի գավաթի ֆինալիստ- 2006 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.sevillafc.es/_www/equipos.php?op=jug&id=1423 Սևիլիայի պաշտոնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911205811/http://www.sevillafc.es/_www/equipos.php?op=jug&id=1423 |date=2011-09-11 }} * [http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=29628 Խաղացողի Պռոֆիլ soccerbase.com կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070810050054/http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=29628 |date=2007-08-10 }} * [http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=6109&b=true&pn=Arouna_Kon%C3%A9 Խաղացողի Պռոֆիլ footballdatabase.com կայքում] * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.arouna.kone.8475.en.html Խաղացողի Պռեֆիլ footballdatabase.eu կայքում] * [http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=6537/news/newsid=89794.html#arouna+kone+other+cote+divoire+predator Վիճակագրությունը fifa.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105144526/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=6537/news/newsid=89794.html#arouna+kone+other+cote+divoire+predator |date=2007-11-05 }} կայքում {{Արտաքին հղումներ}} {{Էվերթոն կազմ}} {{DEFAULTSORT:Կոնե, Արունա}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լևանտեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուիգան Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] fvjn9ycwc7rfq68zq7fbd9wv9gzw22q 0 618156 10806544 10759025 2026-06-30T03:15:48Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ]] 10806544 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Դիդիե Դեշամ | պատկեր = [[Պատկեր:Didier Deschamps in 2018.jpg|250px]] | պատկերի չափ = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = Դիդիե Կլոդ Դեշամ | ազգությունը= | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | մականուն= | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = | ծննդյան քաղաք = [[Բայոննա]] | ծննդյան երկիր = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 174 [[Սանտիմետր|սմ]] | քաշ = 71 [[կգ]] | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] | պաշտոն = ''Գլխավոր մարզիչ'' | համար = | երիտ ակումբ = | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1985-1989|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]|111 (4) |1989-1990|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]|16 (3) |1990-1991|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Բորդո|29 (3) |1991-1994|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]|106 (5) |1994-1999|{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]]|124 (4) |1999-2000|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]|26 (0) |2000-2001|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]|8 (0) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1989-2000|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]]|103 (4) }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2001-2005|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո]]| |2006-2007|{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]]| |2009-2012|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]| |2012-ն.ժ.|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]]|}} |մեդալներ = {{մրցաշար|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]}} {{մեդալ|Ոսկի|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|Ֆրանսիա 1998]]}} {{Մրցաշար|[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն|Եվրոպայի առաջնություն]]}} {{մեդալ|Բրոնզ|[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 1996|Անգլիա 1996]]}} {{Մեդալ|Ոսկի|[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2000|Բելգիա/Նիդերլանդներ 2000]]}} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Դիդիե Կլոդ Դեշամ''' ({{lang-fr|Didier Claude Deschamps}}, <small>ֆրանսերեն արտասանություն</small> {{IPA|[didje deˈʃɑ̃]}}, {{ԱԾ}}, [[Ֆրանսիա]]), [[ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, մարզիչ, ազգությամբ՝ [[Բասկեր|բասկ]]։ Լինելով [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի]] ավագը՝ հավաքականին հասցրել է հաղթանակի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|1998 թվականի աշխարհի առաջնություն]]ում և [[Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ 2000|2000 թվականի Եվրոպայի առաջնություն]]ում։ [[2012]] թվականի [[հուլիսի 8]]-ից Ֆրանսիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչն է<ref>{{Cite web |title=Euro 2000 Profile: Didier Deschamps |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/france/squad/744844.stm |accessdate=2014 թ․ սեպտեմբերի 11}}</ref><ref name="come Giannichedda non c'e' nessuno">{{Cite web |author1=Meroi Massimo |date=1997 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=all' Udinese come Giannichedda non c' e' nessuno |trans-title=At Udinese there's no-one like Giannichedda |url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/dicembre/04/all_Udinese_come_Giannichedda_non_ga_0_9712048347.shtml |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=La Gazzetta dello Sport |language=Italian}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gli eroi in bianconero: Dider DESCHAMPS |url=http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-dider-deschamps-66190 |accessdate=2014 թ․ սեպտեմբերի 11}}</ref>։ == Խաղային կարիերա == === Ակումբային === Դիդիե Դեշամն իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է դեռևս դպրոցում սովորելու տարիներին։ Նրա առաջին ակումբը «Բայոննա» սիրողական ակումբն էր։ Նրա տաղանդն ըստ արժանվույն գնահատել են «[[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]» ակումբի սկաուտները, որոնք 15 տարեկան պատանու հետ պայմանագիր են կնքել [[1983]] թվականի ապրիլին։ Դեշամի նորամուտը առաջնությունում կայանում է [[1985]] թվականի [[սեպտեմբերի 27]]-ին<ref>{{Cite news |last=Moore |first=Glenn |date=1999 թ․ նոյեմբերի 3 |title=Chelsea's big night is spoiled by Sutton |url=http://www.independent.co.uk/sport/football-champions-league--chelseas-big-night-is-spoiled-by-sutton-1123414.html |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 6 |work=The Independent}}</ref><ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոս |title=Football: Deschamps: the water carrier is now Monaco's man of ideas |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040229/ai_n12750721 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130902032250/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040229/ai_n12750721 |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2010 թ․ օգոստոս |work=The Independent}}</ref>։ Առաջին իսկական հաջողությունները ազգային հավաքականի ապագա առաջնորդի «դուռն են թակում» [[1991]]-[[1994]] թվականներին՝ երկրորդ մարսելական «կամպանիայի» ժամանակ։ Ֆրանսիական Լիգայի չեմպիոնի երկու տիտղոսներից հետո (1991, 1992) Դեշամի ձեռքերում հայտնվեց շատերի համար դեռևս անհասանելի [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների գավաթ]]ը։ Այն, ինչ արեցին Օլիմպիկի ֆուտբոլիստները [[1993]] թվականին, անհավանական թվաց, քանի որ նրանցից առաջ ոչ մի ֆրանսիական ակումբի չէր հաջողվել նվաճել ակումբային եվրոպական ֆուտբոլի անգամ մեկ տիտղոս։ Դիդիե Դեշամը դարձավ ամենաերիտասարդ թիմի ավագը, ում հաջողվեց հաղթել այդքան պատվավոր տիտղոս, իսկ այդ ակումբի դարպասապահ [[Ֆաբիեն Բարտեզ]]ը նույն անվանակարգում դարձավ ամենաերիտասարդ դարպասապահը<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 19 |title=L'AS Monaco accepte la démission de son entraîneur Didier Deschamps |url=http://www.lemonde.fr/sport/article/2005/09/19/l-as-monaco-accepte-la-demission-de-son-entraineur-didier-deschamps_690696_3242.html |accessdate=2015 թ․ սեպտեմբերի 15 |website=www.lemonde.fr |publisher=lemonde |language=French}}</ref><ref>{{Cite news |date=2007 թ․ մայիսի 26 |title=Deschamps leaves Juventus |url=http://www.juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=11402 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928010639/http://www.juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=11402 |archivedate=2007 թ․ սեպտեմբերի 28 |accessdate=2007 թ․ մայիսի 26 |publisher=Juventus.com}}</ref>։ 1994 թվականին Դեշամը տեղափոխվում է [[Թուրին]]ի «Յուվենտուս»։ Փայլելով ակումբի կազմում՝ Դեշամը երկրի ներսում հաղթեց վեց տարբեր գավաթներ, ինչպես նաև վերջին երկու տարվա մեջ երկրորդ անգամ հաղթեց [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1996|Չեմպիոնների գավաթը (1996)]]։ Երևում է՝ պատահական չէ, որ Դեշամը մտնում է Ֆրանսիայի լավագույն լեգիոններների այն «եռյակի» մեջ, որոնք երբևիցե պաշտպանել են [[Յուվենտուս|Ծեր Սենյորայի]] «գույները»<ref name="deschamps out">{{Cite news |date=2007 թ․ մայիսի 26 |title=Deschamps resigns as Juve coach |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/6694425.stm |accessdate=2007 թ․ մայիսի 26 |publisher=[[BBC Sport]]}}</ref><ref name="Juve deny quit claims">{{Cite news |date=2007 թ․ մայիսի 26 |title=Nota della società |url=http://www.juventus.com/it/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1203000&ID=11387 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930185218/http://www.juventus.com/it/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1203000&ID=11387 |archivedate=2007 թ․ սեպտեմբերի 30 |accessdate=2007 թ․ մայիսի 26 |publisher=Juventus.com |language=Italian}}</ref>։ Մինչև մեծ ֆուտբոլային կարիերան ավարտելը Դեշամը հասցրեց փորձել իրեն որպես [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|անգլիական Պրեմիեր լիգա]]յի և [[Լա Լիգա|իսպանական Պրեմիերի]] խաղացող։ [[2001]] թվականին ֆուտբոլիստը հայտարարեց, որ մտադիր է «խաղակոշիկները մեխից կախել» (այսինքն՝ ավարտել կարիերան)<ref>{{Cite web |date=2009 թ․ մայիսի 5 |title=Didier Deschamps succèdera à Erik Gerets |url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40123/Didier_Deschamps_succedera_a_Erik_Gerets |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/69iAaGwNw?url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40123/Didier_Deschamps_succedera_a_Erik_Gerets |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=OM.net}}</ref><ref>{{Cite news |date=2010 թ․ մայիսի 6 |title=Didier Deschamps hails Marseille's 'extraordinary' Ligue 1 title win |url=http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/06/didier-deschamps-marseille-ligue-1-title |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |work=The Guardian}}</ref>։ === Միջազգային === [[1989]] թվականին [[Միշել Պլատինի]]ի կողմից հրավիրվելով ազգային հավաքական ([[Հարավսլավիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավսլավիա]]յի դեմ խաղում)՝ Դեշամը ֆրանսիական ֆուտբոլի համար շատ խավար ժամանակահատվածում սկսեց իր միջազգային կարիերան{{Ն|[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]]ն հիանալի ֆուտբոլիստներով համալրված կազմ ուներ, սակայն նրանց չի հաջողվում որակավորվել ոչ ԱԱ-1990-ին ոչ էլ ԱԱ-1994-ին։}}<ref>{{Cite web |date=2010 թ․ հունիսի 29 |title=Deschamps signs new Marseille deal |url=http://www.ontheminute.com/news/news.php?news=23710 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714222123/http://www.ontheminute.com/news/news.php?news=23710 |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 14 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 29 |publisher=Ontheminute.com}}</ref>: Երբ թիմի նոր գլխավոր մարզիչ [[Ժակե Էմե|Էմե Ժակեն]] սկսեց «վերակենդանացնել» հավաքականը, թիմի ավագը դարձավ [[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]ի «աստղային» փլեյմեյքեր [[Էրիկ Կանտոնա]]ն։ Սակայն նա չարդարացրեց սպասելիքները. ֆեյր-փլեյի հետ չհամապատասխանող պահվածքի համար նա ստացավ երկարաժամկետ որակազրկում և վերադարձավ [[1995]] թվականի հունվարին, իսկ այդ ժամանակ հավաքականում Ժան-Պիեր Պապենի և Դավիդ Ժինոլայի նման վետերաններին փոխարինելու եկան նոր ֆուտբոլիստներ։ Սկսեց [[Զինեդին Զիդան]]ի ժամանակաշրջանը, ով փոխարինել էր Ժան-Պիեր Պապենին։ Դեշամն այն քչերից էր, ովքեր մնացին թիմի կազմում, և նա կրկին ընտրվեց հավաքականի ավագ։ Ընտրվելուց հետո ընկած ժամանակահատվածը հետագայում կոչվեց ֆրանսիական ֆուտբոլի «Ոսկե Ժամանակաշրջան»։ Որպես մարզիչ՝ Դեշամն իր առաջին խաղն անցկացրել է [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի ազգային հավաքական]]ի դեմ խաղում՝ Եվրոյի որակավորման փուլում<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=OL – OM Preview: Faltering OM seek third consecutive cup win against Garde's in-form side |url=http://www.goal.com/en-india/match/76265/o-lyon-vs-olympique-de-marseille/preview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180621143609/http://www.goal.com/en-india/match/76265/o-lyon-vs-olympique-de-marseille/preview |archive-date=2018 թ․ հունիսի 21 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=Goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=Brandao earns Marseille League Cup trophy treble |url=http://football.thestar.com.my/2012/04/15/brandao-earns-marseille-league-cup-trophy-treble/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418002257/http://football.thestar.com.my/2012/04/15/brandao-earns-marseille-league-cup-trophy-treble/ |archive-date=2012 թ․ ապրիլի 18 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=Football Every Day}}</ref>։ [[Պատկեր:Didier Deschamps.jpg|մինի|ձախից|Դիդիե Դեշամը 2000 թվականին]] Սակայն իսկական ճանաչման Դեշամն և իր խաղընկերներն արժանացան [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|1998 թվականի ֆանտաստիկ մունդիալ]]ից հետո։ Մինչև առաջնության մեկնարկը հիմնական ֆավորիտը համարվում էր [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքական]]ը, որը չնայած [[Ռոմարիո]]յի կորուստի, միևնույն է, մնում էր ամենաահեղ կազմն ունեցող հավաքականը։ Հավաքականի հետ մրցակցության մեջ մտնել կարող էր միայն [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սելեստա]]ն իր հզոր հարձակվողական զույգով՝ [[Գաբրիել Բատիստուտա]] և Արիել Օրտեգա։ Սակայն ամեն ինչ ստացվեց այլ կերպ. Ֆրանսիայի հավաքականն իր մրցակիցներին չէր տալիս հաղթելու անգամ ամենաչնչին շանս՝ ամեն հանդիպման ընթացքում ցույց տալով հիանալի խաղ դաշտի ցանկացած հատվածում։ Առաջնության իսկական հերոսը դարձավ [[Զինեդին Զիդան]]ը՝ եզրափակիչ «դուբլի» հեղինակը։ Դարպասապահն էր (ի զարմանս բոլորի նա գործում էր շատ վստահ) Բարտեզը, պաշտպանության գիծը՝ պաշտպանված Դիդիե Դեշամով, համարվեց ամենաներդաշնակմ ամբողջ առաջնության շրջանակներում։ Հաղթանակն ստացվեց ավելի քան օրինաչափ և համարվեց արժանի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մարտի 14 |title=Inter crash out of CL despite win vs Marseille |url=http://ibnlive.in.com/news/inter-crash-out-of-cl-despite-win-vs-marseille/238908-5-21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315074530/http://ibnlive.in.com/news/inter-crash-out-of-cl-despite-win-vs-marseille/238908-5-21.html |archive-date=2012 թ․ մարտի 15 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=CNN-IBN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մարտի 14 |title=Deschamps celebrates 'extra special' triumph |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2012/matches/round=2000264/match=2007674/postmatch/quotes/index.html |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=[[UEFA]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մարտի 14 |title=Gomez hits four as Bayern crush Basel; Marseille send Inter out |url=http://www.gulf-times.com/site/topics/article.asp?cu_no=2&item_no=492692&version=1&template_id=49&parent_id=29 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |work=Gulf Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մարտի 14 |title=Marseille shock Inter Milan |url=http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=325783 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150620022712/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=325783 |archive-date=2015 թ․ հունիսի 20 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=GULF DAILY NEWS}}</ref>։ Անմիջապես այդ մեծ հաջողությունից հետո [[Ժակե Էմե|Էմե Ժակե]]ն հեռացավ հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնից։ Նրան փոխարինեց Րոժե Լեմերը, որը օգտվելով նախորդ մարզչի հավաքականում դրած հիմքից՝ ֆրանսիացիներին հասցրեց մինչև մյուս խոշոր հաղթանակին։ Այդ հաղթանակը 2000 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում ֆրանսիացիների տարած հաղթանակն էր։ Այն բանից հետո, երբ Դեշամը բարձրացրեց իր գլխավերևում այդ պատվավոր տիտղոսը, Ֆրանսիան գլխավորեց ՖԻՖԱ-ի վարկանշային աղյուսակը և այդ բարձրության վրա մնաց շուրջ 2 տարի<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=Brandao gives Marseille third straight French League Cup |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Brandao-gives-Marseille-third-straight-French-League-Cup/articleshow/12669426.cms |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |work=The Times of India}}</ref>։ [[2001]] թվականին կայացավ Դիդիե Դեշամի հրաժեշտը հավաքականի հետ։ Այդ ժամանակ նա Ֆրանսիայի հավաքականում անցկացրած խաղերի քանակով ռեկորդակիր էր։ Այս պահին Դեշամից առաջ իրենց տեղն են գտել միանգամից հինգ ազգանուն՝ Զիդան, [[Լիլիան Թյուրամ|Թյուրամ]], [[Մարսել Դեսայի|Դեսայի]], [[Թիերի Անրի|Անրի]] և [[Պատրիկ Վիերա]], և ընդ որում, նրանք բոլորը Դեշամի նախկին խաղընկերներն են<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=Deschamps delights in cup glory |url=http://www.soccerway.com/news/2012/April/15/deschamps-delights-in-cup-glory/ |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=Sole Brandão goal wins League Cup for Marseille |url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1784196.html |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ == Մարզչական կարիերա == Դեշամի առաջին մարզչական ակումբը դարձավ [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|ֆրանսիական «Մոնակոն»]]։ Այդ ակումբի հետ նա [[2003]] թվականին հաղթեց լիգայի գավաթը և հասավ մինչև [[Չեմպիոնների Լիգա 2004-2005|2004 թվականի Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ]]։ Հետագայում նա ակումբից հեռացավ, քանի որ ակումբի կառավարության հետ ուներ խնդիրներ<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 15 |title=Brandao earns Marseille League Cup trophy treble |url=http://www.emirates247.com/sports/football/brandao-earns-marseille-league-cup-trophy-treble-2012-04-15-1.453831 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 14 |publisher=Emirates247.com}}</ref>։ Երբ [[2006]] թվականի ամռանը Դեշամն ստացավ վատ իրավիճակում հայտնված «[[Յուվենտուս]]ից» առաջարկություն. նա ամենևին էլ չէր կասկածում, որ ամեն ինչ լավ կլինի, և «Յուվենտուս» [[Սերիա B (Իտալիա)|Սերիա B]]-ում հայտնվելու հենց առաջին մրցաշրջանում նա գլխավորեց ակումբը։ Այդ տարի «Դեշամի ակումբը» առաջնությունն ավարտեց 1-ին հորիզոնականով և դուրս եկավ [[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]]: Մրցաշրջանի ավարտից հետո Դեշամը հեռացավ ակումբից, քանի որ նրան դուր չեկավ ակումբի կառավարության վարած գալիք տրանսֆերային քաղաքականությունը<ref name="Սոքեր-Նյուզ">[http://soccernews.ru/news/11568/ Դիդիե Դեշամը հեռացավ "Յուվենտուսից"]</ref><ref name="Սպորտ՝ օր օրի">[http://www.sportsdaily.ru/news/desham-reshenie-pokinut-yuventus-byilo-oshibochnyim-11970 Դեշամ։ "Յուվենտուսից հեռանալու որոշումը սխալ էր"]</ref>։ [[2009]] թվականի [[մայիսի 5]]-ին Դեշամը երկու տարվա պայմանագիր կնքեց [[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսելի «Օլիմպիկի»]] հետ։ Այդ ակումբում նա մարզչի պաշտոնն զբաղեցրեց 2009-10 մրցաշրջանի սկզբից<ref name="Спорт-Экспресс">{{Cite web |title=Դեշամը կնքեց երկու տարվա պայմանագիր «Օլիմպիկի» հետ |url=http://news.sport-express.ru/online/ntext/29/nl299878.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507230420/http://news.sport-express.ru/online/ntext/29/nl299878.html |archive-date=2009 թ․ մայիսի 7 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 2}}</ref><ref>{{Cite web |date=5.05.2009 |title=Didier Deschamps succèdera à Erik Gerets |url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40123/Didier_Deschamps_succedera_a_Erik_Gerets |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/69iAaGwNw?url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40123/Didier_Deschamps_succedera_a_Erik_Gerets |archivedate=2012 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 9 |publisher=Site officiel de l'Olympique de Marseille |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=5.05.2009 |title=Deschamps, à jamais le premier |url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40125/Deschamps_a_jamais_le_premier |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/69iAb5PLK?url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/40125/Deschamps_a_jamais_le_premier |archivedate=2012 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 9 |publisher=Site officiel de l'Olympique de Marseille |language=fr}}</ref>։ «Մարսելի» հետ Դեշամը հաղթանակ տարավ Ֆրանսիայի առաջնությունում, Ֆրանսիայի լիգայի գավաթում, ինչպես նաև հաղթեց Ֆրանսիայի Սուպերգավաթը։ 2012 թվականի հուլիսի 2-ին Դեշամը խզեց իր պայմանագիրը «Մարսելի» հետ<ref>{{Cite web |date=2.07.2012 |title=L’OM et Deschamps officialisent leur séparation |url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/61339/L_OM_et_Deschamps_officialisent_leur_separation |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/69iAbjnHc?url=http://www.om.net/fr/Saison/101002/Actualites/61339/L_OM_et_Deschamps_officialisent_leur_separation |archivedate=2012 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 9 |publisher=Site officiel de l'Olympique de Marseille |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիական մամուլի վարկածով՝ Դեշամի հեռանալու պատճառ դարձան սպորտային տնօրենի՝ Ժոզե Անիգոյի հետ ունեցած խնդիրները։ [[2012]] թվականի [[հուլիսի 8]]-ին Դեշամը, հետևելով [[Լորան Բլան]]ի քայլերին (այսինքն՝ դարձավ թիմի գլխավոր մարզիչ), ով [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2012|2012 թվականի Եվրոպայի առաջնություն]]ից հետո հեռացավ գլխավոր մարզչի պաշտոնից, երկու տարվա պայմանագիր կնքեց [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]]ի հետ<ref>{{Cite web |date=8.07.2012 |title=Didier Deschamps sélectionneur de l'Equipe de France |url=http://www.fff.fr/bleus/actu/542557_didier-deschamps-selectionneur-de-l-equipe-de-france |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710223829/http://www.fff.fr/bleus/actu/542557_didier-deschamps-selectionneur-de-l-equipe-de-france |archive-date=2012 թ․ հուլիսի 10 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 9 |publisher=Site officiel de la Fédération française de football |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=8.07.2012 |title=Didier Deschamps en bref |url=http://www.fff.fr/bleus/actu/542523_didier-deschamps-en-bref |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120711164559/http://www.fff.fr/bleus/actu/542523_didier-deschamps-en-bref |archive-date=2012 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 9 |publisher=Site officiel de la Fédération française de football |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Didier Deschamps manager of French national team |url=http://www.sporza.be/permalink/1.1360632 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |publisher=Sporza}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Good luck, Didier! Deschamps handed task of rebuilding France side after Euro woe |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2170570/Didier-Deschamps-announced-new-France-coach.html?ito=feeds-newsxml |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |work=Daily Mail}}</ref>։ == Վիճակագրություն == Ըստ 2013 թվականի մարտի 26-ի տվյալների<ref>{{Cite web |title=Didier Deschamps Player Statistics |url=http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.didier.deschamps.2217.en.html |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 4 |work=Football Database.eu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Deschamps Chelsea stats |url=http://www.bounder.friardale.co.uk/Appearances/D'-Di.htm#570 |accessdate=2013 թ․ հունվարի 28 |publisher=Bounder.Friardale.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Didier Claude Deschamps – Matches in European Cups |url=http://www.rsssf.com/players/deschamps-in-ec.html |accessdate=2013 թ․ հունվարի 28 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref><ref name="rsssf"/><ref name="rsssf">{{Cite web |title=Didier Deschamps – Century of International Appearances |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/deschamps-intl.html |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 22 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref><ref>{{Cite web |title=France: Fixtures and results |url=http://www.fifa.com/associations/association=fra/fixturesresults/gender=m/index.html# |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603204227/http://www.fifa.com/associations/association=FRA/fixturesresults/gender=m/index.html |archive-date=2014 թ․ հունիսի 3 |accessdate=2013 թ․ հունվարի 28 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>․ === Ակումբային === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=700 |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c;" colspan=6| '''Դեշամի ակումբային վիճակագրությունը''' |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Լիգա !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Լիգա !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|[[UEFA|Europe]] !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ |- ! colspan=3 | Ֆրանսիա ! colspan=2 | Լիգա ! colspan=2 | Ֆրանսիայի գավաթ ! colspan=2 | [[ՈՒԵՖԱ|Եվրոպա]] ! colspan=2 | Ընդհանուր |- |rowspan="6" align=center valign=center|'''[[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]''' |rowspan="5"|Դիվիզիոն 1 |!colspan="2"|1985-86 |7||0||0||0||1||0||8||0 |- |!colspan="2"|1986-87 |19||0||1||0||2||0||22||0 |- |!colspan="2"|1987-88 |30||2||3||0||colspan="2"|-||33||2 |- |!colspan="2"|1988-89 |36||1||5||0||colspan="2"|-||41||1 |- |!colspan="2"|1989-90 |19||1||0||0||colspan="2"|-||19||1 |- !colspan=2|Ընդհանուր !111!!4!!9!!0!!3!!0!!123!!4 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]''' |Դիվիզիոն 1 |!colspan="2"|1989-90 |17||1||5||3||4||0||26||4 |- !colspan=2|Ընդհանուր !17!!1!!5!!3!!4!!0!!26!!4 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''Բորդո''' |Դիվիզիոն 1 |!colspan="2"|1990-91 |29||3||1||0||4||0||34||3 |- !colspan=2|Ընդհանուր !29!!3!!1!!0!!4!!0!!34!!3 |- |rowspan="4" align=center valign=center|'''[[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]''' |rowspan="3"|Դիվիզիոն 1 |!colspan="3"|1991-92 |36||4||4||0||4||0||44||4 |- |!colspan="2"|1992-93 |36||1||3||0||11||0||50||1 |- |!colspan="2"|1993-94 |34||0||4||0||colspan="2"|-||38||0 |- !colspan=2|Ընդհանուր !106!!5!!11!!0!!15!!0!!132!!5 |- ! colspan=3 | Իտալիա ! colspan=2 | [[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]] ! colspan=2 | [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]] ! colspan=2 | [[ՈՒԵՖԱ|Եվրոպա]] ! colspan=2 | Ընդհանուր |- |rowspan="6" align=center valign=center|'''[[Յուվենտուս]]''' |rowspan="5"|[[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]] |!colspan="2"|1994-95 |14||1||3||0||6||0||23||1 |- |!colspan="2"|1995-96 |30||2||1||0||8||0||39||2 |- |!colspan="2"|1996-97 |26||1||3||0||10||0||39||1 |- |!colspan="2"|1997-98 |25||0||0||0||8||0||33||0 |- |!colspan="2"|1998-99 |29||0||1||0||9||0||39||0 |- !colspan=2|Ընդհանուր !124!!4!!8!!0!!41!!0!!173!!4 |- ! colspan=3 | Անգլիա ! colspan=2 | Լիգա ! colspan=2 | Անգլիայի գավաթ ! colspan=2 | [[ՈՒԵՖԱ|Եվրոպա]] ! colspan=2 | Ընդհանուր |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]''' |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |!colspan="2"|1999-00 |27||0||6||0||14||1||47||1 |- !colspan=2|Ընդհանուր !27!!0!!6!!0!!14!!1!!47!!1 |- ! colspan=3 | Իսպանիա ! colspan=2 | Լիգա ! colspan=2 | [[Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ|Իսպանիայի գավաթ]] ! colspan=2 | [[ՈՒԵՖԱ|Եվրոպա]] ! colspan=2 | Ընդհանուր |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]''' |[[Լա Լիգա]] |!colspan="2"|2000-01 |13||0||1||0||7||0||21||0 |- !colspan=2|Ընդհանուր !13!!0!!1!!0!!7!!0!!21!!0 |- ! colspan="3" | Ընդհանուրը՝ կարիերայում !427!!17!!41!!3!!88!!1!!556!!21 |} === Միջազգային === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=700 |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c;" colspan=6| '''Վիճակագրություն Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում''' |- ! colspan=3 | [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]] |- !Տարի!!Խաղ!!Գոլ |- |- |1989||5||2 |- |1990||6||1 |- |1991||6||0 |- |1992||11||0 |- |1993||8||0 |- |1994||4||0 |- |1995||5||0 |- |1996||12||0 |- |1997||6||1 |- |1998||17||0 |- |1999||9||0 |- |2000||13||0 |- !Ընդհանուր||103||4 |} === Միջազգային գոլերը === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=700 |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c;" colspan=6| '''Դեշամի գոլերը Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում''' |- ! Գոլ !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Հակառակորդ !! Հաշիվը Դեշամի գոլի ժամանակ !! Հաշիվ !! Մրցաշար |- |align=center| 1. || <center>11 հոկտեմբեր 1989</center> || [[Պարկ դե Պրենս]], [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] || {{դրոշ|Շոտլանդիա}} [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիա]] ||align=center| '''1'''–0 ||align=center| 3–0 || ԱԱ-1990 (որակավորման փուլ) |- |align=center| 2. || <center>18 նոյեմբեր 1989</center> || Թուլուզի մարզադաշտ, [[Թուլուզ]], Ֆրանսիա || {{դրոշ|Կիպրոս}} [[Կիպրոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կիպրոս]] ||align=center| '''1'''–0 ||align=center| 2–0 || ԱԱ-1990 (որակավորման փուլ) |- |align=center| 3. || <center>24 հունվար 1990</center> || Ալ-Սադաքուայի Վալսալամ mարզադաշտ, [[Ալ-Քուվեյթ]], [[Քուվեյթ]] || {{դրոշ|Քուվեյթ}} [[Քուվեյթի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Քուվեյթ]] ||align=center| '''3'''–0 ||align=center| 3–0 || [[Ընկերական խաղ|Ընկերական]] |- |align=center| 4. || <center>22 հունվար 1997</center> || Պրիմեիրո դե Մայոյի Մարզադաշտ, [[Բրագա]], [[Պորտուգալիա]] || {{դրոշ|Պորտուգալիա}} [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիա]] ||align=center| '''1'''–0 ||align=center| 2–0 || [[Ընկերական խաղ|Ընկերական]] |- |} == Մարզչական վիճակագրություն == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Երկիր !rowspan="2"|Կառավարման սկիզբ !rowspan="2"|Կառավարման վերջ !colspan="5"|Արդյունքներ |- !Խ!!Հ!!Ո!!Պ!!Տ % |- |align=left|[[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} |align=left|2001 |align=left|19 սեպտեմբերի 2005 |210||100||57||53||47.61 |- |align=left|[[Յուվենտուս]] |{{դրոշ|Իտալիա}} |align=left|10 հուլիսի 2006 |align=left|28 մայիսի 2007 |45||30||10||5||66.66 |- |align=left|[[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} |align=left|5 մայիսի 2009 |align=left|2 հուլիսի 2012 |167||87||39||41||52.09 |- |align=left|[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի հավաքական]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} |align=left|8 հուլիսի 2012 |align=left|ն.ժ. |39||21||10||8||53.84 |- !colspan="4" align="center" valign=middle|Ընդհանուր !461!!238!!116!!107!!51.62 |} ''Ըստ 2015 թվականի սեպտեմբերի 7-ի տվյալների'' == Ձեռքբերումներ == === Որպես ֆուտբոլիստ === {{դրոշ|Ֆրանսիա}} «'''Մարսել'''» * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|Դիվիզիոն 1]]-ի չեմպիոն (2) - 1989-90, 1991-92<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Didier Deschamps manager of French national team |url=http://www.sporza.be/permalink/1.1360632 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |publisher=[[Sporza]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Good luck, Didier! Deschamps handed task of rebuilding France side after Euro woe |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2170570/Didier-Deschamps-announced-new-France-coach.html?ito=feeds-newsxml |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |work=[[Daily Mail]]}}</ref> * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]յի հաղթող (1) - 1993<ref name="Deschamps named new France coach">{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Deschamps named new France coach |url=http://asia.eurosport.com/football/euro-2012/2012/deschamps-set-for-france_sto3340624/story.shtml |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |publisher=[[Eurosport]]}}</ref><ref name="Deschamps named France boss">{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Deschamps named France boss |url=http://www.goal.com/en-india/news/105/main/2012/07/09/3229219/breaking-news-deschamps-named-france-boss?source=breakingnews |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703062631/http://www.goal.com/en-india/news/105/main/2012/07/09/3229219/breaking-news-deschamps-named-france-boss?source=breakingnews |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 3 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |publisher=Goal.com}}</ref> * '''Ընդհանուր՝ 3 տիտղոս''' {{դրոշ|Իտալիա}} «'''Յուվենտուս'''» * [[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]]-ի չեմպիոն (3) - 1994-95, 1996-97, 1997-98<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Didier Deschamps named new coach of France, replacing Laurent Blanc |url=http://www.winnipegfreepress.com/sports/soccer/federation-names-didier-deschamps-new-coach-of-france-replaces-laurent-blanc-161720425.html |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |work=[[Winnipeg Free Press]]}}</ref> * [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]]ի հաղթող (1) - 1995<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ սեպտեմբերի 9 |title=Qualif. Coupe du monde 2014 - De Madrid à Tbilissi, le mauvais film |url=https://fr.sports.yahoo.com/news/qualif-coupe-monde-2014-de-madrid-%C3%A0-tbilissi-170338873--sow.html |publisher=Eurosport}}</ref> * [[Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ|Իտալիայի Սուպերգավաթ]]ի հաղթող (2) - 1995, 1997<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ նոյեմբերի 19 |title=France Vs. Ukraine: Live Stream Info, Preview And Team News |url=http://www.ibtimes.com/france-vs-ukraine-live-stream-info-preview-team-news-1476396 |work=International Business Times}}</ref> * [[ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթ|Միջմայրցամաքային գավաթ]]ի հաղթող (1) - 1996<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ նոյեմբերի 19 |title=World Cup Qualifying Betting Preview: France vs. Ukraine |url=http://www.goal.com/en-ca/news/4223/betting/2013/11/19/4418437/world-cup-qualifying-betting-preview-france-vs-ukraine |publisher=goal.com}}</ref> * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]յի հաղթող (1) - 1996 * [[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ|ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթի]] հաղթող (1) - 1996<ref name="Deschamps named new France coach"/> * [[ՈՒԵՖԱ Ինտերտոտո գավաթ|Ինտերտոտո գավաթ]]ի հաղթող (1) - 1996<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ նոյեմբերի 19 |title=France back from the brink against Ukraine |url=http://www.uefa.com/worldcup/season=2014/matches/round=2000295/match=2008755/postmatch/report/index.html#france+bound+brazil |publisher=UEFA}}</ref> * '''Ընդհանուր՝ 10 տիտղոս''' {{դրոշ|Անգլիա}} «'''Չելսի'''» * [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1999-2000|Անգլիայի գավաթ]]ի հաղթող (1) - 2000<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 8 |title=Didier Deschamps named new coach of France, replacing Laurent Blanc |url=http://www.winnipegfreepress.com/sports/soccer/federation-names-didier-deschamps-new-coach-of-france-replaces-laurent-blanc-161720425.html |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 8 |work=Winnipeg Free Press}}</ref> * '''Ընդհանուր՝ 1 տիտղոս''' {{դրոշ|Ֆրանսիա}} «'''Ֆրանսիայի հավաքական'''» * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի]] չեմպիոն (1) - [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|1998]]<ref name="Deschamps named France boss"/> * [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի առաջնություն|Եվրոպայի]] չեմպիոն (1) - [[Եվրոպայի առաջնության եզրափակիչ 2000|2000]]<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ նոյեմբերի 20 |title=Deschamps to lead France at UEFA EURO 2016 |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2025048.html |publisher=UEFA}}</ref> * '''Ընդհանուր՝ 2 տիտղոս''' === Որպես մարզիչ === {{դրոշ|Ֆրանսիա}} «'''Մոնակո'''» * Ֆրանսիական լիգայի գավաթի հաղթող (1) - 2003 * '''Ընդհանուր՝ 1 տիտղոս''' {{դրոշ|Իտալիա}} «'''Յուվենտուս'''» * [[Սերիա B (Իտալիա)|Սերիա B]]-ի հաղթող (1) - 2006-07 * '''Ընդհանուր՝ 1 տիտղոս''' {{դրոշ|Ֆրանսիա}} «'''Մարսել'''» * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|Լիգա 1]]-ի չեմպիոն (1) - 2010 * Ֆրանսիական լիգայի գավաթի հաղթող (3) - 2010, 2011, 2012 * Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի հաղթող (2) - 2010, 2011 '''Ընդհանուր՝ 6 տիտղոս''' == Անձնական ձեռքբերումներ == * Տարվա ֆուտբոլիստ Ֆրանսիայում ('''1''') - 1996 * Ընդգրկված է [[ՖԻՖԱ 100]]-ի կազմում ('''1''') '''Ընդհանուր՝ 2 մրցանակ''' == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://footstory.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=120&Itemid=45 Ֆուտբոլային պատմության կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808054554/http://www.footstory.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=120&Itemid=45 |date=2010-08-08 }} *[http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/didier-deschamps Դիդիե Դեշամի էջը Պրեմիեր լիգայի կայքում] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130419044104/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/didier-deschamps |date=2013-04-19 }} *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48455/ Դիդիե Դեշամի էջը FIFA.com կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131126152510/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=48455/ |date=2013-11-26 }} *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/coaches/coach=4997/profile/index.html Դիդիե Դեշամի էջը UEFA.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} {{DEFAULTSORT:Դեշամ, Դիդիե}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի ֆուտբոլի հավաքականի մարզիչներ]] 9ok7wy4wb5px4cngs63id8rm7dvh52u 0 630683 10806412 10674548 2026-06-29T18:03:22Z Armineaghayan 25187 10806412 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Պատրիկ Բատիստոն''' ({{lang-fr|Patrick Battiston}}<ref>{{Cite web |title=Patrick Battiston Bio, Stats, and Results |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/patrick-battiston-1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215105847/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/patrick-battiston-1.html |archive-date=2012 թ․ դեկտեմբերի 15 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 15 |website=Olympics at Sports-Reference.com}}</ref>, {{ԱԾ}}, [[Ֆրանսիա]]), ֆրանսիացի նախկին [[ֆուտբոլ]]իստ։ Խաղացել է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։ Խաղացել է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնությանը մասնակցած «Մեց», «[[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտիեն]]», «[[Բորդո ՖԱ|Բորդո]]», «[[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո]]» թիմերում։ 10 տարի հանդես է եկել Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում, անց է կացրել 56 հանդիպում, դարձել 3 գոլի հեղինակ։ Ընդ որում՝ մասնակցել է [[1976 թվական]]ի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ին, աշխարհի երեք և [[Եվրոպա]]յի մեկ առաջնության։ Այժմ հանդիսանում է «Բորդո» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայի տնօրենը<ref>{{Cite web |title=Equipes de France - FFF |url=http://www.fff.fr/equipes-de-france/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708201340/http://www.fff.fr/equipes-de-france/ |archive-date=2018 թ․ հուլիսի 8 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 15 |website=Fédération Française de Football}}</ref>։ == Մարզական նվաճումներ == * Ֆրանսիայի չեմպիոն - 1981, 1984, 1985, 1987, 1988 թթ. * Եվրոպայի չեմպիոն - 1984| թ. * Ֆրանսիայի գավաթակիր - 1986 թ. == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բատիստոն, Պատրիկ}} {{Կենսագրություն-անավարտ}} [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ]] 0h30z4q2yxs5x7dkv1xpr0kfomgx3u6 0 631665 10806291 10544350 2026-06-29T12:21:55Z Agbu avc 173216 10806291 wikitext text/x-wiki {{Արագ հեռացում|պատճառ=հնացած տեղեկատվություն պարունակող կրկնօրինակ}} '''ՀԲԸՄ Հայկական վիրտուալ համալսարան,''' (ՀՎՀ) հավատարմագրված օնլայն ուսումնական հաստատություն, որ հայագիտական առարկաներ է դասավանդում նոր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Չնայած համալսարանը հիմնված է [[Երևան]]ում, այն հիմնականում ծառայում է [[հայկական սփյուռք]]ին, ուր [[հայոց լեզու]] սովորելու հնարավորությունները համայնքից համայնք տարբեր են։ ՀՎՀ-ի առաքելությունն է կրթությամբ հետաքրքրված բոլոր անձանց հնարավորություն տալ ստանալ հայկական համապարփակ կրթություն՝ անկախ տարիքից, բնակության վայրից կամ գիտելիքների մակարդակից։ ՀՎՀ-ի առաքելությունն է նաև ստեղծել կրթական վիրտուալ համայնք, որը կարող է խթանել ինչպես մշակութային կրթությունը, այնպես էլ սոցիալական հաղորդակցությունը այն ուսանողների շրջանակներում, ովքեր ցանկանում են շարունակել իրենց կրթությունը հայագիտության բնագավառում։ Ներկայումս ՀՎՀ-ն իր ծառայություններ է մատուցել մոր 4000 ուսանողի<ref>{{Cite web |title=Վիրտուալ համալսարան. աշխարհասփյուռ հայերի համար ՀԲԸՄ ծրագիրը գործունեության երկու տարում ապացուցեց իր արդյունավետությունը - Կրթություն {{!}} ArmeniaNow.com |url=http://www.armenianow.com/hy/social/education/31613/agbu_armenian_virtual_college_anniversary |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 20 |website=www.armenianow.com}}</ref> աշխարհի 75 երկրներից։ ՀՎՀ ուսանողները կարող են յուրաքանչյուր ավարտած դասընթացից կուտակել կրեդիտներ՝ արդյունքում ստանալով վկայական, դիպլոմ և/կամ մագիստրոսի կոչում։ Ուսանողները նաև կարող են փոխանցել ՀՎՀ դասընթացների կրեդիտները աշխարհի տարբեր համալսարաններ և ուսումնական հաստատություններ։ Անդրանիկ ուսումնական շրջանը մեկնարկեց 2009 թվականին հայոց լեզվի և հայոց պատմության դասընթացնեով։ Այսօր ՀՎՀ դասընթացները հասանելի են տարբեր մակարդակներով և դասավանդման 7 լեզուներով՝ արևելահայերեն, արևմտահայերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, ռուսերեն, իսպաներեն և թուրքերեն։ == Պատմություն == Հայկական վիրտուալ համալսարանի գաղափարը ծնվեց և ծրագիրը նախագծվեց 2004 թվականին՝ ՀԲԸՄ Սիլիկոն Վելի մասնաճյուղի նախագահ Երվանդ Զորյանի կողմից։ Ծրագրի նպատակն էր ապահովել այն ուսանողների կրթական պահանջները, ովքեր ցանկանում են սովորել հայոց լեզու, հայոց պատմություն ու մշակույթ, բայց հնարավորություն չունեն սովորելու իրենց համայնքներում դպրոցների բացակայության պատճառով։ Նախագծի նպատակն էր նաև հայագիտության ոլորտում առաջարկել նորարարական մոտեցմամբ և նոր տեխնոլոգիաներով մատուցվող մի ծրագիր, որը կգրավեր այսօրվա ուսանողին։ 2013 թվականին [[Գրանադայի համալսարան]]ի հետ սկսված համագործակցության<ref>{{Cite web |title=Հայկական վիրտուալ համալսարանի և Գրանադա համալսարանի համագործակցությունը |url=https://www.avc-agbu.org/ehy/show_media/news/N301.html |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 20 |website=www.avc-agbu.org}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> արդյունքում ՀՎՀ-ի արևելահայերեն լեզվի դասընթացները առաջակվեցին Գրանադայի համալսարանի ուսանողների՝ որպես երրորդ օտար լեզու։<br />2014 թվականին ՀՎՀ-ն վերաիմաստավորեց հայկական փորձը՝ ներկայացնելով նոր բազմահարթակ մեդիա արտադրանք՝ [https://www.avc-agbu.org/ehy/virtual_experience/eBooks.html ՀՎՀ մուլտիմեդիա էլ. գրքերի շարքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512071519/https://www.avc-agbu.org/ehy/virtual_experience/eBooks.html |date=2021-05-12 }}, որն ընդգրկում է Հայաստանին վերաբերող թեմաների լայն շրջանակ՝ պատմություն, մշակույթ, ինչպես նաև արդի թեմաներ։ ‹‹Հայկական լեռնաշխարհ›› խորագրով էլեկտրոնային գիրքի թողարկմամբ<ref>{{Cite web |title=Հայկական վիրտուալ համալսարանը ներկայացրել է առաջին էլ. գիրքը Հայկական լեռնաշխարհի մասին |url=https://mediamax.am/am/news/education/8895/ |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 20 |website=mediamax.am}}</ref>, որն առաջինն է ինտերակտիվ թվային գրքերի շարքում, սկիզբ դրվեց ՀՎՀ-ի ընդլայնմանը նոր և հետաքրքիր ուղղությամբ։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Համալսարաններ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հայկական համալսարաններ]] e17myrl5s6spyvw6wl196or6nutgt9b 0 660002 10806436 9783699 2026-06-29T18:28:06Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Օսերի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բենևենտոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սենեգալցի ֆուտբոլիստներ]] 10806436 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Բակարի Սանյա | պատկեր = Bacary Sagna 2012.jpg | պատկերի նկարագիր = Սանյան 2012 թվականին | ամբողջական անուն = Bacary Sagna | ծննդյան ամասիվ = | ծննդավայր = [[Սանս]],[[Ֆրանսիա]] | հասակ = 176 սմ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|աջ պաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա<br /> {{դրոշ|Սենեգալ}} Սենեգալ | քաշ = 72 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} Մանչեսթեր Սիթի | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Սանս | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օսեր]] | երիտ տարիներ2 = 1998-2002 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Օսեր Բ | տարի = 2002-2004 | խաղ = 37 | գոլ = 3 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օսեր]] | տարի2 = 2004-2007 | խաղ2 = 89 | գոլ2 = 0 | ակումբ3 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]] | տարի3 = 2007-2014 | խաղ3 = 213 | գոլ3 = 4 | ակումբ4 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]] | տարի4 = 2014-2017 | խաղ4 = 54 | գոլ4 = 0 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա (մինչև 21) | ազգային տարի = 2004-2006 | ազգային խաղ = 13 | ազգային գոլ = 1 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] | ազգային տարի2 = 2007-ներկա | ազգային խաղ2 = 65 | ազգային գոլ2 = 0 }} '''Բակարի Սանյա''' ([[Ֆրանսերեն|ֆր]].՝ Bacary Sagna, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ [[սենեգալ]]ական ծագումով, աջ պաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական «[[Մանչեսթեր Սիթի]]»-ում և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ում։ == Ակումբային կարիերա == === «Օսեր» === Բակարի Սանյան ֆրանսիական «Օսեր»-ում հանդես է եկել 87 խաղում։ Օսերի կազմում հանդես է եկել նաև Ֆրանսիայի գավաթի խաղերում և [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայում]]։ === «Արսենալ» === [[2007]] թվականի [[հունիսի 12]]-ին «Օսեր»-ից տեղափոխվել է «Արսենալ»<ref>{{Cite web |title=Sagna signe jeudi à Arsenal |url=http://www.lequipe.fr/-/Actualites/-/600000000000000000000000002380 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 17 |website=lequipe.fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=2007 թ․ հուլիսի 12 |title=Auxerre's Sagna signs for Arsenal |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/6895921.stm |access-date=2016 թ․ հունվարի 17 |newspaper=BBC}}</ref>։ «Արսենալ»-ի մարզիչ [[Արսեն Վենգեր]]ը Բակարի Սանյային որակել է որպես [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր լիգայի]] լավագույն աջ պաշտպան<ref>{{Cite web |title=Wenger: Sagna is best in Premier League |url=http://www.givemefootball.com/186244-wenger-sagna-is-best-in-premier-league |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219020832/http://www.givemefootball.com/186244-wenger-sagna-is-best-in-premier-league |archive-date=2013 թ․ փետրվարի 19 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 17 |website=GiveMeSport}}</ref><ref>{{Cite web |title=Arsenal boss Wenger: Sagna best right-back in league - Tribal Football |url=http://www.tribalfootball.com/articles/arsenal-boss-wenger-sagna-best-right-back-league-3077181 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 17 |website=www.tribalfootball.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wenger - Sagna can shine at centre back |url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/wenger-sagna-can-shine-at-centre-back |accessdate=2016 թ․ հունվարի 17 |website=www.arsenal.com}}</ref>։ «Արսենալի»-ի կազմում մասնակցել է 213 խաղի և դարձել 4 գոլի հեղինակ։ 8 տարի «Արսենալ»-ում հանդես գալուց հետո տեղափոխվել է «[[Մանչեսթեր Սիթի]]»։ === «Մանչեսթեր Սիթի» === [[2014]] թվականի ի վեր հանդես է գալիս «Մանչեսթեր Սիթի»-ում։ Մասնակցել է 54 խաղի։ == Վիճակագրություն == ''2017 թվականի մարտի 19-ի դրությամբ'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |[[UEFA|Եվրոպա]] ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="4" |[[Օսեր ՖԱ|Օսեր]] |2004–05 | rowspan="3" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |26 |0 |7 |0 |10 |0 |43 |0 |- |2005–06 |23 |0 |3 |0 |1 |0 |27 |0 |- |2006–07 |38 |0 |3 |0 |10 |0 |51 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !87 !0 !13 !0 !21 !0 !121 !0 |- | rowspan="8" |[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2007-08 (Անգլիա)|2007–08]] | rowspan="7" |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |29 |1 |3 |0 |8 |0 |40 |1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2008-09 (Անգլիա)|2008–09]] |35 |0 |5 |0 |9 |0 |49 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2009-10 (Անգլիա)|2009–10]] |35 |0 |1 |0 |8 |0 |44 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2010-11 (Անգլիա)|2010–11]] |33 |1 |6 |1 |4 |0 |43 |2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2011-12 (Անգլիա)|2011–12]] |21 |1 |2 |0 |6 |0 |29 |1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2012-13 (Անգլիա)|2012–13]] |25 |0 |3 |0 |3 |0 |31 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2013-14 (Անգլիա)|2013–14]] |35 |1 |4 |0 |9 |0 |48 |1 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !213 !4 !24 !1 !47 !0 !284 !5 |- | rowspan="4" |[[Մանչեսթեր Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014–15]] | rowspan="3" |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |9 |0 |3 |0 |4 |0 |16 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2015-16 (Անգլիա)|2015–16]] |28 |0 |6 |0 |11 |0 |45 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2016-17 (Անգլիա)|2016–17]] |16 |0 |3 |0 |5 |0 |24 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !53 !0 !12 !0 !20 !0 !85 !0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !353 !4 !49 !1 !88 !0 !490 !5 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Սանյա, Բակարի}} [[Կատեգորիա:1983 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օսերի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բենևենտոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենեգալցի ֆուտբոլիստներ]] rn3hdov1yn6zm07rjcf8zk4gr0cply7 0 666071 10806530 10370323 2026-06-30T02:34:23Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]] 10806530 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Սերժ Օրիե | պատկեր = PSG-Shakhter15 (3).jpg | ամբողջական անուն = Սերժ Օրիե | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|12|24}} | ծննդյան քաղաք = [[Աբիջան]] | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ'Իվուար]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | դավանանք = | հասակ = 176 սմ | քաշ = 76 կգ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտպան]]| | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[ՊՍԺ]]| | համար = 19 | երիտ ակումբ ={{Ֆուտբոլային կարիերա |2006 - 2009|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Լանս }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2009 - 2012|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Լանս|47 (0) |2012 - 2015|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Թուլուզ]]|72 (8) |2014 - 2015|{{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[ՊՍԺ]]|14 (0) |2015 - ներկա|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[ՊՍԺ]]|19 (2) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2013 - ներկա|{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} Կոտ դ'Իվուար|20 (0) }} | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = փետրվարի 7, 2016 | հավաքականի ըստ = փետրվարի 8, 2015 }} '''Սերժ Օրիե''' ([[Ֆրանսերեն|ֆր]].՝ Serge Aurier, [[դեկտեմբերի 24]], [[1992]], [[Աբիջան]], [[Կոտ դ'Իվուար]]), ֆուտբոլիստ, աջ պաշտպան։ Հանդես է գալիս ֆրանսիական «[[ՊՍԺ]]»-ում և Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == === «Լանս» === Օրիե սկսել է իր երիտասարդական և օրոֆեսիոնալ կարիերան «''Լանս''ում»։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը նշել է [[2009]] թվականի [[հունվարի 13]]-ին՝ «Լորյանի» դեմ խաղում։ Թիմի կազմում մասնակցել է 47 հանդիպման։ === «Թուլուզ» === [[2012]] թվականի հունվարին Սերժը տեղափոխվել է «[[Թուլուզ]]»։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը նշել է [[2012]] թվականի [[հունվարի 28]]-ին՝ «[[Կան]]ի» դեմ խաղում<ref>[http://uk.soccerway.com/matches/2012/01/28/france/ligue-1/toulouse-fc/stade-malherbe-caen-calvados-basse-norma/1114927/ TOULOUSE VS. CAEN 1 - 0]</ref>։ === «ՊՍԺ» === [[2014]] թվականին Օրիեն վարձավճարով տեղափոխվել է «[[ՊՍԺ]]»։ [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 29]]-ին Օրիեն [[ՊՍԺ|փարիզյան ակումբի]] հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։ == Միջազգային կարիերա == Ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը նշել է [[2013]] թվականի [[մարտի 8]]-ին՝ Գամբիայի հավաքականի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Match report |url=http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=258334/match=300180955/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130715093222/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=258334/match=300180955/index.html |archive-date=2013 թ․ հուլիսի 15 |accessdate=2016 թ․ փետրվարի 12}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == === «ՊՍԺ» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն - 2015 * Ֆրանսիայի գավաթակիր - 2015 * Ֆրանսիայի լիգայի գավաթակիր - 2015 * Ֆրանսիայի սուպերգավաթակիր === Միջազգային === * Աֆրիկայի ազգերի գավաթակիր - 2015 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.transfermarkt.it/it/-/aufeinenblick/spieler_127032.html Պրոֆիլը transfermarkt.it կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Օրիե, Սերժ}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նոթինգհեմ Ֆորեստի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վիլյառեալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]] 3zu4ttsvtoqg60ntga0znlh7t7frqd2 0 668787 10806546 9121375 2026-06-30T03:18:05Z Oursana 21563 /* Պատկերասրահ */ -+Rogier van der Weyden (1399 - 1464) - Portrait of a Young Woman with a White Headdress - 545D - Gemäldegalerie.jpg 10806546 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Բեռլինի պատկերասրահ''' ({{lang-de|Berliner Gemäldegalerie}}), նշանավոր պատկերասրահ [[Բեռլին]]ում, [[Եվրոպա]]յի առաջատար թանգարաններից մեկը, մտնում է Բեռլինի պետական թանգարանների և Պրուսական մշակութային ժառանգության ֆոնդի մեջ։ Գտնվում է Պոտսդամի հրապարակից արևմուտք։ Պատկերասրահում պահվում է XIII-XVIII դարերի նկարների հարուստ հավաքածու, որն ընդգրկում է այնպիսի վարպետների գործեր, ինչպիսիք են [[Ալբրեխտ Դյուրեր]]ը, [[Լուկաս Կրանախ Ավագ|Լուկաս Կրանախը]], [[Բոտիչելլի Սանդրո|Բոտիչելլին]], [[Ռաֆայել]]ը, [[Տիցիան]]ը, [[Կարավաջո]]ն, [[Բոսխ Հիերոնիմոս|Բոսխը]], [[Բրեյգել Պիտեր Կրտսեր|Բրեյգելը]], [[Ռուբենս]]ը, [[Ռեմբրանդտ]]ը և այլք։ Պատկերասրահը բացվել է [[1830]] թվականին և վերակառուցվել է [[1998]] թվականին։ == Շենք == [[Պատկեր:Berlin Gemäldegalerie 007.jpg|300px|մինի|Պատկերասրահի գլխավոր նախասրահը]] [[1998]] թվականին Բեռլինի պատկերասրահը տեղափոխվում է հատուկ այդ նպատակով կառուցված շենք։ Նոր շենքի ճարտարապետներն են Հայնց Հիլմերը, Քրիստոֆ Զատլերը, Թոմաս Ալբրեխտը։ Ուղղանկյան տեսք ունեցող շենքի հյուսիսային ճակատը փոքր-ինչ թեքված է առաջ։ Այն կառուցված է իտալական [[Վերածնունդ|վերածննդի]] և պրուսական [[կլասիցիզմ]]ի ոճով։ Շենքի կենտրոնում գտնվում է գլխավոր նախասրահը՝ երկու շարք սյուներով, հարթ կամարներով, ապակյա 32 գմբեթներով, ամերիկացի կոնցեպտուալ նկարիչ Ուոլթեր դե Մարիայի նախագծած շատրվանով։ Նախասրահից բացվում են ցուցասրահներ տանող 72 դռներ։ Նախասրահում երբեմն ներկայացվում են քանդակներ, սակայն ընդհանուր առմամբ այն դատարկ է, ինչը թույլ է տալիս հեշտությամբ տեղաշարժվել սենյակից սենյակ<ref name="Prestel, 10–12">Prestel, 10–12</ref>։ Ցուցասրահները լուսավորվում են բնական լույսով։ Նրանց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 7.000մ²։ Այցելուները ցուցասրահների մոտ 900 նկարները տեսնելու համար պետք է անցնեն 2կմ ճանապարհ։ Եվս 400 նկար ցուցադրված է տանիքային հարկի էսքիզային սրահի 12 սենյակներում որոնք նույնպես բաց են այցելուների համար<ref name="Prestel, 10–12"/>։ Պատկերասրահի համար նոր շենք կառուցելու գաղափարը ընդունվել էր [[1986]] թվականին և ի սկզբանե նախատեսված էր Բեռլին-Դալեմ թանգարանային կենտրոնի հավաքածուն պահելու համար։ [[1991]] թվականին, երբ միավորվեցին Արևմտյան Բեռլինի Դալեմի հավաքածուն և Արևելյան Բեռլինի թանգարանային կղզին, պարզ դարձավ, որ ցուցասրահները բավարար չեն կրկնապատկված ֆոնդերը ներկայացնելու։ Այնուամենայնիվ, շենքը կառուցվում է հաստատված նախագծով։ Սակայն կրկնապատկված ֆոնդերը հնարավորինս մանրամասն ներկայացնելու համար, ինչպես արված է, օրինակ, [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]]ում, որոշում է ընդունվում տանիքային հարկում տեղավորել ոչ թե նկարների վերականգնման վարպետանոցները, ինչպես նախատեսված էր սկզբում, այլ էսքիզային սրահը, ուր կազմակերպվելու էին տարբեր ցուցահանդեսներ։ == Հավաքածու == [[Պատկեր:Vivarini Pfingstretabel.jpg|200px|մինի|Ալվիզե Վիվարինի, Խորան, 1478, Բոդե թանգարան]] Բեռլինի պատկերասրահում ներկայումս պահվում են ավելի քան 3.500 նկար, որոնք ներկայացված են տասը բաժիններով. * Գերմանական գեղանկարչություն XIII-XVI դարեր * Գերմանական գեղանկարչություն XVII-XVIII դարեր * Հոլանդական գեղանկարչություն XIV-XVI դարեր * Ֆլամանդական գեղանկարչություն XVII դար * Իտալական գեղանկարչություն XIII-XVI դարեր * Իտալական գեղանկարչություն XVII-XVIII դարեր * Իսպանական գեղանկարչություն XV-XVIII դարեր * Ֆրանսիական գեղանկարչություն XV-XVIII դարեր * Անգլիական գեղանկարչություն XVIII դար === Ժամանակավոր ցուցադրության նկարներ === Բացի սեփական ֆոնդերից՝ Բեռլինի պատկերասրահը տնօրինում է նաև Ֆրիդրիխ կայսրի թանգարանային ֆոնդը, Շթրայթի ֆոնդը, Լիպերհայդեի հավաքածուն։ Պատկերասրահում ցուցադրված են կտավներ, որոնք ժամանակավոր ցուցադրության են ներկայացրել մասնավոր հավաքածուների տերերը՝ չմատնանշելով իրենց անունը։ Այդ հավաքածուներում ընդգրկված են [[Ադրիան վան դեր Վերֆ]]ի, [[Ֆիլիպս Վաուերման]]ի, [[Ժան-Բատիստ Պատեր]]ի կտավները։ == Ցուցադրություն Բոդե թանգարանում == [[2006]] թվականից Բեռլինի պատկերասրահի ֆոնդերը լայնորեն ցուցադրվում են և [[Բոդե թանգարան]]ում։ Ինչպես պատկերասրահում, Բոդե թանգարանում նույնպես հատուկ ուշադրության են առնված իտալական, հին հոլանդական, հին գերմանական նկարները։ Կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում [[Ջովաննի Բատիստա Տիեպոլո]]յի և [[Ջովաննի Դոմենիկո Տիեպոլո]]յի [[ֆրեսկո]]ները։ Ներկայացվել են նաև [[Պաոլո Ուչելլո]]յի, [[Ջովաննի Բելլինի]]ի, [[Ալվիզե Վիվարինի]]ի, [[Ջորջո Վազարի]]ի և հանրահռչակ բազում այլ նկարիչների գործեր։ == Պատկերասրահ == <gallery> Jean Fouquet 006.jpg|«Էտյեն Շեվալյե և Սուրբ Ստեֆան, Ժան Ֆուկ, 1450 Sandro Botticelli 066.jpg|«Վեսպուչի Սիմոնետտայի դիմանկարը», [[Սանդրո Բոտիչելլի]], 1476-1480 Sandro Botticelli - Giuliano de' Medici (Gemäldegalerie Berlin).jpg|«Մեդիչի Ջուլիանոյի դիմանկարը», [[Սանդրո Բոտիչելլի]], 1478 Pieter_Bruegel_the_Elder_-_The_Dutch_Proverbs_-_Google_Art_Project.jpg|«Նիդերլանդական ասացվածքներ», [[Պիտեր Բրեյգել Ավագ]], 1559 Johannes op Patmos Saint John on Patmos Berlin, Staatlichen Museen zu Berlin, Gemaldegalerie HR.jpg|«Սուրբ Հովհաննեսը [[Պատմոս]]ում», [[Հիերոնիմոս Բոսխ]], 1504-1505 Albrecht Dürer 078.jpg|«Հիերոնիմի դիմանկարը», [[Ալբրեխտ Դյուրեր]], 1526 Albrecht Dürer - Bildnis einer jungen Venezianerin - Google Art Project.jpg|«Երիտասարդ կնոջ դիմանկար», [[Ալբրեխտ Դյուրեր]], 1506 Jan van Eyck 088.jpg|«Ջիովանի Առնոլֆինի դիմանկարը», [[Յան վան Էյք]], 1435 Angelo Bronzino - portrait of Ugolino Martelli.jpg|«Ուգոլինո Մարտելիի դիմանկարը», [[Բրոնզինո Անիոլո]], 1535-1538 Frans Hals 004.jpg|«Բուժքույրը երեխայի հետ», [[Ֆրանս Հալս]], 1620 Holbein, Hans - Georg Gisze, a German merchant in London.jpg|«Գեորգի Գիզեի դիմանկարը», [[Հանս Հոլբայն Կրտսեր]], 1532 Peter Paul Rubens 094.jpg|«Բրանտ Իզաբելլայի դիմանկարը», [[Պիտեր Պաուլ Ռուբենս]], 1610 Rogier van der Weyden (1399 - 1464) - Portrait of a Young Woman with a White Headdress - 545D - Gemäldegalerie.jpg|«Կնոջ դիմանկար», [[Ռոգիր վան դեր Վայդեն]], 1430 Jan Vermeer van Delft 018.jpg|«Գինու բաժակ», [[Յան Վերմեեր]], 1660-1661 </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.smb.museum/home.html Բեռլինի պատկերասրահը Բեռլինի պետական թանգարանների կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Բեռլինի պատկերասրահներ]] [[Կատեգորիա:1830 հիմնադրված թանգարաններ]] [[Կատեգորիա:1830 հիմնադրումներ Գերմանիայում]] erlguwokkfhmuj9loptfdw5yz37vrwa 10806547 10806546 2026-06-30T03:36:36Z Oursana 21563 > Բոդե թանգարան 10806547 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Բեռլինի պատկերասրահ''' ({{lang-de|Berliner Gemäldegalerie}}), նշանավոր պատկերասրահ [[Բեռլին]]ում, [[Եվրոպա]]յի առաջատար թանգարաններից մեկը, մտնում է Բեռլինի պետական թանգարանների և Պրուսական մշակութային ժառանգության ֆոնդի մեջ։ Գտնվում է Պոտսդամի հրապարակից արևմուտք։ Պատկերասրահում պահվում է XIII-XVIII դարերի նկարների հարուստ հավաքածու, որն ընդգրկում է այնպիսի վարպետների գործեր, ինչպիսիք են [[Ալբրեխտ Դյուրեր]]ը, [[Լուկաս Կրանախ Ավագ|Լուկաս Կրանախը]], [[Բոտիչելլի Սանդրո|Բոտիչելլին]], [[Ռաֆայել]]ը, [[Տիցիան]]ը, [[Կարավաջո]]ն, [[Բոսխ Հիերոնիմոս|Բոսխը]], [[Բրեյգել Պիտեր Կրտսեր|Բրեյգելը]], [[Ռուբենս]]ը, [[Ռեմբրանդտ]]ը և այլք։ Պատկերասրահը բացվել է [[1830]] թվականին և վերակառուցվել է [[1998]] թվականին։ == Շենք == [[Պատկեր:Berlin Gemäldegalerie 007.jpg|300px|մինի|Պատկերասրահի գլխավոր նախասրահը]] [[1998]] թվականին Բեռլինի պատկերասրահը տեղափոխվում է հատուկ այդ նպատակով կառուցված շենք։ Նոր շենքի ճարտարապետներն են Հայնց Հիլմերը, Քրիստոֆ Զատլերը, Թոմաս Ալբրեխտը։ Ուղղանկյան տեսք ունեցող շենքի հյուսիսային ճակատը փոքր-ինչ թեքված է առաջ։ Այն կառուցված է իտալական [[Վերածնունդ|վերածննդի]] և պրուսական [[կլասիցիզմ]]ի ոճով։ Շենքի կենտրոնում գտնվում է գլխավոր նախասրահը՝ երկու շարք սյուներով, հարթ կամարներով, ապակյա 32 գմբեթներով, ամերիկացի կոնցեպտուալ նկարիչ Ուոլթեր դե Մարիայի նախագծած շատրվանով։ Նախասրահից բացվում են ցուցասրահներ տանող 72 դռներ։ Նախասրահում երբեմն ներկայացվում են քանդակներ, սակայն ընդհանուր առմամբ այն դատարկ է, ինչը թույլ է տալիս հեշտությամբ տեղաշարժվել սենյակից սենյակ<ref name="Prestel, 10–12">Prestel, 10–12</ref>։ Ցուցասրահները լուսավորվում են բնական լույսով։ Նրանց ընդհանուր մակերեսը կազմում է 7.000մ²։ Այցելուները ցուցասրահների մոտ 900 նկարները տեսնելու համար պետք է անցնեն 2կմ ճանապարհ։ Եվս 400 նկար ցուցադրված է տանիքային հարկի էսքիզային սրահի 12 սենյակներում որոնք նույնպես բաց են այցելուների համար<ref name="Prestel, 10–12"/>։ Պատկերասրահի համար նոր շենք կառուցելու գաղափարը ընդունվել էր [[1986]] թվականին և ի սկզբանե նախատեսված էր Բեռլին-Դալեմ թանգարանային կենտրոնի հավաքածուն պահելու համար։ [[1991]] թվականին, երբ միավորվեցին Արևմտյան Բեռլինի Դալեմի հավաքածուն և Արևելյան Բեռլինի թանգարանային կղզին, պարզ դարձավ, որ ցուցասրահները բավարար չեն կրկնապատկված ֆոնդերը ներկայացնելու։ Այնուամենայնիվ, շենքը կառուցվում է հաստատված նախագծով։ Սակայն կրկնապատկված ֆոնդերը հնարավորինս մանրամասն ներկայացնելու համար, ինչպես արված է, օրինակ, [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]]ում, որոշում է ընդունվում տանիքային հարկում տեղավորել ոչ թե նկարների վերականգնման վարպետանոցները, ինչպես նախատեսված էր սկզբում, այլ էսքիզային սրահը, ուր կազմակերպվելու էին տարբեր ցուցահանդեսներ։ == Հավաքածու == Բեռլինի պատկերասրահում ներկայումս պահվում են ավելի քան 3.500 նկար, որոնք ներկայացված են տասը բաժիններով. * Գերմանական գեղանկարչություն XIII-XVI դարեր * Գերմանական գեղանկարչություն XVII-XVIII դարեր * Հոլանդական գեղանկարչություն XIV-XVI դարեր * Ֆլամանդական գեղանկարչություն XVII դար * Իտալական գեղանկարչություն XIII-XVI դարեր * Իտալական գեղանկարչություն XVII-XVIII դարեր * Իսպանական գեղանկարչություն XV-XVIII դարեր * Ֆրանսիական գեղանկարչություն XV-XVIII դարեր * Անգլիական գեղանկարչություն XVIII դար === Ժամանակավոր ցուցադրության նկարներ === Բացի սեփական ֆոնդերից՝ Բեռլինի պատկերասրահը տնօրինում է նաև Ֆրիդրիխ կայսրի թանգարանային ֆոնդը, Շթրայթի ֆոնդը, Լիպերհայդեի հավաքածուն։ Պատկերասրահում ցուցադրված են կտավներ, որոնք ժամանակավոր ցուցադրության են ներկայացրել մասնավոր հավաքածուների տերերը՝ չմատնանշելով իրենց անունը։ Այդ հավաքածուներում ընդգրկված են [[Ադրիան վան դեր Վերֆ]]ի, [[Ֆիլիպս Վաուերման]]ի, [[Ժան-Բատիստ Պատեր]]ի կտավները։ == Ցուցադրություն Բոդե թանգարանում == [[2006]] թվականից Բեռլինի պատկերասրահի ֆոնդերը լայնորեն ցուցադրվում են և [[Բոդե թանգարան]]ում։ Ինչպես պատկերասրահում, Բոդե թանգարանում նույնպես հատուկ ուշադրության են առնված իտալական, հին հոլանդական, հին գերմանական նկարները։ Կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում [[Ջովաննի Բատիստա Տիեպոլո]]յի և [[Ջովաննի Դոմենիկո Տիեպոլո]]յի [[ֆրեսկո]]ները։ Ներկայացվել են նաև [[Պաոլո Ուչելլո]]յի, [[Ջովաննի Բելլինի]]ի, [[Ալվիզե Վիվարինի]]ի, [[Ջորջո Վազարի]]ի և հանրահռչակ բազում այլ նկարիչների գործեր։ == Պատկերասրահ == <gallery> Jean Fouquet 006.jpg|«Էտյեն Շեվալյե և Սուրբ Ստեֆան, Ժան Ֆուկ, 1450 Sandro Botticelli 066.jpg|«Վեսպուչի Սիմոնետտայի դիմանկարը», [[Սանդրո Բոտիչելլի]], 1476-1480 Sandro Botticelli - Giuliano de' Medici (Gemäldegalerie Berlin).jpg|«Մեդիչի Ջուլիանոյի դիմանկարը», [[Սանդրո Բոտիչելլի]], 1478 Pieter_Bruegel_the_Elder_-_The_Dutch_Proverbs_-_Google_Art_Project.jpg|«Նիդերլանդական ասացվածքներ», [[Պիտեր Բրեյգել Ավագ]], 1559 Johannes op Patmos Saint John on Patmos Berlin, Staatlichen Museen zu Berlin, Gemaldegalerie HR.jpg|«Սուրբ Հովհաննեսը [[Պատմոս]]ում», [[Հիերոնիմոս Բոսխ]], 1504-1505 Albrecht Dürer 078.jpg|«Հիերոնիմի դիմանկարը», [[Ալբրեխտ Դյուրեր]], 1526 Albrecht Dürer - Bildnis einer jungen Venezianerin - Google Art Project.jpg|«Երիտասարդ կնոջ դիմանկար», [[Ալբրեխտ Դյուրեր]], 1506 Jan van Eyck 088.jpg|«Ջիովանի Առնոլֆինի դիմանկարը», [[Յան վան Էյք]], 1435 Angelo Bronzino - portrait of Ugolino Martelli.jpg|«Ուգոլինո Մարտելիի դիմանկարը», [[Բրոնզինո Անիոլո]], 1535-1538 Frans Hals 004.jpg|«Բուժքույրը երեխայի հետ», [[Ֆրանս Հալս]], 1620 Holbein, Hans - Georg Gisze, a German merchant in London.jpg|«Գեորգի Գիզեի դիմանկարը», [[Հանս Հոլբայն Կրտսեր]], 1532 Peter Paul Rubens 094.jpg|«Բրանտ Իզաբելլայի դիմանկարը», [[Պիտեր Պաուլ Ռուբենս]], 1610 Rogier van der Weyden (1399 - 1464) - Portrait of a Young Woman with a White Headdress - 545D - Gemäldegalerie.jpg|«Կնոջ դիմանկար», [[Ռոգիր վան դեր Վայդեն]], 1430 Jan Vermeer van Delft 018.jpg|«Գինու բաժակ», [[Յան Վերմեեր]], 1660-1661 </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.smb.museum/home.html Բեռլինի պատկերասրահը Բեռլինի պետական թանգարանների կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Բեռլինի պատկերասրահներ]] [[Կատեգորիա:1830 հիմնադրված թանգարաններ]] [[Կատեգորիա:1830 հիմնադրումներ Գերմանիայում]] s1hstdqsr3a6oofjtu0kqw48181jjal 0 672138 10806524 10370215 2026-06-30T02:18:04Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 10806524 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կևին Գամեյրո''' ([[Ֆրանսերեն|ֆր]].՝ Kevin Gameiro, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]։ Հանդես է գալիս իսպանական «[[Ատլետիկո Մադրիդ]]» ֆուտբոլային ակումբում և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ում։ == Կարիերա == === Ակումբային === [[2005]]-[[2008]] թվականներին հանդես է եկել ֆրանսիական Ստրասբուր ֆուտբոլային ակումբի կազմում<ref>{{Cite web |title=RC Lens - Racing Straßburg, 04.02.2006 - Ligue 1 - Spielbericht - Transfermarkt |url=http://www.transfermarkt.at/rc-lens-racing-strassburg/index/spielbericht/39443 |accessdate=2016 թ․ մարտի 21 |website=www.transfermarkt.at}}</ref>։ [[2008]]-[[2011]] թվականներին հանդես է եկել ֆրանսիական Լորիան ֆուտբոլային ակումբում։ [[2011]]-[[2013]] թվականներին հանդես է եկել [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ում<ref>{{Cite web |title=FC Paris Saint-Germain - Racing Straßburg, 10.09.2005 - Ligue 1 - Spielbericht - Transfermarkt |url=http://www.transfermarkt.at/fc-paris-saint-germain-racing-strassburg/index/spielbericht/39255 |accessdate=2016 թ․ մարտի 21 |website=www.transfermarkt.at}}</ref>։ [[2013]] թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս իսպանական [[Սևիլյա ՖԱ|Սևիլյա]] ֆուտբոլային ակումբում։ == Ազգային հավաքական == [[2004]]-[[2005]] թվականներին հանդես է եկել Ֆրանսիայի մինչև 18 տարիքայինների հավաքականում։ [[2007]] թվականին՝ մինչև 20 տարիքայինների կազմում։ [[2008]]-[[2009]] թվականներին՝ մինչև 21 տարիքայինների կազմում։ [[2010]] թվականից մինչև հիմա հանդես է գալիս Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === ''2015 թվականի ապրիլի 16-ի տվյալներով'' {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Լիգա<ref>[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն]]</ref> !colspan="2"|Գավաթ<ref>Ֆրանսիայի գավաթ, Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ</ref> !colspan="2"|Եվրոգավաթ<ref>[[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]</ref> !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="3" valign=center|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Ստրասբուր ՖԱ |2005-2006 |8||1||1||2||3||2||12||5 |- |2006-2007 |16||3||4||3||0||0||20||6 |- |2007-2008 |34||6||2||0||0||0||36||6 |- ! align=left style="background:beige" colspan="2"| Ստրասբուրում ! align=left style="background:beige"| 58 ! align=left style="background:beige"| 10 ! align=left style="background:beige"| 7 ! align=left style="background:beige"| 5 ! align=left style="background:beige"| 3 ! align=left style="background:beige"| 2 ! align=left style="background:beige"| 68 ! align=left style="background:beige"| 17 |- |rowspan="3" valign=center|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Լորիան |2008-2009 |37||11||2||2||0||0||39||13 |- |2009-2010 |35||17||5||2||0||0||40||19 |- |2010-2011 |36||22||5||2||0||0||41||24 |- ! align=left style="background:beige" colspan="2"| Լորիանում ! align=left style="background:beige"| 108 ! align=left style="background:beige"| 50 ! align=left style="background:beige"| 12 ! align=left style="background:beige"| 6 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 120 ! align=left style="background:beige"| 56 |- |rowspan="2" valign=center|{{Դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] |2011-2012 |34||11||4||2||7||1||45||14 |- |2012-2013 |25||8||4||1||1||0||30||9 |- ! align=left style="background:beige" colspan="2"| Պարի Սեն-Ժերմենում ! align="left" style="background:beige" |59 ! align="left" style="background:beige" |19 ! align=left style="background:beige"| 8 ! align=left style="background:beige"| 3 ! align=left style="background:beige"| 8 ! align=left style="background:beige"| 1 ! align="left" style="background:beige" |75 ! align="left" style="background:beige" |23 |- |rowspan="2" valign=center|{{Դրոշ|Իսպանիա|20px}} [[Սևիլյա ՖԱ]] |2013-2014 |35||15||1||0||13||6||49||21 |- |2014-2015 |19||7||6||5||4||1||29||13 |- ! align=left style="background:beige" colspan="2"| Սևիլյայում ! align="left" style="background:beige" |48 ! align="left" style="background:beige" |18 ! align="left" style="background:beige" |7 ! align="left" style="background:beige" |5 ! align="left" style="background:beige" |17 ! align="left" style="background:beige" |7 ! align="left" style="background:beige" |72 ! align="left" style="background:beige" |30 |- ! align=left style="background:beige" colspan="2"| Ընդհանուր ! align="left" style="background:beige" |273 ! align="left" style="background:beige" |97 ! align="left" style="background:beige" |34 ! align="left" style="background:beige" |19 ! align="left" style="background:beige" |28 ! align="left" style="background:beige" |10 ! align="left" style="background:beige" |335 ! align="left" style="background:beige" |126 |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գամեյրո, Կևին}} [[Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ստրասբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լորյանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] k2a3ntguq5lws2dadcdrh0u1ugwiu6b 2 701660 10806452 10800692 2026-06-29T18:53:56Z ListeriaBot 56865 Wikidata list updated [V2] 10806452 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?sitelink) AS ?linkcount) (replace((STR(?ruarticle)), "^(.+?)$", "[$1 ruwiki]") as ?rulink ) (replace((STR(?enarticle)), "^(.+?)$", "[$1 enwiki]") as ?enlink ) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P106/wdt:P279* wd:Q1028181. ?sitelink schema:about ?item . optional { ?ruarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ru.wikipedia.org/> .} optional { ?enarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> .} minus { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "hy" . ?article schema:isPartOf <https://hy.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?itemLabel ?ruarticle ?enarticle ORDER BY DESC(?linkcount) limit 100 |columns=P18:Պատկեր,label/en:Անունն անգլերեն,label/ru:Անունը ռուսերեն,?rulink,?enlink,item:Վիքիտվյալների տարր,P21:Սեռ,?linkcount:Հղումների քանակ |section=Ամենաշատ լեզուներով մաթեմատիկոսներ |min_section=3 |sort=?linkcount |links=text |thumb=128 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Պատկեր ! Անունն անգլերեն ! Անունը ռուսերեն ! ?rulink ! ?enlink ! Վիքիտվյալների տարր ! Սեռ ! Հղումների քանակ |- class='wd_q76416' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Heinrich von Angeli Professor Andreas Achenbach.jpg|center|128px]] | Andreas Achenbach | Андреас Ахенбах | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%85%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%85,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Andreas_Achenbach enwiki] | [[:d:Q76416|Q76416]] |class='wd_p21'| արական | 35 |- class='wd_q182791' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jean-Baptiste Carpeaux self-portrait - Fontaine 2000 p25.jpg|center|128px]] | Jean-Baptiste Carpeaux | Жан-Батист Карпо | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%BE,_%D0%96%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Baptiste_Carpeaux enwiki] | [[:d:Q182791|Q182791]] |class='wd_p21'| արական | 35 |- class='wd_q213573' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Frederick, Duke of York 1800-1820.jpg|center|128px]] | Prince Frederick, Duke of York and Albany | Фредерик, герцог Йоркский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA,_%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%86%D0%BE%D0%B3_%D0%99%D0%BE%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%B8_%D0%9E%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Prince_Frederick,_Duke_of_York_and_Albany enwiki] | [[:d:Q213573|Q213573]] |class='wd_p21'| արական | 35 |- class='wd_q240570' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Kim Gordon at the 2026 Sundance Film Festival for The Best Summer (01).jpg|center|128px]] | Kim Gordon | Ким Гордон | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%BD,_%D0%9A%D0%B8%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Gordon enwiki] | [[:d:Q240570|Q240570]] |class='wd_p21'| իգական | 35 |- class='wd_q317736' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Utagawa-Kuniyoshi, Self-Portrait, Shunga album, 1839.jpg|center|128px]] | | Утагава Куниёси | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%91%D1%81%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Utagawa_Kuniyoshi enwiki] | [[:d:Q317736|Q317736]] |class='wd_p21'| արական | 35 |- class='wd_q215919' |class='wd_p18'| | Frank Auerbach | Франк Ауэрбах | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%83%D1%8D%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%85,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Frank_Auerbach enwiki] | [[:d:Q215919|Q215919]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q234385' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Portrait of Rachel Ruysch by Godfried Schalcken.jpg|center|128px]] | Rachel Ruysch | Рашель Рюйш | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%8E%D0%B9%D1%88,_%D0%A0%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Ruysch enwiki] | [[:d:Q234385|Q234385]] |class='wd_p21'| իգական | 36 |- class='wd_q309905' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Thomas Lawrence (1769-1830) - John Nash (1752–1835) - PCF11 - Jesus College (cropped).jpg|center|128px]] | John Nash | Джон Нэш | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8D%D1%88,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_(%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80) ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Nash_(architect) enwiki] | [[:d:Q309905|Q309905]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q318117' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:038 le vite, masolino da panicale.jpg|center|128px]] | Masolino da Panicale | Мазолино да Паникале | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%BE_%D0%B4%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Masolino_da_Panicale enwiki] | [[:d:Q318117|Q318117]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q336747' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:François-Clouet.jpg|center|128px]] | François Clouet | Франсуа Клуэ | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D1%83%D1%8D,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Clouet enwiki] | [[:d:Q336747|Q336747]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q434916' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Luigi Russolo ca. 1916.gif|center|128px]] | Luigi Russolo | Луиджи Руссоло | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE,_%D0%9B%D1%83%D0%B8%D0%B4%D0%B6%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Luigi_Russolo enwiki] | [[:d:Q434916|Q434916]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q454630' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Vladimir Voinovich, Russian author, in New York.jpg|center|128px]] | Vladimir Voinovich | Владимир Николаевич Войнович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Voinovich enwiki] | [[:d:Q454630|Q454630]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q503898' |class='wd_p18'| | Maurice Pialat | Морис Пиала | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B0,_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Maurice_Pialat enwiki] | [[:d:Q503898|Q503898]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q3749980' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Francesco Filippini, Autoritratto giovanile, 1873-1875, olio su cartone, 32 x 21 cm, Musei Civici d'Arte e storia (Brescia), inv. 1526.jpg|center|128px]] | Francesco Filippini | Франческо Филиппини | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF%D0%B8%D0%BD%D0%B8,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_Filippini enwiki] | [[:d:Q3749980|Q3749980]] |class='wd_p21'| արական | 36 |- class='wd_q312616' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Petrus christus, ritratto d'uomo con falcone.jpg|center|128px]] | Petrus Christus | Петрус Кристус | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D1%81,_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%83%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Petrus_Christus enwiki] | [[:d:Q312616|Q312616]] |class='wd_p21'| արական | 37 |- class='wd_q325925' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Oliver Mark - Balthus, Rossinière 2000 (2).jpg|center|128px]] | Բալտյուս | Бальтюс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%8E%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Balthus enwiki] | [[:d:Q325925|Q325925]] |class='wd_p21'| արական | 37 |- class='wd_q158173' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Margaret of Connaught.png|center|128px]] | Princess Margaret of Connaught | Маргарита Коннаутская | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Princess_Margaret_of_Connaught enwiki] | [[:d:Q158173|Q158173]] |class='wd_p21'| իգական | 38 |- class='wd_q167414' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Frantisek Kupka 1928.jpg|center|128px]] | František Kupka | Франтишек Купка | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%BF%D0%BA%D0%B0,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Franti%C5%A1ek_Kupka enwiki] | [[:d:Q167414|Q167414]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q168496' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Photo The Italian painter Carlo Carrà sitting on the sofa in the studio-dining room of his house on Via Sandro Sandri in Milan 1965 - Touring Club Italiano 11 5231.jpg|center|128px]] | Carlo Carrà | Карло Карра | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Carlo_Carr%C3%A0 enwiki] | [[:d:Q168496|Q168496]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q206173' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Karel-van-mander-schilderboeck.JPG|center|128px]] | Karel van Mander the Elder | Карел ван Мандер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B2%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Karel_van_Mander enwiki] | [[:d:Q206173|Q206173]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q259538' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Abbe-Abbey genealogy, in memory of John Abbe and his descendants (1916) (14762070596).jpg|center|128px]] | Edwin Austin Abbey | Эдвин Остин Эбби | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%B1%D0%B1%D0%B8,_%D0%AD%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%BD_%D0%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Edwin_Austin_Abbey enwiki] | [[:d:Q259538|Q259538]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q312855' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Paulo Mendes Da Rocha-Arquisur 2009.jpg|center|128px]] | Paulo Mendes da Rocha | Паулу Мендес да Роша | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81_%D0%B4%D0%B0_%D0%A0%D0%BE%D1%88%D0%B0,_%D0%9F%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%83 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Paulo_Mendes_da_Rocha enwiki] | [[:d:Q312855|Q312855]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q316165' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jan Svankmajer Crystal Globe.jpg|center|128px]] | Jan Švankmajer | Ян Шванкмайер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%80,_%D0%AF%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jan_%C5%A0vankmajer enwiki] | [[:d:Q316165|Q316165]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q436844' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Armand Guillaumin painting in Crozant, 1917 - autochrome by Paul Burty Haviland.jpg|center|128px]] | Armand Guillaumin | Арман Гийомен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B8%D0%B9%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BD,_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Armand_Guillaumin enwiki] | [[:d:Q436844|Q436844]] |class='wd_p21'| արական | 38 |- class='wd_q152365' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ludmilla 100 1113 (cropped).JPG|center|128px]] | Ludmilla Radchenko | Людмила Радченко | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE,_%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B0_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ludmilla_Radchenko enwiki] | [[:d:Q152365|Q152365]] |class='wd_p21'| իգական | 39 |- class='wd_q174256' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ulrika Eleonora d.ä. 1656-1693, drottning av Sverige prinsessa av Danmark (Jacques D' Agar) - Nationalmuseum - 15106.tif|center|128px]] | Ulrika Eleonora of Denmark | Ульрика Элеонора Датская | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%BB%D1%8C%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%94%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ulrika_Eleonora_of_Denmark enwiki] | [[:d:Q174256|Q174256]] |class='wd_p21'| իգական | 39 |- class='wd_q235647' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Adélaïde Labille-Guiard - Self-Portrait with Two Pupils - The Metropolitan Museum of Art.jpg|center|128px]] | Adélaïde Labille-Guiard | Аделаида Лабиль-Жиар | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C-%D0%93%D0%B8%D0%B0%D1%80,_%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ad%C3%A9la%C3%AFde_Labille-Guiard enwiki] | [[:d:Q235647|Q235647]] |class='wd_p21'| իգական | 39 |- class='wd_q313787' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:John Gould.jpg|center|128px]] | John Gould | Джон Гульд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%B4,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Gould enwiki] | [[:d:Q313787|Q313787]] |class='wd_p21'| արական | 39 |- class='wd_q313814' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Don S. Davis DF-SD-03-14217.jpg|center|128px]] | Don S. Davis | Дон Синклер Дэвис | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8D%D0%B2%D0%B8%D1%81,_%D0%94%D0%BE%D0%BD_%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Don_S._Davis enwiki] | [[:d:Q313814|Q313814]] |class='wd_p21'| արական | 39 |- class='wd_q340122' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Cyprian Kamil Norwid foto.jpg|center|128px]] | Cyprian Norwid | Циприан Камиль Норвид | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B8%D0%B4,_%D0%A6%D0%B8%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprian_Norwid enwiki] | [[:d:Q340122|Q340122]] |class='wd_p21'| արական | 39 |- class='wd_q346540' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Michael Lonsdale par Claude Truong-Ngoc avril 2013.jpg|center|128px]] | Michael Lonsdale | Майкл Лонсдейл | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%BB,_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Lonsdale enwiki] | [[:d:Q346540|Q346540]] |class='wd_p21'| արական | 39 |- class='wd_q376062' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Dieter Frowein Lyasso&Sigmar Polke.jpeg|center|128px]] | Sigmar Polke | Зигмар Польке | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B5,_%D0%97%D0%B8%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sigmar_Polke enwiki] | [[:d:Q376062|Q376062]] |class='wd_p21'| արական | 39 |- class='wd_q9977' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:明宣宗.jpg|center|128px]] | Xuande Emperor | Чжу Чжаньцзи | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%8E%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%B4%D1%8D ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Xuande_Emperor enwiki] | [[:d:Q9977|Q9977]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q51530' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jerzy Skolimowski.jpg|center|128px]] | Jerzy Skolimowski | Ежи Сколимовский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%95%D0%B6%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Skolimowski enwiki] | [[:d:Q51530|Q51530]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q52642' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Al oerter roma 1960.jpg|center|128px]] | Al Oerter | Эл Ортер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80,_%D0%AD%D0%BB ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Al_Oerter enwiki] | [[:d:Q52642|Q52642]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q72795' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Louise d'Orléans, reine des Belges.jpg|center|128px]] | Louise of Orléans | Луиза Мария Орлеанская | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%83%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%9E%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_of_Orl%C3%A9ans enwiki] | [[:d:Q72795|Q72795]] |class='wd_p21'| իգական | 40 |- class='wd_q76943' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:FM-2019-1-2-1-23 Niggl-Radloff-B-Gerd-Froebe-ONLINE.jpg|center|128px]] | Gert Fröbe | Герт Фрёбе | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D1%91%D0%B1%D0%B5,_%D0%93%D0%B5%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gert_Fr%C3%B6be enwiki] | [[:d:Q76943|Q76943]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q156700' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Kirchner - Erich Heckel an der Staffelei.jpg|center|128px]] | Erich Heckel | Эрих Хеккель | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%8C,_%D0%AD%D1%80%D0%B8%D1%85 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Erich_Heckel enwiki] | [[:d:Q156700|Q156700]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q312077' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Lance Henriksen cropped.jpg|center|128px]] | Lance Henriksen | Лэнс Хенриксен | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D0%BD%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD,_%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Lance_Henriksen enwiki] | [[:d:Q312077|Q312077]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q448845' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:James rosenquist1.jpg|center|128px]] | James Rosenquist | Джеймс Розенквист | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82,_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/James_Rosenquist enwiki] | [[:d:Q448845|Q448845]] |class='wd_p21'| արական | 40 |- class='wd_q25147' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Franco Battiato - 23 July 2010 - 05 (cropped).jpg|center|128px]] | | Франко Баттиато | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B8%D0%B0%D1%82%D0%BE,_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Franco_Battiato enwiki] | [[:d:Q25147|Q25147]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q44657' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Uri Geller in Russia.jpg|center|128px]] | Uri Geller | Ури Геллер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%A3%D1%80%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Uri_Geller enwiki] | [[:d:Q44657|Q44657]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q117783' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hugo Claus.jpg|center|128px]] | Hugo Claus | Хюго Клаус | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%81,_%D0%A5%D1%8E%D0%B3%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hugo_Claus enwiki] | [[:d:Q117783|Q117783]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q241115' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Elke Sommer 1965.JPG|center|128px]] | Elke Sommer | Эльке Зоммер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D1%80,_%D0%AD%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Elke_Sommer enwiki] | [[:d:Q241115|Q241115]] |class='wd_p21'| իգական | 41 |- class='wd_q313194' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:10 Albert Cuyp, Schilder, 1620-1691.jpg|center|128px]] | Aelbert Cuyp | Альберт Кёйп | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%91%D0%B9%D0%BF,_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Aelbert_Cuyp enwiki] | [[:d:Q313194|Q313194]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q358345' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Billy Dee Williams by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | Billy Dee Williams | Билли Ди Уильямс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC%D1%81,_%D0%91%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8_%D0%94%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Billy_Dee_Williams enwiki] | [[:d:Q358345|Q358345]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q469134' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Francesco Hayez - Ritratto di Massimo d’Azeglio.jpg|center|128px]] | Massimo d'Azeglio | Массимо Д’Адзельо | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BE,_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE_%D0%B4%E2%80%99 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Massimo_d%27Azeglio enwiki] | [[:d:Q469134|Q469134]] |class='wd_p21'| արական | 41 |- class='wd_q49898' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Autoportrait au turban (Perpignan).jpg|center|128px]] | Hyacinthe Rigaud | Гиацинт Риго | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%B3%D0%BE,_%D0%93%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hyacinthe_Rigaud enwiki] | [[:d:Q49898|Q49898]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q158099' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Antoni Tàpies (1).jpg|center|128px]] | Antoni Tàpies | Антони Тапиес | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D0%B5%D1%81,_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Antoni_T%C3%A0pies enwiki] | [[:d:Q158099|Q158099]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q298213' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Sylvia Pankhurst 1909.jpeg|center|128px]] | Sylvia Pankhurst | Сильвия Эстелла Панкхерст | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%85%D1%91%D1%80%D1%81%D1%82,_%D0%A1%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B8%D1%8F_%D0%AD%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sylvia_Pankhurst enwiki] | [[:d:Q298213|Q298213]] |class='wd_p21'| իգական | 42 |- class='wd_q312628' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Carlolevi.jpg|center|128px]] | Carlo Levi | Карло Леви | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%B8,_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Carlo_Levi enwiki] | [[:d:Q312628|Q312628]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q362353' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Vincent Gallo-1-2.jpg|center|128px]] | Vincent Gallo | Винсент Галло | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE,_%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vincent_Gallo enwiki] | [[:d:Q362353|Q362353]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q368254' |class='wd_p18'| | Giacomo Balla | Джакомо Балла | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B0,_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Giacomo_Balla enwiki] | [[:d:Q368254|Q368254]] |class='wd_p21'| արական | 42 |- class='wd_q57304' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Bernhard of Lippe-Biesterfeld 1976.jpg|center|128px]] | Prince Bernhard of Lippe-Biesterfeld | Бернард Липпе-Бистерфельдский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D0%9B%D0%B8%D0%BF%D0%BF%D0%B5-%D0%91%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Prince_Bernhard_of_Lippe-Biesterfeld enwiki] | [[:d:Q57304|Q57304]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q155112' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Alfred Edmund Brehm from Familj-Journalen1885.png|center|128px]] | Alfred Brehm | Альфред Эдмунд Брем | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%BC,_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D1%84%D1%80%D0%B5%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Brehm enwiki] | [[:d:Q155112|Q155112]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q155596' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:The Duke of Orléans future Regent of France by Jean Baptiste Santerre (Museo del Prado).jpg|center|128px]] | Philippe II, Duke of Orléans | Филипп II Орлеанский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_II_%D0%9E%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Philippe_II,_Duke_of_Orl%C3%A9ans enwiki] | [[:d:Q155596|Q155596]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q224650' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Sarah McLachlan at the 2025 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | Sarah McLachlan | Сара Маклахлан | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BB%D0%B0%D0%BD,_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sarah_McLachlan enwiki] | [[:d:Q224650|Q224650]] |class='wd_p21'| իգական | 43 |- class='wd_q229972' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Catalina Sandino Moreno 2022.jpg|center|128px]] | Catalina Sandino Moreno | Каталина Сандино Морено | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BE,_%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Catalina_Sandino_Moreno enwiki] | [[:d:Q229972|Q229972]] |class='wd_p21'| իգական | 43 |- class='wd_q276510' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ernesto Cardenal 2010.JPG|center|128px]] | Ernesto Cardenal | Эрнесто Карденаль | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C,_%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ernesto_Cardenal enwiki] | [[:d:Q276510|Q276510]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q309768' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Fernando Arrabal, 2012.JPG|center|128px]] | Fernando Arrabal | Фернандо Аррабаль | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8C,_%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Arrabal enwiki] | [[:d:Q309768|Q309768]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q312264' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Don Van Vliet and Gary Lucas, 'Doc at the Radar Station' sessions (May 1980).jpg|center|128px]] | Captain Beefheart | Капитан Бифхарт | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B8%D1%84%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Captain_Beefheart enwiki] | [[:d:Q312264|Q312264]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q319133' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Chaim Topol (1971).jpg|center|128px]] | Chaim Topol | Хаим Тополь | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C,_%D0%A5%D0%B0%D0%B8%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Chaim_Topol enwiki] | [[:d:Q319133|Q319133]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q321358' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ulysse Aldrovandi.jpg|center|128px]] | Ulisse Aldrovandi | Улиссе Альдрованди | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8,_%D0%A3%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ulisse_Aldrovandi enwiki] | [[:d:Q321358|Q321358]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q360371' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Antony Gormley Встреча с Гормли на выставке crop.jpg|center|128px]] | Antony Gormley | Энтони Гормли | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BB%D0%B8,_%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Antony_Gormley enwiki] | [[:d:Q360371|Q360371]] |class='wd_p21'| արական | 43 |- class='wd_q157100' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Margaret of Austria Van Orley.jpg|center|128px]] | Margaret of Austria, Duchess of Savoy | Маргарита Австрийская | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0_%D0%90%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_(1480%E2%80%941530) ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Margaret_of_Austria,_Duchess_of_Savoy enwiki] | [[:d:Q157100|Q157100]] |class='wd_p21'| իգական | 44 |- class='wd_q229881' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Grace Slick ca. 1967.jpg|center|128px]] | Grace Slick | Грейс Слик | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%B8%D0%BA,_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Grace_Slick enwiki] | [[:d:Q229881|Q229881]] |class='wd_p21'| իգական | 44 |- class='wd_q234530' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Baroness Emma Orczy by Bassano.jpg|center|128px]] | Emma Orczy | Эмма Орци | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D1%86%D0%B8,_%D0%AD%D0%BC%D0%BC%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Baroness_Orczy enwiki] | [[:d:Q234530|Q234530]] |class='wd_p21'| իգական | 44 |- class='wd_q2914475' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Caterina albert i paradis victor catala - revista feminal novembre 1917 (cropped).jpg|center|128px]] | Caterina Albert | Катерина Альберт | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82,_%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Caterina_Albert enwiki] | [[:d:Q2914475|Q2914475]] |class='wd_p21'| իգական | 44 |- class='wd_q212070' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Adrian Smith @ Bluesfest July 6 2010.jpg|center|128px]] | Adrian Smith | Эдриан Смит | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BC%D0%B8%D1%82,_%D0%AD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Adrian_Smith_(musician) enwiki] | [[:d:Q212070|Q212070]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q313501' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Matthew Gray Gubler takes a pic with Greg2600 in New York City 2017.jpg|center|128px]] | Matthew Gray Gubler | Мэтью Грей Габлер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%80,_%D0%9C%D1%8D%D1%82%D1%82%D1%8C%D1%8E_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Matthew_Gray_Gubler enwiki] | [[:d:Q313501|Q313501]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q371905' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Alphonse Allais Late 19th Century Posters.jpg|center|128px]] | Alphonse Allais | Альфонс Алле | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B5,_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%BE%D0%BD%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Alphonse_Allais enwiki] | [[:d:Q371905|Q371905]] |class='wd_p21'| արական | 45 |- class='wd_q8666' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Yuan Huizong.jpg|center|128px]] | Toghon Temür | Тогон-Тэмур | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%BD-%D0%A2%D1%8D%D0%BC%D1%83%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Toghon_Tem%C3%BCr enwiki] | [[:d:Q8666|Q8666]] |class='wd_p21'| արական | 46 |- class='wd_q60721' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ferdinand II, King Consort of Portugal 1861.jpg|center|128px]] | Ferdinand II of Portugal | Фернанду II | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%83_II ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_II_of_Portugal enwiki] | [[:d:Q60721|Q60721]] |class='wd_p21'| արական | 47 |- class='wd_q319618' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:歷代聖賢名人像-29-宋丞相王荆公安石.jpg|center|128px]] | Wang Anshi | Ван Аньши | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D1%8C%D1%88%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Wang_Anshi enwiki] | [[:d:Q319618|Q319618]] |class='wd_p21'| արական | 47 |- class='wd_q55282' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Peter Greenaway in 2007.jpg|center|128px]] | Peter Greenaway | Питер Гринуэй | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%83%D1%8D%D0%B9,_%D0%9F%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Greenaway enwiki] | [[:d:Q55282|Q55282]] |class='wd_p21'| արական | 48 |- class='wd_q57214' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Traudl Junge - portrait.jpg|center|128px]] | Traudl Junge | Траудль Юнге | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AE%D0%BD%D0%B3%D0%B5,_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Traudl_Junge enwiki] | [[:d:Q57214|Q57214]] |class='wd_p21'| իգական | 48 |- class='wd_q45205' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Raoul Dufy, portrait photograph.jpg|center|128px]] | Raoul Dufy | Рауль Дюфи | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8E%D1%84%D0%B8,_%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Raoul_Dufy enwiki] | [[:d:Q45205|Q45205]] |class='wd_p21'| արական | 49 |- class='wd_q57312' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Peter Weiss 1982.jpg|center|128px]] | Peter Weiss | Петер Вайс | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B9%D1%81,_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Weiss enwiki] | [[:d:Q57312|Q57312]] |class='wd_p21'| արական | 49 |- class='wd_q217154' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Zahra Rahnavard, Mir Hossein Mousavi and Hamed Saber (cropped).jpg|center|128px]] | Mir-Hossein Mousavi | Мир-Хосейн Мусави | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B8,_%D0%9C%D0%B8%D1%80-%D0%A5%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mir-Hossein_Mousavi enwiki] | [[:d:Q217154|Q217154]] |class='wd_p21'| արական | 49 |- class='wd_q295688' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Edward Rydz-Śmigły, 1930s.jpg|center|128px]] | Edward Rydz-Śmigły | Эдвард Рыдз-Смиглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%8B%D0%B4%D0%B7-%D0%A1%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D0%BB%D1%8B,_%D0%AD%D0%B4%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_%C5%9Amig%C5%82y-Rydz enwiki] | [[:d:Q295688|Q295688]] |class='wd_p21'| արական | 49 |- class='wd_q164117' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Armin Mueller-Stahl (wiki).jpg|center|128px]] | Armin Mueller-Stahl | Армин Мюллер-Шталь | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%8E%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D1%80-%D0%A8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C,_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Armin_Mueller-Stahl enwiki] | [[:d:Q164117|Q164117]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q170344' |class='wd_p18'| | Anselm Kiefer | Ансельм Кифер | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D1%84%D0%B5%D1%80,_%D0%90%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Anselm_Kiefer enwiki] | [[:d:Q170344|Q170344]] |class='wd_p21'| արական | 50 |- class='wd_q465041' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mamata Banerjee - Kolkata 2011-12-08 7531 (cropped).JPG|center|128px]] | Mamata Banerjee | Мамата Банерджи | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mamata_Banerjee enwiki] | [[:d:Q465041|Q465041]] |class='wd_p21'| իգական | 50 |- class='wd_q312709' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Kobayashi Issa-Portrait.jpg|center|128px]] | Kobayashi Issa | Кобаяси Исса | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%98%D1%81%D1%81%D0%B0 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kobayashi_Issa enwiki] | [[:d:Q312709|Q312709]] |class='wd_p21'| արական | 51 |- class='wd_q310453' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:清 佚名 《清世祖顺治皇帝朝服像》.jpg|center|128px]] | Shunzhi Emperor | Айсиньгьоро Фулинь | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D1%83%D0%BD%D1%8C%D1%87%D0%B6%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Shunzhi_Emperor enwiki] | [[:d:Q310453|Q310453]] |class='wd_p21'| արական | 52 |- class='wd_q311132' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Desmond Morris (1969).jpg|center|128px]] | | Десмонд Моррис | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%81,_%D0%94%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Desmond_Morris enwiki] | [[:d:Q311132|Q311132]] |class='wd_p21'| արական | 52 |- class='wd_q454568' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Josef Capek 1937.jpg|center|128px]] | Josef Čapek | Йозеф Чапек | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%BA,_%D0%99%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D1%84 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Josef_%C4%8Capek enwiki] | [[:d:Q454568|Q454568]] |class='wd_p21'| արական | 53 |- class='wd_q126596' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:John Hazlitt Portrait of William Hazlitt.jpg|center|128px]] | William Hazlitt | Уильям Хэзлитт | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D1%8D%D0%B7%D0%BB%D0%B8%D1%82%D1%82,_%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/William_Hazlitt enwiki] | [[:d:Q126596|Q126596]] |class='wd_p21'| արական | 54 |- class='wd_q309589' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Revenge of Frankenstein (trailer) - Peter Cushing (cropped).png|center|128px]] | Peter Cushing | Питер Кушинг | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3,_%D0%9F%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Cushing enwiki] | [[:d:Q309589|Q309589]] |class='wd_p21'| արական | 54 |- class='wd_q161389' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Vajiravudh of Siam (cropped).jpg|center|128px]] | Vajiravudh | Вачиравуд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0_VI ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vajiravudh enwiki] | [[:d:Q161389|Q161389]] |class='wd_p21'| արական | 56 |- class='wd_q216896' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:L. Ron Hubbard in 1950 - Restoration.jpg|center|128px]] | L. Ron Hubbard | Лафайет Рональд Хаббард | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4,_%D0%9B%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B9%D0%B5%D1%82_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/L._Ron_Hubbard enwiki] | [[:d:Q216896|Q216896]] |class='wd_p21'| արական | 58 |- class='wd_q319578' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Sri-Chinmoy-meditate-2.jpg|center|128px]] | Chinmoy Kumar Ghose | Шри Чинмой | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D1%80%D0%B8_%D0%A7%D0%B8%D0%BD%D0%BC%D0%BE%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sri_Chinmoy enwiki] | [[:d:Q319578|Q319578]] |class='wd_p21'| արական | 58 |- class='wd_q158874' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:King Carlos I of Portugal - National Portrait Gallery.png|center|128px]] | Carlos I of Portugal | Карлуш I | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%83%D1%88_I ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Carlos_I_of_Portugal enwiki] | [[:d:Q158874|Q158874]] |class='wd_p21'| արական | 59 |- class='wd_q203768' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Portrait Caliph Abdulmecid II.jpg|center|128px]] | Abdülmecid II | Абдул-Меджид II | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB-%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%B4_II ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClmecid_II enwiki] | [[:d:Q203768|Q203768]] |class='wd_p21'| արական | 59 |- class='wd_q234663' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Rodoreda.jpg|center|128px]] | Mercè Rodoreda | Мерсе Родореда | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0,_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Merc%C3%A8_Rodoreda enwiki] | [[:d:Q234663|Q234663]] |class='wd_p21'| իգական | 60 |- class='wd_q361642' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Marek Grechuta.jpg|center|128px]] | | Марек Грехута | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B5%D1%85%D1%83%D1%82%D0%B0,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Marek_Grechuta enwiki] | [[:d:Q361642|Q361642]] |class='wd_p21'| արական | 63 |- class='wd_q17150957' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Suman Pokhrel 00543.jpg|center|128px]] | Suman Pokhrel | Сума́н Похре́л | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%BE%D1%85%D1%80%D0%B5%D0%BB ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Suman_Pokhrel enwiki] | [[:d:Q17150957|Q17150957]] |class='wd_p21'| արական | 63 |- class='wd_q232916' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Abraham Ortelius by Peter Paul Rubens.jpg|center|128px]] | Abraham Ortelius | Абрахам Ортелий | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B9,_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Abraham_Ortelius enwiki] | [[:d:Q232916|Q232916]] |class='wd_p21'| արական | 66 |- class='wd_q295233' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:2024-03-08 SXSW-2024 Variety-comedy-awards 05054 (cropped).jpg|center|128px]] | John Leguizamo | Джон Легуизамо | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B3%D1%83%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%BE,_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/John_Leguizamo enwiki] | [[:d:Q295233|Q295233]] |class='wd_p21'| արական | 70 |- class='wd_q104340' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Harold Lloyd - A Pictorial History of the Silent Screen.jpg|center|128px]] | Harold Lloyd | Гарольд Ллойд | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BB%D0%BE%D0%B9%D0%B4,_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Harold_Lloyd enwiki] | [[:d:Q104340|Q104340]] |class='wd_p21'| արական | 74 |} {{Wikidata list end}} j4lzcbouv99z64ui7re83wxf12gllo3 0 709789 10806533 9781884 2026-06-30T02:41:27Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 10806533 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Բրու Բենջամեն Անգուա''' ({{lang-fr|Brou Benjamin Angoua}}, {{ԱԾ}}), իվուարցի ֆուտբոլիստ, «Գենգամ»-ի և Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի պաշտպան։ == Կարիերա == === Ակումբային === Անգուան ծնվել է [[Անյամա]]յում, Աբիջանի արվարձանում։ [[2000]] թվականից մինչև [[2004]] թվականը խաղացել է «Թոումոդի» ակումբի երիտասարդական թիմում։ Պրոֆեսիոնալ մակարդակով սկսել է հանդես գալ «Աֆրիկա Սպորտս»-ում։ Երկու մրցաշրջանի ընթացքում խաղացել է 41 մրցախաղեր, որից հետո տեղափոխվել է Եվրոպա՝ ոչ այնքան հայտնի հունգարաական «Գոնվեդ»։ Հունգարիայում կոտդիվուարցին անցկացրել է չորս տարի և եղել է հիմնական կազմի խաղացող։ «Գոնվեդ»-ի կազմում Անգուան խաղացել է 79 խաղ։ 2010 թվականի հունվարին Բրուն տեղափոխվել է ֆրանսիական «Վալանսյեն»։ 2014 թվականի ամռանը Անգուան տեղափոխվել է «Գենգամ»՝ ազատ գործակալի իրավունքով։ Նոր ակումբի կազմում առաջին մրցաշրջանի ավարտից հետո մարզիկը նրանց հետ երեք տարով նոր պայմանագիր է կնքել<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ ապրիլի 29 |title=Benjamin Angoua prolonge trois ans avec Guingamp |url=http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Benjamin-angoua-prolonge-trois-ans-avec-guingamp/554719 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 19 |publisher=L'Équipe |language=fr}}</ref>։ === Միջազգային === Անգուան խաղացել է [[Կոտ դ'Իվուար]]ի՝ տարբեր տարիքային հավաքականներում, ներառյալ օլիմպիական թիմում, որի կազմում նա հանդես է եկել Պեկինի Օլիմպիադայի ժամանակ։ [[2009]] թվականից նա ազգային հավաքականի խաղացող է։ Հանդես է եկել Աֆրիկյան ժողովուրդների Գավաթ-2010-ում։ Ներառնվել է [[2010]] թվականի Աշխարհի Առաջնության հայտում։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |title=Профиль игрока |url=http://www.worldcup10.ru/commands/cote_dIvoire/players/3379117.shtml |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/67I1T6FiP?url=http://www.worldcup10.ru/commands/cote_dIvoire/players/3379117.shtml |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 16 |publisher=Газета.ру}} * {{transfermarkt|benjamin-brou-angoua|55046}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Անգուա, Բրու}} [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] sq8k8w34bkltcq1kxondodsbcehlmr2 10 738754 10806330 4679716 2026-06-29T14:41:59Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար։Gridiron primary style]] 10806330 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար։Gridiron primary style]] 778vg9wue468czdef38qgx5m7p3qdn9 0 742153 10806531 9620231 2026-06-30T02:37:23Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սյոնի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Աարաուի ֆուտբոլիստներ]] 10806531 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Սերեյ Դի | բնագիր անուն = Sereso Geoffroy<br />Gonzaroua Die | պատկեր = Geoffroy Serey Die.jpg | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = Սերեսո Ժոֆրուա Գոհսարու Դի | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = [[Աբիջան]], [[Կոտ դ'Իվուար]] | մահվան վայր = | հասակ = 173 [[Սանտիմետր|սմ]] | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]] | ազգությունը = Կոտ դ'Իվուարցի | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | մականուն = | քաշ = 77 [[Կիլոգրամ|կգ]] | ներկա ակումբ = [[Բազել ՖԱ|Բազել]] | ակումբի համար = 6 | երիտ ակումբ = | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2002-2003|{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կարոգո]]|? (?) |2003-2006|{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Ստադ Աբիդջան]]|? (?) |2006-2007|{{Դրոշ|Թունիս}} [[Լա-Գուլետ-Կրամ]]|? (?) |2007-2008|{{Դրոշ|Ալժիր}} [[ԷՍ Սետիֆ]]|? (?) |2008-2012|{{Դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Սիոն ՖԱ|Սիոն]]|115 (4) |2013-2015|{{Դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Բազել ՖԱ|Բազել]]|43 (3) |2015-2016|{{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Շտուտգարտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Շտուտգարտ]]|36 (1) |2016-այժմ|{{Դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Բազել ՖԱ|Բազել]]|3 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2013-այժմ|{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ՛Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ՛Իվուար]]|26 (0) }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա}} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ ={{Մրցաշար|Աֆրիկայի ազգերի գավաթ}} {{մեդալ|Ոսկի|Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015}} | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Սերեսո Ժոֆրուա Գոնսարուա Դի''' ({{lang-fr|Sereso Geoffroy Gonzaroua Die‎}}), ավելի հայտնի է '''Սերեյ Դի''' անունով ({{lang-fr|Serey Die‎}}; [[Նոյեմբերի 7]] [[1984]], [[Աբիջան]], [[Կոտ դ'Իվուար]]), [[ֆուտբոլ]]իստ [[Կոտ դ'Իվուար]]ից, «[[Բազել ՖԱ|Բազել»]] ֆուտբոլային ակումբի և [[Կոտ դ՛Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]]։ 2014 թվականի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] մասնակից։ == Ակումբային կարիերա == [[Պատկեր:Geoffroy Serey Die - Lausanne vs Sion 02 may 2012.jpg|thumb|150px|left|Դին «[[Սիոն ՖԱ|Սիոն]] ակումբում»]] [[Պատկեր:Serey Die - Lausanne vs Sion 02 may 2012.jpg|thumb|150px|left|Ֆուտբոլիստները հանգստացնում են Սերեյ Դիին]] Սերեյը կարիերան սկսել է ելույթ ունենալով տեղի Կարոգո և Ստադ Աբիդջան ակումբներում։ 2006/07 մրցաշրջանում նա անցկացրել է Թունիսի Լա-Գուլետ-Կրամ ակումբում։ 2007 թվականին Դին տեղափոխվել է ալժիրյան "ԷՍ Սետիֆ"ակումբ, որի կազմում հաղթել է արաբական լիգան։ 2008 թվականին Սերեյը տեղափոխվեց շվեյցարական «Սիոն»։ Հուլիսի 19-ի «Արաու» թիմի դեմ խաղում նա իր նորամուտը նշեց շվեյցարական սուպերլիգայում<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 19 |title=Арау VS. Сьон 3:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2008/07/19/switzerland/super-league/fc-aarau/fc-sion/631777/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ 2009 թվականի օգոստոսի 1-ին «Կսամակս»-ի դեմ խաղում Դին խփեց իր առաջին գոլը ակումբում<ref>{{Cite web |date=2009 թ․ օգոստոսի 1 |title=Կսամակս VS. Սիոն 1:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2009/08/01/switzerland/super-league/neuchatel-xamax-fc/fc-sion/786330/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ Սերեյը երկու անգամ դարձավ Շվեյցարիայի գավաթակիր։ 2010 թվականին նա կասկածվում էր խաղադրույքներ անելու մեջ<ref name="tagesanzeiger.ch">{{Cite web |last=Birrer |first=Peter M. |date=2010 թ․ մարտի 22 |title=Sions Serey Die, der Wettverdacht und der neue Porsche |url=http://www.tagesanzeiger.ch/sport/fussball/Sions-Serey-Die-der-Wettverdacht-und-der-neue-Porsche/story/21814919 |accessdate=2013 թ․ դեկտեմբերի 3 |publisher=tagesanzeiger.ch |language=German}}</ref>։ 2012 թվականին՝ «Լոզանի» դեմ խաղի ժամանակ Սերայ Դին հարվածել է գնդակներ տվող մի երեխայի, որի պատճառով որակազրկվել է 8 խաղ<ref name="nzz.ch">{{Cite web |date=2012 թ․ մայիսի 15 |title=Serey Die für acht Spiele gesperrt |url=http://www.nzz.ch/aktuell/sport/uebersicht/sporttickerdepartment/urnnewsmlwwwsda-atsch20120515brz013_1.16909011.html |accessdate=2013 թ․ դեկտեմբերի 3 |publisher=nzz.ch |language=German}}</ref>։ 2013 թվականիի ձմռանը Դին տեղափոխվեց «Բազել»։ Փետրվարի 10-ին իր նախկին թիմի՝ «Սիոն»ի դեմ խաղում նա նշեց նորամուտը նոր ակումբում<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ փետրվարի 10 |title=Բազել VS. Սիոն 3:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/02/10/switzerland/super-league/fc-basel/fc-sion/1293195/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ Ապրիլի 1-ին՝ «Լյուցերնա» ակումբի դեմ խաղում, Սերեյը խփել է իր առաջին գոլը «Բազելի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 1 |title=Люцерн VS. Базель 0:4 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/04/01/switzerland/super-league/fc-luzern/fc-basel/1293226/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ 2013 թվականին Դին նվաճել է Ժամանակի գավաթը և հաղթել սուպերլիգան։ 2015 թվականի սկզբին նա տեղափոխվել է գերմանական «[[Շտուտգարտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Շտուտգարտ»]]<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ փետրվարի 2 |title=VfB sign Geoffroy Serey Die |url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-geoffroy-serey-die-feb15/page/3532-1-1-.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20150202132332/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2015/verpflichtung-geoffroy-serey-die-feb15/page/3532-1-1-.html |archive-date=2015 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2015 թ․ փետրվարի 2 |work=vfb.de |publisher=VfB Stuttgart}}</ref>։ Փետրվարի 14-ին՝ "Հոֆենհայմի" դեմ խաղում Դին նշեց իր նորամուտը [[Բունդեսլիգա]]յում<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ փետրվարի 14 |title=Հոֆենհայմ VS. Շտուտգարտ 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/14/germany/bundesliga/tsg-1899-hoffenheim-ev/vfb-stuttgart-1893-ev/1713753/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ 2016 թվականի փետրվարի 13-ին՝ «[[Հերթա Բեռլին|Հերթայի»]] դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը նոր ակումբի կազմում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ փետրվարի 13 |title=Շտուտգարտ VS. Հերթա 2:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/02/13/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/hertha-bsc-berlin/2054374/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ 2016 թվականի ամռանը Դին վերադարձել է «Բազել»։ == Միջազգային կարիերա == 2013 թվականի մարտի 23-ին՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014 (Ընտրական մրցաշար)|2014 թվականի աշխարհի առաջնության]] ընտրական մրցարշարում՝ Սերեյ Դին իր նորամուտը նշեց [[Կոտ դ՛Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ՛Իվուարի ազգային հավաքականում]]<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ մարտի 23 |title=Կոտ դ՛Իվուար VS. Գամբիա 3:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/03/23/africa/wc-qualifying-africa/cote-divoire/gambia/1227369/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>։ 2014 թվականին նա ընդգրկվել է ազգային թիմում մասնակցելու Բրազիլիայում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը։ Մրցարշարում Դին խաղացել է [[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիայի]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ հունիսի 15 |title=Կոտ դ՛Իվուար VS. Ճապոնիա 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/06/15/world/world-cup/cote-divoire/japan/1220083/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>, [[Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոլումբիայի]]<ref>{{Cite news |date=2014—06—19 |title=Կոլումբիա VS. Կոտ դ՛Իվուար 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/06/19/world/world-cup/colombia/cote-divoire/1220084/ |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, [[Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունաստանի]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ հունիսի 24 |title=Հունաստան VS. Կոտ դ՛Իվուար 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/06/24/world/world-cup/greece/cote-divoire/1220087/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref> հավաքականների հետ։ 2015 թվականին Սերեյը Հասարակածային Գվինեայում դարձել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկության հաղթող։ Մրցաշարում նա խաղացել է Գվինեայի<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 20 |title=Կոտ դ՛Իվուարр VS. Գվինեա 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/01/20/africa/africa-cup-of-nations/cote-divoire/guinea/1972615/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>, [[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերունի]]<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 28 |title=Կամերուն VS. Կոտ դ՛Իվուար 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/01/28/africa/africa-cup-of-nations/cameroon/cote-divoire/1972619/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>, Կոնգոյի<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ փետրվարի 4 |title=Կոնգո VS. Կոտ դ՛Իվուար 1:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/04/africa/africa-cup-of-nations/congo-dr/cote-divoire/1994094/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref>, Գանայի<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ փետրվարի 8 |title=Կոտ դ՛Իվուար VS. Գանա 0:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/08/africa/africa-cup-of-nations/cote-divoire/ghana/1994276/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref> և [[Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալժիրի]]<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ փետրվարի 1 |title=Կոտ դ՛Իվուար VS. Ալժիր 3:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/02/01/africa/africa-cup-of-nations/cote-divoire/algeria/1994426/ |publisher=soccerway.com |lang=ru}}</ref> հավաքականների հետ։ == Ձեռքբերումներ == '''Ակումբային''' {{Դրոշ|Ալժիր}} '''«[[ԷՍ Սետիֆ]]»''' * Արաբական ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության մրցանակակիր- 2007/2008 {{Դրոշ|Շվեյցարիա}} '''«[[Սիոն ՖԱ|Սիոն»]]''' * Շվեյցարիայի գավաթակիր- 2008/2009 * Շվեյցարիայի գավաթակիր - 2010/2011 {{Դրոշ|Շվեյցարիա}} '''«[[Բազել ՖԱ|Բազել»]]''' * {{Ոսկի}} Շվեյցարիայի ֆուտբոլի առաջնության հաղթող -2012-2013 * {{Ոսկի}} Շվեյցարիայի ֆուտբոլի առաջնության հաղթող - 2013-2014 * Uhrencup-ի մրցանակակիր- 2013 '''Միջազգային''' {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ՛Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ՛Իվուար]] * {{Ոսկի}} Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկության հաղթող - 2015 == Արտաքին հղումներ == * [http://www.fcb.ch/sport/show/playerDetailByID/-/31862/72/9/36/de-de/-/25328 Serey Die: Profile at FC Basel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117181229/http://www.fcb.ch/sport/show/playerDetailByID/-/31862/72/9/36/de-de/-/25328 |date=2013-01-17 }} * {{transfermarkt|77708}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Դի, Սերեյ}} [[Կատեգորիա:Բազելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Սյոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Աարաուի ֆուտբոլիստներ]] etz67lcssybi4vgm31atyj9mcleqnt2 0 748870 10806300 10583717 2026-06-29T13:02:38Z Rabbi Mendl 39130 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ворота церкви и кладбиша.JPG]] → [[File:Ворота церкви и кладбища.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · опечатка в слове кладбища 10806300 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} {{այլ|Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)}} '''Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, Դոնի Ռոստով''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է [[Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին|Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի]] [[Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմ|Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց]] թեմին, գտնվում է [[Ռուսաստան]]ի [[Ռոստովի մարզ|Ռոստովի]] մարզում։ Համակարգում է [[Դոնի Ռոստով]]ում բնակվող առաքելական [[Հայերը Ռուսաստանում|ռուսահայության]] հոգևոր կյանքը։ [[Դոնի Նախիջևան]]ում պահպանված միակ հայկական եկեղեցին է (եթե չհաշվենք Սուրբ Խաչ վանքի եկեղեցին, որը գտնվում էր քաղաքի սահմաններից դուրս)։ Գտնվում է [[Դոնի Ռոստովի հայկական գերեզմանոց|Հայկական (Պրոլետարական) գերեզմանատան]] տարածքում, նրա արևելյան պարսպի մոտակայքում, հարավային պորտալը կողմնորոշված է գերեզմանատան գլխավոր մուտքի դարպասին, որը, իր հերթին, 10-րդ գծի ավարտն է։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Ворота церкви и кладбища.jpg|200px|մինի|ձախից|Եկեղեցու և գերեզմանատան դարպասը]] Սուրբ Կարապետ եկեղեցին հիմնադրվել է 1875 թվականին (ճարտարապետ` Վ. Սազոնով), օծվել է 1881 թվականի [[հուլիսի 11]]-ին։ Եկեղեցական համալիրի կառուցման պատմությունը կապված է նախիջևանցի ազնվական Ակուլինա Պողոսի Ալաջալովայի (Ակյուլինե Ալաջալյան)<ref>{{Cite web |title=Սուրբ Կարապետ եկեղեցի |url=http://imyerevan.com/hy/navigator/view/1401 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320234135/http://imyerevan.com/hy/navigator/view/1401 |archive-date=2017 թ․ մարտի 20 |accessdate=2017 Հունվար 13}}</ref> անվան հետ, որը մահացել է 1871 թվականին։ Նա իր կարողությունը ժառանգել է ''«հայկական գերեզմանատանը հանուն [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]]՝ քարե եկեղեցի, ինչպես նաև նրան կից հոգաբարձուների տուն, ջրհոր և անօթևան աղքատ հայ ընտանիքների բնակվելու համար տնակներ կառուցելու նպատակով»<ref>"Донской временник"/Культура Дона/ Памятники истории и культуры Ростовской области/А.Шестых</ref>։'' Ալաջալովան թաղվել է եկեղեցու հարավարևմտյան պատի տակ։ == Դրսույթ == Սուրբ Կարապետի տարածական կոմպոզիցիան կառուցվել է [[բազիլիկ]]ային և խաչագմբեթային տաճարների ձևերի համակցվածությամբ։ Ճակատային մասերի ձևավորման մեջ նկատելի են հայկական ավանդական մոտիվները քարե փորագրված մանրամասներով։ Ճակատային մասերի ձևավորման մեջ գերիշխող է [[կամարաշար]]ը։ Այն ներկայացված է հյուսիսային և հարավային ճակատների առաջին յարուսում կամարաղեղներով պրոֆիլավորված կիսասյուներով։  Տաճարի երեք մուտքերը` հարավայինը, արևմտյանը և հյուսիսայինը, զարդարված են [[խաչ]]երով ավարտվող հեռանկարային [[Պորտալ (ճարտարապետություն)|պորտալներով]]։ Կենտրոնական նավի գերակա դերն ընդգծում է արևմտյան և արևելյան ճակատներում դեպի կենտրոն աճող կամարաշարը։ == Ներսույթ == Սուրբ Կարապետ եկեղեցին երկար ժամանակ մնում էր քաղաքում միակը, որ կառուցված էր հայկական ոճով (մինչև 2011 թվականին խորհրդային տարիներին ավերված տաճարի տեղում կառուցված Սուրբ Հարություն եկեղեցու բացումը)։ Ներքին կահավորանքը նույնն է, ինչ հայկական մյուս եկեղեցիներում։ Եկեղեցին տարբերվում է հայկական եկեղեցիներին բնորոշ լակոնիկությամբ։ Եկեղեցու պատկերակալը պատրաստված է [[Ընկուզենի|ընկուզենու]] փայտից «[[Անի]]ի ոճով»։ Պատերը զարդարված են [[գիպս]]ե նախշամեդալիոններով շրջանակներով, որոնցում տեղադրված են [[որմնանկար]]ներ։ Եկեղեցու կենտրոնական [[սրբապատկեր]]ը` «Տիրամայրը», տեղադրված է աստիճանավոր բարձրահարթակին։ Բնօրինակ որմնանկարները («Սուրբ Պանտելեյմոն», «Սուրբ Գևորգ», «Սուրբ Վարվառա», «Սուրբ Ստեփանոս» և այլն) տեղադրված են մեդալիոնների և շրջանակների մեջ։ Նրանք զարմացնում են իրենց լակոնիկությամբ, խստությամբ և շագանակագույն-ձիթագույն երանգի նրբագեղությամբ, թեպետ ստեղծված են ակադեմիական ոճով։ == Մասունքներ == Որոշ ժամանակ տաճարում պահվել է [[Սուրբ խաչ (խաչքար)|Սուրբ Խաչ]] հին [[խաչքար]]ը<ref>{{Cite web |author=Светлана Хачикян |title=Хачкар Сурб Хач вновь в Сурб Хаче |url=http://www.nahichevan.ru/hachkar.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091524/http://www.nahichevan.ru/hachkar.htm |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2017 Հունվար 13 |publisher=Нахичеванские вести}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Հղումներ == [[Պատկեր:Церковь_св._Карапета_Ростов.jpg|մինի|250x250փքս|Եկեղեցու տեսքը հարավ-արևմուտքից]] * Г. Есаулов, В. Черницына, Архитектурная летопись Ростова-на-Дону, Ростов-на-Дону, 1999.  * В. Лобжанидзе, Г. Лаптев, Путешествие по Старому Ростову, Ростов-на-Дону, 1997.  * В. Лобжанидзе, Г. Лаптев, В. Кустов, Путешествие по Старому Ростову, Ростов-на-Дону, 2001, часть 2. * [http://araspel.org/showthread.php?t=376&page=2 Աշխարհի տարբեր քաղաքների հայկական եկեղեցիների լուսանկարներ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} {{DEFAULTSORT:Կարապետ եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)}} [[Կատեգորիա:1881 հիմնադրումներ]] [[Կատեգորիա:19-րդ դարի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] [[Կատեգորիա:Դոնի Ռոստովի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] [[Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ռուսահայ առաքելական վանքեր և եկեղեցիներ (Ռուսաստան և Նոր Նախիջևան)]] [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգություն]] 4djo8hbbdlbgrlfaxh1w1hfy83w2jse 2 749194 10806633 10805398 2026-06-30T09:19:04Z 23artashes 2675 /* Այլ հոդվածներ */ 10806633 wikitext text/x-wiki ===Շախմատ=== ===== Շախմատիստներ, մարզիչներ ===== [[Պատկեր:Peones.gif|մինի]] <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> * [[Լևոն Արոնյան]] (ստեղծել է հոդվածի զգալի մասը. հոդվածը ստեղծել է այլ մասնակից) # [[Արշակ Պետրոսյան (շախմատիստ)|Արշակ Պետրոսյան]] # [[Արման Փաշիկյան]] # [[Սերգեյ Գալդունց]] # [[Մելիքսեթ Խաչիյան]] # [[Արիաննե Կաոիլի]] # [[Տիգրան Նալբանդյան]] # [[Արա Մինասյան (շախմատիստ)|Արա Մինասյան]] # [[Էթիեն Բաքրո]] # [[Տիգրան Քոթանջյան]] # [[Յուրի Դոխոյան]] # [[Վիգեն Միրումյան]] # [[Արթուր Չիբուխչյան]] # [[Անդրանիկ Մատիկոզյան]] # [[Վարդան Գրիգորյան]] # [[Գրիգոր Սևակ Մխիթարյան]] # [[Հրայր Սիմոնյան (շախմատիստ)]] # [[Սամվել Տեր-Սահակյան]] # [[Կարեն Հակոբի Գրիգորյան]] # [[Գեորգի Արզումանյան]] # [[Նարեկ Սեֆերյան]] # [[Դավիթ Մարկոսյան]] # [[Կարեն Մովսիսյան (շախմատիստ)|Կարեն Մովսիսյան]] # [[Հովհաննես Գաբուզյան]] # [[Հովհաննես Դանիելյան]] # [[Հովիկ Հայրապետյան]] # [[Դավիթ Պետրոսյան (շախմատիստ)]] # [[Գայոզ Նիգալիձե]] # [[Յուրի Հայրապետյան (շախմատիստ)]] # [[Արթուր Գաբրիելյան]] # [[Արամ Գազարյան]] # [[Վլադիմիր Բաղիրով]] # [[Իգոր Զայցև]] # [[Ալեքսանդր Մորոզևիչ]] # [[Դմիտրի Յակովենկո]] # [[Անտոն Կորոբով]] # [[Ժուժա Պոլգար]] # [[Սոֆյա Պոլգար]] # [[Անդրաշ Ադորյան (շախմատիստ)]] # [[Լայոշ Պորտիշ]] # [[Արման Միքայելյան]] # [[Հայկ Մարտիրոսյան (շախմատիստ)]] # [[Մանուել Պետրոսյան]] # [[Մայքլ Բասման]] # [[Շանթ Սարգսյան (շախմատիստ)]] # [[Յակով Նեյշտադտ]] # [[Տիգրան Հարությունյան (շախմատիստ)]] # [[Սարասադաթ Խադեմալշարիե]] # [[Ժյուլ Մուսար]] # [[Էնդի Վուդվորդ]] # [[Յաղըզ Քաան Էրդողմուշ]] # [[Գիգա Քուփարաձե]] # [[Հուշանգ Մաշյան]] # [[Սենոն Ֆրանկո Օկամպոս]] # [[Կատերինա Ռոհոնյան]] # [[Լորան Ֆրեսինե]] # [[Իոսիֆ Դորֆման]] # [[Մաքսիմ Լագարդ]] # [[Դարկո Անիչ]] # [[Իգոր Եֆիմով]] # [[Քըրք Ղազարյան]] # [[Դենիել Նարոդիցկի]] # [[Աշոտ Վարդապետյան]] # [[Ջոնաթան Հոքինս]] # [[Ռեյ Էնիգմա]] # [[Էմին Օհանյան]] </div> </div> ===== Շախմատային մրցաշարեր ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Տալի հուշամրցաշար 2010]] # [[Վեյկ ան Զեյի շախմատային մրցաշար 2007]] # [[Վեյկ ան Զեյի շախմատային մրցաշար 2008]] # [[Վեյկ ան Զեյի շախմատային մրցաշար 2012]] # [[Ալյոխինի հուշամրցաշար 2013]] # [[Վեյկ ան Զեյի շախմատային մրցաշար 2014]] # [[Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնություն]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 1992]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 1994]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 1998]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 2000]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 1990]] # [[Շախմատային օլիմպիադա 1988]] # [[Շախմատի հավակնորդների մրցաշար 2016‎]] # [[Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնություն 2015]] </div> </div> ===== Շախմատային հասկացություններ, տերմիններ, այլ հոդվածներ ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Հայաստանի շախմատի տղամարդկանց հավաքական]] # [[Նոկաուտ համակարգ]] # [[Արքա (շախմատ)]] # [[Թագուհի (շախմատ)]] # [[Նավակ (շախմատ)]] # [[Փիղ (շախմատ)]] # [[Ձի (շախմատ)]] # [[Զինվոր (շախմատ)]] # [[Պատառաքաղ (շախմատ)]] # [[Բասկյան համակարգ]] # [[Ցայտնոտ]] # [[Գրոսմայստեր]] # [[«Մահվան» պարտիա]] # [[Միջազգային վարպետ]] # [[ՖԻԴԵ-ի վարպետ]] # [[Վարպետության թեկնածու (շախմատ)]] # [[Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիա]] # [[Շախմատային Օսկար]] # [[Հիմար մատ]] # [[Մանկական մատ]] # [[Արագ շախմատ]] # [[Մատ (շախմատ)]] # [[Խեղդուկ մատ]] # [[Հայելային մատ]] # [[Ուսանոցային մատ]] # [[Գծային մատ]] # [[Ճիշտ մատ]] # [[Մաքուր մատ]] # [[Խնայողական մատ]] # [[Մատ վերջին հորիզոնականում]] # [[Անաստասիայի մատ]] # [[Դիլարամի մատ]] # [[Անդերսենի մատ]] # [[Լեգալի մատ]] # [[Կաիսա]] # [[Միաժամանակյա խաղաշար]] # [[Lichess]] # [[Ծուղակ (շախմատ)]] # [[Կողանցիկ վերցնելը]] # [[Շենոնի թիվ]] # [[Կատարյալ մատ]] # [[Portable Game Notation]] </div> </div> === Հուշարձաններ, քանդակներ, շինություններ === [[Պատկեր:Ղարաբաղցի կինը (1).JPG|մինի|«Ղարաբաղցի կինը» քանդակ, Երևան, 1985, քանդակագործ՝ Դավիթ Երևանցի]] <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Ստեփան Շահումյանի հուշարձան (Երևան, Շահումյանի հրապարակ)]] # [[Արամ Խաչատրյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Գաբրիել Սունդուկյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Ալեքսանդր Սպենդիարյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Հովհաննես Թումանյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Ալեքսանդր Մյասնիկյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Սասունցի Դավիթ» արձան (Երևան)]] # [[Առնո Բաբաջանյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Արմեն Տիգրանյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Ջրավաճառ տղան» քանդակ (Երևան)]] # [[Հակոբ Մեղապարտի հուշարձան (Երևան)]] # [[Անդրեյ Սախարովի հուշարձան (Երևան)]] # [[Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Դավթաշեն)]] # [[Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)]] # [[Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձան (Երևան)]] # [[Միքայել Նալբանդյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Ֆրիկի հուշարձան (Երևան)]] # [[Մովսես Խորենացու հուշարձան (Երևան)]] # [[Մխիթար Գոշի հուշարձան (Երևան)]] # [[Թորոս Ռոսլինի հուշարձան (Երևան)]] # [[Գրիգոր Տաթևացու հուշարձան (Երևան)]] # [[Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան, Մատենադարան)]] # [[Մեսրոպ Մաշտոցի հուշարձան (Երևան)]] # [[Խաչատուր Աբովյանի հուշարձան (Երևան, Աբովյան պուրակ)]] # [[Ավետիք Իսահակյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Եղիշե Չարենցի հուշարձան (Երևան)]] # [[Վահան Տերյանի հուշարձան (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)]] # [[Ալեքսանդր Թամանյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Վարդան Մամիկոնյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Սայաթ-Նովայի հուշաղբյուր (Երևան)]] # [[Կոմիտասի հուշարձան (Երևան)]] # [[Մարտիրոս Սարյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Պեպոյի արձան (Երևան)]] # [[«Ղարաբաղցի կինը» քանդակ (Երևան)]] (Հայերեն Վիքիպեդիայի 100000-րդ հոդվածը) # [[Լեոնիդ Ենգիբարյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Մելամաղձություն» արձան (Երևան)]] # [[Կոմիտասի մահարձան]] # [[«Սահակ Պարթև, Մեսրոպ Մաշտոց» խմբաքանդակ (Երևան)]] # [[Հայկ նահապետի արձան (Երևան)]] # [[Վիլյամ Սարոյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Տղամարդիկ» արձանախումբ (Երևան)]] # [[«Սպասում» քանդակ (Երևան)]] # [[«Վանեցի աղջիկ» քանդակ (Երևան)]] # [[«Մայրություն» արձանաշար (Երևան)]] # [[«Ծաղկավաճառ ծերունի» քանդակ (Երևան)]] # [[Տորք Անգեղի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Անուշ և Սարո» քանդակ (Երևան)]] # [[Վահագն Վիշապաքաղի հուշարձան (Երևան, Էջմիածնի խճուղի)]] # [[Անանիա Շիրակացու հուշարձան (Երևան, ԵՊՀ)]] # [[Տիգրան Մեծի հուշարձան (Երևան, ՀՀ նախագահի նստավայր)]] # [[Նոյի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Ծխող կինը» քանդակ (Երևան)]] # [[«Հռոմեացի զինվոր» քանդակ (Երևան)]] # [[«Կատու» քանդակ (Երևան)]] # [[Սուրեն Սպանդարյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Գևորգ Էմինի հուշարձան (Երևան)]] # [[Խաչատուր Աբովյանի հուշարձան (Երևան, Քանաքեռ)]] # [[«Ո՛չ պատերազմին» հուշարձան (Երևան)]] # [[Հովհաննես Իսակովի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Մայրություն» քանդակ (Երևան)]] # [[Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Լեոնիդ Ազգալդյանի կիսանդրի (Երևան)]] # [[«Նարդի խաղացողը» քանդակ (Երևան)]] # [[Վահան Թեքեյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[«Էրեբունի-Երևան» հարթաքանդակ (Երևան)]] # [[«Փյունիկ» քանդակ (Երևան)]] # [[Հարություն Շմավոնյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Կարեն Դեմիրճյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Բարեկամության ձեռքեր (քանդակ, Երևան)]] # [[Կժով աղջիկը (քանդակ, Երևան)]] # [[Տիրամայրը մանկան հետ (քանդակ, Երևան)]] # [[Վախթանգ Անանյանի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Չայկովսկի (բարձրաքանդակ, Երևան)]] # [[Դերենիկ Դեմիրճյանի հուշակոթող (Երևան)]] # [[Հայ բարերարների ճեմուղի]] # [[Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի (Երևան, Շախմատի տուն)]] # [[Հրանտ Շահինյանի հուշարձան (Երևան)]] # [[Մեղեդի (քանդակ, Երևան)]] # [[Կիբեռնետիկայի մուսան (քանդակ, Երևան)]] # [[Սիամանթոյի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Եզդի ժողովրդի անմեղ զոհերի հուշարձան-կոթող (Երևան)]] # [[Հուշկապարիկ (բարձրաքանդակ, Երևան)]] # [[Մխիթար Գոշի դիմաքանդակ (Երևան)]] # [[Մայրություն (քանդակ, Երևան, Ռուբեն Քոչար)]] # [[Մոնթե Մելքոնյանի հուշարձան (Դիլիջան)]] # [[Հայկական գամփռի արձան]] # [[Մարատ Կոզլովի հուշարձան]] # [[Արեգակնային համակարգի մոդել Զագրեբում]] # [[Կարո Հալաբյանի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Դեյվիդ Բոուիի արձան]] # [[Ծուռ տնակ]] # [[Նախկին հասարակաց տներ ճապոնացի զինվորների համար Նանկինում]] # [[Վատ Պա Մահա Չեդի Կեո]] # [[Քարհենջ]] # [[Gate Tower Building]] # [[Բիգֆուտի թակարդ]] # [[Ազգային արժանապատվության ասպետներին]] # [[Քայլող մարդը]] # [[Արմեն Թախտաջյանի կիսանդրի]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Ուլյանովսկ)]] # [[Օհան Դուրյանի արձան-հուշակոթող]] # [[Գուանչժոու Յուան]] # [[Ֆրանց Կաֆկայի հուշարձան]] # [[Վերամիավորման կամար]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նովի Սադ)]] # [[Չենազիների հայ ընտանիքի գերեզմանաքար]] # [[Սուրբ Փրկչի խաչքար (Նովի Սադ)]] # [[Քյոչեօղլու բաղնիք]] # [[Երվանդ Մանարյանի հուշարձան]] # [[Արարատ լեռան հրապարակ (Բուենոս Այրես)]] # [[Tour First]] # [[Պոմպեյան Լակշմի]] # [[Քասլ Հիլ փարոս]] # [[Հայկական բանկ (Լվով)]] # [[Սուրբ Քրիստափորի սյուն (Լվով)]] # [[Domus Sanctae Marthae]] # [[Հայկական տաճարի զանգակատուն (Լվով)]] # [[Հայ արքեպիսկոպոսների պալատ (Լվով)]] # [[Հայկական տաճարի համալիր (Լվով)]] # [[Հայ բենեդիկտացի միանձնուհիների վանք]] # [[Հանրապետության արձան]] # [[Ազատության արձանի թանգարան]] # [[Ազատության զանգ (Բեռլին)]] # [[Ազատության արձան (Կաունաս)]] # [[Ազատության հուշարձան (Թայքոնդերոգա)]] # [[Ազատության հուշարձան (Նիկոսիա)]] # [[Ազատության արձան (Վաշինգտոն ԿՇ)]] # [[Ազատության աստվածուհի (Տեխաս նահանգի կապիտոլիում)]] # [[Ազատության զանգ (Օրեգոն նահանգի Կապիտոլիում)]] # [[Մոգության թանգարան]] # [[Չոր կամուրջ]] # [[Crag Hotel]] # [[Հիսուս Քրիստոսի արձան (Հատիս լեռ)]] # [[Բնակելի կոմբինատի համալիր]] # [[Երևանի կենտրոնական գերեզմանատուն]] # [[Sun Cruise Resort & Yacht]] # [[Լա Կատեդրալ]] # [[Չիապասի Քրիստոս]] # [[Iconic Tower]] # [[Lindt շոկոլադի տուն]] # [[Ազգային փակ մարզադաշտ]] # [[Հազարամյակի խաչ]] # [[Ակվա Ֆելիչե]] # [[Նայադների շատրվան]] </div> </div> === Երևանի փողոցներ === <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Զաքյան փողոց (Երևան)]] # [[Ամիրյան փողոց (Երևան)]] # [[Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան փողոց (Երևան)]] # [[Քոչինյան փողոց (Երևան)]] # [[Գրիգոր Լուսավորչի փողոց (Երևան)]] # [[Բեյրութի փողոց (Երևան)]] # [[Իտալիայի փողոց (Երևան)]] # [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)]] # [[Արգիշտիի փողոց (Երևան)]] # [[Լեոյի փողոց (Երևան)]] # [[Դեղատան փողոց (Երևան)]] # [[Մայիսյան փողոց (Երևան)]] # [[Կորյունի փողոց (Երևան)]] # [[Մհեր Մկրտչյան փողոց (Երևան)]] # [[Պետրոս Ադամյան փողոց (Երևան)]] # [[Հանրապետության փողոց (Երևան)]] # [[Տպագրիչների փողոց (Երևան)]] # [[Եկմալյան փողոց (Երևան)]] # [[Աթենքի փողոց (Երևան)]] # [[Աղայան փողոց (Երևան)]] # [[Ալեք Մանուկյան փողոց (Երևան)]] # [[Երվանդ Քոչարի փողոց (Երևան)]] # [[Գևորգ Քոչարի փողոց (Երևան)]] # [[Չայկովսկու փողոց (Երևան)]] # [[Ֆիրդուսու փողոց (Երևան)]] # [[Կարեն Դեմիրճյան փողոց (Երևան)]] # [[Դերենիկ Դեմիրճյան փողոց (Երևան)]] # [[Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց (Երևան)]] # [[Շարա Տալյան փողոց (Երևան)]] # [[Հրանտ Շահինյան փողոց (Երևան)]] # [[Չարենցի փողոց (Երևան)]] # [[Ֆրիկի փողոց (Երևան)]] # [[Հովհաննես Կոզեռնի փողոց (Երևան)]] # [[Ռուսթավելու փողոց (Երևան)|Ռուսթավելու փողոց]] # [[Սիմեոն Երևանցու փողոց (Երևան)]] # [[Կոնդի փողոց (Երևան)]] # [[Զավարյան փողոց (Երևան)]] # [[Նար-Դոսի փողոց (Երևան)]] # [[Կորի փողոց (Երևան)]] # [[Սուրբ Հովհաննեսի փողոց (Երևան)]] # [[Սևանի փողոց (Երևան)]] # [[Քրիստափորի փողոց (Երևան)]] # [[Ռոստոմի փողոց (Երևան)]] # [[Ծատուրյան փողոց (Երևան)]] # [[Ծխախոտագործների փողոց (Երևան)]] # [[Օստրովսկու փողոց (Երևան)]] # [[Աղյուսագործների փողոց (Երևան)]] # [[Քաջազնունու փողոց (Երևան)]] # [[Վրացյան փողոց (Երևան)]] # [[Տոլստոյի փողոց (Երևան)]] # [[Գետառի փողոց (Երևան)]] # [[Իսահակ Ալիխանյան փողոց (Երևան)]] # [[Զարոբյան փողոց (Երևան)]] # [[Սարմենի փողոց (Երևան)]] # [[Անտառային փողոց (Երևան)]] # [[Գևորգ Էմինի փողոց (Երևան)]] # [[Լեռ Կամսարի փողոց (Երևան)]] # [[Բրյուսովի փողոց (Երևան)]] # [[Իսրայելյան փողոց (Երևան)]] # [[Ձորափի փողոց (Երևան)]] # [[Պռոշյան փողոց (Երևան)]] # [[Անրի Վեռնոյի փողոց (Երևան)]] # [[Բուդապեշտի փողոց (Երևան)]] # [[Բարձրաբերդի փողոց (Երևան)]] # [[Տարսոնի փողոց (Երևան)]] # [[Պրահայի փողոց (Երևան)]] # [[Լուսինյանց փողոց (Երևան)]] # [[Սիսվանի փողոց (Երևան)]] # [[Այասի փողոց (Երևան)]] # [[Վերֆելի փողոց (Երևան)]] # [[Լամբրոնի փողոց (Երևան)]] # [[Թաիրովի փողոց (Երևան)]] # [[Մարտի 8-ի փողոց (Երևան)]] # [[Հերացու փողոց (Երևան)]] # [[Մյասնիկյան պողոտա (Երևան)]] # [[Արմենակյան փողոց (Երևան)]] # [[Գևորգ Հովսեփյան փողոց (Երևան)]] # [[Խանզադյան փողոց (Երևան)]] # [[Ցախի փողոց (Երևան)]] # [[Սարալանջի փողոց (Երևան)]] # [[Սասունցի Դավթի փողոց (Երևան)]] # [[Ազատամարտիկների փողոց (Երևան)]] # [[Թորամանյան փողոց (Երևան)]] # [[Կռիլովի փողոց (Երևան)]] # [[Լոմոնոսովի փողոց (Երևան)]] # [[Չեռնիշևսկու փողոց (Երևան)]] # [[Բելինսկու փողոց (Երևան)]] # [[Լոռիս-Մելիքովի փողոց (Երևան)]] # [[Մուրացանի փողոց (Երևան)]] # [[Սուվորովի փողոց (Երևան)]] # [[Բուռնազյան փողոց (Երևան)]] # [[Լիսինյան փողոց (Երևան)]] # [[Վարդան Աճեմյան փողոց (Երևան)]] # [[Միչուրինի փողոց (Երևան)]] # [[Գլինկայի փողոց (Երևան)]] # [[Որմնադիրների փողոց (Երևան)]] # [[Ռոստովյան փողոց (Երևան)]] # [[Աթոյան փողոց (Երևան)]] # [[Կուստոյի փողոց (Երևան)]] # [[Հայրիկ Մուրադյան փողոց (Երևան)]] # [[Գալոյան եղբայրների փողոց (Երևան)]] # [[Ոսկերիչների փողոց (Երևան)]] # [[Գրիգոր Հարությունյան փողոց (Երևան)]] # [[Էրեբունու փողոց (Երևան)]] # [[Նորքի փողոց (Երևան)]] # [[Մոնթե Մելքոնյան փողոց (Երևան)]] # [[Լեոնիդ Ազգալդյան փողոց (Երևան)]] # [[Սերգեյ Փարաջանովի փողոց (Երևան)]] # [[Հնդկաստանի փողոց (Երևան)]] # [[Գոհար Գասպարյան փողոց (Երևան)]] # [[Ուսուբ Բեկ Թեմուրյան փողոց]] # [[Շահսուվարյան փողոց (Երևան)]] # [[Նիկողայոս Տիգրանյան փողոց (Երևան)]] # [[Լեփսիուսի փողոց (Երևան)]] # [[Մինաս Ավետիսյան փողոց (Երևան)]] # [[Գոգոլի փողոց (Երևան)]] # [[Ռուբինյանց փողոց (Երևան)]] # [[Դրոյի փողոց (Երևան)]] # [[Սուրբ Աբգար թագավորի փողոց]] # [[Նիկոլ Աղբալյան փողոց (Երևան)]] # [[Մանուկ Աբեղյան փողոց (Երևան)]] # [[Գրիգոր Չուբարյան փողոց (Երևան)]] # [[Թադևոս Ավդալբեգյան փողոց (Երևան)]] # [[Սերգեյ Մերգելյան փողոց (Երևան)]] # [[Արմեն Թախտաջյան փողոց (Երևան)]] # [[Միքայել Չայլախյան փողոց (Երևան)]] # [[Գևորգ Ջահուկյան փողոց (Երևան)]] # [[Գրողների փողոց (Երևան)]] # [[Օհան Դուրյան փողոց (Երևան)]] # [[Բուժաշխատողների փողոց (Երևան)]] # [[Բեռնակիրների փողոց (Երևան)]] # [[Ասրիևի փողոց (Երևան)]] # [[Թերեզա Միրզոյան փողոց]] # [[Արտեմի Այվազյան փողոց (Երևան)]] # [[Էդվարդ Միրզոյան փողոց (Երևան)]] # [[Կոնստանտին Օրբելյան փողոց (Երևան)]] # [[Ալեքսանդր Հարությունյան փողոց (Երևան)]] # [[Էդգար Հովհաննիսյան փողոց (Երևան)]] # [[Սոֆիայի փողոց (Երևան)]] </div> </div> === Մեծ Եղեռն և Հայկական հարց === [[Պատկեր:Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր Ապրիլի 24-ին (17).jpg|մինի]] <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր (Մոնտեբելլո)]] # [[Օսման Նուրի]] # [[Նաշե վրեմյա]] # [[Լուիզ Նալբանդյան]] # [[Մարո Նազարբեկ]] # [[Մարիա Յակոբսեն]] # [[Մոսկվայի հայկական կոմիտե]] # [[Մոռացված ցեղասպանություն: Քրիստոնյա ասորիների բնաջնջումը Թուրքիայում]] # [[Նիկիֆորոս Մոսխոպուլոս]] # [[Մխո Շահեն]] # [[Դոնալդ Միլլեր]] # [[Գրիգոր Մերջանով]] # [[Մերձավոր Արևելքում ամերիկյան օգնության կոմիտե]] # [[Ռոբերտ Մելսոն]] # [[Մալկոլմ Մաքկոլ]] # [[Մաքս Սաքս]] # [[Մարտիկ (ազգային գործիչ)]] # [[Մարգար Վարժապետ]] # [[Մանզումեի էֆքյար]] # [[Ֆրեդերիկ Մակլեր]] # [[Կլեր Մուրադյան]] # [[Մորուք Կարո]] # [[Զավեն Մսըրլյան]] # [[Թահա Մըրվան Մուդավար]] # [[Գաբրիել Լազյան]] # [[Մեծն Մուրադ]] # [[Կոմիտասի կիսանդրի (Փարիզ)]] </div> </div> === Թատրոն, կինո === [[Պատկեր:Map symbol theatre 02.png|մինի]] <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Ավաձի]] # [[Արար]] # [[Պատկեր (թատրոն)]] # [[Տեսարան (թատրոն)]] # [[Դրվագ (թատրոն)]] # [[Ներկայացում (թատրոն)]] # [[Երկրորդ քարավան]] # [[Հայկ (կինոստուդիա)]] # [[100 տարի (ֆիլմ)]] # [[Սարսափելի բան չկա]] # [[V կայսրություն (ֆիլմ)]] # [[Բուդդայի ճկույթը]] # [[Վերին աշխարհի դափը (ֆիլմ)]] # [[Ուկրաինական ռապսոդիա]] # [[Օ (ֆիլմ)]] # [[Միջմոլորակային հարսանիք]] # [[Անորա]] # [[Սիրո ուժը (ֆիլմ, 1922)]] # [[Ազատության արձանը (ֆիլմ)]] # [[Քեռի Սեմի հետագա արկածները]] </div> </div> == Ռուսաստանի տեսարժանիքներ == === Ռոստովի մարզ === [[Պատկեր:Міська адміністрація.JPG|200px|մինի|աջից]] <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Քեչեկյանի առանձնատուն]] # [[Սագիրովի առանձնատուն]] # [[Հայրապետովների առանձնատուն]] # [[Մարտին եղբայրների տուն]] # [[Հայկական քաղաքապետության շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սրապիոնովի տուն]] # [[Բախչիսարայցևի եկամտաբեր տուն]] # [[Ասլանիդի եղբայրների ծխախոտի ֆաբրիկայի շենք]] # [[Արևմտյան կամուրջ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ խաչ (խաչքար)]] # [[Ռոստովի բացովի երկաթուղային կամուրջ]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար (Նոր Նախիջևան)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Լուսեղեն Պոպովի առանձնատուն]] # [[Սարիևաների եկամտաբեր տուն]] # [[Կարապետ Չեռնովի եկամտաբեր տուն]] # [[Ռուս-հայկական բարեկամության թանգարան]] # [[Առևտրային դպրոցի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վաճառական Գենչ-Օղլուևի եկամտաբեր տուն]] # [[Բոստրիկինների եկամտաբեր տուն]] # [[Մելքոնով-Եզեկովի եկամտաբեր տուն]] # [[Գնդակներով տուն (Տագանրոգ)]] # [[Հայրապետովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ուսուցչի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Տեր-Աբրահամյանի եկամտաբեր տուն]] # [[Վելիկանովայի առանձնատուն‎]] # [[Եգոր Կրասիլնիկովի առանձնատուն]] # [[Շենդերովի եկամտաբեր տուն]] # [[Չիրիկովի եկամտաբեր տուն]] # [[Վասիլի Կուշնարյովի եկամտաբեր տուն]] # [[Լաշչի եկամտաբեր տուն]] # [[Տոկարևի եկամտաբեր տուն]] # [[Շիրմանի եկամտաբեր տուն]] # [[Գավալայի բնակելի տուն]] # [[Նիկոլայ Պանինի բնակելի տուն]] # [[Արղության-Երկայնաբազուկի եկամտաբեր տուն]] # [[Սուպրունովի առանձնատուն]] # [[Կոստանաևի եկամտաբեր տուն]] # [[Յաբլոկովների առևտրի տուն]] # [[Սուրբ Թորոս եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[ՍԿԱ ՍԿՎՕ (մարզադաշտ)]] # [[Օլիմպ-2]] # [[Թատերական հրապարակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ազով (կայարան)]] # [[Բուլավինի տուն]] # [[Կազակ Բուլանովի ալրաղաց]] # [[Հանդիսավոր արարողությունների պալատ (Նովոչերկասկ)]] # [[Քաղաքագլխի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պագոնատի տուն]] # [[Տագանրոգի քաղաքաշինություն և կենցաղ (թանգարան)]] # [[Անտոն Չեխովի գրական թանգարան]] # [[Չեխովների կրպակ (թանգարան)]] # [[Իվան Վասիլենկոյի թանգարան]] # [[Տագանրոգի ռազմապատմական թանգարան]] # [[Տագանրոգի գրականության և պատմաճարտարապետական պետական թանգարան-արգելոց]] # [[Պապկովի տուն]] # [[Չեխովի տնակ]] # [[Արտյոմկա (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Պատյանով մարդը (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Բալենու այգին (Չեխովի հուշարձան, Տագանրոգ)]] # [[Եգիպտական բուրգ (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Դեպի Տիեզե՜րք (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Կորոլյովի և Գագարինի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Սեմյոն Բուդյոննու տուն-թանգարան]] # [[Ստարոչերկասկայայի պատմաճարտարապետական թանգարան-արգելոց]] # [[Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության (հուշարձան, Տագանրոգ)]] # [[Հայրապետովյան թատրոն]] # [[Տագանրոգի պոլիտեխնիկական թանգարան]] # [[Դիմիտրի Ռոստովցու հուշարձան]] # [[Ստեպան Ռազինի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Տնավարության և խոհարարության դպրոցի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կրիա (ամրոց, Տագանրոգ)]] # [[Տեմեռնիկյան մաքսակետ]] # [[Իվան Զվորիկինի տուն]] # [[Ռոստովի առևտրային արական ուսումնարան]] # [[Պավել Շեդևիի տուն]] # [[Աշխատասիրության տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռուբանչիկի տուն]] # [[Դրևիցկու տուն]] # [[Շտրիմերի դեղատուն]] # [[Կրասնուշկինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Վոլկովի-Ռեմիի տուն]] # [[Սերեբրյակովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Չայկովսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Խանդրինի առանձնատուն]] # [[Քաղաքային վարչության շենք (Տագանրոգ)]] # [[Դրոսսիի տուն]] # [[Կարմիր խաչի ընկերության շենք (Տագանրոգ)]] # [[Շրջանային դատարանի շենք (Տագանրոգ)]] # [[Դերասանի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լյախմայերի եկամտաբեր տուն]] # [[Վարշավայի համալսարանի գլխավոր մասնաշենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վաճառական Սոլոդովի ալրաղաց]] # [[Պավել Կրամերի առանձնատուն]] # [[Դունկայի ակումբ]] # [[Տուվարջիևների տուն]] # [[Ռեզնիչենկոյի տուն]] # [[Սոլոդովի տուն]] # [[Կոստինի ձիթագործարան]] # [[Կոստինի եկամտաբեր տուն]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Ազով)]] # [[Պետրոս I-ի հուշարձան (Ազով)]] # [[Ազովի ռազմական նավատորմի նավաստիների հուշարձան]] # [[Շեինի հուշարձան]] # [[Հայրենիքի համար զոհվածներին (հուշակոթող, Ազով)]] # [[Խաղաղ ատոմ (հուշարձան, Վոլգոդոնսկ)]] # [[Ֆաշիզմի զոհերի հուշահամալիր (Շախտի)]] # [[Պոկլոն (հուշահամալիր, Սալսկ)]] # [[Անտոն Չեխովի կիսանդրի (Տագանրոգ)]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Արտյոմի հուշարձան (Շախտի)]] # [[Պոլյակովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Գոգոևյան օրիորդաց վարժարան]] # [[Լենինի հուշարձան (1935, Տագանրոգ)]] # [[Լենինի հուշարձան (1970, Տագանրոգ)]] # [[Լենինի կիսանդրի (Տագանրոգ)]] # [[Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Կազակներ (արձանախումբ, Վոլգոդոնսկ)]] # [[Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Շախտի)]] # [[Բվով տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Գեներալ Կուռնակովի տուն]] # [[Բանակային զինապահեստ (Նովոչերկասկ)]] # [[Տանաիս (կինոթատրոն)]] # [[Ռաստաշանսկիների կալվածատուն]] # [[Կրինդաչի առանձնատուն]] # [[Ազատարար զինվորի հուշարձան (Շախտի)]] # [[Շախտիի գավառագիտական թանգարան]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Շախտի)]] # [[Ֆլոր և Լավր եկեղեցի (Պրոլետարսկ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Գուկովո)]] # [[Բոլոր սրբերի եկեղեցի (Տագանրոգ)]] # [[Սոֆիայի եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Դիմիտրի Ռոստովցի եկեղեցի (Սալսկ)]] # [[Պետրոս և Պողոս եկեղեցի (Բոգուրաև)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Կուրնակովկա)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սանդատա)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Չերնեցով)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Ազով)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Կամենսկ-Շախտինսկի)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Նեդվիգովկա)]] # [[Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Կամենոլոմնի)]] # [[Միքայել Հրեշտակապետ եկեղեցի (Պոզդնեևկա)]] # [[Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Օլխովչիկ)]] # [[Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Զայմո-Օբրիվ)]] # [[Եպիսկոպոսի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բատայսկ)]] # [[Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Տագանրոգ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Սեմիբալկի)]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշանշան (Շախտի)]] # [[Առաջին դասարանցու արձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ուսուցչուհու արձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ջրատարի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)‎]] # [[Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գրիգորին և Ակսինյան (արձանախումբ)]] # [[Գրիգորին և Ակսինյան մակույկում (արձանախումբ)]] # [[Անմեղ սպանվածներին (հուշարձան, Դոնի Ռոստով)]] # [[Դոնի կապավորներին (հուշարձան)]] # [[Ընկած մարտիկներին (հուշահամալիր, Դոնի Ռոստով)]] # [[Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վիկտոր Պոնեդելնիկի արձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դրագոսլավի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Հրեշտակ-մարտիկ (չեխոսլովակների հուշարձան)]] # [[Անմահության ծառուղի (Տագանրոգ)]] # [[Իդելսոնի դեղատուն (Տագանրոգ)]] # [[Սիմոնովիչի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Կովալյովի տուն (Ազով)]] # [[Սամոյլովիչի թանգարան]] # [[Գուկովոյի Լ. Ի. Միկուլինի անվան հանքափորների աշխատանքի թանգարան]] # [[Միլլերովոյի գավառագիտական թանգարան]] # [[Բատայսկի պատմության թանգարան]] # [[Ալեքսանդրի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Նեկրասովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Շմիդտի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Դոբրոլյուբովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Շևչենկոյի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Չեխովի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Կոմսոմոլսկի ճեմուղի (Տագանրոգ)]] # [[Տուրգենևի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Օկտյաբրսկայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Մայակովսկու հրապարակ (Տագանրոգ)]] # [[Մեչնիկովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Ուկրաինական նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Սմիռնովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Ինստրումենտալնայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[1-ին Կրեպոստնոյ նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Սպարտակի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Տեատրալնայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Կուզնեչնայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Շեստակովի ճեմուղի (Տագանրոգ)]] # [[Չեխովի առափ (Տագանրոգ)]] # [[Կոմսոմոլսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[Գրադոնաչալնիչեսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[Լերմոնտովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Հունական փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Ֆրունզեի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Ազատության փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Անտոն Գլուշկոյի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[1-ին գիմնազիչեսկի պուրակ (Տագանրոգ)]] # [[Իտալական նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Ձերժինսկու փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Պետրոսի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Օսիպենկոյի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Սկարամանգովկա]] # [[Կասպերովկա]] # [[Բարոնովկա (Տագանրոգ)]] # [[Սոբաչեևկա]] # [[Կոլոնկա (Տագանրոգ)]] # [[Սոցիալիստիչեսկայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Տագանրոգի կենտրոնական լողափ]] # [[Կերենի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Վորոշիլկինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լոբանովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սկիզեռլիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լակիերի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պետրուցցիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ֆլագմանսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[Բետուլինսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սաբսովիչի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռաֆտոպուլոյի հյուրանոց (Տագանրոգ)]] # [[Դյոմինայի-Կաչոնիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սիրոտինների տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (Տագանրոգ)]] # [[Ժերեբցովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պավել Տագանրոգցու մատուռ]] # [[Ծովակալության արվարձան (Տագանրոգ)]] # [[Ռուսաստանի նկարիչների միության ցուցասրահ (Տագանրոգ)]] # [[Տագանրոգի փոստատուն]] # [[Լեշուկովայի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լիցինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սլուչենկոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ավերյինոների տուն (Տագանրոգ)]] # [[Փերեսթիանիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Բելյաևի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Բուդյոննու պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ի. Ա. Սուպրունովի ալրաղացի գրասենյակ]] # [[Աստղերի ծառուղի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վորոշիլովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Աշտարակով տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Վարդակակաչների թերակղզի]] # [[Գազետնի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Համբարձում եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Դուկմասովայի առանձնատուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (Տագանրոգ)]] # [[Մսուր (մատուռ, Տագանրոգ)]] # [[Բաղդասարովների տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սուրբ Համբարձում եկեղեցի (Չալթր)]] # [[Անդրեաս Առաքյալի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Տագանրոգ (օդերևութաբանական կայան)]] # [[Միտրոֆան Գրեկովի տուն-թանգարան]] # [[Կենտրոնական քաղաքային հիվանդանոցի շենք (Ազով)]] # [[Միխայիլ Նագիբինի պողոտա]] # [[Զորգեի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կիրովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կրասնոարմեյսկայա փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Խալտուրինի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ստավսկու պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սոբորնի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գվարդեյսկայա հրապարակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հոկտեմբերի անվան զբոսայգի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Նիկոլայ Օստրովսկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի]] # [[Սերգեյ Տյուլենինի անվան պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կոմերիտական պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Օդագնացների զբոսայգի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վիտյա Չերևիչկինի անվան մանկական զբոսայգի]] # [[Դորտմունդի պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պոկրովսկի պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սոխակների պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սահմանապահների հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Շոլոխովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Տեկուչովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սեմաշկոյի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[1913 թվականի ալրաղաց (Մանկովո-Բերյոզովսկայա)]] # [[Չեռնոյարովի տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Խոյազարդով առանձնատուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Վրանաձև զանգակատուն (Ստարոչերկասկայա)]] # [[Սուվորովի տնակ (Ակսայ)]] # [[Նիկոլայ Գուլաևի անվան ռազմապատմական համալիր]] # [[Կաշարիի պատմության և գավառագիտության թանգարան]] # [[Սեմիկարակորսկի պատմագավառագիտական թանգարան]] # [[Ցիմլյանսկի շրջանային գավառագիտական թանգարան]] # [[Օբլիվսկայայի գավառագիտական թանգարան]] # [[Տացինսկայայի պատմագավառագիտական թանգարան]] # [[Պեսչանոկոպսկի շրջանի պատմագավառագիտական թանգարան]] # [[Դոնեցկի պատմագավառագիտական թանգարան]] # [[Ալեքսեյ Արականցևի կիսանդրի (Սեմիկարակորսկ)‎]] # [[Վիտալի Զակրուտկինի կիսանդրի (Սեմիկարակորսկ)]] # [[Բորիս Կուլիկովի կիսանդրի (Սեմիկարակորսկ)]] # [[Իվան Աբրամովի կիսանդրի (Սեմիկարակորսկ)]] # [[Վլադիմիր Մեծի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Նիկողայոս Հրաշագործի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Իշխան Պետրոսի և իշխանուհի Ֆևրոնյայի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Սուրբ Ծննդյան տաճար (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Շոգեքարշի հուշարձան (Կամենսկ-Շախտինսկի)]] # [[Մատվեյ Պլատովի կիսանդրի (Կամենսկ-Շախտինսկի)]] # [[Իվան Դոկուկինի հուշարձան]] # [[Մատվեյ Պլատովի հուշարձան (Սեմիկարակորսկ)]] # [[Մարկևիչ-Եվտուշևսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պոկրովսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռուոկկոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ճարտարապետ Բոլդիրևի տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Նյու Յորք (հյուրանոց, Նովոչերկասկ)]] # [[Ա. Դ. Նեչաևի հիվանդանոց (Նովոչերկասկ)]] # [[Ընդհատակյա հերոս գործիչների պուրակ (Տագանրոգ)]] # [[Ծովափնյա զբոսայգի (Տագանրոգ)]] # [[Կարմիր հրապարակ (Տագանրոգ)]] # [[Հաղթանակ (կինոթատրոն, Նովոչերկասկ)]] # [[Դուվակինայի մասնավոր օրիորդաց վարժարան (Նովոչերկասկ)]] # [[Ծխական ուսումնարանի շենք (Նովոչերկասկ)]] # [[Փոստակառապանային կայան (Նովոչերկասկ)]] # [[Ազնվականների ժողովարանի շենք (Նովոչերկասկ)]] # [[Իզյումսկու-Ամատունու տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կարմիր արշալույսների փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Անմահության բարձունք (Բելայա Կալիտվա)]] # [[Ռոստովի (Վարշավայի) համալսարանի վարչական մասնաշենք]] # [[Իգոր Ռյաբինինի անվան ձորակ]] # [[Հովհաննես Աստվածաբան եկեղեցի (Տիտովկա)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Մալչևսկո-Պոլնենսկայա)]] # [[Սուրբ Ծննդյան եկեղեցի (Կամենսկ-Շախտինսկի)]] # [[Ավագ սարկավագ Ստեփանոս եկեղեցի]] # [[Փառքի պանթեոն (գյուղ Ղրիմ)]] # [[Գրիգորի Միրոշնիչենկոյի հուշարձան (Ազով)]] # [[Միլցինի եկամտաբեր տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Մաքսիմովի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Խաթրանովի առանձնատուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Տուն, որում 1881 և 1887 թվականներին ապրել է Իվան Պավլովը]] # [[Ալեքսանդր Շտրոմի եկամտաբեր տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պիվովարովայի եկամտաբեր տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ստեպան Ակիմովի եկամտաբեր տուն]] # [[«Պրիազովսկի կրայ» թերթի խմբագրության շենք]] # [[Կանաչ թատրոն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Անատոլի Սոբինոյի անվան զբոսայգի]] # [[Սարգիս Յաղուբյանցի արական ռեալական դպրոց]] # [[Ռոստովի հեռուստաաշտարակ]] # [[Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պետրոս և Պողոս եկեղեցի (Կամեննի Բրոդ)]] # [[Հարյուրամյա լորենի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վոլկովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ծովակալ Ուշակովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դիմիտրի Ռոստովցու ամրոցի հիմնադիրներին (հուշարձան)]] # [[Տրոիցկի ամրոցի երրորդ բաստիոն (հուշարձան, Տագանրոգ)]] # [[Ֆաինա Ռանևսկայայի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Ազովի պահակային դիտանոցներ]] # [[Ալեքսեևյան դարպաս]] # [[Շատրվան Թատերական հրապարակում (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Ծննդյան տաճար (Նիժնեկունդրյուչենսկայա)]] # [[Եվա Շպիլրեյնի առանձնատուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Իջևանատուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Ճարտարապետ Կուլիկովի տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Ատամանի տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Հաշմանդամների տուն (Նովոչերկասկ)]] # [[Զորական գրասենյակի շենք (Նովոչերկասկ)]] # [[Հովհաննես Աստվածաբան եկեղեցի (Գրուշևսկայա)]] # [[Հովհան Կրոնշտադտցի եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Իվան Կռիլովի տուն-թանգարան]] # [[Մոսկվայի միտրոպոլիտ Ալեքսիի եկեղեցի (Բեսսերգենևսկայա)]] # [[Սուրբ Դեմետրիոս տաճար (Նովոչերկասկ)]] # [[Սուրբ Մարիամ Աստվածածնի Վերափոխման տաճար (Նովոչերկասկ)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Նովոչերկասկ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նովոչերկասկ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նովոչերկասկ)]] # [[Կոստանդիանոսի և Հեղինեի եկեղեցի (Նովոչերկասկ)]] # [[Սերգի Ռադոնեժցու եկեղեցի (Նովոչերկասկ)]] # [[Սուրբ Ալեքսանդրա եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ալեքսանդր Նևսկի եկեղեցի (Նոր Նախիջևան)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Տիրոջ Համբարձման տաճար (Դոնի Ռոստով)]] # [[Խորհրդավոր ընթրիքի եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հարավային դարպաս (մատուռ, Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Ալեքսի եկեղեցի (Ալեքսանդրովկա)]] # [[Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցի (Անդրեևո-Մելենտևո)]] # [[Նիկողայոս Հրաշագործ եկեղեցի (Գրեկովո-Տիմոֆեևկա)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Վոլչենսկի)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Գրիգորևկա)]] # [[Դոնի հոգևոր ճեմարան]] # [[Պայծառակերպության տաճար (Օբուխովկա)]] # [[Սուրբ Երրորդություն տաճար (Բոլշայա Կիրսանովկա)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Ռյաժենոյե)]] # [[Հովհաննես Աստվածաբան եկեղեցի (Պեշկովո)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Կույբիշևո)]] # [[Պավել Տագանրոգցու եկեղեցի (Մատվեև Կուրգան)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Անաստասիևկա)]] # [[Սուրբ նահատակ Վարվառա եկեղեցի (Գրուշևսկայա)]] # [[Տեառնընդառաջի եկեղեցի (Ալեքսանդրովկա)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Կուրգան)]] # [[Բոլոր սրբերի տաճար (Սինյավսկոյե)]] # [[Կազանի եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Նովոչերկասկ)]] # [[Պետրոս-Պողոս եկեղեցի (Ստարոչերկասկայա)]] # [[Աստվածամոր Ազովի սրբապատկերի եկեղեցի]] # [[Սուրբ Սերաֆիմ Սարովսկու տաճար (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դիմիտրի Ռոստովցու եկեղեցի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ռոստովի գավառագիտության մարզային թանգարան]] # [[Դոնի ռազմապատմական թանգարան]] # [[Ռոստովի կերպարվեստների մարզային թանգարան]] # [[Պետրովի առանձնատուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Տրունովի առանձնատուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[«Նովի բիտ» ընկերության բնակելի շենքեր (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գառնակերյանի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դոնում կապի զարգացման պատմության թանգարան]] # [[Դոնի Ռոստովի տիեզերագնացության թանգարան]] # [[Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (գյուղ Ղրիմ)]] # [[Պրոլետարսկի շրջան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պերվոմայսկի շրջան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դոնի Ռոստովի կենդանաբանական այգի]] # [[Ռոստովի կենդանաբանական այգու տնկարկներ]] # [[Վյոշենսկայայի կաղնի]] # [[Միքայել Հրեշտակապետ տաճար (Վյոշենսկայա)]] # [[Սուրբ Եկատերինա եկեղեցի (Կրասնի Սուլին)]] # [[XIX դարի փոստային կայան (Ակսայ)]] # [[Անատոլի Դուրովի թանգարան]] # [[Զոլոտարյովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ալաֆուզովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Կամբուրովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Դրոնովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լակիերների տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լակիերների երկրորդ տուն (Տագանրոգ)]] # [[Յորդանովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Կամեննովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Կուլպինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Մավրոկորդատոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Վաճառական Կուդրինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լասկինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Լուկինների տուն (Տագանրոգ)]] # [[Մագուլայի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Մայկապարի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Նոմիկոսի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պալասովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պապանագիոտիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պետրովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Պսալտիի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռազիի-Բոնդարենկոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռուսսոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սկարամանգայի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սֆաելոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ֆիլևսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Սուրբ Պավել Տագանրոգցու վանական խուց]] # [[Խանժոնկովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Խոջաևի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Չեբանենկոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Չեռնոյարովայի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Թատերական (սրճարան, Տագանրոգ)]] # [[Շտալբերգի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Յանկելևիչի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Վաճառականների բորսա (Տագանրոգ)]] # [[Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի (Տագանրոգ)]] # [[Սպորտանավային ակումբ (Տագանրոգ)]] # [[Պետրով-Բիրյուկի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սարմատովայի պարտեզ (Տագանրոգ)]] # [[Պավլովյան ամրոց]] # [[Անդրիասովի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Լյութերական եկեղեցի (Տագանրոգ)]] # [[Լոցմայստերական դիտակետ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կենտրոնական հանրախանութ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Իոան Ռուսի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Բժշկող Պանտելեիմոնի հուշարձան (Բատայսկ)]] # [[Անդրեաս առաքյալ եկեղեցի (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Շեպտուխովկա)]] # [[Փրկչի Պայծառակերպության եկեղեցի (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Տիրոջ Հարության տաճար (Բատայսկ)]] # [[Բժշկող Պանտելեիմոն եկեղեցի (Միլլերովո)]] # [[Բժշկող Պանտելեիմոն եկեղեցի (Գլուբոկի)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Բոգդանով)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Կամենսկայա)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Կամենսկ-Շախտինսկի)]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Գոլուբինկա)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Կագալնիցկայա)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Բոլշինկա)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Տացինսկայա)]] # [[Սուրբ Ծննդյան եկեղեցի (Բոլշայա Օռլովկա)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս տաճար (Ցիմլյանսկ)]] # [[Տիրոջ Համբարձման եկեղեցի (Սուսատ)]] # [[Աստվածամոր «Օդիգիտրիա» սրբապատկերի եկեղեցի (Կրիմսկի)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նովոշախտինսկ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկայա)]] # [[Հովհաննես առաքյալ եկեղեցի (Վերխնի Միտյակին)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Միլլերովո)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ելիզավետինսկայա)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Լակեդեմոնովկա)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Կրյուկովո)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Չեկալով)]] # [[Ավտոմոբիլիստ մարտիկների հուշարձան (Նովոչերկասկ)]] # [[Նեչիտայլոյի հուշարձան (Սալսկ)]] # [[Կոլոմիյցևի հուշարձան (Սալսկ)]] # [[Պլատովի ձիարձան (Նովոչերկասկ)]] # [[Փառքի բլուր (Նովոչերկասկ)]] # [[Խորհրդային իշխանության հաստատման 50-ամյակի կոթող (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Հաղթանակ (հուշահամալիր, Կրասնի Սուլին)]] # [[Վաճառական Պանչենկոյի տուն (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Վաճառական Պլոտնիկովի տուն (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Սիվյակովի առանձնատուն (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Ստեֆանիդինոդար)]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Յագոդինկա)]] # [[Աստվածամոր Ֆեոդորովյան սրբապատկերի եկեղեցի (Յանտարնի)]] # [[Աստվածամոր «Օդիգիտրիա» սրբապատկերի եկեղեցի (Ագրաֆենովկա)]] # [[Հովհաննես առաքյալ եկեղեցի (Լենինի խուտոր)]] # [[Փրկչի պայծառակերպություն եկեղեցի (Լենինի խուտոր)]] # [[Կյուրեղ և Մեթոդիոս տաճար (Սալսկ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Բագաևսկայա)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Նիկոլաևկա)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մորոզովսկ)]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Օռլովսկի)]] # [[Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (Շախտի)]] # [[Կոբիլինի տուն]] # [[Կիսինի եկամտաբեր տուն]] # [[Չեխովի փողոց (Շախտի)]] # [[Շոլոխովի փողոց (Շախտի)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Շախտի)]] # [[Շոլոխովի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Սոլժենիցինի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Շոլոխովի փողոց (Նովոչերկասկ)]] # [[Չեխովի փողոց (Նովոչերկասկ)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Նովոչերկասկ)]] # [[Չեխովի փողոց (Ազով)]] # [[Շոլոխովի փողոց (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Չեխովի նրբանցք (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Բորիս Իզյումսկու փողոց (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Սոլժենիցինի փողոց (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Յուրի Ռոդիչևի փողոց (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Չեխովի փողոց (Դոնեցկ, Ռոստովի մարզ)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Դոնեցկ, Ռոստովի մարզ)]] # [[Շոլոխովի նրբանցք (Դոնեցկ, Ռոստովի մարզ)]] # [[Չեխովի փողոց (Նովոշախտինսկ)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Նովոշախտինսկ)]] # [[Աղյուսի գրադարան]] # # </div> </div> === Այլ === <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Արմավիր, Ռուսաստան)]] # [[Տարաս Շևչենկոյի կիսանդրի (Կրասնոդար)]] # [[Եկատերինա II-ի հուշարձան (Կրասնոդար)]] # [[Վերարկուով ձի (արձան)]] # [[Միքայել Հրեշտակապետի կոթող (Սոչի)]] # [[Չեռնոբիլցիների պուրակ (Արմավիր, Ռուսաստան)]] # [[Չեռնոբիլցիների հուշարձան (Արմավիր, Ռուսաստան)]] # [[Ճանապարհ բադիկներին (քանդակ)]] # [[Կինոխցիկի հուշարձան]] # [[Ծաղրածուներ (քանդակ)]] # [[Խոցված Պեգաս]] # [[Վերածնունդ (հուշարձան)]] # [[Ռմբակոծություններից զոհված մոսկվացիների հիշատակին (քանդակ)]] # [[Սև խորանարդ մետր]] # [[Երգ (քանդակ)]] # [[Ռոստոկինյան բակապան]] # [[Ալեքսանդր Վիշնևսկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Վլադիմիր Վիսոցկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Իմանուիլ Կանտի հուշարձան (Կալինինգրադ)]] # [[Լեռնագնացների հուշարձան]] # [[«Կուրսկ» ատոմային սուզանավի անձնակազմի հուշահամալիր]] # [[Մայա Պլիսեցկայայի հուշարձան]] # [[Յուրի Նիկուլինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Գեներալ Միխայիլ Սկոբելևի հին հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Գեներալ Միխայիլ Սկոբելևի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ռազմաճակատային թղթակիցների հուշարձան]] # [[Աննա Ախմատովայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Հաղթանակի հուշակոթող (Մոսկվա)]] # [[Ելենա Գնեսինայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Անհետ կորած անգերեզման զինվորների հուշարձան]] # [[Նիկոլայ Կրիստոֆարիի հուշարձան (Մոսկվա)‎]] # [[Մեծահոգի Մանասի հուշարձան]] # [[Միգել դե Սերվանտեսի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Յանկա Կուպալայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Մոսկվա-Պետուշկի (հուշարձան)]] # [[Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[«Սպաները» ֆիլմի հերոսների հուշարձան]] # [[Հունգարա-խորհրդային բարեկամության հուշարձան]] # [[Առաջին արբանյակ (հուշարձան)]] # [[Ալեքսեյ Աբրիկոսովի կիսանդրի]] # [[Պյոտր Բագրատիոնի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Իվան Բունինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Վասիլի Վիլյամսի հուշարձան]] # [[Դոկտոր Հաազի կիսանդրի (Մոսկվա)]] # [[Նիկոլայ Գաստելլոյի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսանդր Գերցենի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Մաքսիմ Գորկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ինդիրա Գանդիի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Մահաթմա Գանդիի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Շառլ դը Գոլի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձան (Մոսկվա, Դոստոևսկու փողոց)]] # [[Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձան (Մոսկվա, Վոզդվիժենկա փողոց)]] # [[Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Գեներալ Կարբիշևի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Կյուրեղի և Մեթոդիոսի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Իվան Կռիլովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Միխայիլ Կուտուզովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Աբայ Կունանբաևի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Եվգենի Լեոնովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Միխայիլ Լոմոնոսովի հուշարձան (Մոսկվա, Մոխովայա փողոց)]] # [[Միխայիլ Լոմոնոսովի հուշարձան (Մոսկվա, Լոմոնոսովի հրապարակ)]] # [[Վլադիմիր Մայակովսկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալիշեր Նավոիի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Իլյա Ռեպինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Կոնստանտին Ռոկոսովսկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսանդր Սուվորովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Աննա Սինիլկինայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Էդուարդ Ստրելցովի հուշարձաններ (Մոսկվա)]] # [[Վիկտոր Տալալիխինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսեյ Տոլստոյի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Միտրոֆան Տուրսկու հուշարձան]] # [[Հո Շի Մինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Անտոն Չեխովի հուշարձան (Մոսկվա, Կամերգերսկի նրբանցք)]] # [[Անտոն Չեխովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ֆեոդոր Շալյապինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ֆեոդոր Շալյապինի տուն-թանգարան]] # [[Շոլոմ-Ալեյխեմի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Վալերի Շումակովի հուշարձան]] # [[Լև Յաշինի հուշարձաններ (Մոսկվա)]] # [[Օրհնյալ է Ռուսաստանի և Հայաստանի ժողովուրդների դարավոր բարեկամությունը]] # [[Հերոս դպրոցականների հուշարձան]] # [[Առաջին կոմերիտականները (հուշարձան)]] # [[Պերեկոպի հերոսների հուշարձան]] # [[Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Կազան, Պուշկինի փողոց)]] # [[Յորքի հուշարձան]] # [[Ֆեոդոր Շալյապինի հուշարձան (Կազան)]] # [[Շալյապին Պալաս]] # [[Ալեքսանդր Պոզինիչի հուշարձան (Նովոչերկասկ)]] # [[Առաջին վերաբնակների հուշարձան]] # [[Բացված գիրք (հուշարձան)]] # [[Խաղաղության կոչնակ]] # [[Կռունկներ (հուշահամալիր)]] # [[Կառլի և Էմիլյայի հուշարձան]] # [[The Beatles-ի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Բանկային պլաստիկ քարտի հուշարձան]] # [[Լյումիեր եղբայրների հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Ալեքսանդր Պոպովի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Ուրալի կամավորական տանկային կորպուսի մարտիկների հուշարձան]] # [[Քաղաքացիներ (հուշարձան)]] # [[Սև վարդակակաչ (Եկատերինբուրգ)]] # [[Խորհրդային բանակի հրապարակ]] # [[Վասիլի Մարգելովի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Յակով Սվերդլովի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Իվան Օկունևի կիսանդրի (Նիժնի Տագիլ)]] # [[Նիժնի Տագիլի մետաղագործների հուշարձան]] # [[Նիժնի Տագիլի առաջին կոմերիտականների հուշարձան]] # [[Խորհրդային Միության հերոս և Փառքի շքանշանի ասպետ տագիլցիների հուշարձան]] # [[Իրբիտի կերպարվեստի պետական թանգարան]] # [[Իրբիտի ժողովրդական կենցաղի թանգարան]] # [[Պերվոուրալսկի պատմության թանգարան]] # [[Նիկոլայ Պրժևալսկու հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Հարձակում (հուշահամալիր)]] # [[Հաղթող տանկ (հուշարձան)]] # [[Անանուն բարձունք (հուշարձան)]] # [[Քաջերի ափ (հուշակոթող)]] # [[Գոստիլիցկի (հուշակոթող)]] # [[Հեռավոր սահմանագիծ (հուշակոթող)]] # [[Իժորյան բաբան (հուշահամալիր)]] # [[Կատյուշա (հուշահամալիր)]] # [[Կիրովյան պատնեշ (հուշահամալիր)]] # [[Լեմբոլովյան ամրություն]] # [[Նևայի սահմանագլուխ (հուշահամալիր)]] # [[Չնվաճվածները (հուշահամալիր)]] # [[Գետանց (հուշակոթող)]] # [[Աշխարհազորայիններ (հուշահամալիր)]] # [[Պրիմորսկի (հուշահամալիր)]] # [[Ճեղքում (հուշահամալիր)]] # [[Պուլկովյան սահմանագլուխ]] # [[Ճեղքված օղակ]] # [[Ռումբոլովյան լեռ]] # [[Ադամն ու Եվան (շատրվան)]] # [[Խաղաղության պարտեզ]] # [[Սեստրա (հուշահամալիր)]] # [[Պողպատե ուղի (հուշարձան)]] # [[Կյանքի ծաղիկ (հուշահամալիր)]] # [[Գրոհ (հուշահամալիր)]] # [[Հունվարյան որոտ (հուշահամալիր)]] # [[Խարիսխ (հուշահամալիր)]] # [[Փառքի կանաչ գոտի]] # [[Հաղթական մույթեր]] # [[Մայքլ Ջեքսոնի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)]] # [[Համքարապետ Ալեքսեյ Ստրելցովի տուն]] # [[Ատենադպիր Անդրեյան Ռատմանովի ապարանք]] # [[Երրորդ հարվածային բանակի զինվորների կոթող]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Կալուժսկայա հրապարակ)]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Տվերսկայա հրապարակ)]] # [[Լև Տոլստոյի հուշարձան (Մոսկվա, Պրեչիստենկա)]] # [[Եկատերինա Լոբկովայի տուն]] # [[Իվան Լոբկովի տուն]] # [[Գելտիշչևայի առանձնատուն]] # [[Ալեքսանդրովյան վանատան շենք (Մոսկվա)]] # [[Որսորդության և ձկնորսության թանգարան (Մոսկվա)]] # [[Մանկական թատրոնների թանգարան]] # [[Ջրմուղ աշտարակ (Սվետլոգորսկ)]] # [[Միր (համերգային դահլիճ)]] # [[Նովոկրեշչենովի առանձնատուն (Սամարա)]] # [[Էռնի առանձնատուն]] # [[Չիժովների քաղաքային դաստակերտ]] # [[Կիպպենի տուն]] # [[Գուսյատնիկովների տուն]] # [[Անդրեյ Ռուբլյովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Մստիսլավ Ռոստրոպովիչի հուշարձան]] # [[Մստիսլավ Ռոստրոպովիչի պուրակ]] # [[Սերգեյ Ելագինի տուն]] # [[Դենիս Դավիդովի տուն]] # [[Դենիս Դավիդովի դաստակերտ]] # [[Միխայիլ Բաբուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Վերա Մուխինայի հուշարձան]] # [[Միխայիլ Ավերբախի հուշարձան]] # [[Ալեքսանդր Բուտլերովի հուշարձան]] # [[Միտք (քանդակ)]] # [[Ռոստովների տուն]] # [[Անդրեաս առաքյալի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսեյ Կռիլովի հուշարձան]] # [[Մոսկվայի պետական համալսարանի գիտնականների ծառուղի]] # [[Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Սերգեյ Բուխվոստովի հուշարձան]] # [[Ակադեմիկոս Գամալեայի հուշարձան]] # [[Ալեքսանդր Ստոլետովի հուշարձան]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Լուժնիկի)]] # [[Սեզոնաբանվորը]] # [[Հյուսիսային ապահովագրական ընկերության շենքեր]] # [[Վաճառական Մոլչանովների կրպակ]] # [[Գոնզագայի թատրոն]] # [[Ալմազովո (դաստակերտ)]] # [[Աննինո (դաստակերտ)]] # [[Նիլ Ֆիլատովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Գրիգորի Պոնոմարենկոյի հուշարձան]] # [[Ալեքսանդր Պոկրիշկինի հուշարձան (Կրասնոդար)]] # [[Ավրորա (հուշարձան, Կրասնոդար)]] # [[Գեորգի Դիմիտրովի հուշարձան (Կրասնոդար)]] # [[Կուբանի կազակության հուշարձան]] # [[Մարմարե արեգակնային ժամացույց]] # [[Բոգորոդսկոյե (Գուրևների դաստակերտ)]] # [[Դուբրովիցի (դաստակերտ)]] # [[Կամենսկի թնդանոթ]] # [[Կարմիր Ցարիցինի պաշտպանության հերոսների հուշարձան]] # [[Սավվա Մամոնտովի քաղաքային դաստակերտի կողաշենք]] # [[Գրասենյակների տուն]] # [[Դինամո (մարզահամալիր, Եկատերինբուրգ)]] # [[Ուրալի լեռնաշղթայի լեռնային գործարանների գլխավոր պետի տուն]] # [[Լեռնային գերատեսչության դեղատուն (Եկատերինբուրգ)]] # [[Վերխոտուրիեի կրեմլ]] # [[Է. Ֆ. Ֆիլիտցի տուն]] # [[Վաճառական Կորոբկովների տներ]] # [[Վաճառական Կազանցևների տուն]] # [[Ուրալի արվեստի թանգարան]] # [[Մանկատան շենք (Կամենսկ-Ուրալսկի)]] # [[Ալեքսեևյան ռեալական դպրոցի պանսիոնի և եկեղեցու շենք]] # [[Առաջին օրիորդաց վարժարանի պանսիոնի և Սուրբ Մագդաղենացի եկեղեցու շենք]] # [[Քարե կամուրջ (Եկատերինբուրգ)]] # [[Կոլիզեյ (կինոթատրոն, Եկատերինբուրգ)]] # [[Մակլեցկու անվան համերգասրահ]] # [[Hyatt Regency Ekaterinburg]] # [[Ռոտմիստր Պերեյասլավցևի դաստակերտ]] # [[Ուկտուսի կամուրջ]] # [[Դիդինոյի թունել]] # [[Տրուբեցկայա-Բովեի տուն]] # [[ՄԳԱԹ-ի դերասանների տուն Գլինիշչևսկի նրբանցքում]] # [[Գլինիշչևսկի նրբանցքի № 6 տուն]] # [[Զիմինների առանձնատուն Դեգտյարնի նրբանցքում]] # [[Ուշակովի ապարանք]] # [[Ալեքսանդր Ուվարովի տուն]] # [[Գուրևների տուն Լյալինի նրբանցքում]] # [[Մորոզովների դաստակերտ Պոդսոսենսկի նրբանցքում]] # [[Դմիտրի Բելյաևի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Սոկոլ (մարզադաշտ, Մոսկվա)]] # [[Վաճառական Կոսյակովի դաստակերտ]] # [[Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված իրավապահների հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Մոսկվա, Եսենինի բուլվար)]] # [[Վաճառական Ռուբեժանսկու դաստակերտ]] # [[Ստրոգանովյան ուսումնարանի եկամտաբեր տուն]] # [[Մոսկովյան հոգևոր կոնսիստորիայի շենք]] # [[Կուզնեցովի ընկերակցության վարչություն]] # [[Բարիշնիկովի դաստակերտ]] # [[Նիկոլայ Վիսոցկու տուն]] # [[Ե. Գ. Լևաշովայի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Սև վարդակակաչ (Ռուզաևկա)]] # [[Պերովսկիների տուն]] # [[Պլեշչեևի տուն]] # [[Խլեբնիկովայի տուն]] # [[Հաղորդակցության ուղիների ժողկոմիսարիատի պոլիկլինիկա]] # [[Պրովեի-Կալիշի դաստակերտ]] # [[Շիբաևների դաստակերտ]] # [[Իվան Չեռնիշովի տուն]] # [[Ֆեոդոր Ռոկոտովի տուն]] # [[Պելագեա Կետչերի տուն]] # [[Բուրենինների եկամտաբեր տուն]] # [[Հյուրանոց Պոկրովսկիե դարպասի մոտ]] # [[Բոկովների քաղաքային դաստակերտ]] # [[Սալտիկովների-Չերտկովների դաստակերտ]] # [[Օսիպ Վիլների եկամտաբեր տուն]] # [[Վարվառա Լեպյոշկինայի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Ապրակսինների տուն]] # [[Ալեքսանդր Շամշինի եկամտաբեր տուն]] # [[Գլխավոր շտաբի շենք (Մոսկվա)]] # [[Մ. Պ. Արբուզովայի դաստակերտ]] # [[Մոսկվայի պետական համալսարանի կազակովյան մասնաշենք]] # [[Գերցենի և Օգարյովի հուշարձաններ Մոխովայա փողոցում]] # [[Շախովսկոյների-Կրասիլշչիկովայի դաստակերտ]] # [[Շախովսկոյի-Կրաուզեի-Օսիպովսկիների դաստակերտ]] # [[Ալեքսանդր Տալիզինի տուն]] # [[Պոպովի-Ելագինի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Պրիկլոնսկայայի-Լևաշովի-Կիլդյուշևսկու դաստակերտ]] # [[Խովանսկու դաստակերտ]] # [[Զինովևների-Յուսուպովների տուն]] # [[«Դինամո» ընկերության տուն]] # [[Չերկասկայայի-Բասկակովի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Օգարյովի տուն]] # [[Ռուկավիշնիկովի տուն]] # [[Արսենևների քաղաքային դաստակերտ]] # [[Վասիլչիկովների դաստակերտ]] # [[Ալեքսեյ Դուրիլինի եկամտաբեր տուն]] # [[Բոգդան Միլգաուզենի տուն]] # [[Ալեքսանդր Զիմինի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Մանույլովի տուն (Մոսկվա)]] # [[Կլապովսկայայի դաստակերտ]] # [[Սալյուտ (հյուրանոց, Մոսկվա)]] # [[Զելյինի - Բեզսոնովայի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Ժոլտովսկու տուն Լենինի պողոտայում]] # [[Պաշտպանության տուն]] # [[Քարվանսարա (Կամենսկ-Ուրալսկի)]] # [[Ալյումինագործների ավան]] # [[Կրաշենիննիկովների բնակելի տուն]] # [[Հեռագրակայան (Պետերհոֆ)]] # [[Կրոնշտադտի պատմության թանգարան]] # [[Նախարարական 1-ին տուն]] # [[Նախարարական 2-րդ տուն]] # [[Աբրիկոսովների առանձնատուն]] # [[Կեկուշևայի եկամտաբեր տուն]] # [[Յակով Ֆիլատովի եկամտաբեր տուն]] # [[Կեկուշևայի առանձնատուն]] # [[Շուվալովի-Գոլիցինների քաղաքային դաստակերտ]] # [[Օ. Տոլոկոննիկովայի տուն]] # [[Իլյա Գալպերինի եկամտաբեր տուն]] # [[Վելիկոլեպովների դաստակերտ]] # [[Աննա Մոնսի տուն]] # [[Լեպյոշկինի-Դեմիդովի դաստակերտ]] # [[Մոսկվայի վաճառականների ընկերության շենք]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Նովոռոսիյսկ)]] # [[Նովոռոսիյսկի Ամերբեկյանի անվան քաղաքային դրամատիկական թատրոն]] # [[Հերոսների հրապարակ (Նովոռոսիյսկ)]] # [[Նովոռոսիյսկի հեռուստաաշտարակ]] # [[Ելք (հուշարձան)]] # [[Նավաստու կնոջ հուշարձան]] # [[Հեղափոխության նավաստիներին (հուշարձան)‎]] # [[Դերասանների տուն (Նովոսիբիրսկ)]] # [[Ռոստովի երկնքի պաշտպաններին (հուշահամալիր)]] # [[Կարլ Մարքսի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ֆեյա Բալաբինայի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գլխավոր ավտոկայան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Թիվ 36 գիմնազիա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ռոստսելմաշ (մշակույթի պալատ)]] # [[Հոկտեմբերյան մեծ հեղափոխության հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պոգոդինի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Մասալիտինայի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ալեքսանդր II-ի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Էբերգի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Քաղաքային դումայի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Զինվորական փառքի քաղաք (ստելա, Դոնի Ռոստով)]] # [[Գրիգորի Պուստովոյտովի առևտրային տան շենք]] # [[Պալաս-հոթել (Դոնի Ռոստով)]] # [[«Ռոստովէներգոյի» շենք]] # [[Ռոստովի պետական ֆիլհարմոնիա]] # [[Ելիզավետա Պետրովնայի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Երկաթուղայինների մշակույթի պալատ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հյուսիսկովկասյան երկաթուղու վարչության շենք]] # [[Եկատերինա II-ի հուշարձան (Նոր Նախիջևան)]] # [[Նիկոլաևյան քաղաքային հիվանդանոց]] # [[Բարձրագույն կուսակցական դպրոցի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ռոստովի հեռավոր նավարկության ծովագնացական ուսումնարանի գլխավոր մասնաշենք]] # [[Դոնի պետական հանրային գրադարան]] # [[Ռոստովի ծովագնացական դասընթացների շենք]] # [[Դոնի յուղատու մշակաբույսերի փորձարարական կայանի շենք]] # [[Ռոստովի համալսարանի հիվանդանոցային և ամբիոնային վիրաբուժության կլինիկայի շենք]] # [[Ռոստովն ազատագրողներին (ստելա)]] # [[Ամառային առևտրային ակումբի համակառույց]] # [[Գործակատարների ակումբ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կումժենյան հուշահամալիր]] # [[Գործարար տուն (Նովոսիբիրսկ)]] # [[Լենինի հուշարձաններ Դոնի Ռոստովում]] # [[Աերոֆլոտի տուն (Նովոսիբիրսկ)]] # [[Արական գիմնազիայի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հարավային դաշնային համալսարանի գլխավոր մասնաշենք]] # [[Մատվեյ Պլատովի հուշարձան (Նովոչերկասկ)]] # [[Մոսկովսկայա (հյուրանոց, Դոնի Ռոստով)]] # [[Պլատովի անվան պուրակ (Նովոչերկասկ)]] # [[Կազակական փառքի բլուր (հուշահամալիր)]] # [[Հաղթանակի 40-ամյակի հրապարակ (հուշահամալիր, Շախտի)]] # [[Հուշահամալիր մշակույթի և հանգստի զբոսայգում (Շախտի)]] # [[Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան (Շախտի)]] # [[Մարտական և աշխատանքային փառքի կոթող (Շախտի)]] # [[Խորհրդային իշխանության համար մարտնչողների հուշարձան (Շախտի)]] # [[Խաջաևի բնակելի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պարամոնովի առանձնատուն]] # [[Մարգարիտա Չեռնովայի տուն]] # [[Ռոստով (հյուրանոց, Դոնի Ռոստով)]] # [[Բուֆ (թատրոն, Դոնի Ռոստով)]] # [[Մաշոնկինների թատրոն-կրկես]] # [[Ասմոլովի թատրոն]] # [[Գերասիմովի առանձնատուն]] # [[Վրանգելի տուն]] # [[Արհեստավորների սինագոգ]] # [[Գլխավոր երգչախմբային սինագոգ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սրբուհի Մնացականովայի տուն]] # [[Մանկապատանեկան ստեղծագործության պալատ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վոլգա-Կամա բանկի շենք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վոլկենշտեյնի եկամտաբեր տուն]] # [[Մալինովսկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հաղթանակի 40-ամյակի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ստանիսլավսկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Համաձայնության փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դոլոմանյան նրբանցք]] # [[Չեխովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վոլոս քաղաքի փողոց]] # [[Բերեգովայա փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Բոգատյանովսկի զառիվայր պողոտա]] # [[Հարուստ ջրհոր]] # [[Պուշկինի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գրեմուչի (աղբյուր)]] # [[Լորենու ծառուղի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Մայիսի 1-ի անվան զբոսայգի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հյուսիսային բնակելի զանգված (Դոնի Ռոստով)]] # [[Պիոներական առաջին հավաքի անվան պուրակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Հոկտեմբերյան հեղափոխության անվան զբոսայգի (Դոնի Ռոստով)]] # [[Շահումյան փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[«Սովետսկի յուգ» թերթի խմբագրության շենք]] # [[Խորհրդային շրջան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Զելյոնի (կղզի, Դոնի Ռոստով)]] # [[Մաքսիմ Գորկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սոլդատսկայա արվարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Լենգորոդոկ]] # [[Նախալովկա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դուբինին եղբայրների հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Աստվածածնի Վերափոխման տաճար (Մոզդոկ)]] # [[Մոզդոկի գավառագիտության թանգարան]] # [[Եմելյան Պուգաչովի հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Հայրենակիցների հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Սուրբ Վարդան եկեղեցի (Կիսլովոդսկ)]] # [[Խարդավանքի և սիրո դղյակ]] # [[Նարզանի սրահ (Կիսլովոդսկ)]] # [[Սուրբ Նիկողայոս տաճար (Կիսլովոդսկ)]] # [[Միխայիլ Լերմոնտովի հուշարձան (Կիսլովոդսկ)]] # [[Երաժշտական խեցի (Կիսլովոդսկ)]] # [[Ռեբրովի պուրակ (Կիսլովոդսկ)]] # [[Կռունկներ (հուշարձան, Կիսլովոդսկ)]] # [[Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Կիսլովոդսկ)]] # [[Ալեքսանդրովկա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Օդի տաճար (Կիսլովոդսկ)]] # [[Սև վարդակակաչ (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Սատանայի աթոռ]] # [[Պետրոզավոդսկի մանկավարժական քոլեջ]] # [[Պետրոզավոդսկի Ա. Կ. Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա]] # [[Պետրոզավոդսկի հոգևոր ուսումնարան]] # [[Օլոնեցի թեմական օրիորդաց ուսումնարան]] # [[Պետրոզավոդսկի արդյունաբերական քոլեջ]] # [[Քույր քաղաքների ծառուղի (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Սերգեյ Կիրովի հուշարձան (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Ձկնորսներ (քանդակ, Պետրոզավոդսկ)]] # [[Օտտո Կուուսինենի հուշարձան (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Մարիայի օրիորդաց վարժարան (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Կեչու ծառուղի (Պետրոզավոդսկ)]] # [[Պետրոզավոդսկի բազային բժշկական քոլեջ]] # [[Յուրի Անդրոպովի կիսանդրի (Մոզդոկ)]] # [[Սուրբ Գևորգի հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Աֆղանստանում մարտական գործողությունների մասնակիցների հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Ահաբեկչության զոհերի հուշարձան (Մոզդոկ)]] # [[Հաղթանակի զբոսայգի (Մոզդոկ)]] # [[Հսկա կաղնի (Մոզդոկ)]] # [[Վաճառական Ստախեևի ամառանոց]] # [[Գեներալ Գոլուբովի ամառանոց]] # [[Ալեքսեյ Բեկետովի տուն]] # [[Պրոֆեսորական անկյուն]] # [[Ալուշտայի Սերգեյ Սերգեև-Ցենսկու գրական հուշաթանգարան]] # [[Ալուստոն (ամրոց)]] # [[Կաստել (լեռ)]] # [[Իվան Շմելյովի տուն-թանգարան]] # [[Դեմերջի (գետ)]] # [[Ծովաձիուկ (քանդակ)]] # [[Ալուշտայի ակվարիում]] # [[Փոքրապատկեր Ղրիմը (զբոսայգի)]] # [[Տավրիդայի հանրապետության առաջին կառավարության հուշարձան]] # [[Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը]] # [[Լեսյա Ուկրաինկայի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Լենինի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Տարաս Շևչենկոյի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Ալեքսանդր Խանժոնկովի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Անտոն Չեխովի հուշարձան (Յալթա)‎]] # [[Մաքսիմ Գորկու հուշարձան (Յալթա)]] # [[Յալթայի կենդանաբանական այգի]] # [[Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան տաճար (Յալթա)]] # [[Յարցևի տուն (Յալթա)]] # [[Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն (Յալթա)]] # [[Ռոֆֆեի լողարաններ]] # [[Լենինի անվան առափնյա փողոց (Յալթա)]] # [[Այսեդորա Դունկանի սոսի]] # [[Ավանգարդ (մարզադաշտ, Յալթա)]] # [[Ճարտարապետ Վեգեների տուն]] # [[Մետրոպոլ (հյուրանոց, Յալթա)]] # [[Վիլլա Ելենա]] # [[Անաստասիա (առանձնատուն, Յալթա)]] # [[Բուխարայի էմիրի պալատ (Յալթա)]] # [[Տավրիդա (հյուրանոց, Յալթա)]] # [[Փառքի բլուր (Յալթա)]] # [[Մորդվինովի դաստակերտ]] # [[Ուսանող Չեխովի հուշարձան]] # [[Սերգեյ Օբրազցովի հուշարձան]] # [[Իպոլիտ Դավիդովսկու հուշարձան]] # [[Պյոտր Դոբրինինի հուշարձան]] # [[Ալեքսեյ Կոստյակովի հուշարձան]] # [[Զոյա և Ալեքսանդր Կոսմոդեմյանսկիների հուշարձան‎]] # [[Իգոր Կուրչատովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Պավել Մելնիկովի հուշարձան]] # [[Ալեքսանդր Մյասնիկովի հուշարձան]] # [[Դմիտրի Պրյանիշնիկովի հուշարձան]] # [[Իվան Սեչենովի հուշարձան]] # [[Պավել Նախիմովի հուշարձաններ (Մոսկվա)]] # [[Ալեքսանդր Պուշկինի և Նատալյա Գոնչարովայի հուշարձան (Մոսկվա, Արբատ)]] # [[Նատալյա Սացի հուշարձան]] # [[Վլադիմիր Սնեգիրյովի հուշարձան]] # [[Սերգեյ Սպասոկուկոցկու հուշարձան]] # [[Ստանիսլավսկու և Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի հուշարձան]] # [[Վլադիմիր Չելոմեյի հուշարձան (Մոսկվա, Բաումանի փողոց)]] # [[Նիկոլայ Շմիտի հուշարձան]] # [[Իվան Շուվալովի հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Անդրեյ Բոչվարի հուշարձան]] # [[Տիեզերագնաց Վլադիսլավ Վոլկովի հուշարձան]] # [[Եվգենի Վուչետիչի հուշարձան]] # [[Միխայիլ Ֆրունզեի հուշարձաններ (Մոսկվա)]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Կազանի կայարան)]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Կրեմլ)]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Պավելի փողոց)]] # [[Լենինն անիվների վրա]] # [[Մալչիշ-Կիբալչիշի հուշարձան]] # [[Ստալինի հուշարձան (Մուզեոն)]] # [[Պրոլետարսկի շրջանի աշխարհազորականների հուշարձան]] # [[Խաղաղության երեխաները]] # [[Արպատ (գետ)]] # [[Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ռուսական հողի պաշտպանների հուշարձան]] # [[Հակահիտլերյան դաշինքի մասնակից երկրների հուշարձան]] # [[Լազարյանների հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալակա]] # [[Այ Յորի (աղբյուր)]] # [[Յուլիան Սեմյոնովի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Սաֆուն Ուզեն]] # [[Ուլու Ուզեն]] # [[Ուլու Ուզեն Արևելյան]] # [[Յուխարի Ջամի]] # [[Այան Դերե]] # [[Ստալինի, Չերչիլի և Ռուզվելտի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Իգնատենկոյի փողոց (Յալթա)]] # [[Ժվանեցկու պորտֆելի հուշարձան]] # [[Միխայիլ Պուգովկինի հուշարձան (Յալթա)]] # [[Վոյկովի փողոց (Յալթա)]] # [[Եկատերինայի փողոց (Յալթա)]] # [[Օմյուր (ամառանոց)]] # [[Սերգեյ Եսենինի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Նիկոլայ Ռերիխի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Լենինգրադի լեռնային ինստիտուտի ուսանողների և դասախոսների հուշարձան]] # [[Պետերբուրգի որորները (քանդակ)]] # [[Քաջարի զինվոր Շվեյկի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Բալթիկայի կրտսեր նավաստիներին (հուշարձան)]] # [[Սանկտ Պետերբուրգի ծովային դարպաս]] # [[Ալեքսանդր Սուվորովի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Կիրովի փողոց (Յալթա)]] # [[Կոմունարների փողոց (Յալթա)]] # [[Կրասնովի փողոց (Յալթա)]] # [[Պուշկինի փողոց (Յալթա)]] # [[Վասիլի Ալեքսեևի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Ռուզվելտի փողոց (Յալթա)]] # [[Յալթայի նավահանգիստ]] # [[Սադովայա փողոց (Յալթա)]] # [[Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Յալթա)]] # [[Թեոդորոս Դյուրոն եկեղեցի (Յալթա)]] # [[Մերտենսի տուն]] # [[Գոլենիշչև-Կուտուզովի տուն]] # [[Նիկողայոս Հրաշագործ մատուռ (Յալթա)]] # [[Օրեանդա (հյուրանոց, Յալթա)]] # [[Բրիստոլ (հյուրանոց, Յալթա)]] # [[Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցի (Յալթա)]] # [[Մուրուզիի տուն]] # [[Սուրբ Մարիամ լյութերական եկեղեցի (Յալթա)]] # [[Շի-ձա (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Նադեժդա Սուսլովա-Գոլուբևայի հուշարձան]] # [[Չեխովի փողոց (Յալթա)]] # [[Շչորսի փողոց (Յալթա)]] # [[Ղրիմի էներգաշրջափակման հուշարձան]] # [[Յալթայի կաթոլիկ տաճար]] # [[Դերեկոյ (մզկիթ, Յալթա)]] # [[Նիկոլայ Բիրյուկովի տուն-թանգարան]] # [[Նեկրասովի պուրակ (Յալթա)]] # [[Զարեչիե (Յալթա)]] # [[Սյունաշար (Յալթա)]] # [[Յալթա - Գորկա (ճոպանուղի)]] # [[Ղրիմի բոլոր սրբերի և Թեոդորոս զորավարի տաճար]] # [[Կուրմանգազի Սաղիրբաևի հուշարձան]] # [[Մահթումկուլիի հուշարձան (Աստրախան)]] # [[Գաբդուլլա Տուկայի հուշարձան (Աստրախան)]] # [[Աստրախանի կաղնի]] # [[Հնդկական առևտրային իջևանատուն]] # [[Աստրախանի հեռուստաաշտարակ]] # [[Տոլստոյի հրապարակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սոբորնայա հրապարակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կողբեթլիևի եկամտաբեր տուն]] # [[Ազատության հրապարակ (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ս. Կ. Մորոզովի առանձնատուն]] # [[Մ. Ժուրավսկայայի եկամտաբեր տուն]] # [[Իվան Ֆոկինի եկամտաբեր տուն]] # [[Գագարինների-Տյուտչևների դաստակերտ]] # [[«Վոյեննի ստրոիտել» կոոպերատիվի բնակելի շենք]] # [[Լևաշովների տուն (Մոսկվա, Պոկրովկա)]] # [[Վենեդիկտովների-Շնաուբերտների-Մոնոսզոնի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Չետվերիկովի-Կնոպի քաղաքային դաստակերտ]] # [[18-19-րդ դարերի քաղաքային դաստակերտ Ստարոկիրոչնի նրբանցքում]] # [[Փոստատարի հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Լենինի հուշարձաններ (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ստարայա Բասմաննայա փողոցի թիվ 19 տուն]] # [[Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Կրասնի Սուլին)]] # [[Անդրեյ Սուլինի անվան զբոսայգի]] # [[Կյանքի ժամացույց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Արկանովի բաճկոնակի հուշարձան]] # [[Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձան]] # [[Կոբզոնի խոսափողի հուշարձան]] # [[Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձան]] # [[Հարմոն և կիթառ (քանդակ)]] # [[Հումորի ծառուղի (Յալթա)]] # [[Պետրոս և Ֆևրոնյա Մուրոմցիների հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[ՀամԼԿԵՄ 50-ամյակ (ստելա, Կրասնի Սուլին)]] # [[Ոստիկանական հիվանդանոց]] # [[Ելիզավետյան օրիորդաց գիմնազիա]] # [[Դեսանտային զինվորների հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Հոկտեմբերի 50-ամյակ (ստելա, Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուլինի մետալուրգիական գործարանի բանվորների հուշահամալիր]] # [[Չեռնոբիլի զոհերի հիշատակին (հուշահամալիր, Կրասնի Սուլին)]] # [[Զոհված ընդհատակյա գործիչների հուշահամալիր (Կրասնի Սուլին)]] # [[Միխայիլ Կալինինի հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գինու թանգարան (Յալթա)]] # [[Օլդենբուրգցու ամառանոց (Քարե կղզի)]] # [[Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Զոհված զինվորների հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին զոհվածների հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Աշխատանքային փառքի հուշարձան-կոթող]] # [[Դեպոյի զոհված աշխատակիցների հուշարձան (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուլին (կայարան)]] # [[Վոկզալնայա փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Լենինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Պերվոմայսկայա փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մետալուրգների փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Վորոշիլովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գագարինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ժուկովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մարքսի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մեժևայա փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մոկրոուսովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Հաղթանակի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Պոչտովայա փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Լենինի հրապարակ (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ալեքսեյի եկեղեցի (Ալեքսանդրովսկո-Կունդրյուչենսկի)]] # [[Սուրբ Պանտելեյմոն եկեղեցի (Պավլովկա)]] # [[Վերափոխման տաճար (Վլադիմիրովսկայա)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Լիխոյ)]] # [[Չեխովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մայակովսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կուլտուրայի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Օկտյաբրսկայա փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կրոնշտադտի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ֆուրմանովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Նեսվետայ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մեծ Սալա)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սուլթան Սալա)]] # [[Շահումյան փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մատրոսովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մետալուրգ (մարզադաշտ, Կրասնի Սուլին)]] # [[Կրասնի Սուլինի մշակույթի շրջանային պալատ]] # [[Չկալովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[47-րդ գվարդիական դիվիզիայի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Պուշկինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կոսիորի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կիրովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ստեպան Ռազինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ա. Ի. Ալեքսեևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սերաֆիմովիչի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գլինկայի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Տոլստոյի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Պավլովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ռիլեևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Շոլոխովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գալատովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Չելյուսկինցիների փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Այվազովսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մաքսիմ Գորկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Թելմանի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Դեմյան Բեդնու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Շչադենկոյի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Նեկրասովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Լունաչարսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գոգոլի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Բելինսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Օստրովսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Վիլյամսի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մարշալ Ժուկովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կրուպսկայայի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կարլ Լիբկնեխտի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Չապաևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Ռադիշչևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սվերդլովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կալինինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Միչուրինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սուվորովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մենդելեևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Մոսկովյան փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Տուրգենևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Շչորսի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Սիդորինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Տիմիրյազևի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Խալտուրինի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Չեռնիշևսկու փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Դիմիտրովի փողոց (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գրիբոյեդովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Դոբրոլյուբովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Գոնչարովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կռիլովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Լոմոնոսովի նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Պոդբելսկու նրբանցք (Կրասնի Սուլին)]] # [[Կունդրյուչյա]] # [[Մյասնիկովի շրջանի պատմաազգագրական թանգարան]] # [[Գորկու փողոց (Ալուշտա)]] # [[Սարանչովի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Բագլիկովի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Գորբաչովայի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Պուցատովի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Լենինի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Կարլ Մարքսի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Ուրիցկու փողոց (Ալուշտա)]] # [[Կրապիվնու նրբանցք (Ալուշտա)]] # [[Վլադիմիր Խրոմիխի փողոց (Ալուշտա)]] # [[Փառքի հուշահամալիր (Չալթր)]] # [[Սերգեև-Ցենսկու փողոց (Ալուշտա)]] # [[Կրուգլյակի նրբանցք (Ալուշտա)]] # [[Բոգդան Խմելնիցկու փողոց (Ալուշտա)]] # [[Կրասնոֆլոտսկայա փողոց (Ալուշտա)]] # [[Գրիգորևի փողոց (Յալթա)]] # [[Տիմիրյազևի փողոց (Յալթա)]] # [[Խալտուրինի փողոց (Յալթա)]] # [[Խալտուրինի նրբանցք (Յալթա)]] # [[Մոշկարինի փողոց (Յալթա)]] # [[Սպենդիարյան փողոց (Յալթա)]] # [[Դմիտրի Ուլյանովի փողոց (Յալթա)]] # [[Ռեպինի փողոց (Յալթա)]] # [[Ա. Ի. Կազանցևի փողոց (Յալթա)]] # [[Պրոսմուշկինների փողոց (Յալթա)]] # [[Սուբխիի փողոց (Յալթա)]] # [[Կրիվոշտայի փողոց (Յալթա)]] # [[Ավերկինի փողոց (Յալթա)]] # [[Կրուպսկայայի փողոց (Յալթա)]] # [[Գրիբոյեդովի փողոց (Յալթա)]] # [[Գորկու փողոց (Յալթա)]] # [[Գոգոլի փողոց (Յալթա)]] # [[Կարլ Լիբկնեխտի փողոց (Յալթա)]] # [[Սվերդլովի փողոց (Յալթա)]] # [[Լոմոնոսովի փողոց (Յալթա)]] # [[Տոլստոյի փողոց (Յալթա)]] # [[Միչուրինի փողոց (Յալթա)]] # [[Կույբիշևի փողոց (Յալթա)]] # [[Կլարա Ցետկինի փողոց (Յալթա)]] # [[Չկալովի փողոց (Յալթա)]] # [[Միցկոյի փողոց (Յալթա)]] # [[Շիրյաևի փողոց (Յալթա)]] # [[Մակարենկոյի փողոց (Յալթա)]] # [[Սուվորովի փողոց (Յալթա)]] # [[Սեչենովի փողոց (Յալթա)]] # [[Դոստոևսկու փողոց (Յալթա)]] # [[Մարշակի փողոց (Յալթա)]] # [[Տոլյատիի փողոց (Յալթա)]] # [[Բոտկինի փողոց (Յալթա)]] # [[Չեռնովի փողոց (Յալթա)]] # [[Մայոր Սավելևի փողոց (Յալթա)]] # [[Ձերժինսկու փողոց (Յալթա)]] # [[Տուզլովյան լանջեր]] # [[Հրետանային բլուր]] # [[Կալիննիկովի փողոց (Յալթա)]] # [[Մալիշևի փողոց (Յալթա)]] # [[Մանագարովի փողոց (Յալթա)]] # [[Լուկոմսկու փողոց (Յալթա)]] # [[Նախիմովի փողոց (Յալթա)]] # [[Նախիմովի փողոց (Շախտի)]] # [[Մակարենկոյի փողոց (Շախտի)]] # [[Գոգոլի փողոց (Շախտի)]] # [[Գորկու փողոց (Շախտի)]] # [[Գրիբոյեդովի փողոց (Շախտի)‎]] # [[Բլյուխերի փողոց (Յալթա)]] # [[Պիրոգովի փողոց (Յալթա)]] # [[Գագարինի զառիվայր փողոց (Յալթա)]] # [[Բիրյուկովի փողոց (Յալթա)]] # [[Նախիմովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Նեկրասովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սուվորովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Միչուրինի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կալինինի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Օսիպենկոյի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Կրուպսկայայի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Մադոյան փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Մոսկովյան փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ֆուրմանովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Բելինսկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Այվազովսկու նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Չապաևի փողոց (Դոնի Ռոստով) ‎]] # [[Դոստոևսկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գոգոլի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Լոմոնոսովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գրիբոյեդովի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Դերժավինի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սեդովի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գլինկայի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Արեֆևի փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Զագորոդնայա փողոց (Յալթա)]] # [[Պավլենկոյի փողոց (Յալթա)]] # [[Դրաժինսկու փողոց (Յալթա)]] # [[Աստվածամոր «Կենսակիր աղբյուր» սրբապատկերի եկեղեցի (Պետրովկա)]] # [[Ֆեոդոր Ռախմանովի եկամտաբեր տուն]] # [[Բաբինսկի բուժիչ աղբյուր]] # [[Այվազովսկու փողոց (Մոսկվա)]] # [[Կեկինի տուն]] # [[Բուլգար]] # [[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Բառնաուլ)]] # # </div> </div> == Անձինք == ===== Գրողներ, լեզվաբաններ, թարգմանիչներ ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Վաչագան Սարգսյան]] (ստեղծել է IP հասցեից, նախքան ՎՊ-ում գրանցվելը) # [[Մուշեղ Իշխան]] # [[Մաթյուրեն Վեյսիեր Լա Կրոզ]] # [[Թաթուլ Բոլորչյան]] # [[Լևոն Միրիջանյան]] # [[Օլեքսանդր Բոժկո]] # [[Արամ Թոփչյան]] # [[Գարեգին Ենգիբարյան]] # [[Միքայել Հովհաննեսյան]] # [[Տանյա Հովհաննիսյան]] # [[Մաքսիմ Հովհաննիսյան]] # [[Գեորգ Դպիր Պալատացի]] # [[Ռոմիկ Սարդարյան]] # [[Գերգեյ Չիկի]] # [[Գաբրիել Էլ-Ռեգիստան]] # [[Մովսես Պչաքճյան]] # [[Սլավիկ Չիլոյան]] # [[Սուսաննա Մար]] # [[Նշան Պեշիկթաշլյան]] # [[Վլադիմիր Աբրամովիչ]] # [[Իլյա Բերեզարկ]] # [[Անատոլի Բոգդանովիչ]] # [[Նատալյա Օբրազցովա]] # [[Ստեփան Արաբկերցյան]] # [[Դմիտրի Գիրս]] # [[Վալենտին Յուշչենկո]] # [[Ալեքսանդր Ռանով]] # [[Էրիկ Լևին]] # [[Գրիգորի Կաց]] # [[Լեոնարդ Լավլինսկի]] # [[Ալեքսանդր Պոպով (գրող)]] # [[Լեոնիդ Գրիգորյան]] # [[Գրիգորի Գրիդով]] # [[Միխայիլ Շտիտելման]] # [[Իգոր Կուդրյավցև]] # [[Ալեքսանդր Օլենիչ-Գնենենկո]] # [[Պյոտր Խրոմով]] # [[Վենիամին Ժակ]] # [[Սերգեյ Կորոլյով (բանաստեղծ)]] # [[Միխայիլ Սոկոլով]] # [[Իվան Կովալևսկի]] # [[Պավել Մաքսիմով]] # [[Մայա Դանինի]] # [[Իգնատ Նազարով]] # [[Գեորգի Միրոնով]] # [[Ելենա Շիրման]] # [[Արկադի Հայրումյան]] # [[Յակով Այզենբերգ]] # [[Կոնստանտին Պրիյմա]] # [[Վասիլի Լիտվինով]] # [[Վասիլի Դյուբին]] # [[Իվան Բոնդարենկո]] # [[Ելենա Աֆանասևա]] # [[Վլադիմիր Վոստոկով]] # [[Միխայիլ Բարանովսկի (գրող)]] # [[Նիկոլայ Բուսլենկո]] # [[Ալեքսանդր Մեսրոպյան]] # [[Ալեքսանդր Նապալկով]] # [[Նադեժդա Չեռնիխ]] # [[Վենիամին Զավադսկի]] # [[Գեորգի Գուբանով]] # [[Պավել Ուլիտին]] # [[Յուրի Ռոդիչև]] # [[Յուլյա Իսակովա]] # [[Օլեգ Խասլավսկի]] # [[Վացլավ Միխալսկի]] # [[Ելենա Ջիչոևա]] # [[Լեոնիդ Լենչ]] # [[Էդուարդ Խոլոդնի]] # [[Միխայիլ Սկաչկով]] # [[Նիկոլայ Ալնիկին]] # [[Ֆեոդոր Գերման]] # [[Իրինա Կորոտեևա]] # [[Պավել Մալով]] # [[Վերա Կոժինա]] # [[Իլարիոն Մալիգին]] # [[Հակոբոս Իսավերտենց]] # [[Ֆեոդոր Սոլոգուբ]] # [[Արիստակես Սեդրակյան]] # [[Հայկ Բոսմաջյան]] # [[Հարություն Շալյան]] # [[Հովհաննես Աղպաշյան]] # [[Էլեն Սահակյան]] # [[Սերգեյ Մնացականյան]] # [[Տիրուհի Կոստանյան]] # [[Վահան Ինգլիզյան]] # [[Եղիա Տոլբակյան]] # [[Աբրահամ Մուրադյան]] # [[Կոմիտաս Քյոմուրճյան]] # [[Զոլեկա Մանդելա]] # [[Արսեն Երեմյան]] # [[Վլադիմիր Սաֆարով]] # [[Գարեգին Բեբուտով]] # [[Թագուհի Մինասյան]] # [[Ֆիլիպ Կաբակյան]] # [[Սուրեն Վեցիկյան]] # [[Գրանտ Սաբատիե]] # [[Ալեքսանդր Կուսիկով]] </div> </div> ===== Երաժիշտներ ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Արմեն Օհանյան (պարուհի)]] # [[Տիգրան Լևոնյան]] # [[Ռուզաննա Լիսիցյան]] # [[Կարինե Լիսիցյան]] # [[Հակոբ Հովհաննիսյան (երաժշտագետ)]] # [[Վահան Միրաքյան (երգիչ)]] # [[Հենրիկ Անասյան]] # [[Իվան Ձերժինսկի]] # [[Մագդալինա Գենջյան]] # [[Դեմիս Ռուսոս]] # [[Ժան Տեր-Մերկերյան]] # [[Խոսե Կարերաս]] # [[Կարապետ Հայրապետյան]] # [[Անդրաշ Ադորյան (ֆլեյտահար)]] # [[Անիտա Դարյան]] # [[Քրիստին Աստուրյան]] # [[Վիգեն (երգիչ)]] # [[Կուրտ Յաղճյան]] # [[Հարություն Ծերունյան]] # [[Սոնա Ղազարյան (երգչուհի)]] # [[Էդնա Կարապետյան]] # [[Հայկ Մարտիրոսյան (երաժիշտ)]] # [[Չառլզ Ամիրխանյան]] # [[Արա Բաբաջյան]] # [[Ջոն Բերբերյան]] # [[Ջեֆ Մանուկյան]] # [[Խորեն Ստալբե]] # [[Վիեննայի բանջարեղենային նվագախումբ]] # [[Իրու Խեչանովի]] # [[Վարդգես Պարոնյան]] # [[Աշխեն Աթալյանց]] # [[Հիլդա Կազասյան]] # [[Կիրկոր Կիրկորով (դիրիժոր)]] # [[Գևորգ Մարտիրոսյան (ջութակահար)]] # [[Ժակ Պարսամյան]] # [[Hatebeak]] # [[Արսեն Միրզոյան]] # [[Լաուրա Մարտի]] # [[Վարդուհի Երիցյան]] # [[Սևդալիզա]] # [[Բրունո Մանտովանի]] </div> </div> ===== Մարզիկներ, մարզիչներ, մրցավարներ (բացի շախմատիստներից) ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Հայկ Փրիստ]] # [[Սոս Հայրապետյան]] # [[Արթուր Այվազյան]] # [[Բյուրակն Հախվերդյան]] # [[Ռաֆայել Հարությունյան (մարզիչ)|Ռաֆայել Հարությունյան]] # [[Բեռնար Շալանդ]] # [[Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան]] # [[Աշոտ Մխիթարյան]] # [[Վազգեն Բադալյան]] # [[Հարություն Մերդինյան]] # [[Վարշամ Բորանյան]] # [[Արմեն Մարտիրոսյան (եռացատկորդ)]] # [[Կարեն Խաչանով]] # [[Մինո Ռայոլա]] # [[Ժան Ջորկաեֆ]] # [[Ամիրան Ամիրխանով]] # [[Արթուր Թովմասյան (մարմնամարզիկ)]] # [[Սանասար Գևորգյան]] # [[Մարտին Մերժանով]] # [[Սարգիս Մարտիրոսյան (ծանրորդ)]] # [[Հայկ Ունջյան]] # [[Քրիստոֆ Գալֆայան]] # [[Արտյոմ Տերյան]] # [[Անուշավան Հասան-Ջալալով]] # [[Բորիս Համբարձումով]] # [[Դիմիտրա Ասիլյան]] # [[Ռիտա Պողոսովա]] # [[Նելսոն Դավիդյան]] # [[Արմեն Բաղդասարով]] # [[Արտյոմ Կյուրեղյան]] # [[Հարութիկ Ռուբենյան]] # [[Բենժամեն Վարոնյան]] # [[Գեորգի Պողոսով]] # [[Բեռնար Չուլույան]] # [[Երջանիկ Ավետիսյան]] # [[Էլեն Շակիրովա]] # [[Պավել Սուկոսյան]] # [[Վլադա Ավրամով]] # [[Դուշան Անջելկովիչ]] # [[Ստեֆան Բաբովիչ]] # [[Միլան Բիշևաց]] # [[Միլոշ Վելկովիչ]] # [[Միլան Վիլոտիչ]] # [[Միյատ Գաչինովիչ]] # [[Նեմանյա Գուդել]] # [[Յովան Դամյանովիչ]] # [[Ռանկո Դեսպոտովիչ]] # [[Ֆիլիպ Ջորջևիչ]] # [[Նիկոլա Ջուրջիչ]] # [[Սինիշա Անջելկովիչ]] # [[Կենան Բայրիչ]] # [[Յուրե Բալկովեց]] # [[Արմին Բաչինովիչ]] # [[Վիդ Բելեց]] # [[Միրան Բուրգիչ]] # [[Իգոր Բենեդեյչիչ]] # [[Լովրո Բիզյակ]] # [[Յակա Բիյոլ]] # [[Միհա Բլաժիչ]] # [[Բոնչո Գենչև]] # [[Ստանիսլավ Գենչև]] # [[Բլագոյ Գեորգիև]] # [[Գեորգի Գեորգիև]] # [[Ռումյանչո Գորանով]] # [[Դինկո Դերմենջիև]] # [[Սպաս Դելև]] # [[Վելիզար Դիմիտրով]] # [[Նիկոլայ Դիմիտրով]] # [[Ստանիմիր Դիմիտրով]] # [[Դոբրոմիր Ժեչև]] # [[Անդրեյ Ժելյազկով]] # [[Խրիստո Զլատինկսկի]] # [[Տրիֆոն Իվանով]] # [[Պավել Կադերժաբեկ]] # [[Վացլավ Կադլեց]] # [[Միրոսլավ Կադլեց]] # [[Միխալ Կադլեց]] # [[Գեորգի Տերմոլաև]] # [[Սուրեն Ղազարով]] # [[Միխայիլ Ղամբարով]] # [[Լուսպարոն Խանտիմերյան]] # [[Միրո Կատիչ]] # [[Ադնան Կովաչևիչ]] # [[Կենան Կոդրո]] # [[Մեհո Կոդրո]] # [[Ստիպե Լոնչար]] # [[Դարկո Մալետիչ]] # [[Հարիս Մեդունյանին]] # [[Լուկա Մենալո]] # [[Մենսուր Մույջա]] # [[Էդին Մույչին]] # [[Ամել Մույչինովիչ]] # [[Բոյան Նաստիչ]] # [[Ստևո Նիկոլիչ]] # [[Ալբին Պելակ]] # [[Վարդերես Սամուրղաշև]] # [[Վիկտորյա Մովսիսյան]] # [[Գենադի Գաբրիլյան]] # [[Իշխան Գելոյան]] # [[Լուկաս Սելարայան]] # [[Ստանիսլավ Բուչնև]] # [[Ռեքս Կալամյան]] # [[Միքայել Միքայելյան (դահուկորդ)]] # [[Թինա Կարապետյան]] # [[Սիմոն Պրու-Սենեկալ]] # [[Գեղամ Վարդանյան]] # [[Քսենյա Սմետանենկո]] # [[Արամ Հաջիյան]] # [[Մեյկայլա Մուր]] # [[Սեմ Բարթրեմ]] # [[Ջեք Թեյլոր]] # [[Քեթի Բերչել]] # [[Ալեքսանդր Պետրակով]] # [[Դավիթ Պաիս]] # [[Կառլո Այրոլդի]] # [[Լյուկ Շտեյն]] # [[Անաստասիա Դեմուրճյան]] # [[Գևորգ Սահակյան (ըմբշամարտիկ)]] # [[Էլիզաբեթ Աբրահամյան]] # [[Էդուարդ Բագրինցև]] # [[Գոռ Սահակյան]] # [[Դավիթ Հովհաննիսյան (ծանրամարտիկ)]] # [[Գարիկ Կարապետյան (ծանրամարտիկ)]] # [[Էդմոնդ Նազարյան]] # [[Պետրոս Պետրոսյան (ծանրամարտիկ)]] # [[Հմայակ Միսակյան]] # [[Օգնյեն Չանչարևիչ]] # [[Անդրանիկ Ադամյան]] # [[Գևորգ Տարախչյան]] # [[Արման Ներսեսյան (ֆուտբոլիստ)]] # [[Արման Ադամյան]] # [[Սիձո Կանակուրի]] # [[Սանտոս Իրիարտե]] # [[Հերբի Արթուր]] # [[Օլիվեր Քըրք]] # [[Լև Սարկիսով]] # [[Ռոզի Ռուիս]] # [[Ուիլյամ Քառ]] # [[Գևորգ Թահմիսյան]] # [[Լլոյդ Հիլդեբրանդ]] # [[Էլվիո Պորսել դե Պերալտա]] # [[Նեդիլկո Լաբրովիչ]] # [[Մատտիա Ձականյի]] # [[Էնեա Միհայ]] # [[Արամ Վարդանյան]] # [[Էրիկ Մուսամբանի]] # [[Քոուլ Փալմեր]] # [[Մադս Հերմանսեն]] # [[Անզոր Մեքվաբիշվիլի]] # [[Գիորգի Գվելեսիանի]] # [[Բոգդան Միխայլիչենկո]] # [[Սալվատորե Սկիլաչի]] # [[Առլինդ Այեթի]] # [[Ռուի Մոտա]] # [[Սուրեն Փիրջանյան]] # [[Վազիկ Ղազարյան]] # [[Մասիս Համբարձումյան]] # [[Ռոբերտ Բոժենիկ]] # [[Գլեն Նյուբերգ]] # [[Հիշամ Զերուալի]] # [[Գլեն Էնիս]] # [[Քիրսթի Քովենթրի]] # [[Ալեքսան Ստեփանյան]] # [[Էրիկ Առուշանյան]] # [[Թամարա Սմբատյան]] # [[Ռազմիկ Տոնոյան]] # [[Սամվել Մնացյան]] # [[Անդրեյ Ալթիբարմաքյան]] # [[Էդվարդ Ֆրենկ Ջիլետ]] # [[Ալֆրեդ Գուդուին]] # [[Հայկ Միլքոն]] # [[Կարպիս Իսթանբուլուօղլու]] # [[Թիմոթի Ֆայուլու]] # [[Կարո Համամջըօղլու]] # [[Գրիգոր Ջանբազյան]] # [[Ռուբեն Սեմերջյան]] # [[Լուկա Շևալիե]] # [[Արայիկ Էլոյան]] # [[Սուրեն Չախալյան]] # [[Էզելդին Բահադեր]] # [[Արտյոմ Բանդիկյան]] # [[Դենիս Նևեդրով]] # [[Ալեքսանդր Կովալենկո (ֆուտբոլիստ, 2003)]] # [[Նարեկ Աղասարյան]] # [[Ռուբեն Նազարեթյան (մարզիչ)]] # [[Կարինա Ակոպովա]] # [[Արսեն Ներսիսյան]] # [[Յիաննո Կույումջյան]] # [[Մելվին Ճգնավորյան]] # [[Տերենս Ճգնավորյան]] # [[Յորգո Ալեքսանդրու]] # [[Ֆրանսիացի անհայտ տղա]] # [[Ֆրենկ Ռիչարդս]] </div> </div> ===== Նկարիչներ, քանդակագործներ, ճարտարապետներ ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Վահագն Թևանյան]] # [[Էդուարդ Շախիկյան]] # [[Տեր Մանվել քարգործ]] # [[Հովհաննես Հովհաննիսյան (քանդակագործ)]] # [[Միքայել Հովհաննիսյան (գեղանկարիչ)]] # [[Լևոն Գենչ]] # [[Խիլմա Մադերա]] # [[Դավիթ Բեգալով]] # [[Նիկոլայ Դուրբախ]] # [[Նորալդ Ներսեսյանց]] # [[Խաչատուր Չալխուշյան]] # [[Հակոբ Խալաֆյան]] # [[Մագդալինա Շահինյան]] # [[Ավետիք Միրիջանյան]] # [[Վարդան Մալաքյան]] # [[Նոննի Հոգրոգյան]] # [[Գուրգեն Բալայան]] # [[Յուրի Բաղդասարով]] # [[Ֆրիդոն Ասլանյան]] # [[Ազատ Թորոսյան]] # [[Միոդրագ Վարդապետյան]] # [[Դավիթ Վարդապետյան]] # [[Տիրան Սարգսյան]] # [[Արշակ Տժիկյան]] # [[Յոհան Սեբաստիան Բախ (նկարիչ)]] # [[Համլետ Ասատրյան]] # [[Տիմոֆեյ Բադայանց]] # [[Կարեն Բաղդասարյան (նկարիչ)]] # [[Լիլիթ Սարգսյան]] # [[Միխայիլ Բարոյանց]] # [[Էդվարդ Ֆրենկ Ջիլետ]] # [[Նշան Յաուբյան]] # [[Սևան Բըչաքչը]] # [[Ռուբեն Շխիյան]] # [[Լյուսի Աշճյան]] </div> </div> ===== Գիտնականներ, բժիշկներ ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> #[[Տիգրան Միկելե Շիրինյան]] # [[Նորայր Ենգիբարյան]] # [[Էդուարդ Հայրապետյան]] # [[Միքայել Հայրապետյան (բժիշկ)|Միքայել Հայրապետյան]] # [[Վլադիմիր Հայրապետյան (տնտեսագետ)]] # [[Էրվանդ Հայրապետյանց]] # [[Վաչագան Հովհաննիսյան]] # [[Էդուարդ Հովհաննիսյան]] # [[Հովհաննես Հովհաննիսյան (վնասվածքաբան)]] # [[Նիկոլայ Հովհաննիսյան (բժիշկ-ճառագայթաբան)]] # [[Սուրեն Հովհաննիսյան (վիրաբույժ)]] # [[Ագնես Ջոաքիմ]] # [[Էդուարդ Համբարձումյան]] # [[Սերգեյ Բոտկին]] # [[Հովակիմ Բեդելյան]] # [[Եվգենի Ախմադուլին]] # [[Ալեքսանդր Չուդակով]] # [[Անդրեյ Տուրկով]] # [[Էմմա Պոլոցկայա]] # [[Սվետլանա Շոլոխովա]] # [[Եվգենի Սատանովսկի]] # [[Վասիլի Լեոնով]] # [[Իվան Բիրիլո]] # [[Լեոնորա Գիտկինա]] # [[Նիկոլայ Սավչենկո]] # [[Ալեքսեյ Մատեշա]] # [[Վալենտինա Լատիշևա]] # [[Եվգենի Դեմիդչիկ]] # [[Ինեսա Դրոբիշևսկայա]] # [[Եվգենի Կլումով]] # [[Նիկոլայ Սիվեց]] # [[Եվգենի Բելոենկո]] # [[Վասիլի Գինդենբուրգ]] # [[Վալերի Կիրկովսկի]] # [[Յուրի Օստրովսկի]] # [[Գեորգի Սիդորենկո]] # [[Բորիս Տրուսևիչ]] # [[Նիկոլայ Միսյուկ]] # [[Անտոնիո Շեմբրի]] # [[Փոլ Պողոսյան]] # [[Վարդգես Արա Աբգարյան]] # [[Էդվարդ Խանցյան]] # [[Նեդ Մարկոսյան]] # [[Մուրադ Մենեշյան]] # [[Ուիլյամ Սահակյան]] # [[Մարկ Սարոյան]] # [[Մայքլ Արթին]] # [[Րաֆֆի Կոնդակչյան]] # [[Տիգրան Հակոբյան (պատմաբան)]] # [[Հակոբ Քյոսեյան]] # [[Ջորջ Աղաջանյան]] # [[Վլադիմիր Կարապետով]] # [[Գիտա Գոպինաթ]] # [[Բենտ Հանսեն]] # [[Հենրիկ Վարդանյան (գիտնական)]] # [[Էդվարդ Բարի Օ'Միրա]] # [[Միխայիլ Բալայան]] # [[Ջոաննա Հոֆման]] # [[Կառլ Թուրեքյան]] # [[Թոմաս Օհանյան]] # [[Գաբրիել Ղազանչյան]] # [[Սուսաննա Մադոյան]] # [[Հրանտ Ոսկանյան (իրանագետ)]] # [[Հակոբ Խլիտչիև]] # [[Արա Մարկոս]] # [[Քրիստին Կիրխ]] # [[Ռուբեն Հակոբյան (գիտնական)]] # [[Վալերի Գրիգորյան (գիտնական)]] # [[Լևոն Բաբաջանյանց]] # [[Ֆ. Դ. Չ. Ուիլարդ]] # [[Գեորգի Գուլբեկյան]] # [[Համլետ Խոջիբաղյան]] # [[Օլեգ Սարգիսով]] # [[Զավեն Խաչատրյան]] # [[Սարգիս Մազմանյան]] </div> </div> ===== Այլք ===== <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[Ռութ Բելվիլ]] # [[Ռաֆիկ Ստեփանյան]] # [[Շահեն Ստեփանյան]] # [[Տիգրան Քեոսայան]] # [[Արկադի Հայրապետյան]] # [[Վլադիմիր Հայրապետյան (ռազմական գործիչ)]] # [[Վանյա Հովհաննիսյան]] # [[Բագրատ Հովհաննիսյան]] # [[Լյուսյա Հովհաննիսյան]] # [[Արշավիր Շահխաթունի]] # [[Վիլյամ Հայկազյան]] # [[Լևոն Հայկազունի]] # [[Պետրոս Հայկազունի]] # [[Գուրգեն Գեն]] # [[Գենեսիոս-Տիմոթեոս]] # [[Զաբել]] # [[Զավեն Սարգսյան]] # [[Մուրազ Սարգսյան]] # [[Հեղինե Հովհաննիսյան (ազատամարտիկ)]] # [[Զաքար Ավանեսյան]] # [[Քերոլայն Քոքս]] # [[Սերգեյ Բուռնազյան]] # [[Իվան Սուսանին]] # [[Ստեփան Հարությունյան]] # [[Բեհբուտ Շելկովնիկով (գեներալ-մայոր)]] # [[Ջաննի Ինֆանտինո]] # [[Դավիթ Քեոսայան]] # [[Լաուրա Քեոսայան]] # [[Էրմետե Նովելլի]] # [[Գրիգոր Բախչիսարայցև]] # [[Վլադիմիր Ամերբեկյան]] # [[Երանուհի Շահբազյան]] # [[Հովհաննես Բաղդասարյան]] # [[Վալերի Չկալով]] # [[Լյուբով Սուրկովա]] # [[Վասիլի Անդրեյանով]] # [[Միխայիլ Ֆետիսով]] # [[Կոնստանտին Բրոմբերգ]] # [[Լեո Միլոնաս]] # [[Մարատ Կոզլով]] # [[Նատալի Դելոն]] # [[Էդ Ալբերյան]] # [[Պիստոս-Արաքսի Չիլինկիրյան]] # [[Նուբար Չալիկյան]] # [[Թովմաս Պեռենց]] # [[Ռուբենս Չինարով]] # [[Հարություն Թեքեյան]] # [[Ալեքսիս Քըրք]] # [[Հրաչ Կոզիբեյոքյան]] # [[Սմբատ Դավթյան]] # [[Ժիրայր Դանիելյան]] # [[Հրաչ Թիթիզյան]] # [[Վարդան Դեմիրճյան]] # [[Ռութ Զաքարյան]] # [[Յուրի Մեչիտով]] # [[Հայկ Բալյան]] # [[Արամ Խոսրով]] # [[Արման Զիլճյան]] # [[Մանուել Սրմաքեշ Կեսարյան]] # [[Գելա Չարկվիանի]] # [[Ինես Ռամիրես Պերես]] # [[Հովհաննես XX]] # [[Գարի Տատինցյան]] # [[Վահե Սեթյան]] # [[Հարրի Թաթոսյան]] # [[Անդրեյ Հայրապետով]] # [[Նարգիզ Մոհամմադի]] # [[Ֆերդինանդ Ուոլդո Դեմարա]] # [[Քարթյայանի Ամմա]] # [[Խավիեր Միլեյ]] # [[Մկրտիչ Հարությունյան (Մգրո)]] # [[Գաստոն Գլոք]] # [[Լև Կարախան]] # [[Կարոլինա Շիինո]] # [[Յուրի Սաղյանց]] # [[Հովհաննես Սվաճյան]] # [[Վռամ Մարգարյան]] # [[Մարկ Մարգարյան]] # [[Անահիտ Տաչևա]] # [[Միհրան Պողոսյան (լրագրող)]] # [[Էռլ Բելլ]] # [[Ստեփաննոս արքեպիսկոպոս Հովակիմյան]] # [[Հակոբ Շահվելեդյան]] # [[Խաչիկ Ասլանյան]] # [[Ալեքսանդր Գուտերմա]] # [[Հովհաննես Զարմարյան]] # [[Անտոն Գելոնկին]] # [[Պետրոս Սերեմջյան]] # [[Ռոնալդ Ֆիննի]] # [[Նեդ Ուորեն Ավագ]] # [[Մոհամմադ Մոխբեր]] # [[Քլիֆորդ Նոե]] # [[Լատիկա Թուկրալ]] # [[Քերստին աֆ Յոքնիկ]] # [[Ռենուկա Ռամնաթ]] # [[Կարմելա Արիաս ի Դիաս դե Ռաբագո]] # [[Սիմա Քամիլ]] # [[Չակ Հայթայան]] # [[Օնիկ Թորոսյան]] # [[Երանոս Երանոսյան]] # [[Հիլդա Չոբոյան]] # [[Պատրիկ Տոնապետյան]] # [[Ժակ Մարիլոսյան]] # [[Ֆարուք Սյուրեն]] # [[Ռոմոլո Գեսսի]] # [[Իսաջան Իսաջանով]] # [[Հենրի Սիմեոնիս]] # [[Էլիզաբեթ Անդերսոն Սիեռա]] # [[Տիրիթ]] </div> </div> == Այլ հոդվածներ == <div style="height: 300px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> # [[9-րդ հրաշալիք]] # [[Խաչբառ]] # [[Հայկական խաչբառ]] # [[Հականիշ]] # [[Նկարելուկ]] # [[Իրատես]] # [[Աղավնավանք (վանական համալիր)]] # [[Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ]] # [[Արաքսյան ենթաբերան]] # [[Երևան (փողային նվագախումբ)]] # [[Հայաստանյան ճակատ]] # [[Հայարտուն]] # [[Հայելի (թերթ)]] # [[Հայելի (շաբաթաթերթ, Վառնա, Ալեքսանդրիա)]] # [[Հայելի կալկաթյան]] # [[Հայկազյան ազգային վարժարան]] # [[Հայկազյան հայագիտական հանդես]] # [[Հայկազյան վարժարան]] # [[Հայկական աղ]] # [[Հայկական աշխարհ]] # [[Հայկական աշխարհագրական ընկերություն]] # [[Հայ առևտրական ընկերություն]] # [[Հայաստանի ժուռնալիստների միություն]] # [[Հայաստանի ժուռնալիստի տուն]] # [[Էկոնոմիկա (ամսագիր)]] # [[Հայաստանի կերպարվեստի աշխատողների ընկերություն]] # [[Հայաստանի կոչնակ]] # [[Հայ քույրերի վարժարան]] # [[ Հայասա (համույթ)]] # [[WikiAutoDates]] # [[Գեղունի (հանդես)]] # [[Գենձի մոնոհաթարի]] # [[Զա ռուբեժոմ (թերթ)]] # [[Զա ռուբեժոմ (ամսագիր)]] # [[Զադոնշչինա]] # [[Քարիտներ]] # [[Մարշալ Բաղրամյան (մետրոյի կայարան)]] # [[Հանրապետության հրապարակ (մետրոյի կայարան)]] # [[Զորավար Անդրանիկ (մետրոյի կայարան)]] # [[Սասունցի Դավիթ (մետրոյի կայարան)]] # [[Գործարանային (մետրոյի կայարան)]] # [[Շենգավիթ (մետրոյի կայարան)]] # [[Գարեգին Նժդեհի հրապարակ (մետրոյի կայարան)]] # [[Չարբախ (մետրոյի կայարան)]] # [[Աջափնյակ (մետրոյի կայարան)]] # [[Նազարբեկյան (մետրոյի կայարան)]] # [[Շենգավիթ (էլեկտրադեպո)]] # [[Վիքիպեդիայի հուշարձան]] # [[Ակոռի]] # [[Ակոռիի ճակատամարտ (481)]] # [[Տու-134-ի ավիավթար Կույբիշևում]] # [[Ուայլդ-քարդ]] # [[Միլ էնդս փարք]] # [[Ուիթիեր]] # [[Աղբյուր (ամսագիր, Թիֆլիս)]] # [[Թագավորի օր]] # [[Առանց վերնագրի (Չեխովի պատմվածք)]] # [[Զանգու (թերթ)]] # [[Մյուզլե]] # [[Prosōdia]] # [[Զախար-Կալիտա]] # [[Աջ դաստակ]] # [[Օլիմպիական խաղերի հայ մեդալակիրների ցանկ]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման եկեղեցի (Կամենեց-Պոդոլսկ)]] # [[Հայ զինվոր]] # [[Կոբրայի էֆեկտ]] # [[Հատուցման զենքը (պատմվածք)]] # [[Վերա Պավլովնայի իններորդ երազը]] # [[Բուլդոզերավարի օրը]] # [[Մանկության գոյաբանությունը]] # [[Վերվոլկի խնդիրը միջին գոտում]] # [[Քնիր (պատմվածք)]] # [[Ուխրյաբ]] # [[Բյուրեղապակյա աշխարհ]] # [[Համար XII ցախատան կյանքն ու արկածները]] # [[Զիգմունդը սրճարանում]] # [[Ջրմուղ աշտարակը (պատմվածք)]] # [[Ֆրանսիական մտքի մակեդոնական քննադատությունը]] # [[Ֆոկուս խումբ (պատմվածք)]] # [[Կապույտ լապտեր (պատմվածք)]] # [[ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան]] # [[Լուրեր Նեպալից]] # [[Միջնախաղ (պատմվածք)]] # [[Ֆրիդմանի տարածությունը]] # [[Ներկառուցված հիշեցուցիչ]] # [[Ստորին տունդրա]] # [[Մարդոնգներ]] # [[Նեկրոմենթ]] # [[Ստորին աշխարհի դափը]] # [[Դեղին սլաքը]] # [[Պետպլանի արքայազնը]] # [[Վերակառուցողը (պատմվածք)]] # [[Մենակյացը և Վեցմատնյան]] # [[Կրեգերի հայտնությունը]] # [[Երաժշտություն սյունից]] # [[Սեր առ երեք ցուկերբրիններ]] # [[Վերակացուն]] # [[iPhuck 10]] # [[Սարսափի սաղավարտը]] # [[Վերին աշխարհի դափը]] # [[Օմոն Ռա]] # [[Մաֆուսայիլի լամպը, կամ Չեկիստների և մասոնների միջև վերջին ճակատամարտը]] # [[Թվեր (վեպ)]] # [[Տարզանկա (պատմվածք)]] # [[Իվան Կուբլախանով]] # [[Relics։ Վաղ և չհրատարակված]] # [[Կապույտ լապտեր (ժողովածու)]] # [[Գաղտնի տեսարաններ դեպի Ֆուձի սար]] # [[Դարձորյակի սուրբ գիրքը]] # [[Ծննդյան տոների կիբերփանկ, կամ Սուրբ ծննդյան գիշեր-117.DIR]] # [[Երգող կարիատիդների դահլիճը]] # [[Խուֆուի կոկորդիլոսի կերակրումը]] # [[П5. պինդոստանի քաղաքական պիգմեյների հրաժեշտի երգերը]] # [[«Burning Bush» գործողություն]] # [[Ակիկո]] # [[Ալ-Էֆեսբիի զենիթային օրենսգրքերը]] # [[Արքայախնձորի ջուր չքնաղ տիկնոջ համար]] # [[Տեսակների ծագումը (պատմվածք)]] # [[Կախարդ Իգնատը և մարդիկ]] # [[Մոսկվայում փեյնթբոլի համառոտ պատմությունը]] # [[t (վեպ)]] # [[Լավ մարմնավորումների հյուրանոցը]] # [[Փափախներ աշտարակների վրա]] # [[Անհաղթ Արև (վեպ)]] # [[Իակինֆ]] # [[Գրառում քամի որոնելու մասին]] # [[Թեթև հպումների արվեստ (վիպակ)]] # [[Թեթև հպումների արվեստ (ժողովածու)]] # [[S.N.U.F.F.]] # [[Ստորին տունդրա (ալբոմ)]] # [[Բոն տոնի հյուրը]] # [[ДПП (NN)]] # [[Միջատների կյանքը]] # [[Թհագի (պատմվածք)]] # [[Զոմբիացում]] # [[Ultima Տուլեև, կամ Ընտրությունների դաո]] # [[Empire V]] # [[Who by fire]] # [[Ever Given]] # [[Gorenje]] # [[Բասկետ-հոլ (Կազան)]] # [[Կազանի թենիսի ակադեմիա]] # [[Սանկտ Պետերբուրգ (վոլեյբոլի կենտրոն)]] # [[Մարմնամարզության կենտրոն (Կազան)]] # [[Մականախաղի կենտրոն (Կազան)]] # [[Միրաս (մարզահամալիր)]] # [[Նեֆտյանիկ (մարզադաշտ, Ուֆա)]] # [[Սալավաթ Յուլաև (մարզապալատ)]] # [[Անդրուվ]] # [[Յուլիսկա]] # [[Վիստավիշտե]] # [[Մեդվեդգրադ]] # [[Օկուպացիաների թանգարան]] # [[Էստոնիայի հրշեջ պահպանության թանգարան]] # [[Տալլինի առասպելներ]] # [[Մաարյամյաե]] # [[Տալլինի քաղաքային թանգարան]] # [[Լուսանկարչության թանգարան (Տալլին)]] # [[Էստոնիայի ժամանակակից արվեստի թանգարան]] # [[Տալլինի ռուսական թանգարան]] # [[Պետրոս I-ի տուն-թանգարան (Էստոնիա)]] # [[Ուիսթլերի արվեստի տուն-թանգարան]] # [[Բնական պատմության թանգարան (Ուլան Բատոր)]] # [[Դոմինիկայի թանգարան]] # [[Զրահագնացքի հուշարձան]] # [[Գալակտիոն և Տիցիան Տաբիձեների տուն-թանգարան]] # [[Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Սանտյագո)]] # [[Սողոմոնի թանգարան]] # [[Ֆիլիպինյան բանակի թանգարան]] # [[Թոշախանա]] # [[Ժամանակակից կրոնական արվեստի հավաքածու]] # [[Գեորգի Ժուկովի տուն-թանգարան (Ուլան Բատոր)]] # [[Չուդոմիր (տուն-թանգարան)]] # [[Ժիվանովիչների ընտանիքի մեղվաբուծության թանգարան]] # [[Վուկի և Դոսիտեյի թանգարան]] # [[Շոկոլադի թանգարան (Բելգրադ)]] # [[«Ցրվենա Զվեզդա» ֆուտբոլային ակումբի թանգարան]] # [[Ավտոմոբիլային թանգարան (Բելգրադ)]] # [[Պատրանքների թանգարան (Բելգրադ)]] # [[Յովան Ցվիյիչի հիշատակային թանգարան]] # [[Դրամահատարանի թանգարան]] # [[Ավազակների թանգարան]] # [[Գինու թանգարան (Մալագա)]] # [[Երաժշտություն և ժամանակ]] # [[Գրամոֆոնների և հնչյունագրերի թանգարան]] # [[Կառլինո (մետաղադրամ)]] # [[Նաիրի վ Կալինինգրադե]] # [[Էրեբունի (հրատարակչություն)]] # [[Շուշիի հայկական տպագրություն]] # [[Շվեյցարիայի հայկական տպագրություն]] # [[Նոր Նախիջևանի հայկական տպագրություն]] # [[Նիկոմեդիայի հայկական տպագրություն]] # [[ԱՄՆ-ի հայկական տպագրություն]] # [[Իտալիայի հայկական տպագրություն]] # [[Տրիեստի հայկական տպագրություն]] # [[Եգիպտոսի հայկական տպագրություն]] # [[Նոր Ջուղայի հայկական տպագրություն]] # [[Տրապիզոնի գրչության կենտրոն]] # [[Տփղիսի գրչության կենտրոն]] # [[Խալիբյան վարժարանի տպարան]] # [[Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հրատարակչություն]] # [[Հայաստանի ազգային գրապալատ]] # [[Տոնիկյան (գրատուն)]] # [[Ուկրաինայի հայկական տպագրություն]] # [[Փոքր Հայքի մանրանկարչության դպրոց]] # [[Մարզվանի հայկական տպագրություն]] # [[Ուսանողի գրադարան]] # [[Կաֆայի գրչության կենտրոն]] # [[Հայերենը ափի մեջ]] # [[Ստելո]] # [[«Ադեմա» - «Լ’Էմիռն» ֆուտբոլային խաղ]] # [[Oei Oei Oei (Dat Was Me Weer Een Loei)]] # [[Մոլոտոֆ]] # [[Բաբա դե կամեյլու]] # [[The Entertainer]] # [[Where’s George?]] # [[Սոմերսեթ կամուրջ]] # [[Ուչկուդուկ (երգ)]] # [[Մոնմութպեդիա]] # [[Լյոպադոտեմախոսելյախոգալեոկրանիոլեյփսանոդրիմյուպոտրիմմատոսիլֆիոկարաբոմելիտոկատակեխյումենոկիխլ․․․]] # [[БОЧ рВФ 260602]] # [[4′33″]] # [[You Suffer]] # [[«Բուբա-կիկի» էֆեկտ]] # [[Շիմպանզեների պատերազմ Գոմբեում]] # [[Համբուրգերագիտության համալսարան]] # [[Ուտելի ներքնազգեստ]] # [[Ճանճերի գերեզմանոց]] # [[Մահո]] # [[Իսլանդիայում բանանի արտադրություն]] # [[Սմայլի (ալիգատոր)]] # [[Բացասական գնագոյացում]] # [[Նկարիչ Մ․Ս․Սարյանի դիմանկար (Պավել Կորին)]] # [[Քրիստոսը Պիղատոսի մոտ]] # [[Աստղային եղբայրներ]] # [[Ազդանշանային երաժշտություն]] # [[Ապլիկատուրա]] # [[Արտիկուլացիա (երաժշտություն)]] # [[Բալլադ (երաժշտություն)]] # [[Բալլադային օպերա]] # [[Սկաֆանդրը և թիթեռը (գիրք)]] # [[Ուավոնա (ծառ)]] # [[Գնդակ մատակարարող տղա]] # [[New South China Mall]] # [[Նակի սումո]] # [[Միսս Բեյքեր]] # [[Դիատոնիկա]] # [[Ան-24 ինքնաթիռի առևանգում դեպի Չինաստան]] # [[Զևս (գերմանական դոգ)]] # [[Չանգաա]] # [[Փարիզ-Բրեստ (տորթ)]] # [[Վիքի-վիքի (ավտոբուս)]] # [[Սպորտի թանգարան (Լայպցիգ)]] # [[Պատասխան նամականիշ]] # [[Տատամի]] # [[Հայդնի թութակ]] # [[Հարյուր հազար եվրո]] # [[Եզդիների հարսանեկան ծես]] # [[Ասորիների Նոր տարի]] # [[Կոպի լուվակ]] # [[Սեքսթինգ]] # [[Մետապեդիա]] # [[Չավ]] # [[Կրծքի հարթեցում]] # [[Ողջ այրվածը]] # [[Ումոջա]] # [[Հղի կնոջ սպանություն]] # [[Կեղծ շաոլինյան վանականի գործ]] # [[Ազգային ժապավենային կիսաշրջազգեստի օր]] # [[Չծնված երեխաների գերեզմանատուն]] # [[Էգլետ]] # [[Կենդանի արմատային կամուրջ]] # [[Բոբի (շուն)]] # [[Բլուի (շուն)]] # [[Պանելային քննարկում]] # [[Համզա (ստորգետնյա հոսանք)]] # [[Գենադի Կրասնիցկու ակումբ]] # [[Էրֆուրտի աղետ]] # [[Մալաբարյան մուսսոն]] # [[«Սամսունգի» հաստ մատի սխալ (2018)]] # [[Անտառային հրդեհներ Չիլիում (2024)]] # [[Սոմբրերո]] # [[Շպրոյերհոֆշտրասե]] # [[Հայերը Պարագվայում]] # [[Ֆիլոգելոս]] # [[Կասպեր (կատու)]] # [[Թուինսբերգ]] # [[Դիրիժորական փայտիկ]] # [[Բոստոնի մարաթոն]] # [[Վասաբի]] # [[Միհրան բաստուրմա]] # [[Սիրամարգի պար]] # [[Ուիլանս (լիճ)]] # [[Արաբյան (ձեռնարկություն)]] # [[Ֆյուրկ]] # [[Թղթադրամների չկտրված թերթ]] # [[Amazon Coin]] # [[Բիլոն (համաձուլվածք)]] # [[PlusToken]] # [[Կարագի ճգնաժամ Նորվեգիայում]] # [[Սննդի վաուչեր]] # [[Intermiles]] # [[Էլեկտրոնային կանխիկ գումար]] # [[Արջի արշավանք]] # [[Դուբայի բացահայտում]] # [[Emulex-ի խաբեություն]] # [[Allied Deals Inc.]] # [[Trump Rebate Banking համակարգ]] # [[Ակնթարթային վճարում]] # [[Վճարային ռելս]] # [[Paymentwall]] # [[Արագ հարստանալու սխեմա]] # [[RingID]] # [[GNU Taler]] # [[Բանկոմատների անկախ տեղադրող]] # [[Նոմիզմա]] # [[Բոլետո]] # [[Հիմնական մետաղ]] # [[Վրացական մանեթի]] # [[Հիփոթեքի չեղարկում]] # [[KK Park]] # [[Բահամյան կղզիների արտահոսք]] # [[Կիպրոսյան փաստաթղթեր]] # [[«Կարմիր սարդ» գործողություն]] # [[ASWA համակարգ]] # [[ՀՀ ավանդների երաշխավորման համակարգ]] # [[Sniffex]] # [[Կեղտոտ փողեր (հաշվետվություն)]] # [[Միլիարդավոր դոլարների փողերի լվացման գործ Սինգապուրում]] # [[Ձյան լվացում]] # [[Kyckr]] # [[Ջոզեֆ Բորգ]] # [[Formations House]] # [[Ավտոմեքենայի և սուզանավի բախում]] # [[Թուֆֆի]] # [[Ֆինանսական գրագիտության ամիս]] # [[Բանկ միայն կանանց համար]] # [[MosqueMeToo]] # [[Վարդագույն ռիկշա]] # [[Հուասի]] # [[La Tante DC10 ռեստորան]] # [[Ոսկե աղբաման]] # [[Քսիլոսպոնգիում]] # [[Ֆրենկ և Լուի]] # [[Ոգելից հարած սերուցք]] # [[Փրուֆ]] # [[Իսմայիլ Հանիայի սպանություն]] # [[Հոբբիհորսինգ]] # [[Սուրբ Անտոնի տանջանքը]] # [[Սև ադամանդ (խնձորենու սորտ)]] # [[Բեռլին (Շլեզվիգ-Հոլշտայն)]] # [[Մերկ պաշտոնյաներ]] # [[Ձկան անձրև Հոնդուրասում]] # [[Մարագոջիպ]] # [[Խխունջի խավիար]] # [[Զեֆիր (ուտեստ)]] # [[Բոնբոն]] # [[Շաքարանկարչություն]] # [[Սաբալա (կոնֆետ)]] # [[Ռուսական թանձրուկ]] # [[Yorkie]] # [[Յուբարի քինգ]] # [[Տափօղակով հոկեյի Հայաստանի տղամարդկանց ազգային հավաքական]] # [[Հայաստանի տափօղակով հոկեյի ֆեդերացիա]] # [[Հայաստանի տափօղակով հոկեյի տղամարդկանց երիտասարդական հավաքական]] # [[Կուսության աճուրդ]] # [[Հեռախոսային բանկային ծառայություն]] # [[Անհատական պահատուփ]] # [[Եվրոյի հաշվիչ]] # [[Սանմարինյան եվրո մետաղադրամներ]] # [[Խաղողի տերև (խոհարարություն)]] # [[Օձերով փոս]] # [[Գլխի ջարդիչ]] # [[Ազատություն (Միքայել Նալբանդյան)]] # [[Ռոդեզիայի անկախության զանգ]] # [[Ամերիկյան Ազատություն]] # [[Կայարայի կոտորած]] # [[Հիշողության սպանություն]] # [[Կիսաայրի]] # [[Խորանարդաձև ձմերուկ]] # [[Մարսելյան օճառ]] # [[Ֆրանսիայի զբոսաշրջային ժետոններ]] # [[Լուսանկարչության ազգային կենտրոն]] # [[Աֆրոդիզիակ]] # [[Կատակներ զոքանչի կամ սկեսրոջ մասին]] # [[Salut (երգ)]] # [[Joe Dassin (Le Costume blanc)]] # [[Սուրբ Թադեոս առաքյալի վանքի ուխտագնացություն]] # [[Հայաստանի բադմինթոնի ֆեդերացիա]] # [[Ռամեկին]] # [[Կենդանիների անվանափոխություն Թուրքիայում]] # [[Ֆուտզալի Եվրոպայի առաջնություն 2026]] # [[.eus]] # [[.ooo]] # [[.radio]] # [[.tech]] # [[.test]] # [[.blog]] # [[.xyz]] # [[.lat]] # [[.fun]] # [[.store]] # [[.one]] # [[.bar]] # [[.shabaka]] # [[.med]] # [[.swiss]] # [[.shop]] # [[.home]] # [[.corp]] # [[.mail]] # [[.online]] # [[.rio]] # [[.nagoya]] # [[.desi]] # [[.cloud]] # [[.nai]] # [[.bzh]] # [[Դոմենի քողարկում]] # [[Namechk]] # [[.ruhr]] # [[.bcn]] # [[.ею]] # [[Njalla]] # [[.cyou]] # [[.ovh]] # [[.eco]] # [[.realtor]] # [[.ไทย]] # [[.app]] # [[.frl]] # [[.college]] # [[.irish]] # [[Սուրվականե]] # [[Նոր տարվա ուտեստներ]] # [[Սպիտակ տան Նոր տարվա ընդունելություն]] # [[Զանգերի ազգային փառատոն]] # [[Հայաստանի ֆուտզալի առաջնություն]] # [[Հայկական սպորտն Օսմանյան կայսրությունում]] # [[Բուբուբու]] # [[XMAS (երգ)]] # [[Յոլեբոկաֆլյոդ]] # [[Սողացող Սուրբ ծնունդ]] # [[Գիտարու]] # [[Բանանի կետչուպ]] # [[Շոկոլադի շատրվան]] # [[Հայաստանի գեղասահքի ֆեդերացիա]] # [[Միսս Բում Բում]] # [[Վաշինգտոն (Արևմտյան Սասեքս)]] # [[Պոլիմաստիա]] # [[Հայաստանի վոլեյբոլի ֆեդերացիա]] # [[Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիա]] # [[Խաղողահատիկի վիրահատություն]] # [[Հայաստանի հանդբոլի ֆեդերացիա]] # [[Կոպրոֆոբիա]] # [[Օսմոֆոբիա]] # [[Տարեց մարդու հոտ]] # [[Michelin-ի անվադողերի մանկական համախտանիշ]] # [[Շաքարով ելակի վիրուս]] # [[Թավջութակահարի ամորձապարկի համախտանիշ]] # [[Վազորդի պտուկ]] # [[Հայհոյանքի ցավազրկող ազդեցություն]] # [[Դահուկային լեռնագնացություն]] # [[Վիլյա դե Լեգանես գավաթ]] # [[Թել պանիր]] # [[Չօգտագործված դեղամիջոց]] # [[Ամպո (ուտեստ)]] # [[Հովհաննես Թումանյան փողոց (Թբիլիսի)]] # [[Ազատ գործակալ (բիզնես)]] # [[Քարոզարշավի ավտոբուս]] # [[Կակարեկո]] # [[Կոռնելիոս Առաջին]] </div> </div> 34uow3mbfz2jkdckc8i6kod3w2dmmsr 0 749198 10806442 9790635 2026-06-29T18:40:22Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] 10806442 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Էլի Բոպ | բնագիր անուն = | պատկեր = Valais Cup 2013 - OM-FC Porto 13-07-2013 - Elie Baup à la conférence de presse.jpg | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = 17.3.1955 | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սեն Գոդենս]] | մահվան վայր = | հասակ = | դիրք = [[Դարպասապահ]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] | մականուն = | քաշ = | ներկա ակումբ = ''Առանց ակումբ'' | ակումբի համար = | երիտ ակումբ = | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1966—1970|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Լարոկ| | 1970—1974|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Տուլուզա]]|? (?) | 1974—1978|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Մազամե| | 1978—1981|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Մուրե| }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1994—1996|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտեն (Ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]]| | 1998—2003|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Բորդո (Ֆուտբոլային ակումբ)|Բորդո]]| | 2004—2006|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտեն (Ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]]| | 2006—2008|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Տուլուզա (Ֆուտբոլային ակումբ)|Տուլուզա]]| | 2008—2009|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]| | 2012—2013|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Օլիմպիկ]]| }} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Էլի Բոպ''' ({{lang-fr|Élie Baup}}; {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչ։ == Կարիերա == === Ակումբային === Էլի Բոտը հանդես է եկել դարպասապահի դիրքում։ Ողջ կարիերան անցկացրել է «Տուլուզա» ակումբում, խաղացել է նաև մի քանի սիրողական ֆուտբոլային ակումբերում։ Ֆուտբոլիստը ստիպված է եղել թողնել կարիերան ողբերգական ավտովթարի պատճառով<ref>{{Cite web |title=«Սպոր-Էքսպրես» |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2012-07-06/5_4/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6CP4oRERS?url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2012-07-06/5_4/ |archivedate=2012 թ․ նոյեմբերի 24 |description=«Փոխանցում արտերկրից» 06.07.2012}}</ref>։ === Մարզչական === Առաջին ակումբը, ում հետ Էլի Բոպը պայմանագիր է ստորագրել և դարձլ մարզիչ, եղել է «Սենտ Էտեն»ը։ Սկսել է գլխավորել ակումբը 1994 թվականի ամռանից և պաշտոնից զրկվել է 1995/96 մրցաշրջանի սկզբին, բայց դա չի փրկել «կանաչներին» տեղ զբաղեցնել առաջին լիգայում։ 1997 թվականին Բոպը դարձավ «Բորդո» ակումբի գլխավոր մարզիչ, Գի Ստեֆանի օգնականը։ 1 մրցաշրջան անց Գիին հեռացրեցին ակումբից և նոր մարզիչ նշանակվեց Բոպին։ «Բորդո» ակումբում Էլին աշխատեց 5 տարի, և մասնակցելով մի շարք առաջնությունների չկարողացավ տոնել գեթ 1 հաղթանակ։ 1999 թվականին Բոպը արժանացավ Ֆրանսիայի լավագույն մարզչի կոչմանը։ 2003 թվականի ավարտին, «Տուլուզ» ակումբի դեմ խայտառակ պարտությունից հետո հեռացվեց ակումբի գլխավոր մարզչի պաշտոնից<ref>{{Cite web |title=«Սպոր-Էքսպրես» |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2009-06-03/4_2/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BlsBDqVd?url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2009-06-03/4_2/ |archivedate=2012 թ․ հոկտեմբերի 29 |description=«Փոխանցում արտերկրից» 03.06.2009}}</ref>։ 2004 թվականին Էլի Բոպը կրկին դարձավ «Սենտ Էտեն» ակումբի գլխավոր մարզչ, իսկ 2006-2008 թվականներին գլխավորեց «Տուլուզ» ակումբը։ 2008/09 մրցաշրջանում Բոպը դարձավ «[[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]» ակումբի գլխավոր մարզիչ։ Սակայն առաջնության վերջում թիմը դուրս մնաց 2-րդ Լիգայից, ցածր միավորների պատճառով։ 2012 թվականի հուլիսի 4-ից մինչև 2013 թվականի դեկտեմբերի 7-ը, Էլի Բոպը գլխավորեց Մարսելի «[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Օլիմպիկի]]» ֆուտբոլային ակումբը։ == Ձեռքբերումներ == === Թիմային === * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի առաջնություն]] (1)։ [[1998/1999 թվականների Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|1998/1999]] * [[Ֆրանսիայի գավաթի առաջնություն|Ֆրանսիայի գավաթի առաջնության]] (1)։ և [[2001/2002 թվականի Ֆրանսիայի գավաթի առաջնություն|2001/02]] հաղթող === Անձնական === * [[Ֆրանսիայի տարվա մարզիչ]] (1)։ 1999 թվականին == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.elie.baup.2209.en.html Պրոֆիլը Footballdatabase.eu կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բոպ, Էլի}} [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] fe2rj3lcnebipbpbyxi316l99kvv9ww 0 749325 10806529 10432749 2026-06-30T02:30:50Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] 10806529 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Ֆաբիան Դելֆ | բնագիր անուն = {{lang-en|Fabian Delph}} | պատկեր = Fabian Delph.JPG | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = Ֆաբիան Դելֆ | ծննդյան ամասիվ = [[նոյեմբերի 21]], [[1989]] | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = [[Բրեդֆորդ]], [[Անգլիա]] | մահվան վայր = | հասակ = 174 սմ | դիրք = [[կիսապաշտպան]] | ազգությունը = անգլիացի | քաղաքացիությունը = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Անգլիա]] | մականուն = | քաշ = 60 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]] | ակումբի համար = 18 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2000-2001|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Բրեդֆորդ Սիթի]]| |2001-2006|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Լիդս Յունայթեդ]] }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2006-2009|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Լիդս Յունայթեդ]]|45 (6) |2009-2015|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Աստոն Վիլլա]]|112 (3) |2012|{{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Լիդս Յունայթեդ]]|5 (0) |2015-ներկա|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]|19 (2) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2008|{{դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա Մ19|2 (0) |2008-2010|{{դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա Մ21|4 (0) |2014-ներկա|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Անգլիա]]|9 (0) }} | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = հունվարի 7, 2017 | հավաքականի ըստ = հունվարի 7, 2017 }} '''Ֆաբիան Դելֆ''' ({{lang-en|Fabian Delph}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի [[ֆուտբոլիստ]], [[կիսապաշտպան]]։ Հանդես է գալիս անգլիական «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ի» և [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Դելֆը 11 տարեկանից սկսած հանդես է եկել «[[Բրեդֆորդ Սիթի]]ի», այնուհետև «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» կազմում։ «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» կազմում Դելֆը մասնակցել է 45 հանդիպման՝ մասնակցել է Առաջին լիգայի, և [[Չեմպիոնշիպ]]ի հանդիպումներին։ [[2009]] թվականին տեղափոխվել է «[[Աստոն Վիլլա]]»։ [[2012]] թվականին Դելֆը վարձավճարով վերադարձել է «[[Լիդս Յունայթեդ]]»։ [[2015]] թվականին Դելֆը տեղափոխվել է «[[Մանչեսթեր Սիթի]]»։ == Ակումբային կարիերա == === Կարիերայի սկիզբը === Դելֆը սկսել է իր կարիերան «[[Բրեդֆորդ Սիթի]]ի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ փետրվարի 11 |title=Youth team provide conveyor-belt of talent |url=http://www.thetelegraphandargus.co.uk/display.var.2034944.0.0.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080212182132/http://www.thetelegraphandargus.co.uk/display.var.2034944.0.0.php |archive-date=2008 թ․ փետրվարի 12 |accessdate=2008 թ․ մայիսի 11 |publisher=Bradford Telegraph and Argus}}</ref>։ [[2001]] թվականին Դելֆը տեղափոխվել է «[[Լիդս Յունայթեդ]]»<ref>{{Cite news |last=Parker |first=Simon |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 15 |title=City can cash in on Delph progress |url=http://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/3674693.City_can_cash_in_on_Delph_progress/ |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Telegraph & Argus}}</ref><ref>{{Cite news |last=Colman |first=Jon |date=2009 թ․ հունվարի 7 |title=Fab Leeds wonderkid set to take on Carlisle United |url=http://www.news-and-star.co.uk/carlisle_united/latest/1.339259 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120906133143/http://www.news-and-star.co.uk/carlisle_united/latest/1.339259 |archive-date=2012 թ․ սեպտեմբերի 6 |accessdate=2009 թ․ հունվարի 16 |publisher=News & Star}}</ref>։ 16 տարեկան հասակում Դելֆը «Լիդսի» երիտասարդական թիմի հետ կնքել է 2-ամյա պայմանագիր։ Մի քանի հաջող ելույթներից հետո Դելֆը [[2007]] թվականին դարձել է «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» երիտասարդական թիմի ավագը<ref>{{Cite news |last=Cass |first=Simon |date=2008 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Leeds insist there will be no dodgy deals for their Delph boy |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1083120/Leeds-insist-dodgy-deals-Delph-boy.html |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Daily Mail |location=London}}</ref>։ «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» կամզում Դելֆը իր դեբյուտը նշել է [[2007]] թվականի [[մայիսի 6]]-ին՝ «[[Դերբի Կաունտի]]ի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Games played by Fabian Delph in 2006/2007 |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=46509&season_id=136 |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Soccerbase}}</ref>։ Ֆաբիան Դելֆը իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքել է [[2008]] թվականի [[հունվարի 11]]-ին, իսկ 2007/08 մրցաշրջանում Դելֆը «Լիդսի» կազմում մասնակցել է 2 հանդիպման<ref>{{Cite web |title=Games played by Fabian Delph in 2007/2008 |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=46509&season_id=137 |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Soccerbase}}</ref>։ [[2008]] թվականի [[սեպտեմբերի 13]]-ին Դելֆը իր դեբյուտն է նշել է Անգլիայի լիգայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Բարնետի» դեմ խաղում։ [[2008]] թվականի սեպտեմբերի 5-ին դելֆը 5 տարով երկարաձգել է իր պայմանագիրը<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 5 |title=The future's Fab |url=http://origin-www.leedsunited.com/page/LatestNewsDetail/0,,10273~1385610,00.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140331213150/http://origin-www.leedsunited.com/page/LatestNewsDetail/0,,10273~1385610,00.html |archive-date=2014 թ․ մարտի 31 |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Leeds United}}</ref>:Թիմի կազմում իր առաջին գոլը Ֆաբիան Դելֆը խփել է «Կրու Ալեքսանդրիայի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 5-2 հաշվով<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 6 |title=Leeds 5–2 Crewe |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_2/7588595.stm |accessdate=2008 թ․ սեպտեմբերի 6 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ === «Աստոն Վիլլա» === [[2009]] թվականի [[օգոստոսի 3]]-ին «[[Աստոն Վիլլա]]յի» և «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» միջև համաձայնություն է ձեռք բերվել Դելֆի տրանսֆերի հարցում<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ օգոստոսի 3 |title=Fabian Delph: Club Statement |url=http://origin-www.leedsunited.com/news/fabian-delph-club-statement-20090803_2247585_1742285 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140331213134/http://origin-www.leedsunited.com/news/fabian-delph-club-statement-20090803_2247585_1742285 |archive-date=2014 թ․ մարտի 31 |accessdate=2014 թ․ մարտի 30 |publisher=Leeds United}}</ref>։ Պայմանագիրը կնքվել է հաջորդ օրը, երբ Դելֆը անցել է բոլոր բժշկական հետազոտությունները<ref>{{Cite web |title=WEBFLASH: Delph Signs &#124; Latest News &#124; Aston Villa |url=http://www.avfc.co.uk/page/NewsDetail/0,,10265~1743439,00.html |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 11 |publisher=Avfc.co.uk}}</ref>։ Թիմի կազմում Դելֆը իր դեբյուտը նշել է [[2009]] թվականի [[օգոստոսի 8]]-ին՝ «[[Ֆիորենտինա]]յի» դեմ խաղում, որտեղ անգլիական ակումբը հաղթել է 1-0 հաշվով։ Դելֆը Պրեմիրե լիգայում իր դեբյուտը նշել է [[2009]] թվականի [[օգոստոսի 15]]-ին՝ «[[Ուիգան Ատլետիկ]]ի» դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ օգոստոսի 15 |title=Aston Villa 0–2 Wigan |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8197493.stm |accessdate=2010 թ․ մայիսի 2 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Այդ խաղում «[[Աստոն Վիլլա]]ն» պարտվել է 2-0 հաշվով, իսկ Դելֆը ստացել է իր առաջին դեղին քարտը և փոխարինվել 61-րդ րոպեին։ «[[Աստոն Վիլլա]]յի» կազմում իր առաջին գոլը Դելֆը խփել է [[2010]] թվականի [[հունվարի 23]]-ին՝ Անգլիայի գավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «[[Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն]]»-ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |last=Vesty |first=Marc |date=2010 թ․ հունվարի 23 |title=Aston Villa 3–2 Brighton |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/8468450.stm |accessdate=2010 թ․ հունվարի 24 |publisher=BBC}}</ref>։ 2013/14 մրցաշրջանի սկիզբը Դելֆի համար շատ հաջող է եղել։ Նա մրցաշրջանի առաջին խաղում, որը կայացել է «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալի»]] դեմ իրեն հիանալի է դրսևորել։ [[2015]] թվականի [[հունվարի 2]]5-ին 4.5 տարով երկարաձգել է իր պայմանագիրը<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հունվարի 25 |title=Fabian Delph: Aston Villa midfielder extends contract |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30974613 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 25 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Նա [[մարտի 7]]-ին դարձել է գոլի հեղինակ «[[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն]]ի» դեմ խաղում։ Մայիսի 30-ին Ֆաբիան Դելֆը թիմի կազմում մասնակցել է Անգլիայի գավաթի եզրափակչին, որը կայացել է «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալի»]] դեմ։ Հանդիպումն ավարտվել է 4-0 հաշվով հօգուտ «Արսենալի»<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ մայիսի 30 |title=Arsenal 4–0 Aston Villa |url=http://www.bbc.com/sport/0/football/32856754 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ ==== Վերադարձ «Լիդս Յունայթեդ» ==== [[2012]] թվականի [[հունվարի 20]]-ին Ֆաբիան Դելֆը վարձավճարով վերադարձել է «[[Լիդս Յունայթեդ]]»<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հունվարի 20 |title=BBC Sport – Leeds United re-sign Aston Villa's Fabian Delph on loan |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/16645060.stm |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 11 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Վերադարձից հետո Ֆաբիանը իր դեբյուտը նշել է [[հունվարի 21]]-ին՝ «''Իփսվիչ թաուն''»-ի դեմ խաղում։ Նա թիմի կազմում հանդես է եկել մինչև [[2012]] թվականի [[փետրվարի 25]]-ը։ === «Մանչեսթեր Սիթի» === [[2015]] թվականի [[հուլիսի 10]]-ին Ֆաբիան Դելֆը 8 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվել է «[[Մանչեսթեր Սիթի]]»։ Նա թիմի հետ կնքել է 4.5 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 17 |title=Fabian Delph: Manchester City sign Aston Villa captain |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33571351 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 17 |publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 17 |title=Fabian Delph moves to Manchester City from Aston Villa for £8 million |url=http://www.espnfc.com/story/2526615/fabian-delph-moves-to-manchester-city-for-8-million |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 17 |publisher=ESPN FC}}</ref>։ Թիմի կամզում իր դեբյուտը դելֆը նշել է «[[Չեմպիոնների միջազգային գավաթ 2015]]»-ի շրջանակներում կայացած «[[Ռեալ Մադրիդ]]ի» դեմ խաղում։ Դելֆը 18-րդ րոպեին փոխարինվել է, իսկ «Սիթին» պարտվել է 4-1 հաշվով<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 24 |title=Man City: Fabian Delph injured on debut in defeat by Real Madrid |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33651263 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 24 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Դելֆը «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ի» կազմում իր առաջին գոլը խփել է [[2015]] թվականի [[նոյեմբերի 28]]-ին՝ «[[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմփթոն»]]-ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ նոյեմբերի 8 |title=Aston Villa 0–0 Manchester City |url=http://www.bbc.com/sport/0/football/34691261 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 10 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Ֆաբիան Դելֆը [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի ազգային հավաքական]] կազմում իր դեբյուտը նշել է [[2014]] թվականի [[սեպտեմբերի 3]]-ին՝ [[Նորվեգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նորվեգիայի հավաքականի]] դեմ կայացած ընկերական խաղում<ref>{{Cite news |last1=McNulty |first1=Phil |date=2014 թ․ սեպտեմբերի 3 |title=England 1–0 Norway |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28947896 |accessdate=2014 թ․ սեպտեմբերի 3 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Այդ խաղում դելֆը 69-րդ րոպեին փոխարինել է [[Ալեքս Օքսլեյդ-Չեմբերլեն]]ին։ Հավաքականի կազմում իր առաջին մեկնարկային հանդիպումը Ֆաբիանը անցկացրել է [[2014]] թվականի [[սեպտեմբերի 8]]-ին՝ [[Շվեյցարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեյցարիայի հավաքականի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2014 թ․ սեպտեմբերի 8 |title=Switzerland 0–2 England |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29008534 |accessdate=2014 թ․ սեպտեմբերի 8 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {| class=wikitable style="text-align: center;" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Լիգայի գավաթ !colspan=2|Այլ !colspan=2|Արդյունք |- !Դիվիզիոն!!Խաղ!!Գոլ!!Խաղ!!Գոլ!!Խաղ!!Գոլ!!Խաղ!!Գոլ!!Խաղ!!Գոլ |- |rowspan=4|[[Լիդս Յունայթեդ]] |2006/07 |[[Չեմպիոնշիպ]] |1||0||0||0||0||0||colspan=2|—||1||0 |- |2007/08 |Առաջին լիգա |1||0||0||0||1||0||0||0||2||0 |- |2008/09 |Առաջին լիգա |42||6||2||0||4||0||3||0||51||6 |- !colspan=2|Արդյունք !44!!6!!2!!0!!5!!0!!3!!0!!54!!6 |- |rowspan=7|[[Աստոն Վիլլա]] |2009/10 |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |8||0||4||1||2||0||1||0||15||1 |- |2010/11 |Պրեմիեր Լիգա |7||0||1||0||0||0||0||0||8||0 |- |2011/12 |Պրեմիեր Լիգա |11||0||0||0||0||0||colspan=2|—||11||0 |- |2012/13 |Պրեմիեր Լիգա |24||0||2||0||6||1||colspan=2|—||32||1 |- |2013/14 |Պրեմիեր Լիգա |34||3||1||0||1||1||colspan=2|—||36||4 |- |2014/15 |Պրեմիեր Լիգա |28||0||4||2||0||0||colspan=2|—||32||2 |- !colspan=2|Արդյունք !112!!3!!12!!3!!9!!2!!1!!0!!134!!8 |- |[[Լիդս Յունայթեդ]] (վարձավճար) |2011/12 |Չեմպիոնշիպ |5||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||5||0 |- |rowspan=3|[[Մանչեսթեր Սիթի]] |2015/16 |Պրեմիեր Լիգա |17||2||2||0||3||0||5||0||27||2 |- |2016/17 |Պրեմիեր Լիգա |2||0||1||0||0||0||1||1||4||1 |- !colspan=2|Արդյունք !19!!2!!3!!0!!3!!0!!6!!1!!31!!3 |- !colspan=3|Կարիերայի արդյունք !180!!11!!17!!3!!17!!2!!10!!1!!224!!17 |} === Միջազգային === {| class=wikitable style="text-align: center;" |- !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Խաղ!!Գոլ |- |rowspan=2|[[Անգլիա]] |2014||3||0 |- |2015||6||0 |- !colspan=2|Արդյունք!!9!!0 |} == Ձեռքբերումներ == === Աստոն Վիլլա === * Լիգայի գավաթի փոխչեմպիոն - 2009/10 * Անգլիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից - 2014/15 === «Մանչեսթեր Սիթի» === * Լիգայի գավաթակիր - 2015/16 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.thefa.com/England/All-Teams/Players/D/FABIAN-DELPH Էջը ԱՖԱ պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129081354/http://www.thefa.com/England/All-Teams/Players/D/FABIAN-DELPH |date=2014-11-29 }} {{ref-en}} * {{transfermarkt|fabian-delph|50362}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Դելֆ, Ֆաբիան}} [[Կատեգորիա:1989 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նոյեմբերի 21 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] i8t4wkly4eiw4qbqv6datr4qub5dkkn 0 750120 10806440 10154962 2026-06-29T18:38:49Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] 10806440 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Լորան Բոնար | բնագիր անուն = | պատկեր = Laurent bonnart.JPG | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = 25.12.1979 | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}}, [[Շամբրե լե Տուր]] | մահվան վայր = | հասակ = 171 | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] | մականուն = | քաշ = 62 | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Շատորու (ֆուտբոլային ակումբ)|Շատորու]] | ակումբի համար = 25 | երիտ ակումբ = | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1997—1998|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Տուր (ֆուտբոլային ակումբ)|Տուր]]|16 (2) |1998—2007|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լե Ման (ֆուտբոլային ակումբ)|Լե Ման]]|235 (24) |2007—2010|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]|97 (7) |2010—2011|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո]]|12 (1) |2011—2013|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]]|16 (0) |2011—2013|{{ֆարմ-ակումբ}}{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ II]]|{{comment|CFA|5 (0)}} |2013—2014|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Այաչո (ֆուտբոլային ակումբ)|Այաչո]]|23 (0) |2014— մինչև հիմա|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Շատորու (ֆուտբոլային ակումբ)|Շատորու]]|11 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Լորան Բոնար''' ({{lang-fr|Laurent Bonnart}}; {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս պաշտպանի դիրքում։ Խաղում է ֆրանսիական «Այաչո» ակումբում։ == Կենսագրություն == Լորան Բոնարը իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Տուր» ակումբում, բայց 1998 թվականին տեղափոխվել է «Լե Ման»։ Ակումբի խաղերում Լորանը միշտ ընդգրկվում էր հիմնական կազմ, իսկ ավելի ուշ՝ 2004 թվականից մինչև 2007 թվականը, Լորանը կարողացավ դառնալ ակումբի ավագ։ Ինը մրցաշրջան անց Բոնարը 500 հազար Եվրոյով տեղափոոխվեց «Մարսել»։ 2007 թվականի ամռանը Canebière-ում նա դարձավ 2007-2008 մրցաշրջանի «Մարսելի» լավագույն ձեռքբերումը։ Լորանը փոխարինում է Տեյե Թայվոյին։ Իր հրաշալի խաղի շնորհիվ նա արժանացավ մարզչի վստահությանը։ Լորանը կարողանում էր և՛ հիանալի պաշտպանվել, և՛ մասնակցել թիմի գրոհներին։ Նրա հիանալի խաղը Լորանին մեծ ճանաչում բերեց 2008 թվականին և հնարավորություն՝ հանդես գալու Trophées UNFP du football հավաքականում։ Նաև նա 2007-2008 թվականներին ճանաչվեց որպես առաջին լիգայի լավագույն պաշտպան։ 2009-2010 մրցաշրջանի ավարտին Դիդիե Դեշամի կողմից Լորանը նշանակվեց «Լանս» (1:0) և (4:1) «Նինց» ակումբների դեմ խաղերում թիմի ավագ։ Մի քանի շաբաթ անց Բոնարը հայտարարեց, որ հրաժարվում է երկարաձգել պայմանագիրը «Մարսել» ակումբի հետ և դառնում է ազատ գործակալ։ Նա պատրաստվում էր պայմանագիր կնքել «Լե Մանի» հետ, որտեղ անցկացրել է 9 տարի՝ 1998 թվականից մինչև 2007 թվականը, իսկ 2010 թվականի ամռանը Բոնարը եռամյա պայմանագիր ստորագրեց «Մոնակո» ակումբի հետ։ Երկրորդ լիգայից դուրս մնալու պատճառով «Մոնակոն» առաջարկեց Լորանին իջեցնել իր տրանսֆերը 50%-ով։ Այդ առաջարկը մերժվեց Լորանի կողմից, իսկ ակումբը դադարեցրեց պայմանագիրը ֆուտբոլիստի հետ, չնայած այն բանի, որ պայմանագրի ավարտին դեռ 2 տարի կար։ 2011 թվականի հուլիսի 18-ին Բոնարը քառամյա պայմանագիր կնքեց «Լիլ» ակումբի հետ։ == Ակումբային վիճակագրություն == === Մրցանակներ === ==== Ակումբներ ==== ;Լե Ման * 2-րդ տեղը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 2ում]] (2)։ [[2002/2003 թվականների Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2002/03 մրցաշրջանում]], [[2004/2005 թվականների Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2004/05 մրցաշրջանում]] ;Մարսել * 2009/10 թվականի [[Ֆրանսիայի գավաթի առաջնություն|Ֆրանսիայի գավաթի առաջնության]] հաղթող։ * [[2009/2010 թվականի Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2009/10 թվականի Ֆրանսիայի գավաթի առաջնության]] չեմպիոն * [[2008/2009 թվականի Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2008/09 թվականի Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության]] փոխչեմպիոն == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.om.net/fr/Equipes/201002/Effectif_pro/1683/BONNART Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը «Օլիմպիկի» պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831122941/http://www.om.net/fr/Equipes/201002/Effectif_pro/1683/BONNART |date=2009-08-31 }} * [http://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur3218.html Վիճակագրություն ըստ Lequipe.fr կայքի] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բոնար, Լորան}} [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լե Մանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շատորուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] k956rcrlec2kuplwe8n7olnxbqq6fvl 0 750761 10806516 9620380 2026-06-30T02:03:39Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Դիժոնի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ]] 10806516 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Էրիկ Բոտեակ | բնագիր անուն = Eric Bauthéac | պատկեր = Eric Bauthéac.jpg | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Բանոլ Սյուր Սեզ]] | մահվան վայր = | հասակ = 168 | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվող]], [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = 65 | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] | ակումբի համար = 11 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |?—2007|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ-Էտեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]]|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2007—2010|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Կան (ֆուտբոլային ակումբ)|Կան]]|77 (15) |2010—2012|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Դիժոն (ֆուտբոլային ակումբ)|Դիժոն]]|70 (9) |2012—2015|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Նիցա (ֆուտբոլային ակումբ)|Նիցա]]|97 (21) |2015—մինչև հիմա|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]]|28 (2)}} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Էրիկ Բոտեակ''' ({{lang-fr|Eric Bauthéac}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, հանդես է գալիս ֆրանսիական «[[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]]» ակումբում որպես կիսապաշտպան։ == Կենսագրություն == Էրիկ Բոտեակը «Սենտ Էտեն» ֆուտբոլային ակումբի սան է։ 2007 թվականի ամռանը տեղափոխվել է ֆրանսիական «Կան» ակումբ։ 2007/08 մրցաշրջանում տոնել է իր դեբյուտը «Կան» ակումբում։ Առաջին գոլը հեղինակել է 2008 թվականի օգոստոսի 16-ին «Բովե» ակումբի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Soccerway.com |url=http://int.soccerway.com/matches/2008/08/16/france/national/association-sportive-beauvais-oise/association-sportive-de-cannes/662065/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DmwlcaAg?url=http://ru.soccerway.com/matches/2008/08/16/france/national/association-sportive-beauvais-oise/association-sportive-de-cannes/662065/ |archivedate=2013 թ․ հունվարի 19 |description=«Բովե» — «Կան» 1:1}}</ref>։ «Կան»-ում Էրիկը անցկացրել է 3 մրցաշրջան՝ խաղալով 77 խաղ և դառնալով 15 գոլի հեղինակ։ 2010 թվականի հուլիսին Էրիկ Բոտեակը տեղափոխվեց «Դիժոն» ֆուտբոլային ակումբ, իսկ հուլիսի 30-ին Լիգայի գավաթի առաջին տուրում «Ամեն» ակումբի դեմ խաղաց իր առաջին մրցախաղը, նույն խաղում կարողացավ դառնալ իր առաջին գոլի հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Transfermarkt.at |url=http://www.transfermarkt.at/de/fco-dijon-sc-amiens/index/spielbericht_1033852.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DmwmKonX?url=http://www.transfermarkt.at/de/fco-dijon-sc-amiens/index/spielbericht_1033852.html |archivedate=2013 թ․ հունվարի 19 |lang=de |description=«Դիժոն» — «Ամեն» 1:2 д.в.}}</ref>։ 2010 թվականի օգոստոսի 6-ին տեղի ունեցավ ֆուտբոլային հանդիպում ֆրանսիական «Անժե» ակումբի դեմ, որտեղ երիտասարդ կիսապաշտպանը դեբյուտեց երկրորդ լիգա<ref>{{Cite web |title=Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության պաշտոնական կայք |url=http://www.lfp.fr/ligue2/feuille_match/54015 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DmwoGykz?url=http://www.lfp.fr/ligue2/feuille_match/54015 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 19 |lang=fr |description=«Դիժոն» — «Անժե» 0:0}}</ref>։ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ին «Նիմ Օլիմպիկ» ակումբի դեմ կայացած խաղի 67-րդ րոպեին Էրիկը տոնեց իր առաջին գոլը (նոր ակումբի կազմում), որի շնորհիվ թիմը կարողացավ հաղթել<ref>{{Cite web |title=Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության պաշտոնական կայք |url=http://www.lfp.fr/ligue2/feuille_match/54028 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DmwpxE4G?url=http://www.lfp.fr/ligue2/feuille_match/54028 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 19 |lang=fr |description=«Դիժոն» — «Նիմ» 1:0}}</ref>։ 2012 թվականի ամռանը Էրիկը տեղափոխվեց «Նից» ակումբ։ Դեբյուտային խաղը կայացել է 2012 թվականի օգոստոսի 1-ին առաջնության առաջին տուրում «Այաչո» ակումբի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության պաշտոնական կայք |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/75922 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DmwrH5ZG?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/75922 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 19 |lang=fr |description=«Նիցա» — «Այաչո» 0:1}}</ref>։ Առաջին գոլը Նիցեյի կազմում հեղինակել է 2012 թվականի օգոստոսի 25-ին Լիլ ակումբի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության պաշտոնական կայք |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/75943 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DlrQVjK3?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/75943 |archivedate=2013 թ․ հունվարի 18 |lang=fr |description=«Նիցա» — «Լիլ» 2:2}}</ref>։ == Վիճակագրություն == {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|մրցաշրջան !colspan="3"|Ազգային առաջնություն !colspan="2"|Ազգային գավաթներ !colspan="2"|Կոնտինենտալ գավաթներ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Լիգա !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" valign=top|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Կան (ֆուտբոլային ակումբ)|Կան]] |2007/08 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (լիգա 3)|Ազգային]]||15||0||0||0||0||0||15||0 |- |2008/09 |Ազգային||32||10||4||0||0||0||36||10 |- |2009/10 |Ազգային||30||5||4||2||0||0||34||7 |- ! align=left style="background:beige"| Ընդհանուր «Կան» ակումբում ! align=left style="background:beige" colspan="2" | ! align=left style="background:beige"| 77 ! align=left style="background:beige"| 15 ! align=left style="background:beige"| 8 ! align=left style="background:beige"| 2 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 85 ! align=left style="background:beige"| 17 |- | rowspan="2" valign=top|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Դիժոն (ֆուտբոլային ակումբ)|Դիժոն]] |[[2010/11 Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2010/11]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (լիգա 2)|Լիգա 2]]||36||6||3||0||0||0||39||6 |- |2011/12 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]||34||3||5||3||0||0||39||6 |- ! align=left style="background:beige"| Ընդհանուր «Կլերմոն» ակումբում ! align=left style="background:beige" colspan="2" | ! align=left style="background:beige"| 70 ! align=left style="background:beige"| 9 ! align=left style="background:beige"| 8 ! align=left style="background:beige"| 3 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 78 ! align=left style="background:beige"| 12 |- | valign=top|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Նիցա (ֆուտբոլային ակումբ)|Նիցա]] |2012/13 |Լիգա 1||17||5||2||1||0||0||19||6 |- ! align=left style="background:beige"| Ընդհանուր «Նիցա» ակումբում ! align=left style="background:beige" colspan="2" | ! align=left style="background:beige"| 17 ! align=left style="background:beige"| 5 ! align=left style="background:beige"| 2 ! align=left style="background:beige"| 1 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 19 ! align=left style="background:beige"| 6 |- ! align=left style="background:beige"| Ընդհանուր ! align=left style="background:beige" colspan="2" | ! align=left style="background:beige"| 164 ! align=left style="background:beige"| 29 ! align=left style="background:beige"| 18 ! align=left style="background:beige"| 6 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 0 ! align=left style="background:beige"| 182 ! align=left style="background:beige"| 35 |- |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բոտեակ, Էրիկ}} [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Դիժոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ]] 4pohffpucvbqqok95nfjcx65drixk5r 0 750988 10806394 9796288 2026-06-29T17:46:11Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] 10806394 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Քրիստոֆ Գալտե | բնագիր անուն = Christophe Galtier | պատկեր = Christophe Galtier (03-08-2011).jpg | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}}, [[Մարսել]] | մահվան վայր = | հասակ = 176 | դիրք = [[Պաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = 71 | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]] | ակումբի համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |0000|| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա|1985—1987|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել]]|52 (0) | 1987—1990|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]]|93 (0) | 1990—1993|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Տուլուզա (ֆուտբոլային ակումբ)|Տուլուզա]]|83 (0) | 1993—1994|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Անժե (ֆուտբոլային ակումբ)|Անժե]]|33 (1) | 1994—1995|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Նիմ Օլիմպիկ]]|20 (0) | 1995—1997|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել]]|52 (0) | 1997—1998|{{Դրոշ|Իտալիա}} [[Մոնցա (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնցա]]|24 (0) | 1998—1999|{{Դրոշ|Չինաստան}} [[Լյաոնին Հուվին]]|? (?)}} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1988|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ազգային երիտասարդական հավաքական|Ֆրանսիա (երիտ.)]]|? (?)}} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1999—2001|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել]]|<small>Ասիստենտ</small> |2000|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Մարսել]]| |2001—2002|{{Դրոշ|Հունաստան}} [[Արիս (ֆուտբոլային ակումբ|Արիս]]|<small>Ասիստենտ</small> |2002—2004|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Բաստիա (ֆուտբոլային ակումբ)|Բաստիա]]|<small>Ասիստենտ</small> |2004|{{Դրոշ|ԱՄԷ}} [[Ալ Այն (ֆուտբոլային ակումբ)|Ալ Այն]]|<small>Ասիստենտ</small> |2005|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Պորտսմուտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Պորտսմուտ]]|<small>Ասիստենտ</small> |2006—2007|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սոշո (ֆուտբոլային ակումբ)|Սոշո]]|<small>Ասիստենտ</small> |2007—2008|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Լիոն]]|<small>Ասիստենտ</small> |2008—2009|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]]|<small>Ասիստենտ</small> |2009—մինչև հիմա|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտեն]]}} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Քրիստոֆ Գալտիե''' ({{lang-fr|'''Christophe Galtier'''}}; {{ԱԾ}}), [[ֆրանսիացի]] [[ֆուտբոլիստ]] և [[մարզիչ]], խաղում էր պաշտպանի դիրքում։ [[2009 թվական]]ին գլխավորել է «[[Սենտ Էտիեն]]» ֆուտբոլային ակումբը։ == Կարիերա == === Ակումբային === Քրիստոֆ Գալտիեն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Օլիմպիկ Մարսել» ֆուտբոլային ակումբում։ Պաշտպանը ֆրանսիական ակումբում հանդես է եկել 1985 թվականից մինչև 1987 թվականը և երկու անգամ դարձել է Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ խաղի մասնակից։ Մարսելի «Օլիմպիկ»-ից հեռանալուց հետո Գալտիեն հաջորդաբար տեղափոխվել է «Լիլ», «Տուլուզ» և «Անժե» ակումբներ և մոտ 7 տարի հանդես եկել [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի առաջին դիվիզիոնում]]։ 1994/95 մրցաշրջանը պաշտպանը անցկացրել է «Նիմ Օլիմպիկ» ակումբի կազմում, որից հետո հետ է վերադարձել «Մարսել», վերջինիս կազմում մասնակցել է առաջին դիվիզիոնի առաջնությանը։ 1996/97 մրցաշրջանի ավարտին Քրստոֆ Գալտիեն տեղափոխվել է «Մոնցա» ֆուտբոլային ակումբ, իսկ մեկ տարի անց, մեկնելով Չինաստան, միացել «Լյանին Հուվին» ակումբին։ Չինաստանում էլ ավարտել է իր ֆուտբոլային կարիերան։ == Ազգային հավաքական == Քրիստոֆ Գալտիեն հանդես է եկել Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականում, որի կազմում կարողացել է արժանանալ 1988 թվականին կայացած Եվրոպայի առաջնության հաղթողի կոչմանը<ref>{{Cite web |title=Afterfoot.fr |url=http://www.afterfoot.fr/joueurs/christophe-galtier |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6DFUUqPpD?url=http://www.afterfoot.fr/joueurs/christophe-galtier |archivedate=2012 թ․ դեկտեմբերի 28 |language=fr |description=Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը}}</ref>։ == Մարզչական կարիերա == Ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո Քրիստոֆ Գալտեն դարձավ «Օլիմպիկ» ակումբի գլխավոր մարզիչ Բեռնար Կազոնի օգնականը։ Այդ պաշտոնում նա մնաց մինչև 2000/01 մրցաշրջանի ավարտը։ 2000 թվականին Քրիստոֆը դարձավ ակումբի գլխավոր մարզիչ<ref>{{Cite web |title=Om-passion.com |url=http://www.om-passion.com/effectif_834_galtier.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315125834/http://www.om-passion.com/effectif_834_galtier.html |archive-date=2013 թ․ մարտի 15 |language=fr |description=Профиль футболиста}}</ref>։ Հետագայում նա աշխատել է որպես «Արիսե», «Բաստի» և «Ալ Այն» ակումբների գլխավոր մարզչի օգնական։ 2005 թվականի ապրիլի 7-ի Գալտիեն դարձավ «Պորտսմուտ» ակումբի գլխավոր մարզիչ Ալեն Պերանի օգնականը, հետագայում՝ «Սոշո»-ի, «Օլիմպիկ Լիոնի» և «Սենտ Էտիենի» գլխավոր մարզիչների օգնական։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 15-ին նա կարողացավ դառնալ «Սենտ Էտիեն» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր մարզիչ<ref>{{Cite news |date=15.12.09 |title=Galtier remplace Perrin |url=http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Galtier-remplace-perrin/77853 |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 20 |work=L'Equipe}}</ref>։ Ակումբի հետ միասին Գալտեն կարողացավ գրավել 17-րդ տեղը։ Ակումբի անցկացրած 17 խաղերում թիմը կարողացավ հաղթել 7-ում։ Ակումբի մարզչի փոխվելուց հետ թիմը ևս 10 խաղում պարտվեց, սակայն կարողացավ իր տեղը պահպանել առաջին լիգայում։ 2010/11 մրցաշրջանում Գալտիեի թիմը բարելավվեց իր արդյունքները. նա կարողացավվ գրավել 10-րդ տեղը։ 2011/12 մրցաշրջանում «կանաչները» կարողացան գրավել 7-րդ տեղը, հաջորդ տարում՝ 5-րդը։ 2013 թվականին Գալտիեն թիմին կարողացավ խոշորագույն ձեռքբերում պարգևել. ակումբը 32 տարիների ընթացքում նրա գլխավորությամբ կարողացավ արժանանալ Ֆրանսիայի գավաթին՝ եզրափակիչ տուրում ապրիլի 20-ին հաղթելով «Ռեն» ակումբին<ref>{{Cite news |date=20.04.13 |title=Coupe de la Ligue: victoire historique des Verts ! |url=http://www.lepoint.fr/sport/coupe-de-la-ligue-finale-saint-etienne-rennes-a-suivre-en-direct-des-21-heures-sur-le-point-fr-20-04-2013-1657373_26.php |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 20 |work=Le Point}}</ref>։ == Թիմեր == {| class="wikitable" !Թիմ !Երկիր !Աշխատանքի սկիզբը !Աշխատանքի ավարտը !Խ !Հ !Պ !Ո !% |- |Սենտ Էտեն |Ֆրանսիա |06.06.09 |մինչև հիմա |217 |85 |66 |66 |39.17 |} <big>'''Թիմային'''</big> {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} '''«Օլիմպիկ» (Մարսել)''' * Ֆրանսիայի գավաթի առաջնության ֆինալիստ ('''2''')։ 1985/86, 1986/87 {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} '''Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքական''' * Եվրոպայի առաջնություն ('''1''')։ 1988 թվական <big>'''Մարզչական'''</big> {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} '''«Սենտ Էտեն»''' * 2012/13 մրցաշրջանի Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գալտիե, Քրիստոֆ}} [[Կատեգորիա:Անժեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] 85i9tf9bnc9f15wf76wfb6ryf9e06pj 0 767004 10806429 10589645 2026-06-29T18:20:24Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10806429 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Վիլիամ Գալաս | բնագիր անուն = | պատկեր = William Gallas.jpg | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} ([[Աներ Սյուր Սեն]]) | մահվան վայր = | հասակ = 183 | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = 83 | ներկա ակումբ = ''Ավարտել է կարիերան'' | ակումբի համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1987—1992|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Վիլնյով լա Գարեն| |1992—1993|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ռասինգ (ֆուտբոլային ակումբ, Փարիզ)|Ռասինգ (Փարիզ)]]| |1993—1994|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Կլերֆոնտեն ՖԱ|Կլերֆոնտեն]]| |1994—1995|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Կան ՖԱ|Կան]]|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1995—1997|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Կան ՖԱ|Կան]]|34 (0) |1997—2001|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]|84 (2) |2001—2006|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|159 (12) |2006—2010|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|101 (12) |2010—2013|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]]|61 (1) |2013—2014|{{Դրոշ|Ավստրալիա}} [[Պերտ Գլորի]]|15 (1)}} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1995—1996|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա (մինչև 18 տարեկան)|10 (0) |1997|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա (մինչև 20 տարեկան)|12 (0) |1997—1998|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքական|Ֆրանսիա (մինչև 21 տարեկան)]]| 11 (0) |2002—2010|{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]]|84 (5)}} | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = {{Մրցաշար|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]}} {{Silver2|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2006|Գերմանիա (2006)]]}} {{Մրցաշար|[[Կոնֆեդերացիայի գավաթ]]}} {{Gold1|[[Կոնֆեդերացիայի գավաթ 2003|Ֆրանսիա 2003]]}} | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Վիլիամ Գալաս''' ({{lang-fr|William Gallas}}, {{ԱԾ}}), գվադելուպյան ծագումով ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, խաղում էր պաշտպանի դիրքում։ Հայտնի է դարձել «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի»]], «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ»]] և «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ»]] ֆուտբոլային ակումբներում իր ելույթներով։ 2001 թվականին պայմանագիր է կնքել «Չելսի» ակումբի հետ։ 2006 թվականին տեղափոխվել է անգլիական «Արսենալ», որտեղ 2007 թվականին դարձել է թիմի ավագ, բայց 2010 թվականին պայմանագիր է ստորագրել լոնդոնյան «Տոտենհեմ»-ի հետ։ == Կարիերա == === Վաղ տարիներ === Վիլիամ Գալասը ֆրանսիական Կլերֆոնտեն ակադեմիայի սան է։ Իր կարիերան սկսել է Ֆրանսիայի երկրորդ Լիգայում հանդես եկող «[[Կան ՖԱ|Կան»]] ակումբում։ [[1997 թվական]]ին տեղափոխվել է «[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել»]], որտեղ անցկացրել է 4 մրցաշրջան։ === «Չելսի» === [[2001 թվական]]ին Գալասը 6.2 միլիոն ֆունտով տեղափոխվեց «Չելսի» ակումբ։ Նա խաղում էր 13 համարի ներքո։ Մարզչի՝ Կլաուդիո Ռաներիի օգնությամբ Գալասը սկսեց հանդես գալ կենտրոնում, [[Մարսել Դեսայի]] և [[Ջոն Թերի]]ի հետ միասին։ Այդ ժամանակ « Չելսիի» պաշտպանությունը անանցանելի էր՝ 16 խաղում 1 գոլ։ Որոշ ժամանակ Գալասը հանդես է եկել նաև եզրային պաշտպանի դիրքում։ Հետագայում ակումբը սկսեց գլխավորել [[Ժոզե Մոուրինյո]]ն, ում թիմի հիմնական մասն էր կազմում հենց Գալասը, ով կարողացավ նվաճել երկու չեմպիոնական տիտղոս, Անգլիայի գավաթ և սուպերգավաթ։ «Կապույտները» նաև կարողացան դուրս գալ 2004/2005 թվականների Չեմպիոնների լիգայի կիսաեզրափակիչ, որտեղ «[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլին»]] պարտվեցին 1։0 հաշվով, գոլի հեղինակը [[Լուիս Գարսի]]ն էր։ 2004/05 մրցաշրջանում, երբ Ուեյն Բրիջը լուրջ վնասվածք ստացավ, Գալասը ստիպված սկսեց հանդեղ գալ ձախ եզրում։ Չնայած այն բանի, որ 2005 թվականի ամռանը «Չելսին» ձեռք էր բերել մի քանի պաշտպանի, Գալասը միևնույնն է շարունակում էր հանդես գալ ձախ եզրում։ 2007 թվականի մայիսին Գալասի պայմանագիրը վերջացավ, բայց նա չերկարացրեց այն՝ պարզաբանելով, որ քիչ է վաստակում։ [[2006 թվական]]ի [[սեպտեմբերի 1]]-ին Գալասը տեղափոխվեց լոնդոնյան «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ»]], իսկ [[Էշլի Քոուլ]]ը լքեց այն<ref>{{Cite news |date=2006 թ․ սեպտեմբերի 2 |title=Cole moved after deadline |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/sport/2006/09/02/sfntra02.xml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013213342/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=%2Fsport%2F2006%2F09%2F02%2Fsfntra02.xml |archive-date=2007 թ․ հոկտեմբերի 13 |accessdate=2006 թ․ սեպտեմբերի 5 |publisher=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>։ === «Արսենալ» === Գալասը «Արսենալի» հետ կնքեց 4 տարվա պայմանագիր և [[Դենիս Բերգկամպ]]ի հեռանալուց հետո վերցրեց 10 համարի մարզաշապիկը։ Իր նորամուտը նշեց աջ պաշտպանի դիրքում, «[[Միդլսբրո ՖԱ|Միդլսբրո»]] ակումբի դեմ խաղում, որը կայացավ 2006 թվականի սեպտեմբերի 9-ին։ Առաջին գոլը հեղինակել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 23-ին «[[Շեֆիլդ Յունայթեդ]]» ակումբի դեմ խաղում։ Թիերի Անրիի «Բարսելոնա» տեղափոխվելուց հետո՝ 2007 թվականից, Գալասը [[Արսեն Վենգեր]]ի կողմից ստացավ ավագի թևկապը։ Իր առաջին խաղը որպես կապիտան կայացավ 2007 թվականի օգոստոսի 12-ին «[[Ֆուլհեմ ՖԱ|Ֆուլհեմ»ի]] դեմ<ref>{{Cite news |date=2007 թ․ օգոստոսի 9 |title=Gallas named captain as Wenger looks to older heads |url=http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=News&article=480062&lid=NewsHeadline&Title=Gallas+named+captain+as+Wenger+looks+to+older+heads |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070915200904/http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=News&article=480062&lid=NewsHeadline&Title=Gallas+named+captain+as+Wenger+looks+to+older+heads |archive-date=2007 թ․ սեպտեմբերի 15 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 9 |publisher=Arsenal.com}}</ref>։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Գալասը գոլ հեղինակեց իր հին ակումբ՝ Չելսիի դեմ խաղում, որը խաղի միակ և հաղթական գոլն էր։ 2008 թվականի օգոստոսին վերջնականապես հաստատվեց, որ Գալասը կմնա «Արսենալում» ավագի կարգավիճակով<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ օգոստոսի 8 |title=Wenger – Why William Gallas will be captain |url=http://www.arsenal.com/article.asp?article=494968&lid=NewsHeadline&sub=Wenger+-+Why+William+Gallas+will+be+captain&sublid=NewsHeadline&Title=Wenger+-+Why+William+Gallas+will+be+captain&f=rss |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610223508/http://www.arsenal.com/article.asp?article=494968&lid=NewsHeadline&sub=Wenger+-+Why+William+Gallas+will+be+captain&sublid=NewsHeadline&Title=Wenger+-+Why+William+Gallas+will+be+captain&f=rss |archive-date=2015 թ․ հունիսի 10 |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 10}}</ref>։ Նոյեմբերին Գալասը [[Associated Press]] ամսագրին հարցազրույց տվեց՝ քննադատելով թիմի բարոյական վիճակը և ավելացրեց, որ «Արսենալի» երիտասարդները պետք է ցույց տան ավելի բարձրակարգ ֆուտբոլ<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ նոյեմբերի 21 |title=Gallas launches Arsenal outburst |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/a/arsenal/7739830.stm |accessdate=2008 թ․ նոյեմբերի 21 |publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite news |date=2008 թ․ նոյեմբերի 20 |title=Gallas urges Arsenal's young stars to fight harder |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/20/sports/SOC-Arsenal-Gallas.php |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090124164743/http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/20/sports/SOC-Arsenal-Gallas.php |archivedate=2009 թ․ հունվարի 24 |accessdate=2008 թ․ նոյեմբերի 21 |work=International Herald Tribune |agency=Associated Press}}</ref>։ Այդ բանի համար նա 2 շաբաթ պատժվեց՝ բաց թողնելով «[[Մանչեսթեր Սիթի]]» դեմ հանդիպումը<ref>{{Cite news |author=Solhekol, Kaveh |date=2008 թ․ նոյեմբերի 22 |title=William Gallas heads for Emirates exit |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/arsenal/article5209699.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106074954/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/arsenal/article5209699.ece |archive-date=2010-01-06 |accessdate=2008 թ․ նոյեմբերի 24 |work=[[The Times]] |location=London}}</ref><ref>{{Cite news |date=2008 թ․ նոյեմբերի 21 |title=Gallas 'stripped' of captain role |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/a/arsenal/7741430.stm |accessdate=2008 թ․ նոյեմբերի 21 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Չնայած տարբեր լուրերի, Գալասը շարունակեց ելույթները «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալում»]], և 2010 մրցաշրջանի առաջին 3 խաղերում կարողացավ դառնալ 3 գոլի հեղինակ։ Փետրվարի 7-ին Գալասն անցկացրեց իր 100-րդ հանդիպումը, որը կայացավ «Չելսիի» դեմ։ Մրցաշրջանի ավարտին պես Գալասի պայմանագիրը «Արսենալի» հետ վերջացավ, բայց թիմը նոր պայմանագիր չկնքեց ֆուտբոլիստի հետ։ Օգոստոսին լուրեր տարածվեցին, որ Գալասի ծառայություններով հետաքրքրված է լոնդոնյան «Տոտտենհեմը», իսկ օգոստոսի 20-ին հաստատվեց ֆուտբոլիստի տեղափոխումը «Տոտտենհեմ»։ Պայմանագիրը կնքեց ակումբի մարզիչը՝ [[Գարի Ռեդնապ]]ը։ Նա ասաց, որ ֆուտբոլիստը ուրբաթ օրը վերզննման կենթարկվի և միամյա պայմանագիրը կկնքվի։ === «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» === [[2010 թվական]]ի [[օգոստոսի 22]]-ին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվեց «Արսենալի» հիմնական մրցակից՝ «Տոտտենհեմ» ակումբ։ Պայմանագիրը կնքվել է 1 տարվա համար<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 22 |title=Gallas deal agreed |url=http://www.tottenhamhotspur.com/news/articles/gallas-deal-agreed-220810.html |accessdate=2010 թ․ օգոստոսի 22 |publisher=Tottenham Hotspur FC}}</ref>։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Գալասը տոնեց իր նորամուտը։ Դեբյուտային խաղը կայացավ «Վեսթ Բրոմվիչի» դեմ «Հորտորնս» մարզադաշտում, որը ավարտվեց 1։ 1 հաշվով։ 2011 թվականի մարտի 28-ին Գալասը երկարացրեց պայմանագիրը ակումբի հետ, մինչև 2013 թվականի ամառը<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ մարտի 28 |title=New deal for Gallas |url=http://www.tottenhamhotspur.com/news/articles/new-deal-for-gallas-280311.html |accessdate=2011 թ․ մարտի 28 |publisher=Tottenham Hotspur FC}}</ref>։ «Տոտտտենհեմում» Գալասը կարողացավ դառնալ թիմի հիմնական պաշտպանը։ 2010/11 մրցաշրջանի ավարտին<ref>[http://www.sports.ru/football/97102884.html Галлас пропустит последние матчи сезона]</ref> և 2011/12 մրցաշրջանի սկզբին Գալասը վնասվածք ստացավ։ 2011 թվականի հունիսի 6-ին Գալասը հայտարարեց, որ ավարտում է ելույթները [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում]]<ref>[http://www.sports.ru/football/102182360.html Галлас завершил выступления в сборной Франции]</ref>։ 2013 թվականի հունիսի 10-ին «Տոտտենհեմը» հայտարարեց Գալասի հեռացման մասին<ref>[http://www.sports.ru/football/150170531.html Галлас и Бентли покидают «Тоттенхэм»]</ref>։ === «Պերտ Գլորի» === [[2013 թվական]]ի հոկտեմբերին Գալասը նոր թիմ գտավ, որտեղ շարունակեց իր կարիերան։ Այդ ակումբը [[ավստրալիա]]կան «Պերտ Գլորին» էր<ref>[http://www.sports.ru/football/153815402.html Галлас согласился на переход в австралийский «Перт Глори»]</ref>։ [[2014 թվական]]ի [[հոկտեմբերի 16]]-ին ֆուտբոլիստը ավարտեց կարիերան<ref>[http://www.sports.ru/football/1024291665.html Галлас завершил карьеру]</ref>։ == Ձեռքբերումներ == <big>'''Թիմային'''</big> {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} '''Կան''' * 1995/96 մրցաշրջանի չեմպիոն։ {{Դրոշ|Անգլիա}} Չելսի * Պրեմիեր լիգայի 2004/05 և 2005/06 մրցաշրջանների հաղթող։ * 2005 թվականի ֆուտբոլային լիգայի գավաթի հաղթող։ * 2005 թվականի Անգլիայի Սուպերգավաթի հաղթող։ {{Դրոշ|Ֆրանսիա}} '''Ֆրանսիայի ազգային հավաքական''' * 2003 թվականի Կոնֆեդերացիայի գավաթի հաղթող։ <big>'''Անձնական'''</big> * 2003 և 2006 թվականների ՊՖԱ-յի տարվա թիմ։ == Վիճակագրություն == {| cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:95%" |- bgcolor="#E4E4E4" ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="30" |Մրցաշրջան ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="100" |Ակումբ ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="20" |Երկիր ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="20" |Խաղեր ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="20" |Գոլեր ! style="border-bottom:1px solid #AAAAAA" width="0" | |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն (1995/96)|1995/96]]|| style="text-align:center" |[[Կան ՖԱ|Կան]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |16|| align="center" |0 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (1996/1997)|1996/97]]|| style="text-align:center" |[[Կան ՖԱ|Կան]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |18|| align="center" |0 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (1997/1998)|1997/98]]|| style="text-align:center" |[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |3|| align="center" |0 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (1998/1999)|1998/99]]|| style="text-align:center" |[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |39|| align="center" |0 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն (1999/2000)|1999/00]]|| style="text-align:center" |[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |29|| align="center" |1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2000-01 (Անգլիա)|2000/01]]|| style="text-align:center" |[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} || align="center" |29|| align="center" |2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2001-02 (Անգլիա)|2001/02]]|| style="text-align:center" |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |41|| align="center" |2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2002-03 (Անգլիա)|2002/03]]|| style="text-align:center" |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |48|| align="center" |4 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2003-04 (Անգլիա)|2003/04]]|| style="text-align:center" |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |45|| align="center" |1 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2004-05 (Անգլիա)|2004/05]]|| style="text-align:center" |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |46|| align="center" |2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2005-06 (Անգլիա)|2005/06]]|| style="text-align:center" |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |44|| align="center" |5 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2006-07 (Անգլիա)|2006/07]]|| style="text-align:center" |[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |29|| align="center" |3 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2007-08 (Անգլիա)|2007/08]]|| style="text-align:center" |[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |42|| align="center" |4 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2008-09 (Անգլիա)|2008/09]]|| style="text-align:center" |[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |36|| align="center" |6 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2009-10 (Անգլիա)|2009/10]]|| style="text-align:center" |[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |34|| align="center" |4 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2010-11 (Անգլիա)|2010/11]]|| style="text-align:center" |[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |36|| align="center" |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2011-12 (Անգլիա)|2011/12]]|| style="text-align:center" |[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |19|| align="center" |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2012-13 (Անգլիա)|2012/13]]|| style="text-align:center" |[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]]|| style="text-align:center" |{{Դրոշ|Անգլիա}} || align="center" |22|| align="center" |1 |- style="background:#E4E4E4;" ! colspan="3" align="right" ! | Всего !! 577 !! 35 !! |- |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.williamgallas.net/ Պաշտոնական կայք էջ] {{ref-fr}} {{ref-en}} * [http://www.tottenhamhotspur.com/players/first_team/williamgallas.html Պրոֆիլը «Տոտտենհեմի» պաշտոնական կայքում] {{ref-en}} {{start box}} {{succession box|title=[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալի ավագ]]|before=[[Թիերի Անրի]] |after=[[Սեսկ Ֆաբրեգաս]] ||years=2007 - 2008}} {{end box}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գալաս, Վիլյամ}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 9a9bjfkec00wj5e4q82hzp8icguzswp 0 772886 10806532 9758376 2026-06-30T02:39:19Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սպարտա Պրահայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:ՆԵԿ-ի ֆուտբոլիստներ]] 10806532 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ|անուն=Վիլֆրեդ Բոնի|պատկեր=Wilfried Bony (2013).JPG|պատկերի նկարագիր=Բոնին [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսիի]] կազմում 2013 թվականին|ամբողջական անուն=Wilfried Guemiand Bony|ծննդյան ամասիվ=դեկտեմբերի 10, 1988|ծննդավայր=[[Բինժերվիլ]], [[Կոտ դ'Իվուար]]|հասակ=182 սմ|դիրք=[[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]|քաղաքացիությունը={{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} Կոտ դ'Իվուար|քաշ=78 կգ|ներկա ակումբ={{դրոշ|Ուելս}} [[Սուոնսի Սիթի]]|ակումբի համար=2|երիտ ակումբ={{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} Մարականա Բինժերվիլ|երիտ տարիներ=2000-2002|երիտ ակումբ2={{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} Սիրիլ Դոմորոյի ակադեմիա|երիտ տարիներ2=2002-2005|ակումբ={{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Իսիա Վազի ՖԱ|Իսիա Վազի]]|տարի=2006-2008|ակումբ2={{վարձավճար}}{{դրոշ|Չեխիա}} Սպարտա Պրահա B|տարի2=2007-2008|խաղ2=14|գոլ2=2|ակումբ3={{դրոշ|Չեխիա}} [[Սպարտա Պրահա ՖԱ|Սպարտա Պրահա]]|տարի3=2008-2011|խաղ3=59|գոլ3=22|ակումբ4={{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Վիտես ՖԱ|Վիտես]]|տարի4=2011-2013|խաղ4=65|գոլ4=46|ակումբ5={{դրոշ|Ուելս}} [[Սուոնսի Սիթի]]|տարի5=2013-2015|խաղ5=54|գոլ5=26|ակումբ6={{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]|տարի6=2015-2017|խաղ6=36|գոլ6=6|ակումբ7={{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթի]]|տարի7=2016-2017|խաղ7=10|գոլ7=2|ակումբ8={{դրոշ|Ուելս}} [[Սուոնսի Սիթի]]|տարի8=2017-ներկա|խաղ8=15|գոլ8=2|ազգային թիմ={{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]]|ազգային տարի=2010-ներկա|ազգային խաղ=52|ազգային գոլ=15 | մասնագիտական ըստ = մարտի 29-ի, 2018 | հավաքականի ըստ = հունվարի 20-ի, 2017 }} '''Վիլֆրեդ Բոնի''' ({{lang-fr|Wilfried Guemiand Bony}}, {{ԱԾ}}), Կոտ դ'Իվուարցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս անգլիական [[Սուոնսի Սիթի]]ի և [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի կազմում։ Խաղում է [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվողի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=Wilfried Bony {{!}} Football Stats {{!}} Manchester City {{!}} Age 28 {{!}} Soccer Base |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=55236 |accessdate=2017 թ․ հունիսի 15 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ Բոնին սկսել է իր պրոֆեսիոնալ կարիերան կոտ դ'Իվուարական [[Իսիա Վազի ՖԱ|Իսիա Վազիում]], ապա կարիերան շարունակել չեխական [[Սպարտա Պրահա ՖԱ|Սպարտա Պրահայում]], որի հետ 2009-2010 մրցաշրջանում հաղթել է [[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիայի առաջնությունը]]։ 2011 թվականի հունվարին տեղափոխվեց հոլանդական [[Վիտես ՖԱ|Վիտես]], որի կազմում 2012-2013 մրցաշրջանում նա դարձավ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Հոլանդիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկուն, ինչի արդյունքում տեղափոխվեց [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսի]] 12 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց։ [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսիի]] կազմում անցկացրած 70 խաղերում խփեց 35 գոլ և 2015 թվականի հունվարին տեղափոխվեց [[Մանչեսթեր Սիթի]] 28 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց։ [[Մանչեսթեր Սիթի]]ում Բոնին բավական խաղաժամանակ չէր ստանում, և 2016 թվականի ամռանը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթի]]։ 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին վերադարձավ [[Սուոնսի Սիթի]]։ 2010 թվականից Բոնին հանդես է գալիս [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականում]], որի կազմում մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014|2014 թվականի Աշխարհի առաջնությանը]] և 4 [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի խաղարկությունների և հաղթել [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015|2015 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթը]]։ == Ակումբային կարիերա == === Իսիա Վազի === Բոնին սկսել է իր կարիերան Կոտ դ'Իվուարական [[Իսիա Վազի ՖԱ|Իսիա Վազի]] ակումբում, որի կազմում դարձել է 2007 թվականի առաջնության լավագույն ռմբարկու։ === Սպարտա Պրահա === 2007 թվականի հոկտեմբերին Բոնին վարձավճարով տեղափոխվեց չեխական [[Սպարտա Պրահա ՖԱ|Սպարտա]]։ Այստեղ նա սկսեց խաղալ ակումբի երկրորդ թիմի կազմում, որի հետ հաղթեց Չեխիայի 3-րդ դիվիզիոնը։ Սրանից հետո Սպարտան ամբողջությամբ գնեց Բոնիի տրանսֆերը, իսկ 2008-2009 մրցաշրջանում Բոնին սկսեց խաղալ Սպարտայի առաջին թիմում՝ խփելով 3 գոլ 16 խաղերում։ 2009-2010 մրցաշրջանում նա խփեց 9 գոլ, և Սպարտան հաղթեց [[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիայի առաջնությունը]]։ 2010-2011 մրցաշրջանի առաջին կեսում Բոնին խփեց 17 գոլ, ներառյալ՝ 5 գոլ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպա Լիգայի]] 6 խաղերում, ինչից հետո 2011 թվականի հունվարին [[Վիտես ՖԱ|Վիտեսը]] գնեց նրա տրանսֆերը 3.4 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց։ [[Պատկեր:Вильфрид_Бони.jpg|ձախից|մինի|Բոնին [[Վիտես ՖԱ|Վիտեսի]] կազմում]] === Վիտես === Բոնին 3.5 տարվա պայմանագիր կնքեց հոլանդական [[Վիտես ՖԱ|Վիտեսի]] հետ<ref>{{Cite news |title=Vitesse snap up Wilfried |url=http://www.skysports.com/football/news/11923/6711358/vitesse-snap-up-wilfried |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=Sky Sports |language=en}}</ref>։ 2011 թվականի փետրվարի 20-ին Վիտեսի կազմում իր առաջին խաղում կոտ դ'իվուարցին գրավեց [[դե Գրաֆսհապ]]ի դարպասը։ Վիտեսի կազմում իր առաջին ամբողջական մրցաշրջանում Բոնին դարձավ 12 գոլի հեղինակ՝ դառնալով ակումբի լավագույն ռմբարկուն և [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Հոլանդիայի առաջնության]] 10-րդ լավագույն ռմբարկուն։ 2012 թվականի փետրվարին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը Վիտեսի հետ մինչև 2015 թվականը։ 2012-2013 մրցաշրջանում Բոնին դարձավ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Հոլանդիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկուն՝ դառնալով 31 գոլի հեղինակ 30 խաղերում։ Ինչպես նաև նա ճանաչվեց Հոլանդիայի առաջնության լավագույն խաղացող։ === Սուոնսի Սիթի === 2013 թվականի հուլիսի 11-ին Բոնին 4 տարվա պայմանագիր կնքեց ուելսական [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսիի]] հետ ակումբի համար ռեկորդային 12 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց<ref>{{Cite news |title=Wilfried Bony to join up with Swansea as work permit application succeeds |url=http://www.skysports.com/football/news/12691/8837218/wilfried-bony-to-join-up-with-swansea-as-work-permit-application-succeeds |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=Sky Sports |language=en}}</ref>։ Կոտ դ'Իվուարցին ակումբում իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 1-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպա Լիգայի]] որակավորման 3-րդ փուլի [[Մալմյո ՖԱ|Մալմյոյի]] դեմ խաղում և դարձավ 2 գոլի հեղինակ<ref>{{Cite news |title=Swansea 4 Malmo 0: New boy Bony nets twice as £12m striker gives Laudrup big first leg lead in Europa League qualifying |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2382711/Swansea-4-Malmo-0-New-boy-Wilfried-Bony-nets-twice-12m-striker-gives-Michael-Laudrup-big-leg-lead-Europa-League-qualifying.html |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=Mail Online}}</ref>։ 2013-2014 մրցաշրջանի [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] բացման խաղում՝ [[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]ի դեմ հանդիպման ժամանակ Բոնին խփեց իր առաջին գոլը Պրեմիեր Լիգայում, սակայն Սուոնսին պարտվեց 1-4 հաշվով<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ օգոստոսի 17 |title=Swansea 1-4 Man Utd |url=http://www.bbc.com/sport/football/23644662 |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ 2013-2014 մրցաշրջանը նա ավարտեց 25 գոլով։ Բոնին դարձավ 2014 օրացուցային տարվա Պրեմիեր Լիգայի լավագույն ռմբարկուն՝ խփելով 20 գոլ<ref>{{Cite news |title=Wilfried Bony is the Premier League's top scorer in 2014 |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2855922/Wilfried-Bony-Premier-League-s-scorer-2014-ahead-likes-Sergio-Aguero-Wayne-Rooney-Daniel-Sturridge-Olivier-Giroud.html |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=Mail Online}}</ref>։ === Մանչեսթեր Սիթի === 2015 թվականի հունվարի 14-ին Բոնին 4.5 տարվա պայմանագիր կնքեց անգլիական [[Մանչեսթեր Սիթի]]ի հետ<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հունվարի 14 |title=Wilfried Bony: Man City complete signing of Swansea striker |url=http://www.bbc.com/sport/football/30817037 |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Մանչեսթեր Սիթին նրա համար վճարեց 25 միլիոն ֆունտ ստերլինգ, որը կարող էր դառնալ 28 միլիոն՝ դարձնելով կոտ դ'իվուարցուն այդ ժամանակվա ամենաթանկ աֆրիկացի ֆուտբոլիստը։ Մանչեսթեր Սիթիի կազմում Բոնին իր դեբյուտը նշեց փետրվարի 21-ին՝ փոխարինման դուրս գալով [[Նյուքասլ Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում։ Մարտի 21-ին նա խփեց իր առաջին գոլը ակումբի կազմում՝ աչքի ընկնելով [[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն|Վեստ Բրոմվիչի]] դեմ տնային խաղում։ 2014-2015 մրցաշրջանում Բոնին անցկացրեց 12 խաղ և խփեց 2 գոլ։ 2015-2016 մրցաշրջանում Բոնին մասնակցեց 34 հանդիպման և խփեց 8 գոլ, սակայն [[Մանչեսթեր Սիթի]]ի նոր մարզիչ [[Պեպ Գվարդիոլա]]ն չէր տեսնում նրան թիմում հաջորդ մրցաշրջանում։ === Ստոկ Սիթի === 2016 թվականի օգոստոսի 31-ին Բոնին մեկ մրցաշրջանի վարձավճարով տեղափոխվեց [[Ստոկ Սիթի]]։ Այստեղ իր առաջին հանդիպումն անցկացրեց սեպտեմբերի 10-ին՝ [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմի]] դեմ խաղում։ 7 խաղ առանց գոլ անցկացնելուց հետո Բոնին դուբլ ձևակերպեց հոկտեմբերի 31-ին [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսիի]] դեմ խաղում։ 2017 թվականի հունվարին՝ [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2017|Աֆրիկայի ազգերի գավաթից]] վերադառնալուց հետո, Բոնին դուրս մնաց Ստոկ Սիթիի կազմից գլխավոր մարզիչ [[Մարկ Հյուզ]]ի որոշմամբ։ === Վերադարձ Սուոնսի Սիթի === 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Բոնին վերադարձավ [[Սուոնսի Սիթի|Սուոնսի]]՝ կնքելով 2 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |title=Swans complete Wilfried Bony transfer {{!}} Swansea City AFC |url=https://www.swanseacity.com/news/swans-complete-wilfried-bony-transfer |accessdate=2017 թ․ նոյեմբերի 26 |website=www.swanseacity.com |language=en}}</ref>։ Սուոնսին նրա տրանսֆերի համար վճարեց 12 միլիոն եվրո<ref>{{Cite news |last=Williams |first=Joe |date=2017 թ․ օգոստոսի 31 |title=Swansea agree £12m deal for Man City flop Bony - Football365 |url=http://www.football365.com/news/swansea-agree-12m-deal-for-man-city-flop-bony |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 26 |newspaper=Football365 |language=en-US}}</ref>։ Կոտ դ'Իվուարցին վերցրեց 2 համարի մարզաշապիկը<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Football fans everywhere are furious at Wilfried Bony's new choice of shirt number |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/wilfred-bony-swansea-new-striker-no-2-shirt-number-9-available-signing-a7924466.html |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 26 |newspaper=The Independent |language=en-GB}}</ref>։ Իր առաջին գոլը այս մրցաշրջանում Բոնին խփեց դեկտեմբերի 2-ին՝ [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթիի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ դեկտեմբերի 2 |title=Stoke City 2-1 Swansea City |url=http://www.bbc.com/sport/football/42119932 |access-date=2018 թ․ հունվարի 5 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ 1 շաբաթ անց՝ դեկտեմբերի 2-ին՝ [[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն|Վեստ Բրոմվիչի]] դեմ խաղում Բոնին խաղադաշտ դուրս եկավ ավագի թևկապով՝ այդ խաղում խփելով իր առաջին գոլը [[Լիբերտի (մարզադաշտ)|Լիբերտի մարզադաշտում]] այդ մրցաշրջանում<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Swansea City 1-0 West Bromwich Albion |url=http://www.bbc.com/sport/football/42205606 |access-date=2018 թ․ հունվարի 5 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == [[Պատկեր:Wilfried_Bony_8777.JPG|մինի|231x231փքս|Բոնին [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի]] կազմում]] Բոնին առաջին անգամ հրավիրվեց [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքական]] 2010 թվականին և հավաքականում իր դեբյուտը նշեց [[Բուրունդիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բուրունդիի]] դեմ արտագնա խաղում՝ հանդիպման 80-րդ րոպեին փոխարինելով [[Ժերվինյո]]յին։ === Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012 === Իր հավաքականի հետ Բոնին մասնակեց [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012|2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթին]], որտեղ աչքի ընկավ հունվարի 30-ին կայացած [[Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալժիրի]] դեմ խաղում։ === Աշխարհի առաջնություն 2014 === Բոնին հայտավորվեց Կոտ դ'Իվուարի կազմում [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014|2014 թվականի Աշխարհի առաջնության]] համար։ Այստեղ իրենց առաջին խաղում՝ [[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիայի]] դեմ հանդիպման ժամանակ Բոնին գրավեց հակառակորդի դարպասը գլխի հարվածով<ref>{{Cite news |title=World Cup: Ivory Coast hit back to see off Japan |url=http://www.skysports.com/football/ivory-coast-vs-japan/report/305826 |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=Sky Sports |language=en}}</ref>։ Բոնին նաև աչքի ընկավ խմբային փուլի վերջին՝ [[Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունաստանի]] դեմ խաղում՝ գոլի հեղինակ դառնալով երկրորդ խաղակեսում փոխարինման դուրս գալուց հետո<ref>{{Cite news |date=2014 թ․ հունիսի 24 |title=World Cup: Greece 2-1 Ivory Coast |url=http://www.bbc.com/sport/football/25285284 |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, Կոտ դ'Իվուարը դուրս մնաց առաջնությունից խմբային փուլից։ === Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015 === Բոնին նաև մասնակցեց [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015|2015 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթին]]։ Ալժիրի դեմ քառորդ եզրափակչի խաղում նա 2 գլխով գոլ հեղինակեց, իսկ եզրափակչում՝ [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի]] դեմ խաղում, հետխաղյա 11-մետրանոց հարվածաշարի ժամանակ նա իրացրեց իր հավաքականի առաջին 11-մետրանոցը, բայց գնդակը դարպասից բարձր թռավ։ Այնուամենայնիվ, [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարը]] հաղթեց գավաթը<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ փետրվարի 8 |title=Ivory Coast 0-0 Ghana (9-8 on penalties) |url=http://www.bbc.com/sport/football/31079315 |access-date=2017 թ․ հունիսի 15 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ի դրությամբ'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Լիգայի գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |Սպարտա Պրահա Բ |2007–08 |Չեխիա III |14 |2 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |14 |2 |- | rowspan="4" |[[Սպարտա Պրահա ՖԱ|Սպարտա Պրահա]] |2008–09 |[[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիա I]] |16 |3 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |16 |3 |- |2009–10 |[[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիա I]] |29 |9 |0 |0 | colspan="2" |— |6 |1 |35 |10 |- |2010–11 |[[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիա I]] |14 |10 |0 |0 | colspan="2" |— |10 |7 |24 |17 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !59 !22 !0 !0 ! colspan="2" |— !16 !8 !75 !30 |- | rowspan="4" |[[Վիտես ՖԱ|Վիտես]] |2010–11 |[[Էրեդիվիզի]] |7 |3 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |7 |3 |- |2011–12 |[[Էրեդիվիզի]] |28 |12 |2 |1 | colspan="2" |— |0 |0 |30 |13 |- |2012–13 |[[Էրեդիվիզի]] |30 |31 |2 |4 | colspan="2" |— |4 |2 |36 |37 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !65 !46 !4 !5 ! colspan="2" |— !4 !2 !73 !53 |- | rowspan="3" |[[Սուոնսի Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2013-14 (Անգլիա)|2013–14]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |34 |17 |2 |3 |1 |1 |11 |5 |48 |25 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014–15]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |20 |9 |0 |0 |2 |0 | colspan="2" |— |22 |9 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !54 !26 !2 !3 !3 !1 !11 !5 !70 !35 |- | rowspan="3" |[[Մանչեսթեր Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014–15]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |10 |2 |0 |0 |0 |0 |2 |0 |12 |2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2015-16 (Անգլիա)|2015–16]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |26 |4 |0 |0 |3 |2 |5 |2 |34 |8 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !36 !6 !0 !0 !3 !2 !7 !2 !46 !10 |- |[[Ստոկ Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2016-17 (Անգլիա)|2016–17]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |10 |2 |0 |0 |1 |0 | colspan="2" |— |11 |2 |- |[[Սուոնսի Սիթի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2017-18 (Անգլիա)|2017–18]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |11 |2 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |11 |2 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !249 !106 !6 !8 !7 !3 !38 !17 !300 !134 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2017 թվականի մարտի 20-ի դրությամբ'' {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2010 |2 |0 |- |2011 |5 |3 |- |2012 |8 |1 |- |2013 |7 |4 |- |2014 |10 |3 |- |2015 |10 |2 |- |2016 |4 |0 |- |2017 |5 |1 |- !Ընդհանուր !52 !15 |} === Միջազգային գոլեր === {| class="wikitable" !# !Ամսաթիվ !Մարզադաշտ !Մրցակից !Հաշիվ !Արդյունք !Մրցաշար |- |1. |Հունիսի 5, 2011 |[[Ստադ դե լ'Ամիտի]], [[Կոտոնու]], [[Բենին]] |{{Ֆուտբոլ BEN}} |'''6'''–2 |6–2 | rowspan="3" |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012]] Որակավորում |- |2. | rowspan="2" |Սեպտեմբերի 3, 2011 | rowspan="2" |[[Ամահորո մարզադաշտ]], [[Կիգալի]], [[Ռուանդա]] | rowspan="2" |{{Ֆուտբոլ RWA}} |'''2'''–0 | rowspan="2" |5–0 |- |3. |'''3'''–0 |- |4. |Հունվարի 30, 2012 |[[Էստադիո դե Մալաբո]], [[Մալաբո]], [[Հասարակածային Գվինեա]] |{{Ֆուտբոլ ANG}} |'''2'''–0 |2–0 |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012]] |- |5. |Մայիսի 27, 2012 |[[Ստադ Սեն-Լյո-լա-Ֆորե]], [[Սեն-Լյո-լա-Ֆորե]], [[Ֆրանսիա]] |{{Ֆուտբոլ MLI}} |'''2'''–0 |2–1 |[[Ընկերական խաղ]] |- |6. |Հունվարի 30, 2013 |[[Ռոյալ Բաֆոկենգ մարզադաշտ|Ռոյալ Բաֆոկենգ]], [[Ռուստենբուրգ]], [[Հարավային Աֆրիկա]] |{{Ֆուտբոլ ALG}} |'''2'''–2 |2–2 |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2013]] |- |7. |Մարտի 23, 2013 |[[Ստադ Ֆելիքս Ուֆուե-Բուանի]], [[Աբիջան]], [[Կոտ դ'Իվուար]] |{{Ֆուտբոլ GAM}} |'''1'''–0 |3–0 | rowspan="3" |[[ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 (ընտրական մրցաշար)|Աշխարհի առաջնություն 2014]] [[ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնություն 2014 (ընտրական մրցաշար)|Որակավորում]] |- |8. |Հունիսի 8, 2013 |[[Անկախության մարզադաշտ (Բակաու)|Անկախության մարզադաշտ]], [[Բակաու]], [[Գամբիա]] |{{Ֆուտբոլ GAM}} |'''2'''–0 |3–0 |- |9. |Հունիսի 16, 2013 |[[Ազգային մարզադաշտ (Դար էս Սալամ)|Ազգային մարզադաշտ]], [[Դար էս Սալամ]], [[Տանզանիա]] |{{Ֆուտբոլ TAN}} |'''4'''–2 |4–2 |- |10. |Հունիսի 14, 2014 |[[Արենա Պերնամբուկու]], [[Ռեսիֆի]], [[Բրազիլիա]] |{{Ֆուտբոլ JPN}} |'''1'''–1 |2–1 | rowspan="2" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2014|Աշխարհի առաջնություն 2014]] |- |11. |Հունիսի 24, 2014 |[[Կաստելան մարզադաշտ]], [[Ֆորտալեզա]], [[Բրազիլիա]] |{{Ֆուտբոլ GRE}} |'''1'''–1 |1–2 |- |12. |Հոկտեմբերի 11, 2014 |[[Ստադ դե Մարտիր]], [[Կինշասա]], [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|ԿԴՀ]] |{{Դրոշ|ԿԴՀ}} [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԴՀ]] |'''1'''–0 |2–1 |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015]] Որակավորում |- |13. | rowspan="2" |Փետրվարի 1, 2015 | rowspan="2" |[[Էստադիո դե Մալաբո]], [[Մալաբո]], [[Հասարակածային Գվինեա]] | rowspan="2" |{{Ֆուտբոլ ALG}} |'''1'''–0 | rowspan="2" |3–1 | rowspan="2" |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015]] |- |14. |'''2'''–1 |- |15. |Հունվարի 20, 2017 |[[Ստադ դ'Օյեմ]], [[Օյեմ]], [[Գաբոն]] |{{Դրոշ|ԿԴՀ}} [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԴՀ]] |'''1'''–1 |2–2 | rowspan="2" |[[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2017]] |} == Նվաճումներ == === Ակումբ === ====== Սպարտա Պրահա ====== * [[Չեխիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Չեխիայի առաջնություն]]. 2009-10 ====== Մանչեսթեր Սիթի ====== * [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ|Ֆուտբոլային Լիգայի գավաթ]]. 2015-16 === Միջազգային === ====== Կոտ դ'Իվուար ====== * [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]. 2015 === Անհատական === * [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Հոլանդիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկու. 2012-13 * [[Նիդերլանդներ|Հոլանդիայի]] տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ. 2012-13 * [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի խորհրդանշական հավաքական. [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015|2015]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.wilfriedbony.com/ Բոնիի պաշտոնական կայքը] * [https://twitter.com/wilfriedbony?lang=en Բոնիի պաշտոնական Տվիտերի էջը] * [https://www.premierleague.com/players/4838/Wilfried-Bony/overview Բոնին Պրեմիեր Լիգայի կայքում] * [https://www.transfermarkt.co.uk/wilfried-bony/profil/spieler/81808 Բոնին transfermarkt-ում] * [https://www.national-football-teams.com/player/40645/Wilfried_Bony.html Բոնին national-football-teams.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Navboxes colour |title=Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի կազմեր |bg=#F1771D |fg=white |bordercolor= green |list1= {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2012-ում}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2013-ում}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը ԱԱ 2014-ում}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2015-ում}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2017-ում}} }} {{DEFAULTSORT:Բոնի, Վիլֆրիդ}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Սպարտա Պրահայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՆԵԿ-ի ֆուտբոլիստներ]] caqlv08qc3m8m90hg67kww79vzpj3lo 0 812135 10806405 10022281 2026-06-29T17:54:50Z Սահակ 24 /* top */ 10806405 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Համակարգչային խաղ}} '''Life is Strange''' ([[հայերեն]]՝ '''Կյանքը տարօրինակ է''') , Dontnod Entertainment-ի նախագծած և Square Enix-ի հրապարակած բազմամասանոց գրաֆիկական, արկածային խաղ։ Այն առկա է [[Լինուքս]], [[Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]], [[Մաք ՕԷս Տաս]]ը, Playstation 3, Playstation 4, Xbox 360 և [[Xbox one]] պլատֆորմների համար։ Բաղկացած է 5 մասերից, որոնք պարբերաբար ի հայտ են եկել 2015 թվականի ընթացքում։ Խաղի սյուժեի գլխավոր հերոսն է լուսանկարչություն սովորող ուսանող Մաքս Քոլֆիլդը, որը բացահայտում է, որ ժամանակը հետ տալու ունակություն ունի և այդ ընդունակության ամեն օգտագործումը [[թիթեռի էֆեկտ]]ի է հանգեցնում։ Երբ Մաքսը կանխատեսում է, որ փոթորիկ է մոտենում, նա որոշում է կանխել փոթորկի պատճառով իր քաղաքի կործանումը։ Պատմությունը կախված է խաղացողի գործողություններից․ նա կարող է այն ձևափոխել ժամանակի մեջ՝ հետ ճանապարհորդելու շնորհիվ։ Խաղի մշակումը սկսվել է [[2013 թվական]]ի [[ապրիլ]]ին։ Սկզբնապես ֆինանսական և ստեղծագործական պատճառներով որոշված էր, որ բաղկացած է լինելու մասերից։ Նախագծողները այցելել էին [[Խաղաղ օվկիանոս]]ի հյուսիս-արևմուտք՝ խաղի շրջակայքը ստեղծելու համար հետազոտություններ անելու նպատակով։ Պատմությունը և հերոսների անձնական զարգացումը խաղի գլխավոր տարրերն են՝ ի տարբերություն ավելի ավանդական գրաֆիկական արկածային խաղերի, որոնք բաղկացած են հասարակ փազլներից։ Ձայնագրումները տեղի են ունեցել [[Կալիֆորնիա|Կալիֆոռնիա]] նահանգի [[Լոս Անջելես]] քաղաքում։ Թողարկումից հետո Life is Strange-ը ստացավ հիմնականում դրական արձագանքներ։ Այն արժանացավ BAFTA մրցանակին՝ խաղում լավագույն պատմություն կատեգորիայում, Peabody-[[Ֆեյսբուք|Facebook]] Futures of Media և The Game Awards' Games for Impact մրցանակների։ Հաճախ կրկնվող քննադատումներ էին [[սլենգ]]ի օգտագործումը, ձայնի և բերանի շարժումների անհամապատասխանությունը որոշ մասերում և պատմության ոճային անհամապատասխանությունները։ [[2017 թվական]]ի [[մայիս]]ի տվյալներով այն վաճառվել էր ավելի քան 3 միլիոն պատճենով։ ''Before the Storm'' նախապատմական խաղը, որը նախագծում է Deck Nine Games-ը, և ''Life is Strange'' պատմությունը շարունակող խաղը ներկա պահին նախագծվում են։ == Խաղի ընթացքը == [[Պատկեր:Life is Strange.png|մինի|աջից|Խաղացողները կարող են ժամանակը հետ տալ ընդմիջումներով]] Life is Strange-ը արկածային խաղ է, որը խաղում են երրորդ դեմքով<ref name="rendering">{{Cite web |last=Gaca |first=Christian |date=2014 թ․ օգոստոսի 22 |title=One of the oddest reveals of Gamescom also proved to be one of the most interesting. Here's what the Remember Me developers did next. |url=http://www.gamereactor.eu/previews/249994/Life+is+Strange/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141221190043/http://www.gamereactor.eu/previews/249994/Life%20is%20Strange/ |archivedate=2014 թ․ դեկտեմբերի 21 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=[[Gamereactor]]}}</ref>։ Խաղի ամենակարևոր մասնիկը ժամանակը հետ տալու հնարավորությունն է, որ գլխավոր հերոսն ունի<ref name="repercussion" /><ref name="checkpoint">{{Cite web |last=Campbell |first=Colin |date=2015 թ․ հունվարի 9 |title=It's time to pay attention to Life is Strange |url=http://www.polygon.com/2015/1/9/7522567/life-is-strange-release |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110023923/http://www.polygon.com/2015/1/9/7522567/life-is-strange-release |archivedate=2015 թ․ հունվարի 10 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 21 |publisher=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref>։ Խաղացողը կարող է ուսումնասիրել և հաղորդակցվել իրերի հետ<ref name="rendering" /><ref name="interfere">{{Cite web |last=Corriea |first=Alexa Ray |date=2015 թ․ մայիսի 20 |title=Life is Strange, Episode Three Review |url=http://www.gamespot.com/reviews/life-is-strange-episode-three-review/1900-6416147/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151102040010/http://www.gamespot.com/reviews/life-is-strange-episode-three-review/1900-6416147/ |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 31 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref>։ Ժամանակը հետ տալուց հետո հերոսը կարողանում է պահել այն իրերը, որոնք ձեռք է բերել ժամանակը հետ տալուց առաջ<ref name="inventory">{{Cite web |last=Martin |first=Liam |date=2015 թ․ հունվարի 23 |title=Life Is Strange developer diary explores rewind feature |url=http://www.digitalspy.co.uk/gaming/news/a623826/life-is-strange-developer-diary-explores-rewind-feature.html#~p2f4kmNfcbwQbB |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150128133135/http://www.digitalspy.co.uk/gaming/news/a623826/life-is-strange-developer-diary-explores-rewind-feature.html#~p77mxhIJlKUNKi |archivedate=2015 թ․ հունվարի 28 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 24 |publisher=[[Digital Spy]]}}</ref>։ Խաղացողը կարող է ուսումնասիրել տարբեր վայրեր «Արքեյդիա Բեյ» հորինված վայրում և շփվել պատմության այլ հերոսների հետ<ref name="NPC">{{Cite web |last=Paras |first=Peter |date=2015 թ․ մարտի 31 |title=Life is Strange: Episode 2 – Out of Time Review |url=http://www.gamerevolution.com/review/xboxone/life-is-strange-episode-2--out-of-time |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208050012/http://www.gamerevolution.com/review/xboxone/life-is-strange-episode-2--out-of-time |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=[[Game Revolution]]}}</ref><ref name="communicate">{{Cite web |last=Dyer |first=Mitch |date=2015 թ․ մայիսի 19 |title=Life Is Strange – Episode 3 Review |url=http://www.ign.com/articles/2015/05/19/life-is-strange-episode-3-review |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151029063709/http://www.ign.com/articles/2015/05/19/life-is-strange-episode-3-review |archivedate=2015 թ․ հոկտեմբերի 29 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=[[IGN]]}}</ref><ref name="tree1">{{Cite web |last=Makedonski |first=Brett |date=2014 թ․ օգոստոսի 13 |title=Life is Strange is a world you'll want to lose yourself in |url=http://www.destructoid.com/life-is-strange-is-a-world-you-ll-want-to-lose-yourself-in-279555.phtml |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112041142/http://www.destructoid.com/life-is-strange-is-a-world-you-ll-want-to-lose-yourself-in-279555.phtml |archivedate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=[[Destructoid]]}}</ref><ref name="tree2">{{Cite web |last=Wong |first=Steven |date=2014 թ․ հոկտեմբերի 14 |title=Life is Strange impressions: Stranger by the minute |url=http://www.shacknews.com/article/86683/life-is-strange-impressions-stranger-by-the-minute |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016063410/http://www.shacknews.com/article/86683/life-is-strange-impressions-stranger-by-the-minute |archivedate=2014 թ․ հոկտեմբերի 16 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 21 |publisher=[[Shacknews]]}}</ref>։ Խոսակցությունների ժամանակ ձեռք բերված տեղեկությունները կարող են օգտագործվել հետագայում, նույնիսկ, եթե այդ խոսակցությունը ջնջվի ժամանակը հետ տալու պատճառով<ref name="reset">{{Cite web |last=Futter |first=Mike |date=2015 թ․ հունվարի 23 |title=Life Is Strange Has Strict Time Travel Rules And A Unique Photography Aesthetic |url=http://www.gameinformer.com/games/life_is_strange/b/pc/archive/2015/01/23/dontnod-details-the-rules-of-time-manipulation-in-life-is-strange.aspx |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127152137/http://www.gameinformer.com/games/life_is_strange/b/pc/archive/2015/01/23/dontnod-details-the-rules-of-time-manipulation-in-life-is-strange.aspx |archivedate=2015 թ․ հունվարի 27 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 24 |publisher=[[Game Informer]]}}</ref>։ Որոշ դեպքերում խոսակցական ընտրությունները կարող են փոփոխել և ազդեցություն ունենալ պատմության վրա<ref name="repercussion">{{Cite web |last=Purchese |first=Robert |date=2014 թ․ սեպտեմբերի 12 |title=Life is Strange: It takes time to be different |url=http://www.eurogamer.net/articles/2014-09-10-life-is-strange-it-takes-time-to-be-different |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206232913/http://www.eurogamer.net/articles/2014-09-10-life-is-strange-it-takes-time-to-be-different |archivedate=2015 թ․ փետրվարի 6 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=[[Eurogamer]]}}</ref><ref name="shortlong">{{Cite web |last=Sarkar |first=Samit |date=2014 թ․ հոկտեմբերի 10 |title=Do your choices matter if you can just rewind time and redo them? |url=http://www.polygon.com/2014/10/10/6954961/life-is-strange-story-choices-matter-dontnod |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112030805/http://www.polygon.com/2014/10/10/6954961/life-is-strange-story-choices-matter-dontnod |archivedate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |publisher=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref>։ == Սյուժե == === Սյուժեի կարճ բնութագրում === Մաքսը բացահայտում է, որ ունի ժամանակը հետ տալու ունակություն և օգտագործում է այն ամբողջ խաղի ընթացքում, որպեսզի բացահայտի, թե ինչ է պատահել իր մանկության ընկեր Քլոիի ընկերուհու՝ Ռեյչլի և իր դասարանցու՝ Քեյթի հետ. հետաքննության ժամանակ նա պարզում է զանազան այլ գաղտնիքներ։ Մաքսը նաև պարբերաբար տեսնում է տեսիլքներ փոթորկի մասին, որը կոչնչացնի իր քաղաքը՝ Արքեյդիա Բեյը, սակայն չգիտի, թե ինչպես այն կանգնեցնել։ === Սյուժե === ==== Մաս 1 ==== Խաղը տեղի է ունենում հորինված Արքեյդիա Բեյ քաղաքում, որը գտնվում է [[Օրեգոն]] նահանգում։ Գլխավոր հերոսն է Մաքսին «Մաքս» Քոլֆիլդը (Հաննա Թել), որը սովորում է Բլեքուել ակադեմիայի տասներկուերորդ դասարանում։ Լուսանկարչության դասընթացի ժամանակ, որի ուսուցիչն է Մարկ Ջեֆերսոնը (Դերեք Ֆիլիպսը), Մաքսը տեսիլք է ունենում, որում ուժեղ [[տորնադո]]ն ոչնչացնում է իր քաղաքի [[փարոս]]ը։ Դասընթացից հետո զուգարանում նա ականատես է լինում իր դասարանցու՝ Նեյթն Փրեսքոթի (Նիք Շրայներ) պատահաբար մի աղջկա սպանելուն և բացահայտում է իր ժամանակը հետ տալու ունակությունը պատահաբար օգտագործելով այն, որպեսզի փրկի այդ աղջկան, որը հետագայում պարզվում է, որ Մաքսի մանկության ընկերն է՝ Քլոի Փրայսը (Էշլի Բըրչ)։ Շուտով Մաքսը որոշում է պատմել իր ունակության մասին Քլոիին։ Տեսիլքում մենք տեսնում ենք ապագայում կատարվելիք դեպք՝ փոթորկի քաղաքին մոտենալը<ref>{{cite video game|title=Life Is Strange|developer=Dontnod Entertainment|publisher=Square Enix|date=30 January 2015|platform=Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 3, Xbox One, Xbox 360|level=Chrysalis}}</ref>։ ==== Մաս 2 ==== Հաջորդ օրը Մաքսը տեսնում է, թե ինչպես են ուսանող Քեյթ Մարշին (Դեյեն Հաթըն) նեղում մի տեսանյութի պատճառով, որտեղ երևում է, թե ինչպես է նա համբուրում տարբեր ուսանողների երեկույթի ժամանակ։ Ենթադրվում է, որ Քեյթն առանց իր համաձայնության կամ իմացության թմրադեղեր էր օգտագործել և Մաքսը կասկածում է, որ Նեյթնն էր մեղավորը։ Քլոիի գաղտնի թաքստոցում՝ աղբանոցում, Մաքսի ուժերը փորձարկելիս լարվածության պատճառով Մաքսի քթից արնահոսում է, և նա ուշաթափվում է։ Երբ նրանք արդեն վերադարձած են լինում Բլեքուել, տեսնում են, որ դպրոցի ամբողջ անձնակազմը բակում է։ Քեյթն, ընկնելով շենքի կտուրից, ինքնասպան է լինում, սակայն Մաքսը հետ է տալիս և փորձում է մտքափոխել Քեյթին։ Այս դեպքից հետո Մաքսը որոշում է պարզել, թե ինչ էր պատահել Քեյթի և Քլոիի անհետ կորած ընկերուհու՝ Ռեյչըլ Էմբըրսի հետ<ref>{{cite video game|title=Life Is Strange|developer=Dontnod Entertainment|publisher=Square Enix|date=24 March 2015|platform=Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 3, Xbox One, Xbox 360|level=Out of Time}}</ref>։ ==== Մաս 3 ==== Մաքսն ու Քլոին գիշերը ներխուժում են տնօրենի գրասենյակ, որպեսզի հետախուզեն և փորձեն որևէ նոր տեղեկություն գտնել։ Գրեթե Քլոիի խորթ հոր ու դպրոցի գլխավոր անվտանգության պարեկի՝ Դեյվիդ Մեդսընի (Դոն Մըքմենուս) կողմից բռնվելուց բայց փախչելուց հետո նրանք վերադառնում են Քլոիի տուն։ Մաքսը վերադառնում է իր հանրակացարան և ուսումնասիրում է իր և Քլոիի մանկության մի նկար, բայց այն հանկարծակիորեն տեղափոխում է իրեն այդ նկարի արվելու օրը։ Մաքսը փոխում է անցյալը և այդ օրը Քլոիի հայրը՝ Վիլյամը (Ջո Օքմըն) ավտովթարի պատճառով չի մահանում։ Այսպիսով ստեղծվում է մի նոր [[զուգահեռ իրականություն]], որտեղ Վիլիամը կենդանի է, բայց Քլոին [[Լուծանք|պարալիզացված]] է վզից ներքև ավտովթարի պատճառով<ref>{{cite video game|title=Life Is Strange|developer=Dontnod Entertainment|publisher=Square Enix|date=19 May 2015|platform=Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 3, Xbox One, Xbox 360|level=Chaos Theory}}</ref>։ Մաքսը օգտագործում է նույն մանկության նկարը, որպեսզի հետ փոխի անցյալը և վերականգնի Քլոիի առողջությունը։ ==== Մաս 4 ==== Մաքսն ու Քլոին գտնում են ազդեցիկ և հարուստ Փրեսքոթների ընտանիքին պատկանող լքված ախոռ։ Այնտեղ նրանք բացահայտում են թաքնված բունկեր, որտեղ կան Քեյթի և Ռեյչլի նկարներ, որտեղ նրանք կապկպված և հարբեցված են։ Նկարներից մեկում պատկերված է, թե ինչպես է Ռեյչըլը թաղվում Քլոիի թաքստոցում։ Այս նկարը տեսնելուն պես նրանք շտապում են աղբանոց, որտեղ ժամանելուց հետո նրանք փորում են և գտնում Ռեյչլի գերեզմանը։ Մաքսն ու Քլոին անմիջապես շտապում են վերադառնալ դպրոց, որպեսզի գտնեն Նեյթնին։ Մաքսը կարծում է, որ նրա հաջորդ թիրախն է ուսանող Վիկտորիա Չեյսը (Դենի Նայթս)։ Մաքսը ստանում է տեքստային հաղորդագրություն Նեյթնից, որում նա սպառնում է ոչնչացնել ապացույցը։ Այս պատճառով Մաքսն ու Քլոին շտապ վերադառնում են աղբանոց, որտեղ, ի զարմանս աղջիկների, Նեյթնի փոխարեն Ջեֆերսոնն է, որը ներարկիչով [[Անեսթեզիոլոգիա|անզգայացնում]] է Մաքսին և սպանում է Քլոիին գլխին կրակելով<ref>{{cite video game|title=Life Is Strange|developer=Dontnod Entertainment|publisher=Square Enix|date=28 July 2015|platform=Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 3, Xbox One, Xbox 360|level=Dark Room}}</ref>։ ==== Մաս 5 ==== Մաքսն արթնանում է այն նույն բունկերում, որը նրանք գտել էին ավելի վաղ այդ օրը։ Պարզվում է, որ այդտեղ Ջեֆերսոնը երիտասարդ աղջիկների թմրանյութեր է ներարկում և լուսանկարում։ Մաքսը հաջողացնում է լուսանկարի շնորհիվ հետ գնալ ժամանակի մեջ և վերադառնում է Ջեֆերսոնի դասընթացի սկիզբը, որից հետո զգուշացնում է Դեյվիդին, և Ջեֆերսոնին ձերբակալում են։ Մաքսին հնարավորություն է տրվում այցելել [[Սան Ֆրանցիսկո]], որտեղ պատկերասրահում կցուցադրվի իր լուսանկարներից մեկը։ Նա զանգահարում է Քլոիին միջոցառումի ժամանակ և պարզում է, որ իր բոլոր ջանքերից հետո փոթորիկը հասել է Արքեյդիա Բեյ։ Պատկերասրահում ցուցադրվող լուսանկարի շնորհիվ նա տեղափոխվում է այն օրը, որ այդ նկարը արվել էր, սակայն հայտնվում է ժամանակավոր զուգահեռ իրականություններում, որոնք դառնում են մի երազապատկեր [[մղձավանջ]]։ Այս իրականությունից ազատվելուց հետո Մաքսն ու Քլոին վերջապես վերադառնում են փարոսի մոտ և քննարկում են այն փաստը, որ Մաքսի և իր ունակությունները օգտագործելու պատճառով է փոթորիկը։ Ամեն ինչ կարող է վերականգվել միայն, եթե Մաքսը վերադառնա ամենասկիզբ և թույլ տա, որ Նեյթնը սպանի Քլոիին։ Մաքսի առջև դրվում է ընտրություն՝ զոհաբերել Քլոիի կյանքը, որպեսզի փրկվի Արքեյդիա Բեյը կամ զոհաբերել Արքեյդիա Բեյը, որպեսզի Քլոին ապրի<ref name="Life Is Strange">{{cite video game|title=Life Is Strange|developer=Dontnod Entertainment|publisher=Square Enix|date=20 October 2015|platform=Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 3, Xbox One, Xbox 360|level=Polarized}}</ref>։ == Նախագծում == Life is Strange խաղը Dontnod Entertainment-ի երկրորդ գործն է, որի գլխավոր հերոսը իգական սեռի ներկայացուցիչ է։ Ինչպես իրենց Remember Me առաջին նախագծի ժամանակ, հրատարակիչները փորձել էին գլխավոր հերոսին դարձնել արական սեռի ներկայացուցիչ<ref name="first">{{Cite web |last=Makuch |first=Eddie |date=2013 թ․ մարտի 19 |title=Publishers said 'You can't have a female character,' says Remember Me dev |url=http://www.gamespot.com/articles/publishers-said-you-cant-have-a-female-character-says-remember-me-dev/1100-6405550/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131229210302/http://www.gamespot.com/articles/publishers-said-you-cant-have-a-female-character-says-remember-me-dev/1100-6405550/ |archivedate=2013 թ․ դեկտեմբերի 29 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref><ref name="square1">{{Cite web |last=Maiberg |first=Emanuel |date=2015 թ․ հունվարի 10 |title="Other Publishers Told Us to Make It a Male Lead Character," Life is Strange Dev Says |url=http://www.gamespot.com/articles/other-publishers-told-us-to-make-it-a-male-lead-ch/1100-6424577/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150719152644/http://www.gamespot.com/articles/other-publishers-told-us-to-make-it-a-male-lead-ch/1100-6424577/ |archivedate=2015 թ․ հուլիսի 19 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 21 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref><ref name="square2">{{Cite web |last=LeBoeuf |first=Sarah |date=2015 թ․ հունվարի 11 |title=Publishers Wanted Life is Strange Devs to Make Leads Male |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/139401-Publishers-Disliked-Dontnods-Life-is-Strange-Having-Female-Leads |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150206164909/http://www.escapistmagazine.com/news/view/139401-Publishers-Disliked-Dontnods-Life-is-Strange-Having-Female-Leads |archivedate=2015 թ․ փետրվարի 6 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 12 |publisher=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]]}}</ref>։ Square Enix-ը միակ հրատարակիչն էր, որ հերոսի սեռը փոխելու նպատակ չուներ<ref name="hip to be square">{{Cite web |last=Rougeau |first=Mike |date=2015 թ․ հունվարի 11 |title=Publishers Wanted To Change Life Is Strange's Protagonists Into Men |url=http://kotaku.com/publishers-wanted-to-change-life-is-stranges-protagonis-1678811522 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117104746/http://kotaku.com/publishers-wanted-to-change-life-is-stranges-protagonis-1678811522 |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 17 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 31 |publisher=[[Kotaku]]}}</ref>։ Life is Strange խաղի նախագծումը սկսվել էր 2013 թվականի ապրիլին<ref name="development">{{Cite web |last=Kulasingham |first=Gajan |date=2015 թ․ հունվարի 9 |title=Life is Strange – Developer Diary: A New Beginning |url=http://www.gamespot.com/videos/life-is-strange-developer-diary-a-new-beginning/2300-6422919/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150209052241/http://www.gamespot.com/videos/life-is-strange-developer-diary-a-new-beginning/2300-6422919/ |archivedate=2015 թ․ փետրվարի 9 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 21 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref>, և աշխատակազմը բաղկացած էր 15 հոգուց։ Սակայն այդ թիվը մեծացավ, երբ նրանք սկսեցին աշխատել Square Enix-ի հետ<ref name="team">{{Cite web |date=2016 թ․ փետրվարի 9 |title=Edouard Caplain on the Art Behind Life Is Strange |url=http://www.momenta.online/2016/02/edouard-caplain-on-the-art-behind-life-is-strange/ |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20160727023538/http://www.momenta.online/2016/02/edouard-caplain-on-the-art-behind-life-is-strange/ |archivedate=2016 թ․ հուլիսի 27 |accessdate=2016 թ․ փետրվարի 18 |publisher=Momenta}}</ref>։ Սկզբնապես խաղն անվանված էր What If, սակայն այն վերանվանվեց, որպեսզի տարբերվի նույնանուն ֆիլմից<ref name="what if">{{Cite web |last=Makuch |first=Eddie |date=2015 թ․ մարտի 6 |title=Square Enix's Life is Strange Considered 100 Different Names |url=http://www.gamespot.com/articles/square-enix-s-life-is-strange-considered-100-diffe/1100-6425742/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150307215843/http://www.gamespot.com/articles/square-enix-s-life-is-strange-considered-100-diffe/1100-6425742/ |archivedate=2015 թ․ մարտի 7 |accessdate=2015 թ․ մարտի 7 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref>։ Սկզբնապես այն պետք է լիներ մեկ ամբողջական խաղ, սակայն ֆինանսական, ստեղծագործական և մարքեթինգային պատճառներով խաղը բաժանվես մասերի և իր ընթացքը ձեռք բերեց իրեն բնորոշ դանդաղ զարգացող բնույթը<ref name="format">{{Cite web |last=Bailey |first=Kat |date=2015 թ․ հունվարի 31 |title=Life is Strange's "Triforce" of Influences |url=http://www.usgamer.net/articles/life-is-stranges-triforce-of-influences |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150202123538/http://www.usgamer.net/articles/life-is-stranges-triforce-of-influences |archivedate=2015 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2015 թ․ փետրվարի 1 |publisher=[[Eurogamer#Subsidiaries|USgamer]]}}</ref><ref name="aggregated">{{Cite web |last=Calvin |first=Alex |date=2016 թ․ մարտի 15 |title=Life is good: Dontnod on the success of Life is Strange and what comes next |url=http://www.mcvuk.com/news/read/life-is-good-dontnod-on-the-success-of-life-is-strange-and-what-comes-next/0164045 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160317064842/http://www.mcvuk.com/news/read/life-is-good-dontnod-on-the-success-of-life-is-strange-and-what-comes-next/0164045 |archivedate=2016 թ․ մարտի 17 |accessdate=2016 թ․ մարտի 16 |publisher=[[Market for Home Computing and Video Games|MCV]]}}</ref>։ Նախագծողների թիմը այցելել էր [[Խաղաղ օվկիանոս|Խաղաղ Օվկիանոսի]] հյուսիսարևմտյան հատվածը<ref name="shortlong" /><ref name="setting">{{Cite web |date=2014 թ․ օգոստոսի 27 |title=Life Is Strange Gameplay Preview Interview |url=http://gamerhub.tv/videos/life-is-strange-gameplay-preview-interview/2014/08/27/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112032016/http://gamerhub.tv/videos/life-is-strange-gameplay-preview-interview/2014/08/27/ |archivedate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=GamerHub}}</ref>, լուսանկարել տարածաշրջանը, նայել տեղական թերթերն ու օգտագործել էր [[Google Street View]] ծրագիրը, որպեսզի համոզված լիներ, որ շրջապատը պատկերված է իրականին մոտ<ref name="archetypes">{{Cite web |last=Serrano |first=Zulai |date=2015 թ․ մարտի 23 |title='Life is Strange Episode 2' Dev Talks To Us About What's Next For Max In Arcadia Bay [EXCLUSIVE] |url=http://www.idigitaltimes.com/life-strange-episode-2-dev-talks-us-about-whats-next-max-arcadia-bay-exclusive-424890 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324104026/http://www.idigitaltimes.com/life-strange-episode-2-dev-talks-us-about-whats-next-max-arcadia-bay-exclusive-424890 |archivedate=2015 թ․ մարտի 24 |accessdate=2015 թ․ մարտի 25 |publisher=[[IBT Media#Assets|iDigitalTimes]]}}</ref><ref name="googlestreetview">{{Cite web |last=Nunneley |first=Stephany |date=2015 թ․ հունվարի 29 |title=Final Life is Strange developer diary focuses on music, voice actors |url=http://www.vg247.com/2015/01/29/life-is-strange-pc-ps4-xbox-one-video/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150129233119/http://www.vg247.com/2015/01/29/life-is-strange-pc-ps4-xbox-one-video/ |archivedate=2015 թ․ հունվարի 29 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 29 |publisher=[[VG247]]}}</ref>։ Որոշվել էր, որ բյուջեի մեծամասնությունը պետք է ծախվսեր սյուժեն գրելու և հնչյունավորման դերասանների վրա<ref name="release schedule 1">{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2015 թ․ մարտի 18 |title=Life is Strange dev talks lip-syncing, release schedule and publisher demands |url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-03-18-publishers-wanted-life-is-stranges-main-character-to-be-a-guy-qtes-added |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318133732/http://www.eurogamer.net/articles/2015-03-18-publishers-wanted-life-is-stranges-main-character-to-be-a-guy-qtes-added |archivedate=2015 թ․ մարտի 18 |accessdate=2015 թ․ մարտի 18 |publisher=[[Eurogamer]]}}</ref>։ Պատմությունը սկզբնապես գրված էր ֆրանսերեն, հեղինակը Ժան-Լյուկ Կանոն էր<ref name="script process">{{Cite web |last=McFerran |first=Damien |date=2015 թ․ օգոստոսի 28 |title=Be kind, rewind: The making of Life Is Strange |url=http://www.redbull.com/en/games/stories/1331743857254/life-is-strange-interview |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150831002923/http://www.redbull.com/en/games/stories/1331743857254/life-is-strange-interview |archivedate=2015 թ․ օգոստոսի 31 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[Red Bull|Red Bull Games]]}}</ref><ref name="cano">{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2016 թ․ ապրիլի 18 |title=Life is Strange team talk fan theories, that season finale and more |url=http://www.eurogamer.net/articles/2016-04-09-life-is-strange |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160420131057/http://www.eurogamer.net/articles/2016-04-09-life-is-strange |archivedate=2016 թ․ ապրիլի 20 |accessdate=2016 թ․ ապրիլի 20 |publisher=[[Eurogamer]]}}</ref>։ Հաննա Թելը 2014 թվականի հուլիսին դիմել էր Մաքսի դերի համար և ստացել էր դերը. Էշլի Բըրչը դիմել էր Մաքսի և Քլոիի դերերի համար և ստացել Քլոիի դերը։ Ձայնագրումները կատարվել են [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի [[Լոս Անջելես]] քաղաքում։ <ref name="audition 1">{{Cite web |last=Riaz |first=Adnan |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 12 |title=Hannah Telle: Involvement in Life Is Strange is the 'Greatest Honor' |url=http://www.hardcoregamer.com/2015/09/12/hannah-telle-involvement-in-life-is-strange-is-the-greatest-honor-2/166374/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119063952/http://www.hardcoregamer.com/2015/09/12/hannah-telle-involvement-in-life-is-strange-is-the-greatest-honor-2/166374/ |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 19 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 22 |publisher=[[Hardcore Gamer]]}}</ref><ref name="audition 2">{{Cite web |last=Jayne |first=Jeremy |date=2015 թ․ հունիսի 18 |title=Life Is Strange: Episodic Heartstrings – Kinda Funny at E3 2015 |url=http://www.gamespot.com/videos/life-is-strange-episodic-heartstrings-kinda-funny-/2300-6425679/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103172236/http://www.gamespot.com/videos/life-is-strange-episodic-heartstrings-kinda-funny-/2300-6425679/ |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 3 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 22 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref> Ամբողջ երաժշտությունը ստեղծագործել է Syd Matters խմբի անդամ Ջոնաթան Մորալին<ref name="perspective">{{Cite web |last=Nunneley |first=Stephany |date=2015 թ․ հունվարի 29 |title=Life is Strange launch trailer and final dev diary released |url=http://www.vg247.com/2015/01/29/life-is-strange-pc-ps4-xbox-one-video/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150129233119/http://www.vg247.com/2015/01/29/life-is-strange-pc-ps4-xbox-one-video/ |archivedate=2015 թ․ հունվարի 29 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 21 |publisher=[[VG247]]}}</ref>։ Սաունդթրեքը ոգեշնչված էր ժամանակակից [[Ինդի ֆոլք|ինդի ֆոլկ]] երաժշտությունից<ref name="50%" /><ref name="highlighting">{{Cite web |last=Hillier |first=Brenna |date=2015 թ․ հունվարի 13 |title=Life is Strange: "this is definitely a game for the Telltale and Heavy Rain fans" |url=http://www.vg247.com/2015/01/13/life-is-strange-is-for-telltale_heavy-rain-fans/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150113184014/http://www.vg247.com/2015/01/13/life-is-strange-is-for-telltale_heavy-rain-fans/ |archivedate=2015 թ․ հունվարի 13 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 20 |publisher=[[VG247]]}}</ref> և իրենից ներկայացնում է արդեն գոյություն ունեցող երգերի խառնուրդ<ref name="50%">{{Cite web |last=Taveras |first=Joel |date=2014 թ․ հոկտեմբերի 9 |title=Life Is Strange Creative Director Jean-Maxime Moris Talks Atmosphere, Choices, and Female Leads |url=http://www.dualshockers.com/2014/10/09/life-is-strange-creative-director-jean-maxime-moris-talks-atmosphere-choices-and-female-leads/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112040959/http://www.dualshockers.com/2014/10/09/life-is-strange-creative-director-jean-maxime-moris-talks-atmosphere-choices-and-female-leads/ |archivedate=2014 թ․ նոյեմբերի 12 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 11 |publisher=DualShockers}}</ref>։ Այդ երգերի հեղինակներն են Հոզե Գոնզալեզը, [[Mogwai]] խումբը, Breton խումբը, Ամանդա Փալմերը, Բրայան Վիգլիոնին, [[Bright Eyes]], Message to Bears, Local Natives, Syd Matters, Sparklehorse խմբերը, [[Angus & Julia Stone|Անգուս և Ջուլիա Սթոուններ]], alt-J, Mud Flow և Foals խմբերը<ref name="artists">{{Cite web |last=Corriea |first=Alexa Ray |date=2015 թ․ մարտի 7 |title=These Are the Songs in Life is Strange |url=http://www.gamespot.com/articles/these-are-the-songs-in-life-is-strange/1100-6425751/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150309211114/http://www.gamespot.com/articles/these-are-the-songs-in-life-is-strange/1100-6425751/ |archivedate=2015 թ․ մարտի 9 |accessdate=2015 թ․ մարտի 7 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref><ref name="NAEU">{{Cite web |last=Riaz |first=Adnan |date=2015 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Life Is Strange Limited Edition Coming to North America for PC |url=http://www.hardcoregamer.com/2015/11/23/life-is-strange-limited-edition-coming-to-north-america-for-pc/178900/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124115414/http://www.hardcoregamer.com/2015/11/23/life-is-strange-limited-edition-coming-to-north-america-for-pc/178900/ |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 23 |publisher=[[Hardcore Gamer]]}}</ref>։ == Թողարկում == Square Enixն ու Dontnodը հայտարարել էին Life is Strange խաղի մասին 2014 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Մասերը թողարկվեցին Steam-ի, Playstation 3-ի, Playstation 4-ի, [[Xbox one|Xbox One]]-ի համար 2015 թվականի հունվարի 30-ից հոկտեմբերի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, բայց հասանելի էին միայն ներբեռնումով։ 2014 թվականի նոյեմբերին հրատարակիչը հետաքրքրված էր խաղի սկավառակային տարբերակները արտադրելով, բայց այդ ժամանակ նրանք դեռ ամբողջությամբ կենտրոնացած էին ներբեռնելի տարբերակների թողարկանը վրա։ Մեկ տարի անց հայտարարվեց, որ Հյուսիսային Ամերիկայում՝ 2016 թվականի հունվարի 19-ին, իսկ Եվրոպայում՝ 2016 թվականի հունվարի 22-ին սկավառակային տարբերակները կսկսեն վաճառվել [[Անհատական համակարգիչ|PC]], PS4 և [[Xbox one|Xbox One]] պլատֆորմների համար։ Սահմանափակ թողարկման մեջ ընդգրկված էին գիրք խաղի ստեղծելու ընթացքի ժամանակ ստեղծված տարբեր պատկերներով և մտքերով, որոնք չիրագործվեցին խաղի մեջ, սաունդքրեքը և ռեժիսորի մեկնաբանությունները։ 2016 թվականի մարտի 3ին թողարկվեց ճապոներեն տարբերակը [[Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ|Microsoft Windows]], PlayStation 3 և PlayStation 4 պլատֆորմների համար։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="text-align: center;" ! Մաս ! Թողարկման ամսաթիվ |- | colspan="4" style="background:#FF0000;"| |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" | "Մաս 1։ Chrysalis" | 2015 թվականի հունվարի 30 |- | colspan="4" style="background:#FF0000;"| |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" | "Մաս 2։ Out of Time" | 2015 թվականի մարտի 24<ref name="24 March 2015">{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2015 թ․ մարտի 14 |title=Life is Strange: Episode 2 release date revealed |url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-03-14-life-is-strange-episode-2-release-date |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315053810/http://www.eurogamer.net/articles/2015-03-14-life-is-strange-episode-2-release-date |archivedate=2015 թ․ մարտի 15 |accessdate=2015 թ․ մարտի 14 |publisher=[[Eurogamer]]}}</ref> |- | colspan="4" style="background:#FF0000;"| |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" | "Մաս 3։ Chaos Theory" | 2015 թվականի մայիսի 19<ref name="19 May 2015">{{Cite web |last=Karmali |first=Luke |date=2015 թ․ մայիսի 13 |title=Life is Strange: Episode 3 – Chaos Theory Gets a Release Date |url=http://www.ign.com/articles/2015/05/13/life-is-strange-episode-3-chaos-theory-gets-a-release-date |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150516041004/http://www.ign.com/articles/2015/05/13/life-is-strange-episode-3-chaos-theory-gets-a-release-date |archivedate=2015 թ․ մայիսի 16 |accessdate=2015 թ․ մայիսի 13 |publisher=[[IGN]]}}</ref> |- | colspan="4" style="background:#FF0000;"| |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" | "Մաս 4։ Dark Room" | 2015 հուլիսի 28<ref name="28 July 2015">{{Cite web |last=Arif |first=Shabana |date=2015 թ․ հուլիսի 23 |title=Life is Strange episode 4 release date announced as sales hit one million copies |url=http://www.vg247.com/2015/07/23/life-is-strange-episode-4-release-date-announced-as-sales-hit-one-million-copies/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723224952/http://www.vg247.com/2015/07/23/life-is-strange-episode-4-release-date-announced-as-sales-hit-one-million-copies/ |archivedate=2015 թ․ հուլիսի 23 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 23 |publisher=[[VG247]]}}</ref> |- | colspan="4" style="background:#FF0000;"| |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" | "Մաս 5։ Polarized" | 2015 հոկտեմբերի 20 |} == Մրցանակներ == {| class="wikitable sortable" !Ամսաթիվ !Մրցանակ !Կատեգորիա !Թեկնածու !Արդյունք |- | rowspan="24" |2015 |Develop Industry Excellence awards<ref name="develop awards">{{Cite web |last=Batchelor |first=James |date=2015 թ․ հուլիսի 15 |title=Develop Awards 2015: The winners revealed |url=http://www.develop-online.net/news/develop-awards-2015-the-winners-revealed/0208946 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716164603/http://www.develop-online.net/news/develop-awards-2015-the-winners-revealed/0208946 |archivedate=2015 թ․ հուլիսի 16 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 16 |publisher=[[Develop (magazine)|Develop]]}}</ref> |Պատմության օգտագործում | rowspan="4" |''Life Is Strange'' |Հաղթել է |- | rowspan="6" |Golden Joystick awards<ref name="golden joystick awards">{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Golden Joystick Awards 2015 |url=http://www.twitch.tv/goldenjoystickawards/v/23163885 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151102033157/http://www.twitch.tv/goldenjoystickawards/v/23163885 |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 3 |publisher=[[Twitch.tv]]}}</ref> |Լավագույն ինքնատիպ խաղ |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն պատմություն |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն աուդիո |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն պահ խաղի մեջ |Քեյթին փրկելը |Երրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն դերասանական խաղ |Էշլի Բըրչ (Քլոի) |Հաղթել է |- |Տարվա խաղ |''Life Is Strange'' |Երրորդ հորիզոնական |- | rowspan="4" |Global Game awards<ref name="global game awards">{{Cite web |title=Life is Strange – Episode 1 |url=http://www.game-debate.com/awards/2015/nominee/life-is-strange-episode-1 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151127004643/http://www.game-debate.com/awards/2015/nominee/life-is-strange-episode-1 |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 27 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 26 |publisher=Game Debate}}</ref> |Լավագույն արկած | rowspan="4" |''Life Is Strange'' – Մաս 1 |Հաղթել է |- |Լավագույն պատմություն |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն ինքնատիպ խաղ |Հաղթել է |- |Տարվա խաղ |Երկրորդ հորիզոնական |- | rowspan="3" |The Game Awards<ref name="game awards">{{Cite web |last=Nunneley |first=Stephany |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=The Game Awards 2015 – Game of the Year goes to The Witcher 3 |url=https://www.vg247.com/2015/12/04/the-game-awards-2015-winners/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6eYOBjjTo?url=https://www.vg247.com/2015/12/04/the-game-awards-2015-winners/ |archivedate=2016 թ․ հունվարի 15 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 4 |publisher=[[VG247]]}}</ref> |Լավագույն պատմություն |''Life Is Strange'' |Առաջադրվել է |- |Լավագույն դերասանական խաղ |Էշլի Բըրչ (Քլոի) |Առաջադրվել է |- |Ամենաազդեցիկ խաղ | rowspan="2" |''Life Is Strange'' |Հաղթել է |- | rowspan="2" |''PlayStation Official Magazine''<ref name="opm">{{Cite web |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Life Is Strange on Twitter |url=https://twitter.com/LifeIsStrange/status/674539558772469760 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160224185740/https://twitter.com/LifeIsStrange/status/674539558772469760 |archivedate=2016 թ․ փետրվարի 24 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 9 |publisher=[[Twitter]]}}</ref> |Լավագույն մասերից բաղկացած արկածը |Հաղթել է |- |Լավագույն պահ խաղի մեջ |Մաս 2-ի ավարտ |Հաղթել է |- |''Vice Canada-ի 2015 թվականի լավագույն 20 համակարգչային խաղերը''<ref name="vice canada">{{Cite web |last=Diver |first=Mike |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=The Best 20 Video Games of 2015 |url=http://www.vice.com/en_ca/read/the-top-20-video-games-of-2015-according-to-vice-999 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151211141310/http://www.vice.com/en_ca/read/the-top-20-video-games-of-2015-according-to-vice-999 |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 11 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 10 |publisher=[[Vice (magazine)|Vice]] Canada}}</ref> | rowspan="3" |Լավագույն խաղ | rowspan="7" |''Life Is Strange'' |Չորրորդ հորիզոնական |- |''Vulture-ի 2015 թվականի լավագույն 10 համակարգչային խաղերը''<ref name="vulture">{{Cite web |last=Rivera |first=Joshua |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=The 10 Best Video Games of 2015 |url=http://www.vulture.com/2015/12/10-best-video-games-of-2015.html?mid=twitter_vulture |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151211100353/http://www.vulture.com/2015/12/10-best-video-games-of-2015.html?mid=twitter_vulture |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 11 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 10 |publisher=[[New York (magazine)#Digital expansion and blogs|Vulture]]}}</ref> |Հաղթել է |- |Red Bull Games-ի 2015 թվականի լավագույն 10 համակարգչային խաղերը<ref name="red bull games">{{Cite web |title=The best games of 2015: Your top 10 |url=http://www.redbull.com/en/games/stories/1331765684784/game-of-the-year-2015-the-top-10 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151219230302/http://www.redbull.com/en/games/stories/1331765684784/game-of-the-year-2015-the-top-10 |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 19 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 17 |publisher=[[Red Bull|Red Bull Games]]}}</ref> |Երկրորդ հորիզոնական |- |Polygon-ի 2015 թվականի լավագույն խաղը Games of the Year 2015<ref name="polygon">{{Cite web |last=Frank |first=Allegra |title=Polygon's 2015 Games of the Year #7: Life is Strange |url=http://www.polygon.com/a/game-of-the-year-2015/life-is-strange-game-of-the-year-2015-polygon |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222215459/http://www.polygon.com/a/game-of-the-year-2015/life-is-strange-game-of-the-year-2015-polygon |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 22 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 23 |publisher=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> |Տարվա խաղ |Յոթերորդ հորիզոնական |- |Destructoid-ի 2015 թվականի լավագույնները<ref name="destructoid">{{Cite web |last=Makedonski |first=Brett |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Nominees for Destructoid's Best Xbox One Game of 2015 |url=http://www.destructoid.com/nominees-for-destructoid-s-best-xbox-one-game-of-2015-325531.phtml |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222150128/http://www.destructoid.com/nominees-for-destructoid-s-best-xbox-one-game-of-2015-325531.phtml |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 22 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 10 |publisher=[[Destructoid]]}}</ref><ref name="destructoid loss">{{Cite web |last=Makedonski |first=Brett |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Destructoid's award for Best Xbox Game of 2015 goes to... |url=http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-xbox-game-of-2015-goes-to--328540.phtml |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151223183038/http://www.destructoid.com/destructoid-s-award-for-best-xbox-game-of-2015-goes-to--328540.phtml |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 23 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[Destructoid]]}}</ref> |Լավագույն խաղ Xbox One-ի համար |Առաջադրվել է |- |Eurogamer-ի 2015 թվականի լավագույն 10 խաղերը<ref name="eurogamer">{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Games of 2015 no. 10: Life is Strange |url=http://www.eurogamer.net/articles/2015-12-23-games-of-2015-life-is-strange |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224105140/http://www.eurogamer.net/articles/2015-12-23-games-of-2015-life-is-strange |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[Eurogamer]]}}</ref> | rowspan="2" |Լավագույն խաղ |Տասներորդ հորիզոնական |- |Ars Technica<ref name="ars technica">{{Cite web |last=Orland |first=Kyle |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 27 |title=The best video games of 2015, as picked by the Ars editors |url=https://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6egDgThLD?url=https://arstechnica.com/gaming/2015/12/the-best-video-games-of-2015-as-picked-by-the-ars-editors/4/ |archivedate=2016 թ․ հունվարի 20 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 28 |publisher=[[Ars Technica]]}}</ref> |Ութերորդ հորիզոնական |- |Giant Bomb<ref name="giant bomb">{{Cite web |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |title=Giant Bomb's 2015 Game of the Year Awards: Day Three Text Recap |url=http://www.giantbomb.com/articles/giant-bombs-2015-game-of-the-year-awards-day-three/1100-5318/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6egFkFhrG?url=http://www.giantbomb.com/articles/giant-bombs-2015-game-of-the-year-awards-day-three/1100-5318/ |archivedate=2016 թ․ հունվարի 20 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 16 |publisher=[[Giant Bomb]]}}</ref> |Լավագույն պահ |Մաս 2-ի ավարտ |Երկրորդ հորիզոնական |- | rowspan="35" |2016 |''New Statesman-ի 2015 թվականի լավագույն 10 խաղերը''<ref name="new statesman">{{Cite web |last=Ahmed |first=Emad |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 31 |title=The top ten best videogames of 2015 |url=http://www.newstatesman.com/culture/games/2015/12/top-ten-best-videogames-2015 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101162218/http://www.newstatesman.com/culture/games/2015/12/top-ten-best-videogames-2015 |archivedate=2016 թ․ հունվարի 1 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 2 |publisher=[[New Statesman]]}}</ref> |Լավագույն խաղ | rowspan="8" |''Life Is Strange'' |Հաղթել է |- |''Hardcore Gamer-ի 2015 թվականի լավագույնները''<ref name="hardcore gamer">{{Cite web |date=2016 թ․ հունվարի 4 |title=Best of 2015 – Day Four: Adventure, Platformer, DLC/Expansion, Mobile |url=http://www.hardcoregamer.com/2016/01/04/best-of-2015-day-four-adventure-platformer-dlcexpansion-mobile/185014/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160106004616/http://www.hardcoregamer.com/2016/01/04/best-of-2015-day-four-adventure-platformer-dlcexpansion-mobile/185014/ |archivedate=2016 թ․ հունվարի 6 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 5 |publisher=[[Hardcore Gamer]]}}</ref> |Լավագույն արկածային խաղ |Երկրորդ հորիզոնական |- | rowspan="4" |PlayStation Blog-ի 2015 թվականի լավագույնները<ref name="playstation blog noms">{{Cite web |last=Massongill |first=Justin |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 18 |title=Vote Now: PS.Blog Game of the Year 2015 Awards |url=http://blog.us.playstation.com/2015/12/18/vote-now-ps-blog-game-of-the-year-2015-awards/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222082910/http://blog.us.playstation.com/2015/12/18/vote-now-ps-blog-game-of-the-year-2015-awards/ |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 22 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 19 |publisher=[[PlayStation Blog]]}}</ref><ref name="playstation blog results">{{Cite web |last=Massongill |first=Justin |date=2016 թ․ հունվարի 12 |title=Winners: PlayStation.Blog 2015 Game of the Year Awards |url=http://blog.us.playstation.com/2016/01/12/winners-ps-blog-2015-game-of-the-year-awards/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160118134622/http://blog.us.playstation.com/2016/01/12/winners-ps-blog-2015-game-of-the-year-awards/ |archivedate=2016 թ․ հունվարի 18 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 13 |publisher=[[PlayStation Blog]]}}</ref> |Լավագույն խաղ PS4-ի համար |Առաջադրվել է |- |Լավագույն պատմություն |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն սաունդթրեք |Երկրորդ հորիզոնական |- |Լավագույն թողարկում, որ առկա էր միայն ներբեռնումով |Երկրորդ հորիզոնական |- | rowspan="3" |D.I.C.E. Awards<ref name="dice awards">{{Cite web |last=Pereira |first=Chris |date=2016 թ․ փետրվարի 18 |title=The 2016 DICE Award Winners [UPDATED] |url=http://www.gamespot.com/articles/the-2016-dice-award-winners-updated/1100-6434830/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6fSfkJtTx?url=http://www.gamespot.com/articles/the-2016-dice-award-winners-updated/1100-6434830/ |archivedate=2016 թ․ փետրվարի 21 |accessdate=2016 թ․ փետրվարի 19 |publisher=[[GameSpot]]}}</ref><ref name="full name">{{Cite web |title=19th Annual D.I.C.E. Awards Finalists |url=http://www.interactive.org/images/pdfs/19th-Annual-DICE-Awards-Finalists.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131004718/http://www.interactive.org/images/pdfs/19th-Annual-DICE-Awards-Finalists.pdf |archivedate=2016 թ․ հունվարի 31 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 13 |publisher=[[Academy of Interactive Arts & Sciences]]}}</ref> |Լավագույն ձեռքբերում խաղի ուղղությունում |Առաջադրվել է |- |Տարվա արկածային խաղ |Առաջադրվել է |- |Գերազանց հերոս |Մաքս Քոլֆիլֆ |Առաջադրվել է |- |Game Developers Choice Awards<ref name="gdc">{{Cite web |date=2016 թ․ մարտի 16 |title=Witcher 3 wins Game of the Year at 16th annual Game Developers Choice Awards |url=http://www.gdconf.com/news/witcher_3_wins_game_of_the_yea.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160319082958/http://www.gdconf.com/news/witcher_3_wins_game_of_the_yea.html |archivedate=2016 թ․ մարտի 19 |accessdate=2016 թ․ մարտի 17 |publisher=[[Game Developers Conference|GDC]]}}</ref> |Հանդիասատեսի մրցանակն | rowspan="9" |''Life Is Strange'' |Հաղթել է |- | rowspan="3" |SXSW Gaming Awards<ref name="sxsw">{{Cite web |title=SXSW Gaming Awards |url=http://www.sxsw.com/interactive/awards/gaming |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129055148/http://www.sxsw.com/interactive/awards/gaming |archivedate=2016 թ․ հունվարի 29 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 27 |publisher=[[South by Southwest]]}}</ref><ref name="sxsw result">{{Cite web |last=Aviles |first=Estevan |date=2016 թ․ մարտի 19 |title=2016 SXSW Gaming Awards Winners Announced! |url=http://www.sxsw.com/news/2016/sxsw-gaming-awards-winners-announced |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160401215234/http://www.sxsw.com/news/2016/sxsw-gaming-awards-winners-announced |archivedate=2016 թ․ ապրիլի 1 |accessdate=2016 թ․ մարտի 20 |publisher=[[South by Southwest]]}}</ref> |Գերազանց պատմություն |Առաջադրվել է |- |Ամենախոստումնալից նոր մտավոր սեփականություն |Առաջադրվել է |- |Մեթյու Քրամփի մշակութային նորամուծություն մրցանակMatthew Crump Cultural Innovation Award |Առաջադրվել է |- | rowspan="9" |National Academy of Video Game Trade Reviewers<ref name="navgtr">{{Cite web |date=2016 թ․ մարտի 21 |title=2015 Winners |url=http://navgtr.org/2015wire |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160409163835/http://navgtr.org/2015wire |archivedate=2016 թ․ ապրիլի 9 |accessdate=2016 թ․ մարտի 24 |publisher=[[National Academy of Video Game Trade Reviewers]]}}</ref> |Արվեստային ուղղություն, Ժամանակակից |Առաջադրվել է |- |Հերոսների դիզայն |Հաղթել է |- |Խաղ-կինոյի ուղղություն |Առաջադրվել է |- |Խաղի դիզայն, նոր մշակութային սեփականություն |Առաջադրվել է |- |Լավագույն երաժշտություն, նոր մշակութային սեփականություն |Հաղթել է |- |Երգ |''Life Is Strange'' – "To All of You" |Հաղթել է |- |Երգերի հավաքածու | rowspan="6" |''Life Is Strange'' |Առաջադրվել է |- |Պատմությունը դրամայում |Առաջադրվել է |- |Խաղ, ինքնատիպ արկած |Առաջադրվել է |- | rowspan="5" |British Academy Games Awards<ref name="baga">{{Cite web |last=Loveridge |first=Sam |date=2016 թ․ ապրիլի 7 |title=Fallout 4 is named Best Game at the BAFTA Games Awards 2016 |url=http://www.digitalspy.com/gaming/news/a789770/fallout-4-wins-game-of-the-year-at-game-baftas/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160410080531/http://www.digitalspy.com/gaming/news/a789770/fallout-4-wins-game-of-the-year-at-game-baftas/ |archivedate=2016 թ․ ապրիլի 10 |accessdate=2016 թ․ ապրիլի 7 |publisher=[[Digital Spy]]}}</ref> |Լավագույն խաղ |Առաջադրվել է |- |Խաղային նորամուծություն |Առաջադրվել է |- |Ինքնատիպ սեփականությւոն |Առաջադրվել է |- |Կատարող |Էշլի Բըրչ |Առաջադրվել է |- |Պատմություն | rowspan="9" |''Life Is Strange'' |Հաղթել է |- |Peabody-[[Facebook]] Futures of Media Awards<ref name="peaface">{{Cite web |title=Peabody Awards and Facebook Launch New Futures of Media Award |url=http://www.peabodyawards.com/stories/story/peabody-awards-and-facebook-launch-new-futures-of-media-award |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508150605/http://www.peabodyawards.com/stories/story/peabody-awards-and-facebook-launch-new-futures-of-media-award |archivedate=2016 թ․ մայիսի 8 |accessdate=2016 թ․ մայիսի 6 |publisher=[[Peabody Award]]s}}</ref> |Գերազանցություն և նորարարություն պատմության մեջ |Հաղթել է |- | rowspan="4" |The Games for Change Awards<ref name="gamasutra results">{{Cite web |last=Wawro |first=Alex |date=2016 թ․ հունիսի 24 |title=Life Is Strange leads this year's Games For Change award winners |url=http://www.gamasutra.com/view/news/275799/Life_Is_Strange_leads_this_years_Games_For_Change_award_winners.php |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625135309/http://www.gamasutra.com/view/news/275799/Life_Is_Strange_leads_this_years_Games_For_Change_award_winners.php |archivedate=2016 թ․ հունիսի 25 |accessdate=2016 թ․ հունիսի 24 |publisher=[[Gamasutra]]}}</ref><ref name="gamasutra noms">{{Cite web |last=Kerr |first=Chris |date=2016 թ․ հունիսի 2 |title=Life is Strange leads Games for Change Awards noms |url=http://www.gamasutra.com/view/news/274107/Life_is_Strange_leads_Games_for_Change_Awards_noms.php |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603144631/http://www.gamasutra.com/view/news/274107/Life_is_Strange_leads_Games_for_Change_Awards_noms.php |archivedate=2016 թ․ հունիսի 3 |accessdate=2016 թ․ հունիսի 2 |publisher=[[Gamasutra]]}}</ref> |Տարվա խաղ |Հաղթել է |- |Կարևորագույն ազդեցություն |Հաղթել է |- |Լավագույն գեյմփլեյ |Առաջադրվել է |- |Ամենանորարար |Առաջադրվել է |- |Japan Game Awards<ref name="jga">{{Cite web |date=2016 թ․ սեպտեմբերի 15 |title=Game Designers Award 2016 |url=http://awards.cesa.or.jp/en/press/pdf/160915_02.pdf |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161014030338/http://awards.cesa.or.jp/en/press/pdf/160915_02.pdf |archivedate=2016 թ․ հոկտեմբերի 14 |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 28 |website=[[Computer Entertainment Supplier's Association|CESA]]}}</ref> |Խաղի դիզայներներ մրցանակ |Հաղթել է |- |[[Apple Inc.|Apple]]'s Best of 2016<ref name="apple">{{Cite web |last=Ratnam |first=Rajitha |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 8 |title=Life Is Strange™ wins Game of the Year in Apple’s Best of 2016 |url=http://www.develop-online.net/press-releases/life-is-strange-trade-wins-game-of-the-year-in-apple-rsquo-s-best-of-2016/0227552 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220103340/http://www.develop-online.net/press-releases/life-is-strange-trade-wins-game-of-the-year-in-apple-rsquo-s-best-of-2016/0227552 |archivedate=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |website=[[Develop (magazine)|Develop]] |publisher=[[NewBay Media]]}}</ref> |Տարվա խաղ |Հաղթել է |- |Steam Awards<ref name="not crying">{{Cite web |last=Saed |first=Sherif |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |title=Every game nominated for the Steam Awards |url=https://www.vg247.com/2016/12/20/every-game-nominated-for-the-steam-awards/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230003140/https://www.vg247.com/2016/12/20/every-game-nominated-for-the-steam-awards/ |archivedate=2016 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=[[VG247]] |publisher=[[VG247|Videogaming247 Ltd]]}}</ref><ref name="or am I">{{Cite web |last=Sykes |first=Tom |date=2017 թ․ հունվարի 1 |title=Valve announces winners of first ever Steam Awards |url=http://www.pcgamer.com/valve-announces-winners-of-first-ever-steam-awards/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102080237/http://www.pcgamer.com/valve-announces-winners-of-first-ever-steam-awards/ |archivedate=2017 թ․ հունվարի 2 |website=[[PC Gamer]] |publisher=[[Future plc]]}}</ref> |«Չեմ լացում, ընդամենը աչքս ինչ-որ բան է մտել» |Առաջադրվել է |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} [[Կատեգորիա:IOS խաղեր]] [[Կատեգորիա:Windows տեսախաղեր]] [[Կատեգորիա:Xbox One տեսախաղեր]] [[Կատեգորիա:Ինքնասպանությունը գեղարվեստական երկերում]] ja241rtzjvb6czl5bmeqalbfmlp85bi 0 817941 10806488 10543606 2026-06-29T22:42:30Z Խմբագրող 136173 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806488 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Համալսարան |պատկեր = Aleppo university.jpg }} '''Հալեպի համալսարան''' ({{lang-ar|'''جامعة حلب'''}}), հանրային համալսարան [[Սիրիա]]յի [[Հալեպ]] քաղաքում։ [[Դամասկոսի համալսարան]]ից հետո Սիրիայի երկրորդ ամենամեծ համալսարանն է։ 2005-2006 թվականներին համալսարանն ունեցել է 61000 բակալավր շրջանավարտներ, 2400 ֆակուլտետային անդամներ։ Համալսարանն ունի 25 ֆակուլտետ և 10 միջանկյալ քոլեջներ։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Aleppo University 1960s.jpg|thumb|left|Համալսարանը 1960-ական թվականներին]] Հալեպի համալսարանը ստեղծվել է 1946 թվականին բացված Հալեպի ճարտարագիտական ֆակուլտետի և Սիրիական համալսարանի (այժմ՝ [[Դամասկոսի համալսարան]]) հիման վրա։ 1946 թվականին [[Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատ]]ի վերացումից հետո նոր անկախ Սիրիայում գործում էր միայն մեկ համալսարան։ 1958 թվականին Սիրիական կառավարությունն ընդունեց օրենք, որի համաձայն ստեղծվեց Հալեպի համալսարանը որպես երկրում երկրորդ համալսարան։ Նոր համալսարանը դռները բացեց 1960 թվականին։ Այն բաղկացած էր երկու ֆակուլտետներից (քաղաքացիական շինարարություն և գյուղատնտեսություն)։ Հաջորդ տասնամյակների ընթացքում համալսարանն արագորեն ընդլայնվեց, ձևավորվեցին ինժեներական, գիտության և գրականության բաժիններ, ինչպես նաև ուժեղ շեշտադրում դրվեց լեզուների վրա՝ դասընթացներ կազմակերպելով [[գերմաներեն]], [[ռուսերեն]], [[ֆրանսերեն]] և [[անգլերեն]]։ Համալսարանը համատեղ համագործակցային ծրագրեր ունի արաբական աշխարհի բազմաթիվ բարձրագույն կրթական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի, [[Արգենտինա]]յի, [[Վենեսուելա]]յի, [[Ավստրալիա]]յի, [[Ճապոնիա]]յի, [[Հնդկաստան]]ի, [[Մալազիա]]յի, [[Իրան]]ի, [[Հայաստան]]ի, [[Վրաստան]]ի, [[Թուրքիա]]յի, [[Ղազախստան]]ի, [[Ռուսաստան]]ի, [[Իսպանիա]]յի, [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորության]], [[Գերմանիա]]յի, [[Ֆրանսիա]]յի, [[Իտալիա]]յի, [[Ավստրիա]]յի, [[Նորվեգիա]]յի, [[Լեհաստան]]ի, [[Ուկրաինա]]յի, [[Բելգիա]]յի, [[Բոսնիա և Հերցոգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]]յի, [[Հունգարիա]]յի և [[Մոլդովա]]յի հետ։ 2008 թվականին Հալեպի համալսարանը նշել է իր ոսկե հոբելյանը։ 2013 թվականի հունվարի 15-ին Հալեպի համալսարանի ռմբակոծությունների ժամանակ զոհվել է 82 մարդ։ Պայթյունները տեղի են ունեցել Հալեպի համալսարանի դահլիճների և ճարտարապետության ֆակուլտետի միջև։ Նախնական մահացածների թիվը հասել է 52-ի, սակայն Հալեպի նահանգապետը հետագայում վերանայել է այդ թիվը<ref>{{Cite web |title=Syria crisis: Dozens killed by Aleppo university blasts |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-21029034#TWEET527377 |accessdate=2013 թ․ հունվարի 15 |publisher=BBC}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.twin.itgo.com/university.htm Պաշտոնական կայք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ]] [[Կատեգորիա:Կրթությունը Սիրիայում]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի համալսարաններ]] [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] q2codkim1egnpo7xf9f4lsmvymlc765 0 828277 10806284 9994609 2026-06-29T12:06:03Z Makenzis 67224 10806284 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլային ակումբ | ամբողջական անուն = Fußballklub Austria Wien | պատկեր = FK Austria Wien logo.svg | համառոտ անուն = Աուստրիա Վիեննա | ավել անուն = ''Die Veilchen'' (Մանուշակագույններ) | հիմնադրում = մարտի 15, 1911 | մարզադաշտ = [[Ջեներալի Արենա (մարզադաշտ)|Ջեներալի Արենա]] | ընդունակություն = 13,400 | նախագահ = Վոլֆգանգ Կատցիան | մարզիչ = Տորստեն Ֆինկ | լիգա = [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիական Բունդեսլիգա]] | սեզոն = 2025-26 | տեղ = 4-րդ | կայք = [http://www.fk-austria.at/ Պաշտոնական կայք] |pattern_la1=_austriawien1617h |pattern_b1=_austriawien1617h |pattern_ra1=_austriawien1617h |pattern_sh1=_shorts |pattern_so1=_socks |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=400080 |pattern_la2= |pattern_b2=_austriawien1617a |pattern_ra2= |pattern_sh2=_shorts |pattern_so2=_socks |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=400080 |socks2=FFFFFF |pattern_la3=_austriawien1617t |pattern_b3=_austriawien1617t |pattern_ra3=_austriawien1617t |pattern_sh3=_white_stripes |pattern_so3=_socks |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FF0000 |socks3=FF0000 }} '''Աուստրիա Վիեննա''', ավստրիական ֆուտբոլային ակումբ [[Վիեննա]] քաղաքից։ Ակումբը ստեղծվել է 1911 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայում]]՝ [[Ավստրիա]]յի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Տնային մարզադաշտը «[[Ջեներալի Արենա (Վիեննա)|Ջեներալի Արենան]]» է<ref>{{Cite web |title=Home of Austria Wien |url=http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803184635/http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 3 |access-date=2020 թ․ հունիսի 21 |website=www.fk-austria.at |publisher=Austria Wien}}</ref>։ [[Ռապիդ Վիեննա]]յի հետ Աուստրիան [[Ավստրիա]]յի երկու ակումբներից է, որ երբեք դուրս չի մնացել [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայից]]։ Աուստրիան 24 անգամ հաղթել է [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնությունը]], 27 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթը]], 6 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթը]]։ 1978 թվականին թիմը հասավ [[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]ի եզրափակիչ։ == Նվաճումներ == * '''[[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնություն]]''' :'''Հաղթող (24).''' 1923–24, 1925–26, 1948–49, 1949–50, 1952–53, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1980–81, 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 2002–03, 2005–06, 2012–13 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (27).''' 1920–21, 1923–24, 1924–25, 1925–26, 1932–33, 1934–35, 1935–36, 1947–48, 1948–49, 1959–60, 1961–62, 1962–63, 1966–67, 1970–71, 1973–74, 1976–77, 1979–80, 1981–82, 1985–86, 1989–90, 1991–92, 1993–94, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2008–09 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթ]]''' :'''Հաղթող (6).''' 1990, 1991, 1992, 1993, 2003, 2004 * '''Վիեննայի գավաթ''' :'''Հաղթող (2).''' 1948, 1949 === Միջազգային === * '''[[Միտրոպայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (2).''' 1933, 1936 * '''[[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]''' :'''Երկրորդ տեղ (1).''' 1978 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ Աուստրիայի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904005246/http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ |date=2017-09-04 }} * [https://web.facebook.com/fkaustria?_rdc=1&_rdr Աուստրիայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://www.instagram.com/fkaustriawien/ Աուստրիայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://twitter.com/fkaustriawien Աուստրիայի պաշտոնական Տվիտերի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/fk-austria-wien/startseite/verein/14 Աուստրիան transfermarkt-ում] * [http://www.futbol24.com/team/Austria/Austria-Wien/ Աուստրիան futbol24.com-ում] * [http://int.soccerway.com/teams/austria/fk-austria-memphis-magna/158/ Աուստրիան soccerway.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիական ֆուտբոլային ակումբներ]] gpw0744ox85xth5ic2tyk2aoxzpzjne 10806285 10806284 2026-06-29T12:06:16Z Makenzis 67224 /* Արտաքին հղումներ */ 10806285 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլային ակումբ | ամբողջական անուն = Fußballklub Austria Wien | պատկեր = FK Austria Wien logo.svg | համառոտ անուն = Աուստրիա Վիեննա | ավել անուն = ''Die Veilchen'' (Մանուշակագույններ) | հիմնադրում = մարտի 15, 1911 | մարզադաշտ = [[Ջեներալի Արենա (մարզադաշտ)|Ջեներալի Արենա]] | ընդունակություն = 13,400 | նախագահ = Վոլֆգանգ Կատցիան | մարզիչ = Տորստեն Ֆինկ | լիգա = [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիական Բունդեսլիգա]] | սեզոն = 2025-26 | տեղ = 4-րդ | կայք = [http://www.fk-austria.at/ Պաշտոնական կայք] |pattern_la1=_austriawien1617h |pattern_b1=_austriawien1617h |pattern_ra1=_austriawien1617h |pattern_sh1=_shorts |pattern_so1=_socks |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=400080 |pattern_la2= |pattern_b2=_austriawien1617a |pattern_ra2= |pattern_sh2=_shorts |pattern_so2=_socks |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=400080 |socks2=FFFFFF |pattern_la3=_austriawien1617t |pattern_b3=_austriawien1617t |pattern_ra3=_austriawien1617t |pattern_sh3=_white_stripes |pattern_so3=_socks |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FF0000 |socks3=FF0000 }} '''Աուստրիա Վիեննա''', ավստրիական ֆուտբոլային ակումբ [[Վիեննա]] քաղաքից։ Ակումբը ստեղծվել է 1911 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայում]]՝ [[Ավստրիա]]յի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Տնային մարզադաշտը «[[Ջեներալի Արենա (Վիեննա)|Ջեներալի Արենան]]» է<ref>{{Cite web |title=Home of Austria Wien |url=http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803184635/http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 3 |access-date=2020 թ․ հունիսի 21 |website=www.fk-austria.at |publisher=Austria Wien}}</ref>։ [[Ռապիդ Վիեննա]]յի հետ Աուստրիան [[Ավստրիա]]յի երկու ակումբներից է, որ երբեք դուրս չի մնացել [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայից]]։ Աուստրիան 24 անգամ հաղթել է [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնությունը]], 27 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթը]], 6 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթը]]։ 1978 թվականին թիմը հասավ [[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]ի եզրափակիչ։ == Նվաճումներ == * '''[[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնություն]]''' :'''Հաղթող (24).''' 1923–24, 1925–26, 1948–49, 1949–50, 1952–53, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1980–81, 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 2002–03, 2005–06, 2012–13 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (27).''' 1920–21, 1923–24, 1924–25, 1925–26, 1932–33, 1934–35, 1935–36, 1947–48, 1948–49, 1959–60, 1961–62, 1962–63, 1966–67, 1970–71, 1973–74, 1976–77, 1979–80, 1981–82, 1985–86, 1989–90, 1991–92, 1993–94, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2008–09 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթ]]''' :'''Հաղթող (6).''' 1990, 1991, 1992, 1993, 2003, 2004 * '''Վիեննայի գավաթ''' :'''Հաղթող (2).''' 1948, 1949 === Միջազգային === * '''[[Միտրոպայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (2).''' 1933, 1936 * '''[[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]''' :'''Երկրորդ տեղ (1).''' 1978 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ Աուստրիայի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904005246/http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ |date=2017-09-04 }} * [https://web.facebook.com/fkaustria?_rdc=1&_rdr Աուստրիայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://www.instagram.com/fkaustriawien/ Աուստրիայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://twitter.com/fkaustriawien Աուստրիայի պաշտոնական Տվիտերի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/fk-austria-wien/startseite/verein/14 Աուստրիան transfermarkt-ում] * [http://int.soccerway.com/teams/austria/fk-austria-memphis-magna/158/ Աուստրիան soccerway.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիական ֆուտբոլային ակումբներ]] 86lmag37p4gdfzgt3byneuwkpdy874k 10806286 10806285 2026-06-29T12:06:25Z Makenzis 67224 /* Արտաքին հղումներ */ 10806286 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլային ակումբ | ամբողջական անուն = Fußballklub Austria Wien | պատկեր = FK Austria Wien logo.svg | համառոտ անուն = Աուստրիա Վիեննա | ավել անուն = ''Die Veilchen'' (Մանուշակագույններ) | հիմնադրում = մարտի 15, 1911 | մարզադաշտ = [[Ջեներալի Արենա (մարզադաշտ)|Ջեներալի Արենա]] | ընդունակություն = 13,400 | նախագահ = Վոլֆգանգ Կատցիան | մարզիչ = Տորստեն Ֆինկ | լիգա = [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիական Բունդեսլիգա]] | սեզոն = 2025-26 | տեղ = 4-րդ | կայք = [http://www.fk-austria.at/ Պաշտոնական կայք] |pattern_la1=_austriawien1617h |pattern_b1=_austriawien1617h |pattern_ra1=_austriawien1617h |pattern_sh1=_shorts |pattern_so1=_socks |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=400080 |pattern_la2= |pattern_b2=_austriawien1617a |pattern_ra2= |pattern_sh2=_shorts |pattern_so2=_socks |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=400080 |socks2=FFFFFF |pattern_la3=_austriawien1617t |pattern_b3=_austriawien1617t |pattern_ra3=_austriawien1617t |pattern_sh3=_white_stripes |pattern_so3=_socks |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FF0000 |socks3=FF0000 }} '''Աուստրիա Վիեննա''', ավստրիական ֆուտբոլային ակումբ [[Վիեննա]] քաղաքից։ Ակումբը ստեղծվել է 1911 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայում]]՝ [[Ավստրիա]]յի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Տնային մարզադաշտը «[[Ջեներալի Արենա (Վիեննա)|Ջեներալի Արենան]]» է<ref>{{Cite web |title=Home of Austria Wien |url=http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803184635/http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 3 |access-date=2020 թ․ հունիսի 21 |website=www.fk-austria.at |publisher=Austria Wien}}</ref>։ [[Ռապիդ Վիեննա]]յի հետ Աուստրիան [[Ավստրիա]]յի երկու ակումբներից է, որ երբեք դուրս չի մնացել [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայից]]։ Աուստրիան 24 անգամ հաղթել է [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնությունը]], 27 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթը]], 6 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթը]]։ 1978 թվականին թիմը հասավ [[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]ի եզրափակիչ։ == Նվաճումներ == * '''[[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնություն]]''' :'''Հաղթող (24).''' 1923–24, 1925–26, 1948–49, 1949–50, 1952–53, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1980–81, 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 2002–03, 2005–06, 2012–13 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (27).''' 1920–21, 1923–24, 1924–25, 1925–26, 1932–33, 1934–35, 1935–36, 1947–48, 1948–49, 1959–60, 1961–62, 1962–63, 1966–67, 1970–71, 1973–74, 1976–77, 1979–80, 1981–82, 1985–86, 1989–90, 1991–92, 1993–94, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2008–09 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթ]]''' :'''Հաղթող (6).''' 1990, 1991, 1992, 1993, 2003, 2004 * '''Վիեննայի գավաթ''' :'''Հաղթող (2).''' 1948, 1949 === Միջազգային === * '''[[Միտրոպայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (2).''' 1933, 1936 * '''[[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]''' :'''Երկրորդ տեղ (1).''' 1978 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ Աուստրիայի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904005246/http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ |date=2017-09-04 }} * [https://web.facebook.com/fkaustria?_rdc=1&_rdr Աուստրիայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://www.instagram.com/fkaustriawien/ Աուստրիայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/fk-austria-wien/startseite/verein/14 Աուստրիան transfermarkt-ում] * [http://int.soccerway.com/teams/austria/fk-austria-memphis-magna/158/ Աուստրիան soccerway.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիական ֆուտբոլային ակումբներ]] pkz5pxpe4y8lqhy83uruh5o51l04d03 10806288 10806286 2026-06-29T12:06:43Z Makenzis 67224 /* Արտաքին հղումներ */ 10806288 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլային ակումբ | ամբողջական անուն = Fußballklub Austria Wien | պատկեր = FK Austria Wien logo.svg | համառոտ անուն = Աուստրիա Վիեննա | ավել անուն = ''Die Veilchen'' (Մանուշակագույններ) | հիմնադրում = մարտի 15, 1911 | մարզադաշտ = [[Ջեներալի Արենա (մարզադաշտ)|Ջեներալի Արենա]] | ընդունակություն = 13,400 | նախագահ = Վոլֆգանգ Կատցիան | մարզիչ = Տորստեն Ֆինկ | լիգա = [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիական Բունդեսլիգա]] | սեզոն = 2025-26 | տեղ = 4-րդ | կայք = [http://www.fk-austria.at/ Պաշտոնական կայք] |pattern_la1=_austriawien1617h |pattern_b1=_austriawien1617h |pattern_ra1=_austriawien1617h |pattern_sh1=_shorts |pattern_so1=_socks |leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=400080 |pattern_la2= |pattern_b2=_austriawien1617a |pattern_ra2= |pattern_sh2=_shorts |pattern_so2=_socks |leftarm2=FFFFFF |body2=FFFFFF |rightarm2=FFFFFF |shorts2=400080 |socks2=FFFFFF |pattern_la3=_austriawien1617t |pattern_b3=_austriawien1617t |pattern_ra3=_austriawien1617t |pattern_sh3=_white_stripes |pattern_so3=_socks |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3=FF0000 |socks3=FF0000 }} '''Աուստրիա Վիեննա''', ավստրիական ֆուտբոլային ակումբ [[Վիեննա]] քաղաքից։ Ակումբը ստեղծվել է 1911 թվականին և ներկայումս հանդես է գալիս [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայում]]՝ [[Ավստրիա]]յի բարձրագույն դիվիզիոնում։ Տնային մարզադաշտը «[[Ջեներալի Արենա (Վիեննա)|Ջեներալի Արենան]]» է<ref>{{Cite web |title=Home of Austria Wien |url=http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803184635/http://www.fk-austria.at/en/stadium/generali-arena/ |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 3 |access-date=2020 թ․ հունիսի 21 |website=www.fk-austria.at |publisher=Austria Wien}}</ref>։ [[Ռապիդ Վիեննա]]յի հետ Աուստրիան [[Ավստրիա]]յի երկու ակումբներից է, որ երբեք դուրս չի մնացել [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բունդեսլիգայից]]։ Աուստրիան 24 անգամ հաղթել է [[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնությունը]], 27 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթը]], 6 անգամ՝ [[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթը]]։ 1978 թվականին թիմը հասավ [[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]ի եզրափակիչ։ == Նվաճումներ == * '''[[Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ավստրիայի առաջնություն]]''' :'''Հաղթող (24).''' 1923–24, 1925–26, 1948–49, 1949–50, 1952–53, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80, 1980–81, 1983–84, 1984–85, 1985–86, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 2002–03, 2005–06, 2012–13 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի գավաթ|Ավստրիայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (27).''' 1920–21, 1923–24, 1924–25, 1925–26, 1932–33, 1934–35, 1935–36, 1947–48, 1948–49, 1959–60, 1961–62, 1962–63, 1966–67, 1970–71, 1973–74, 1976–77, 1979–80, 1981–82, 1985–86, 1989–90, 1991–92, 1993–94, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2008–09 * '''[[Ֆուտբոլի Ավստրիայի սուպերգավաթ|Ավստրիայի սուպերգավաթ]]''' :'''Հաղթող (6).''' 1990, 1991, 1992, 1993, 2003, 2004 * '''Վիեննայի գավաթ''' :'''Հաղթող (2).''' 1948, 1949 === Միջազգային === * '''[[Միտրոպայի գավաթ]]''' :'''Հաղթող (2).''' 1933, 1936 * '''[[ՈՒԵՖԱ Գավաթակիրների գավաթ]]''' :'''Երկրորդ տեղ (1).''' 1978 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ Աուստրիայի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904005246/http://www.fk-austria.at/de/s/portal/ |date=2017-09-04 }} * [https://web.facebook.com/fkaustria?_rdc=1&_rdr Աուստրիայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://www.instagram.com/fkaustriawien/ Աուստրիայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/fk-austria-wien/startseite/verein/14 Աուստրիան transfermarkt-ում] * [https://www.soccerway.com/team/austria-vienna/lvnOzIkE/ Աուստրիան soccerway.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիական ֆուտբոլային ակումբներ]] j4cionf9vj2hh933pcd52n0xzzisr4l 0 832682 10806491 10543604 2026-06-29T22:45:10Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և շինություններ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806491 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրադարան |անուն = Հալեպի ազգային գրադարան |անունը հայերեն = دار الكتب الوطنية |երկիր = {{դրոշավորում|Սիրիա}} |տեսակ = հանրային գրադարան |գործունեության ոլորտ = հանրակրթություն |հիմնվել է = [[1924 թվական]] }} '''Հալեպի ազգային գրադարան''' ({{lang-ar|دار الكتب الوطنية}}), [[Գրադարան|հանրային գրադարան]] [[Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն|Սիրիայի Արաբական Հանրապետության]] հյուսիսում գտնվող [[Հալեպ]] քաղաքում։ Հիմնադրվել է [[1924 թվական]]ին՝ [[Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատ]]ի գոյության տարիներին։ == Պատմություն == Հալեպում ազգային գրադարան բացելու որոշումն ընդունվել է [[Սիրիայի Արաբական Հանրապետություն|Դամասկոսի կենտրոնական կառավարության]] կողմից [[1924 թվական]]ին՝ դառնալով Արաբական գիտական ակադեմիայի մասնաճյուղ։ Նույն թվականին շեյխ Քամել ալ-Ղազին դառնում է գրադարանի առաջին տնօրենը։ [[1937 թվական]]ին Բաբել ալ-Ֆարաջի հրապարակում սկսվում է գրադարանի մշտական շենքի շինարարական աշխատանքները։ Այն նշանավոր է նրանով, որ գրադարանի շենքը տեղակայված է հրապարակի ժամացույցի հարևանությամբ։ Գրադարանի շինարարությունն ավարտվել է 1939 թվականին։ Նոր գրադարանի շենքի բացումը հետաձգվել է [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ՝ որոշակի հանգամանքների պատճառով։ Ի վերջո, Հալեպի նահանգապետ Մուստաֆա ալ-Շիհամիի ջանքերով [[1945]] թվականի [[դեկտեմբերի 4]]-ին բացվում է գրադարանի նոր շենքը՝ 6000 գրքերից կազմված հավաքածուով<ref>[http://www.esyria.sy/ealeppo/index.php?p=stories&category=places&filename=200909171945036 Հալեպի ազգային գրադարան]</ref>։ Գրադարանը մնում է Հալեպի քաղաքապետարանի իրավասության տակ մինչև 1954 թվականը, երբ շենքը վերակառուցվելով դառնում է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության մշակույթի նախարարության տնօրինության տակ գտնվող սուբյեկտ<ref>{{Cite web |title=Հալեպի ազգային գրադարան՝ Սիրիայի հնագույն մշակութային օջախներ |url=http://www.aawsat.com/details.asp?issueno=11700&article=592309#.UWQCCFcXfCo |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130628090523/http://www.aawsat.com/details.asp?issueno=11700&article=592309%23.UWQCCFcXfCo#.UWQCCFcXfCo |archive-date=2013 թ․ հունիսի 28 |accessdate=2017 թ․ սեպտեմբերի 23}}</ref>։ Ներկայումս գրադարանը կազմված է 100 000 գրքերի հավաքածուից։ Շենքն ունի 300 հանդիսատես տեղավորող փոքրիկ թատրոնի դահլիճ։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{ՎՊԵ|}} {{Պորտալ|Սիրիա|Մերձավոր Արևելք|Մշակույթ|գույն=1}} [[Կատեգորիա:Ազգային գրադարաններ]] [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի գրադարաններ]] jmb3uf4kf9nbx311yyeewcmvrfqkd69 0 836934 10806322 10662536 2026-06-29T14:22:31Z Խմբագրող 136173 −[[Կատեգորիա:1982 թվականի փետրվար]], −[[Կատեգորիա:Համայի մարզ]], ±[[Կատեգորիա:1982 թվականը Սիրիայում]]→[[Կատեգորիա:1982 Սիրիայում]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806322 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ռազմական հակամարտություն |հակամարտություն = Համայի գրոհ |մաս = [[Իսլամիստների ապստամբություն Սիրիայում]] |պատկեր = [[պատկեր:After Hama Massacre.jpg|300փքս]] |վերնագիր = Քաղաքը գրոհից հետո |թվական = [[1982 թվական]]ի [[փետրվարի 2]]—[[փետրվար 28]] |վայր = [[Համա]], [[Սիրիա]] |պատճառ = |արդյունք = Կառավարության որոշիչ հաղթանակ։ [[Իսլամիստների ապստամբություն Սիրիայում|Իսլամական ապստամբության]] ավարտ։ |փոփոխություններ = |հակառակորդ1 = {{Դրոշավորում|Սիրիա}} * [[պատկեր:Defense Companies SSI.svg|22փքս]] Սիրիական պաշտպանական բրիգադ * [[պատկեր:Syria Arab Armed Forces Emblem (Ba'athist Syria).svg|22փքս]] [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիական ԶՈՒ]] |հակառակորդ2 = [[պատկեր:Muslim Brotherhood Emblem.jpg|22փքս]] [[Մուսուլման եղբայրներ#Մուսուլման եղբայրներ Սիրիայում|Մուսուլման եղբայրները Սիրիայում]] |հրամանատար1 = {{Դրոշ|Սիրիա}} [[Հաֆեզ ալ-Ասադ]]<br/> {{Դրոշ|Սիրիա}} [[Ռիֆաթ ալ-Ասադ]]<br/> {{Դրոշ|Սիրիա}} Հիկմետ ալ Շիհաբի<br/> {{Դրոշ|Սիրիա}} Ալի Հայդեր |հրամանատար2 = [[պատկեր:Muslim Brotherhood Emblem.jpg|22փքս]] Ադնան Ուկլա |ուժեր1 = անհայտ է |ուժեր2 = անհայտ է |կորուստներ1 = ≈1000 սպանված |կորուստներ2 = անհայտ է |ընդհանուր կորուստներ = 2000-ից մինչեւ 40 000 |ծանոթագրություն = }} '''Համայի գրոհ''' ({{lang-ar|'''مجزرة حماة'''}}), հայտնի ինչպես՝ '''«Կոտորած Համայում»''', իրադարձություն, որը տեղի է ունեցել [[1982]] թվականի փետրվարին, երբ [[Սիրիայի զինված ուժեր|սիրիայի կառավարական զորքերը]] Սիրիայի պաշտպանական բրիգադների աջակցությամբ ռմբակոծության ենթարկեցին, իսկ հետո գրոհով վերցրեցին [[Համա]] քաղաքը, նպատակ ունենալով ճնշել [[Իսլամիստների ապստամբություն Սիրիայում|իսլամական ապստամբությունը]], որը ղեկավարվում էր «[[Մուսուլման եղբայրներ]]» կազմակերպության կողմից։ Տարբեր գնահատականներով, 2000-ից մինչև {{nobr|40 000}} մարդ<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://www.nytimes.com/2011/03/27/world/middleeast/27diplomacy.html |заглавие=Chaos in Syria and Jordan Alarms U.S. |год=26 March 2011 |издание=The New York Times}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-freedom-democracy-and-human-rights-in-syria-2080463.html |автор=Fisk, R. |заглавие=Freedom, democracy and human rights in Syria. (Ribal al-Assad gives our writer a rare insight into the dynasty that has shaped modern Syria) |год=2010 September 16 |издание=The Independent (UK)}}</ref><ref>{{Cite web |date=2002 թ․ հունվար |title=Bashar Assad Teaches Visiting Members of U.S. Congress How to Fight Terrorism |url=http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/590.htm |accessdate=2010 թ․ օգոստոսի 12 |publisher=Middle East Media Research Institute |ref=Reference-MEMRI-2002}}</ref><ref name="ReferenceA">Syrian Human Rights Committee, 2005</ref> (հիմնականում խաղաղ բնակիչներ) սպանվել են իրադարձությունների հետևանքով (այդ թվում գրեթե 1000 կառավարական զորքերի զինվորներ)<ref name="GlobalSecurity">{{Cite web |title=Hama |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/syria/hama.htm |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 14 |publisher=GlobalSecurity.org}}</ref>։ Շատ տուժել են քաղաքի պատմական մասը, ավերվել են շատ հին թաղամասեր։ Ըստ ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարության (DIA) գաղտնազերծված փաստաթղթի, ընդհանուր զոհվածների թիվը կարող է կազմել 2000 մարդ։ Ընդ որում 300—400 մարդ քննարկում են, որպես «Մուսուլման եղբայրների» գաղտնի զինվորներ<ref> [https://syria360.files.wordpress.com/2013/11/dia-syria-muslimbrotherhoodpressureintensifies-2.pdf DIA Syria Muslim Brotherhood Pressure Intensifies]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * ''Kathrin Nina Wiedl.'' The Hama Massacre — reasons, supporters of the rebellion, consequences. München 2007, ISBN 978-3-638-71034-3. * The Economist (16 November 2000) Is Syria really changing?, London: 'Syria’s Islamist movement has recently shown signs of coming back to life, nearly 20 years after 30,000 people were brutally massacred in Hama in 1982' The Economist * Routledge (10 January 2000) Summary of the 10 January 2002, Roundtable on Militant Islamic Fundamentalism in the Twenty-First Century, Volume 24, Number 3 / 1 June 2002: Pages:187—205 * Jack Donnelly (1988) Human Rights at the United Nations 1955–85: The Question of Bias, International Studies Quarterly, Vol. 32, No. 3 (Sep., 1988), pp.&nbsp;275–303 * [http://www.shrc.org/data/aspx/20NEWSEN.aspx More Detailed Account of the actual Hama Massacre and Killings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130611183650/http://www.shrc.org/data/aspx/20NEWSEN.aspx |date=2013-06-11 }} * [http://nsarchive.wordpress.com/2012/03/08/the-syrian-iranian-relationship-do-we-get-it-now-did-we-ever/ NSArchive] * [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/a-land-in-the-shadow-of-death-1283939.html]. [[Կատեգորիա:1982 Սիրիայում]] [[Կատեգորիա:Համա]] [[Կատեգորիա:Ճակատամարտեր այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Մասսայական սպանությունները Սիրիայում]] oarc5evya1ejqm70f6twzu6g7tcz1z8 2 842036 10806287 10806274 2026-06-29T12:06:36Z Slava Sahakyan70 65321 10806287 wikitext text/x-wiki More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: fnspt5tdtq6suuo24joj2w1x6xnp70p 10806340 10806287 2026-06-29T15:57:16Z Slava Sahakyan70 65321 , 10806340 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Պատմություն Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս), իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} Հիմնական տեսարժան վայրերը Այնհորն ՝ միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ոգեշնչված է քաղաքի զինանշանից։ Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառի կաթսայի տուն), կառուցված 1563 թվականին։ Ուշ բարոկկո ոճի Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) Պրանգեր (սյուն), սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում, կառուցված 1587 թվականին։ Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացագործների տուն), Պերգի հին քարհանքերում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 63httayoinxag3tjg3k0n94xnyysviz 10806341 10806340 2026-06-29T15:58:35Z Slava Sahakyan70 65321 10806341 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Население составляет 7516 человек (на 31 октября 2006 года). Занимает площадь 27 км². Официальный код — 41116. == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս), իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} Հիմնական տեսարժան վայրերը Այնհորն ՝ միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ոգեշնչված է քաղաքի զինանշանից։ Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառի կաթսայի տուն), կառուցված 1563 թվականին։ Ուշ բարոկկո ոճի Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) Պրանգեր (սյուն), սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում, կառուցված 1587 թվականին։ Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացագործների տուն), Պերգի հին քարհանքերում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: m1okq5q33vr80am7xwhey12g1wd9njy 10806342 10806341 2026-06-29T15:59:58Z Slava Sahakyan70 65321 /* Պատմություն */ 10806342 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Население составляет 7516 человек (на 31 октября 2006 года). Занимает площадь 27 км². Официальный код — 41116. == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս)<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>, իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} Հիմնական տեսարժան վայրերը Այնհորն ՝ միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ոգեշնչված է քաղաքի զինանշանից։ Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառի կաթսայի տուն), կառուցված 1563 թվականին։ Ուշ բարոկկո ոճի Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) Պրանգեր (սյուն), սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում, կառուցված 1587 թվականին։ Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացագործների տուն), Պերգի հին քարհանքերում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: cfadyt9wk6al0h7o1cpfcj3xbkyeltu 10806343 10806342 2026-06-29T16:02:45Z Slava Sahakyan70 65321 /* Population */ 10806343 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Население составляет 7516 человек (на 31 октября 2006 года). Занимает площадь 27 км². Официальный код — 41116. == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս)<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>, իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == Այնհորն ՝ միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ոգեշնչված է քաղաքի զինանշանից։ Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառի կաթսայի տուն), կառուցված 1563 թվականին։ Ուշ բարոկկո ոճի Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) Պրանգեր (սյուն), սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում, կառուցված 1587 թվականին։ Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացագործների տուն), Պերգի հին քարհանքերում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: dj68rvt2aspcuh5qo85837p45ruqvx3 10806344 10806343 2026-06-29T16:03:16Z Slava Sahakyan70 65321 /* Հիմնական տեսարժան վայրերը */ 10806344 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Население составляет 7516 человек (на 31 октября 2006 года). Занимает площадь 27 км². Официальный код — 41116. == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս)<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>, իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == Այնհորն ՝ միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ոգեշնչված է քաղաքի զինանշանից։ Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառի կաթսայի տուն), կառուցված 1563 թվականին։ Ուշ բարոկկո ոճի Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) Պրանգեր (սյուն), սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում, կառուցված 1587 թվականին։ Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացագործների տուն), Պերգի հին քարհանքերում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Պատկերասրահ == == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 42m5q3yj3g0qtpgs97uu13z16s5updm 10806391 10806344 2026-06-29T17:44:17Z Slava Sahakyan70 65321 /* Հիմնական տեսարժան վայրերը */ 10806391 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Պերգ''' (գերմաներեն՝ ), քաղաք Ավստրիայի Վերին Ավստրիա նահանգում, նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Население составляет 7516 человек (на 31 октября 2006 года). Занимает площадь 27 км². Официальный код — 41116. == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով Բավարիայի դքսության արևելյան մասում , Պերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին այն առևտրային արտոնություններ է ստացել Բոհեմիայի թագավոր Օտտոկար II- ից (նաև Ավստրիայի դուքս)<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>, իսկ 1490 թվականից՝ Էմս գետի վրա գտնվող Ավստրիայի իշխանության մաս։ 1542 թվականից ինքնավար լինելով՝ այն մի քանի անգամ օկուպացվել է Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ։ ==Population== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == * Այնհորն - միաեղջյուրի մեծ քանդակ, որը ներշնչված է քաղաքի զինանշանից։ * Սեյֆենզիդերհաուս (արհեստանոց և օճառեփման մեծ կաթսայով տուն), կառուցված 1563 թվականին։ * Ուշ բարոկկո ոճի եկեղեցի՝ Կալվարիենբերգկիրխե (Գողգոթա բլրի եկեղեցի, 1734–1735) * Պրանգեր - սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում՝ բարձրացված 1587 թվականին։ * Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացպանների տուն) - Պերգի հին քարհանքում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Պատկերասրահ == == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} More info & contact: Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants (https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE_Hub_Rapid_Funds) https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 2snzkwohvis1p9m1yaqdlt5xy11f69m 0 844408 10806520 9620426 2026-06-30T02:10:45Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Հավրի ֆուտբոլիստներ]] 10806520 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Սոֆիան Բուֆալ | բնագիր անուն = [[ֆրանսերեն|ֆր]].՝ Sofiane Boufal | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = Սոֆիան Բուֆալ | ծննդյան ամասիվ = սեպտեմբերի 17, 1993 | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] | մահվան վայր = | հասակ = 170 սմ | դիրք = կիսապաշտպան | ազգությունը = մարոկկացի | քաղաքացիությունը = {{դրոշ|Մարոկկո}} [[Մարոկկո]] {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] | մականուն = | քաշ = | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Սաութհեմփթոն]] | ակումբի համար = 19 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2010-2012|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Անժե ՖԱ|Անժե]]| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2012-2015|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Անժե ՖԱ|Անժե]]|46 (4) |2015-2016|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ]]|43 (14) |2016-ներկա|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Սաութհեմփթոն]]|29 (2) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2016-ներկա|{{դրոշ|Մարոկկո}} [[Մարոկկո]]|5(0) }} | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = հոկտեմբերի 21, 2017 | հավաքականի ըստ = մայիսի 31, 2017 }} '''Սոֆիան Բուֆալ''' ([[ֆրանսերեն|ֆր]].՝ Sofiane Boufal, {{ԱԾ}}), մարոկկացի [[ֆուտբոլիստ]], [[կիսապաշտպան]]։ Հանդես է գալիս անգլիական «[[Սաութհեմփթոն]]ի» և Մարոկկոյի ազգային հավաքականի կազմում։ == Ակումբային կարիերա == === «Անժե» === Բուֆալն իր կարիերան սկսել է ֆրնասիական «[[Անժե ՖԱ|Անժե]]ի» կազմում։ Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը մարոկկացին նշել է 18 տարեկան հասակում՝ 2012 թվականի օգոստոսին՝ «''Իստրես''ի» դեմ խաղում։ Առաջին մրցաշրջանի ընթացքում մասնակցել է 31 հանդիպման։ 2014-15 մրցաշրջանի ընթացքում օգնել է թիմին նվաճել [[Լիգա 1]]-ում հանդես գալու իրավունք։ === «Լիլ» === 2015 թվականի հունվարի 9-ին Սոֆիան Բուֆալը տեղափոխվել է [[Լիգա 1]]-ում հանդես եկող «[[Լիլ]]»։ Իր առաջին մրցաշրջանում մասնակցել է 14 հանդիպման, որնցում դարձել է 3 գոլի հեղինակ։ Իսկ երկրորդ մրցաշրջանի ընթացքում 35 խաղում խփել է 12 գոլ։ === «Սաութհեմփթոն» === 2016 թվականի օգոստոսի 29-ին Սոֆիանը տեղափոխվել է «[[Սաութհեմփթոն]]»<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 29 |title=Sofiane Boufal joins Southampton from Lille on five-year contract |url=http://www.saintsfc.co.uk/news/article/2016-17/20160829-sofiane-boufal-announcement-southampton-lille-3278679.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160913103336/http://www.saintsfc.co.uk/news/article/2016-17/20160829-sofiane-boufal-announcement-southampton-lille-3278679.aspx |archive-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 13 |access-date=2016 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=Southampton F.C.}}</ref>։ Տրանսֆերն արժեցել է 16 միլիոն £, իսկ ֆուտբոլիստը կնքել է 5 տարվա պայմանագիր։ [[Պրեմիեր Լիգա 2016-17 (Անգլիա)|2016-17]] մրցաշրջանի ընթացքում Բուֆալը դարձել է 2 գոլի հեղինակ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հոկտեմբերի 26 |title=Southampton 1 – 0 Sunderland |url=http://www.bbc.com/sport/football/37700028 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 21 |publisher=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ մայիսի 6 |title=Boufal wins Goal of the Season |url=https://southamptonfc.com/news/2017-05-06/video-sofiane-boufal-collects-goal-of-the-season-award |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 21 |publisher=Southampton F.C.}}</ref>։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Սոֆիան Բուֆալը գոլի հեղինակ է դարձել [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]յի շրջանակներում կայացած «[[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն]]»-ի դեմ խաղում և օգնել է իր թիմին հաղթել 1-0 հաշվով<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Ben |date=2017 թ․ հոկտեմբերի 21 |title=Sofiane Boufal wonder goal gives Southampton win against West Brom |url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/21/southampton-west-bromwich-albion-premier-league-match-report |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 21 |work=The Guardian}}</ref>։ Այդ խաղում նա դաշտ է դուրս եկել 80-րդ րոպեին, իսկ գոլ է խփել 5 րոպե անց։ == Միջազգային կարիերա == Մարոկկոյի ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը Բուֆալը նշել է 2016 թվականի մարտի 26-ին՝ [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի որակավորման փուլի Կաբե Վերդեի հավաքականի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Cape Verde Islands vs. Morocco - 25 March 2016 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/03/26/africa/africa-cup-of-nations-qualification/cape-verde-islands/morocco/2038224/ |accessdate=2016 թ․ մարտի 29 |publisher=soccerway.com}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == * Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի արծաթե մեդալակիր - 2015-16 * Լիգայի գավաթի արծաթե մեդալակիր - 2016-17 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Nfteams|new_id=63712}} * {{soccerway|sofiane-boufal/249782}} * {{transfermarkt|sofiane-boufal|232271}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բուֆալ, Սոֆիան}} [[Կատեգորիա:1993 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անժեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սաութհեմփթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 17 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հավրի ֆուտբոլիստներ]] asyadejpyra1a0hqu5m2y2qapqdrhts 0 858976 10806400 10746964 2026-06-29T17:51:05Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10806400 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Սոլ Բամբա | բնագիր անուն = Souleymane Bambá | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = | մահվան վայր = | հասակ = 190 սմ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = 90 կգ | ներկա ակումբ = Կարդիֆֆ Սիթի | ակումբի համար = 14 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1999—2004|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Փարիզ Սեն Ժերմեն| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2004—2006|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Փարիզ Սեն Ժերմեն|1 (0) |2006—2008|{{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} Դունֆերմլին Ատլետիկ |39 (0) |2008—2011|{{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} Խաբերնին|75 (4) |2011—2012|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լեստեր Սիթի|52 (3) |2012—2014|{{դրոշ|Թուրքիա|20px}} Տրոմբզանսպորտ|27 (0) |2014—2015|{{դրոշ|Իտալիա|20px}} Պալեմո|1 (0) |2015|{{Վարձավճար}}{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լիսդ Յունայթեդ|19 (1) |2015—2016|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լիսդ Յունայթեդ|32 (4) |2016—մ.հ.|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Կարդիֆֆ Սիթի |0 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Սոլ Բամբա''' ({{lang-fr|''Souleymane Bambá''}}; {{ԱԾ}}), ավստրալիացի [[ֆուտբոլիստ]]։ Կարդիֆֆ Սիթի ակումբի և [[Կոտ դ'Իվուար]]ի ազգային հավաքականի պաշտպան։ «Բամբան» սկսել է ֆոտբոլ խաղալ «Փարիզ Սեն Ժերմեն» ակումբում, սակայն փարիզյան ակումբում չի կարող ձեռք բերել, կարիերա, իսկ [[2006 թվական]]ին տեղափոխվել է [[Շոտլանդիա]], որտեղ նա պաշտպան դարձավ «Դունֆերմլին Ատլետիկ» ակումբում։  Երկու տարի անց նա տեղափոխվեց Էդինբուրգի «Հիբեռնիան» ակումբի կազմ։  [[2011 թվական]]ի սկզբին անգլիական [[Լեսթեր Սիթի]]ի ակումբի հետ պայմանագիր է կնքել։  Հաջորդ տարվա ամռանը Սոլը թողեց «Մռայլ Ալբիոնը», պայմանագիր կնքելով թուրքական «Տրաբզոնպորտ» ակումբի հետ<ref name="LFC" /><ref name="trabs">{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 18 |title=Sol Bamba joins Trabzonspor from Leicester City |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18491830 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ից ի վեր հանդես է գալիս Կոտ դ'Իվուարի տարբեր թիմերի կազմում [[2008 թվական]]ի [[Օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական]] խաղերի ֆուտբոլի մրցաշարի մասնակից է եղել<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alan |date=2009 թ․ նոյեմբերի 10 |title=Hibs ace Sol Bamba given green light to join Ivory Coast's World Cup bid |url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/hibernian/2009/11/10/hibs-ace-sol-bamba-given-green-light-to-join-ivory-coast-s-world-cup-bid-86908-21810518/ |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Daily Record (Scotland)}} {{ref-en}}</ref>, 2010, 2012 և [[2013 թվական]]ներին Աֆրիկայի Գավաթի խաղարկությունում։ Բամբան [[2010 թվական]]ի Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում հանդես եկավ Իվորիանս ակումբի կազմում, բայց այս մրցաշարում ոչ մի խաղի չմասնակցեց։ == Ակումբային կարիերա == === Պարի Սեն Ժերմեն === Ֆուտբոլային կրթություն Սոլը արժանացել է ֆրանսիական «Փարիզ Սեն Ժերմեն» ակումբում, որի ակադեմիայում նա 14 տարեկան է։  Պորտուգալացին [[ՊՍԺ]]-ի հետ կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։  Այնուամենայնիվ, հնարավոր չէ ներգրավվել Իվուռաեյու ակումբի հիմնական մասի `երկու տարի անցկացված առաջին թիմում, նա խաղացել է ընդամենը մեկ հանդիպում<ref name = "career interview">{{Cite news |last=Bathgate |first=Stuart |date=2009 թ․ նոյեմբերի 7 |title=Hibs provide World Cup springboard as Bamba comes on leaps and bounds |url=http://sport.scotsman.com/football/Hibs-provide-World-Cup-springboard.5804234.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ Բացի դրանից, Փարիզի գլխավոր մարզիչ Վահիդ Հալիլճիչիչը հարցազրույցում ասել է, որ չի տեսել «Բամբաին» Փարիզ Սեն Ժերմենին և խորհուրդ տվեց փոխել թիմը։ === Դունֆերմլին Ատլետիկ === [[2006 թվական]]ի [[Հուլիս]]ին «Դունֆերմլին Ատլետիկ» ակումբում հաջողությամբ դիտելուց հետո Սավլը ստորագրեց Շոտլանդացիների հետ համագործակցության երկամյա պայմանագիրը<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ հուլիսի 27 |title=Defender Bamba joins Dunfermline |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/5219198.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6jtCNJ?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/5219198.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Հետո «Դունֆերմլին Ատլետիկի» նախկին մարզիչ Ջիմ Լիշմանը խոստովանեց, որ մտադիր է ձեռք բերել իր թիմի համար [[ֆրանսիա]]կան առաջնության մեկ այլ խաղացող, բայց բանակցությունների արդյունքում այն չկատարվեց, որ շվեյցարացի գործակալը համոզեց գլխավոր մարզիչին նայել Բամբային<ref name = "leishman">{{Cite news |last=Collin |first=Iain |date=2010 թ․ հունիսի 7 |title=Leishman believes Bamba can use World Cup finals as a springboard |url=http://sport.scotsman.com/sport/Leishman-believes-Bamba-can-use.6344370.jp |accessdate=2010 թ․ հունիսի 7 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ Սոլը կարողացավ արագ ընդգարկվել [[Շոտլանդիա|Շոտլադական]] Դենֆերմլինին ակումբի կամում, փայլուն խաղ ցուցադրելով «[[Սելտիկ]]ի» հետ ընկերական հանդիպման ժամանակ, որտեղ նա փակեց «[[Կելտեր]]ի» դեմ միակ գոլը [[Հոլանդացիներ|հոլանդացի]] [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] [[Ջոն Հարտսոն]]ի գոլից հետո<ref name = "leishman"/>։ Հաջորդ հանդիպումը լինում է, ինչպես նաև [[Իսպանիա|իսպանական]] «[[Օսասունա ՄՄ|Օսասունայ]]» ակումբում, Բաման հանդել է գալիս , քանի որ փոխարինող, կրկին ցույց տվեց դրանց անհրաժեշտությունը Շոտլանիդիայի հավաքականի կազմում նա խփել է մի քամի գոլ<ref>{{Cite news |last=Barber |first=Jason |date=2006 թ․ հուլիսի 20 |title=Dunfermline 0-0 Osasuna |url=http://www.dafc.net/index2/docs/livetext/livetext/index2.php?ID=2019&CATEGORY2= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920173951/https://dafc.net/index2/docs/livetext/livetext/index2.php?ID=2019&CATEGORY2= |archive-date=2021-09-20 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 7 |publisher=www.dafc.net}} {{ref-en}}</ref>։ 2006/07 մրցաշրջանում իր խաղի համար Սոլը արժանացել է բրիտանացի երկրպագուների և ֆուտբոլի մասնագետների առավել հաճելի ակնարկներին։  Շատ առումով պաշտպանական հրամանների գերազանց խաղի շնորհիվ «Ատլետիկ» գլխավորեց Իվորյան, որը կարողացավ հասնել երկրի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ նա պարտվեց «[[Սելտիկ]]»ի դեմ հանդիպման ժամանակ 0-1 հաշվով։  Բայց նույնիսկ դա չի խնայել Բամբային թիմը նույն տարվա ընթացքում Շոտլանդիայի Բարձր Դիվիզիոնից իջնելուց։ [[Անգլիա]]յի և [[Շոտլանդիա]]յի առաջնության լիգայի առաջնություններից մեծ քանակությամբ առաջարկներ չնայած, Սոուլը «Ատլետիկի» հետ պայմանագիր է կնքել նոր ակումբում երկու տարվա պայմանագիր կնքելով<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ օգոստոսի 28 |title=Bamba signs a new deal with Pars |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/6967126.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6kdg5V?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/6967126.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Շատ մասնագետների կարծիքով, սա մեծ սխալ էր, որը կարծես թե թիմի ձանձրալի տրամադրությանը ենթարկվելուց հետո, մրցաշրջանը ավելի շատ էր ծախսում միջինից<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=Dunfermline 0–5 Hamilton |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_div_1/7051970.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6lL8KR?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/scot_div_1/7051970.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Հուլիսի 26|Հուլիսին]] Բամբան ժամանեց [[Անգլիա]] [[Ուոթֆորդ ՖԱ|Ուոթֆորդ]] ակումբի խաղերը դիտելու<ref>{{Cite web |title=La Bamba – Watford trial Pars soul |url=http://www.watford.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=116592 |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6mDewu?url=http://www.watford.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=116592 |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=vitalfootball.co.uk}} {{ref-en}}</ref>, «Բորհեմ Վուդ» կումբի դեմ խաղում «Դեղին բանակը» ցուցադրեց շատ լավ խաղ<ref>{{Cite web |title=Boreham Wood 1 Watford 3 |url=http://www.watfordfc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10400~1349098,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919095755/http://www.watfordfc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10400~1349098%2C00.html |archivedate=2008 թ․ սեպտեմբերի 19 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=watfordfc.co.uk}} {{ref-en}}</ref>։ Հերտերֆորդի թիմի գլխավոր մարզիչ Ջիմ Մքինտերեն գոհ է Իվուարյանից և հույս հայտնեց, որ բրիտանացիները կարող են համաձայնվել Դունֆերմլին ակումբի հետ Սոլը իրենց շարքերում փոխանցելու մասին<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 28 |title=Watford close in on Pars' Bamba |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/7526579.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6ocyKR?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/7526579.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 29 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, երբ գործարքը գրեթե անբավարար էր, և Բաման  [[Ուոթֆորդ ՖԱ|Ուոթֆորդի]] հետ հանդիպման ժամանակ անհայտ պատճառներով, հրաժարվեց գնել մասնակցելու խաղին<ref>{{Cite web |title=Hornets pull out of Bamba deal |url=http://www.sportinglife.com/football/nationwide1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=nonwire_soccer/08/08/21/manual_174324.html&TEAMHD=nationwide1 |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6pYljo?url=http://www.sportinglife.com/football/nationwide1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=nonwire_soccer%2F08%2F08%2F21%2Fmanual_174324.html |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 22 |publisher=sportinglife.com}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Օգոստոս]]ին «Դունֆերմլին» ակումբը ընդունեց Շոտլանդական ակումբների, «Հիբեռնիան» և «Մայրամուտ» ակումբների առաջարկները, որոնք առաջարկեցին նույն գումարը, 50 հազար ֆունտ ստեռլինգ, Իվուարյանների իրավունքների ձեռքբերման համար։  Պաշտոնական մամլո ասուլիսի մեջ «[[Աթլետիկա|Աթլետիկ]]» ակումբի գլխավոր մարզիչն ասել է, որ խաղացողը հիմա պետք է որոշի, թե որտեղ է նա չի ցանկանում խաղալ<ref>{{Cite web |last=Dey |first=Graeme |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Bamba on his way back to the SPL |url=http://www.thecourier.co.uk/output/2008/09/01/sportstory11897027t0.asp |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6qZXUP?url=http://www.thecourier.co.uk/output/2008/09/01/sportstory11897027t0.asp |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |publisher=The Courier}} {{ref-en}}</ref>։ === Խաբերնին === [[2008 թվական]]ի [[Սեպտեմբերի 1]]-ին «Բիբան» պաշտոնապես դարձավ «Հիբեռնիան» խաղացող, 3 տարվա պայմանագիր կնքելով «Հիբս» ակումբի հետ<ref name="bbc">{{Cite web |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Hibs sign Bamba from Dunfermline |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/7591944.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6r4Z8g?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hibernian/7591944.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Նույն տարվա [[Սեպտեմբերի 13|սեպտեմբերի 13-]]ին Սոլը ելույթ ունեցավ Էդինբուրգի «Դանդիե Միացյալ» ակումբիի հետ մենամարտում իր նոր թիմի կազմում։  Առաջին «նրբաբլիթը» դուրս է եկել «պինդ» Բամբան 68-րդ րոպեին դաշտից հանվել է երկու դեղին քարտերի համար<ref>[http://www.soccerbase.com/results3.sd?gameid=561979 Hibernian 2 — 1 Dundee Utd]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}, ''soccerbase.com'' {{ref-en}}</ref>։ Այնուամենայնիվ «Հիբեռնիան» հիմնական կառուցվածքում Իվոնյանը արագորեն հաղթեց։ [[Դեկտեմբերի 7]]-ին, նույն տարվա վնասվածքի պատճառով Բաման կենտրոնական կիսապաշտպան ակումբի ստիպված էր դնում մի ուսուցիչ, «Հիդիսի»  Միկա Պատելաըներոմ է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում դիրքորոշման հիմնարար Էդունբիշդկիխաղից ընդդեմ «[[Սելթիկ ՖԱ|Սելթիկ]]»  ին դերի «ծովապատնեշ» «Սելթիկի» հարձակվի Սոլը  փայլուն, դառնալով մեկը ճարտարապետներից հաջողության, «Ղիբերդիդման» հաղթական գոլն է խփել (2:2)<ref>{{Cite news |last=Paterson |first=Colleen |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Hibs boss praises Bamba for his commitment |url=http://sport.scotsman.com/football/Hibs-boss-praises-Bamba-for.4773769.jp |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Պատելանիեը հետպատերազմյան հարցազրույցում նշել է, որ Իվուարյանն ասել է, որ նա «նվաճել է խաղային առաջընթաց, քանի որ տեղափոխվել է Էդինբուրգ»<ref name = "p&j">{{Cite news |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Powerful Bamba has made his presence felt at Easter Road |url=http://www.pressandjournal.co.uk/Article.aspx/1000521?UserKey= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320072357/http://www.pressandjournal.co.uk/Article.aspx/1000521?UserKey= |archive-date=2012 թ․ մարտի 20 |work=[[The Press and Journal (Scotland)|The Press and Journal]] |location=Aberdeen}}</ref>։ Այս պայքարով, Սոլը դարձավ ակումբի գլխավոր աջակից կիսապաշտպանը։ Շուտով Բամբան, իր ազնիվ, անզիջում խաղի համար, վաստակեց Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ողջ համայնքի հարգանքը, որը մեկնաբանեց դաշտի վրա Սոլի վարքագիծը հետեւյալ կերպ։ [[2009 թվական]]ին Հիբեռնիանի նոր մարզիչ Ջոն Հյուզը Սավլը վերադարձրեց կենտրոնական պաշտպանի պաշտոնին, պաշտպանական գոտու առաջնորդ Ռոջեր Ջոնսի վաճառքի պատճառով։ [[Օգոստոսի 22|Օգոստոսի 22-]]ին նույն մարզադաշտում Ֆալիկաի  դարպասից հարվածելուց հետո, Բաման իր առաջին գոլը գրավեց պրոֆեսիոնալ կարիերայում<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ օգոստոսի 22 |title=Falkirk 1 – 3 Hibernian |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_prem/8210716.stm |accessdate=2010 թ․ մարտի 24 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Հատկանշական է, որ «Էդինբուրգում» երկրորդ գոլը, որը նա նվաճեց [[2010 թվական]]ի [[Մարտի 27]]-ին, Իվորիան գլխավորեց նույն ակումբը, այդ ֆուտբոլային դաշտում, իսկ «Հիբեռնիան» `նույն  3: 1 հաշվով<ref>[http://www.soccerbase.com/results3.sd?gameid=614486 Falkirk 1 — 3 Hibernian]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}, ''soccerbase.com'' {{ref-en}}</ref>։ [[2010 թվական]]ի [[Մայիսի 8]]-ին մամուլում հայտնվեցինք, որ Էդինբուրգի «Սոլ» խաղի խաղը աննկատ չի մնացել, և նրանք շահագրգռված են «Ֆուլհեմ» անգլերենով<ref>[http://www.soccer.ru/news/179192.shtml «Фулхэм» интересуется Бамба], ''Soccer.ru'' (20 мая 2010)</ref> и և [[Ֆրանսիական]] «[[Ռեն]]» ակումբ<ref name = "bamba sven">{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ մայիսի 8 |title=Sol Bamba: Fulham and Rennes set to watch Hibs defender |url=http://sport.scotsman.com/sport/Sol-Bamba-Fulham-and-Rennes.6281870.jp |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>, սակայն հետագա լուրերը, որ չի եղել։ Նույն տարվա հուլիսին Բաման  չի արձագանքել իր արձակուրդից նախազգուշացում Նիդեռլանդների «Հիբեռնիանի» ուսումնական ճամբարին, որտեղ թիմը պատրաստվում էր նոր մրցաշրջանին։  «Հաբերի» գլխավոր մարզիչը, Ջոն Հյուզը, Իվուարյանին ենթարկեց այդ սխալի համար կոշտ քննադատության<ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ հուլիսի 21 |title=Hibs star Sol Bamba goes AWOL |url=http://edinburghnews.scotsman.com/sport/Hibs-star-Sol-Bamba-goes.6431195.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723171325/http://edinburghnews.scotsman.com/sport/Hibs-star-Sol-Bamba-goes.6431195.jp |archive-date=2010 թ․ հուլիսի 23 |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 21 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Հարցազրույցներից մեկում նա վարվեց իր վարքագիծն այն փաստով, որ ինքը չի կարող վերականգնել աշխարհի գավաթից հետո, ուստի որոշեց մնալ արձակուրդում<ref>{{Cite news |last=Pattullo |first=Alan |date=2010 թ․ հուլիսի 22 |title=Sol Bamba furious with Hibs but says he needs a full three weeks off |url=http://www.scotsman.com/hibernianfc/Sol-Bamba-furious-with-Hibs.6433092.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614133123/http://www.scotsman.com/hibernianfc/Sol-Bamba-furious-with-Hibs.6433092.jp |archive-date=2011 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 22 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ «Սպիտակ-կանաչ» բացատրության հրահանգիչ Բամբան բավարարված չէր, և նա տեղափոխվեց խաղացողը Էներջի թիմի թիմին<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հուլիսի 26 |title=Hibs' Sol Bamba is punished for late World Cup return |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/8842646.stm |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 26 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>:Երկու շաբաթ անց Իվորիան վերադարձավ «Հիբեռնիանի» հիմնական մասի վրա, իսկ օգոստոսի 5-ին նա մասնակցեց Եվրոպա լիգայի խաղին, որտեղ «գրպանները» հանդիպեցին Սլովենիայի «Մարիբոր» ակումբի հետ<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 5 |title=Hibernian 2 — 3 NK Maribor (agg 2 — 6) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8879246.stm |accessdate=14 января 2012 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ === Լեսթեր Սիթի === [[2010 թվական]]ի վերջին մամուլում հայտնվեցինք, որ Բամբան մտադիր է հեռանալ Էդինբուրգից առաջիկա ձմեռային Տրանսվերների ժամանակ, չհամաձայնելով [[Նիդերլանդներ]]ի ղեկավարությանը նոր պայմանագրի կետերին։  Իվուարյանի և գրպանների միջև համագործակցության մասին գործող համաձայնագիրը ավարտվել է [[2011 թվական]]ի [[Ամառ|Ամռանը]], ուստի սպիտակկանաչներին հայտարարեց, որ պաշտպանը իրավունք ունի բանակցել ցանկացած ակումբների հետ<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 1 |title=Hibernian defender Sol Bamba set for Leicester switch |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/9332096.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Արդյունքում, կարճաժամկետ բանակցություններից հետո [[2011 թվական]]ի [[Հունվարի 2]]-ին Բամբան պայմանագիր է կնքել Անգլիայի «[[Լեսթեր Սիթի]]» ակումբի հետ, որը ներկայացնում է առաջնությունը։  Գործարքի գումարը չի բացահայտվել<ref name="LFC">{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 2 |title=Bamba signs for Foxes |url=http://www.lcfc.com/page/LatestNews/0,,10274~2256416,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614190755/http://www.lcfc.com/page/LatestNews/0%2C%2C10274~2256416%2C00.html |archivedate=2012 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Leicester F.C.}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 2 |title=Hibernian defender Sol Bamba transferred to Leicester |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hibernian/9332096.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Սոլան «[[Լեսթեր Սիթի|Լիսթեր Սիթի]]» ակումբի կազմում կատարել է իր նորամուտը [[հունվարի 9]]-ին,  այդ ժամանակ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթեր սիթին]]» Անգլիայի գավաթի առայնության ժամանակ խաղում էր «[[Մանչեսթեր Սիթի]]» ակումբի դեմ։ Արդեն 45-րդ վայրկյանից հետո նրանք պարտվում էին և հետագայում նաև «[[Մանչեսթեր Սիթի|Քաղաքաինները]]» կարողացան տուգանաինից վաստակել երկրորդ գոլը սակայն այդ խաղը ավարտվեց ոչ-ոքի 2:2 հաշվով<ref>{{Cite news |author=Paul Fletcher |date=2011 թ․ հունվարի 9 |title=Leicester 2 — 2 Man City |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/9341729.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթերի]]» գլխավոր մարզիչ Սվես Գորան Էրիկսոնը բարձր է գնահատել Սոլաի դեբյուտային խաղը։ [[Հունվարի 22]]-ին Բամբան շարունակեց արդարացնել, տրվել է իրեն, նախապես նրա «կրկնակի» դարպասի «[[Մարուան Ֆելաինի|Մարուանի]]» բերել հաղթանակ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթեր]]» ի հետ վորըն ավարտվել է 4։ 2<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 22 |title=Leicester 4 — 2 Millwall |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_1/9365343.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Նույն տարվա սեպտեմբերին Իվորիան երկարաձգեց «համագործակցության համաձայնագիրը» «աղվեսների» հետ մինչև [[2014 թվական]]ի [[Հունիս]]ը։  Դրանից հետո Սվեն-Էրան Էրիքսսոնը հեռացավ «Լեսթեր Սիթի» ակումբիի գլխավոր մարզչի պաշտոնից<ref>{{Cite news |date=24 октября 2011 |title=Эрикссон покинул пост главного тренера «Лестер Сити» |url=http://www.championat.com/football/news-968614-jeriksson-pokinul-post-glavnogo-trenera-lester-siti.html |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Նայջել Պիերսոնը, ով փոխարինում էր նրան, մեծ ուշադրություն չդարձրեց աֆրիկյանների վրա, նախընտրելով իր նոր Ուելսի  ձեռքբերում<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ մայիսի 22 |title=Leicester City's Sol Bamba linked to Turkey move |url=http://www.thisisleicestershire.co.uk/Leicester-City-s-Sol-Bamba-linked-Turkey/story-16152538-detail/story.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525013227/http://www.thisisleicestershire.co.uk/Leicester-City-s-Sol-Bamba-linked-Turkey/story-16152538-detail/story.html |archive-date=2012 թ․ մայիսի 25 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Leicester Mercury}} {{ref-en}}</ref><ref name="LFCoff">{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 7 |title=Leicester City's Sol Bamba poised for Trabzonspor move |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18351088 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ === Տրամբոնսպոր === Անհամբեր սպասում էր «Բեյբի» ակումբում իր դիրքորոշմանը, խնդրելով նրան «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթերի]]» ղեկավարությունը նրան նոր թիմ գտնել<ref name="LFCoff" />։ [[Հունիսի 18]]-ին Սոլը դուրս է եկել «Մռայլ Ալբիոն ակումբի կազմից թուրքական «Տրաբզոնպորտի» ակումբի  հետ պայմանագիր կնքելով<ref name="trabs" /><ref>{{Cite news |title=Sol Bamba Trabzonspor'da! |url=http://www.ntvspor.net/haber/futbol/66713/sol-bamba-trabzonsporda |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=NTV Spor}} {{ref-tr}}</ref>։ Սոլան վարձավճարով [[Լեսթեր Սիթի|աղվեսների]] կազմում 750 հազար [[ֆունտ]] [[Ստեռլինգ շրջան (Տեխաս)|ստեռլինգ]] է աշխատել<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 18 |title=Trabzonspor complete signing of Sol Bamba from Leicester City for £750000 |url=http://www.turkish-football.com/news_read.php?id=3060 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Turkish Football}} {{ref-en}}</ref>։ [[Օգոստոսի 23]]-ին, երբ Եվրոպայի լիգայի խաղարկությունում նա խաղացել է [[Հունգարիա|հունգարական]] «[[Տորնադո|Տորնատո]]» ակումբի դեմ խաղում, Բամբան իր կատարել է իր նորամուտը թուրքական ակումբի պաշտոնական հանդիպումներում<ref>{{Cite web |title=Trabzonspor 0 — 0 Videoton |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/23/europe/uefa-cup/trabzonspor/fc-fehervar/1370873/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BfyH8aV4?url=http://www.soccerway.com/matches/2012/08/23/europe/uefa-cup/trabzonspor/fc-fehervar/1370873/ |archivedate=2012 թ․ հոկտեմբերի 25 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 25 |publisher=Soccerway}} {{ref-en}}</ref>։ === Ակումբային վիճակագրություն === {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |- style="background:beige" !rowspan="2" width=120|Ակումբ !rowspan="2" width=70|Մրցաշրջան !colspan="2" width=90|առաջնություն !colspan="2" width=90|գավաթ !colspan="2" width=90|ԼԻգաի գավաթ !colspan="2" width=90|Մարտահրավերի գավավթ !colspan="2" width=90|Եվրաագավթ !colspan="2" width=90|Ընդհանուր |- style="background:beige" !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր |- |rowspan="1" align=center valign=center|'''Փարիզ Սեն-Ժերմեն''' |align="center"|2004/05 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !1 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր «Փարիզ Սեն-Ժերմեն» !1!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!1<ref>или 2 — в некоторых источниках указано участие Бамба в матче одного из Кубков Франции</ref>!!0 |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''Դանֆերմիլ Ատլետիկ''' |align="center"|2006/07 |align="center"|23 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !30 !0 |- |align="center"|2007/08 |align="center"|15 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 !20 !0 |- |align="center"|2008/09 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !1 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Դանֆերմիլ Ատլետիկ !39!!0!!5!!0!!3!!0!!2!!0!!2!!0!!51!!0 |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''Խաբերնիան''' |align="center"|2008/09 |align="center"|29 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !30 !0 |- |align="center"|2009/10 |align="center"|30 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !32 !2 |- |align="center"|2010/11 |align="center"|16 |align="center"|2 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !18 !2 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Խաբերնիան !75!!4!!2!!0!!2!!0!!0!!0!!1!!0!!80!!4 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''Լեսթեր Սիթի''' |align="center"|2010/11 |align="center"|16 |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !18 !3 |- |align="center"|2011/12 |align="center"|36 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !37 !1 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Լեսթեր Սիթի !52!!3!!3!!1!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!55!!4 |- |rowspan="1" align=center valign=center|'''Տոբանսպորտ''' |align="center"|2012/13 |align="center"|16 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|2 |align="center"|0 !18 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Տոբանսպորտ !16!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!2!!0!!18!!0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր կարիերա !183!!7!!10!!1!!5!!0!!2!!0!!4!!0!!204!!8 |} == Կոտ դ'Իվուարի հավաքականում == Բամբայի ծնողները կիոտիացիներ են, ովքեր արտագաղթել են Կոտ դ'Իվուարից Ֆրանսիա, այնպես որ Սոլի համար դա խնդիր չէ, արդեն ֆրանսիացի անձնագիր ունենալով, դառնալով քաղաք և քաղաք Փղոսկրի Ափից։ Երիտասարդ տարիքից հանդես գալով «փղերի» տարբեր խմբերում , Բամբան մասնակցեց այնպիսի մրցաշարերին, ինչպիսիք են 2005 թվականին երիտասարդական Աֆրիկայի առաջնությունը, 2007 թվականի Աշխարհի պատանեկան առաջնությունըի Երիտասարդական թիմերի աշխարհի գավաթը<ref>{{Cite web |title=Souleymane Bamba |url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207946/index.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6ryrTM?url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207946/index.html |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 12 |publisher=FIFA}} {{ref-en}}</ref>, [[2008 թվական]]ի տուլոնի աջաջնությունում։ Միևնույն ժամանակ, [[2008 թվական|2008վական]]ին Սոլը [[Կոտ դ'Իվուար]]ի օլիմպիական թիմի հետ հասավ Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում անցկացված օլիմպիական խաղերի քառորդ եզրափակչին<ref name = "international call up">{{Cite news |last=Ralston |first=Gary |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 5 |title=Exclusive: Ivory Coast call-up proves I was right to make Hibs switch, says Sol Bamba |url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/hibernian/2008/12/05/exclusive-ivory-coast-call-up-proves-i-was-right-to-make-hibs-switch-says-sol-bamba-86908-20947401/ |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Daily Record (Scotland)}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Նոյեմբերի 19]]-ին Բամբանը ելույթ ունեցավ իր երկրի առաջին ազգային հավաքականի առաջին կազմում, որտեղ ընկերական խաղում «փղերը» 2։ 2 հաշվով հաղթեցին Իսրայելի հավաքական<ref name = "international call up"/><ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2009 թ․ փետրվարի 6 |title=Bamba's international call-up puts his Hibs role at risk |url=http://sport.scotsman.com/sport/Bamba39s-international-callup-puts-his.4954588.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ [[2009 թվական]]ի [[Փետրվարի 11]]-ին Սոուլը հանդես է եկել Փարիզի թիմի երկրորդ հանդիպման համար, այդ օրը Աֆրիկացիները հանդիպեցին թուրքերի հետ<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ փետրվարի 11 |title=Turkey, Ivory Coast draw 1–1 |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/wires/02/11/2080.ap.soc.turkey.ivory.coast.1st.ld.writethru.0307/index.html |publisher=SI.com}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2017 |bot=InternetArchiveBot }} {{ref-en}}</ref>։ «Փղիների» համար իր երրորդ խաղի ժամանակ «Բիբան» ելույթ ունեցավ թիմի մեկնարկային կազմում, այն տեղի ունեցավ [[2009 թվական]]ի [[Մարտի 29]]-ին, [[2010 թվական]]ի Աշխարհի գավաթի ընտրական մրցաշարում, որտեղ Կոտ դ'Իվուարն իր մրցակիցն էր Մալավիի հետ<ref>{{Cite news |title=Preliminaries |url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=252295/match=300070378/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809232406/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=252295/match=300070378/index.html |archive-date=2014 թ․ օգոստոսի 9 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |publisher=FIFA}} {{ref-en}}</ref>:Այս խաղը «հիշարժան» է նաև այն պատճառով, որ մրցաշարի մեկնարկից առաջ «Ուֆու Բոյունի» մարզադաշտի մուտքի մոտ Հրմշտոցի արդյունքում «Փղերի» հավաքականի 22 երկրպագուների զոհվել եին<ref>{{Cite news |last=Miller |first=Derek |date=2009 թ․ մարտի 31 |title=Bamba's despair after being caught up in Ivory Coast tragedy |url=http://www.theherald.co.uk/sport/headlines/display.var.2498826.0.Bambas_despair_after_being_caught_up_in_Ivory_Coast_tragedy.php |work=The Herald (Glasgow)}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2017 |bot=InternetArchiveBot }} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 марта 2009 |title=В давке на матче в Кот-д'Ивуаре погибло 19 болельщиков |url=http://www.championat.com/football/news-200153.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083706/http://www.championat.com/football/news-200153.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Սոլը գլխավոր թիմի կազմում նվաճեց [[2010 թվական]]ի Աֆրիկյան երկրների գավաթի և նույն տարվա աշխարհի առաջնությունների որակավորման խաղերում<ref>[http://www.fifci.org/News.aspx?num=A000004329 Préparation CAN 2010 : Les Eléphants battent les Amavubi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100119174057/http://www.fifci.org/News.aspx?num=A000004329 |date=2010-01-19 }}, ''Fédération Ivoirienne de Football'']. {{ref-fr}}</ref>։ [[2010 թվական]]ին Աֆրիկայի Գավաթի խաղարկությունում Սոլը անցկացրեց իր թիմի բոլոր երեք հանդիպումները, որոնք եռամսյակային եզրափակչում միայն Ալժիրի համար լրացուցիչ ժամանակում պարտվեցին` 2։ 3 հաշվով<ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ հունվարի 25 |title=Hibs won't get Sol back for Celtic showdown |url=http://sport.scotsman.com/sport/-Hibs-won39t-get-Sol.6010286.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Իվանիշվիլի մամուլում անհաջող կատարման հիմնական պատճառը ամերիկացիների Բամբայի և Կոլո Տուրի զույգ կենտրոնական պաշտպանների միջև փոխըմբռնման բացակայությունն էր<ref name="golden generation" />։ Մրցույթն անցել է Տոգոյի ազգային հավաքականի ավտոբուսի կատարմամբ, որը, ի վերջո, դուրս է եկել հանրահավաքից<ref>{{Cite news |date=9 января 2010 |title=Сборная Того отказалась от участия в Кубке Африки |url=http://www.championat.com/football/news-388797.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112631/http://www.championat.com/football/news-388797.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Վերադարձի սպառնալիքները եկան նաև իվրացիներին<ref name = "upheaval">{{Cite news |last=English |first=Tom |date=2010 թ․ մայիսի 23 |title=Bamba and team-mates have experienced death threats, a stadium disaster and managerial upheaval. Now they've got to face Brazil |url=http://www.scotsman.com/sport/Bamba-and-teammates-have-experienced.6313558.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614131955/http://www.scotsman.com/sport/Bamba-and-teammates-have-experienced.6313558.jp |archive-date=2011 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 23 |work=Scotland On Sunday}} {{ref-en}}</ref>։ [[Կոտ դ'Իվուար]]ի թիմի գլխավոր մարզիչ Վահիդ Հալիլճյիչը, որի հետ աշխատել է Փարիզ Սեն-Ժերմենի քաղաքում, աշխատանքից ազատվել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությունից անմիջապես հետո<ref name = "upheaval"/>։ [[Մայիսի 11]]-ին «փղերի» նոր գլխավոր մարզիչ Սվվեն-Էրանի Էրիքսոնն ընդգրկեց  Հարավային Աֆրիկայի հավաքականների ընդլայնված ցուցակում<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ մայիսի 11 |title=Ivory Coast cannot rely on Drogba goals - Eriksson |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8675473.stm |accessdate=2010 թ․ մայիսի 11 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 мая 2010 |title=Думбья вошел в предварительную заявку ивуарийцев на ЧМ |url=http://news.sport-express.ru/2010-05-11/361141/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100521000756/http://news.sport-express.ru/2010-05-11/361141/ |archive-date=2010-05-21 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ [[Մայիսի 30]]-ին, Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի առաջին խաղում, հայտնի շվեդ մասնագետ Սոլան ղեկավարության ներքո, կարողացավ հասնել նպատակին հարվածելու Պարագվայի դարպասը ընկերական խաղում<ref>{{Cite news |last=Graham Dunbar |date=2010 թ․ մայիսի 30 |title=Drogba nets as Ivory Coast draw 2-2 with Paraguay |url=https://sports.yahoo.com/soccer/news?slug=ap-paraguay-ivorycoast |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603153207/http://sports.yahoo.com/soccer/news?slug=ap-paraguay-ivorycoast |archive-date=2010 թ․ հունիսի 3 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 30 |work=Associated Press |publisher=Yahoo Sports}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 мая 2010 |title=Парагвай вырвал ничью в матче с Кот-д'Ивуаром |url=http://www.championat.com/football/news-507266.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092304/http://www.championat.com/football/news-507266.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ [[Հունիսի 1]]-ին Բամբան մտավ Կոտ դ'Իվուարի թիմի խաղացողների վերջնական ցանկը, որը կպաշտպանի այս աֆրիկյան պետության դրոշի գույները աշխարհի առաջնությունում<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հունիսի 1 |title=Bamba Heading to World Cup |url=http://www.hibernianfc.co.uk/news/20100601/bamba-heading-to-world-cup_2262950_2062791 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120801073841/http://www.hibernianfc.co.uk/news/20100601/bamba-heading-to-world-cup_2262950_2062791 |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 1 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 1 |publisher=Hibernian FC}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 июня 2010 |title=Эрикссон огласил окончательную заявку сборной Кот-д'Ивуара |url=http://www.championat.com/football/news-508700.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064614/http://www.championat.com/football/news-508700.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Վրա "ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկության« չեն կարողանում ստանալ մեջ Փլեյ Օֆֆ ի մրցաշարի, ավարտելու խմբում Գ-ի երրորդ տեղը։  Սավուղը երբեք չի հայտնվել է դաշտում, Երիկսենի մեկնարկային կազմում է կենտրոնԲասկ դիրքորոշման փոխարեն Զամբան ազատ է արձակվել մի քանի վետերան թիմի Կոլո Տուրե, Դիդյե Զոկարո<ref name = "golden generation">{{Cite news |last=Wilson |first=Jonathan |date=2010 թ․ հունիսի 20 |title=Having learned to curb their natural instincts and contain opponents, the Ivory Coast’s ageing ‘golden generation’ may yet be successful |url=http://www.heraldscotland.com/sport/world-cup/having-learned-to-curb-their-natural-instincts-and-contain-opponents-the-ivory-coast-s-ageing-golden-generation-may-yet-be-successful-1.1036011 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130103075212/http://www.heraldscotland.com/sport/world-cup/having-learned-to-curb-their-natural-instincts-and-contain-opponents-the-ivory-coast-s-ageing-golden-generation-may-yet-be-successful-1.1036011 |archive-date=2013 թ․ հունվարի 3 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 20}} {{ref-en}}</ref>։ Երկու տարի անց «փղերում» պաշտպանը գնաց Աֆրիկյան երկրների գավաթը<ref>{{Cite news |date=11 января 2012 |title=Лоло и Думбия включены в состав сборной Кот-д'Ивуара на Кубок Африки |url=http://www.championat.com/football/news-1047471-lolo-i-dumbija-vkljucheny-v-sostav-sbornoj-kot-divuara-na-kubok-afriki.html |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Մրցաշար Լիվոիսը անցկացրին բավականին ուժեղ եւ սահուն, առանց բացակայության մեկ գնդակ և հասնելով վերջնական խաղի, որտեղ, սակայն, կորցրել է մի շարք տուգանքների համար<ref>{{Cite news |title=Zambia 0 — 0 Côte d'Ivoire |url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/02/12/africa/africa-cup-of-nations/zambia/cote-divoire/1221443/ |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Soccerway}} {{ref-en}}</ref>։ Բամբան սկզբից մինչև վերջ վերջացրեց աֆրիկյան երկրների այս գավաթի «փղերի» բոլոր վեց խաղերը<ref>{{Cite news |title=Сулейман «Сол» Бамба |url=http://www.championat.com/football/_other/437/player/16322.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126102158/http://www.championat.com/football/_other/437/player/16322.html |archive-date=2012 թ․ հունվարի 26 |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ === Հանդիպումներ և նպատակներ Բամբա Կոտ դ'Իվուարի թիմի համար === {{Hider |title = Հանդիպումներ և նպատակներ Բամբա Կոտ դ'Իվուարի թիմի համար |hidden = 1 |content = {{{!}} class="wikitable" style="font-size: 95%" {{!}}- {{!}}align=center width=50{{!}}'''№''' {{!}}align=center width=100{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}}align=center width=290{{!}}'''վայր''' {{!}}align=center width=165{{!}}'''հակառակորդ''' {{!}}align=center width=80{{!}}'''հաշիվ''' {{!}}align=center width=80{{!}}'''Բամբաի գոլերը'' {{!}}align=center width=350{{!}}'''Մրցություն''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 22-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Սուդան|20px}} Սուդան {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Բուրկինա Ֆասո|20px}} Բուրկինա Ֆասո {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 30-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Հասարակածային Գվինեա|20px}} Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 8-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Հասարակածային Գվինեա|20px}} Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}5 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 8-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ստադ Դ՛Անդգոնդժե», Լիբերալ, Գաբոն {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Մալի|20px}} Մալի {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}6 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 12-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ստադ Դ՛Անդգոնդժե», Լիբերալ, Գաբոն {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Զամբիա|20px}} Զամբիա {{!}}align=center{{!}}0:0<ref>победа сборной Замбии в серии [[Послематчевые пенальти|послематчевых пенальти]]</ref> {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}7 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 29-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆունե Բոինի», Աբիժդան, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Գվինեա|20px}} Գբինեա {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}8 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի օգոստոսի 15-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Լոկոմոտիվ», Մոսկվա, Ռուսաստան {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Ռուսաստան|20px}} Ռուսաստան {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}9 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի սեպըտեմբերի 28-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆունե Բոինի», Աբիժդան, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Սենեգալ|20px}} Սենեգալ {{!}}align=center{{!}}4:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}10 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի նոյեմբերի 14-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Լինցեր», Լինց, Ավստիյա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Ավստրիա|20px}} Ավստրիա {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}11 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 14-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նախայնայա», Աբու Դաբի, ԱՄԷ {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Եգիպտոս|20px}} Եգիպտոս {{!}}align=center{{!}}4:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}12 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Տոգո|20px}} Տոգո {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}13 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Թունիս|20px}} Թունիս {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}14 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Փետրվարի 3-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Նիգերիա|20px}} Նիգերիա {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}15 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի մարտի 23-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆուե Բոյնի»,Աբիդյադ, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Գամբիա|20px}} [[Գամբիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2014 թվականի Աշխարհի գավաթի ընտրական հանդիպումը {{!}}- {{!}}} |title-style = color: white; background-color: #F1771D; border: 1px solid }} '''Ընդհանուր։ 36 խաղ/ 2 գոլ; 21 հաղթանակ, 11 ոչ-ոքի, 4 պարտություն:''' === Ազգային թիմի խաղերի / նպատակների ամփոփ վիճակագրություն === {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ելեւյթները հավաքականում</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=120|Հավաքականում !rowspan="2" width=40|Տարի !colspan="2" width=90|ԱԱ որակավորման փուլ !colspan="2" width=90|ԱԱ եզրափակիչ խաղեր !colspan="2" width=90|ԱԱԳ ոչակավորման փուլ !colspan="2" width=90|ԱԱԳ եզրափակչի խաղեր !colspan="2" width=90|Ընկերկան ախղ !colspan="2" width=90|Ընդհանուր |- style="background:beige" !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="6" align=center valign=center|'''[[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]]''' |align="center"|2008 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !1 !0 |- |align="center"|2009 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|4 |align="center"|0 !9 !0 |- |align="center"|2010 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|2 !8 !2 |- |align="center"|2011 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !1 !0 |- |align="center"|2012 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|0 !12 !0 |- |align="center"|2013 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 !5 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Տնդհանուր կարիերա !6!!0!!0!!0!!1!!0!!12!!0!!17!!2!!36!!2 |} == Ձեռքբերումներ == {{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} '''«Դանֆերիմի ատլետիկ»''' * [[Շոտլանդիա]]ի գաավթի եզրափակչի մասնակից - 2006/07 {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար|20px}} ''Կոտ-դ՛ իվուարի հաավքական''' * [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի փշեզրափակչի մասնակից - 2012 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * {{soccerbase|40408}} * [http://www.hibernianfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10290~32407,00.html Профиль Бамба на официальном сайте «Хиберниана»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100415190734/http://www.hibernianfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10290~32407,00.html |date=2010-04-15 }} {{ref-en}} * {{nfteams|27952}} * {{sports.ru|63937958}} * {{transfermarkt|souleymane-bamba|28984}} * [http://www.fif-ci.com/players-details.php?catG=Seniors&playerID=19 Бамба на сайте Федерации футбола Кот-д’Ивуара] {{ref-fr}} * {{worldfootball.net|souleymane-bamba}} * {{FIFA player|207946}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բամբա, Սոլ}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] n0q8lq7c7gqwwt1y7myovv32lqqhh18 10806402 10806400 2026-06-29T17:52:03Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կարդիֆ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Հիբերնիանի ֆուտբոլիստներ]] 10806402 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Սոլ Բամբա | բնագիր անուն = Souleymane Bambá | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = | մահվան վայր = | հասակ = 190 սմ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = 90 կգ | ներկա ակումբ = Կարդիֆֆ Սիթի | ակումբի համար = 14 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1999—2004|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Փարիզ Սեն Ժերմեն| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2004—2006|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Փարիզ Սեն Ժերմեն|1 (0) |2006—2008|{{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} Դունֆերմլին Ատլետիկ |39 (0) |2008—2011|{{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} Խաբերնին|75 (4) |2011—2012|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լեստեր Սիթի|52 (3) |2012—2014|{{դրոշ|Թուրքիա|20px}} Տրոմբզանսպորտ|27 (0) |2014—2015|{{դրոշ|Իտալիա|20px}} Պալեմո|1 (0) |2015|{{Վարձավճար}}{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լիսդ Յունայթեդ|19 (1) |2015—2016|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Լիսդ Յունայթեդ|32 (4) |2016—մ.հ.|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} Կարդիֆֆ Սիթի |0 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Սոլ Բամբա''' ({{lang-fr|''Souleymane Bambá''}}; {{ԱԾ}}), ավստրալիացի [[ֆուտբոլիստ]]։ Կարդիֆֆ Սիթի ակումբի և [[Կոտ դ'Իվուար]]ի ազգային հավաքականի պաշտպան։ «Բամբան» սկսել է ֆոտբոլ խաղալ «Փարիզ Սեն Ժերմեն» ակումբում, սակայն փարիզյան ակումբում չի կարող ձեռք բերել, կարիերա, իսկ [[2006 թվական]]ին տեղափոխվել է [[Շոտլանդիա]], որտեղ նա պաշտպան դարձավ «Դունֆերմլին Ատլետիկ» ակումբում։  Երկու տարի անց նա տեղափոխվեց Էդինբուրգի «Հիբեռնիան» ակումբի կազմ։  [[2011 թվական]]ի սկզբին անգլիական [[Լեսթեր Սիթի]]ի ակումբի հետ պայմանագիր է կնքել։  Հաջորդ տարվա ամռանը Սոլը թողեց «Մռայլ Ալբիոնը», պայմանագիր կնքելով թուրքական «Տրաբզոնպորտ» ակումբի հետ<ref name="LFC" /><ref name="trabs">{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 18 |title=Sol Bamba joins Trabzonspor from Leicester City |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18491830 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ից ի վեր հանդես է գալիս Կոտ դ'Իվուարի տարբեր թիմերի կազմում [[2008 թվական]]ի [[Օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական]] խաղերի ֆուտբոլի մրցաշարի մասնակից է եղել<ref>{{Cite news |last=Marshall |first=Alan |date=2009 թ․ նոյեմբերի 10 |title=Hibs ace Sol Bamba given green light to join Ivory Coast's World Cup bid |url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/hibernian/2009/11/10/hibs-ace-sol-bamba-given-green-light-to-join-ivory-coast-s-world-cup-bid-86908-21810518/ |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Daily Record (Scotland)}} {{ref-en}}</ref>, 2010, 2012 և [[2013 թվական]]ներին Աֆրիկայի Գավաթի խաղարկությունում։ Բամբան [[2010 թվական]]ի Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում հանդես եկավ Իվորիանս ակումբի կազմում, բայց այս մրցաշարում ոչ մի խաղի չմասնակցեց։ == Ակումբային կարիերա == === Պարի Սեն Ժերմեն === Ֆուտբոլային կրթություն Սոլը արժանացել է ֆրանսիական «Փարիզ Սեն Ժերմեն» ակումբում, որի ակադեմիայում նա 14 տարեկան է։  Պորտուգալացին [[ՊՍԺ]]-ի հետ կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։  Այնուամենայնիվ, հնարավոր չէ ներգրավվել Իվուռաեյու ակումբի հիմնական մասի `երկու տարի անցկացված առաջին թիմում, նա խաղացել է ընդամենը մեկ հանդիպում<ref name = "career interview">{{Cite news |last=Bathgate |first=Stuart |date=2009 թ․ նոյեմբերի 7 |title=Hibs provide World Cup springboard as Bamba comes on leaps and bounds |url=http://sport.scotsman.com/football/Hibs-provide-World-Cup-springboard.5804234.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ Բացի դրանից, Փարիզի գլխավոր մարզիչ Վահիդ Հալիլճիչիչը հարցազրույցում ասել է, որ չի տեսել «Բամբաին» Փարիզ Սեն Ժերմենին և խորհուրդ տվեց փոխել թիմը։ === Դունֆերմլին Ատլետիկ === [[2006 թվական]]ի [[Հուլիս]]ին «Դունֆերմլին Ատլետիկ» ակումբում հաջողությամբ դիտելուց հետո Սավլը ստորագրեց Շոտլանդացիների հետ համագործակցության երկամյա պայմանագիրը<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ հուլիսի 27 |title=Defender Bamba joins Dunfermline |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/5219198.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6jtCNJ?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/5219198.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Հետո «Դունֆերմլին Ատլետիկի» նախկին մարզիչ Ջիմ Լիշմանը խոստովանեց, որ մտադիր է ձեռք բերել իր թիմի համար [[ֆրանսիա]]կան առաջնության մեկ այլ խաղացող, բայց բանակցությունների արդյունքում այն չկատարվեց, որ շվեյցարացի գործակալը համոզեց գլխավոր մարզիչին նայել Բամբային<ref name = "leishman">{{Cite news |last=Collin |first=Iain |date=2010 թ․ հունիսի 7 |title=Leishman believes Bamba can use World Cup finals as a springboard |url=http://sport.scotsman.com/sport/Leishman-believes-Bamba-can-use.6344370.jp |accessdate=2010 թ․ հունիսի 7 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ Սոլը կարողացավ արագ ընդգարկվել [[Շոտլանդիա|Շոտլադական]] Դենֆերմլինին ակումբի կամում, փայլուն խաղ ցուցադրելով «[[Սելտիկ]]ի» հետ ընկերական հանդիպման ժամանակ, որտեղ նա փակեց «[[Կելտեր]]ի» դեմ միակ գոլը [[Հոլանդացիներ|հոլանդացի]] [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] [[Ջոն Հարտսոն]]ի գոլից հետո<ref name = "leishman"/>։ Հաջորդ հանդիպումը լինում է, ինչպես նաև [[Իսպանիա|իսպանական]] «[[Օսասունա ՄՄ|Օսասունայ]]» ակումբում, Բաման հանդել է գալիս , քանի որ փոխարինող, կրկին ցույց տվեց դրանց անհրաժեշտությունը Շոտլանիդիայի հավաքականի կազմում նա խփել է մի քամի գոլ<ref>{{Cite news |last=Barber |first=Jason |date=2006 թ․ հուլիսի 20 |title=Dunfermline 0-0 Osasuna |url=http://www.dafc.net/index2/docs/livetext/livetext/index2.php?ID=2019&CATEGORY2= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920173951/https://dafc.net/index2/docs/livetext/livetext/index2.php?ID=2019&CATEGORY2= |archive-date=2021-09-20 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 7 |publisher=www.dafc.net}} {{ref-en}}</ref>։ 2006/07 մրցաշրջանում իր խաղի համար Սոլը արժանացել է բրիտանացի երկրպագուների և ֆուտբոլի մասնագետների առավել հաճելի ակնարկներին։  Շատ առումով պաշտպանական հրամանների գերազանց խաղի շնորհիվ «Ատլետիկ» գլխավորեց Իվորյան, որը կարողացավ հասնել երկրի գավաթի եզրափակիչ, որտեղ նա պարտվեց «[[Սելտիկ]]»ի դեմ հանդիպման ժամանակ 0-1 հաշվով։  Բայց նույնիսկ դա չի խնայել Բամբային թիմը նույն տարվա ընթացքում Շոտլանդիայի Բարձր Դիվիզիոնից իջնելուց։ [[Անգլիա]]յի և [[Շոտլանդիա]]յի առաջնության լիգայի առաջնություններից մեծ քանակությամբ առաջարկներ չնայած, Սոուլը «Ատլետիկի» հետ պայմանագիր է կնքել նոր ակումբում երկու տարվա պայմանագիր կնքելով<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ օգոստոսի 28 |title=Bamba signs a new deal with Pars |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/6967126.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6kdg5V?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/6967126.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Շատ մասնագետների կարծիքով, սա մեծ սխալ էր, որը կարծես թե թիմի ձանձրալի տրամադրությանը ենթարկվելուց հետո, մրցաշրջանը ավելի շատ էր ծախսում միջինից<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=Dunfermline 0–5 Hamilton |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_div_1/7051970.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6lL8KR?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/scot_div_1/7051970.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Հուլիսի 26|Հուլիսին]] Բամբան ժամանեց [[Անգլիա]] [[Ուոթֆորդ ՖԱ|Ուոթֆորդ]] ակումբի խաղերը դիտելու<ref>{{Cite web |title=La Bamba – Watford trial Pars soul |url=http://www.watford.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=116592 |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6mDewu?url=http://www.watford.vitalfootball.co.uk/article.asp?a=116592 |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=vitalfootball.co.uk}} {{ref-en}}</ref>, «Բորհեմ Վուդ» կումբի դեմ խաղում «Դեղին բանակը» ցուցադրեց շատ լավ խաղ<ref>{{Cite web |title=Boreham Wood 1 Watford 3 |url=http://www.watfordfc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0,,10400~1349098,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080919095755/http://www.watfordfc.premiumtv.co.uk/page/NewsDetail/0%2C%2C10400~1349098%2C00.html |archivedate=2008 թ․ սեպտեմբերի 19 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 23 |publisher=watfordfc.co.uk}} {{ref-en}}</ref>։ Հերտերֆորդի թիմի գլխավոր մարզիչ Ջիմ Մքինտերեն գոհ է Իվուարյանից և հույս հայտնեց, որ բրիտանացիները կարող են համաձայնվել Դունֆերմլին ակումբի հետ Սոլը իրենց շարքերում փոխանցելու մասին<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 28 |title=Watford close in on Pars' Bamba |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/7526579.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6ocyKR?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/d/dunfermline_athletic/7526579.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 29 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, երբ գործարքը գրեթե անբավարար էր, և Բաման  [[Ուոթֆորդ ՖԱ|Ուոթֆորդի]] հետ հանդիպման ժամանակ անհայտ պատճառներով, հրաժարվեց գնել մասնակցելու խաղին<ref>{{Cite web |title=Hornets pull out of Bamba deal |url=http://www.sportinglife.com/football/nationwide1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=nonwire_soccer/08/08/21/manual_174324.html&TEAMHD=nationwide1 |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6pYljo?url=http://www.sportinglife.com/football/nationwide1/news/story_get.cgi?STORY_NAME=nonwire_soccer%2F08%2F08%2F21%2Fmanual_174324.html |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ օգոստոսի 22 |publisher=sportinglife.com}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Օգոստոս]]ին «Դունֆերմլին» ակումբը ընդունեց Շոտլանդական ակումբների, «Հիբեռնիան» և «Մայրամուտ» ակումբների առաջարկները, որոնք առաջարկեցին նույն գումարը, 50 հազար ֆունտ ստեռլինգ, Իվուարյանների իրավունքների ձեռքբերման համար։  Պաշտոնական մամլո ասուլիսի մեջ «[[Աթլետիկա|Աթլետիկ]]» ակումբի գլխավոր մարզիչն ասել է, որ խաղացողը հիմա պետք է որոշի, թե որտեղ է նա չի ցանկանում խաղալ<ref>{{Cite web |last=Dey |first=Graeme |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Bamba on his way back to the SPL |url=http://www.thecourier.co.uk/output/2008/09/01/sportstory11897027t0.asp |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6qZXUP?url=http://www.thecourier.co.uk/output/2008/09/01/sportstory11897027t0.asp |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |publisher=The Courier}} {{ref-en}}</ref>։ === Խաբերնին === [[2008 թվական]]ի [[Սեպտեմբերի 1]]-ին «Բիբան» պաշտոնապես դարձավ «Հիբեռնիան» խաղացող, 3 տարվա պայմանագիր կնքելով «Հիբս» ակումբի հետ<ref name="bbc">{{Cite web |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Hibs sign Bamba from Dunfermline |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/7591944.stm |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6r4Z8g?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hibernian/7591944.stm |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2008 թ․ սեպտեմբերի 1 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Նույն տարվա [[Սեպտեմբերի 13|սեպտեմբերի 13-]]ին Սոլը ելույթ ունեցավ Էդինբուրգի «Դանդիե Միացյալ» ակումբիի հետ մենամարտում իր նոր թիմի կազմում։  Առաջին «նրբաբլիթը» դուրս է եկել «պինդ» Բամբան 68-րդ րոպեին դաշտից հանվել է երկու դեղին քարտերի համար<ref>[http://www.soccerbase.com/results3.sd?gameid=561979 Hibernian 2 — 1 Dundee Utd]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}, ''soccerbase.com'' {{ref-en}}</ref>։ Այնուամենայնիվ «Հիբեռնիան» հիմնական կառուցվածքում Իվոնյանը արագորեն հաղթեց։ [[Դեկտեմբերի 7]]-ին, նույն տարվա վնասվածքի պատճառով Բաման կենտրոնական կիսապաշտպան ակումբի ստիպված էր դնում մի ուսուցիչ, «Հիդիսի»  Միկա Պատելաըներոմ է հենակետային կիսապաշտպանի դիրքում դիրքորոշման հիմնարար Էդունբիշդկիխաղից ընդդեմ «[[Սելթիկ ՖԱ|Սելթիկ]]»  ին դերի «ծովապատնեշ» «Սելթիկի» հարձակվի Սոլը  փայլուն, դառնալով մեկը ճարտարապետներից հաջողության, «Ղիբերդիդման» հաղթական գոլն է խփել (2:2)<ref>{{Cite news |last=Paterson |first=Colleen |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Hibs boss praises Bamba for his commitment |url=http://sport.scotsman.com/football/Hibs-boss-praises-Bamba-for.4773769.jp |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Պատելանիեը հետպատերազմյան հարցազրույցում նշել է, որ Իվուարյանն ասել է, որ նա «նվաճել է խաղային առաջընթաց, քանի որ տեղափոխվել է Էդինբուրգ»<ref name = "p&j">{{Cite news |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Powerful Bamba has made his presence felt at Easter Road |url=http://www.pressandjournal.co.uk/Article.aspx/1000521?UserKey= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320072357/http://www.pressandjournal.co.uk/Article.aspx/1000521?UserKey= |archive-date=2012 թ․ մարտի 20 |work=[[The Press and Journal (Scotland)|The Press and Journal]] |location=Aberdeen}}</ref>։ Այս պայքարով, Սոլը դարձավ ակումբի գլխավոր աջակից կիսապաշտպանը։ Շուտով Բամբան, իր ազնիվ, անզիջում խաղի համար, վաստակեց Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ողջ համայնքի հարգանքը, որը մեկնաբանեց դաշտի վրա Սոլի վարքագիծը հետեւյալ կերպ։ [[2009 թվական]]ին Հիբեռնիանի նոր մարզիչ Ջոն Հյուզը Սավլը վերադարձրեց կենտրոնական պաշտպանի պաշտոնին, պաշտպանական գոտու առաջնորդ Ռոջեր Ջոնսի վաճառքի պատճառով։ [[Օգոստոսի 22|Օգոստոսի 22-]]ին նույն մարզադաշտում Ֆալիկաի  դարպասից հարվածելուց հետո, Բաման իր առաջին գոլը գրավեց պրոֆեսիոնալ կարիերայում<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ օգոստոսի 22 |title=Falkirk 1 – 3 Hibernian |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/scot_prem/8210716.stm |accessdate=2010 թ․ մարտի 24 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Հատկանշական է, որ «Էդինբուրգում» երկրորդ գոլը, որը նա նվաճեց [[2010 թվական]]ի [[Մարտի 27]]-ին, Իվորիան գլխավորեց նույն ակումբը, այդ ֆուտբոլային դաշտում, իսկ «Հիբեռնիան» `նույն  3: 1 հաշվով<ref>[http://www.soccerbase.com/results3.sd?gameid=614486 Falkirk 1 — 3 Hibernian]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}, ''soccerbase.com'' {{ref-en}}</ref>։ [[2010 թվական]]ի [[Մայիսի 8]]-ին մամուլում հայտնվեցինք, որ Էդինբուրգի «Սոլ» խաղի խաղը աննկատ չի մնացել, և նրանք շահագրգռված են «Ֆուլհեմ» անգլերենով<ref>[http://www.soccer.ru/news/179192.shtml «Фулхэм» интересуется Бамба], ''Soccer.ru'' (20 мая 2010)</ref> и և [[Ֆրանսիական]] «[[Ռեն]]» ակումբ<ref name = "bamba sven">{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ մայիսի 8 |title=Sol Bamba: Fulham and Rennes set to watch Hibs defender |url=http://sport.scotsman.com/sport/Sol-Bamba-Fulham-and-Rennes.6281870.jp |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>, սակայն հետագա լուրերը, որ չի եղել։ Նույն տարվա հուլիսին Բաման  չի արձագանքել իր արձակուրդից նախազգուշացում Նիդեռլանդների «Հիբեռնիանի» ուսումնական ճամբարին, որտեղ թիմը պատրաստվում էր նոր մրցաշրջանին։  «Հաբերի» գլխավոր մարզիչը, Ջոն Հյուզը, Իվուարյանին ենթարկեց այդ սխալի համար կոշտ քննադատության<ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ հուլիսի 21 |title=Hibs star Sol Bamba goes AWOL |url=http://edinburghnews.scotsman.com/sport/Hibs-star-Sol-Bamba-goes.6431195.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723171325/http://edinburghnews.scotsman.com/sport/Hibs-star-Sol-Bamba-goes.6431195.jp |archive-date=2010 թ․ հուլիսի 23 |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 21 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Հարցազրույցներից մեկում նա վարվեց իր վարքագիծն այն փաստով, որ ինքը չի կարող վերականգնել աշխարհի գավաթից հետո, ուստի որոշեց մնալ արձակուրդում<ref>{{Cite news |last=Pattullo |first=Alan |date=2010 թ․ հուլիսի 22 |title=Sol Bamba furious with Hibs but says he needs a full three weeks off |url=http://www.scotsman.com/hibernianfc/Sol-Bamba-furious-with-Hibs.6433092.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614133123/http://www.scotsman.com/hibernianfc/Sol-Bamba-furious-with-Hibs.6433092.jp |archive-date=2011 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 22 |work=The Scotsman}} {{ref-en}}</ref>։ «Սպիտակ-կանաչ» բացատրության հրահանգիչ Բամբան բավարարված չէր, և նա տեղափոխվեց խաղացողը Էներջի թիմի թիմին<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հուլիսի 26 |title=Hibs' Sol Bamba is punished for late World Cup return |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/8842646.stm |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 26 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>:Երկու շաբաթ անց Իվորիան վերադարձավ «Հիբեռնիանի» հիմնական մասի վրա, իսկ օգոստոսի 5-ին նա մասնակցեց Եվրոպա լիգայի խաղին, որտեղ «գրպանները» հանդիպեցին Սլովենիայի «Մարիբոր» ակումբի հետ<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 5 |title=Hibernian 2 — 3 NK Maribor (agg 2 — 6) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8879246.stm |accessdate=14 января 2012 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ === Լեսթեր Սիթի === [[2010 թվական]]ի վերջին մամուլում հայտնվեցինք, որ Բամբան մտադիր է հեռանալ Էդինբուրգից առաջիկա ձմեռային Տրանսվերների ժամանակ, չհամաձայնելով [[Նիդերլանդներ]]ի ղեկավարությանը նոր պայմանագրի կետերին։  Իվուարյանի և գրպանների միջև համագործակցության մասին գործող համաձայնագիրը ավարտվել է [[2011 թվական]]ի [[Ամառ|Ամռանը]], ուստի սպիտակկանաչներին հայտարարեց, որ պաշտպանը իրավունք ունի բանակցել ցանկացած ակումբների հետ<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 1 |title=Hibernian defender Sol Bamba set for Leicester switch |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/h/hibernian/9332096.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Արդյունքում, կարճաժամկետ բանակցություններից հետո [[2011 թվական]]ի [[Հունվարի 2]]-ին Բամբան պայմանագիր է կնքել Անգլիայի «[[Լեսթեր Սիթի]]» ակումբի հետ, որը ներկայացնում է առաջնությունը։  Գործարքի գումարը չի բացահայտվել<ref name="LFC">{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 2 |title=Bamba signs for Foxes |url=http://www.lcfc.com/page/LatestNews/0,,10274~2256416,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614190755/http://www.lcfc.com/page/LatestNews/0%2C%2C10274~2256416%2C00.html |archivedate=2012 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Leicester F.C.}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 2 |title=Hibernian defender Sol Bamba transferred to Leicester |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hibernian/9332096.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Սոլան «[[Լեսթեր Սիթի|Լիսթեր Սիթի]]» ակումբի կազմում կատարել է իր նորամուտը [[հունվարի 9]]-ին,  այդ ժամանակ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթեր սիթին]]» Անգլիայի գավաթի առայնության ժամանակ խաղում էր «[[Մանչեսթեր Սիթի]]» ակումբի դեմ։ Արդեն 45-րդ վայրկյանից հետո նրանք պարտվում էին և հետագայում նաև «[[Մանչեսթեր Սիթի|Քաղաքաինները]]» կարողացան տուգանաինից վաստակել երկրորդ գոլը սակայն այդ խաղը ավարտվեց ոչ-ոքի 2:2 հաշվով<ref>{{Cite news |author=Paul Fletcher |date=2011 թ․ հունվարի 9 |title=Leicester 2 — 2 Man City |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/9341729.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթերի]]» գլխավոր մարզիչ Սվես Գորան Էրիկսոնը բարձր է գնահատել Սոլաի դեբյուտային խաղը։ [[Հունվարի 22]]-ին Բամբան շարունակեց արդարացնել, տրվել է իրեն, նախապես նրա «կրկնակի» դարպասի «[[Մարուան Ֆելաինի|Մարուանի]]» բերել հաղթանակ «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթեր]]» ի հետ վորըն ավարտվել է 4։ 2<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 22 |title=Leicester 4 — 2 Millwall |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_1/9365343.stm |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ Նույն տարվա սեպտեմբերին Իվորիան երկարաձգեց «համագործակցության համաձայնագիրը» «աղվեսների» հետ մինչև [[2014 թվական]]ի [[Հունիս]]ը։  Դրանից հետո Սվեն-Էրան Էրիքսսոնը հեռացավ «Լեսթեր Սիթի» ակումբիի գլխավոր մարզչի պաշտոնից<ref>{{Cite news |date=24 октября 2011 |title=Эрикссон покинул пост главного тренера «Лестер Сити» |url=http://www.championat.com/football/news-968614-jeriksson-pokinul-post-glavnogo-trenera-lester-siti.html |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Նայջել Պիերսոնը, ով փոխարինում էր նրան, մեծ ուշադրություն չդարձրեց աֆրիկյանների վրա, նախընտրելով իր նոր Ուելսի  ձեռքբերում<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ մայիսի 22 |title=Leicester City's Sol Bamba linked to Turkey move |url=http://www.thisisleicestershire.co.uk/Leicester-City-s-Sol-Bamba-linked-Turkey/story-16152538-detail/story.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525013227/http://www.thisisleicestershire.co.uk/Leicester-City-s-Sol-Bamba-linked-Turkey/story-16152538-detail/story.html |archive-date=2012 թ․ մայիսի 25 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Leicester Mercury}} {{ref-en}}</ref><ref name="LFCoff">{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 7 |title=Leicester City's Sol Bamba poised for Trabzonspor move |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18351088 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref>։ === Տրամբոնսպոր === Անհամբեր սպասում էր «Բեյբի» ակումբում իր դիրքորոշմանը, խնդրելով նրան «[[Լեսթեր Սիթի|Լեսթերի]]» ղեկավարությունը նրան նոր թիմ գտնել<ref name="LFCoff" />։ [[Հունիսի 18]]-ին Սոլը դուրս է եկել «Մռայլ Ալբիոն ակումբի կազմից թուրքական «Տրաբզոնպորտի» ակումբի  հետ պայմանագիր կնքելով<ref name="trabs" /><ref>{{Cite news |title=Sol Bamba Trabzonspor'da! |url=http://www.ntvspor.net/haber/futbol/66713/sol-bamba-trabzonsporda |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=NTV Spor}} {{ref-tr}}</ref>։ Սոլան վարձավճարով [[Լեսթեր Սիթի|աղվեսների]] կազմում 750 հազար [[ֆունտ]] [[Ստեռլինգ շրջան (Տեխաս)|ստեռլինգ]] է աշխատել<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հունիսի 18 |title=Trabzonspor complete signing of Sol Bamba from Leicester City for £750000 |url=http://www.turkish-football.com/news_read.php?id=3060 |accessdate=2012 թ․ հունիսի 19 |publisher=Turkish Football}} {{ref-en}}</ref>։ [[Օգոստոսի 23]]-ին, երբ Եվրոպայի լիգայի խաղարկությունում նա խաղացել է [[Հունգարիա|հունգարական]] «[[Տորնադո|Տորնատո]]» ակումբի դեմ խաղում, Բամբան իր կատարել է իր նորամուտը թուրքական ակումբի պաշտոնական հանդիպումներում<ref>{{Cite web |title=Trabzonspor 0 — 0 Videoton |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/23/europe/uefa-cup/trabzonspor/fc-fehervar/1370873/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BfyH8aV4?url=http://www.soccerway.com/matches/2012/08/23/europe/uefa-cup/trabzonspor/fc-fehervar/1370873/ |archivedate=2012 թ․ հոկտեմբերի 25 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 25 |publisher=Soccerway}} {{ref-en}}</ref>։ === Ակումբային վիճակագրություն === {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |- style="background:beige" !rowspan="2" width=120|Ակումբ !rowspan="2" width=70|Մրցաշրջան !colspan="2" width=90|առաջնություն !colspan="2" width=90|գավաթ !colspan="2" width=90|ԼԻգաի գավաթ !colspan="2" width=90|Մարտահրավերի գավավթ !colspan="2" width=90|Եվրաագավթ !colspan="2" width=90|Ընդհանուր |- style="background:beige" !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր !խաղեր !գոլեր |- |rowspan="1" align=center valign=center|'''Փարիզ Սեն-Ժերմեն''' |align="center"|2004/05 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !1 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր «Փարիզ Սեն-Ժերմեն» !1!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!1<ref>или 2 — в некоторых источниках указано участие Бамба в матче одного из Кубков Франции</ref>!!0 |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''Դանֆերմիլ Ատլետիկ''' |align="center"|2006/07 |align="center"|23 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !30 !0 |- |align="center"|2007/08 |align="center"|15 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 !20 !0 |- |align="center"|2008/09 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !1 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Դանֆերմիլ Ատլետիկ !39!!0!!5!!0!!3!!0!!2!!0!!2!!0!!51!!0 |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''Խաբերնիան''' |align="center"|2008/09 |align="center"|29 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !30 !0 |- |align="center"|2009/10 |align="center"|30 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !32 !2 |- |align="center"|2010/11 |align="center"|16 |align="center"|2 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !18 !2 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Խաբերնիան !75!!4!!2!!0!!2!!0!!0!!0!!1!!0!!80!!4 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''Լեսթեր Սիթի''' |align="center"|2010/11 |align="center"|16 |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !18 !3 |- |align="center"|2011/12 |align="center"|36 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— !37 !1 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Լեսթեր Սիթի !52!!3!!3!!1!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!55!!4 |- |rowspan="1" align=center valign=center|'''Տոբանսպորտ''' |align="center"|2012/13 |align="center"|16 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|2 |align="center"|0 !18 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր Տոբանսպորտ !16!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!2!!0!!18!!0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր կարիերա !183!!7!!10!!1!!5!!0!!2!!0!!4!!0!!204!!8 |} == Կոտ դ'Իվուարի հավաքականում == Բամբայի ծնողները կիոտիացիներ են, ովքեր արտագաղթել են Կոտ դ'Իվուարից Ֆրանսիա, այնպես որ Սոլի համար դա խնդիր չէ, արդեն ֆրանսիացի անձնագիր ունենալով, դառնալով քաղաք և քաղաք Փղոսկրի Ափից։ Երիտասարդ տարիքից հանդես գալով «փղերի» տարբեր խմբերում , Բամբան մասնակցեց այնպիսի մրցաշարերին, ինչպիսիք են 2005 թվականին երիտասարդական Աֆրիկայի առաջնությունը, 2007 թվականի Աշխարհի պատանեկան առաջնությունըի Երիտասարդական թիմերի աշխարհի գավաթը<ref>{{Cite web |title=Souleymane Bamba |url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207946/index.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/67H6ryrTM?url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207946/index.html |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 29 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 12 |publisher=FIFA}} {{ref-en}}</ref>, [[2008 թվական]]ի տուլոնի աջաջնությունում։ Միևնույն ժամանակ, [[2008 թվական|2008վական]]ին Սոլը [[Կոտ դ'Իվուար]]ի օլիմպիական թիմի հետ հասավ Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում անցկացված օլիմպիական խաղերի քառորդ եզրափակչին<ref name = "international call up">{{Cite news |last=Ralston |first=Gary |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 5 |title=Exclusive: Ivory Coast call-up proves I was right to make Hibs switch, says Sol Bamba |url=http://www.dailyrecord.co.uk/football/spl/hibernian/2008/12/05/exclusive-ivory-coast-call-up-proves-i-was-right-to-make-hibs-switch-says-sol-bamba-86908-20947401/ |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Daily Record (Scotland)}} {{ref-en}}</ref>։ [[2008 թվական]]ի [[Նոյեմբերի 19]]-ին Բամբանը ելույթ ունեցավ իր երկրի առաջին ազգային հավաքականի առաջին կազմում, որտեղ ընկերական խաղում «փղերը» 2։ 2 հաշվով հաղթեցին Իսրայելի հավաքական<ref name = "international call up"/><ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2009 թ․ փետրվարի 6 |title=Bamba's international call-up puts his Hibs role at risk |url=http://sport.scotsman.com/sport/Bamba39s-international-callup-puts-his.4954588.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ [[2009 թվական]]ի [[Փետրվարի 11]]-ին Սոուլը հանդես է եկել Փարիզի թիմի երկրորդ հանդիպման համար, այդ օրը Աֆրիկացիները հանդիպեցին թուրքերի հետ<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ փետրվարի 11 |title=Turkey, Ivory Coast draw 1–1 |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/wires/02/11/2080.ap.soc.turkey.ivory.coast.1st.ld.writethru.0307/index.html |publisher=SI.com}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2017 |bot=InternetArchiveBot }} {{ref-en}}</ref>։ «Փղիների» համար իր երրորդ խաղի ժամանակ «Բիբան» ելույթ ունեցավ թիմի մեկնարկային կազմում, այն տեղի ունեցավ [[2009 թվական]]ի [[Մարտի 29]]-ին, [[2010 թվական]]ի Աշխարհի գավաթի ընտրական մրցաշարում, որտեղ Կոտ դ'Իվուարն իր մրցակիցն էր Մալավիի հետ<ref>{{Cite news |title=Preliminaries |url=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=252295/match=300070378/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809232406/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/matches/round=252295/match=300070378/index.html |archive-date=2014 թ․ օգոստոսի 9 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |publisher=FIFA}} {{ref-en}}</ref>:Այս խաղը «հիշարժան» է նաև այն պատճառով, որ մրցաշարի մեկնարկից առաջ «Ուֆու Բոյունի» մարզադաշտի մուտքի մոտ Հրմշտոցի արդյունքում «Փղերի» հավաքականի 22 երկրպագուների զոհվել եին<ref>{{Cite news |last=Miller |first=Derek |date=2009 թ․ մարտի 31 |title=Bamba's despair after being caught up in Ivory Coast tragedy |url=http://www.theherald.co.uk/sport/headlines/display.var.2498826.0.Bambas_despair_after_being_caught_up_in_Ivory_Coast_tragedy.php |work=The Herald (Glasgow)}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2017 |bot=InternetArchiveBot }} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 марта 2009 |title=В давке на матче в Кот-д'Ивуаре погибло 19 болельщиков |url=http://www.championat.com/football/news-200153.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083706/http://www.championat.com/football/news-200153.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Սոլը գլխավոր թիմի կազմում նվաճեց [[2010 թվական]]ի Աֆրիկյան երկրների գավաթի և նույն տարվա աշխարհի առաջնությունների որակավորման խաղերում<ref>[http://www.fifci.org/News.aspx?num=A000004329 Préparation CAN 2010 : Les Eléphants battent les Amavubi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100119174057/http://www.fifci.org/News.aspx?num=A000004329 |date=2010-01-19 }}, ''Fédération Ivoirienne de Football'']. {{ref-fr}}</ref>։ [[2010 թվական]]ին Աֆրիկայի Գավաթի խաղարկությունում Սոլը անցկացրեց իր թիմի բոլոր երեք հանդիպումները, որոնք եռամսյակային եզրափակչում միայն Ալժիրի համար լրացուցիչ ժամանակում պարտվեցին` 2։ 3 հաշվով<ref>{{Cite news |last=Hardie |first=David |date=2010 թ․ հունվարի 25 |title=Hibs won't get Sol back for Celtic showdown |url=http://sport.scotsman.com/sport/-Hibs-won39t-get-Sol.6010286.jp |accessdate=2010 թ․ մայիսի 20 |work=Edinburgh Evening News}} {{ref-en}}</ref>։ Իվանիշվիլի մամուլում անհաջող կատարման հիմնական պատճառը ամերիկացիների Բամբայի և Կոլո Տուրի զույգ կենտրոնական պաշտպանների միջև փոխըմբռնման բացակայությունն էր<ref name="golden generation" />։ Մրցույթն անցել է Տոգոյի ազգային հավաքականի ավտոբուսի կատարմամբ, որը, ի վերջո, դուրս է եկել հանրահավաքից<ref>{{Cite news |date=9 января 2010 |title=Сборная Того отказалась от участия в Кубке Африки |url=http://www.championat.com/football/news-388797.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112631/http://www.championat.com/football/news-388797.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Վերադարձի սպառնալիքները եկան նաև իվրացիներին<ref name = "upheaval">{{Cite news |last=English |first=Tom |date=2010 թ․ մայիսի 23 |title=Bamba and team-mates have experienced death threats, a stadium disaster and managerial upheaval. Now they've got to face Brazil |url=http://www.scotsman.com/sport/Bamba-and-teammates-have-experienced.6313558.jp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614131955/http://www.scotsman.com/sport/Bamba-and-teammates-have-experienced.6313558.jp |archive-date=2011 թ․ հունիսի 14 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 23 |work=Scotland On Sunday}} {{ref-en}}</ref>։ [[Կոտ դ'Իվուար]]ի թիմի գլխավոր մարզիչ Վահիդ Հալիլճյիչը, որի հետ աշխատել է Փարիզ Սեն-Ժերմենի քաղաքում, աշխատանքից ազատվել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությունից անմիջապես հետո<ref name = "upheaval"/>։ [[Մայիսի 11]]-ին «փղերի» նոր գլխավոր մարզիչ Սվվեն-Էրանի Էրիքսոնն ընդգրկեց  Հարավային Աֆրիկայի հավաքականների ընդլայնված ցուցակում<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ մայիսի 11 |title=Ivory Coast cannot rely on Drogba goals - Eriksson |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8675473.stm |accessdate=2010 թ․ մայիսի 11 |publisher=BBC Sport}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 мая 2010 |title=Думбья вошел в предварительную заявку ивуарийцев на ЧМ |url=http://news.sport-express.ru/2010-05-11/361141/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100521000756/http://news.sport-express.ru/2010-05-11/361141/ |archive-date=2010-05-21 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ [[Մայիսի 30]]-ին, Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի առաջին խաղում, հայտնի շվեդ մասնագետ Սոլան ղեկավարության ներքո, կարողացավ հասնել նպատակին հարվածելու Պարագվայի դարպասը ընկերական խաղում<ref>{{Cite news |last=Graham Dunbar |date=2010 թ․ մայիսի 30 |title=Drogba nets as Ivory Coast draw 2-2 with Paraguay |url=https://sports.yahoo.com/soccer/news?slug=ap-paraguay-ivorycoast |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603153207/http://sports.yahoo.com/soccer/news?slug=ap-paraguay-ivorycoast |archive-date=2010 թ․ հունիսի 3 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 30 |work=Associated Press |publisher=Yahoo Sports}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 мая 2010 |title=Парагвай вырвал ничью в матче с Кот-д'Ивуаром |url=http://www.championat.com/football/news-507266.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304092304/http://www.championat.com/football/news-507266.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ [[Հունիսի 1]]-ին Բամբան մտավ Կոտ դ'Իվուարի թիմի խաղացողների վերջնական ցանկը, որը կպաշտպանի այս աֆրիկյան պետության դրոշի գույները աշխարհի առաջնությունում<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հունիսի 1 |title=Bamba Heading to World Cup |url=http://www.hibernianfc.co.uk/news/20100601/bamba-heading-to-world-cup_2262950_2062791 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120801073841/http://www.hibernianfc.co.uk/news/20100601/bamba-heading-to-world-cup_2262950_2062791 |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 1 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 1 |publisher=Hibernian FC}} {{ref-en}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 июня 2010 |title=Эрикссон огласил окончательную заявку сборной Кот-д'Ивуара |url=http://www.championat.com/football/news-508700.html?rucom=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064614/http://www.championat.com/football/news-508700.html?rucom=1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Վրա "ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղարկության« չեն կարողանում ստանալ մեջ Փլեյ Օֆֆ ի մրցաշարի, ավարտելու խմբում Գ-ի երրորդ տեղը։  Սավուղը երբեք չի հայտնվել է դաշտում, Երիկսենի մեկնարկային կազմում է կենտրոնԲասկ դիրքորոշման փոխարեն Զամբան ազատ է արձակվել մի քանի վետերան թիմի Կոլո Տուրե, Դիդյե Զոկարո<ref name = "golden generation">{{Cite news |last=Wilson |first=Jonathan |date=2010 թ․ հունիսի 20 |title=Having learned to curb their natural instincts and contain opponents, the Ivory Coast’s ageing ‘golden generation’ may yet be successful |url=http://www.heraldscotland.com/sport/world-cup/having-learned-to-curb-their-natural-instincts-and-contain-opponents-the-ivory-coast-s-ageing-golden-generation-may-yet-be-successful-1.1036011 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130103075212/http://www.heraldscotland.com/sport/world-cup/having-learned-to-curb-their-natural-instincts-and-contain-opponents-the-ivory-coast-s-ageing-golden-generation-may-yet-be-successful-1.1036011 |archive-date=2013 թ․ հունվարի 3 |accessdate=2010 թ․ հունիսի 20}} {{ref-en}}</ref>։ Երկու տարի անց «փղերում» պաշտպանը գնաց Աֆրիկյան երկրների գավաթը<ref>{{Cite news |date=11 января 2012 |title=Лоло и Думбия включены в состав сборной Кот-д'Ивуара на Кубок Африки |url=http://www.championat.com/football/news-1047471-lolo-i-dumbija-vkljucheny-v-sostav-sbornoj-kot-divuara-na-kubok-afriki.html |accessdate=2012 թ․ հունվարի 27 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ Մրցաշար Լիվոիսը անցկացրին բավականին ուժեղ եւ սահուն, առանց բացակայության մեկ գնդակ և հասնելով վերջնական խաղի, որտեղ, սակայն, կորցրել է մի շարք տուգանքների համար<ref>{{Cite news |title=Zambia 0 — 0 Côte d'Ivoire |url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/02/12/africa/africa-cup-of-nations/zambia/cote-divoire/1221443/ |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Soccerway}} {{ref-en}}</ref>։ Բամբան սկզբից մինչև վերջ վերջացրեց աֆրիկյան երկրների այս գավաթի «փղերի» բոլոր վեց խաղերը<ref>{{Cite news |title=Сулейман «Сол» Бамба |url=http://www.championat.com/football/_other/437/player/16322.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126102158/http://www.championat.com/football/_other/437/player/16322.html |archive-date=2012 թ․ հունվարի 26 |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Чемпионат.com}}</ref>։ === Հանդիպումներ և նպատակներ Բամբա Կոտ դ'Իվուարի թիմի համար === {{Hider |title = Հանդիպումներ և նպատակներ Բամբա Կոտ դ'Իվուարի թիմի համար |hidden = 1 |content = {{{!}} class="wikitable" style="font-size: 95%" {{!}}- {{!}}align=center width=50{{!}}'''№''' {{!}}align=center width=100{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}}align=center width=290{{!}}'''վայր''' {{!}}align=center width=165{{!}}'''հակառակորդ''' {{!}}align=center width=80{{!}}'''հաշիվ''' {{!}}align=center width=80{{!}}'''Բամբաի գոլերը'' {{!}}align=center width=350{{!}}'''Մրցություն''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 22-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Սուդան|20px}} Սուդան {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Բուրկինա Ֆասո|20px}} Բուրկինա Ֆասո {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի հունվարի 30-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Հասարակածային Գվինեա|20px}} Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 8-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նուեվո Եստադոի Դե Մոլոբո», Մոլոբո, Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Հասարակածային Գվինեա|20px}} Հասարակածային գվինեա {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}5 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 8-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ստադ Դ՛Անդգոնդժե», Լիբերալ, Գաբոն {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Մալի|20px}} Մալի {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}6 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 12-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ստադ Դ՛Անդգոնդժե», Լիբերալ, Գաբոն {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Զամբիա|20px}} Զամբիա {{!}}align=center{{!}}0:0<ref>победа сборной Замбии в серии [[Послематчевые пенальти|послематчевых пенальти]]</ref> {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}7 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի Փետրվարի 29-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆունե Բոինի», Աբիժդան, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Գվինեա|20px}} Գբինեա {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}8 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի օգոստոսի 15-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Լոկոմոտիվ», Մոսկվա, Ռուսաստան {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Ռուսաստան|20px}} Ռուսաստան {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}9 {{!}}align=center{{!}}2012 թվականի սեպըտեմբերի 28-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆունե Բոինի», Աբիժդան, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{Դրոշ|Սենեգալ|20px}} Սենեգալ {{!}}align=center{{!}}4:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}10 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի նոյեմբերի 14-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Լինցեր», Լինց, Ավստիյա {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Ավստրիա|20px}} Ավստրիա {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}11 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 14-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Նախայնայա», Աբու Դաբի, ԱՄԷ {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Եգիպտոս|20px}} Եգիպտոս {{!}}align=center{{!}}4:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}12 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Տոգո|20px}} Տոգո {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}13 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի հունվարի 26-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Թունիս|20px}} Թունիս {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}14 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Փետրվարի 3-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ռոյլ Բաֆոկենգ», Ռյուստեմբուրգ, Յուար {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Նիգերիա|20px}} Նիգերիա {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղեր {{!}}- {{!}}align=center{{!}}15 {{!}}align=center{{!}}2013 թվականի մարտի 23-ի տվյալներով {{!}}align=center{{!}}«Ուֆուե Բոյնի»,Աբիդյադ, [[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]] {{!}}align=center{{!}}{{դրոշ|Գամբիա|20px}} [[Գամբիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}align=center{{!}}2014 թվականի Աշխարհի գավաթի ընտրական հանդիպումը {{!}}- {{!}}} |title-style = color: white; background-color: #F1771D; border: 1px solid }} '''Ընդհանուր։ 36 խաղ/ 2 գոլ; 21 հաղթանակ, 11 ոչ-ոքի, 4 պարտություն:''' === Ազգային թիմի խաղերի / նպատակների ամփոփ վիճակագրություն === {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ելեւյթները հավաքականում</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=120|Հավաքականում !rowspan="2" width=40|Տարի !colspan="2" width=90|ԱԱ որակավորման փուլ !colspan="2" width=90|ԱԱ եզրափակիչ խաղեր !colspan="2" width=90|ԱԱԳ ոչակավորման փուլ !colspan="2" width=90|ԱԱԳ եզրափակչի խաղեր !colspan="2" width=90|Ընկերկան ախղ !colspan="2" width=90|Ընդհանուր |- style="background:beige" !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր !խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="6" align=center valign=center|'''[[Կոտ դ'Իվուար|Կոտ-դ՛իվուար]]''' |align="center"|2008 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !1 !0 |- |align="center"|2009 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|4 |align="center"|0 !9 !0 |- |align="center"|2010 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|2 !8 !2 |- |align="center"|2011 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 !1 !0 |- |align="center"|2012 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|0 !12 !0 |- |align="center"|2013 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 !5 !0 |- |- style="background:beige" !colspan="2"|Տնդհանուր կարիերա !6!!0!!0!!0!!1!!0!!12!!0!!17!!2!!36!!2 |} == Ձեռքբերումներ == {{դրոշ|Շոտլանդիա|20px}} '''«Դանֆերիմի ատլետիկ»''' * [[Շոտլանդիա]]ի գաավթի եզրափակչի մասնակից - 2006/07 {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար|20px}} ''Կոտ-դ՛ իվուարի հաավքական''' * [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ]]ի փշեզրափակչի մասնակից - 2012 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * {{soccerbase|40408}} * [http://www.hibernianfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10290~32407,00.html Профиль Бамба на официальном сайте «Хиберниана»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100415190734/http://www.hibernianfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10290~32407,00.html |date=2010-04-15 }} {{ref-en}} * {{nfteams|27952}} * {{sports.ru|63937958}} * {{transfermarkt|souleymane-bamba|28984}} * [http://www.fif-ci.com/players-details.php?catG=Seniors&playerID=19 Бамба на сайте Федерации футбола Кот-д’Ивуара] {{ref-fr}} * {{worldfootball.net|souleymane-bamba}} * {{FIFA player|207946}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բամբա, Սոլ}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կարդիֆ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պալերմոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հիբերնիանի ֆուտբոլիստներ]] 4qjwcu6j6mwczz6u0tpete33yzcdpt2 0 878859 10806437 10754640 2026-06-29T18:33:52Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Զյուլտե Վարեգեմի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Նանսիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] 10806437 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Վիլյամ Բյանդա | բնագիր անուն = William Bianda | պատկեր = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = William Ludovic Brandon Bianda | հասակ = 186 սմ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|կենտրոնական պաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | քաշ = 82 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]] | ակումբի համար = 28 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ռեդ Ստար ՖԱ|Ռեդ Ստար]] | երիտ տարիներ = 2006-2014 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | երիտ տարիներ2 = 2014-2017 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս II]] | տարի = 2017-2018 | խաղ = 10 | գոլ = 0 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | տարի2 = 2017-2018 | խաղ2 = 5 | գոլ2 = 0 | ակումբ3 = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]] | տարի3 = 2018-ներկա | խաղ3 = 0 | գոլ3 = 0 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ16 | ազգային տարի = 2016 | ազգային խաղ = 1 | ազգային գոլ = 0 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ17 | ազգային տարի2 = 2016-2017 | ազգային խաղ2 = 13 | ազգային գոլ2 = 0 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ18 | ազգային տարի3 = 2017 | ազգային խաղ3 = 7 | ազգային գոլ3 = 0 | մասնագիտական ըստ = հուլիսի 19-ի, 2018 | հավաքականի ըստ = հուլիսի 19-ի, 2018 }} '''Վիլյամ Բյանդա''' ({{Lang-fr|William Bianda}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմայի]] կազմում։ Խաղում է կենտրոնական [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպանի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=France - W. Bianda - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/william-bianda/466675/ |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=int.soccerway.com |language=en}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Լանս === Բյանդան [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] ակադեմիայի սան է։ Իր առաջին պայմանագիրը կնքեց 2017 թվականի հուլիսի 29-ին<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ հունիսի 29 |title=Officiel : William Bianda passe pro au RC Lens - MaLigue2 |url=https://maligue2.fr/2017/06/29/officiel-william-bianda-passe-pro-au-rc-lens/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229075739/https://maligue2.fr/2017/06/29/officiel-william-bianda-passe-pro-au-rc-lens/ |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 29 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |newspaper=MaLigue2 |language=fr-FR}}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը ֆրանսիացին նշեց 2017 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ [[Փարիզ ՖԱ|Փարիզի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Paris FC - RC Lens, Dec 8, 2017 - Ligue 2 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2981494 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=LFP.fr - Ligue de Football Professionnel - Domino's Ligue 2 - Saison 2017/2018 - 18ème journée - Paris FC / RC Lens |url=https://www.lfp.fr/ligue2/feuille_match/83369 |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=www.lfp.fr |language=fr}}</ref>։ Մի քանի հանդիպում թիմի մեկնարկային կազմում անցկացնելուց հետո՝ 2018 թվականի հունվարի 30-ին՝ [[Սոշո ՖԱ|Սոշոյի]] դեմ խաղում նա ծանր վնասվածք ստացավ<ref>{{Cite news |title=RC Lens - FC Sochaux-Montbéliard, Jan 30, 2018 - Ligue 2 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2900803 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |language=en}}</ref>՝ բաց թողելով մրցաշրջանի շարունակությունը։ [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] առաջին թիմի կազմում Բյանդան անցկացրեց 9 հանդիպում։ === Ռոմա === 2018 թվականի հունիսի 27-ին Բյանդան 6 միլիոն եվրոյի դիմաց տեղափոխվեց [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]]<ref>{{Cite news |title=Bianda becomes Roma's ninth summer signing |url=http://kwese.espn.com/football/soccer-transfers/story/3550098/roma-make-lens-defender-william-bianda-their-ninth-summer-signing |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |newspaper=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite news |title=DONE DEAL: William Bianda excited to make Roma move - Tribal Football |url=http://www.tribalfootball.com/articles/done-deal-william-bianda-excited-to-make-roma-move-4237823 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19}}</ref><ref>{{Cite news |title=Reports: Roma Sign Lens Defender William Bianda |url=https://www.chiesaditotti.com/as-roma-transfer-news-rumors/2018/6/23/17497770/reports-roma-sign-lens-defender-william-bianda |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |newspaper=Chiesa Di Totti}}</ref>։ Նա ակումբի հետ կնքեց 5 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite news |title=Roma close to signing Lens starlet Bianda |url=https://www.calciomercato.com/en/news/roma-close-to-signing-lens-starlet-bianda-77392 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |newspaper=Calciomercato.com {{!}} Tutte le news sul calcio in tempo reale |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=William Bianda joins Roma on long-term deal |url=http://www.asroma.com/en/news/2018/6/william-bianda-joins-roma-on-long-term-deal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811231657/http://www.asroma.com/en/news/2018/6/william-bianda-joins-roma-on-long-term-deal |archive-date=2018-08-11 |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=www.asroma.com |language=en}}</ref>՝ ստանալով 28 համարի մարզաշապիկը։ == Միջազգային կարիերա == Բյանդան ծնվել է [[Ֆրանսիա]]յում և ունի [[Կոտ դ'Իվուար|կոտ դ'իվուարական]] արմատներ<ref>{{Cite news |title=Gianluca Di Marzio :: Roma, arriva Bianda: il ragazzo delle banlieue parigine |url=https://gianlucadimarzio.com/it/roma-arriva-bianda-il-ragazzo-delle-banlieue-parigine |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |language=it}}</ref>։ Նա Ֆրանսիայի Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց 2017 թվականի Եվրոպայի<ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=Under-17 - Technical report - Team analysis - France – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/under17/season=2017/technical-report/team-analysis/team=400043/index.html |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> և աշխարհի առաջնություններին<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ սեպտեմբերի 23 |title=FIFA U-17 World Cup 2017: France announce squad for their U-17 World Cup campaign |url=https://www.sportskeeda.com/football/fifa-u-17-world-cup-india-2017-france-announce-squad-for-their-u-17-world-cup-campaign |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19}}</ref><ref>{{Cite web |last=FIFA.com |title=FIFA U-17 World Cup India 2017 - France - FIFA.com |url=https://www.fifa.com/u17worldcup/teams/team=1888290/players.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219075139/http://www.fifa.com/u17worldcup/teams/team=1888290/players.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 19 |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=FIFA.com |language=en-GB}}</ref>, սակայն երկու մրցաշարից էլ Ֆրանսիան դուրս մնաց՝ փլեյ-օֆֆում պարտվելով Իսպանիային<ref>{{Cite news |title=Spain U17 - France U17, May 12, 2017 - 2017 European Under-17 Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.si/spielbericht/index/spielbericht/2853515 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820211052/https://www.transfermarkt.si/spielbericht/index/spielbericht/2853515 |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 20 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=France U17 - Spain U17, Oct 17, 2017 - U17 World Cup 2017 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.co.uk/france-u17_spain-u17/index/spielbericht/2934339 |access-date=2018 թ․ հուլիսի 19 |language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2018 թվականի հուլիսի 19-ի դրությամբ''<ref>{{Cite web |title=William Bianda |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/william-bianda/ |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 19 |website=worldfootball.net |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="1" |[[Լանս ՖԱ|Լանս]] |2017–18 | rowspan="1" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |5 |0 |4 |0 | colspan="4" |— |9 |0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !5 !0 !4 !0 !0 !0 !0 !0 !9 !0 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.instagram.com/w.bianda/ Բյանդայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/william-bianda/profil/spieler/427197 Բյանդան transfermarkt-ում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=106685 Բյանդան soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/342945/Show/William-Bianda Բյանդան WhoScored.com կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127093324/https://www.whoscored.com/Players/342945/Show/William-Bianda |date=2022-11-27 }} * [https://www.ligue1.com/joueur/bianda-william Բյանդան Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180212092008/http://www.ligue1.com/joueur/bianda-william |date=2018-02-12 }} * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250105233/profile/index.html Բյանդան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=405867/index.html Բյանդան ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518205641/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=405867/index.html |date=2018-05-18 }} * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543938203-william-bianda Բյանդան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180627202646/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543938203-william-bianda |date=2018-06-27 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ռոմայի կազմ}} {{DEFAULTSORT:Բյանդա, Վիլյամ}} [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Զյուլտե Վարեգեմի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նանսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] fesyfkjvyv5ad33cijtqy70uek9ly6i 2 880163 10806691 10806255 2026-06-30T10:37:39Z ~2026-37384-13 173463 10806691 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Գոռ Կարապետյան | background-color = #ededed | պատկեր = [[File:Գոռ Կարապետյան.jpg|thumb|]] | չափ = 68 ԿԲ | ծննդյան օր = 1984 հոկտեմբերի 23 | ծննդավայր = Արմավիրի մարզ, Գայ գյուղ | քաղաքացիություն = Հայաստան | ազգություն = հայ | գրքեր = | մասնագիտություն = մարքեթոլոգ | գործունեություն = գործարար }} '''Գոռ Լյուդվիգի Կարապետյան''' '''(ծնվ. 1984)''' հայ գործարար, մարքեթոլոգ, բիզնես խորհրդատու, դասախոս և հեղինակ։ «Targeting» մարքեթինգային ընկերության և «Simple Business Academy»-ի համահիմնադիրն ու գլխավոր տնօրենն է։ Հեղինակ է բիզնեսի, առաջնորդության և մասնագիտական զարգացման թեմաներով գրքերի։ == Կենսագրություն == Գոռ Կարապետյանը ծնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Արմավիրի մարզի Գայ գյուղում։ 2001- 2006 թվականներին սովորել է [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան]]<nowiki/>ի Տեսական Տնտեսագիտություն բաժնում։ == Մասնագիտական գործունեություն == Գոռ Կարապետյանի մասնագիտական գործունեությունը կապված է մարքեթինգի, բիզնես խորհրդատվության և կրթության ոլորտների հետ։ 2015 թվականին հիմնադրել է «Simple Solutions» ընկերությունը, որը զբաղվել է վեբ ծրագրավորման և թվային մարքեթինգի ծառայությունների մատուցմամբ։ Հետագայում կազմակերպությունը վերակազմավորվել է «Simple Business Academy» անվամբ և շարունակել գործունեությունը կրթության ոլորտում։ 2017 թվականին դարձել է «Targeting» մարքեթինգային ընկերության համահիմնադիրը։ Ընկերությունն զբաղվում է թվային մարքեթինգի, որոնողական համակարգերի օպտիմալացման (SEO), առցանց գովազդի (PPC) և թվային ռազմավարությունների մշակման ծառայությունների մատուցմամբ։ 2021 թվականից Գոռ Կարապետյանը դասավանդում է ՀՊՏՀ-ում՝ որպես հրավիրյալ դասախոս։ Կարապետյանը ներգրավված է մասնագիտական կրթական ծրագրերի և բիզնես միջոցառումների կազմակերպման գործում։ Նա LinkedIn Local համայնքի միջոցառումների համակազմակերպիչներից է Հայաստանում և ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում։ Միջոցառումը համախմբում է բիզնես համայնքի ներկայացուցիչներին՝ մասնագիտական կապերի ձևավորման և փորձի փոխանակման նպատակով։ == Հասարակական գործունեություն == <blockquote>Կարապետյանը Հայաստանի տարբեր մարզերում անցկացրել է կրթական հանդիպումներ և դասախոսություններ՝ նվիրված անձնային աճի, մասնագիտական կողմնորոշման, առաջնորդության և թվային մարքեթինգի թեմաներին։</blockquote> == Հեղինակային գործունեություն == Գոռ Կարապետյանը հեղինակել է բիզնեսի, առաջնորդության և անձնական զարգացման թեմաներով մի շարք գրքեր։ === Գրքեր === * '''«Հաջողության թաքնված կողմը»''' (2022) * '''«Proակտիվ առաջնորդը»''' (2024) * '''«LinkedIn 101»''' (2026) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}}'''Արտաքին հղումներ''' * [https://gorkarapetyan.com Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական կայք] * [https://newmag.am/am/author/gor-karapetyan Գոռ Կարապետյանի հեղինակային էջը Newmag-ի կայքու] * [https://www.linkedin.com/in/gor-karapetyan-/ Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական LinkedIn էջը] * [https://simple.am/ Simple Business Academy-ի պաշտոնական կայքը] * [https://targeting.am/ Targeting մարքեթինգային ընկերության պաշտոնական կայքը] ls44byq3nvl9lfl83f8184nphv4703r 10806693 10806691 2026-06-30T10:40:10Z ~2026-37384-13 173463 /* */ 10806693 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Գոռ Կարապետյան | background-color = #ededed | պատկեր = [[File:Գոռ Կարապետյան.jpg|thumb|]] | չափ = 68 ԿԲ | ծննդյան օր = 1984 հոկտեմբերի 23 | ծննդավայր = Արմավիրի մարզ, Գայ գյուղ | քաղաքացիություն = Հայաստան | ազգություն = հայ | գրքեր = | մասնագիտություն = մարքեթոլոգ | գործունեություն = գործարար }} '''Գոռ Լյուդվիգի Կարապետյան''' '''(ծնվ. 1984)''' հայ գործարար, մարքեթոլոգ, բիզնես խորհրդատու, դասախոս և հեղինակ։ «Targeting» մարքեթինգային ընկերության և «Simple Business Academy»-ի համահիմնադիրն ու գլխավոր տնօրենն է։ Հեղինակ է բիզնեսի, առաջնորդության և մասնագիտական զարգացման թեմաներով գրքերի։ == Կենսագրություն == Գոռ Կարապետյանը ծնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Արմավիրի մարզի Գայ գյուղում։ 2001- 2006 թվականներին սովորել է [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան]]<nowiki/>ի Տեսական Տնտեսագիտություն բաժնում։ == Մասնագիտական գործունեություն == Գոռ Կարապետյանի մասնագիտական գործունեությունը կապված է մարքեթինգի, բիզնես խորհրդատվության և կրթության ոլորտների հետ։ 2015 թվականին հիմնադրել է «Simple Solutions» ընկերությունը, որը զբաղվել է վեբ ծրագրավորման և թվային մարքեթինգի ծառայությունների մատուցմամբ։ Հետագայում կազմակերպությունը վերակազմավորվել է «Simple Business Academy» անվամբ և շարունակել գործունեությունը կրթության ոլորտում։ 2017 թվականին դարձել է «Targeting» մարքեթինգային ընկերության համահիմնադիրը։ Ընկերությունն զբաղվում է թվային մարքեթինգի, որոնողական համակարգերի օպտիմալացման (SEO), առցանց գովազդի (PPC) և թվային ռազմավարությունների մշակման ծառայությունների մատուցմամբ։ 2021 թվականից Գոռ Կարապետյանը դասավանդում է ՀՊՏՀ-ում՝ որպես հրավիրյալ դասախոս։ Կարապետյանը ներգրավված է մասնագիտական կրթական ծրագրերի և բիզնես միջոցառումների կազմակերպման գործում։ Նա LinkedIn Local համայնքի միջոցառումների համակազմակերպիչներից է Հայաստանում և ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում։ Միջոցառումը համախմբում է բիզնես համայնքի ներկայացուցիչներին՝ մասնագիտական կապերի ձևավորման և փորձի փոխանակման նպատակով։ == Հասարակական գործունեություն == <blockquote>Կարապետյանը Հայաստանի տարբեր մարզերում անցկացրել է կրթական հանդիպումներ և դասախոսություններ՝ նվիրված անձնային աճի, մասնագիտական կողմնորոշման, առաջնորդության և թվային մարքեթինգի թեմաներին։</blockquote> == Հեղինակային գործունեություն == Գոռ Կարապետյանը հեղինակել է բիզնեսի, առաջնորդության և անձնական զարգացման թեմաներով մի շարք գրքեր։ === Գրքեր === * '''«Հաջողության թաքնված կողմը»''' (2022) * '''«Proակտիվ առաջնորդը»''' (2024) * '''«LinkedIn 101»''' (2026) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} '''Արտաքին հղումներ''' * [https://gorkarapetyan.com Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական կայք] * [https://newmag.am/am/author/gor-karapetyan Գոռ Կարապետյանի հեղինակային էջը Newmag-ի կայքու] * [https://www.linkedin.com/in/gor-karapetyan-/ Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական LinkedIn էջը] * [https://simple.am/ Simple Business Academy-ի պաշտոնական կայքը] * [https://targeting.am/ Targeting մարքեթինգային ընկերության պաշտոնական կայքը] <nowiki>[[Կատեգորիա:Հայ գործարարներ]]</nowiki> <nowiki>[[Կատեգորիա:Հայ մարքեթոլոգներ]]</nowiki> <nowiki>[[Կատեգորիա:Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի շրջանավարտներ]]</nowiki> <nowiki>[[Կատեգորիա:1984 թվականին ծնվածներ]]</nowiki> ecvkp1tl8ftu6pczqih4d5p39287c2p 10806695 10806693 2026-06-30T10:41:50Z ~2026-37384-13 173463 /* */ 10806695 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Գոռ Կարապետյան | background-color = #ededed | պատկեր = [[File:Գոռ Կարապետյան.jpg|thumb|]] | չափ = 68 ԿԲ | ծննդյան օր = 1984 հոկտեմբերի 23 | ծննդավայր = Արմավիրի մարզ, Գայ գյուղ | քաղաքացիություն = Հայաստան | ազգություն = հայ | գրքեր = | մասնագիտություն = մարքեթոլոգ | գործունեություն = գործարար }} '''Գոռ Լյուդվիգի Կարապետյան''' '''(ծնվ. 1984)''' հայ գործարար, մարքեթոլոգ, բիզնես խորհրդատու, դասախոս և հեղինակ։ «Targeting» մարքեթինգային ընկերության և «Simple Business Academy»-ի համահիմնադիրն ու գլխավոր տնօրենն է։ Հեղինակ է բիզնեսի, առաջնորդության և մասնագիտական զարգացման թեմաներով գրքերի։ == Կենսագրություն == Գոռ Կարապետյանը ծնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ Արմավիրի մարզի Գայ գյուղում։ 2001- 2006 թվականներին սովորել է [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան]]<nowiki/>ի Տեսական Տնտեսագիտություն բաժնում։ == Մասնագիտական գործունեություն == Գոռ Կարապետյանի մասնագիտական գործունեությունը կապված է մարքեթինգի, բիզնես խորհրդատվության և կրթության ոլորտների հետ։ 2015 թվականին հիմնադրել է «Simple Solutions» ընկերությունը, որը զբաղվել է վեբ ծրագրավորման և թվային մարքեթինգի ծառայությունների մատուցմամբ։ Հետագայում կազմակերպությունը վերակազմավորվել է «Simple Business Academy» անվամբ և շարունակել գործունեությունը կրթության ոլորտում։ 2017 թվականին դարձել է «Targeting» մարքեթինգային ընկերության համահիմնադիրը։ Ընկերությունն զբաղվում է թվային մարքեթինգի, որոնողական համակարգերի օպտիմալացման (SEO), առցանց գովազդի (PPC) և թվային ռազմավարությունների մշակման ծառայությունների մատուցմամբ։ 2021 թվականից Գոռ Կարապետյանը դասավանդում է ՀՊՏՀ-ում՝ որպես հրավիրյալ դասախոս։ Կարապետյանը ներգրավված է մասնագիտական կրթական ծրագրերի և բիզնես միջոցառումների կազմակերպման գործում։ Նա LinkedIn Local համայնքի միջոցառումների համակազմակերպիչներից է Հայաստանում և ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում։ Միջոցառումը համախմբում է բիզնես համայնքի ներկայացուցիչներին՝ մասնագիտական կապերի ձևավորման և փորձի փոխանակման նպատակով։ == Հասարակական գործունեություն == <blockquote>Կարապետյանը Հայաստանի տարբեր մարզերում անցկացրել է կրթական հանդիպումներ և դասախոսություններ՝ նվիրված անձնային աճի, մասնագիտական կողմնորոշման, առաջնորդության և թվային մարքեթինգի թեմաներին։</blockquote> == Հեղինակային գործունեություն == Գոռ Կարապետյանը հեղինակել է բիզնեսի, առաջնորդության և անձնական զարգացման թեմաներով մի շարք գրքեր։ === Գրքեր === * '''«Հաջողության թաքնված կողմը»''' (2022) * '''«Proակտիվ առաջնորդը»''' (2024) * '''«LinkedIn 101»''' (2026) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} '''Արտաքին հղումներ''' * [https://gorkarapetyan.com Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական կայք] * [https://newmag.am/am/author/gor-karapetyan Գոռ Կարապետյանի հեղինակային էջը Newmag-ի կայքու] * [https://www.linkedin.com/in/gor-karapetyan-/ Գոռ Կարապետյանի պաշտոնական LinkedIn էջը] * [https://simple.am/ Simple Business Academy-ի պաշտոնական կայքը] * [https://targeting.am/ Targeting մարքեթինգային ընկերության պաշտոնական կայքը] [[Կատեգորիա:Հայ գործարարներ]] [[Կատեգորիա:Հայ մարքեթոլոգներ]] [[Կատեգորիա:ՀՊՏՀ շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հեղինակներ]] 60h8im9gogshf2ofzqxmerpwm2cf6ro 0 888514 10806438 10490085 2026-06-29T18:36:21Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] 10806438 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Ժերեմի Բոգա | բնագիր անուն = Jérémie Boga | պատկեր = Entrainement SRFC Dinan 20150902 - Jérémie Boga.JPG | պատկերի նկարագիր = Բոգան [[Ռեն ՖԱ|Ռենի]] կազմում 2015 թվականին | հասակ = 174 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|ձախ վինգեր]], [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հարձակվողական կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<br />{{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | քաշ = 72 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլո]] | ակումբի համար = 7 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} ԱՍՊՏՏ Մարսել | երիտ տարիներ = 2003-2009 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] | երիտ տարիներ2 = 2009-2015 | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] | տարի = 2015-2018 | խաղ = 1 | գոլ = 0 | ակումբ2 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ռեն ՖԱ|Ռեն B]] | տարի2 = 2015-2016 | խաղ2 = 1 | գոլ2 = 1 | ակումբ3 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ռեն ՖԱ|Ռեն]] | տարի3 = 2015-2016 | խաղ3 = 27 | գոլ3 = 2 | ակումբ4 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Իսպանիա}} [[Գրանադա ՖԱ|Գրանադա]] | տարի4 = 2016-2017 | խաղ4 = 26 | գոլ4 = 2 | ակումբ5 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բիրմինգհեմ Սիթի]] | տարի5 = 2017-2018 | խաղ5 = 31 | գոլ5 = 2 | ակումբ6 = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլո]] | տարի6 = 2018-ներկա | խաղ6 = 30 | գոլ6 = 3 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ16 | ազգային տարի = 2012 | ազգային խաղ = 2 | ազգային գոլ = 1 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ19 | ազգային տարի2 = 2014-2016 | ազգային խաղ2 = 10 | ազգային գոլ2 = 1 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] | ազգային տարի3 = 2017-ներկա | ազգային խաղ3 = 1 | ազգային գոլ3 = 0 | մասնագիտական ըստ = հոկտեմբերի 8-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = հոկտեմբերի 8-ի, 2019 }} '''Ժերեմի Բոգա''' ({{Lang-fr|Jérémie Boga}}, {{ԱԾ}}), կոտ դ'իվուարցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլոյի]] և [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է հարձակվողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] և ձախ [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|վինգերի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=Côte d'Ivoire - J. Boga - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/jeremie-boga/263399/ |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=int.soccerway.com |language=en}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Չելսի === Բոգան [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիի]] ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite news |last=Harbord |first=Oliver |date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |title=Who is Jeremie Boga? The Chelsea youngster subbed 18 minutes into debut |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/who-jeremie-boga-chelsea-youngster-10976202 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=mirror}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Who is Jeremie Boga? Birmingham loanee has already scored against Barcelona |url=https://www.thesun.co.uk/sport/football/4074798/jeremie-boga-chelsea-birmingham-barcelona-granada/ |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=The Sun |language=en-GB}}</ref>։ Առաջին անգամ թիմի պահեստայինների նստարանին հայտնվեց 2015 թվականի մայիսի 24-ին՝ [[Սանդերլենդ ՖԱ|Սանդերլենդի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Chelsea FC - Sunderland AFC, May 24, 2015 - Premier League - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2486841 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015 թ․ մայիսի 24 |title=Chelsea 3-1 Sunderland |url=https://www.bbc.com/sport/football/32770811 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Օգոստոսի 31-ին Բոգան 1 տարվա վարձավճարով միացավ [[Ռեն ՖԱ|Ռենին]]<ref>{{Cite news |last=Cambridge |first=James |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Confirmed: Chelsea complete deal for midfielder with Ligue 1 club Rennes |url=https://www.express.co.uk/sport/football/602163/Chelsea-Transfer-News-Deadline-Day-Jeremie-Boga-Loan-Deal-Rennes-Ligue-1 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Express.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Skinner |first=Adam |date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |title=Confirmed: Chelsea announce that deal is done as French star completes move to Rennes |url=https://www.express.co.uk/sport/football/602014/Confirmed-Chelsea-Jeremie-Boga-Rennes-Transfer-News-Gossip |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Express.co.uk |language=en}}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 18-ին՝ փոխարինելով [[Պոլ-Ժորժ Նտեպ]]ին [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Stade Rennais FC - LOSC Lille, Sep 18, 2015 - Ligue 1 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2586839 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lille hold on for share of spoils at Rennes |url=http://global.espn.com/football/report?gameId=424686 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը թիմի մեկնարկային կազմում անցկացրեց հոկտեմբերի 27-ին՝ [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Բաստիա ՖԱ|Բաստիայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=SC Bastia - Stade Rennais FC, Oct 27, 2015 - Coupe de la Ligue - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2620412 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց նոյեմբերի 28-ին՝ [[Ռեյմս ՖԱ|Ռեյմսի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Stade Reims - Stade Rennais FC, Nov 28, 2015 - Ligue 1 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2587011 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reims vs Rennes |url=http://www.skysports.com/football/reims-vs-rennes/341714 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=SkySports |language=en}}</ref>։ [[Ռեն ՖԱ|Ռենի]] կազմում Բոգան անցկացրեց 31 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Jeremie Boga {{!}} Football Stats {{!}} Sassuolo {{!}} Season 2015/2016 {{!}} Soccer Base |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=79263&season_id=145 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ 2016 թվականի հուլիսի 6-ին Բոգան վարձավճարով տեղափոխվեց [[Գրանադա ՖԱ|Գրանադա]]<ref>{{Cite news |title=Chelsea's Boga joins Granada on season-long loan |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/2908914/chelsea-loan-jeremie-boga-to-granada-for-season |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chelsea teenager Jeremie Boga joins Granada on season-long loan |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3679205/Chelsea-teenager-Jeremie-Boga-joins-La-Liga-Granada-season-long-loan.html |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Mail Online}}</ref><ref>{{Cite news |last=Semino |first=Lorenzo |date=2016 թ․ հուլիսի 7 |title=Granada confirm Jeremie Boga loan from Chelsea |url=https://www.chelseanews24.com/top-stories/granada-confirm-jeremie-boga-loan-from-chelsea/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226155803/https://www.chelseanews24.com/top-stories/granada-confirm-jeremie-boga-loan-from-chelsea/ |archive-date=2024 թ․ դեկտեմբերի 26 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=ChelseaNews24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Boga, segundo fichaje {{!}} Granada - Web Oficial |url=https://www.granadacf.es/noticia/boga-segundo-fichaje |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=Boga, segundo fichaje {{!}} Granada - Web Oficial |language=es}}</ref>։ Իր դեբյուտը [[Լա Լիգա]]յում նշեց օգոստոսի 20-ին՝ [[Վիլյառեալ ՖԱ|Վիլյառեալի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Granada CF - Villarreal CF, Aug 20, 2016 - LaLiga - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2718714 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց օգոստոսի 28-ին՝ [[Լաս Պալմաս ՖԱ|Լաս Պալմասի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=UD Las Palmas - Granada CF, Aug 28, 2016 - LaLiga - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2718722 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref>։ [[Գրանադա ՖԱ|Գրանադայի]] կազմում Բոգան անցկացրեց 27 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Jeremie Boga {{!}} Football Stats {{!}} Sassuolo {{!}} Season 2016/2017 {{!}} Soccer Base |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=79263&season_id=149 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ Իր առաջին և միակ հանդիպումը [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիի]] առաջին թիմի կազմում կոտ դ'իվուարցին անցկացրեց 2017 թվականի օգոստոսի 12-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Բըրնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլիի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Chelsea FC - Burnley FC, Aug 12, 2017 - Premier League - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2872117 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |title=Chelsea 2-3 Burnley |url=https://www.bbc.com/sport/football/40835426 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ [[Պատկեր:Jeremie Boga 20170812.jpg|ձախից|մինի|288x288փքս|Բոգան [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիի]] կազմում 2017 թվականին]] 2017 թվականի օգոստոսի 28-ին Բոգան 3 տարով երկարաձգեց իր պայմանագիրը [[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիի]] հետ<ref>{{Cite news |title=Chelsea's Boga seals loan to Birmingham |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3191000/chelseas-jeremie-boga-extends-deal-and-joins-birmingham-city-on-loan |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Boga signs new Chelsea contract and joins Birmingham City on loan |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/chelsea-youngster-jeremie-boga-signs-new-contract-and-joins-birmingham-city-on-loan-a3621566.html |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Evening Standard |language=en-GB}}</ref>, ինչից հետո վարձավճարով միացավ [[Բիրմինգհեմ Սիթի]]ին<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ օգոստոսի 28 |title=Jeremie Boga: Birmingham City sign midfielder on season loan from Chelsea |url=https://www.bbc.com/sport/football/41076441 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chelsea transfer news: Jeremie Boga joins Birmingham on loan {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en-us/news/chelsea-youngster-boga-joins-birmingham-on-loan/1h5r16tooyg3r1r74gpfts089b |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chelsea's Jeremie Boga joins Brmingham on loan |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-4829962/Chelsea-s-Jeremie-Boga-set-Birmingham-loan-spell.html |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Mail Online}}</ref>։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց սեպտեմբերի 9-ին՝ [[Նորվիչ Սիթի]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Norwich City - Birmingham City, Sep 9, 2017 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2893465 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ սեպտեմբերի 9 |title=Norwich City 1-0 Birmingham City |url=https://www.bbc.com/sport/football/41132799 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց նոյեմբերի 25-ին՝ [[Շեֆիլդ Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Sheffield United - Birmingham City, Nov 25, 2017 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2893633 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Sheffield United 1-1 Birmingham: Leon Clarke nets 13th of the season to earn Blades a point |url=http://www.skysports.com/football/sheff-utd-vs-birmham/374845 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Sky Sports |language=en}}</ref>։ Այս գոլը ճանաչվեց Բիրմինգհեմ Սիթիի տարվա լավագույն գոլ<ref>{{Cite web |title=Moving now to one of the most prestigious awards of the night, the Goal of the Season Award sponsored by @BhamIntCoaches. There was no contest for this one… with a clean sweep of the votes the award goes to @BogaJeremie for this 🚀 against @SUFC_tweets. |url=https://twitter.com/BCFC/status/993609299980111873 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=Twitter |language=en}}</ref>։ 2018 թվականի հունվարի 30-ին կոտ դ'իվուարցին գոլ խփեց [[Սանդերլենդ ՖԱ|Սանդերլենդի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite news |title=Birmingham City - Sunderland AFC, Jan 30, 2018 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2893836 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=MATCH REPORT: Birmingham City 3 Sunderland 1 |url=http://www.thenorthernecho.co.uk/sport/football/sunderland/15906491.MATCH_REPORT__Birmingham_City_3_Sunderland_1/ |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=The Northern Echo |language=en}}</ref>։ [[Բիրմինգհեմ Սիթի]]ի կազմում Բոգան անցկացրեց 34 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 3 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Jeremie Boga {{!}} Football Stats {{!}} Sassuolo {{!}} Season 2017/2018 {{!}} Soccer Base |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=79263&season_id=150 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ === Սասուոլո === 2018 թվականի հուլիսի 21-ին Բոգան 3․5 միլիոն ֆունտ ստերլինգի դիմաց տեղափոխվեց [[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլո]]<ref>{{Cite news |title=Boga moves to Italy {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/7/21/boga-moves-to-italy |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=ChelseaFC}}</ref><ref>{{Cite news |title=Premier League transfer news: Chelsea let Jeremie Boga leave in £3.5m move to Sassuolo {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en/news/transfer-news-boga-leaves-chelsea-for-sassuolo-in-35m-deal/4jmyruufqoab1qu8khb7xb47j |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724072443/http://www.goal.com/en/news/transfer-news-boga-leaves-chelsea-for-sassuolo-in-35m-deal/4jmyruufqoab1qu8khb7xb47j |archive-date=2018 թ․ հուլիսի 24 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chelsea youngster Jeremie Boga moves to Serie A side Sassuolo in permanent deal |url=http://www.skysports.com/football/news/11668/11444144/chelsea-youngster-jeremie-boga-moves-to-serie-a-side-sassuolo-in-permanent-deal |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official: Sassuolo sign Boga {{!}} Football Italia |url=https://www.football-italia.net/124795/official-sassuolo-sign-boga |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=www.football-italia.net}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 12-ին՝ փոխարինելով [[Ֆեդերիկո Դի Ֆրանչեսկո]]յին [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթի]] [[Տերնանա ՖԱ|Տերնանայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=US Sassuolo - Ternana Unicusano Calcio, Aug 12, 2018 - Coppa Italia - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3089417 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը [[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]]-ում անցկացրեց օգոստոսի 19-ին՝ [[Ինտերնացիոնալե|Ինտեր Միլանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=US Sassuolo - Inter Milan, Aug 19, 2018 - Serie A - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3080910 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց 2019 թվականի մարտի 16-ին՝ [[Սամպդորիա (ֆուտբոլային ակումբ)|Սամպդորիայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=US Sassuolo - UC Sampdoria, Mar 16, 2019 - Serie A - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3081310 |accessdate=2019 թ․ հոկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մարտի 31-ին Բոգան գոլի հեղինակ դարձավ [[Բոլոնյա ՖԱ|Բոլոնյայի]] դեմ խաղում, սակայն Սասուոլոն պարտվեց 2-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Bologna FC 1909 - US Sassuolo, Mar 31, 2019 - Serie A - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3081319 |accessdate=2019 թ․ հոկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մայիսի 5-ին նա գոլ խփեց [[Ֆրոզինոնե ՖԱ|Ֆրոզինոնեի]] դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով<ref>{{Cite web |title=US Sassuolo - Frosinone Calcio, May 5, 2019 - Serie A - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3081376 |accessdate=2019 թ․ հոկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Սերիա A 2019-20|Իր առաջին մրցաշրջանում]] Բոգան անցկացրեց 25 հանդիպում առաջնությունում՝ դառնալով 3 գոլի և 1 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Jeremie Boga {{!}} Football Stats {{!}} Sassuolo {{!}} Season 2018/2019 {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=79263&season_id=151 |accessdate=2019 թ․ հոկտեմբերի 8 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Բոգան իրավասու էր ներկայացնել [[Ֆրանսիա]]ն և [[Կոտ դ'Իվուար]]ը միջազգային ասպարեզում<ref>{{Cite web |last=Lowe |first=Sid |date=2017 թ․ մարտի 12 |title=Granada’s rented trio fight relegation while seeking Premier League future |url=http://www.theguardian.com/football/2017/mar/12/granada-rented-trio-chelsea-manchester-united-la-liga |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=the Guardian |language=en}}</ref>, և հանդես է եկել Ֆրանսիայի Մ16 և Մ19 տարեկանների երիտասարդական հավաքականներում։ Այնուամենայնիվ, 2017 թվականի ապրիլին Բոգան հայտարարեց, որ կներկայացնի Կոտ դ'Իվուարը<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ ապրիլի 25 |title=Chelsea wonderkid Boga commits to Ivory Coast |url=http://global.espn.com/football/ivory-coast/story/3112009/chelsea-wonderkid-jeremie-boga-commits-to-ivory-coast |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ ապրիլի 26 |title=Two more French youth internationals commit to Ivory Coast |url=https://www.bbc.com/sport/football/39717371 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>, և հունիսին հրավիրվեց [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքական]]՝ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդների]] և [[Գվինեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գվինեայի]] դեմ խաղերի համար<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ մայիսի 19 |title=Marc Wilmots names his first Ivory Coast squad |url=https://www.bbc.com/sport/football/39973012 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ մայիսի 19 |title=Salomon Kalou recalled out of retirement by Wilmots |url=https://www.kawowo.com/2017/05/19/ivory-coast-coach-recall-kalou-retirement/ |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |newspaper=Kawowo Sports |language=en-US}}</ref>։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականի կազմում նշեց հունիսի 10-ին՝ փոխարինելով [[Ժան Սերի|Ժան Միքայել Սերիին]] [[Գվինեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գվինեայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Ivory Coast - Guinea, Jun 10, 2017 - Africa Cup of Nations qualification - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2843467 |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ivory Coast stunned at home by Guinea in Nations Cup qualifiers - Africa - Sports - Ahram Online |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/6/54/270690/Sports/Africa/Ivory-Coast-stunned-at-home-by-Guinea-in-Nations-C.aspx |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=english.ahram.org.eg |language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ի դրությամբ''<ref name=":0">{{Cite web |title=Jérémie Boga |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/jeremie-boga/ |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 12 |website=worldfootball.net |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2017-18 (Անգլիա)|2017–18]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |[[Ռեն ՖԱ|Ռեն]] <small>(վարձավճար)</small> |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2015/2016|2015–16]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |27 |2 |2 |1 | colspan="2" rowspan="5" |— |2 |0 |31 |3 |- |[[Գրանադա ՖԱ|Գրանադա]] <small>(վարձավճար)</small> |[[Լա Լիգա 2016-17|2016–17]] |[[Լա Լիգա]] |26 |2 |1 |0 | colspan="2" rowspan="4" |— |27 |2 |- |[[Բիրմինգհեմ Սիթի]] <small>(վարձավճար)</small> |2017–18 |[[Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի առաջնություն|Չեմպիոնշիպ]] |31 |2 |3 |0 |34 |2 |- | rowspan="3" |[[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլո]] |[[Սերիա A 2018-19|2018–19]] | rowspan="2" |[[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]] |25 |3 |2 |0 |27 |3 |- |[[Սերիա A 2019-20|2019–20]] |5 |0 |1 |0 |6 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !30 !3 !3 !0 !0 !0 !0 !0 !33 !3 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !88 !6 !7 !1 !0 !0 !2 !0 !97 !7 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2019 թվականի հոկտեմբերի 8-ի դրությամբ<ref name=":0" />'' {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2017 |1 |0 |- !Ընդհանուր !1 !0 |} == Նվաճումներ == === Ակումբային === '''Չելսի''' * [[Ֆուտբոլի Անգլիայի երիտասարդական գավաթ|Անգլիայի երիտասարդական գավաթ]]․ 2013–14<ref>{{Cite news |title=Chelsea 5-3 Fulham (agg 7-6): Blues youngsters win FA Youth Cup |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2620891/Chelsea-5-3-Fulham-agg-7-6-Blues-youngsters-edge-thriller-win-FA-Youth-Cup.html |access-date=2018 թ․ օգոստոսի 2 |newspaper=Mail Online}}</ref>, 2014–15<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ ապրիլի 27 |title=Chelsea beat Manchester City to retain FA Youth Cup |url=https://www.bbc.com/sport/football/32491873 |access-date=2018 թ․ օգոստոսի 2 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * [[Պրոֆեսիոնալ զարգացման առաջնություն]]․ 2013–14<ref>{{Cite news |title=Man United U21 1-2 Chelsea U21: Lewis Baker bags winner |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2628433/Man-United-U21-1-2-Chelsea-U21-Lewis-Baker-bags-winner-hand-Dermot-Drummys-Premier-League-title.html |access-date=2018 թ․ օգոստոսի 2 |newspaper=Mail Online}}</ref> * [[ՈՒԵՖԱ Երիտասարդական գավաթ]]․ 2014–15<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=UEFA Youth League - Stylish Chelsea pick up Youth League title |url=https://www.uefa.com/uefayouthleague/history/season=2015/ |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 2 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.facebook.com/BogaJeremie Բոգայի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://twitter.com/bogajeremie Բոգայի պաշտոնական Տվիտերի էջը] * [https://www.instagram.com/jeremieboga/ Բոգայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/jeremie-boga/profil/spieler/216569 Բոգան transfermarkt-ում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=79263 Բոգան soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/280766/Show/Jeremie-Boga Բոգան WhoScored.com կայքում] * [http://www.sassuolocalcio.it/articles/player_details.php?season=2013&competition=21&team=2182&player=135365 Բոգան Սասուոլոյի պաշտոնական կայքում]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.premierleague.com/players/10441/Jeremie-Boga/overview Բոգան Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում] * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250066866/profile/index.html Բոգան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543235973-jeremie-boga Բոգան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170812210747/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543235973-jeremie-boga |date=2017-08-12 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բոգա, Ժերեմի}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գրանադայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սասուոլոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] htduyzgn7m0wvwuw9y0hxc6w68vkzds 2 891455 10806360 10800669 2026-06-29T16:46:20Z ListeriaBot 56865 Wikidata list updated [V2] 10806360 wikitext text/x-wiki Այստեղ ներկայացված են [[Յակոբ վան Ռյոյսդալ]]ի կտավների ոչ ամբողջական շարքը, որոնց ինքնությունը գլխավորապես հաստատվում է ամերիկացի արվեստագետ [[Սեյմուր Սլայվ]]ի և այլոց կողմից: Շարքը ներկայացված է ըստ ստեղծման ժամանակագրության՝ սկսած մոտ 1645 թվականից, երբ Յակոբ վան Ռյոյսդալը սկսեց ինքնուրույն ստեղծագործել: Մինչ այդ նա աշխատել է որպես իր հոր՝ [[Իսակ վան Ռյոյսդալ]]ի և հորեղբոր՝ [[Սալոմոն վան Ռյոյսդալ]]ի օգնական: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P170 wd:Q213612 . ?item wdt:P31 wd:Q3305213 } |section= |sort=571 |columns=P18:Գեղանկար,label:Անվանում,P571,P195 |thumb=200 |min_section= |links=text |skip_table=1 |row_template=Wikidata list/Պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:De molen bij Wijk bij Duurstede Rijksmuseum SK-C-211.jpeg|center|200px]] | label = The Windmill at Wijk bij Duurstede | p571 = 1670 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]]<br/>collection Adriaan van der Hoop }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 006.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall in a Rocky Landscape | p571 = 1660 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Jewish Cemetery - WGA20485.jpg|center|200px]] | label = Հրեական գերեզմանոց | p571 = 1653 | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Il castello di Bentheim (Jacob Van Ruisdael).jpg|center|200px]] | label = Castle Bentheim | p571 = 1653 | p195 = [[Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Woodland Landscape - Barber Institute of Fine Arts.jpg|center|200px]] | label = A Wooded Landscape | p571 = 1662 | p195 = Barber Institute of Fine Arts }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - An Extensive Landscape with a Ruined Castle and a Village Church - WGA20493.jpg|center|200px]] | label = A Landscape with a Ruined Castle and a Church | p571 = 1665 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 015.jpg|center|200px]] | label = A Wooded Marsh | p571 = 1665<br/>1660s | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Two Watermills and an Open Sluice near Singraven - WGA20466.jpg|center|200px]] | label = Two Watermills and an Open Sluice near Singraven | p571 = 1650 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaackszoon van Ruisdael - The Jewish Cemetery (1654 or 1655).jpg|center|200px]] | label = Հրեական գերեզմանատուն | p571 = 1650s | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landschap met waterval - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Waterfall | p571 = 1668 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Die Bleichen von Haarlem - R 32 - Kunsthaus Zürich.jpg|center|200px]] | label = View of Haarlem with Bleaching Fields | p571 = 1670 | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Chapel by a Waterfall - 153 - Rijksmuseum.jpg|center|200px]] | label = Լեռնային բնապատկեր ջրվեժով | p571 = 1650s | p195 = [[Մաուրիցհեյս]]<br/>[[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>National Art Gallery of the Netherlands }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael 027.jpg|center|200px]] | label = View of bleaching fields and Haarlem | p571 = 1670 | p195 = [[Մաուրիցհեյս]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape - 802 - Mauritshuis.jpg|center|200px]] | label = Winter landscape with a harbour | p571 = 1660s | p195 = [[Մաուրիցհեյս]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Kasteel Bentheim Rijksmuseum SK-A-347.jpeg|center|200px]] | label = Բենտհայմի ամրոց | p571 = 1650s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Berglandschap met waterval Rijksmuseum SK-A-348.jpeg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with waterfall | p571 = 1660s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Winterlandschap Rijksmuseum SK-A-349.jpeg|center|200px]] | label = Winter Landscape | p571 = 1665 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Bosgezicht Rijksmuseum SK-A-350.jpeg|center|200px]] | label = Անտառային տեսարան | p571 = 1653 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Gezicht op Haarlem uit het noordwesten, met de blekerijen op de voorgrond Rijksmuseum SK-A-351.jpeg|center|200px]] | label = View of Haarlem from the Northwest, with the Bleaching Fields in the Foreground | p571 = 17th century | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:De voorde Rijksmuseum SK-A-2337.jpeg|center|200px]] | label = The ford | p571 = 1660s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landschap met ruïnes Rijksmuseum SK-A-3343.jpeg|center|200px]] | label = Landscape with ruins | p571 = 1682 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Boerenhuis in bosachtig duinlandschap Rijksmuseum SK-A-3498.jpeg|center|200px]] | label = Farm in a wooded dune landscape | p571 = 1680s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Rotsachtig landschap Rijksmuseum SK-C-212.jpeg|center|200px]] | label = Ժայռոտ բնապատկեր | p571 = 1660s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]]<br/>collection Adriaan van der Hoop }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landschap met watermolen Rijksmuseum SK-C-213.jpeg|center|200px]] | label = Landscape with watermill | p571 = 1661 | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]]<br/>collection Adriaan van der Hoop }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Zandweg in de duinen Rijksmuseum SK-C-562.jpeg|center|200px]] | label = Sandy Track in the Dunes | p571 = 1650s | p195 = [[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape with a Rabbit Hunt.jpg|center|200px]] | label = Dune Landscape with a Rabbit Hunt | p571 = 1650s | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape with Thatched Cottage.jpg|center|200px]] | label = Dune Landscape with Thatched Cottage | p571 = 1646 | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]]<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of the Dam and the Damrak in Amsterdam - 803 - Mauritshuis.jpg|center|200px]] | label = View of the Damrak in Amsterdam | p571 = 1670s | p195 = [[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]]<br/>[[Մաուրիցհեյս]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:SA 56435-Gezicht op Amsterdam vanaf de Amsteldijk.jpg|center|200px]] | label = View on the Amstel from Amsteldijk | p571 = 1680 | p195 = [[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Het Huis Kostverloren aan de Amstel, objectnr SA 38217.tif|center|200px]] | label = Kostverloren House on the Amstel | p571 = 1660s | p195 = [[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Winter Landscape-JacobvanRuisdael-BMA.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape | p571 = 1660s | p195 = Birmingham Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Storm Clouds over the Sea (Jacob Isaackszoon van Ruisdael) - Nationalmuseum - 21087.tif|center|200px]] | label = Փոթորկող ծով | p571 = 1650s | p195 = [[Շվեդիայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Road through a Grove (Jacob Isaackszoon van Ruisdael) - Nationalmuseum - 17619.tif|center|200px]] | label = Road through a Grove | p571 = 1660s | p195 = [[Շվեդիայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:View of Egmond aan Zee (Jacob Isaackszoon van Ruisdael) - Nationalmuseum - 17621.tif|center|200px]] | label = View of Egmond aan Zee | p571 = 1650 | p195 = [[Շվեդիայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael 026.jpg|center|200px]] | label = The Damrak in Amsterdam | p571 = 1670 | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - View of Naarden - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = View of Naarden and the church of Muiderberg | p571 = 1647 | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]]<br/>Thyssen-Bornemisza family Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael - Oaks at a lake with Water Lilies - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Կաղնիները ջրաշուշաններով լճի մոտ | p571 = 1650s | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Forest Stream - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = The Forest Stream | p571 = 1660s | p195 = [[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with footbridge fisherman and horsemen.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Footbridge | p571 = 1652 | p195 = [[Ֆրիկի հավաքածու]]<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Quay at Amsterdam.jpg|center|200px]] | label = Quay at Amsterdam | p571 = 1670s | p195 = [[Ֆրիկի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Village in the Distance MET.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Village in the Distance | p571 = 1646 | p195 = [[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Wheat Fields MET DP145911.jpg|center|200px]] | label = Wheat Fields | p571 = 1670 | p195 = [[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Grainfields.jpg|center|200px]] | label = Ցորենի դաշտեր | p571 = 1668 | p195 = [[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain Torrent MET.jpg|center|200px]] | label = Mountain Torrent | p571 = 1670s | p195 = [[Մետրոպոլիտեն թանգարան (Նյու Յորք)|Մետրոպոլիտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael 028.jpg|center|200px]] | label = Trees on a lake with rowboat | p571 = 1650 | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape | p571 = 1670 | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with Skaters.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with Skaters | p571 = 1667 | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]]<br/>Gebruder Douwes }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - A Cornfield with the Zuiderzee in the background - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = A Cornfield, in the Background the Zuiderzee | p571 = 1650s | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Water mill near a farm.jpg|center|200px]] | label = Water mill near a farm | p571 = 1660 | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A view of Amsterdam 1665-1670.jpg|center|200px]] | label = View of Amsterdam | p571 = 1660s | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]]<br/>No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - A Landscape with Ruins of a Monastery - 884B - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = Վանքը | p571 = 1649<br/>17th century | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:'Wooded Landscape with a Pool and Figures' by Jacob van Ruisdael and Nicolaes Berchem.JPG|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Pool and Figures | p571 = 1660 | p195 = [[Նորթոն Սայմոնի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 016.jpg|center|200px]] | label = Անտառային տեսարան | p571 = 1655 | p195 = [[Արվեստի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall with figures on a bridge.jpg|center|200px]] | label = Landscape | p571 = 1670 | p195 = [[Արվեստի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Samuel H. Kress Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Country House in a Park.jpg|center|200px]] | label = Country House in a Park | p571 = 1670s | p195 = [[Արվեստի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Two Watermills and an Open Sluice - 82.PA.18 - J. Paul Getty Museum.jpg|center|200px]] | label = Two Watermills and an Open Sluice | p571 = 1653 | p195 = [[Փոլ Գեթիի թանգարան|Փոլ Գեթթի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bridge with a Sluice - 86.PB.597 - J. Paul Getty Museum.jpg|center|200px]] | label = Bridge with a Sluice | p571 = 1648 | p195 = [[Փոլ Գեթիի թանգարան|Փոլ Գեթթի թանգարան]]<br/>Cabinet de Monseigneur le duc de Choiseul }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Wheatfield - 83.PA.278 - J. Paul Getty Museum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Wheatfield | p571 = 1650s | p195 = [[Փոլ Գեթիի թանգարան|Փոլ Գեթթի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Road in an Oak Forest.jpg|center|200px]] | label = Ճանապարհ կաղնու անտառում | p571 = 1646 | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael and Johannes Lingelbach - Landscape with a hunting scene.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Hunting Scene | p571 = 1670s | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with the Ruins of the Castle of Egmond.jpg|center|200px]] | label = Landscape with the Ruins of the Castle of Egmond | p571 = 1655 | p195 = [[Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape near Haarlem - KMS3579.jpg|center|200px]] | label = Dune Landscape near Haarlem | p571 = 1650 | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Watermill - NGV.jpg|center|200px]] | label = The watermill | p571 = 1660 | p195 = [[Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Oak Trees by a Pond.jpg|center|200px]] | label = Oak Trees by a Pond | p571 = 1649 | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Oak Trees near a Road, Evening.jpg|center|200px]] | label = Oak Trees near a Road, Evening | p571 = 1660 | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Frederiksborg Palace }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Waterfall in a Rocky Region.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall in a Rocky Region | p571 = 1660s | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Road through an Oak Forest - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Road through an Oak Forest | p571 = 1647 | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded hillside with a view of Bentheim Castle - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Wooded hillside with a view of Bentheim Castle | p571 = 1650s | p195 = Նոր Հարավային Ուելսի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain Torrent KMSsp569.jpg|center|200px]] | label = A Mountain Torrent | p571 = 1660s | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain Landscape with Pine Trees and Waterfall KMSsp570.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall and a Hut | p571 = 1660s | p195 = [[Դանիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Woodland Vistas.jpg|center|200px]] | label = Woodland Vistas | p571 = 1660s | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Rough Sea - MFA 57.4.jpg|center|200px]] | label = Rough Sea | p571 = 1675 | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - View of Alkmaar - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Տեսարան Ալկմարից | p571 = 1675 | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 003.jpg|center|200px]] | label = Լույսի ճառագայթ | p571 = 1665 | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Egmond aan Zee 1648.jpg|center|200px]] | label = View of Egmond-on-the-Sea | p571 = 1648 | p195 = Currier Museum of Art<br/>Cook collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Castle Bentheim.jpg|center|200px]] | label = Բենտհայմի ամրոց | p571 = 1653 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Thicket (Path in the Haarlem Dunes) - WGA20475.jpg|center|200px]] | label = The Thicket near Haarlem | p571 = 1649 | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:The Great Oak LACMA M.91.164.1.jpg|center|200px]] | label = Մեծ կաղնի | p571 = 1652 | p195 = [[Լոս Անջելես շրջանի արվեստի թանգարան|Լոս Անջելեսի շրջանային թանգարան]]<br/>Edward W. Carter and Hannah Locke Carter Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 007.jpg|center|200px]] | label = The Banks of a River | p571 = 1649 | p195 = Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահներ<br/>The Torrie Collection<br/>University of Edinburgh Art Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View on the Amstel Looking towards Amsterdam.jpg|center|200px]] | label = View on the Amstel Looking towards Amsterdam | p571 = 1670s | p195 = [[Ֆիցվիլյամի թանգարան|Ֆիցվիլյամ թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Zuiderzee coast near Muiden - Polesden Lacey.jpg|center|200px]] | label = Զյոյդերզեի ծովափը Մյոյդենի մոտակայքուն | p571 = 1680 | p195 = Polesden Lacey<br/>[[Ազգային հիմնադրամ (Մեծ Բրիտանիա)|Ազգային հիմնադրամ]]<br/>Cabinet de Monseigneur le duc de Choiseul }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Waterfall in a Mountainous Northern Landscape - WGA20511.jpg|center|200px]] | label = Waterfall in a Northern Mountainous Landscape | p571 = 1665 | p195 = Ֆոգ թանգարան<br/>[[Հարվարդի արվեստի թանգարան|Հարվարդի արվեստների թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:View of the Ij on a Stormy Day, circa 1660, by Jacob van Ruisdael (circa 1628-1682) - IMG 7384.JPG|center|200px]] | label = View of the IJ on a Stormy Day | p571 = 1662 | p195 = Worcester Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:'Rough Sea at a Jetty', oil on canvas painting by Jacob van Ruisdael, 1650s.jpg|center|200px]] | label = Rough Sea at a Jetty | p571 = 1650s | p195 = Kimbell Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River Landscape with a Castle on a High Cliff - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = River Landscape with a Castle on a High Cliff | p571 = 1670s | p195 = Cincinnati Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Der Damplatz zu Amsterdam - Gemäldegalerie Berlin - 4012929.jpg|center|200px]] | label = The Dam Square in Amsterdam with the Weigh House | p571 = 1675 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landscape with a House in the Grove - WGA20472.jpg|center|200px]] | label = Peasant Cottage in a Landscape | p571 = 1646 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall in a hilly landscape.jpg|center|200px]] | label = Waterfall in a hilly landscape | p571 = 1660s | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain landscape by a river.jpg|center|200px]] | label = Mountainous Landscape | p571 = 1670s | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Cottage and Trees.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Cottage and Trees | p571 = 1646 | p195 = [[Համբուրգի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Blasted Oak near a Pond.jpg|center|200px]] | label = Blasted Oak near a Pond | p571 = 1647 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Բուդապեշտ)|Բուդապեշտի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landscape with Waterfall - WGA20506.jpg|center|200px]] | label = Բնանկար ջրվեժով | p571 = 1660s | p195 = [[Ուոլեսի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Village in Winter.jpg|center|200px]] | label = A Village in Winter | p571 = 1665 | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob va Ruisdael - Landscape with Hill.jpg|center|200px]] | label = Անտառապատ բլուր | p571 = 1650s | p195 = [[Ֆիննական ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:View of Grainfields with a Distant Town LACMA M.2009.106.12.jpg|center|200px]] | label = View of Grainfields with a Distant Town | p571 = 1660s | p195 = [[Լոս Անջելես շրջանի արվեստի թանգարան|Լոս Անջելեսի շրջանային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Hilly Wooded Landscape with Castle.jpg|center|200px]] | label = Անտառապատ բլրով բնանկար | p571 = 1650s | p195 = Duke of Buccleuch collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 017.jpg|center|200px]] | label = Ցորենի դաշտն անտառաեզրին | p571 = 1655 | p195 = Kimbell Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Blick von den Dünen aufs Meer - R 31 - Kunsthaus Zürich.jpg|center|200px]] | label = View from the Dunes to the Sea | p571 = 1655 | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Windmill - 1967.19 - Cleveland Museum of Art.tiff|center|200px]] | label = Բնապատկեր հողմաղացով | p571 = 1646 | p195 = [[Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարան]]<br/>Cook collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Haarlem c. 1628-Amsterdam 1682) - Evening Landscape, a Windmill by a Stream - RCIN 405538 - Royal Collection.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Windmill in the Evening | p571 = 1650 | p195 = [[Թագավորական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sandskraent 1647.jpg|center|200px]] | label = Ավազոտ ծանծաղուտ | p571 = 1647 | p195 = Նիվաագաարդ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape with Shepherd and his Flock.jpg|center|200px]] | label = Dunes with a herdsman and his herd | p571 = 1650s | p195 = Fondation Custodia }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Aankomst op Soestdijk van Cornelis de Graeff met zijn echtgenote en zonen - 182 - Amsterdam Museum.jpg|center|200px]] | label = Cornelis de Graeff with his Wife and Sons | p571 = 1660 | p195 = [[Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահ]]<br/>[[Ամստերդամի պատմության թանգարան|Ամստերդամի պատմական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 008.jpg|center|200px]] | label = Stag Hunt in a Wood with a Marsh | p571 = 1660s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Douai chartreuse van ruisdael foret.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with a flooded road | p571 = 1650s | p195 = Musée de la Chartreuse de Douai<br/>Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Two Undershot Watermills with Men Opening a Sluice - WGA20480.jpg|center|200px]] | label = Two Undershot Watermills with Men Opening a Sluice | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Hilly Landscape.jpg|center|200px]] | label = Hilly Landscape | p571 = 1652 | p195 = [[Դուքս Անտոն Ուլրիխի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Waterfall with Castle Built on the Rock - WGA20505.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with Castle Built on the Rock | p571 = 1660s | p195 = [[Դուքս Անտոն Ուլրիխի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:A Winter Landscape with a View of the River Amstel and Amsterdam in the Distance by Jacob van Ruisdael.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a View of the River Amstel and Amsterdam in the Distance | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael - Landschaft mit Ansicht von Ootmarsum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with view of Ootmarsum | p571 = 1650s | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Ruins of Brederode.jpg|center|200px]] | label = Ruins of Brederode | p571 = 1655 | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dunes by the Sea.jpg|center|200px]] | label = Dunes by the Sea | p571 = 1648 | p195 = [[Արվեստի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Richard Green Fine Paintings }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Castle at Bentheim - WGA20470.jpg|center|200px]] | label = The Castle at Bentheim | p571 = 1651 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Sluice Gate.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Sluice Gate | p571 = 1660s | p195 = [[Թոլեդոյի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:'Three Great Trees in a Mountainous Landscape with a River' by Jacob van Ruysdael.JPG|center|200px]] | label = Three Great Trees in a Mountainous Landscape with a River | p571 = 1660s | p195 = [[Նորթոն Սայմոնի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bleaching Fields to the North-Northeast of Haarlem.jpg|center|200px]] | label = Bleaching Fields to the North-Northeast of Haarlem | p571 = 1670s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]]<br/>The William L. Elkins Collection, 1924 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Boats on a Stormy Sea.jpg|center|200px]] | label = Boats on a Stormy Sea | p571 = 1670s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]]<br/>The William L. Elkins Collection, 1924 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Canal.jpg|center|200px]] | label = Canal | p571 = 1680s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dunes.jpg|center|200px]] | label = Dunes | p571 = 1650s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape of a Forest with a Wooden Bridge.jpg|center|200px]] | label = Landscape of a Forest with a Wooden Bridge | p571 = 1670s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]]<br/>The William L. Elkins Collection, 1924 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Waterfall.jpg|center|200px]] | label = Բնանկար ջրվեժով | p571 = 1660s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sloping Field.jpg|center|200px]] | label = Sloping Field | p571 = 1660s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Stone Bridge.jpg|center|200px]] | label = Քարե կամուրջ | p571 = 1648 | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Storm on the Dunes.jpg|center|200px]] | label = Storm on the Dunes | p571 = 1648 | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape - PMA Cat. 569.jpg|center|200px]] | label = Ձմեռային բնանկար | p571 = 1660s | p195 = [[Ֆիլադելֆիայի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a windmill by a river.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a windmill by a river | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with a Windmill.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a windmill | p571 = 1670s | p195 = Fondation Custodia<br/>Adolphe Schloss collection<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Paesaggio con cascata.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall | p571 = 1670s | p195 = [[Ուֆֆիցի]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape near Haarlem.jpg|center|200px]] | label = Dune Landscape near Haarlem | p571 = 1647 | p195 = Susan and Matthew Weatherbie Collection<br/>Jacques Goudstikker collection<br/>Thyssen-Bornemisza family Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Berglandschaft mit Wasserfall - GG 449 - Kunsthistorisches Museum.jpg|center|200px]] | label = Mountain Landscape with Waterfall | p571 = 1670s | p195 = [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|Արվեստի պատմության թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael, Kunsthistorisches Museum Wien, Gemäldegalerie - Der große Wald - GG 426 - Kunsthistorisches Museum.jpg|center|200px]] | label = Ընդարձակ անտառ | p571 = 1650s | p195 = [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|Արվեստի պատմության թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 020.jpg|center|200px]] | label = Landscape with river and cellar entrance | p571 = 1649 | p195 = [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|Արվեստի պատմության թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael, Kunsthistorisches Museum Wien, Gemäldegalerie - Kleine Waldlandschaft - GG 456 - Kunsthistorisches Museum.jpg|center|200px]] | label = Small Woodland Landscape | p571 = 1660 | p195 = [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|Արվեստի պատմության թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 023.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Mountain Stream | p571 = 1670s | p195 = [[Արվեստի պատմության թանգարան (Վիեննա)|Արվեստի պատմության թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Ships in Stormy Seas.jpeg|center|200px]] | label = Ships in Stormy Seas | p571 = 1655 | p195 = Instituut Collectie Nederland<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>[[Պետական թանգարան (Ամստերդամ)|Պետական թանգարան]]<br/>Collection Goudstikker heirs<br/>Jacques Goudstikker collection<br/>Hermann Göring Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Stormachtige zee met zeilschepen.jpg|center|200px]] | label = Stormy Sea with Sailing Vessels | p571 = 1660s | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Weg door korenvelden in de buurt van de Zuiderzee.jpg|center|200px]] | label = Road through Grainfields near the Zuider Zee | p571 = 1670s | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Winter Landscape - WGA20516.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape | p571 = 1670 | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael kasteel Bentheim M.jpg|center|200px]] | label = View of Burg Bentheim | p571 = 1650s | p195 = [[Մաուրիցհեյս]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Dune and Small Waterfall - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Dune and Small Waterfall | p571 = 17th century | p195 = [[Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruysdael - A Road through an Oak Wood - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = A Road through an Oak Wood | p571 = 1660s | p195 = [[Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարան]]<br/>Northbrook collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with figures and a Windmill.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with figures and a Windmil | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape Near Haarlem.jpg|center|200px]] | label = View of the Ruins of Huis near Haarlem | p571 = 1660s | p195 = Ժակմար-Անդրե թանգարան<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Winter Landscape near Haarlem with a Lamppost (SM 1109).png|center|200px]] | label = Winter Landscape near Haarlem | p571 = 1670s | p195 = Շտեդել<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dune Landscape with View of Haarlem d5813559a.jpg|center|200px]] | label = A path on a wooded rise, Haarlem in the distance | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Mountain Hut and Waterfall.jpg|center|200px]] | label = Hilly landscape with a waterfall | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with Two Windmills.jpg|center|200px]] | label = Ձմեռային բնապատկեր երկու հողմաղացներով | p571 = 1670s | p195 = Rose-Marie and Eijk van Otterloo Collection<br/>Cook collection<br/>[[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Lichtung in einem Wald.jpg|center|200px]] | label = Բացատ անտառում | p571 = 1646 | p195 = [[Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaackszoon van Ruisdael - Grosse Baumgruppe am Wasser - 2565 - Staatliche Kunsthalle Karlsruhe.jpg|center|200px]] | label = Grove of Large Oak Trees at the Edge of a Pond | p571 = 1665 | p195 = Կունստհալե (Կարլսրուե) }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain Landscape - Michaelis collection.jpg|center|200px]] | label = Mountain Landscape along a River | p571 = 1670s | p195 = Michaelis Collection<br/>Lawrie & Co<br/>Michaelis selection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Norwegian Landscape with Waterfall - WGA20474.jpg|center|200px]] | label = Norwegian Landscape with Waterfall | p571 = 1665 | p195 = Residenzgalerie Salzburg<br/>Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bleaching Ground.jpg|center|200px]] | label = A Bleaching Ground in a Hollow by a Cottage | p571 = 1640s | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Shore at Egmond-an-Zee - WGA20500.jpg|center|200px]] | label = The Shore at Egmond aan Zee | p571 = 1675 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Cabinet de Monseigneur le duc de Choiseul }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael - Eine umfangreiche Landschaft mit Ruinen.jpg|center|200px]] | label = An Extensive Landscape with Ruins | p571 = 1665 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael 011.jpg|center|200px]] | label = Dune landscape with a man and a boy walking towards a town | p571 = 1647 | p195 = [[Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան (Մոսկվա)|Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River Landscape - Pushkin Museum.jpg|center|200px]] | label = A river landscape with figures | p571 = 1655 | p195 = [[Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարան (Մոսկվա)|Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landscape with Dunes LACMA M.75.138.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Dunes | p571 = 1649 | p195 = [[Լոս Անջելես շրջանի արվեստի թանգարան|Լոս Անջելեսի շրջանային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Cottage under Trees near a Grainfield.jpg|center|200px]] | label = Cottage under Trees near a Grainfield | p571 = 1653 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Cottage and a Windmill.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Cottage and a Windmill | p571 = 1646 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Breakwater - WGA20503.jpg|center|200px]] | label = Ships in stormy weather off the coast | p571 = 1650s | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landschaft mit der Ansicht von Haarlem - Gemäldegalerie Berlin - 5268342.jpg|center|200px]] | label = View of Haarlem from the Northwest | p571 = 1668 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Haarlem von den Dünen im Nordwesten gesehen - Gemäldegalerie Berlin - 5421595.jpg|center|200px]] | label = Dunes and bleaching fields | p571 = 1668 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Der Wasserfall - Gemäldegalerie Berlin - 5404224.jpg|center|200px]] | label = Ջրվեժն արևածագին | p571 = 1660s | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael Vue d'Amsterdam.jpg|center|200px]] | label = View of Binnen-Amstel in Amsterdam | p571 = 1656 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Բուդապեշտ)|Բուդապեշտի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landscape with Shepherds and Peasants - WGA20501.jpg|center|200px]] | label = Country Road with Cornfields and Oak Tree | p571 = 1660s | p195 = [[Ուֆֆիցի]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Castle and Watermill by a River.jpg|center|200px]] | label = Castle and Watermill by a River | p571 = 1670s | p195 = Մինեապոլիսի արվեստի ինստիտուտ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Waterfall - 44-1974 - Saint Louis Art Museum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Waterfall (St. Louis) | p571 = 1665 | p195 = Saint Louis Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (ca.1628-1682) - Landschap - Lissabon Museu Calouste Gulbenkian 21-10-2010 13-23-08.jpg|center|200px]] | label = River landscape with church | p571 = 1660s | p195 = [[Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael Mountain stream.jpg|center|200px]] | label = Mountain landscape with waterfall | p571 = 1660s | p195 = [[Վարշավայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landscape with a Traveller - WGA20473.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Traveller | p571 = 1650 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Sunrise in a Wood - WGA20504.jpg|center|200px]] | label = Sunrise in a Wood | p571 = 1670s | p195 = [[Ուոլեսի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Waterfall - WGA20510.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with mountain top castle and cottage | p571 = 1668 | p195 = Hessen Kassel Heritage }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael, Paysage montagneux avec torrent.jpg|center|200px]] | label = Mountainous Landscape with a Torrent | p571 = 1670s | p195 = Musée des Beaux-Arts de Strasbourg }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael, Les deux moulins.jpg|center|200px]] | label = Two mills | p571 = 1660s | p195 = Musée des Beaux-Arts de Strasbourg }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael Eichen a e Gießbach.jpg|center|200px]] | label = Torrent with Oak Trees | p571 = 1660s | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Clevelandart 1967.63.jpg|center|200px]] | label = Low Waterfall in a Wooded Landscape with a Dead Beech Tree | p571 = 1660s | p195 = [[Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Church by a Torrent - 1962.256 - Cleveland Museum of Art.tiff|center|200px]] | label = Landscape with a Church by a Torrent | p571 = 1670 | p195 = [[Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded and Hilly Landscape - 1963.575 - Cleveland Museum of Art.tiff|center|200px]] | label = Wooded and Hilly Landscape | p571 = 1660s | p195 = [[Քլիվլենդի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Bridge, Cattle, and Figures (ca.1660).jpg|center|200px]] | label = Landscape with Bridge, Cattle, and Figures | p571 = 1660 | p195 = Ստերլինգի և Ֆրանսին Քլարքի արվեստի ինստիտուտ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with a Pond - d5403335a.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Pond | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value<br/>[[Կորկորան արվեստի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Wooded Landscape with a Pond - 2001.80 - Museum of Fine Arts.jpg|center|200px]] | label = A Wooded Landscape with a Pond | p571 = 1648 | p195 = [[Գեղեցիկ արվեստների թանգարան (Հյուսթոն)|Հյուսթոնի գեղարվեստի թանգարան]]<br/>Newhouse Galleries }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael, Jacob van - Landscape with Cascade - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Cascade | p571 = 1670s | p195 = [[Ինդիանապոլիսի գեղարվեստի թանգարան|Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան]]<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:'Landscape with a Waterfall and Castle' by Jacob van Ruisdael, Dayton.JPG|center|200px]] | label = Rocky Landscape with Castle and Cascade | p571 = 1670s | p195 = Dayton Art Institute<br/>Demidov collection<br/>[[Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Vista de Haarlem com branquearia, c. 1665-70.jpg|center|200px]] | label = View of Haarlem from the South with Bleaching fields | p571 = 1667 | p195 = Timken Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Van Ruisdael, Jacob - A Waterfall - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Ջրվեժ | p571 = 1670 | p195 = Դալիջի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Van Ruisdael, Jacob - Landscape with Windmills near Haarlem - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Windmills near Haarlem | p571 = 1650s | p195 = Դալիջի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Wooded Landscape with a Waterfall by Jacob Van Ruisdael, San Diego Museum of Art.JPG|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Waterfall | p571 = 1660 | p195 = [[Սան Դիեգոյի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Lille PdBA Van Ruisdael champ de ble.JPG|center|200px]] | label = Hilly wheat field | p571 = 1660 | p195 = Palais des Beaux-Arts de Lille }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz van Ruisdael - A Marsh in a Forest at Dusk - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Marsh in a forest at dusk | p571 = 1660 | p195 = Բիլբաոյի գեղարվեստի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a mill-run and ruins - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a mill-run and ruins | p571 = 1653 | p195 = [[Հարավային Ավստրալիայի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Hilly Wooded Landscape with a Falconer and a Horseman.jpg|center|200px]] | label = Hilly Wooded Landscape with a Falconer and a Horseman | p571 = 1653 | p195 = Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Watermill.jpg|center|200px]] | label = The Watermill at the Edge of the Wood | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value<br/>[[Թոլեդոյի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - a mountainous landscape with a fast-running river passing a cottage, a castle on the hill beyond.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with a waterfall, a cottage, and a castle | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ruisdael-cascade.JPG|center|200px]] | label = Ջրվեժ կաղնու անտառում | p571 = 1660s | p195 = Ֆաբրի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Castle on a Mountain with a Waterfall and Pine trees.jpg|center|200px]] | label = Castle on a Mountain with a Waterfall and Pine trees | p571 = 1660s | p195 = [[Լիոնի գեղարվեստի թանգարան|Լիոնի Գեղեցիկ արվեստների թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Woodland landscape with figures by a river.jpg|center|200px]] | label = Woodland landscape with figures by a river | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Forest Landscape with Waterfall.jpg|center|200px]] | label = Hilly wooded landscape with a half-timbered house by a water fall | p571 = 1655 | p195 = Շտեդել }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall in a Hilly Wooded Landscape.jpg|center|200px]] | label = Hilly wooded landscape with a waterfall | p571 = 1655 | p195 = Prof. J.J. Bachofen-Burckhardt-Stiftung<br/>No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Landscape with Two Figures on a Rise and a Stream at Right.jpg|center|200px]] | label = A Landscape with Two Figures on a Rise and a Stream at Right | p571 = 1647 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Rocky Landscape with a Waterfall.jpg|center|200px]] | label = A Rocky River Landscape with a Waterfall | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall with footbridge and pine trees.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with footbridge and pine trees | p571 = 1660s | p195 = Beecroft Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Waterfall by a Church - WGA20508.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall with church and trees | p571 = 1668 | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaakszoon van Ruisdael - A Waterfall.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall with village, footbridge and pine trees | p571 = 1660s | p195 = [[Կանադայի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winterlandschap met molen en huis in aanbouw.jpg|center|200px]] | label = Winter landscape with windmil and a house in scaffolding | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with a Watermill.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a Watermill | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value<br/>Gebruder Douwes }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Dune Landscape.jpg|center|200px]] | label = Wooded Dune Landscape | p571 = 1648 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with a Rocky Stream.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Rocky Stream | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Panoramic View of Haarlem.jpg|center|200px]] | label = Հառլեմի համայնապատկերը | p571 = 1670 | p195 = Guildhall Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Great Pool.png|center|200px]] | label = The Great Pool | p571 = 1652 | p195 = [[Ինդիանապոլիսի գեղարվեստի թանգարան|Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dunes with a mule driver.jpg|center|200px]] | label = Dune Landscape in Evening Light with a Man Driving an Ass | p571 = 1647 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Լայպցիգ)|Լայպցիգի կերպարվեստի թանգարան]]<br/>Demidov collection<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Gnarled Oak.png|center|200px]] | label = The Gnarled Oak | p571 = 1650s | p195 = Art, Design and Architecture Museum at UCSB<br/>No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall - Petworth.png|center|200px]] | label = Waterfall | p571 = 1660s | p195 = [[Ազգային հիմնադրամ (Մեծ Բրիտանիա)|Ազգային հիմնադրամ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - 'Le coup de soleil' (Alkmaar from the South West and Egmond) NTII UPH 446731.jpg|center|200px]] | label = Տեսարան Ալկմարից | p571 = 1672 | p195 = Upton House<br/>[[Ազգային հիմնադրամ (Մեծ Բրիտանիա)|Ազգային հիմնադրամ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:'A Waterfall in a Rocky Landscape' by Jacob van Ruisdael.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall in a Rocky Landscape | p571 = 1660s | p195 = Liechtenstein Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A View of Egmond aan Zee - Kelvingrove Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Տեսարան Էգմոնտ ան Զեից | p571 = 1650 | p195 = Kelvingrove Art Gallery and Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Berglandschap met waterval.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with waterfall | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bergachtig landschap met knoestige eik voor een korenveld.jpg|center|200px]] | label = Rolling landscape with an oak before a grainfield | p571 = 1650s<br/>1660s | p195 = [[Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape (1660s).jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape | p571 = 1662 | p195 = [[Իռլանդիայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz. van Ruisdael - Het verlaat (de schutsluis) - 0433 - Rijksmuseum Twenthe.jpg|center|200px]] | label = Բնապատկեր ջրարգելակով | p571 = 1647 | p195 = Rijksmuseum Twenthe<br/>Jacques Goudstikker collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Low Waterfall in a Hilly Landscape with a Thatched Cottage.jpg|center|200px]] | label = Low Waterfall in a Hilly Landscape with a Thatched Cottage | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sloping Field with Sheaves of Wheat.jpg|center|200px]] | label = Sloping Field with Sheaves of Wheat | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with Waterfall (Raleigh, NC).jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Waterfall | p571 = 1668 | p195 = North Carolina Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Castle of Bentheim.jpg|center|200px]] | label = The Castle of Bentheim | p571 = 1653 | p195 = Guildhall Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Houses near Castle Bentheim.jpg|center|200px]] | label = Houses near Castle Bentheim | p571 = 1660 | p195 = Augsburg Municipal Art Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Gemaelde Wasserfall mit Burg Bentheim.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with a waterfall, in the background on the right Bentheim castle | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A river landscape with a waterfall, c. 1660, 2021 128 CP1 o2.jpg|center|200px]] | label = A river landscape with a waterfall, c. 1660 | p571 = 1660 | p195 = Ֆինիքսի արվեստի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Gezicht op Kasteel Bentheim met aan de voet van de heuvel een korenveld.jpg|center|200px]] | label = View of Bentheim Castle with grain field below | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value<br/>Jacques Goudstikker collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:J.I. van Ruisdael - Boslandschap met een bergstroom en figuren - NK2497 - Museum De Lakenhal.jpg|center|200px]] | label = Wooded mountainous landscape with fishermen and resting travellers near a waterfall | p571 = 1660s | p195 = Museum De Lakenhal<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>[[Գրոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winters landscape with a man with a dog.jpg|center|200px]] | label = Winter landscape with a snow covered tree group | p571 = 1670s | p195 = Շտեդել }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacov van Ruisdael - Archway of Huis Ter Kleef, Sotheby's NY Lot 45 27jan2022, 137n10901-c3rzk-03-a.jpg|center|200px]] | label = Ruins of the gate of Huis ter Kleef near Haarlem | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value<br/>Cook collection<br/>Richard Green Fine Paintings }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Ruinenlandschaft mit Wasserfall.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with ruins and a village in the distance | p571 = 1675 | p195 = Museum Kunsthaus Heylshof<br/>No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landschap met waterval en een houten voetbrug.jpg|center|200px]] | label = Landscape with waterfall and wooden footbridge | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded landscape with swans in a pond.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with swans in a pond | p571 = 1660s | p195 = Շտեդել }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with a traveler resting on a path d1710640x.jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape with a traveller resting on a path | p571 = 1649 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Rivulet in a forest.jpg|center|200px]] | label = Winter landscape with dead tree | p571 = 1660s | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Peasant cottages in the dunes.jpg|center|200px]] | label = Landscape with some houses and a sand track | p571 = 1647 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Seashore.jpg|center|200px]] | label = Seashore | p571 = 1676 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountainous landscape with a torrent.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with a torrent | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter View of the Hekelveld in Amsterdam.jpg|center|200px]] | label = Winter View of the Hekelveld in Amsterdam | p571 = 1670s | p195 = Bute Collection at Mount Stuart }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Waterfall in front of the Wooded Slope.jpg|center|200px]] | label = The Waterfall in front of the Wooded Slope | p571 = 1670s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Extensive field landscape with a track and a church in the distance.jpg|center|200px]] | label = Extensive field landscape with a track and a church in the distance | p571 = 1650 | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - Forest landscape with a lake - 884D - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = Անտառային տեսարան լճակի մոտ | p571 = 1650s | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Bewaldetes Flußufer - Gemäldegalerie Berlin - 5449294.jpg|center|200px]] | label = Wooded River Bank | p571 = 1657 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Ort am Waldesabhang - Gemäldegalerie Berlin - 5698643.jpg|center|200px]] | label = Village at the Wood's Edge | p571 = 1651 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with waterfall and pine trees.jpg|center|200px]] | label = Landscape with waterfall and pine trees | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with waterfall and logs blocked by rocks.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with a water fall | p571 = 1660s | p195 = Շտեդել<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Scandinavian Landscape with a Watermill d306063x.jpg|center|200px]] | label = A Scandinavian Landscape with a Watermill | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Waterfall near a Castle.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall near a Castle | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Windmill Near a Town Moat.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Windmill near a Town Moat | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Rolling wooded landscape with cattle on a flooded road.jpg|center|200px]] | label = Rolling wooded landscape with cattle on a flooded road | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Travellers and shepherds at a crossroads near a dead tree.jpg|center|200px]] | label = Travellers and shepherds at a crossroads near a dead tree | p571 = 1650s | p195 = [[Գեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան (Բելգիա)|Գեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - An extensive landscape with an artist sketching by a ruin, a rowboat and cottages with a church beyond.jpg|center|200px]] | label = View of the dunes near Bloemendaal with ruins in the foreground | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sailing ships in stormy seas.jpg|center|200px]] | label = Sailing ships in stormy seas | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Vessels in a fresh breeze.jpg|center|200px]] | label = Vessels in a fresh breeze | p571 = 1660s | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Vessels in choppy seas.jpg|center|200px]] | label = Vessels in choppy seas | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value<br/>Residenzgalerie Salzburg }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View from the Coast of Norway.jpg|center|200px]] | label = View from the Coast of Norway | p571 = 1660s | p195 = [[Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Beach and Dunes at Scheveningen.jpg|center|200px]] | label = Beach and Dunes at Scheveningen | p571 = 1660s | p195 = Կոնդե թանգարան<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waldige Landschaft, um 1655.png|center|200px]] | label = A Rocky Landscape with Great Oaks | p571 = 1655 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Լայպցիգ)|Լայպցիգի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall in a Mountainous Landscape with a Ruined Castle.jpg|center|200px]] | label = Waterfall in a Mountainous Landscape with a Ruined Castle | p571 = 1666 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sailing Vessels in a Choppy Sea.jpg|center|200px]] | label = Sailing Vessels in a Choppy Sea | p571 = 1665 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:View of the plain of Haarlem with bleaching grounds, by Jacob Isaacksz van Ruisdael.jpg|center|200px]] | label = View of the Plain of Haarlem with Bleaching Grounds | p571 = 1660s | p195 = Susan and Matthew Weatherbie Collection<br/>[[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of the Dunes near Bloemendaal with Bleaching Fields.jpg|center|200px]] | label = View of the Dunes near Bloemendaal with Bleaching Fields | p571 = 1660s<br/>1650s | p195 = No/unknown value<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Huegellandschaft mit Wasserfall - 1665-70, Leinwand,70.7x56.4cm-Landesmuseum Hannover.jpg|center|200px]] | label = Hilly Landscape with Waterfall | p571 = 1660s | p195 = Landesmuseum Hannover }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdae - Wald nahe einem Weiher nach 1650 Oel auf Leinwand 59 x 72 5 cm C landesmuseum Hannover.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Travellers | p571 = 1650s | p195 = Landesmuseum Hannover }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Van Ruisdael JI Teich a Waldrand.JPG|center|200px]] | label = Pond at Forest Edge | p571 = 1670 | p195 = Landesmuseum Hannover }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded River Landscape with Bridge.jpg|center|200px]] | label = Wooded River Landscape with Bridge | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded Landscape with Travellers on a Track by a Pool.jpg|center|200px]] | label = A Wooded Landscape with Travellers on a Track by a Pool | p571 = 1649 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded river landscape with a family at rest on a track d5857565x.jpg|center|200px]] | label = Bebost rivier landschap met rustende familie | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape - Hofje van Mevrouw van Aerden.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape | p571 = 1660s | p195 = Hofje van Mevrouw van Aerden<br/>[[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:J.I. van Ruisdael - Strandtafereel, mogelijk bij Egmond - NK2591 - Frans Hals Museum.jpg|center|200px]] | label = Beach scene, possibly near Egmond | p571 = 1650s | p195 = Instituut Collectie Nederland<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>[[Ֆրանս Հալսի թանգարան]]<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Half-Timbered House and a Blasted Tree.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Half-Timbered House and a Blasted Tree | p571 = 1653 | p195 = Speed Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Road in the Dunes - Munich.jpg|center|200px]] | label = Road in the Dunes | p571 = 1647 | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - wooded landscape with a man and two dogs on a path, a cottage beyond 2022 CKS 20552 0012 110814.jpg|center|200px]] | label = Road in the Dunes | p571 = 1648 | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with Ice Skating.jpg|center|200px]] | label = A winter landscape with peasants on a road and skaters on a frozen river, a cottage nearby | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Road at the Edge of the Forest.jpg|center|200px]] | label = Road at the Edge of the Forest | p571 = 1647 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landschap met dode boom bij opkomende storm.jpg|center|200px]] | label = Չորացած ծառը փոթորկի բարձրացման ժամանակ | p571 = 1649 | p195 = Ֆաբրի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape - Bader collection.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with Wooden House | p571 = 1670 | p195 = Bader collection<br/>Agnes Etherington Art Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Houthakkers in een bos.jpg|center|200px]] | label = Lumbermen working in the woods | p571 = 1660s | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Houses on a Rocky Hill with a View of a Plain Beyond.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Houses on a Rocky Hill with a View of a Plain Beyond | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with a Shepherd and Low Waterfall.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Shepherd and Low Waterfall | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with a Pond and Shepherds.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Pond and Shepherds | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Shepherd and Flock by a River | p571 = 1650s | p195 = Rose-Marie and Eijk van Otterloo Collection<br/>[[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded river landscape with peasants on a bridge.jpg|center|200px]] | label = A wooded river landscape with peasants on a bridge | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded mountain torrent.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with a torrent | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall with Church d1361025x.jpg|center|200px]] | label = Mountainous landscape with a torrent and church | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded river landscape with a waterfall and travellers on a bridge d3866755x.jpg|center|200px]] | label = A wooded river landscape with a waterfall and travellers on a bridge | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded river landscape with a low waterfall.jpg|center|200px]] | label = A wooded river landscape with a low waterfall | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with a Hunt.jpg|center|200px]] | label = A hunter in a wooded landscape | p571 = 1640s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall in a Mountain Landscape with a Ship.jpg|center|200px]] | label = Norwegian Landscape with Waterfall | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value<br/>[[Թոլեդոյի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with birches and a stream.jpg|center|200px]] | label = Landscape with birches and a stream | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Bleaching Fields near Haarlem - 1945 920 IN1.jpg|center|200px]] | label = The Bleaching Grounds near Haarlem | p571 = 1670 | p195 = [[Մոնրեալի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Bleaching Fields of Family De Mol in Bloemendaal.jpg|center|200px]] | label = View of Bleaching Fields of Family De Mol in Bloemendaal | p571 = 1660s | p195 = Wadsworth Atheneum Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Campos de blanqueo en Bloemendaal cerca de Haarlem década de 1660.jpg|center|200px]] | label = View of bleaching fields of Bloemendaal near Haarlem | p571 = 1660s | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Vista de tierra adentro desde las dunas costeras c. 1670.jpg|center|200px]] | label = View inland from the Dunes | p571 = 1670s | p195 = [[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landschap - 320 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff|center|200px]] | label = Landscape | p571 = 1649 | p195 = [[Գեղարվեստի թագավորական թանգարան (Անտվերպեն)|Գեղարվեստի թագավորական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall in Norway.jpg|center|200px]] | label = Ջրվեժ Նորվեգիայում | p195 = [[Գեղարվեստի թագավորական թանգարան (Անտվերպեն)|Գեղարվեստի թագավորական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Castle Bentheim from Below.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Bentheim Castle, seen from below | p571 = 1675 | p195 = Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահներ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Van Kessel, Jan - A Wood near The Hague, with a view of the Huis ten Bosch - Google Art Project.jpg|center|200px]] | label = A Wood near The Hague, with a view of the Huis ten Bosch | p571 = 1665 | p195 = Դալիջի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Road winding between Trees towards a Distant Cottage - NG988 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Road winding between Trees towards a Distant Cottage | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Landscape with a Ruined Building at the Foot of a Hill by a River - NG991 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Landscape with a Ruined Building | p571 = 1655 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Three Watermills with Washerwomen - NG989 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = Three Watermills with Washerwomen | p571 = 1670 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Ruined Castle Gateway - NG2562 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Ruined Castle Gateway | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Landscape with a Waterfall and a Castle on a Hill (National Gallery, London).jpg|center|200px]] | label = Բնանկար ջրվեժով և ամրոցով բլրի վրա | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Road leading into a Wood - NG2563 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Road leading into a Wood | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]]<br/>Cabinet de Monseigneur le duc de Choiseul }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Ruins in a Dune Landscape - NG746 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = Ruins in a Dune Landscape | p571 = 1650s | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Rocky Hill with Three Cottages, a Stream at its Foot - NG2564 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Rocky Hill with Three Cottages, a Stream at its Foot | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Waterfall at the Foot of a Hill, near a Village, NG855.jpg|center|200px]] | label = A Waterfall at the Foot of a Hill, near a Village | p571 = 1665 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Pool surrounded by Trees, and Two Sportsmen coursing a Hare - NG854 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Pool surrounded by Trees | p571 = 1665 | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Torrent in a Mountainous Landscape - NG987 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Torrent in a Mountainous Landscape | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Rivierlandschap met een huis en hooiberg - NG2565 - National Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Cottage and a Hayrick by a River | p571 = 17th century | p195 = [[Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = VERVALLEN Berglandschap | p195 = [[Գրոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landschap met man, kind en hond | p195 = [[Գրոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Waldlandschaft mit Wasserfall | p195 = Օքլենդի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape, trees and houses - 1940-12-1 - Auckland Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Landscape: trees and houses | p195 = Օքլենդի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape Showing Haarlem Church - 1940-12-2 - Auckland Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Landscape Showing Haarlem Church | p195 = Օքլենդի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A River Scene with Angler | p195 = [[Ինդիանապոլիսի գեղարվեստի թանգարան|Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter landscape with dead tree.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a Dead Tree | p571 = 1670s | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Mountain Landscape with Waterfall | p571 = 17th century | p195 = Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահներ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Winter View of the Hekelveld in Amsterdam | p195 = Շոտլանդիայի ազգային պատկերասրահներ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Farm.jpg|center|200px]] | label = Farm | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Cornfields - BF.1977.6 - Museum of Fine Arts.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Cornfields | p195 = [[Գեղեցիկ արվեստների թանգարան (Հյուսթոն)|Հյուսթոնի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Isaacksz van Ruisdael (1628-1682) - Landschaft mit felsigem Flussbett - 1255 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Rocky Landscape with Waterfall | p571 = 1653 | p195 = Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>Our Lord in the Attic Museum<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>[[Բոնեֆանտեն թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Isaacksz van Ruisdael (1628-1682) - Kleine Waldlandschaft mit Wasser - 1321 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Անտառային բնապատկեր լճակով | p571 = 17th century | p195 = Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Watermill NK1773.jpg|center|200px]] | label = Watermill | p571 = 1660s | p195 = Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Gebruder Douwes }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:J.I. van Ruisdael - Bosgezicht - NK2447 - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|center|200px]] | label = Անտառային տեսարան | p571 = 1647<br/>1646 | p195 = Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Stichting Nederlands Kunstbezit<br/>[[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]]<br/>Dienst Verspreide Rijkscollecties<br/>Rijksdienst Beeldende Kunst<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Դորդրեխտի թանգարան<br/>Hermann Göring Collection<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:J.I. van Ruisdael - Schepen op een woeste zee - R9 - Cultural Heritage Agency of the Netherlands Art Collection.jpg|center|200px]] | label = Schepen op een woeste zee | p571 = 17th century | p195 = Նիդերլանդների արվեստի հավաքածուի մշակութային ժառանգության գործակալություն<br/>Instituut Collectie Nederland<br/>Gebruder Douwes }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Rotspartij met waterval in boslandschap | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = At the edge of a wood | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Road through a Wooded Landscape at Twilight by Jacob van Ruisdael Mauritshuis 728.jpg|center|200px]] | label = Road through a Wooded Landscape at Twilight | p571 = 1648 | p195 = [[Մաուրիցհեյս]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob-van-ruisdael-a-winter-landscape-with-figures-on-a-road-passing-through-a-hamlet.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with Trees and a Cottage | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage avec barque | p571 = 17th century | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = La Route | p571 = 17th century | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage au chemin tournant | p571 = 17th century | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Waterval - 1746 (OK) - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|center|200px]] | label = Waterfall | p571 = 17th century | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Zandweg tussen geboomte - 1743 (OK) - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|center|200px]] | label = Sandy Road between Trees | p571 = 17th century | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Nachahmer) - Landschaft mit Gießbach - 6570 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Landschaft mit Gießbach (Nachahmer) | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Nachahmer) - Ideallandschaft - 6238 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Ideallandschaft (Nachahmer) | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waldlandschaft mit sumpfigem Gewässer - 892 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Marsh | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waldlandschaft mit aufsteigendem Gewitter - 1053 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Oncoming Storm | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wasserfall - 889 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Wasserfall | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Nordische Gebirgslandschaft mit Wasserfall - 390 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Scandinavian landscape with waterfall | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Nordische Landschaft mit Wasserfall - 874 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Nordic landscape with waterfall | p571 = 1670s | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waldlandschaft mit Hasenjagd - 872 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Waldlandschaft mit Hasenjagd | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Nachahmer) - Waldlandschaft - 5812 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Waldlandschaft (Nachahmer) | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Nachahmer) - Waldlandschaft - 5190 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Waldlandschaft (Nachahmer) | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (Nachfolger) - Wildbach - 15467 - Bavarian State Painting Collections.jpg|center|200px]] | label = Wildbach (Nachfolger) | p571 = 17th century | p195 = Բավարիայի պետական գեղանկարչական հավաքածու }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of a Cottage on a Hillside.jpg|center|200px]] | label = View of a Cottage on a Hill | p571 = 1650s | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Landschap met waterval - 2521 (OK) - Museum Boijmans Van Beuningen.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall | p571 = 17th century | p195 = [[Բոյմանս վան Բյոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - View of Haarlem - Rose-Marie and Eijk van Otterloo.jpg|center|200px]] | label = View of Haarlem | p571 = 1670s | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Բոստոն)|Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան]]<br/>Rose-Marie and Eijk van Otterloo Collection<br/>Demidov collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Cornfield.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Cornfield | p571 = 1660s | p195 = Guildhall Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Wooden Fence.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Wooden Fence | p571 = 1648 | p195 = [[Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Der Eichenhügel, Gal.-Nr. 1499.jpg|center|200px]] | label = A hill with an oak wood and a little waterfall | p571 = 1650s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Schloss Bentheim, Gal.-Nr. 1496.jpg|center|200px]] | label = Schloss Bentheim | p571 = 1650s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Der Waldweg, Gal.-Nr. 1500.jpg|center|200px]] | label = A road through a wood | p571 = 1660 | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - The Cloister - WGA20481.jpg|center|200px]] | label = Վանքը | p571 = 1650s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Der Wasserfall mit dem Tannenbaum, Gal.-Nr. 1501.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with Pine tree | p571 = 1660s | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Der Wasserfall mit dem Holzsteg, Gal.-Nr. 1497.jpg|center|200px]] | label = A waterfall with a wooden bridge | p571 = 1670 | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Der Wasserfall vor dem Schlossberg.jpg|center|200px]] | label = The Waterfall before the Mountain Castle | p571 = 17th century | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape with a Blasted Tree near a House - 84 - Fitzwilliam Museum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Blasted Tree near a House | p571 = 1645 | p195 = [[Ֆիցվիլյամի թանգարան|Ֆիցվիլյամ թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Waterfall CAM CCF 0063.jpg|center|200px]] | label = Landscape with waterfall | p571 = 1660 | p195 = [[Ֆիցվիլյամի թանգարան|Ֆիցվիլյամ թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with River and Pines CAM CCF 0075.jpg|center|200px]] | label = Landscape with river and pines | p571 = 1660 | p195 = [[Ֆիցվիլյամի թանգարան|Ֆիցվիլյամ թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (imitator of) - Landscape with a Brook and Farmhouse among Trees - 65 - Fitzwilliam Museum.jpg|center|200px]] | label = Landscape, a brook and farm-house among trees | p195 = [[Ֆիցվիլյամի թանգարան|Ֆիցվիլյամ թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Rough seas breaking over a jetty RMG BHC0846.tiff|center|200px]] | label = Rough seas breaking over a jetty | p571 = 17th century | p195 = Գրինվիչի թագավորական թանգարաններ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Cascade | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Բուդապեշտ)|Բուդապեշտի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Forest Landscape | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Բուդապեշտ)|Բուդապեշտի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Forest with Ruins | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Բուդապեշտ)|Բուդապեշտի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Բնապատկեր լճի մոտ | p571 = 1650s | p195 = Բրատիսլավայի քաղաքային պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Lanscape with Waterfall NTI PNC 11-001.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Waterfall | p571 = 17th century | p195 = [[Ազգային հիմնադրամ (Մեծ Բրիտանիա)|Ազգային հիմնադրամ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = River landscape | p571 = 17th century | p195 = [[Ազգային հիմնադրամ (Մեծ Բրիտանիա)|Ազգային հիմնադրամ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Katalog der Sammlung Baron Königswarter in Wien - II. Abteilung- Gemälde alte Meister. Jacob van Ruisdael - Die Backsteinbrücke (14763695422).jpg|center|200px]] | label = Քարե կամուրջ | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Dune landscape with lovers | p571 = 1647 | p195 = Hessen Kassel Heritage }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Rocky Landscape - P50 - The Wallace Collection.jpg|center|200px]] | label = Rocky Landscape | p571 = 1650 | p195 = [[Ուոլեսի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape with a Village - P156 - The Wallace Collection.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Village | p571 = 1652 | p195 = [[Ուոլեսի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape | p571 = 17th century | p195 = Moravian Gallery in Brno }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River landscape - NG.M.01395 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|center|200px]] | label = Landscape | p571 = 17th century | p195 = [[Արվեստի, ճարտարապետության և դիզայնի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Pond in a forest | p571 = 1650s | p195 = [[Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Blick durch Dünen auf den Meeresstrand | p571 = 1650 | p195 = Hessen Kassel Heritage }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with waterfall and castle on a mountaintop.jpg|center|200px]] | label = Landscape with waterfall and castle on a mountaintop | p571 = 1665 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - The Cottage under the Tree.jpg|center|200px]] | label = The Cottage under the Tree | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Weimar, Schlossmuseum, JJacob Isaacksz. van Ruisdael, Landschaft mit Hütten und Gesträuch.JPG|center|200px]] | label = Landscape with Thatched Cottages and Thicket | p571 = 1665 | p195 = Schloss Weimar }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wild Duck Shooting WLC WLC P148.jpg|center|200px]] | label = Wild Duck Shooting | p571 = 1655 | p195 = [[Ուոլեսի հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waldwasser mit Enten.jpg|center|200px]] | label = A Wood with a Pool | p571 = 1660s | p195 = Կունստհալե (Կարլսրուե) }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River Landscape with an Angler 350N10007 9Z5BR.jpg|center|200px]] | label = River Landscape with an Angler | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Rough Sea and a Jetty | p571 = 1665 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Landscape with a Watermill - F82.94 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Watermill | p571 = 1680 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a Glade of Trees | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Windmill on a High Riverbank | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Hilly Landscape with a Waterfall | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Wooded Landscape with a Stream - 68.298 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Stream | p571 = 1670 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Landscape - F67.4 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Landscape, ca. 1646 | p571 = 1646 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Hilly Landscape with a Watermill - 49.532 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Hilly Landscape with a Watermill, ca. 1670 | p571 = 1670 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Dune Landscape with Fence (SM 1240).png|center|200px]] | label = Dune Landscape with Fence, ca. 1647 | p571 = 1647 | p195 = Շտեդել }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a Sluice | p571 = 1666 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Toegeschreven aan Jacob van Ruisdael - Landschap met een boerderij - NM 1173 - Nationalmuseum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Farm | p571 = 17th century | p195 = [[Շվեդիայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = The Ruins | p571 = 1648 | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Cottage by a Pool | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountainous Landscape, Illustrated catalogue of 100 paintings from the Sedelmeyer Gallery (14580428127) (cropped).jpg|center|200px]] | label = A Rocky River Landscape with a Bridge and the Castle of Bentheim | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wild Duck Shooting | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Stormy Sea | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a Village Church | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a Mill | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Forest Landscape - y1979-46 - Princeton University Art Museum.jpg|center|200px]] | label = Forest Landscape | p571 = 1650 | p195 = Princeton Art Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landschap met waterval (Baltimore Museum of Art).jpg|center|200px]] | label = Landscape with Waterfall | p571 = 17th century | p195 = [[Բալթիմորի գեղարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Road Lined with Trees - 1966.168 - Fogg Museum.jpg|center|200px]] | label = Road Lined with Trees | p571 = 1675 | p195 = [[Հարվարդի արվեստի թանգարան|Հարվարդի արվեստների թանգարան]]<br/>Ֆոգ թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with an Old Oak - 1966.32 - Fogg Museum.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with an Old Oak | p571 = 1650s | p195 = [[Հարվարդի արվեստի թանգարան|Հարվարդի արվեստների թանգարան]]<br/>Ֆոգ թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Hügelige Landschaft mit hohen Eichen - Gemäldegalerie Berlin - 5404275.jpg|center|200px]] | label = A Hilly Landscape with Tall Oaks | p571 = 17th century | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Das Landhaus - Gemäldegalerie Berlin - 5448867.jpg|center|200px]] | label = The cottage | p571 = 17th century | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Windmill by a river | p571 = 17th century | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - Hütte unter hohen Eichen - 899C - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = Cabin under high oaks | p571 = 17th century | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - Forest thicket - 899D - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = Forest thicket | p571 = 1660s | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Landscape with Waters and Windmill | p571 = 1664 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Norwegian Landscape with a Mountain Stream | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Snowy Landscape | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with an oak tree, pond and houses beyond.jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape with an oak tree, pond and houses beyond | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A river landscape with fir trees by a cascade 2017 NYR 13874 0154.jpg|center|200px]] | label = A river landscape with fir trees by a cascade | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A windmill with a horseman crossing an old bridge | p571 = 1650 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landscape, Mountain Stream Nyhs S-240.jpeg|center|200px]] | label = Landscape, Mountain Stream | p195 = New York Historical }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a cottage and stone bridge under a cloudy sky.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a cottage and stone bridge under a cloudy sky | p571 = 1650 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with a View on a Town, Probably Doesburg.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a View on a Town, Probably Doesburg | p571 = 1675 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Ruins at Brederode gri 33125001303870 0294.jpg|center|200px]] | label = Ruins of Brederode Castle | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Waterfall | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Salomon Ruysdael (1630-1681) - Waldlandschaft mit Viehherde und Hirten - 1019 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with herders and cattle | p571 = 1665 | p195 = Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Isaacksz van Ruisdael (1628-1682) - Landschaft mit Bauernhäusern - 1102 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with farm buildings | p571 = 1653 | p195 = Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>Art collection of the Federal Republic of Germany }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Isaacksz van Ruisdael (1628-1682) - Bachlandschaft mit Ziegenherd und Hirten - 1390 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with shepherds | p571 = 1653 | p195 = Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jakob Isaacksz van Ruisdael (1628-1682) - Landschaft mit hohen Eichen und Bauernhaus - 3899 - Führermuseum.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Oak trees and a Farmhouse | p571 = 1653 | p195 = Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = landscape with castle Kostverloven | p195 = Hermann Göring Collection<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landschaft mit Waldsee, in der Mitte ein Boot mit zwei Männern, rechts dahinter das mit Bäumen bestandene Ufer | p195 = Hermann Göring Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = "Bleaching" | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>[[Վավելի ամրոց]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Water-mill | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = landscape | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = landscape with cottages | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>Hermann Göring Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = River with a house and church spire | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Seascape | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape | p195 = Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ<br/>Hermann Göring Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bosky landscape with a large oak and two fallen beeches by a waterfall l21037-c26sw-02-t2-01.jpg|center|200px]] | label = Bosky landscape with a large oak and two fallen beeches by a waterfall | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Bebost rivierlandschap met stroomversnelling | p571 = 17th century | p195 = Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Hilly landscape with a farmhouse near a rapid | p571 = 17th century | p195 = Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Sandy forest trail with shepherds | p571 = 1655 | p195 = Suermondt-Ludwig-Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wide landscape with a cornfields and view of Arnhem | p571 = 17th century | p195 = Suermondt-Ludwig-Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = The leper house / madhouse outside Haarlem | p571 = 17th century | p195 = [[Բազելի գեղարվեստի թանգարան|Բազելի արվեստի թանգարան]]<br/>Thyssen-Bornemisza family Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - VERVALLEN Berglandschap, Het vissen van kreeftjes, - 1948.0090 - Groninger Museum.jpg|center|200px]] | label = VERVALLEN Berglandschap, Het vissen van kreeftjes, | p571 = 17th century | p195 = [[Գրոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = VERVALLEN Landschap met man, kind en hond, | p571 = 17th century | p195 = [[Գրոնինգենի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with waterfall and a castle on a cliff | p571 = 1660s }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Le Troupeau sur la passerelle, vers 1650-55 | p571 = 17th century | p195 = Լուվրի գեղանկարի բաժին<br/>Musée des Beaux-Arts d'Orléans }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Boslandschap met schaapherder, links een korenveld | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van ruisdael sailing vessels in a stormy sea with a jetty.jpg|center|200px]] | label = Sailing vessels in a stormy sea, with a jetty to the right }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Inn at a shore | p571 = 1667 | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Marine | p571 = 17th century | p195 = [[Գեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան (Բելգիա)|Գեղեցիկ արվեստների թագավորական թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Boslandschap met twee wandelaars | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Path between Trees - O 1377 - National Gallery Prague.jpg|center|200px]] | label = Path between Trees | p195 = [[Պրահայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with Stream CZE NG.DO 4156.jpeg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Stream | p195 = [[Պրահայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen op onrustig water met rechts in de voorgrond een golfbreker | p571 = 17th century | p195 = [[Պրահայի ազգային պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Hilly Landscape near Bentheim.jpeg|center|200px]] | label = Hilly Landscape near Bentheim | p571 = 17th century | p195 = Michaelis Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Paysage avec une cascade MU FABRE 6358 PE 825 1 191 L (cropped).jpg|center|200px]] | label = Paysage avec une cascade | p571 = 1655 | p195 = Ֆաբրի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with a waterfall, n11168-cchxj-03.jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape with a waterfall | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with Cornfields, 504910ldsdl.jpg|center|200px]] | label = Landscape with cornfields and a view of the sea | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A waterfall in a rustic landscape | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A wooded landscape | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with a waterfall 7203940.jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape with a waterfall | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (follower of) - Landscape with Bleaching Grounds - WM.1594-1948 - Apsley House.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Bleaching Grounds | p195 = Apsley House }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape with a Ruined Tower - 611 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Ruined Tower | p571 = 1640s | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (follower of) - Wooded Landscape with a River - B.M.109 - Bowes Museum.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a River | p571 = 17th century | p195 = Bowes Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (attributed to) - Landscape with Figures - 614 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Figures | p571 = 1650 | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape with a Cottage, Bridge and Sheep - 612 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Cottage, Bridge and Sheep | p571 = 1650s | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape with a Woman and Child Walking along a Wooded Country Lane - 1979.496 - Manchester Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Woman and Child Walking along a Wooded Country Lane | p571 = 1649 | p195 = Մանչեստրի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Landscape near Muiderberg - WA1955.66 - Ashmolean Museum.jpg|center|200px]] | label = Landscape near Muiderberg | p195 = [[Էշմոլի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Wooded Landscape with a Waterfall - 2574 - Waddesdon Manor.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with a Waterfall | p571 = 1660s | p195 = Waddesdon Manor }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - River in Spate - K2421 - Bristol City Museum ^ Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = River in Spate | p571 = 1660 | p195 = Bristol City Museum & Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Wooded Landscape with Cornfields - KINCM-2005.6124 - Ferens Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Cornfields | p571 = 17th century | p195 = Ferens Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Storm off the Dutch Coast - 1955.124 - Manchester Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = A Storm off the Dutch Coast | p571 = 17th century | p195 = Մանչեստրի պատկերասրահ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (attributed to) - Wooded Landscape with Fishermen by a Pond - 109 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Fishermen by a Pond | p571 = 1670s | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with slender fir tree | p571 = 1660 | p195 = Grand ducal collection, Oldenburg }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Storm off Egmond-aan-Zee, The Netherlands - LEEAG.PA.1935.0002 - Temple Newsam.jpg|center|200px]] | label = Storm off Egmond-aan-Zee, The Netherlands | p195 = Temple Newsam }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - The Dunes near Haarlem - 1-1964 - Southampton City Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = The Dunes near Haarlem | p195 = Southampton City Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Forest Scene with Horseman - BATVG , P , 1916.6 - Victoria Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = Forest Scene with Horseman | p195 = Victoria Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (follower of) - Autumnal Landscape - 2004.565 - Watford Museum.jpg|center|200px]] | label = Autumnal Landscape | p195 = [[Ուոթֆորդի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (follower of) - Fishing Boats and a Rowing Boat on a Choppy Sea - 1276839 - Seaton Delaval Hall.jpg|center|200px]] | label = Fishing Boats and a Rowing Boat on a Choppy Sea | p195 = Seaton Delaval Hall }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (imitator of) - Wooded Landscape with Shepherds by a Stream - 681 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Shepherds by a Stream | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (style of) - Woody Landscape with Cattle and a Stream - 544-1870 - Victoria and Albert Museum.jpg|center|200px]] | label = Woody Landscape with Cattle and a Stream | p195 = [[Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - Path through a Wood - IPSMG-R.2015.1 - Christchurch Mansion.jpg|center|200px]] | label = Path through a Wood | p195 = Christchurch Mansion }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (after) - Flight into Egypt - 399 - New College.jpg|center|200px]] | label = Flight into Egypt | p195 = Նոր Քոլեջ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (copy after) - Landscape with a Waterfall - 419 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall | p195 = Glasgow Museums Resource Centre }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Country Scene }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) (imitator of) - The Flight into Egypt - 1957-58.295 - Northampton Museum and Art Gallery.jpg|center|200px]] | label = The Flight into Egypt | p571 = 18th century | p195 = Northampton Museum and Art Gallery }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage (Castel à demi-ruiné) | p195 = Liege Fine Arts Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage (rivière) | p195 = Liege Fine Arts Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van ruisdael, paesaggio con torrente, 1660-70 ca.jpg|center|200px]] | label = Paysage au torent | p571 = 17th century | p195 = Palais des Beaux-Arts de Lille }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Dune landscape with hunter and windmill | p571 = 17th century | p195 = [[Ֆրանս Հալսի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Heuvelachtig landschap met kasteelruïne | p571 = 2nd millennium }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Dune landscape with houses and an church tower | p571 = 1640s }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with cattle crossing a stream in the distance, 051l19034-b79pg.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with cattle crossing a stream | p571 = 1650 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Waterfall with a castle on a hill.jpg|center|200px]] | label = Mountain Landscape with View of Castle Bentheim | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Haerlempje 4731M09 7VMHQ.jpg|center|200px]] | label = View of Haarlem (Haerlempje) | p571 = 1670<br/>1653 | p195 = No/unknown value<br/>Führermuseum<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Hilly and Wooded Landscape | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bebost landschap met een ondergelopen weg langs een dorp, ca. 1670.jpg|center|200px]] | label = The Entrance to a Village | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection<br/>Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Illustrated catalogue of 100 paintings of old masters of the Dutch, Flemish, Italian, French, and English schools - belonging to the Sedelmeyer Gallery, which contains about 1000 original paintings of (14580428127) (cropped bottom).jpg|center|200px]] | label = A Cascade, with a farm on the left | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with two figures by a waterfall | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael -A wooded river landscape with a traveller and dog.jpg|center|200px]] | label = A wooded river landscape with a traveller and dog | p571 = 1650s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Rocky River Scene }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Waterfall with a Rocky Landscape beyond LW ROAH CGD 1 30-001.jpg|center|200px]] | label = Mountainous Landscape | p571 = 1661 | p195 = Charles Sedelmeyer collection<br/>[[Ալբերտ թագավորական սրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Woody Landscape }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Woody Landscape | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Wood near the Waters Edge, 300painti00gale 0219.jpg|center|200px]] | label = A Wood near the Waters Edge | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Forest Scene | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A River in the Forest | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Leipzig, Museum der bildenden Künste, Jacob van Ruisdael, Landschaft bei Morgenstimmung.JPG|center|200px]] | label = Landscape by Morning Light | p571 = 1648 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Լայպցիգ)|Լայպցիգի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Evening Landscape in Winter | p571 = 1650 | p195 = [[Կերպարվեստի թանգարան (Լայպցիգ)|Լայպցիգի կերպարվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Mountain Landscape with River RISD 293674.jpg|center|200px]] | label = Mountain Landscape with River | p571 = 1660s | p195 = Rhode Island School of Design Museum<br/>Adolphe Schloss collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Landscape with a Farm House and Windmill - 53.352 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Farm House and Windmill | p571 = 1680 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - Landschaft mit einem Holzsteg - 884C - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = A Road on the Slope of a Hill | p571 = 1680 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaaksz van Ruisdael - Farm and Hayrick on a River - 37.21 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|200px]] | label = Farm and Hayrick on a River | p571 = 1640 | p195 = [[Դետրոյթի արվեստի ինստիտուտ|Դեթրոյթի գեղարվեստի ինստիտուտ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Forest Path with People Strolling | p571 = 1646 | p195 = Շտեդել }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wooded Landscape with Duck Hunter | p571 = 1680 | p195 = [[Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)|Պետական Էրմիտաժ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wooded landscape with a waterfall, a church beyond | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value<br/>Charles Sedelmeyer collection<br/>Gebruder Douwes }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Mountainous landscape with waterfall | p571 = 1654 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = View of the Kostverloren house on the Amstel river after 1658 | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A Woodland Pool.jpg|center|200px]] | label = A Woodland Pool | p571 = 1665 | p195 = No/unknown value<br/>Clowes collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob vann Ruisdael - A Water Mill.jpg|center|200px]] | label = A Water Mill | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value<br/>Jacques Goudstikker collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Hilly Landscape with a View of Bentheim Castle | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Hilly Landscape with a View of Bentheim Castle | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a pollard willow on an embankment with a view of a church | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Landscape van-ruisdael.jpg|center|200px]] | label = Hilly Landscape with a Fisherman at a Waterfall | p571 = 1679 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with Waterfall | p571 = 1675 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A woody river landscape with shepherds and their flock 2019 CKS 17292 0028.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with a stream, pool, shepherd and shepherdess | p571 = 1658 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with footbridge over rapids at the edge of a forest | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with Figures on a Path M0536-L-I-58.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Figures on a Path | p571 = 1660 | p195 = Musée départemental d'Art ancien et contemporain }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wooded landscape with a wanderer and a dog | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a shepherd watering his flock by a pond at the edge of a wood | p571 = 1680 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a pool in a wood | p571 = 1680 | p195 = No/unknown value<br/>Thyssen-Bornemisza family Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded landscape with travellers on a track by a river 49Z5C AM0941-94.jpg|center|200px]] | label = Wooded landscape with travellers on a track by a river | p571 = 1659 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wooded landscape with a shepherd and two cows by a stream, ca. 1655-1665 | p571 = 1658 | p195 = No/unknown value<br/>Մյունխենի արվեստի ստեղծագործությունների կենտրոնական հավաքակետ }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Wooded landscape with huntsmen and their dogs on a rural road, late jaren 1650 of ca. 1660 | p571 = 1658 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Mountainous landscape with a low waterfall, late jaren 1650 | p571 = 1658 | p195 = Landesmuseum Hannover }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Fishhermen on a rocky embankment | p571 = 1658 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with houses by a flooded road | p571 = 1658 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with figures by a wooden gate | p571 = 1680 | p195 = No/unknown value<br/>Richard Green Fine Paintings }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Hilly landscape with big oak tree | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael (1628-29 - 1682) - Moving sea with rising weather - 884 - Gemäldegalerie.jpg|center|200px]] | label = Ships in stormy weather | p571 = 1670 | p195 = [[Բեռլինի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Ships in stormy weather near the coast | p571 = 1670 | p195 = Holsteinborg }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with Ruins, possibly Brederode.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with the Ruins of Brederode | p571 = 1665 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Oak Wood with Cottages | p571 = 1665 | p195 = Landesmuseum Hannover }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with Stream CZE NG.DO 4156.jpeg|center|200px]] | label = A Wood with a Stream | p571 = 1650 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael-Landscape with Tall Trees Lempertz-1118-1583.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Tall Trees | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A winter landscape with a village and a frozen canal.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with a Village and Frozen Canal | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Frozen Canal HK-154.jpg|center|200px]] | label = Winter Landscape with Houses and Frozen Canal | p571 = 1670s | p195 = [[Համբուրգի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael en mogelijk Johannes Lingelbach en-of Nicolaes Berchem - Berglandschap met waterval en jagers - 107 - Staatliches Museum Schwerin.jpg|center|200px]] | label = Hilly Landscape with a Broad Waterfall | p571 = 1670 | p195 = Staatliches Museum Schwerin }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Haarlem bleaching grounds 142.jpg|center|200px]] | label = Haarlem bleaching grounds | p571 = 1670 | p195 = Gosford House }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - An Extensive Landscape with a View of Alkmaar 777.jpg|center|200px]] | label = An Extensive Landscape with a View of Alkmaar | p571 = 1670 | p195 = Gosford House }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Hill with a Ruin HK-153.jpg|center|200px]] | label = Landscape with Wooded Hill | p571 = 1654 | p195 = [[Համբուրգի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Hilly Landscape with Chapel HK-144.jpg|center|200px]] | label = A Mountain Landscape with a Chapel | p571 = 1655 | p195 = [[Համբուրգի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Naar Jacob van Ruisdael - Landschap met een landhuis - HK-152 - Kunsthalle Hamburg.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a manor | p571 = 1655 | p195 = [[Համբուրգի պատկերասրահ]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael (1628-1629-1682) - A Wood Scene - EU0733 - The Torrie Collection.jpg|center|200px]] | label = A Wood Scene | p571 = 1649 | p195 = The Torrie Collection<br/>University of Edinburgh Art Collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Seascape | p195 = John and Mable Ringling Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Wooded Landscape with Hunters and a River Lempertz-1097-2075 f38d830de4.jpg|center|200px]] | label = Wooded Landscape with Hunters and a River | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Waterfall with Withered Tree | p571 = 1655 | p195 = Adolphe Schloss collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Pool in a Wood | p571 = 1655 | p195 = Adolphe Schloss collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Canal before a Village | p571 = 1655 | p195 = [[Դրեզդենի արվեստի պետական հավաքածու|Դրեզդենի պետական գեղարվեստական հավաքածու]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Road leading to a Village | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = An Entrance to a Wood, with a pond and figures | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Cottage in Winter | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Norwegian Landscape with Waterfall | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Hilly and Wooded Landscape with a River | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with a Waterfall WA1962.17.24.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a Waterfall | p571 = 1655 | p195 = [[Էշմոլի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Van Ruisdael, Jacob Isaacksz - Le Vieux Chêne - J 103 - Musée Cognacq-Jay.jpg|center|200px]] | label = Le Vieux Chêne | p571 = 1648 | p195 = Կոնյակ-Ժե թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with Ruins of the Castle of Brederode | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with Cornfields | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = The Wind Mill | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Sailing vessels in a stormy sea near a rocky coast.jpg|center|200px]] | label = Sailing vessels in a stormy sea near a rocky coast | p571 = 1655 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - An extensive landscape with grain fields, Heemstede beyond 2018 CKS 14772 0021.jpg|center|200px]] | label = An extensive landscape with grain fields, Heemstede beyond | p571 = 1670s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Horseman by Bleachfields, with Haarlem beyond | p571 = 1670 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Bosachtig landschap met een huis in aanbouw bij een ophaalbrug.jpg|center|200px]] | label = The Construction of a House | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value<br/>Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Winter Landscape with a Castle.jpg|center|200px]] | label = A Winter Landscape | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A painter's Viewpoint in a Rocky Landscape near a Waterfall.jpg|center|200px]] | label = A Norwegian Waterfall | p571 = 1660s | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Two Watermills, with a still pool in front | p571 = 1660 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage à la cascade | p571 = 17th century | p195 = Փարիզ քաղաքի գեղարվեստի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage avec un château en ruines et une église | p571 = 17th century | p195 = Փարիզ քաղաքի գեղարվեստի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz Van Ruisdael - Paysage Norvégien - PPP2550 - Musée des Beaux-Arts de la ville de Paris.jpg|center|200px]] | label = Paysage Norvégien | p571 = 17th century | p195 = Փարիզ քաղաքի գեղարվեստի թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Waterfall in the mountains - M.Ob.274 MNW - National Museum in Warsaw.jpg|center|200px]] | label = Waterfall in the mountains | p195 = [[Վարշավայի ազգային թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael, Entrée de Forêt.jpg|center|200px]] | label = Entrance to a Forest | p571 = 1660s | p195 = Musée des beaux-arts de Mulhouse }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob isaacksz van ruisdael a dune landscape with a distant view of ha053047).jpg|center|200px]] | label = A dune landscape with a distant view of Haarlem | p571 = 1652 | p195 = Kunsthandel P. de Boer }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = A Great Pool | p571 = 1666 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen voor een onbekende stad | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen op onrustig water | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen in een storm voor Zierikzee | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen voor de kust bij stormachtig weer | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen voor de kust in bewogen water | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Scheepvaart bij een frisse bries | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Scheepvaart bij harde wind met rechts een aanlegsteiger met een baken | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schepen voor een rotsachtige kust | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Ships before the coast with a wharf | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landschap met brug bij een waterval | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Das Kornfeld.jpg|center|200px]] | label = The Cornfield | p571 = 1660 | p195 = [[Բազելի գեղարվեստի թանգարան|Բազելի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Sportsmen in a hilly and wooded landscape | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Panoramic dune landscape with shepherd | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape, catalogueofpaint01yerk 0553.jpg|center|200px]] | label = Landscape | p571 = 1670 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Heuvellandschap met enkele huizen aan een rivier | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = View on the Bleaching Grounds with the Egmont Ruin | p571 = 1655 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Stagnant Water, at the foot of a wooded slope of a hill | p571 = 1655 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Landscape with a water fall | p571 = 17th century }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Gezicht op de bleekvelden nabij Haarlem, ca. 1665-70.jpg|center|200px]] | label = View of Bleaching fields near Haarlem | p571 = 1670 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with old fort catalogueofrenow00chri 0226.jpg|center|200px]] | label = Landscape with the ruins of a fort | p571 = 1660 }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A waterfall, Suermondt-Ludwig-Museum.jpg|center|200px]] | label = A waterfall | p571 = 1660 | p195 = Suermondt-Ludwig-Museum }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Landscape with cottages.jpg|center|200px]] | label = Landscape with cottages | p571 = 1647 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Herzog Anton Ulrich-Museum, Jacob Isaacksz. van Ruisdael, Wasserfall.jpg|center|200px]] | label = Waterfall with a castle on a hill | p571 = 1660s | p195 = [[Դուքս Անտոն Ուլրիխի թանգարան]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - A wooded landscape with a quiet stream and a group of trees at left, 010n11166-9vd8j-t1-04.jpg|center|200px]] | label = A wooded landscape with a quiet stream and a group of trees at left | p571 = 1653 | p195 = No/unknown value }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Steinbruch im Walde - R 30 - Kunsthaus Zürich.jpg|center|200px]] | label = Steinbruch im Walde | p571 = 17th century | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Dünen mit Eichen und Gewässer - R 29 - Kunsthaus Zürich.jpg|center|200px]] | label = Dünen mit Eichen und Gewässer | p571 = 1650 | p195 = [[Գեղարվեստի թանգարան (Ցյուրիխ)]] }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:RuisdaelinSuriname.jpg|center|200px]] | label = Country Road with Cornfield | p571 = 1645 | p195 = Presidential Palace of Suriname }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Extensive Landscape with Trees, a Grainfield, Dunes and a Distant View of a Town.jpg|center|200px]] | label = Extensive Landscape with Trees, a Grainfield, Dunes and a Distant View of a Town | p571 = 1648 | p195 = Springfield Museums }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:ヤーコプ・ファン・ライスダール - ベントハイム城の見える風景, 1655年頃.jpg|center|200px]] | label = Landscape with a view of Bentheim Castle | p571 = 1655 | p195 = Yamanashi Prefectural Museum of Art }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:De reddingsboot, objectnr A 11836.tif|center|200px]] | label = Rough sea | p195 = Cabinet de Monseigneur le duc de Choiseul }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Schlossruine auf einer Anhöe | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Baumlandschaft mit Teich | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Berglandschaft mit Wasserfall | p195 = Վալրաֆ-Ռիխարց թանգարան }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Entrée de Village - Jacob Salomonsz van Ruysdael - MBAB 897.1.16.jpg|center|200px]] | label = Entrée de Village | p195 = Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | label = Paysage | p571 = 17th century | p195 = Musée des beaux-arts de Marseille }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - Beachscape with a View of Dunes and a Tower, 1670s.jpg|center|200px]] | label = Beachscape with a View of Dunes and a Tower | p571 = 1670s | p195 = Agnes Etherington Art Centre<br/>Bader collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River Landscape with Beach, c. 1660.jpg|center|200px]] | label = River Landscape with Beach | p571 = 1660 | p195 = Agnes Etherington Art Centre<br/>Bader collection }} {{Wikidata list/Պատկերասրահ | p18 = [[Պատկեր:Jacob van Ruisdael - River in the Forest, Museo de Arte de Ponce.jpg|center|200px]] | label = River in the Forest | p571 = 1650 | p195 = [[Պոնսեի արվեստի թանգարան]] }} {{Wikidata list end}} == Աղբյուրներ == {{Commonscat|Paintings by Jacob van Ruisdael}} * [[:Commons:Jacob van Ruisdael exhibition 1981-1982|Jacob van Ruisdael, Exhibition catalog Mauritshuis and Fogg Art Museum]], by Seymour Slive, Hendrik Richard Hoetink, Mark Greenberg, Meulenhoff/Landshoff, 1981 * [[:Commons:Jacob van Ruisdael catalog raisonné, 1991|Jacob van Ruisdael, catalog raisonné]] by E. John Walford, Yale University Press, 1991 *''[[:Commons:Jacob van Ruisdael catalog raisonné, 2001|Jacob van Ruisdael: A Complete Catalogue of His Paintings, Drawings, and Etchings]], a catalog raisonné with +/- 700 paintings, 130+ drawings, and 13 etchings by Seymour Slive, Yale University Press, New Haven, CT, 2001 *''[[:Commons:Jacob van Ruisdael exhibition 2005-2006|Jacob van Ruisdael: Master of Landscape]], Exhibition catalog Los Angeles County Museum of Art, Philadelphia Museum of Art, and Royal Academy of Arts, London, by Seymour Slive, 2005-2006 * [https://rkd.nl/en/explore/artists/68835 Jacob van Ruisdael] in the [[RKD]] r8pka26rgv88us0z2fylosxhrkiry8h 0 901928 10806388 9754531 2026-06-29T17:41:12Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] 10806388 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Ժոնաթան Բամբա | բնագիր անուն = Jonathan Bamba | պատկեր = Jonathan Bamba Paris FC.JPG | պատկերի նկարագիր = Բամբան [[Փարիզ ՖԱ|Փարիզի]] կազմում 2016 թվականին | հասակ = 175 սմ | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|ձախ վինգեր]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<br />{{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | քաշ = 72 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] | ակումբի համար = 14 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Շարանտոն ՖԱ|Շարանտոն]] | երիտ տարիներ = 2002-2005 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ալֆորտվիլ | երիտ տարիներ2 = 2005-2011 | երիտ ակումբ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն]] | երիտ տարիներ3 = 2011-2015 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն II]] | տարի = 2013-2015 | խաղ = 51 | գոլ = 12 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն]] | տարի2 = 2015-2018 | խաղ2 = 42 | գոլ2 = 8 | ակումբ3 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Փարիզ ՖԱ|Փարիզ]] | տարի3 = 2016 | խաղ3 = 14 | գոլ3 = 0 | ակումբ4 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Բելգիա}} [[Սենտ-Տրյուդեն ՖԱ|Սենտ-Տրյուդեն]] | տարի4 = 2016 | խաղ4 = 8 | գոլ4 = 2 | ակումբ5 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Անժե ՖԱ|Անժե]] | տարի5 = 2017 | խաղ5 = 16 | գոլ5 = 3 | ակումբ6 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] | տարի6 = 2018-ներկա | խաղ6 = 19 | գոլ6 = 8 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ16 | ազգային տարի = 2011 | ազգային խաղ = 2 | ազգային գոլ = 0 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ18 | ազգային տարի2 = 2013 | ազգային խաղ2 = 3 | ազգային գոլ2 = 0 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ20 | ազգային տարի3 = 2015-2016 | ազգային խաղ3 = 7 | ազգային գոլ3 = 2 | ազգային թիմ4 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ21 | ազգային տարի4 = 2017-ներկա | ազգային խաղ4 = 17 | ազգային գոլ4 = 6 | ազգային թիմ5 = | ազգային տարի5 = | ազգային խաղ5 = | ազգային գոլ5 = | մասնագիտական ըստ = դեկտեմբերի 27-ի, 2018 | հավաքականի ըստ = դեկտեմբերի 27-ի, 2018 }} '''Ժոնաթան Բամբա''' ({{Lang-fr|Jonathan Bamba}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] կազմում։ Խաղում է ձախ [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|վինգերի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=France - J. Bamba - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/jonathan-bamba/312250/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=int.soccerway.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Սենտ-Էտիեն === Բամբան [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]] ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite web |last=Abdullah |first=Abdullah |date=2018 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Tactical Analysis: Jonathan Bamba: Lille OSC's Hidden Gem |url=https://totalfootballanalysis.com/player-analysis/jonathan-bamba-ligue-1-lille-osc-tactical-analysis |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=Total Football Analysis |language=en-GB}}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2015 թվականի հունվարի 25-ին՝ փոխարինման մտնելով [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - Paris Saint-Germain, Jan 25, 2015 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2482323 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց օգոստոսի 20-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպայի Լիգայի]] որակավորման չորրորդ փուլի [[Միլսամի ՖԱ|Միլսամիի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=FC Milsami Orhei - AS Saint-Étienne, Aug 20, 2015 - Europa League Qualifying - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2615065 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում Բամբան խփեց սեպտեմբերի 20-ին՝ [[Նանտ ՖԱ|Նանտի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - FC Nantes, Sep 20, 2015 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2586845 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի հունվարի 18-ին ֆրանսիացին մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ [[Փարիզ ՖԱ|Փարիզին]]<ref>{{Cite web |title=Jonathan Bamba to join Paris FC on loan {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2016/jonathan-bamba-to-join-paris-fc-on-loan/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bilel Moshni (Angers) et Jonathan Bamba (Saint-Etienne) au Paris FC |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Bilel-moshni-angers-et-jonathan-bamba-saint-etienne-au-paris-fc/625865 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=L'ÉQUIPE}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-01-18CET16:48:00+01:00 |title=Jonathan Bamba et Bilel Mohsni arrivent au Paris FC |url=http://www.leparisien.fr/pfc-foot-paris-football-club/paris-fc-signatures-imminentes-de-jonathan-bamba-et-bilel-mohsni-18-01-2016-5462481.php |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=leparisien.fr |language=fr-FR}}</ref>։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց հունվարի 22-ին՝ [[Սոշո ՖԱ|Սոշոյի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Paris FC - FC Sochaux-Montbéliard, Jan 22, 2016 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2648158 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Փարիզ ՖԱ|Փարիզի]] կազմում Բամբան անցկացրեց 14 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։ 2016 թվականի օգոստոսի 17-ին Բամբան վարձավճարով տեղափոխվեց [[Սենտ-Տրյուդեն ՖԱ|Սենտ-Տրյուդեն]]<ref>{{Cite web |title=Nieuwe flankaanvaller Bamba - STVV |url=https://www.stvv.com/nl/nieuws/a-kern/nieuwe-flankaanvaller-bamba |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204122455/https://www.stvv.com/nl/nieuws/a-kern/nieuwe-flankaanvaller-bamba |archive-date=2019 թ․ փետրվարի 4 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.stvv.com}}</ref><ref name="africatopsports.com">{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 17 |title=Jonathan Bamba: le jeune ivoirien à Saint Trond |url=https://www.africatopsports.com/2016/08/17/jonathan-bamba-jeune-ivoirien-a-saint-trond/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=Africa Top Sports |language=fr-FR}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 27-ին՝ [[Կորտրեյկ ՖԱ|Կորտրեյկի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Sint-Truidense VV - KV Kortrijk, Aug 27, 2016 - Jupiler Pro League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2732091 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 21-ին՝ [[Ֆուտբոլի Բելգիայի գավաթ|Բելգիայի գավաթի]] [[Հարելբեկե ՖԱ|Հարելբեկեի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Racing Harelbeke - Sint-Truidense VV, Sep 21, 2016 - Beker van Belgie - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2761166 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Բելգիայի առաջնությունում]] իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 17-ին՝ դուբլ ձևակերպելով [[Վասլանդ Բևերեն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Sint-Truidense VV - Waasland-Beveren, Sep 17, 2016 - Jupiler Pro League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2732107 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Ձմեռային դադարի ընթացքում Բամբան վերադարձավ [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն]]՝ [[Սենտ-Տրյուդեն ՖԱ|Սենտ-Տրյուդենի]] կազմում անցկացնելով 11 հանդիպում և դառնալով 3 գոլի հեղինակ<ref name=":0">{{Cite web |title=Jonathan Bamba {{!}} Football Stats {{!}} Lille {{!}} Season 2016/2017 {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77763&season_id=149 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ 2017 թվականի հունվարի 4-ին Բամբան մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ [[Անժե ՖԱ|Անժեին]]<ref>{{Cite web |title=Transfert : Jonathan Bamba prêté à Angers |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Transfert-jonathan-bamba-prete-a-angers/765698 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=L'ÉQUIPE}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jonathan Bamba officiellement à Angers Sco |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/angers-sco/jonathan-bamba-officiellement-angers-sco-4717079 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.ouest-france.fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Football. Jonathan Bamba, un talent en devenir au SCO. Sport |url=https://angers.maville.com/sport/detail_-football.-jonathan-bamba-un-talent-en-devenir-au-sco_52728-3112333_actu.Htm |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=angers.maville.com |language=fr}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց հունվարի 14-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Բորդո ՖԱ|Բորդոյի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - FC Girondins Bordeaux, Jan 14, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2716701 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց փետրվարի 18-ին՝ [[Նանսի ՖԱ|Նանսիի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - AS Nancy-Lorraine, Feb 18, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2735538 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մարտի 18-ին Բամբան գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Գենգան ՖԱ|Գենգանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - EA Guingamp, Mar 18, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2735577 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մայիսի 20-ին՝ [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիեի]] դեմ խաղում ֆրանսիացին կրկին դարձավ գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ՝ 2-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - HSC Montpellier, May 20, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2735658 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մայիսի 27-ին նա փոխարինման մտավ [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթի]] եզրափակչի [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ի դեմ խաղում, սակայն [[Անժե ՖԱ|Անժեն]] պարտվեց 1-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - Paris Saint-Germain, May 27, 2017 - Coupe de France - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2850843 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Ակումբի կազմում Բամբան անցկացրեց 19 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref name=":0" />։ 2017-18 մրցաշրջանում Բամբան վերադարձավ [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն]]<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ օգոստոսի 20 |title=Bamba set for big campaign after Saint-Etienne return |url=http://www.espn.com/soccer/st-etienne/story/3184419/jonathan-bamba-set-for-big-campaign-after-saint-etienne-return |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 5-ին նա խփեց [[Նիս ՖԱ|Նիսի]] դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - OGC Nice, Aug 5, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2890519 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2018 թվականի հունվարի 14-ին ֆրանսիացին 2 գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Թուլուզ ՖԱ|Թուլուզի]] դեմ խաղում՝ օգնելով [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենին]] հաղթել 2-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - FC Toulouse, Jan 14, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2942740 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Հունվարի 27-ին Բամբան գոլ խփեց [[Կան ՖԱ|Կանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - SM Caen, Jan 27, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2942770 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Փետրվարի 9-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Օլիմպիկ Մարսելի]] դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 2-2 հաշվով<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - Olympique Marseille, Feb 9, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2942790 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մայիսի 19-ին ֆրանսիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=AS Saint-Étienne - LOSC Lille, May 19, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2942920 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]] կազմում Բամբան անցկացրեց 52 հանդիպում՝ դառնալով 9 գոլի և 11 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Լիլ === 2018 թվականի հուլիսի 2-ին Բամբան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Official {{!}} Lille sign Jonathan Bamba from St Étienne for nothing {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2018/official-lille-sign-jonathan-bamba-from-st-etienne-for-nothing/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=@ASSEofficiel |title=Jonathan Bamba signs with LOSC |url=https://www.asse.fr/en/actualites/jonathan-bamba-signs-with-losc-ac23154 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=ASSE.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հուլիսի 2 |title=Ikone and Bamba confirmed by Lille |url=https://www.besoccer.com/new/ikone-and-bamba-confirmed-by-lille-459771 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=BeSoccer |language=en-EN}}</ref><ref>{{Cite web |title=En fin de contrat à Saint-Etienne, Jonathan Bamba signe à Lille |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/En-fin-de-contrat-a-saint-etienne-jonathan-bamba-signe-a-lille/918083 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=L'ÉQUIPE}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 11-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Ռեյմս ՖԱ|Ռեյմսի]] դեմ խաղում և գոլի հեղինակ դառնալով հանդիպման 68-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - Stade Rennais FC, Aug 11, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047433 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 26-ին ֆրանսիացին դուբլ ձևակերպեց [[Գենգան ՖԱ|Գենգանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - EA Guingamp, Aug 26, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047453 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=BAMBA DOUBLES UP AS LILLE TAKE DOWN GUINGAMP |url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/bamba-doubles-up-as-lille-take-down-guingamp.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827142335/https://www.ligue1.com/ligue1/article/bamba-doubles-up-as-lille-take-down-guingamp.htm |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 27 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.ligue1.com}}</ref>։ Սեպտեմբերի 30-ին Բամբան 2 գոլ խփեց [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Օլիմպիկ Մարսելի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - Olympique Marseille, Sep 30, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047533 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=LILLE STUN MARSEILLE TO MOVE UP TO SECOND |url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/lille-stun-marseille-to-move-up-to-second.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930005309/https://www.ligue1.com/ligue1/article/lille-stun-marseille-to-move-up-to-second.htm |archive-date=2019 թ․ սեպտեմբերի 30 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.ligue1.com}}</ref>։ Հոկտեմբերի 6-ին նա 2 գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]] դեմ խաղում՝ 3-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլին]]<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - AS Saint-Étienne, Oct 6, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047545 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=LILLE SINK SAINT-ETIENNE TO GO SECOND |url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/lille-sink-saint-etienne-to-go-second.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009211241/https://www.ligue1.com/ligue1/article/lille-sink-saint-etienne-to-go-second.htm |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.ligue1.com}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Բամբան իրավասու է ներկայացնել [[Ֆրանսիա]]ն և [[Կոտ դ'Իվուար]]ը միջազգային ասպարեզում<ref name="africatopsports.com"/><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Lille's Jonathan Bamba discusses Cote d'Ivoire interest |url=http://www.espn.com/soccer/ivory-coast/story/3690442/jonathan-bamba-discusses-ivory-coast-interest |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում<ref>{{Cite web |title=Scout report: Jonathan Bamba can be Lille's King of the North |url=https://www.footballwhispers.com/blog/jonathan-bamba-scout-report |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=Football Whispers |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The bargain of the summer transfer window? Meet Ligue 1 Rising Star Jonathan Bamba {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/the-bargain-of-the-summer-transfer-window-meet-ligue-1/139pl8g16lhko14or6iy6w43vh |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2018 թվականի դեկտեմբերի 27-ի դրությամբ''<ref>{{Cite web |title=Jonathan Bamba |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/jonathan-bamba/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="4" |[[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիեն]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|2014–15]] | rowspan="3" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |3 |0 |1 |0 |0 |0 |0 |0 |4 |0 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2015/2016|2015–16]] |5 |1 |1 |0 |4 |0 |1 |0 |11 |1 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2017/2018|2017–18]] |34 |7 |2 |1 |0 |0 |1 |0 |37 |8 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !42 !8 !4 !1 !4 !0 !2 !0 !52 !9 |- |[[Փարիզ ՖԱ|Փարիզ]] <small>(վարձավճար)</small> |2015–16 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |14 |0 |0 |0 | colspan="2" rowspan="4" |— |0 |0 |14 |0 |- |[[Սենտ-Տրյուդեն ՖԱ|Սենտ-Տրյուդեն]] <small>(վարձավճար)</small> |2016–17 |[[Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Դիվիզիոն A]] |8 |2 |3 |1 |0 |0 |11 |3 |- |[[Անժե ՖԱ|Անժե]] <small>(վարձավճար)</small> |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2016/2017|2016–17]] | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |16 |3 |3 |0 |0 |0 |19 |3 |- |[[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|2018–19]] |19 |8 |0 |0 |0 |0 |19 |8 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !99 !21 !10 !2 !4 !0 !2 !0 !115 !23 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.instagram.com/djobamba/ Բամբայի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/jonathan-bamba/profil/spieler/292818 Բամբան transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77763 Բամբան soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/241019/Show/Jonathan-Bamba Բամբան WhoScored.com կայքում] * [https://www.losc.fr/joueur/losc-jonathan-bamba-2018-2019 Բամբան Լիլի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130184450/http://www.losc.fr/joueur/losc-jonathan-bamba-2018-2019 |date=2018-11-30 }} * [https://www.ligue1.com/joueur/bamba-jonathan Բամբան Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529114201/http://www.ligue1.com/joueur/bamba-jonathan |date=2018-05-29 }} * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250062420/profile/index.html Բամբան ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2328124995-jonathan-bamba Բամբան Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226052659/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2328124995-jonathan-bamba |date=2018-12-26 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Լիլ կազմ}} {{DEFAULTSORT:Բամբա, Ժոնաթան}} [[Կատեգորիա:Անժեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենտ-Տրյուդենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Փարիզի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սելտայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] oc2rix8308yv06if4f47p7u86rg3644 0 901995 10806389 10490062 2026-06-29T17:43:10Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ]] 10806389 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ |անուն=Ժոնաթան Իկոնե |բնագիր անուն=Jonathan Ikoné |պատկեր=Jonathan Ikoné.jpg |պատկերի նկարագիր=Իկոնեն 2018 թվականին |ամբողջական անուն=Nanitamo Jonathan Ikoné |հասակ=175 սմ |դիրք=[[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հարձակվողական կիսապաշտպան]]<br />[[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|վինգեր]] |քաղաքացիությունը={{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<br />{{դրոշավորում|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն}} |քաշ=67 կգ |ներկա ակումբ={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] |ակումբի համար=10 |երիտ ակումբ={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Բոնդի |երիտ տարիներ=2004-2010 |երիտ ակումբ2={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] |երիտ տարիներ2=2010-2016 |ակումբ={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն B]] |տարի=2015-2016 |խաղ=19 |գոլ=4 |ակումբ2={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] |տարի2=2016-2018 |խաղ2=4 |գոլ2=0 |ակումբ3={{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիե]] |տարի3=2017-2018 |խաղ3=32 |գոլ3=2 |ակումբ4={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] |տարի4=2018-ներկա |խաղ4=58 |գոլ4=6 |ազգային թիմ={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ16 |ազգային տարի=2013-2014 |ազգային խաղ=9 |ազգային գոլ=6 |ազգային թիմ2={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ17 |ազգային տարի2=2014-2015 |ազգային խաղ2=14 |ազգային գոլ2=8 |ազգային թիմ3={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ18 |ազգային տարի3=2015-2016 |ազգային խաղ3=6 |ազգային գոլ3=2 |ազգային թիմ4={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ19 |ազգային տարի4=2016-2017 |ազգային խաղ4=10 |ազգային գոլ4=3 |ազգային թիմ5={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ20 |ազգային տարի5=2017 |ազգային խաղ5=1 |ազգային գոլ5=1 |ազգային թիմ6={{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ21 |ազգային տարի6=2017-ներկա |ազգային խաղ6=12 |ազգային գոլ6=2 |ազգային թիմ7={{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] |ազգային տարի7=2019-ներկա |ազգային խաղ7=4 |ազգային գոլ7=1 |մասնագիտական ըստ=հունվարի 21-ի, 2020 |հավաքականի ըստ=հունվարի 21-ի, 2020 }} '''Ժոնաթան Իկոնե''' ({{Lang-fr|Jonathan Ikoné}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է հարձակվողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] և [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|վինգերի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=France - J. Ikoné - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/nanitamo-ikone/373465/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=int.soccerway.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Պարի Սեն-Ժերմեն === Իկոնեն [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite web |last=uefa.com |date=2016 թ․ հուլիսի 30 |title=UEFA.com's weekly wonderkid: Nanitamo Ikone |url=https://www.uefa.com/uefayouthleague/news/newsid=2393671.html |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին պայմանագիրը կնքեց 2016 թվականի հունիսի 11-ին<ref>{{Cite web |last=Spratt |first=Ben |title=PSG secure Man City and Liverpool target Jonathan Ikone {{!}} Goal.com |url=http://www.goal.com/en-ar/news/18722/main/2016/06/11/24515432/ikone-signs-first-professional-contract-with-psg |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.goal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունիսի 11 |title=Midfielder Ikone signs PSG contract |url=http://www.espn.com/soccer/paris-saint-germain/story/2890636/jonathan-ikone-agrees-paris-saint-germain-contract-until-2019 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի սեպտեմբերի 28-ին՝ փոխարինման մտնելով [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2016-2017|Չեմպիոնների Լիգայի]] խմբային փուլի [[Լուդոգորեց ՖԱ|Լուդոգորեցի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=PFK Ludogorets Razgrad - Paris Saint-Germain, Sep 28, 2016 - UEFA Champions League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2754906 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում անցկացրեց հոկտեմբերի 1-ին՝ փոխարինելով [[Անխել դի Մարիա]]յին [[Բորդո ՖԱ|Բորդոյի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Paris Saint-Germain - FC Girondins Bordeaux, Oct 1, 2016 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2701663 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի կազմում Իկոնեն անցկացրեց 7 հանդիպում։ 2017 թվականի հունվարի 18-ին Իկոնեն մինչև մրցաշրջանի ավարտը վարձավճարով միացավ [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիեին]]<ref>{{Cite web |title=PSG: Jonathan Ikone joins Montpellier on loan {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/psg-send-jonathan-ikone-on-loan-to-montpellier-ligue-1-paris/1kwoomiy8go1c1fwxvlzsf1dhj |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190314090243/https://www.goal.com/en/news/psg-send-jonathan-ikone-on-loan-to-montpellier-ligue-1-paris/1kwoomiy8go1c1fwxvlzsf1dhj |archive-date=2019 թ․ մարտի 14 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.goal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունվարի 18 |title=PSG's Ikone joins Montpellier on loan |url=http://www.espn.com.au/soccer/soccer-transfers/story/3041218/paris-saint-germains-jonathan-ikone-joins-montpellier-on-loan |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=PSG loans midfielder Jonathan Ikone to Montpellier |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/01/18/psg-loans-midfielder-jonathan-ikone-to-montpellier/96709220/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=USA TODAY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունվարի 18 |title=PSG send Ikone on loan to Montpellier |url=https://www.besoccer.com/new/psg-send-ikone-on-loan-to-montpellier |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=BeSoccer |language=en-EN}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց հունվարի 21-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Մեց ՖԱ|Մեցի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=FC Metz - HSC Montpellier, Jan 21, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2716713 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց ապրիլի 8-ին՝ [[Կան ՖԱ|Կանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SM Caen - HSC Montpellier, Apr 8, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2735600 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ Հուլիսի 7-ին [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիեն]] երկարաձգեց Իկոնեի վարձավճարը 1 տարով<ref>{{Cite web |title=Jonathan Ikoné continue avec le MHSC ! |url=https://www.mhscfoot.com/articles/2017-2018/equipe-pro/jonathan-ikone-continue-avec-le-mhsc |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.mhscfoot.com |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official {{!}} Jonathan Ikoné re-loaned to Montpellier from PSG {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2017/official-jonathan-ikone-re-loaned-to-montpellier-from-psg/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref>։ Դեկտեմբերի 20-ին ֆրանսիացին գոլի հեղինակ դարձավ [[Բորդո ՖԱ|Բորդոյի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=FC Girondins Bordeaux - HSC Montpellier, Dec 20, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2942734 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ 2018 թվականի փետրվարի 7-ին նա գոլ խփեց [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Օլիմպիկ Լիոն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=HSC Montpellier - Olympique Lyon, Feb 7, 2018 - Coupe de France - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2993335 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիեի]] կազմում Իկոնեն անցկացրեց 37 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Լիլ === 2018 թվականի հուլիսի 1-ին Իկոնեն 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Jonathan Ikoné joins Lille Olympique Sporting Club |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/jonathan-ikone-joins-lille-olympique-sporting-club |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=EN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=House |first=Future Publishing Limited Quay |last2=Ambury |first2=The |last3=Engl |first3=Bath BA1 1UA All rights reserved |last4=number 2008885 |first4=Wales company registration |date=2018 թ․ հուլիսի 2 |title=Ikone swaps PSG for Lille |url=https://www.fourfourtwo.com/news/ikone-swaps-psg-lille |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=FourFourTwo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official {{!}} Jonathan Ikoné has joined Lille from PSG for €5m {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2018/official-jonathan-ikone-has-joined-lille-from-psg-for-e5m/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jonathan Ikoné est un Dogue ! |url=https://www.losc.fr/actualites-foot-lille/%E2%80%8B%E2%80%8Bjonathan-ikon%C3%A9-est-un-dogue |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.losc.fr |language=fr}}</ref>։ Իր դեբյուտը ակումբի կազմում նշեց օգոստոսի 11-ին՝ փոխարինելով [[Յասին Բենզիա]]յին [[Ռեն ՖԱ|Ռենի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - Stade Rennais FC, Aug 11, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/3047433 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց սեպտեմբերի 22-ին՝ [[Նանտ ՖԱ|Նանտի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - FC Nantes, Sep 22, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/3047513 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ligue 1 round-up: Jonathan Ikone rocket gives Lille victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11800/11506085/ligue-1-round-up-jonathan-ikone-rocket-gives-lille-victory |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ikone rocket boosts Lille up to second |url=https://www.supersport.com/football/news/180922_Ikone_rocket_boosts_Lille_up_to_second |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.supersport.com |language=en}}</ref>։ 2019 թվականի փետրվարի 22-ին Իկոնեն գոլ խփեց [[Ստրասբուրգ ՖԱ|Ստրասբուրգի]] դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=RC Strasbourg Alsace - LOSC Lille, Feb 22, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047779 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Ապրիլի 14-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի դեմ խաղում՝ օգնելով [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլին]] հաղթել 5-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - Paris Saint-Germain, Apr 14, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047832 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lille 5-1 Paris Saint-Germain: Ligue 1 holders suffer surprise thrashing by Lille |url=https://www.skysports.com/football/news/11800/11694390/lille-5-1-paris-saint-germain-ligue-1-holders-suffer-surpise-thrashing-by-lille |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>։ Մայիսի 18-ին ֆրանսիացին գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Անժե ՖԱ|Անժեի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - SCO Angers, May 18, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047882 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|2018–19 մրցաշրջանում]] Իկոնեն անցկացրեց 41 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 10 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Jonathan Ikone {{!}} Football Stats {{!}} No Club {{!}} Season 2018/2019 {{!}} 2016- {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=93804&season_id=151 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Իկոնեն գոլ խփեց [[Ռեն ՖԱ|Ռենի]] դեմ խաղում, իսկ հանդիպումն ավարտվեց 1-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Stade Rennais FC - LOSC Lille, Sep 22, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3199415 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը եվրոպական առաջնություններում խփեց հոկտեմբերի 23-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2019-2020|Չեմպիոնների Լիգայի]] խմբային փուլի [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - Valencia CF, Oct 23, 2019 - UEFA Champions League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3252201 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reuters |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 24 |title=Ikone's late goal gives Lille 1-1 draw with Valencia |url=https://www.nst.com.my/sports/football/2019/10/532760/ikones-late-goal-gives-lille-1-1-draw-valencia |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=NST Online |language=en}}</ref>։ Դեկտեմբերի 3-ին ֆրանսիացին խփեց [[Օլիմպիկ Լիոն]]ի դեմ հանդիպման միակ գնդակը՝ 1-0 հաշվով հաղթանակ պարգևելով [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլին]]<ref>{{Cite web |title=Olympique Lyon - LOSC Lille, Dec 3, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3199513 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Դեկտեմբերի 13-ին Իկոնեն գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիեի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=LOSC Lille - HSC Montpellier, Dec 13, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3199534 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Իկոնեն իրավասու էր ներկայացնել [[Ֆրանսիա]]ն և [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]]ը միջազգային ասպարեզում<ref>{{Cite web |title=La relève du PSG, c'est peut-être lui |url=http://www.leparisien.fr/espace-premium/essonne-91/la-releve-du-psg-c-est-peut-etre-lui-30-10-2013-3269985.php |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.leparisien.fr}}</ref>։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2015 թվականի մայիսին Իկոնեն Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով բոլոր 6 խաղերում և դառնալով 3 գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=Under-17 - Technical report - Team analysis - France |url=https://www.uefa.com/under17/season=2015/technical-report/team-analysis/team=400043/index.html |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>։ Նա ընդգրկվեց առաջնության խորհրդանշական հավաքականում<ref name=":0">{{Cite web |last=uefa.com |date=2015 թ․ հունիսի 1 |title=Under-17 - Technical report - Team of the Tournament |url=https://www.uefa.com/under17/season=2015/technical-report/uefa-technical-team/index.html |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>, իսկ Ֆրանսիան հաղթեց մրցաշարը<ref name=":1">{{Cite web |last=UEFA.com |title=Under-17 - Eight-goal Edouard fires France to glory |url=https://www.uefa.com/under17/history/season=2015/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>՝ եզրափակչում 4-1 հաշվով պարտության մատնելով Գերմանիային<ref>{{Cite web |title=France U17 - Germany U17, May 22, 2015 - 2015 European Under-17 Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.co.uk/spielbericht/index/spielbericht/2568548 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=www.transfermarkt.co.uk |language=en}}</ref>։ 2015 թվականի հոկտեմբերին Իկոնեն մասնակցեց աշխարհի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի առաջնությանը՝ անցկացնելով 2 հանդիպում և դառնալով 2 գոլի ու գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |last=FIFA.com |title=FIFA U-17 World Cup Chile 2015 - Teams - France |url=http://www.fifa.com/u17worldcup/archive/chile2015/teams/team=1888290/statistics.html |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=FIFA.com |language=en}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ 2019 թվականի հունիսին Իկոնեն Մ21 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը<ref>{{Cite web |title=Dagba heading to U21 Euro |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/dagba-heading-to-u21-euro |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 7 |website=en.psg.fr |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=France U21s squad for the EURO 2019 championships revealed {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2019/france-u21s-squad-for-the-euro-2019-championships-revealed/ |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 7 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref>՝ անցկացնելով 4 հանդիպում և գոլի հեղինակ դառնալով խմբային փուլի Անգլիայի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=England U21 - France U21, Jun 18, 2019 - 2019 European Under-21 Football Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3157842 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=King |first=Dominic |date=2019 թ․ հունիսի 18 |title=England U21 1-2 France U21 |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-7155699/England-U21-1-2-France-U21-Heartbreak-Aaron-Wan-Bissaka-goal-gifts-France-late-win.html |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=Mail Online}}</ref>, իսկ Ֆրանսիան դուրս մնաց կիսաեզրափակչից՝ 4-1 հաշվով պարտվելով Իսպանիային<ref>{{Cite web |title=Spain U21 - France U21, Jun 27, 2019 - 2019 European Under-21 Football Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3201442 |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 7 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Spain came from behind to cruise past France 4-1 and set-up a European Under-21 Championship final with Germany. |url=https://www.bbc.com/sport/football/48791133 |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 7 |website=www.bbc.com}}</ref>։ [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]] Իկոնեն առաջին անգամ հրավիրվեց 2019 թվականի օգոստոսի 29-ին՝ [[Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալբանիայի]] և [[Անդորրայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անդորրայի]] դեմ խաղերի համար<ref>{{Cite web |title=LES BLEUS: IKONÉ GETS MAIDEN CALL-UP |url=https://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/les-bleus-ikone-gets-maiden-call-up.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830195538/https://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/les-bleus-ikone-gets-maiden-call-up.htm |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.ligue1.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=SQUAD {{!}} France selection to face Andorra & Albania in EURO 2020 Qualifiers {{!}} Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2019/squad-france-selection-to-face-andorra-albania-in-euro-2020-qualifiers/ |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.getfootballnewsfrance.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |title=Football news - Aymeric Laporte, Jonathan Ikone in line for France debuts in Euro qualifiers |url=https://www.eurosport.com/football/laporte-ikone-in-line-for-france-debuts-in-euro-qualifiers_sto7429545/story.shtml |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=Eurosport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 29 |title=France Name Squad For Euro Qualifiers, Snub Manchester United & Arsenal Stars |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/news/france-name-squad-for-euro-qualifiers-snub-manchester-united-arsenal-stars/662229?next=true |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929080320/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/news/france-name-squad-for-euro-qualifiers-snub-manchester-united-arsenal-stars/662229?next=true |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 29 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=Soccer Laduma}}</ref>։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց սեպտեմբերի 7-ին՝ փոխարինելով [[Կինգսլի Կոման]]ին [[Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալբանիայի]] դեմ խաղում և գոլի հեղինակ դառնալով հանդիպման 85-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=France - Albania, Sep 7, 2019 - European Qualifiers - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3149760 |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=IKONÉ DREAM DEBUT AS FRANCE THUMP ALBANIA |url=https://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/ikone-dream-debut-as-france-thump-albania.htm |accessdate=2020 թ․ հունվարի 20 |website=www.ligue1.com}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2020 թվականի հունվարի 21-ի դրությամբ''<ref name=":2">{{Cite web |title=Jonathan Ikoné |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/jonathan-ikone/ |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2016/2017|2016–17]] | rowspan="3" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |4 |0 |0 |0 |1 |0 |2 |0 |7 |0 |- | rowspan="3" |[[Մոնպելիե ՖԱ|Մոնպելիե]] <small>(վարձավճար)</small> |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2016/2017|2016–17]] |14 |1 |0 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |0 |0 |14 |1 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2017/2018|2017–18]] |18 |1 |2 |1 |3 |0 |23 |2 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !32 !2 !2 !1 !0 !0 !3 !0 !37 !3 |- | rowspan="3" |[[Լիլ ՖԱ|Լիլ]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|2018–19]] | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |38 |3 |2 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |41 |3 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2019/2020|2019–20]] |20 |3 |0 |0 |4 |1 |1 |0 |25 |4 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !58 !6 !2 !0 !4 !1 !2 !0 !66 !7 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !94 !8 !4 !1 !5 !1 !7 !0 !110 !10 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2020 թվականի հունվարի 21-ի դրությամբ''<ref name=":2" /> {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2019 |4 |1 |- !Ընդհանուր !4 !1 |} === Միջազգային գոլեր === {| class="wikitable" !# !Ամսաթիվ !Մարզադաշտ !Մրցակից !Հաշիվ !Արդյունք !Մրցաշար |- |1. |Սեպտեմբերի 7, 2019 |[[Ստադ դը Ֆրանս|Ստադ դե Ֆրանս]], [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] |{{Ֆուտբոլ ALB}} |'''4'''–0 |4–1 |[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2020 (որակավորում)|Եվրո 2020 Որակավորում]] |} == Նվաճումներ == === Ակումբային === '''Պարի Սեն-Ժերմեն''' * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ|Ֆրանսիայի սուպերգավաթ]]. [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի Սուպերգավաթ 2016|2016]]<ref>{{Cite web |title=Paris Saint-Germain cruise past Lyon to win Trophee des Champions |url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=458112 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ]]. 2016–17<ref>{{Cite web |last=Verschueren |first=Gianni |title=PSG Win 4th-Straight Coupe De La Ligue Title, Beat as Monaco 4-1 in Final |url=https://bleacherreport.com/articles/2701257-psg-win-fourth-straight-coupe-de-la-ligue-title-beat-as-monaco-4-1-in-final |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=Bleacher Report |language=en}}</ref> === Միջազգային === '''Ֆրանսիա Մ17''' * ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնություն. 2015<ref name=":1" /> === Անհատական === * ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնության խորհրդանշական հավաքական. 2015<ref name=":0" /> == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.instagram.com/j.ikone/ Իկոնեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/jonathan-ikone/profil/spieler/324690 Իկոնեն transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=93804 Իկոնեն soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/322094/Show/Jonathan-Ikone Իկոնեն WhoScored.com կայքում] * [https://www.losc.fr/joueur/losc-jonathan-ikone-2019-2020 Իկոնեն Լիլի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200323184422/https://www.losc.fr/joueur/losc-jonathan-ikone-2019-2020 |date=2020-03-23 }} * [https://www.ligue1.com/joueur/ikone-nanitamo-jonathan Իկոնեն Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190530010954/https://www.ligue1.com/joueur/ikone-nanitamo-jonathan |date=2019-05-30 }} * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250076648/profile/index.html Իկոնեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2546909421-jonathan-ikone Իկոնեն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190321195525/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2546909421-jonathan-ikone |date=2019-03-21 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Լիլ կազմ}} {{DEFAULTSORT:Իկոնե, Ժոնաթան}} [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ]] 4kb8gz3dgzy68ybrmfkpdh7hmydxv23 0 903297 10806525 9754498 2026-06-30T02:24:34Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ցյուրիխի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ]] 10806525 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Ժան-Ֆիլիպ Գբամեն | բնագիր անուն = Jean-Philippe Gbamin | պատկեր = Entraînement RC Lens - 31 décembre 2014 109.jpg | պատկերի նկարագիր = Գբամենը [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] կազմում 2014 թվականին | հասակ = 186 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<br />{{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | քաշ = 83 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] | ակումբի համար = 25 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Սեն-Կենտեն Բլեսի | երիտ տարիներ = 2005-2006 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Էր-սյուր-լա-Լիս | երիտ տարիներ2 = 2006-2007 | երիտ ակումբ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | երիտ տարիներ3 = 2007-2012 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս B]] | տարի = 2012-2015 | խաղ = 22 | գոլ = 2 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | տարի2 = 2013-2016 | խաղ2 = 91 | գոլ2 = 3 | ակումբ3 = {{դրոշ|Գերմանիա}} [[Մայնց 05]] | տարի3 = 2016-2019 | խաղ3 = 86 | գոլ3 = 3 | ակումբ4 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] | տարի4 = 2019-ներկա | խաղ4 = 0 | գոլ4 = 0 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ18 | ազգային տարի = 2012-2013 | ազգային խաղ = 3 | ազգային գոլ = 1 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ19 | ազգային տարի2 = 2013 | ազգային խաղ2 = 9 | ազգային գոլ2 = 1 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ20 | ազգային տարի3 = 2015 | ազգային խաղ3 = 1 | ազգային գոլ3 = 0 | ազգային թիմ4 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ21 | ազգային տարի4 = 2014-2016 | ազգային խաղ4 = 11 | ազգային գոլ4 = 0 | ազգային թիմ5 = {{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] | ազգային տարի5 = 2017-ներկա | ազգային խաղ5 = 12 | ազգային գոլ5 = 0 | մասնագիտական ըստ = օգոստոսի 3-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = օգոստոսի 3-ի, 2019 }} '''Ժան-Ֆիլիպ Գբամեն''' ({{Lang-fr|Jean-Philippe Gbamin}}, {{ԱԾ}}), կոտ դ'իվուարցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնի]] և [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=Côte d'Ivoire - J. Gbamin - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/jean-philippe-gbamin/258615/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=int.soccerway.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Լանս === Գբամենը [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite web |title=Stars of tomorrow: Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/stars-of-tomorrow-mainz-midfielder-jean-philippe-gbamin-446561.jsp |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=bundesliga.com - the official Bundesliga website |language=en}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2013 թվականի մայիսի 10-ին՝ փոխարինման մտնելով [[Գենգան ՖԱ|Գենգանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=EA Guingamp - RC Lens, May 10, 2013 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2223776 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 7-ին Գբամենը հեռացվեց խաղադաշտից [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Անժե ՖԱ|Անժեի]] դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման ավելացված ժամանակում<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - RC Lens, Aug 7, 2013 - Coupe de la Ligue - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2358302 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց սեպտեմբերի 30-ին՝ [[Մեց ՖԱ|Մեցի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=RC Lens - FC Metz, Sep 30, 2013 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2330539 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2014 թվականի փետրվարի 13-ին նա գոլ խփեց [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթի]] [[Օլիմպիկ Լիոն]]ի դեմ խաղի 94-րդ րոպեին՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին<ref>{{Cite web |title=Olympique Lyon - RC Lens, Feb 13, 2014 - Coupe de France - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2422053 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին մրցաշրջանում Գբամենը անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի ու 1 գոլային փոխանցման հեղինակ և օգնելով [[Լանս ՖԱ|Լանսին]] տեղափոխվել [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]<ref>{{Cite web |last=s.r.o |first=LiveSport |title=Ligue 2 2013/2014 Standings, Soccer France League Table |url=https://www.oddsportal.com/soccer/france/ligue-2-2013-2014/standings/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Oddsportal.com |language=cs}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lens granted Ligue 1 place |url=https://theworldgame.sbs.com.au/lens-granted-ligue-1-place |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=The World Game |language=en}}</ref>։ Իր առաջին հանդիպումը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում Գբամենը անցկացրեց 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Նանտ ՖԱ|Նանտի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=FC Nantes - RC Lens, Aug 9, 2014 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2482111 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Հոկտեմբերի 17-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 53-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=RC Lens - Paris Saint-Germain, Oct 17, 2014 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2482196 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի ապրիլի 15-ին կոտ դ'իվուարցին հեռացվեց խաղադաշտից [[Այաչո ՖԱ|Այաչոյի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=RC Lens - AC Ajaccio, Apr 15, 2016 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2654500 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] կազմում Գբամենը անցկացրեց 98 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Մայնց 05 === 2016 թվականի հուլիսի 13-ին Գբամենը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Մայնց 05]]-ի հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 13 |title=Jean-Philippe Gbamin verpflichtet |url=http://www.mainz05.de/mainz05/aktuell/news/news-detail/article/jean-philippe-gbamin-verpflichtet.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713132149/http://www.mainz05.de/mainz05/aktuell/news/news-detail/article/jean-philippe-gbamin-verpflichtet.html |archive-date=2016 թ․ հուլիսի 13 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.mainz05.de}}</ref><ref>{{Cite web |last=VAVEL.com |date=2016 թ․ հուլիսի 13 |title=Youngster Jean-Philippe Gbamin completes move to Mainz |url=https://www.vavel.com/en/international-football/2016/07/13/germany-bundesliga/669071-youngster-gbamin-completes-move-to-fsv-mainz-05.html |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=VAVEL |language=en}}</ref>։ Իր դեբյուտը [[Բունդեսլիգա]]յում նշեց օգոստոսի 27-ին՝ [[Բորուսիա Դորտմունդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Borussia Dortmund - 1.FSV Mainz 05, Aug 27, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704205 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց սեպտեմբերի 15-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպայի Լիգայի]] խմբային փուլի [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - AS Saint-Étienne, Sep 15, 2016 - Europa League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2754287 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 27-ին Գբամենը հեռացվեց խաղադաշտից [[Հերթա Բեռլին]]ի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 62-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=Hertha BSC - 1.FSV Mainz 05, Nov 27, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704354 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Որակազրկման պատճառով 1 հանդիպում բաց թողելուց հետո կոտ դ'իվուարցին խաղադաշտ վերադարձավ դեկտեմբերի 11-ին՝ [[Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ]]ի դեմ խաղում՝ այս խաղում կրկին հեռացվելով խաղադաշտից<ref>{{Cite web |title=Borussia Mönchengladbach - 1.FSV Mainz 05, Dec 11, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704426 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի ապրիլի 5-ին նա երրորդ անգամ հեռացվեց խաղադաշտից՝ կարմիր քարտ ստանալով [[ՌԲ Լայպցիգ]]ի դեմ հանդիպման 89-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - RB Leipzig, Apr 5, 2017 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704607 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Բունդեսլիգա 2017-18|Իր առաջին մրցաշրջանում]] Գբամենը անցկացրեց 31 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում<ref>{{Cite web |title=Jean-Philippe Gbamin {{!}} Football Stats {{!}} Mainz {{!}} Season 2017/2018 {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77086&season_id=150 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ Իր առաջին գոլը [[Մայնց 05|Մայնցի]] կազմում Գբամենը խփեց 2018 թվականի մայիսի 12-ին՝ [[Վերդեր Բրեմեն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - SV Werder Bremen, May 12, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2872104 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 23-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը<ref>{{Cite web |title=Gbamin extends contract until 2023 |url=https://www.mainz05.de/en/news/gbamin-extends-contract-until-2023/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926184336/https://www.mainz05.de/en/news/gbamin-extends-contract-until-2023/ |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 26 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.mainz05.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ivorian international Gbamin signs contract extension at Mainz - Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-08/23/c_137413597.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918215308/http://www.xinhuanet.com/english/2018-08/23/c_137413597.htm |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 18 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.xinhuanet.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=archyworld |date=2018 թ․ օգոստոսի 23 |title=Bundesliga club Mainz 05 extended with Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.archyworldys.com/bundesliga-club-mainz-05-extended-with-jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Archy Worldys |language=en-US}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Նոյեմբերի 4-ին կոտ դ'իվուարցին կրկին գոլի հեղինակ դարձավ [[Վերդեր Բրեմեն|Վերդերի]] դեմ խաղում՝ օգնելով Մայնցին հաղթել 2-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - SV Werder Bremen, Nov 4, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058503 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 10-ին Գբամենը գոլ խփեց [[Ֆրայբուրգ ՖԱ|Ֆրայբուրգի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SC Freiburg - 1.FSV Mainz 05, Nov 10, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058511 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը թիմի ավագի թևկապով անցկացրեց 2019 թվականի ապրիլի 27-ին՝ [[Հաննովեր 96|Հանովերի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Hannover 96 - 1.FSV Mainz 05, Apr 27, 2019 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058699 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Մայնց 05|Մայնցի]] կազմում Գբամենը անցկացրեց 95 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Report: Mainz star set for Everton move |url=https://bulinews.com/news/3105/report-mainz-star-set-for-everton-move |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Bulinews.Com - Bundesliga news in English |language=en}}</ref>։ === Էվերթոն === 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին Գբամենը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Gbamin Signs Five-Year Everton Deal |url=https://www.evertonfc.com/news/1299737/gbamin-signs-five-year-everton-deal |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.evertonfc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Everton sign Mainz midfielder Jean-Philippe Gbamin on five-year deal |url=https://www.skysports.com/football/news/11671/11776039/everton-sign-mainz-midfielder-jean-philippe-gbamin-on-five-year-deal |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Everton complete signing of Mainz midfielder Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-7316359/Everton-complete-signing-Ivory-Coast-midfielder-Jean-Philippe-Gbamin-replace-Idrissa-Gueye.html |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Mail Online}}</ref>։ Ակումբը նրա համար վճարեց 25 միլիոն ֆունտ ստերլինգ<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Jean-Philippe Gbamin: Everton sign Mainz midfielder for £25m in five-year deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/49204313 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Everton transfer news: Toffees snap up midfielder Jean-Philippe Gbamin from Mainz ahead of new Premier League season {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/everton-sign-midfielder-gbamin-from-mainz-05/fdbvj4tmuq741ako7knmcd09b |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Everton sign midfielder Jean-Philippe Gbamin from Mainz in £25m deal |url=https://www.thesun.co.uk/sport/football/9644238/everton-jean-philippe-gbamin-mainz-25m-deal/ |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Գբամենը իրավասու էր ներկայացնել [[Ֆրանսիա]]ն ու [[Կոտ դ'Իվուար]]ը միջազգային ասպարեզում, և հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=The Main Man at Mainz: Jean-Philippe Gbamin - |url=http://bundesligafanatic.com/20171223/the-main-man-at-mainz-jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |language=en-US}}</ref>։ 2013 թվականին Գբամենը մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ անցկացնելով 3 հանդիպում<ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=Under-19 - Technical report - Team analysis - France |url=https://www.uefa.com/under19/season=2013/technical-report/team-analysis/team=300043/index.html |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>, իսկ Ֆրանսիան հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ 1-0 հաշվով պարտվեց Սերբիային<ref>{{Cite web |title=France U19 - Serbia U19, Aug 1, 2013 - European U19 Championship 2013 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2356790 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Under-19 - Serbia savour maiden triumph |url=https://www.uefa.com/under19/history/season=2013/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի ապրիլի 24-ին Գբամենը որոշեց հանդես գալ [[Կոտ դ'Իվուար]]ի կազմում<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ ապրիլի 26 |title=Two more French youth internationals commit to Ivory Coast |url=https://www.bbc.com/sport/football/39717371 |access-date=2019 թ․ հունվարի 8 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ ապրիլի 25 |title=Chelsea wonderkid Boga commits to Ivory Coast |url=http://global.espn.com/soccer/ivory-coast/story/3112009/chelsea-wonderkid-jeremie-boga-commits-to-ivory-coast |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=rédaction |first=La |title=Côte d'Ivoire : Boga et Gbamin disent oui aussi ! - Afrik-foot.com : l'actualité du football africain |url=http://www.afrik-foot.com/cote-d-ivoire-boga-et-gbamin-disent-oui-aussi |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.afrik-foot.com}}</ref>։ Իր դեբյուտը [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականում]] նշեց 2017 թվականի հունիսի 4-ին՝ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդների]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{Cite web |title=Netherlands - Ivory Coast, Jun 4, 2017 - International Friendlies - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2835944 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Netherlands 5-0 Ivory Coast: Vincent Janssen among scorers in easy win |url=https://www.skysports.com/football/news/12010/10904528/netherlands-5-0-ivory-coast-vincent-janssen-among-scorers-in-easy-win |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>։ 2019 թվականի ամռանը Գբամենը մասնակցեց [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019|Աֆրիկայի ազգերի գավաթին]]<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հունիսի 9 |title=Africa Cup of Nations: Bony named in Ivory Coast's final squad |url=https://www.bbc.com/sport/football/48574328 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ivory Coast announces final squad for 2019 AFCON |url=http://english.ahram.org.eg/NewsAFCON/2019/335887.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813014501/http://english.ahram.org.eg/NewsAFCON/2019/335887.aspx |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 13 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Ahram Online}}</ref>՝ անցկացնելով 3 հանդիպում և դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Namibia - Ivory Coast, Jul 1, 2019 - Africa Cup of Nations 2019 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3195801 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>, իսկ [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարը]] հասավ մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվելով [[Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալժիրին]]<ref>{{Cite web |title=Ivory Coast - Algeria, Jul 11, 2019 - Africa Cup of Nations 2019 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3212125 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հուլիսի 11 |title=Africa Cup of Nations: Ivory Coast 1-1 Algeria (AET - Algeria win 4-3 on pens) |url=https://www.bbc.com/sport/football/48863475 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի օգոստոսի 3-ի դրությամբ<ref name=":0">{{Cite web |title=Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref>'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Լանս ՖԱ|Լանս B]] |2012–13 | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի չորրորդ դիվիզիոն|Ազգային առաջնություն 2]] |20 |2 | colspan="6" rowspan="2" |— |20 |2 |- |2015–16 |2 |0 |2 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !22 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !22 !2 |- | rowspan="5" |[[Լանս ՖԱ|Լանս]] |2012–13 | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |2 |0 |0 |0 | colspan="2" rowspan="4" |— |0 |0 |2 |0 |- |2013–14 |30 |2 |3 |1 |2 |0 |35 |3 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|2014–15]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |33 |0 |1 |0 |1 |0 |35 |0 |- |2015–16 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !91 !3 !4 !1 !0 !0 !3 !0 !98 !4 |- | rowspan="4" |[[Մայնց 05]] |[[Բունդեսլիգա 2016-17|2016–17]] | rowspan="3" |[[Բունդեսլիգա]] |25 |0 |1 |0 |5 |0 | colspan="2" rowspan="3" |— |31 |0 |- |[[Բունդեսլիգա 2017-18|2017–18]] |30 |1 |1 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |31 |1 |- |[[Բունդեսլիգա 2018-19|2018–19]] |31 |2 |2 |0 |33 |2 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !86 !3 !4 !0 !5 !0 !0 !0 !95 !3 |- |[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2019-20 (Անգլիա)|2019–20]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !199 !8 !8 !1 !5 !0 !3 !0 !215 !9 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2019 թվականի օգոստոսի 3-ի դրությամբ''<ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Jean-Philippe Gbamin |url=http://www.national-football-teams.com/player/68150/Jean_Philippe_Gbamin.html |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2017 |4 |0 |- |2018 |1 |0 |- |2019 |7 |0 |- !Ընդհանուր !12 !0 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/Jean-Philippe-Gbamin-179803758861928/ Գբամենի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] *[https://www.instagram.com/jpgbamin25/ Գբամենի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/jean-philippe-gbamin/profil/spieler/182894 Գբամենը transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77086 Գբամենը soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/129758/Show/Jean-Philippe-Gbamin Գբամենը WhoScored.com կայքում] * [https://www.mainz05.de/profis/team/mannschaft/mittelfeld/jean-philippe-gbamin/ Գբամենը Մայնցի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211208120024/https://www2.mainz05.de/profis/team/mannschaft/mittelfeld/jean-philippe-gbamin/ |date=2021-12-08 }} * [https://www.ligue1.com/joueur/gbamin-jean-philippe Գբամենը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331122444/http://www.ligue1.com/joueur/gbamin-jean-philippe |date=2016-03-31 }} * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543645252-jean-philippe-gbamin Գբամենը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630105601/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543645252-jean-philippe-gbamin |date=2018-06-30 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Էվերթոն կազմ}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019-ում}} {{DEFAULTSORT:Գբամեն, Ժան-Ֆիլիպ}} [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ցյուրիխի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ]] ryau5q3060fwg3d1kpbzxtm1pzvk4c5 10806526 10806525 2026-06-30T02:25:11Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ]] 10806526 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Ժան-Ֆիլիպ Գբամեն | բնագիր անուն = Jean-Philippe Gbamin | պատկեր = Entraînement RC Lens - 31 décembre 2014 109.jpg | պատկերի նկարագիր = Գբամենը [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] կազմում 2014 թվականին | հասակ = 186 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<br />{{դրոշավորում|Կոտ դ'Իվուար}} | քաշ = 83 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] | ակումբի համար = 25 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Սեն-Կենտեն Բլեսի | երիտ տարիներ = 2005-2006 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Էր-սյուր-լա-Լիս | երիտ տարիներ2 = 2006-2007 | երիտ ակումբ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | երիտ տարիներ3 = 2007-2012 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս B]] | տարի = 2012-2015 | խաղ = 22 | գոլ = 2 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Լանս ՖԱ|Լանս]] | տարի2 = 2013-2016 | խաղ2 = 91 | գոլ2 = 3 | ակումբ3 = {{դրոշ|Գերմանիա}} [[Մայնց 05]] | տարի3 = 2016-2019 | խաղ3 = 86 | գոլ3 = 3 | ակումբ4 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] | տարի4 = 2019-ներկա | խաղ4 = 0 | գոլ4 = 0 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ18 | ազգային տարի = 2012-2013 | ազգային խաղ = 3 | ազգային գոլ = 1 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ19 | ազգային տարի2 = 2013 | ազգային խաղ2 = 9 | ազգային գոլ2 = 1 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ20 | ազգային տարի3 = 2015 | ազգային խաղ3 = 1 | ազգային գոլ3 = 0 | ազգային թիմ4 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ21 | ազգային տարի4 = 2014-2016 | ազգային խաղ4 = 11 | ազգային գոլ4 = 0 | ազգային թիմ5 = {{դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}} [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] | ազգային տարի5 = 2017-ներկա | ազգային խաղ5 = 12 | ազգային գոլ5 = 0 | մասնագիտական ըստ = օգոստոսի 3-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = օգոստոսի 3-ի, 2019 }} '''Ժան-Ֆիլիպ Գբամեն''' ({{Lang-fr|Jean-Philippe Gbamin}}, {{ԱԾ}}), կոտ դ'իվուարցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնի]] և [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=Côte d'Ivoire - J. Gbamin - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/jean-philippe-gbamin/258615/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=int.soccerway.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Լանս === Գբամենը [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite web |title=Stars of tomorrow: Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/stars-of-tomorrow-mainz-midfielder-jean-philippe-gbamin-446561.jsp |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=bundesliga.com - the official Bundesliga website |language=en}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2013 թվականի մայիսի 10-ին՝ փոխարինման մտնելով [[Գենգան ՖԱ|Գենգանի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=EA Guingamp - RC Lens, May 10, 2013 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2223776 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 7-ին Գբամենը հեռացվեց խաղադաշտից [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Անժե ՖԱ|Անժեի]] դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման ավելացված ժամանակում<ref>{{Cite web |title=SCO Angers - RC Lens, Aug 7, 2013 - Coupe de la Ligue - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2358302 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց սեպտեմբերի 30-ին՝ [[Մեց ՖԱ|Մեցի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=RC Lens - FC Metz, Sep 30, 2013 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2330539 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2014 թվականի փետրվարի 13-ին նա գոլ խփեց [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթի]] [[Օլիմպիկ Լիոն]]ի դեմ խաղի 94-րդ րոպեին՝ 2-1 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին<ref>{{Cite web |title=Olympique Lyon - RC Lens, Feb 13, 2014 - Coupe de France - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2422053 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին մրցաշրջանում Գբամենը անցկացրեց 35 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի ու 1 գոլային փոխանցման հեղինակ և օգնելով [[Լանս ՖԱ|Լանսին]] տեղափոխվել [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]<ref>{{Cite web |last=s.r.o |first=LiveSport |title=Ligue 2 2013/2014 Standings, Soccer France League Table |url=https://www.oddsportal.com/soccer/france/ligue-2-2013-2014/standings/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Oddsportal.com |language=cs}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lens granted Ligue 1 place |url=https://theworldgame.sbs.com.au/lens-granted-ligue-1-place |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=The World Game |language=en}}</ref>։ Իր առաջին հանդիպումը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում Գբամենը անցկացրեց 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Նանտ ՖԱ|Նանտի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=FC Nantes - RC Lens, Aug 9, 2014 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2482111 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Հոկտեմբերի 17-ին նա հեռացվեց խաղադաշտից [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 53-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=RC Lens - Paris Saint-Germain, Oct 17, 2014 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2482196 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի ապրիլի 15-ին կոտ դ'իվուարցին հեռացվեց խաղադաշտից [[Այաչո ՖԱ|Այաչոյի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=RC Lens - AC Ajaccio, Apr 15, 2016 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2654500 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Լանս ՖԱ|Լանսի]] կազմում Գբամենը անցկացրեց 98 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի և 2 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Մայնց 05 === 2016 թվականի հուլիսի 13-ին Գբամենը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Մայնց 05]]-ի հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 13 |title=Jean-Philippe Gbamin verpflichtet |url=http://www.mainz05.de/mainz05/aktuell/news/news-detail/article/jean-philippe-gbamin-verpflichtet.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713132149/http://www.mainz05.de/mainz05/aktuell/news/news-detail/article/jean-philippe-gbamin-verpflichtet.html |archive-date=2016 թ․ հուլիսի 13 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.mainz05.de}}</ref><ref>{{Cite web |last=VAVEL.com |date=2016 թ․ հուլիսի 13 |title=Youngster Jean-Philippe Gbamin completes move to Mainz |url=https://www.vavel.com/en/international-football/2016/07/13/germany-bundesliga/669071-youngster-gbamin-completes-move-to-fsv-mainz-05.html |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=VAVEL |language=en}}</ref>։ Իր դեբյուտը [[Բունդեսլիգա]]յում նշեց օգոստոսի 27-ին՝ [[Բորուսիա Դորտմունդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Borussia Dortmund - 1.FSV Mainz 05, Aug 27, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704205 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը եվրոպական առաջնություններում անցկացրեց սեպտեմբերի 15-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպայի Լիգայի]] խմբային փուլի [[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - AS Saint-Étienne, Sep 15, 2016 - Europa League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2754287 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 27-ին Գբամենը հեռացվեց խաղադաշտից [[Հերթա Բեռլին]]ի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 62-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=Hertha BSC - 1.FSV Mainz 05, Nov 27, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704354 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Որակազրկման պատճառով 1 հանդիպում բաց թողելուց հետո կոտ դ'իվուարցին խաղադաշտ վերադարձավ դեկտեմբերի 11-ին՝ [[Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ]]ի դեմ խաղում՝ այս խաղում կրկին հեռացվելով խաղադաշտից<ref>{{Cite web |title=Borussia Mönchengladbach - 1.FSV Mainz 05, Dec 11, 2016 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704426 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի ապրիլի 5-ին նա երրորդ անգամ հեռացվեց խաղադաշտից՝ կարմիր քարտ ստանալով [[ՌԲ Լայպցիգ]]ի դեմ հանդիպման 89-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - RB Leipzig, Apr 5, 2017 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2704607 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Բունդեսլիգա 2017-18|Իր առաջին մրցաշրջանում]] Գբամենը անցկացրեց 31 հանդիպում բոլոր մրցաշարերում<ref>{{Cite web |title=Jean-Philippe Gbamin {{!}} Football Stats {{!}} Mainz {{!}} Season 2017/2018 {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77086&season_id=150 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ Իր առաջին գոլը [[Մայնց 05|Մայնցի]] կազմում Գբամենը խփեց 2018 թվականի մայիսի 12-ին՝ [[Վերդեր Բրեմեն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - SV Werder Bremen, May 12, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2872104 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 23-ին նա երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը<ref>{{Cite web |title=Gbamin extends contract until 2023 |url=https://www.mainz05.de/en/news/gbamin-extends-contract-until-2023/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926184336/https://www.mainz05.de/en/news/gbamin-extends-contract-until-2023/ |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 26 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.mainz05.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ivorian international Gbamin signs contract extension at Mainz - Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-08/23/c_137413597.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918215308/http://www.xinhuanet.com/english/2018-08/23/c_137413597.htm |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 18 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.xinhuanet.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=archyworld |date=2018 թ․ օգոստոսի 23 |title=Bundesliga club Mainz 05 extended with Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.archyworldys.com/bundesliga-club-mainz-05-extended-with-jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Archy Worldys |language=en-US}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Նոյեմբերի 4-ին կոտ դ'իվուարցին կրկին գոլի հեղինակ դարձավ [[Վերդեր Բրեմեն|Վերդերի]] դեմ խաղում՝ օգնելով Մայնցին հաղթել 2-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=1.FSV Mainz 05 - SV Werder Bremen, Nov 4, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058503 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 10-ին Գբամենը գոլ խփեց [[Ֆրայբուրգ ՖԱ|Ֆրայբուրգի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SC Freiburg - 1.FSV Mainz 05, Nov 10, 2018 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058511 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը թիմի ավագի թևկապով անցկացրեց 2019 թվականի ապրիլի 27-ին՝ [[Հաննովեր 96|Հանովերի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Hannover 96 - 1.FSV Mainz 05, Apr 27, 2019 - Bundesliga - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3058699 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Մայնց 05|Մայնցի]] կազմում Գբամենը անցկացրեց 95 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի և 4 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Report: Mainz star set for Everton move |url=https://bulinews.com/news/3105/report-mainz-star-set-for-everton-move |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Bulinews.Com - Bundesliga news in English |language=en}}</ref>։ === Էվերթոն === 2019 թվականի օգոստոսի 2-ին Գբամենը 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Gbamin Signs Five-Year Everton Deal |url=https://www.evertonfc.com/news/1299737/gbamin-signs-five-year-everton-deal |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.evertonfc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Everton sign Mainz midfielder Jean-Philippe Gbamin on five-year deal |url=https://www.skysports.com/football/news/11671/11776039/everton-sign-mainz-midfielder-jean-philippe-gbamin-on-five-year-deal |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Everton complete signing of Mainz midfielder Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-7316359/Everton-complete-signing-Ivory-Coast-midfielder-Jean-Philippe-Gbamin-replace-Idrissa-Gueye.html |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Mail Online}}</ref>։ Ակումբը նրա համար վճարեց 25 միլիոն ֆունտ ստերլինգ<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Jean-Philippe Gbamin: Everton sign Mainz midfielder for £25m in five-year deal |url=https://www.bbc.com/sport/football/49204313 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Everton transfer news: Toffees snap up midfielder Jean-Philippe Gbamin from Mainz ahead of new Premier League season {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/everton-sign-midfielder-gbamin-from-mainz-05/fdbvj4tmuq741ako7knmcd09b |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ օգոստոսի 2 |title=Everton sign midfielder Jean-Philippe Gbamin from Mainz in £25m deal |url=https://www.thesun.co.uk/sport/football/9644238/everton-jean-philippe-gbamin-mainz-25m-deal/ |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=The Sun |language=en-GB}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Գբամենը իրավասու էր ներկայացնել [[Ֆրանսիա]]ն ու [[Կոտ դ'Իվուար]]ը միջազգային ասպարեզում, և հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=The Main Man at Mainz: Jean-Philippe Gbamin - |url=http://bundesligafanatic.com/20171223/the-main-man-at-mainz-jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |language=en-US}}</ref>։ 2013 թվականին Գբամենը մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ անցկացնելով 3 հանդիպում<ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=Under-19 - Technical report - Team analysis - France |url=https://www.uefa.com/under19/season=2013/technical-report/team-analysis/team=300043/index.html |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>, իսկ Ֆրանսիան հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ 1-0 հաշվով պարտվեց Սերբիային<ref>{{Cite web |title=France U19 - Serbia U19, Aug 1, 2013 - European U19 Championship 2013 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2356790 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Under-19 - Serbia savour maiden triumph |url=https://www.uefa.com/under19/history/season=2013/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի ապրիլի 24-ին Գբամենը որոշեց հանդես գալ [[Կոտ դ'Իվուար]]ի կազմում<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ ապրիլի 26 |title=Two more French youth internationals commit to Ivory Coast |url=https://www.bbc.com/sport/football/39717371 |access-date=2019 թ․ հունվարի 8 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ ապրիլի 25 |title=Chelsea wonderkid Boga commits to Ivory Coast |url=http://global.espn.com/soccer/ivory-coast/story/3112009/chelsea-wonderkid-jeremie-boga-commits-to-ivory-coast |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=ESPN.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=rédaction |first=La |title=Côte d'Ivoire : Boga et Gbamin disent oui aussi ! - Afrik-foot.com : l'actualité du football africain |url=http://www.afrik-foot.com/cote-d-ivoire-boga-et-gbamin-disent-oui-aussi |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.afrik-foot.com}}</ref>։ Իր դեբյուտը [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի ազգային հավաքականում]] նշեց 2017 թվականի հունիսի 4-ին՝ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդների]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{Cite web |title=Netherlands - Ivory Coast, Jun 4, 2017 - International Friendlies - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2835944 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Netherlands 5-0 Ivory Coast: Vincent Janssen among scorers in easy win |url=https://www.skysports.com/football/news/12010/10904528/netherlands-5-0-ivory-coast-vincent-janssen-among-scorers-in-easy-win |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>։ 2019 թվականի ամռանը Գբամենը մասնակցեց [[Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019|Աֆրիկայի ազգերի գավաթին]]<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հունիսի 9 |title=Africa Cup of Nations: Bony named in Ivory Coast's final squad |url=https://www.bbc.com/sport/football/48574328 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ivory Coast announces final squad for 2019 AFCON |url=http://english.ahram.org.eg/NewsAFCON/2019/335887.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190813014501/http://english.ahram.org.eg/NewsAFCON/2019/335887.aspx |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 13 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=Ahram Online}}</ref>՝ անցկացնելով 3 հանդիպում և դառնալով 1 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Namibia - Ivory Coast, Jul 1, 2019 - Africa Cup of Nations 2019 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3195801 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>, իսկ [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարը]] հասավ մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ՝ հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտվելով [[Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալժիրին]]<ref>{{Cite web |title=Ivory Coast - Algeria, Jul 11, 2019 - Africa Cup of Nations 2019 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3212125 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հուլիսի 11 |title=Africa Cup of Nations: Ivory Coast 1-1 Algeria (AET - Algeria win 4-3 on pens) |url=https://www.bbc.com/sport/football/48863475 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 3 |language=en-GB}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի օգոստոսի 3-ի դրությամբ<ref name=":0">{{Cite web |title=Jean-Philippe Gbamin |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/jean-philippe-gbamin/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 8 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref>'' {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Լանս ՖԱ|Լանս B]] |2012–13 | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի չորրորդ դիվիզիոն|Ազգային առաջնություն 2]] |20 |2 | colspan="6" rowspan="2" |— |20 |2 |- |2015–16 |2 |0 |2 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !22 !2 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !22 !2 |- | rowspan="5" |[[Լանս ՖԱ|Լանս]] |2012–13 | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |2 |0 |0 |0 | colspan="2" rowspan="4" |— |0 |0 |2 |0 |- |2013–14 |30 |2 |3 |1 |2 |0 |35 |3 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|2014–15]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |33 |0 |1 |0 |1 |0 |35 |0 |- |2015–16 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոն|Լիգա 2]] |26 |1 |0 |0 |0 |0 |26 |1 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !91 !3 !4 !1 !0 !0 !3 !0 !98 !4 |- | rowspan="4" |[[Մայնց 05]] |[[Բունդեսլիգա 2016-17|2016–17]] | rowspan="3" |[[Բունդեսլիգա]] |25 |0 |1 |0 |5 |0 | colspan="2" rowspan="3" |— |31 |0 |- |[[Բունդեսլիգա 2017-18|2017–18]] |30 |1 |1 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |31 |1 |- |[[Բունդեսլիգա 2018-19|2018–19]] |31 |2 |2 |0 |33 |2 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !86 !3 !4 !0 !5 !0 !0 !0 !95 !3 |- |[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2019-20 (Անգլիա)|2019–20]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !199 !8 !8 !1 !5 !0 !3 !0 !215 !9 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2019 թվականի օգոստոսի 3-ի դրությամբ''<ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Jean-Philippe Gbamin |url=http://www.national-football-teams.com/player/68150/Jean_Philippe_Gbamin.html |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 3 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2017 |4 |0 |- |2018 |1 |0 |- |2019 |7 |0 |- !Ընդհանուր !12 !0 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/Jean-Philippe-Gbamin-179803758861928/ Գբամենի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] *[https://www.instagram.com/jpgbamin25/ Գբամենի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/jean-philippe-gbamin/profil/spieler/182894 Գբամենը transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=77086 Գբամենը soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/129758/Show/Jean-Philippe-Gbamin Գբամենը WhoScored.com կայքում] * [https://www.mainz05.de/profis/team/mannschaft/mittelfeld/jean-philippe-gbamin/ Գբամենը Մայնցի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211208120024/https://www2.mainz05.de/profis/team/mannschaft/mittelfeld/jean-philippe-gbamin/ |date=2021-12-08 }} * [https://www.ligue1.com/joueur/gbamin-jean-philippe Գբամենը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331122444/http://www.ligue1.com/joueur/gbamin-jean-philippe |date=2016-03-31 }} * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543645252-jean-philippe-gbamin Գբամենը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630105601/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2543645252-jean-philippe-gbamin |date=2018-06-30 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Էվերթոն կազմ}} {{Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019-ում}} {{DEFAULTSORT:Գբամեն, Ժան-Ֆիլիպ}} [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մայնց 05-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ցյուրիխի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:ԲԿՄԱ Մոսկվայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ]] aow2pgva7g5wr5hcpyt9et3run4zi3m 0 905539 10806548 9894362 2026-06-30T03:45:41Z Surajr7 119202 10806548 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ}} '''«Հավերժության շեմին»''' ({{lang-en|At Eternity's Gate}}) կենսագրական ֆիլմ, [[Հոլանդացիներ|հոլանդացի]] մեծանուն նկարիչ [[Վան Գոգ]]ի մասին։ Ֆիլմը պատմում է նկարչի կյանքի վերջին տարիների մասին։ Նկարահանվել է 2018 թվականին, «[[Օսկար]]» մրցանակի անվանակիր ռեժիսոր [[Ջուլիան Շնաբել]]ի կողմից։ Վերջինս նաև աշխատել է սցենարի վրա Լուի Կուգելբերգի և օսկարակիր դրամատուրգ [[Ժան-Կլոդ Կարիեր]]ի հետ։ Ֆիլմում նկարահանվել են [[Ուիլեմ Դեֆո]]ն, [[Օսկար Այզեկ]]ը, [[Ռուպերտ Ֆրենդ]]ը, [[Մադս Միկելսեն]]ը, [[Մաթյո Ամալրիկ]]ը և [[Էմմանուել Սենյե]]ն։ Վան Գոգի դերակատարման համար Ուիլեմ Դեֆոն արժանացել է [[Վենետիկի կինոփառատոն]]ի մրցանակի<ref>[https://www.imdb.com/title/tt6938828/awards?ref_=tt_awd IMDB, The Eternity’s Gate, Awards]</ref>, նաև «[[Ոսկե գլոբուս]]»-ի անվանակիր է<ref>[https://variety.com/2018/film/news/golden-globe-nominations-2019-1203082075/ Golden Globe Nominations: Complete List]</ref>։ == Սյուժե == [[Վան Գոգ]]ը տարված էր գեղանկարչությամբ և երազում էր աշխարհը փոխել։ Նա ապրում էր [[Փարիզ]]ում, [[Մոնմարտր]]ում և ընկերական հարաբերությունների մեջ էր [[Պոլ Գոգեն]]ի հետ։ Ալկոհոլային ըմպելիքներից նախընտրում էր [[աբսենտ]]ը։ Այդ ժամանակ նրա կտավները դժվարությամբ էին վաճառվում, իսկ այսօր դրանք ամենաթանկարժեքներից մեկն են աշխարհում։ Ինչպես իրական հանճար, նա միշտ գտնվում էր հավերժության շեմին․․․<ref>[https://www.kinoafisha.info/movies/8329804/ Официальный синопсис фильма "Ван Гог. На пороге вечности"]</ref> == Դերերում == * [[Ուիլեմ Դեֆո]] — ''[[Վինսենթ վան Գոգ]]'' * [[Ռուփերթ Ֆրենդ]] — ''[[Թեո վան Գոգ]]'' * [[Օսկար Այզեկ]] — ''[[Պոլ Գոգեն]]'' * [[Մադս Միկելսեն]] — ''քահանա'' * [[Մաթյո Ամալրիկ]] — ''[[բժիշկ Պոլ Գաշե]]'' * [[Էմմանուել Սենյե]] — ''մադամ Ժինու'' * [[Ամիրա Կազար]] — ''Յոհաննա Վան Գոգ'' * [[Վենսան Պերես]] — ''the director'' * [[Ստելլա Շնաբել]] — ''[http://www.vokrugsveta.ru/news/256298/ Գեբի]'' * [[Վլադիմիր Կոնսինյի]] — ''[[բժիշկ Ֆելիքս Ռեյ]]'' * [[Կլեման Պոլ Լյուեր]] — ''[[Էմիլ Բերնար]]'' * [[Ֆրանկ Մոլինարո]] — ''[[Տուլուզ-Լոտրեկ]]'' == Արտադրություն == 2017 թվականի մայիսին Շնաբելը հայտարարել է, որ նկարահանում է ֆիլմ նկարիչ Վան Գոգի մասին, որի գլխավոր դերում խաղալու է Ուիլեմ Դեֆոն։ Ռեժիսորը նաև աշխատել է սցենարի վրա՝ ֆրանսիացի սցենարիստ Ժան-Կլոդ Կարիերի հետ<ref name="indie">{{Cite web |last=Thompson |first=Anne |date=2017 թ․ մայիսի 23 |title=Willem Dafoe as Vincent Van Gogh in 'At Eternity's Gate': Julian Schnabel Gives Us An Exclusive First Look |url=http://www.indiewire.com/2017/05/willem-dafoe-vincent-van-gogh-julian-schnabel-cannes-1201830860/ |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 29 |work=[[IndieWire]] |publisher=[[Penske Business Media]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roxborough |first=Scott |date=2017 թ․ նոյեմբերի 2 |title=AFM: SPK Pictures to Finance New Films From Julian Schnabel, Harmony Korine (Exclusive) |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/afm-spk-pictures-finance-new-films-julian-schnabel-harmony-korine-1054168 |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 29 |work=[[The Hollywood Reporter]] |publisher=[[Prometheus Global Media]]}}</ref>։ Այդ մասին նա ասել է՝ {{քաղվածք|Սա ֆիլմ է նկարչության և նկարչի մասին և հավերժության հետ նրանց հարաբերության մասին։ Այդպես ասել է նկարիչը։ Այն ընդգրկում է նրա կյանքի նշանավոր պահերը, դա իրական պատմությունը չէ, այլ իմ տեսակետն է։ Այնպիսին, որը, հուսով եմ, ձեզ ավելի կմոտեցնի նրան<ref>{{Cite web |last=Lodderhose |first=Diana |date=2017 թ․ մայիսի 20 |title=Willem Dafoe To Play Vincent Van Gogh In Julian Schnabel's 'At Eternity's Gate' – Cannes |url=https://deadline.com/2017/05/willem-dafoe-vincent-van-gogh-julian-schnabel-at-eternitys-gate-1202098716/ |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 29 |work=[[Deadline Hollywood]] |publisher=[[Penske Business Media]]}}</ref>։}} Ֆիլմը նկարահանվել է 2017 թվականի սեպտեմբերին, 38 օրվա ընթացքում։ Նկարահանումներն իրականացվել են այն վայրերում, որտեղ Վան Գոգն ապրել է իր կյանքի վերջին տարիներին՝ [[Առլ]], [[Բուշ դյու Ռոն]] և [[Օվեր սյուր Ուազ]] ([[Ֆրանսիա]])<ref name="indie"/>։ Ֆիլմը նվիրված է [[Ալայա Ազեդին]]ին<ref>{{Cite web |last=Hirschberg |first=Lynn |title='At Eternity's Gate': Julian Schnabel Explains His Vincent Van Gogh Movie |url=https://www.wmagazine.com/gallery/at-eternitys-gate-vincent-van-gogh-movie-julian-schnabel-willem-dafoe |access-date=2019 թ․ հունվարի 4 |website=W Magazine |language=en}}</ref>։ == Ռելիզ == Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Վենետիկի 75-րդ կինոփառատոնում։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ցուցադրվել է Նյու Յորքի կինոփառատոնում, իսկ հոկտեմբերի 19-ին՝ Չիկագոյի Միջազգային կինոփառատոնում<ref>[https://www.imdb.com/title/tt6938828/releaseinfo?ref_=tt_ov_inf IMDB, The Eternity’s Gate]</ref>։ Ֆիլմի սկզբնական [[Թրեյլեր (կինեմատոգրաֆիա)|թրեյլերը]] ցուցադրվել է 2018 թվականի սեպտեմբերի սկզբին<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T77PDm3e1iE AT ETERNITY'S GATE - Official Trailer - HD (Willem Dafoe, Rupert Friend, Mads Mikkelsen)]</ref>։ == Մարկետինգ == Ինքնօրինակ թրեյլերը հասանելի դարձավ ցանցում դիդարկելու համար [[2018 թվական]]ի [[սեպտեմբեր]]ի սկզբին<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=T77PDm3e1iE&t=6s At Eternity’s Gate — Official Trailer — HD (Willem Dafoe, Rupert Friend, Mads Mikkelsen)]</ref>, նրա տեղայնացված վարկածը` նոյեմբերի կեսին<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qSg-zYxPQkQ Ван Гог. На пороге вечности | Трейлер | В кино с 7 февраля]</ref>։ == Պարգևներ և անվանակարգեր == {| class="wikitable" width="950px" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="centre" |- ! Կինոփառատոն / Մրցանակ !Տարի ! Կատեգորիա ! արդյունք |- | rowspan=4|'''[[Վենետիկի կինոփառատոն]]''' | rowspan="4" |'''[[75-й Венецианский кинофестиваль|2018]]''' | [[Վոլպիի Գավաթ լավագույն տղամարդու դերի համար]] ([[Ուիլեմ Դեֆո]]) ||{{պարգև}} |- | Green Drop Award մրցանակ ||{{պարգև}} |- | Միմո Ռոտելլա հիմնադրամի մրցանակ ||{{պարգև}} |- | [[Ոսկե առյուծ]] ||{{անվանակարգ}} |- | '''«[[Ոսկե գլոբուս]]»''' |'''[[Ոսկե գլոբուս (премия, 2019)|2019]]''' | [[Լավագույն դերասան դրամատիկական ֆիլմում]] ([[Ուիլեմ Դեֆո]]) ||{{անվանակարգ}} |- | '''«[[Օսկար]]»''' |'''[[Օսկար 2019)|2019]]''' | [[Լավագույն դերասան]] ([[Ուիլեմ Դեֆո]]) ||{{անվանակարգ}} |} == Պատկերասրահ == <gallery> File:Vincent van Gogh - Paul Gauguin (Man in a Red Beret).jpg File:Vincent van Gogh - The yellow house ('The street').jpg File:Vincent van Gogh zonnebloemen schilderend - s0225V1962 - Van Gogh Museum.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{IMDb title|6938828|At Eternity's Gate}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2010-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2010-ականների կենսագրական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2018 դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2018 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան կենսագրական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Բրիտանական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Բրիտանական կենսագրական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Իրական դեպքերի հիման վրա նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգ]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիայում]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական կենսագրական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում 1890 թվականին]] [[Կատեգորիա:2010-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր]] l0c2rd4yb5cbjqsfdeci6azdcezpeil 0 928504 10806536 10451772 2026-06-30T02:46:38Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ]] 10806536 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Օնեմա Գրաս Գեյորո''' ({{ԱԾ}}), [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|կոնգոյական]] ծագումով [[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] [[ֆուտբոլիստ]], որը որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] խաղում է Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնությունում Փարիզի Սեն Ժերմենի և Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում։ == Կենսագրություն == Գեյորոն ծնվել է [[Կոլվեզի]]ում և իր ընտանիքի հետ [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]]ից տեղափոխվել է [[Ֆրանսիա]], երբ դեռ երեխա էր։ Ութ տարեկանում նա սկսել է խաղալ [[Օռլեան]]ում հիմնված ''SMOC St Jean-de-Braye'' -ի տղաների հետ<ref name="AIPS">{{Cite web |last=Lamorte |first=Antonio |date=2017 թ․ հուլիսի 30 |title=From The Congo to the EURO, French midfielder Grace Geyoro's long road to success |url=http://www.aipsmedia.com/2017/07/30/21430/france-weuro-2017-grace-geyoro-england-netherlands-2017-antonio-lamorte |publisher={{ill|Association Internationale de la Presse Sportive|de|lt=AIPS}}}}</ref>։ Նա 23 այլ մարդկանց հետ [[2013 թվական]]ի [[հունվար]]ին ընտրվել է Օռլեանի տարածաշրջանային օլիմպիական և սպորտի կոմիտեի կողմից<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ հունվարի 21 |title=Construire une nouvelle politique sportive |trans-title=Build a new sports policy |url=https://www.lanouvellerepublique.fr/actu/construire-une-nouvelle-politique-sportive-3 |newspaper=[[La Nouvelle République du Centre-Ouest|La Nouvelle République]] |language=French}}</ref>։ == Պարի Սեն Ժերմեն == [[2012 թվական]]ին 15 տարեկանում Գեյորոն միացել է Պարի Սեն Ժերմենի երիտասարդական մասին<ref name="AIPS"/>։ Նա իր առաջնախաղը Փարիզի Սեն Ժերմենի հիմնական թիմում ունեցել է [[2014 թվական]]ի [[հոկտեմբեր]]ին՝ ''Issy'' թիմի հետ խաղում տանելով հաղթանակ 2–0 հաշվով, խաղի 76-րդ րոպեին փոխարինելով [[Ֆաթմիրե Ալուշի]]ին<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ հոկտեմբերի 12 |title=Issy vs. PSG |url=http://int.women.soccerway.com/matches/2014/10/12/france/feminine-division-1/issy-ff/paris-saint-germain-fc/1787277/ |publisher=Soccerway}}</ref>։ 2017 թվականի մարտին Գրասը երկարաձգել է պայմանագիրը մինչև 2021 թվականի հունիսը<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ մարտի 17 |title=Grace Geyoro prolonge jusqu'en juin 2021 |trans-title=Grace Geyoro extends until June 2021 |url=http://www.culturepsg.com/news/feminines/grace-geyoro-prolonge-jusqu-en-juin-2021/14700 |publisher=Culture PSG |language=French}}</ref>։ [[2018 թվական]]ի [[մայիս]]ին Գեյորոն խփել է իր դեբյուտային գոլը՝ Փարիզի Սեն Ժերմենի կազմում Սուայոյի նկատմամբ 3–0 հաշվով հաղթանակ տանելով և ակումբի համար տեղ երաշխավորելով ՈՒԵՖԱ-ի 2018-19 կանանց չեմպիոնների լիգայում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մայիսի 27 |title=Paris décroche son billet pour l’Europe! |trans-title=Paris wins a ticket to Europe! |url=https://www.psg.fr/nouvelles/football-feminin/paris-decroche-son-billet-pour-l-europe |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619114727/https://www.psg.fr/nouvelles/football-feminin/paris-decroche-son-billet-pour-l-europe |archive-date=2018 թ․ հունիսի 19 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 19 |publisher=[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] |language=French}}</ref>։ == Երիտասարդական == [[2012 թվական]]ի [[հուլիս]]ին Գեյորոն ներկայացրել է Ֆրանսիայի մինչև 16 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականը ''Սկանդինավյան մինչև 16 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց 2012 թվականի գավաթի'' ժամանակ։ Նա խաղացել է լրիվ խաղեր՝ 1–0 հաշվով [[Շվեդիա]]յից պարտությամբ<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 9 |title=Equipe de France des moins de 16 ans - France-Suède 0-1 |trans-title=France Under-16 Team - France-Sweden 0-1 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=562 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref> և 4–0 հաշվով հաղթելով [[Իսլանդիա]]յի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 12 |title=Equipe de France des moins de 16 ans - Islande-France 0-4 |trans-title=France Under-16 Team - Iceland-France 0-4 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=564 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref> և 3–0 հաշվով հաղթելով [[Նորվեգիա]]յի մինչև 16 տարեկանների հավաքականներին<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 14 |title=Equipe de France des moins de 16 ans - France-Norvège 3-0 |trans-title=France Under-16 Team - France-Norway 3-0 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=586 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>։ [[Ֆինլանդիա]]յի հետ 5–1 հաշվով տարած հաղթանակով խաղում Գեյորոն փոխարինման է դուրս եկել խաղի 52-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 10 |title=Equipe de France des moins de 16 ans - Finlande-France 1-5 |trans-title=France Under-16 Team - Finland-France 1-5 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=563 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>։ [[2013 թվական]]ի [[մարտ]]ին Գեյորոն ներկայացրել է Ֆրանսիայի մինչև 17 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականը ՈՒԵՖԱ-ի 2013 թվականի կանանց մինչև 17 տարեկանների առաջնության որակավորման խաղերին, մեկ անգամ որպես փոխարինող մասնակցելով [[Ֆինլանդիա]]յի հավաքականի 2–0 հաշվով հաղթանակով խաղին<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ մարտի 26 |title=Women's Under-17 2013 - France-Finland |url=http://www.uefa.com/womensunder17/season=2013/matches/round=2000329/match=2010861/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130610053214/http://www.uefa.com/womensunder17/season=2013/matches/round=2000329/match=2010861/index.html |archive-date=2013 թ․ հունիսի 10 |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ [[2015 թվական]]ի [[հուլիս]]ին Գեյորոն ներկայացրել է Ֆրանսիայի մինչև 19 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականը ՈՒԵՖԱ-ի 2015 թվականի կանանց մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը։ Խմբային փուլում նա խաղացել է [[Դանիա]]յի հավաքականի հետ, որն ավարտվել է 1–0 հաղթանակով<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 15 |title=Report: Léger gives France win against Denmark |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2015/matches/round=2000528/match=2016636/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, և [[Շվեդիա]]յի հավաքականի հետ, որն ավարտվել է 1–0 հաղթանակով<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 21 |title=France pip Sweden to first place |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2015/matches/round=2000528/match=2016644/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, սակայն նստարանների վրա է նստել [[Իսրայել]]ի հավաքականի հետ 4–0 հաշվով հաղթանակով խաղի ժամանակ<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 18 |title=France through after winning 'Netanya derby' |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2015/matches/round=2000528/match=2016639/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ Նա նստարանին սպասել է փոխարինման նաև [[Իսպանիա]]յի հետ կիսաեզրափակիչ խաղում, որտեղ Ֆրանսիան պարտություն է կրել 5–4 հաշվով [[Հետխաղյա 11 մետրանոցներ (ֆուտբոլ)|հետխաղյա 11 մետրանոցներ]]ում<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հուլիսի 24 |title=Spain beat France on spot kicks to reach final |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2015/matches/round=2000529/match=2017615/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ 2015 թվականի [[սեպտեմբեր]]ին Գեյորոն ներկայացրել է Ֆրանսիայի մինչև 19 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականը ՈՒԵՖԱ-ի 2016 թվականի կանանց մինչև 19 տարեկանների առաջնության որակավորման խաղերում։ Նա լրիվ խաղ է խաղացել [[Բոսնիա և Հերցեգովինա]]յի հավաքականի հետ հանդիպմանը, որն ավարտվել է 2–0 հաշվով հաղթանակով<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 15 |title=Women's Under-19 2016 - France-Bosnia and Herzegovina |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000621/match=2015456/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, իսկ [[Ֆարերյան կղզիներ]]ի հավաքականի հետ հանդիպմանը փոխարինման է դուրս եկել խաղի 70-րդ րոպեին, որն ավարտվել է 7–0 հաշվով հաղթանակով<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=Women's Under-19 2016 - France-Faroe Islands |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000621/match=2015478/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, և լրիվ խաղ է խաղացել [[Չեխիայի հանրապետություն|Չեխիայի Հանրապետության]] հավաքականի հետ՝ հաղթելով 6–0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=Women's Under-19 2016 - Czech Republic-France |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000621/match=2015500/postmatch/lineups/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ [[2016 թվական]]ի [[ապրիլ]]ին նա Ֆրանսիայի հավաքականում էր ՈՒԵՖԱ-ի 2016 թվականի կանանց մինչև 19 տարեկանների առաջնության որակավորման խաղերում, խաղալով լրիվ խաղ [[Պորտուգալիա]]յի հավաքականի հետ հանդիպմանը, որն ավարտվել է հաղթանակով՝ 3–0<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ ապրիլի 5 |title=Women's Under-19 2016 - France-Portugal |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000622/match=2018779/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, և մեկնարկել է [[Շոտլանդիա]]յի հետ հանդիպման ժամանակ, որն ավարտվել է հաղթանակով՝ 2–0<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ ապրիլի 10 |title=Women's Under-19 2016 - Scotland-France |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000622/match=2018803/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>: 2016 թվականի [[հուլիս]]ին Ֆրանսիայի մինչև 19 տարեկանների հավաքականում խաղացել է ՈՒԵՖԱ-ի 2016 թվականի կանանց մինչև 19 տարեկանների առաջնությում։ Խմբային փուլում խաղացել է բոլոր երեք խաղերում՝ մեկնարկելով [[Նորվեգիա]]յի հավաքականի հետ խաղում, որտեղ պարտվել են 1–0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 19 |title=Norway come good against understaffed France |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000617/match=2019914/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, [[Սլովակիա]]յի հետ՝ հաղթանակ 6–0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 22 |title=France burst through Slovakia dam |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000617/match=2019917/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref> և [[Նիդեռլանդներ]]ի հետ՝ հաղթանակ 2–1 հաշվով, որտեղ նա խփել է երկրորդ գոլը<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 25 |title=Katoto stars as France, Netherlands edge through |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000617/match=2019922/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ Գեյորոն խաղացել է [[Շվեյցարիա]]յի հետ կիսաեզրափակիչ խաղին 3–1 հաղթանակով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 28 |title=France into WU19 EURO final after comeback |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000618/match=2020328/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref> և խփել է խաղի առաջին գոլը [[Իսպանիա]]յի հետ 2–1 հաշիվ հաղթանակով եզրափակիչ խաղում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 31 |title=France win WU19 title in stormy final |url=http://www.uefa.com/womensunder19/season=2016/matches/round=2000620/match=2020330/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ [[2016 թվական]]ի [[մարտ]]ին Ֆրանսիան մինչև 19 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականով մասնակցել է Իսպանիայում անցկացվող Լա Մանգայի ցուցադրական մրցաշարին<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ փետրվարի 26 |title=Ten female's National sides will take part in a tournament at La Manga Club |url=https://lamangaclub.com/en/news/ten-females-national-sides-will-take-part-tournament-la-manga-club |publisher=[[La Manga Club]]}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>, որտեղ Գեյորոն մեկնարկել է Նորվեգիայի հետ խաղում՝ հաղթելով 2–1 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ մարտի 3 |title=Equipe de France des moins de 19 ans - Norvège-France 1-2 |trans-title=France Under-19 Team - Norway-France 1-2 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=757 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>, իսկ [[Իտալիա]]յի հետ խաղում փոխարինման է դուրս եկել, և հաղթել են 3–1 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ մարտի 5 |title=Equipe de France des moins de 19 ans - France-Italie 3-1 |trans-title=France Under-19 Team - France-Italy 3-1 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=758 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>, [[Շվեդիա]]յի հետ խաղում խփել է միակ գոլը, որտեղ հաղթել են 1–0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ մարտի 7 |title=Equipe de France des moins de 19 ans - Suède-France 0-1 |trans-title=France Under-19 Team - Sweden-France 0-1 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=759 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>։ 2016 թվականի [[նոյեմբեր]]ին Գեյորոն ընտրվել է Ֆրանսիայի մինչև 20 տարեկանների ֆուտբոլի կանանց հավաքականում ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի խաղերի համար<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 3 |title=France squad to compete at FIFA U-20 Women’s World Cup 2016 |url=http://www.womenssoccerunited.com/france-squad-u20wwc/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216183356/http://www.womenssoccerunited.com/france-squad-u20wwc/ |archive-date=2018 թ․ փետրվարի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=Women's Soccer United}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 8 |title=FIFA U-20 Women's World Cup Papua New Guinea 2016 List of Players |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/84/86/81/fu20wwc_2016_squadlists_neutral.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831041248/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/84/86/81/fu20wwc_2016_squadlists_neutral.pdf |archive-date=2017 թ․ օգոստոսի 31 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Նա մրցաշրջանից առաջ [[Ավստրալիա]]յում խաղացել է [[Կանադա]]յի հավաքականի հետ [[ընկերական խաղ]]ում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 8 |title=Equipe de France des moins de 20 ans - Canada-France 0-2 |trans-title=France Under-20 Team - Canada-France 0-2 |url=http://www.statsfootofeminin.fr/selection/match.php?id=800 |publisher=Footofeminin.fr |language=French}}</ref>։ Մրցումների խմբային փուլում նա խաղացել է բոլոր երեք խաղերում՝ 0–0 ոչ-ոքի խաղալով [[Միացյալ Նահանգներ]]ի հավաքականի հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 14 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - France-USA |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353191/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916130249/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353191/index.html |archive-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref> և 2–2 [[Գանա]]յի հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 17 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - France-Ghana |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353181/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916130513/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353181/index.html |archive-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>՝, մինչև հափորդ փուլի ընտրապայքարում [[Նոր Զելանդիա]]յի հավաքականին պարտության մատնելը<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 21 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - New Zealand-France |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353170/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916163949/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275987/match=300353170/index.html |archive-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Եզրափակիչ փուլում նա խաղացել է երեք լրիվ խաղ քառորդ եզրափակչում [[Գերմանիա]]յի հավաքականի հետ (հաղթանակ՝ 1–0)<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 25 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - Germany-France |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275999/match=300353186/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916130538/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=275999/match=300353186/index.html |archive-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref> և կիսաեզրափակչում Ճապոնիայի հետ (հաղթանակ՝ 2–1)<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ նոյեմբերի 29 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - Japan-France |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=276001/match=300353180/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916130424/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=276001/match=300353180/index.html |archive-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>: Եզրափակչում Գեյորոն խաղացել է [[Հյուսիսային Կորեա]]յի հետ լրիվ խաղում և խփել է Ֆրանսիայի միակ գոլը՝ պարտվելով 3–1 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 3 |title=2016 FIFA U-20 Women's World Cup - Korea DPR-France |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=276005/match=300353173/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181212014038/https://www.fifa.com/u20womensworldcup/matches/round=276005/match=300353173/index.html |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 12 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mishner |first=Katie |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 3 |title=2016 U-20 Women's World Cup Final - Korea DPR 3-1 France: Korea DPR complete youth tournament double |url=https://www.vavel.com/en/football/womens-football/728584-2016-u-20-womens-world-cup-final-korea-dpr-strike-gold-again.html |newspaper=[[Vavel]]}}</ref>։ Նա մրցաշարի յուրաքանչյուր րոպե խաղացողներից մեկն էր<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 2 |title=Cissoko and Geyoro powering the France machine |url=https://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2016/m=12/news=cissoko-and-geyoro-powering-the-france-machine-2857444.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171008111543/http://www.fifa.com/u20womensworldcup/news/y=2016/m=12/news=cissoko-and-geyoro-powering-the-france-machine-2857444.html |archive-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 8 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == === Մասնագիտական === [[2017 թվական]]ի [[հունվար]]ին Գեյորոն իր առաջնախաղն է ունեցել Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց հիմնական հավաքականի կազմում՝ ընկերական խաղում 2–0 հաշվով հաղթելով Հարավային Աֆրիկայի հավաքականին՝ փոխարինելով Սանդի Տոլետիին 69-րդ րոպեում<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունվարի 22 |title=France vs. South Africa |url=http://int.women.soccerway.com/matches/2017/01/22/world/friendly-women/france/south-africa/2386950/ |publisher=Soccerway}}</ref>։ 2017 թվականի [[մարտ]]ին նա ներկայացրել է Ֆրանսիան ''SheBelieves Cup'' 2017 թվականի գավաթին<ref>{{Cite news |last=Kennedy |first=Paul |date=2017 թ․ մարտի 7 |title=SheBelieves Cup: France has inside track |url=https://www.socceramerica.com/publications/article/72562/shebelieves-cup-france-has-inside-track.html |newspaper=[[Soccer America]]}}</ref>, խաղալով [[Անգլիա]]յի հետ 2–1 հաղթանակով լրիվ խաղում<ref>{{Cite news |last=Burkett |first=George |date=2017 թ․ մարտի 2 |title=France beats England 2-1 in the first game of the 2017 She Believes Cup |url=https://www.vavel.com/en-us/soccer/nwsl/760860-france-beats-england-2-1-in-the-first-game-of-the-2017-she-believes-cup.html |newspaper=[[Vavel]]}}</ref>, և Գերմանիայի հետ խաղում ոչ-ոքի՝ 0–0<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ մարտի 4 |title=France and Germany Play to Scoreless Draw on Match Day 2 of 2017 SheBelieves Cup |url=https://www.ussoccer.com/stories/2017/03/04/17/47/20170304-recap-wnt-france-and-germany-play-to-scoreless-draw-on-match-day-2-of-2017-shebelieves-cup |publisher=[[United States Soccer Federation|U.S. Soccer]]}}</ref>: 2017 թվականի [[հուլիս]]ին ընտրվել է Ֆրանսիայի հավաքականի կազմում ՈՒԵՖԱ-ի Եվրո 2017-ի համար և հավաքականի ամենաերիտասարդ խաղացողն է<ref name="AIPS"/>։ Գեյորոն խմբային փուլում լրիվ խաղում 1–1՝ ոչ-ոքի է խաղացել Ավստրիայի<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 22 |title=UEFA Women's Euro - France-Austria |url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2017/matches/round=2000623/match=2020906/lineups/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref> և Շվեյցարիայի հետ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 26 |title=UEFA Women's Euro - Switzerland-France |url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2017/matches/round=2000623/match=2020914/lineups/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>, իսկ Անգլիայի հետ քառորդ եզրափակչում պարտվել է 1–0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 30 |title=UEFA Women's Euro - England-France |url=http://www.uefa.com/womenseuro/season=2017/matches/round=2000624/match=2020921/lineups/index.html |publisher=[[UEFA]]}}</ref>։ 2018 թվականի [[մարտ]]ին նա ներկայացրել է Ֆրանսիան SheBelieves Cup 2018 թվականի գավաթում<ref>{{Cite news |last=Musarurwa |first=Kudzi |date=2018 թ․ փետրվարի 21 |title=2018 SheBelieves Cup Roster: France |url=https://www.vavel.com/en-us/soccer/2018/02/21/nwsl/882442-2018-shebelieves-cup-roster-france.html |newspaper=[[Vavel]]}}</ref>՝ ոչ-ոքի՝ 1–1 խաղալով Միացյալ Նահանգների հավաքականի հետ<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մարտի 4 |title=WNT Plays France to 1-1 Draw Before 25,706 Fans at 2018 SheBelieves Cup |url=https://www.ussoccer.com/stories/2018/03/04/19/17/20180304-recap-wnt-plays-france-to-1-1-draw-in-second-2018-shebeleievs-cup-game |publisher=[[United States Soccer Federation|U.S. Soccer]]}}</ref> և 3–0 հաշվով հաղթանակ տանելով Գերմանիայի հետ խաղում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մարտի 7 |title=France Defeats Germany 3-0 to Wrap Up 2018 SheBelieves Cup |url=https://www.ussoccer.com/stories/2018/03/07/23/37/20180307-recap-wnt-france-defeats-germany-3-0-2018-shebelieves-cup |publisher=[[United States Soccer Federation|U.S. Soccer]]}}</ref>։ 2019 թվականի մարտին նա խփել է իր դեբյուտային գոլը Ֆրանսիայի հիմնական հավաքականում Ուրուգվայի հետ խաղում, որը 6–0 հաշվով հաղթանակի 4-րդ գոլն էր<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ մարտի 5 |title=Amical: les Bleues se rassurent en écrasant l'Uruguay |trans-title=Friendly: the Blues reassure themselves by crushing Uruguay |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/planete_sports/amical-les-bleues-se-rassurent-en-ecrasant-l-uruguay-527830.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414070307/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/planete_sports/amical-les-bleues-se-rassurent-en-ecrasant-l-uruguay-527830.php |archive-date=2019 թ․ ապրիլի 14 |access-date=2019 թ․ հունիսի 20 |newspaper=[[Toute l'actualité de la Guadeloupe en ligne]] |language=French}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == == Միջազգային գոլեր == ''Միավորները և արդյունքները նշում են Ֆրանսիայի առաջնային գոլերը, միավորների սյունակը փոփոխվում է Գեյորոյի յուրաքանչյուր գոլից հետո:'' {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Միջազգային գոլերն ըստ ամսաթվի, անցկացման վայրի, մրցակցի, միավորի, արդյունքի և մրցության |- ! # !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Մրցակից !! Միավոր !! Արդյունք !! Մրցություն |- | 1. || 4 մարտի 2019 || ''Stade de la Vallée du Cher'' մարզադաշտ, [[Տուր (քաղաք)|Տուր]], [[Ֆրանսիա]] || {{դրոշավորում|Ուրուգվայ}} || align=center|'''4'''–0 || align="center"|6–0 || [[Ընկերական խաղ]] |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * {{Soccerway|grace-geyoro/290085}} * [http://www.statsfootofeminin.fr/joueur.php?joueur=7682 Profile at Footofeminin.fr] * [https://en.psg.fr/effectif/geyoro-grace պրոֆիլ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} Փարիզի Սեն Ժերմենում {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գեյորո, Գրաս}} [[Կատեգորիա:2019 ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթի խաղարկության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ]] op42y3c9by1qlusib6yeo1mczqskxqi 0 944472 10806428 10633287 2026-06-29T18:17:41Z Սահակ 24 /* Սեռային ինքնություն */ 10806428 wikitext text/x-wiki {{Միջանձնային հարաբերություններ}} '''Սեռականություն'''<ref>{{Cite web |last="ՓԻՆՔ" |first=Արմենիա |date=2016 |title=Սեռականություն |url=https://www.pinkarmenia.org/sexuality/#.XXtnQygzbIU |website=PINK Armenia |publisher=PINK Armenia}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=ILGA-Europe Glossary {{!}} ILGA-Europe |url=https://www.ilga-europe.org/resources/glossary |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 13 |website=www.ilga-europe.org}}</ref> (սեռական վարքագիծ), [[Մարդ բանական|մարդու]] անհատականության կարևորագույն բաղադրիչ։ «Սեռականություն» բառի նշանակությունը հասկանալով պետք է գիտակցել, որ սեռական հարաբերությունները, սեռական ակտիվ կամ պասիվ կյանք ունենալը սեռականության բաղադրիչներ են, այլ ոչ թե հենց մեր սեռականությունը։ Սեռականության թեման լայն է և բազմաբովանդակ, որի մասին կխոսենք ստորև։ ''Սեռականությունը յուրաքանչյուր անձի կենսաբանական, մտավոր, վարքագծային և սոցիալական բնութագրիչների ամբողջությունն է, որը սահմանում է մարդու [[ինքնություն]]ը, վարքագիծը, կերպարն ու դերը որպես անհատ և որպես [[Հասարակություն|հասարակության]] անդամ:'' Սեռականությունը վերաբերում է անհատի սեռին, [[Գենդերային ինքնություն|գենդերային ինքնությանը]] և դրա արտահայտմանը, [[Սեռական կողմնորոշում|սեռական կողմնորոշմանը]] և ինքնությանը, սեռական ցանկություններին։ Այնուամենայնիվ, սեռականության մասին խոսելիս պետք է հիշել սեռային և սեռական տերմինների տարբերությունը։ Սեռային տերմինով բնութագրվում է այն ամենը, ինչ վերաբերում է մարդու կենսաբանական սեռին և անատոմիային, իսկ սեռական տերմինով բնութագրվում է այն ամենն ինչը վերաբերում է զգացմունքներին, հույզերին, զգայականությանը, ինքնագիտակցությանը և ինքնությանը, նաև սեռական բնույթի գործողություններին, սեռական հարաբերություններին ու սեռական ակտին։ Սեռականությամբ օժտված է յուրաքանչյուր կենդանի էակ․ մարդիկ, կենդանիները և այլն։ Բոլորը ծնվում են [[Արական սեռական համակարգ|արական]], [[Իգական սեռական համակարգ|իգական]] կամ միջին կենսաբանական սեռի (ինտերսեքս) անհատ, այնուհետև` կառուցում սեռի ներքին ընկալումը` սեռային ինքնությունը։ Որոշակի տարիքում անցնում ենք սեռահասունացման փուլը և հիմնականում հարմարվում մեր մարմնի ու ինքնընկալման փոփոխություններին կամ չենք կարողանում հարմարվել մեր կենսաբանական սեռին ու դրա առանձնահատկություններին (բնորոշ է տրանսսեքսուալ (փոխսեռական) անձանց)։ Կյանքի ընթացքում դրսևորում ենք այս կամ այն տեսակ սեռական վարքագիծ ու ստեղծում ինտիմ հարաբերություններ։ Բոլորիս բնորոշ է որևէ տեսակի սեռական կողմնորոշումը ([[Հետերոսեքսուալություն|տարասեռական]], [[Համասեռականություն|նույնասեռական]], [[Երկսեռականություն|երկսեռական]], [[Ասեքսուալություն|անսեռական]]), և կյանքի ինչ-որ պահի հասկանում ենք մեր սեռական կողմնորոշման ներքին ընկալումը` սեռական ինքնությունը։ Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուրս, կրելով սեռականության նույն բաղկացուցիչները, տարբեր կերպ ենք դրանք ընկալում, հասկանում ու գիտակցում։ Հետևաբար, տարբեր կերպ ենք արտահայտում մեր սեռականության բաղադրիչները և տարբեր կերպ էլ ընկալում ու հասկանում ենք այլոց սեռականության դրսևորումները։ Բոլորս տարբեր ենք որպես սեռականություն կրող անհատներ։ == Կենսաբանական սեռ == Կենսաբանական սեռն առանձնացվում է անհատի վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքով և ֆունկցիայով` արտաքին ու ներքին սեռական օրգաններով և դրանց կողմից արտադրվող միավորների տեսակներով։ Ձվաբջիջն իգական սեռի միավորն է, իսկ սպերմատոզոիդը` արական սեռինը, որոնք նախատեսված են վերարտադրության համար։ Արտաքին և ներքին սեռական օրգանների հիման վրա տարանջատում ենք անհատի կենսաբանական սեռը` արական, իգական, երրորդ կամ միջին։ Սեռն անհատի կենսաբանական կարգավիճակն է որպես արական, իգական, ինտերսեքս և որոշվում է այնպիսի չափորոշիչներով, ինչպիսին են [[սեռական քրոմոսոմներ]]ը, գոնադները, արտաքին ու ներքին սեռական օրգանները։ [[Կաթնասուններ]]ի մոտ արական օրգանիզմը սովորաբար կրում է XY սեռական [[քրոմոսոմ]]ներ, իսկ իգական օրգանիզմի մոտ առկա են XX քրոմոսոմները։ Սա XY սեռի որոշման համակարգն է։ Քրոմոսոմների հավաքակազմը հաճախ տարբեր է մարդկանց մոտ, իսկ կենդանիների մոտ նույնիսկ ունի այլ հավաքակազմ, օրինակ [[թռչուններ]]ի մոտ ZW քրոմոսոմային հավաքակազմը, իսկ [[միջատներ]]ի մոտ՝ X0 հավաքակազմը։ [[Պատկեր:Male_anatomy 1.png|alt=Արական սեռ|մինի|Արական սեռին պատկանող սեռական արտաքին և ներքին օրգանները]] Արական սեռի պատկանող է համարվում այն անհատը, որն ունի արական սեռը բնութագրող առաջնային հատկանիշներ` արտաքին և ներքին արական սեռական օրգաններ։ Արտաքին սեռական օրգաններն են [[Մարդու առնանդամ|առնանդամը]] և [[ամորձապարկ]]ը` փոշտը, որն արտաքինից պաշտպանում է նրա մեջ գտնվող զույգ ամորձիները։ Արական սեռի ներքին սեռական օրգաններն են` [[ամորձի]]ները, [[սերմնաբշտերը]], [[սերմնածորանները]] և [[շագանակագեղձ]]ը։ Ամորձիներն արական սեռական [[գեղձ]]երն են, որտեղ առաջանում են արական սեռական [[բջիջ]]ները` [[սպերմատոզոիդները]], և սեռական [[հորմոններ]]ը։ Սերմնածորանները զույգ խողովակներ են, որոնց միջով շարժվում են սպերմատոզոիդները, իսկ սերմնաբշտերը և շագանակագեղձը արտադրում են [[սերմնահեղուկ]], որը, միախառնվելով սպերմատոզոիդների հետ, առաջացնում է սերմը ([[Սերման|սպերման]])։ [[Պատկեր:Female_reproductive_system_lateral 1.png|alt=Իգական սեռ|մինի|Իգական սեռին պատկանող սեռական արտաքին և ներքին օրգանները]] Իգական սեռի պատկանող համարվում է այն անհատը, որն ունի իգական սեռը բնութագրող առաջնային հատկանիշներ` արտաքին և ներքին իգական սեռական օրգաններ։ Արտաքին սեռական օրգաններն են` [[կրծքերը]], մազածածկույթով պատված [[ամոթույք]]ը, մեծ և փոքր սեռական շուրթերը, [[ծլիկը]] ([[կլիտոր]]), որից ներքև գտնվում է [[միզածորան]]ը, այնուհետև` [[հեշտոցամուտքը]], որն աղջիկների մոտ հիմնականում ծածկված է լինում [[կուսաթաղանթ]]ով (hymen): Կուսաթաղանթի վրա կան անցքեր, որոնցով դուրս է գալիս դաշտանային արյունը։ Կուսաթաղանթն ամբողջությամբ չի պատում հեշտոցամուտքը և կարող է լինել տարբեր ձևերի, չափսերի և հաստության։ Իրականում կուսաթաղանթի ամբողջականությունը չի կարող վկայել աղջկա սեռական կյանքի առկայության կամ բացակայության մասին, քանի որ կուսաթաղանթը կարող է վնասվել կամ պատռվել մանկության տարիքում տարբեր ֆիզիկական վարժությունների կամ ինչ-որ առարկաների օգտագործման արդյունքում։ Իսկ որոշ աղջիկների մոտ այն կարող է ի ծնե մասնակի լինել կամ ընդհանրապես բացակայել։ Աղջիկների միայն 0.03%-ն է ծնվում տեսանելի կուսաթաղանթով։ Իգական սեռի ներքին սեռական օրգաններն են` [[ձվարաններ]]ը, [[արգանդափողեր]]ը` ֆալոպյան փողերը, [[արգանդ]]ը և [[հեշտոց]]ը։ Ձվարաններն իգական սեռական գեղձերն են, որոնցում առաջանում են իգական սեռական բջիջները` [[ձվաբջիջներ]]ը, և սեռական հորմոնները։ Արգանդը տանձաձև մկանային օրգան է, որում զարգանում է սաղմը։ Արգանդափողերը մկանային խողովակներ են, որոնցով անցնում են ձվաբջիջները և որտեղ տեղի է ունենում ձվաբջջի բեղմնավորումը` սպերմատոզոիդի միացումը ձվաբջջին։ Յուրաքանչյուր 28 օրը մեկ անգամ ձվարաններից մեկում հասունանում է մեկ ձվաբջիջ։ Մինչև հասունանալը ձվաբջիջը գտնվում է հատուկ բշտիկում` [[ֆոլիկուլ]]ում։ Հասունացման ընթացքում ֆոլիկուլը լցվում է հեղուկով և տեղաշարժվում ձվարանի մակերեսային շերտ, այնուհետև` պատռվում է, և ձվաբջիջն ընկնում է արգանդափող ու շարժվում դեպի արգանդ։ Եթե ձվաբջիջը բեղմնավորվում է, ապա առաջացած սաղմը կպչում է արգանդի պատին։ Եթե այն չի բեղմնավորվում, ապա այն արգանդի լորձաթաղանթի հետ պոկվում է և հեռանում հեշտոցի միջով։ Այս գործընթացն ուղեկցվում է քիչ քանակությամբ արյունահոսությամբ և կոչվում է [[դաշտան]]։ [[Պատկեր:Intersex_Pride_Flag.svg|alt=Միջսեռականություն|մինի|ինտերսեքս (Ինտերսեքս) անձանց դրոշը]] Անհատի սեռը միջին է համարվում, երբ անհատի մոտ հանդիպում են արական և իգական ներքին ու արտաքին սեռական օրգանների համակցություններ։ Ինտերսեքս լինելը բնության մեջ անվանվում է [[Հերմաֆրոդիտիզմ|հերմաֆրոդիտություն]]։ Անվանումն առաջացել է հին հունական աստծո` [[Հերմաֆրոդիտոս|Հերմափրոդիտոսի]] անունից։ Ինտերսեքս լինելու տարբեր տեսակներ կան, և երբեմն ինտերսեքսներին կամ երրորդ սեռի անձանց արտաքնապես անհնար է լինում տարբերել արական կամ իգական սեռի անհատներից։ Հիմնականում պարզ է դառնում մարդու ինտերսեքս լինելու փաստը մահվանից և դիահերձումից հետ, երբ, օրինակ բացահայտվում է, որ բացի առնանդամից, մարդն ունի ձվարաններ ևս։ Անհատը կարող է իմանալ սեփական ինտերսեքս կարգավիճակի մասին նաև վաղ հասակում։ Հաճախ ինտերսեքս անձանց ստիպում են հարմարվել սեռերի երկբևեռ մոդելին (միայն արական և իգական)` նրանց ենթարկելով վիրահատությունների, և հետագայում դաստիարակելով կա´մ որպես աղջիկ, կա´մ էլ որպես տղա։ Այդ վիրահատությունները հաճախ խիստ բացասական դեր են թողնում անհատի վրա, ոմանք նույնիսկ իսպառ կորցնում են սեռական հաճույք ստանալու հնարավորությունը և ունակությունը։ Իրավունքի տեսակետից սա ոչ միայն ոտնձգություն է անհատի մարմնի նկատմամբ, որը նախ և առաջ պատկանում է հենց այդ անհատին, այլև մարդու սեռական և վերարտադրողական իրավունքների ոտնահարում է։ Այստեղ կա նաև էթիկական խնդիր. ճի՞շտ է անհատից թաքցնել նրա հետ կապված այդ աստիճան կարևոր տեղեկությունը։ Բացի կենսաբանական սեռից մարդիկ ունեն նաև հետևյալ սեռերը. # Քրոմոսոմային կամ գենետիկական սեռ, որը որոշվում է քրոմոսոմների կազմով։ Մարդու, ինչպես նաև որոշ կենդանիների դեպքում, սեռը որոշվում է հատուկ տեսակի քրոմոսոմներով` սեռական քրոմոսոմներով. X-իգական քրոմոսոմ, Y-արական քրոմոսոմ, XY քրոմոսոմային կազմ (արական սեռ), XX քրոմոսոմային կազմ (իգական սեռ)։ ինտերսեքս մարդկանց մոտ հանդիպում են XXY և XO քրոմոսոմային կազմեր, սակայն ոչ բոլոր ինտերսեքսները (ինտերսեքս) ունեն վերոնշյալ քրոմոսոմային կազմերը։ # Հորմոնալ սեռ, որը որոշվում է մարմնի կողմից արտադրվող հորմոններով. էստրոգենները բնորոշ են իգական սեռին, անդրոգենները` արականին, որոնք էլ հետագայում սահմանում են անհատի երկրորդային սեռային հատկանիշները, օրինակ` ցածր և թավ ձայնը տղաների մոտ, կրծքի մեծացում և դաշտան աղջիկների մոտ, ինչպես նաև` [[ցայլք]]ի շրջանում մազերի աճ երկու սեռերի մոտ էլ և այլ փոփոխություններ։ Չնայած արական և իգական սեռերն էլ ունենում են և´ անդրոգեններ, և´ էստրոգեններ, սակայն դրանց քանակությունը տատանվում է, և քանակը որոշիչ է լինում։ Էստրոգենի մեծ քանակության շնորհիվ է, որ աղջիկների դեմքին մազածածկույթ չի առաջանում, իսկ մաշկն ավելի հարթ է լինում։ Եվ անդրոգենների մեծ քանակությունն է տղաների մոտ, որ նրանց դարձնում է ավելի առնական։ Պատահում է նաև, որ արական սեռի անհատների էստրոգենի քանակությունն ավելի բարձր է լինում, և նրանք ավելի կանացի տեսք են ունենում, իսկ աղջիկների մոտ ավելի շատ են լինում անդրոգեններ, հետևաբար, նրանք էլ առավել առնական տեսք են ունենում։ # Պրենատալ սեռ, որը բժշկի կողմից կնոջ հղիության ժամանակ պտղին տրվող կամ ակնկալվող սեռն է։ # Ծննդյան սեռ, որը տրվում է նորածնին մանկաբարձուհու կամ մանկաբարձի կողմից։ # Մորֆոլոգիական սեռ, որը որոշվում է անհատի արտաքին սեռական օրգանների հիման վրա։ # Գոնադային սեռ, որը որոշվում է մարդու սեռական գեղձերի առկայությամբ. իգականի դեպքում ձվարաններն են, իսկ արականի դեպքում` սերմնարանները։ ինտերսեքս մարդկանց մոտ հնարավոր է երկու սեռական գեղձերի միաժամանակյա կամ միջանկյալ տարբերակների առկայությունը։ # Գամետային սեռ, որը որոշվում է սեռական վերարտադրության համար մարմնի կողմից արտադրվող միավորների` գամետների միջոցով. արական սեռական օրգանները արտադրում են սերմնաբջիջ կամ սպերմատոզոիդ, իգականները` ձվաբջիջ։ # Անձնագրային կամ քաղաքացիական սեռ, որը կնքված է անհատի անձնագրում։ # Հոգեբանական սեռ, որը հիմնված է անհատի սեռային ինքնության վրա։ == Սեռային ինքնություն == Սեռային ինքնությունը անհատի կողմից սեփական սեռի հոգեբանական զգացումն ու ընկալումն է` արական, իգական, միջին, չեզոք և այլն։ Եթե կենսաբանական սեռն այն է, ինչը որոշվում է արտաքին և ներքին սեռական օրգանների և արտադրվող միավորների հիման վրա, ապա սեռային ինքնությունն այն է, ինչը մեր գլխում է. «ի՞նչ սեռի եմ ես» հարցի պատասխանն է անհատի կողմից։ Սովորաբար կենսաբանական սեռը և սեռային ինքնությունը համապատասխանում են մեկը մյուսին։ Այնուամենայնիվ, կան մարդիկ, որոնք զգում են տարբերություն և անհամապատասխանություն իրենց կենսաբանական սեռի ու սեռային ինքնության միջև։ Նման անհամապատասխանության զգացումը բնորոշ է [[Տրանսգենդեր|տրանսսեքսուալ]] մարդկանց։ '''Տրանսսեքսուալ''' եզրույթն այժմ քիչ օգտագործվող և ոչ հովանի եզրույթ է, ի տարբերություն «[[տրանսգենդեր]]»-ի։ Այն ծագել է բժշկական, հոգեբուժական և հոգեբանական համայնքներում։ Առաջին անգամ օգտագործվել է [[Մագնուս Հիրշֆելդ]]ի կողմից 1923թ․՝ «seelischer Transsexualismus» ձևակերպմամբ, որը նշանակում է «հոգեկան տրանսսեքսուալիզմ»։ Տրանսսեքսուալ մարդն իրեն լիովին նույնականացնում է հաստատված սեռին հակառակ գենդերային դերի հետ և մշտապես ցանկանում է ապրել նախընտրած գենդերային դերով։ Այն հաճախ ուղեկցվում է սեփական առաջնային և երկրորդային սեռային հատկանիշների ուժեղ մերժմամբ և նախընտրած գենդերին բնորոշ մարմին ունենալու ցանկությամբ։ Տրանսսեքսուալ անհատը կարող է ցանկանալ բժշկական միջամտություն իրականացնել, սակայն վերջինս պարտադիր պայման չի հանդիսանում, ինչպես նաև կարող է իրականացնել սոցիալական դերի փոփոխություն արականից իգական կամ իգականից արական, որը շատ դեպքերում, ներառում է նաև սոմատիկ փոփոխություն հակառակ սեռի հորմոնային թերապիայի և/կամ սեռական օրգանների վիրահատությամբ։ Վերջինս կրում է գենդերի վերահաստատման վիրահատություն անվանումը (նախկինում՝ սեռի փոփոխության վիրահատություն)<ref>{{Cite book |last=«Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք» ՀԿ (Փինք Արմենիա) |title=«ԼԳԲՏ անձանց հետ աշխատանքի ուղեցույց. հոգեկան առողջության և առնչվող ոլորտների մասնագետների համար» ուղեցույց |year=2017 |location=Երևան}}</ref>։ Սեռահասունացումը կյանքի ժամանակաշրջան է, երբ երեխայի մարմինն աստիճանաբար վերափոխվում է հասուն մարդու` կնոջ կամ տղամարդու մարմնի։ Այն մեկ օրում տեղի չի ունենում, այլ տևում է տարիներ։ Այդ տարիներին մարդու ուղեղն ազդակներ է ուղղարկում սեռական և մարմնի այլ օրգաններին։ Դրանք սկսում են արտադրել հորմոններ, որոնք ձևափոխում ու ձևավորում են մարդու օրգանիզմը մինչև հասունացման ավարտը։ Սեռահասունացումը սկսվում է երկրորդային սեռային հատկանիշների առաջացումով։ [[Պատկեր:Sex-sexuality-venn.png|alt=Սեռական ինքնություն|մինի|Սեռական ինքնության գծապատկեր]] Արական սեռի անհատների սեռահասունացումը սովորաբար սկսվում է 11 տարեկանում, սակայն կարող է սկսվել նաև ավելի շուտ` 9-10 տարեկանում կամ ավելի ուշ` 13-14 տարեկանում` կախված օրգանիզմի յուրահատկությունից։ Սեռական հասունացման ընթացքում արական սեռի անհատների մոտ մեծանում են ամորձիները և առնանդամը, ի հայտ են գալիս երկրորդային սեռային հատկանիշները` մազերի առաջացում` կրծքավանդակի, թևատակերի, դեմքի, սեռական օրգանների և մարմնի այլ մասերի շրջանում, աճում և զարգանում են մարմնի ոսկրերը և մկանները, լայնանում են ուսերը և կրծքավանդակը, մաշկը կոպտանում է, ձայնը դառնում է խռպոտ և խորը։ Արական սեռի անհատների սեռահասունացման ցուցանիշներից են` երազախաբությունները և [[էրեկցիա]]ները։ Այս տարիքում տղաները երբեմն առավոտյան կարող են արթնանալ թաց վարտիքով, որովհետև գիշերը` քնած ժամանակ որոշ քանակությամբ սերմնահեղուկ է արտադրվել։ Այս երևույթն անվանում են [[երազախաբություն]] ([[պոլուցիա]]), որը կարող է ուղեկցվել սեռական բնույթի երազներով։ Երազախաբությունները բնական երևույթներ են և կազմում են սեռահասունացման ընթացքի մի մասը։ [[Էրեկցիա]]ն ֆիզիոլոգիական երևույթ է, որը բնորոշվում է առնանդամի մեծացումամբ ու պնդացումամբ։ Էրեկցիա առաջանում է սեռական ցանկության կամ գրգռված լինելու ժամանակ։ Իգական սեռի անհատների սեռահասունացումը սովորաբար սկսվում է 10 տարեկանում, կարող է սկսվել նաև ավելի շուտ` 8-9 տարեկանում, կամ ավելի ուշ` 12-13 տարեկանում։ Այս ընթացքում իգական սեռի անհատների մոտ ի հայտ են գալիս երկրորդային սեռային հատկանիշները. մեծանում են կրծքագեղձերը, թևատակերին, սեռական օրգանների շրջանում և մարմնի այլ հատվածներում մազեր են աճում, մարմինը սկսում է աճել և դառնալ նրբակազմ, մաշկը դառնում է նուրբ և փափուկ, ձայնը նրբանում է և դառնում ավելի բարձր։ Իգական սեռի անհատների սեռահասունացման հիմնական ցուցանիշը դաշտանի սկսվելն է։ Սովորաբար 12-13 տարեկանում աղջիկների մոտ սկսվում է առաջին դաշտանը։ Դաշտանի սկսվելը բնական երևույթ է և խոսում է այն մասին, որ մարդու օրգանիզմը սեռահասունանում է։ Դաշտանի սովորական պարբերաշրջանը (երկու դաշտանների միջև ընկած ժամանակահատվածը) տևում է 28-32 օր, սակայն կարող է լինել նաև 22-35 օր։ Առաջին դաշտանից մի քանի ամիս առաջ հեշտոցից կարող են գալ հեղուկ կամ մածուցիկ անգույն արտազատուկներ, որոնք կոչվում են ֆիզիոլոգիական արտազատուկներ։ Առաջին դաշտանը սովորաբար շատ թեթև է ընթանում, այսինքն` հեշտոցից կարող են գալ արյան մի քանի կաթիլներ։ Որոշ աղջիկների մոտ հենց սկսվելու ամսից դաշտանը լինում է պարբերական, իսկ որոշների մոտ` ընդհատումներով։ Դա բնական երևույթ է, քանի որ օրգանիզմին ժամանակ է անհրաժեշտ հարմարվելու փոփոխություններին։ Դաշտանի սկսվելու նախանշաններն են` [[Որովայնի խոռոչ|որովայնի]] շրջանում թեթև կծկումները, փքվածությունը, գերզգայուն [[կրծքագեղձեր]]ը, [[գլխացավ]]երը։ Սեռահասունացման ընթացքում մարդու մոտ սկսում է արտահայտվել սեռական ցանկությունը և սեռական հակումը, որոնք շատ բնական զգացողություններ են։ [[Սեռական ցանկություն]]ը զգացողություն է, որի ժամանակ անհատը ցանկանում է ունենալ սեռական ապրումներ և մղվում է սեռական ակտիվության։ Սեռական հակումը հրապուրանքն է մեկ այլ մարդու մարմնի նկատմամբ, երբ ցանկություն է առաջանում մոտենալ ու հպվել նրան։ Սեռական ցանկությունը և հակումը միահյուսված են և անհատի մոտ առաջացնում են ներքին լարվածության զգացում, որից ազատվելու համար անհատը մղվում է սեռական ակտիվության (սեռական բնույթ կրող գործողությունների)։ Սեռական լարվածությունից ազատվելու ճանապարհներից մեկը [[ձեռնաշարժություն]]ն է ([[օնանիզմ]], [[մաստուրբացիա]])։ Ձեռնաշարժության ժամանակ մարդը հաճույք ստանալու նպատակով գրգռում է իր սեռական օրգանները ձեռքով կամ այլ առարկաներով։ Սա բնական երևույթ է և բնորոշ է բոլոր տարիքի մարդկանց` սկսած մանկության տարիքից մինչև հասունություն։ Սեռական լարվածությունից ազատվելու մեկ այլ ճանապարհ է սեռական ակտը կամ սեռական հարաբերությունը ([[Սեռական հարաբերություն|սեքսը]])<ref name=":0">{{Cite web |title=Gender and Genetics |url=https://www.who.int/genomics/gender/en/index1.html |publisher=World Health Organization (WHO)}}</ref>։ == Սեռական վարքագիծ == Սեռական վարքագիծը<ref>{{Cite web |last="Հանուն ընտանիքի և առողջության" |first=համահայկական ասոցիացիա |date=2008 հունիսի 18 |title=Զրույց սեռականության մասին |url=https://armenia.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/4%20About%20Sexuality.pdf |website=UNFPA Armenia |publisher="Հանուն ընտանիքի և առողջության" համահայկական ասոցիացիա}}</ref> սեռական բնույթի գործողությունները սեռական կենսակերպն է արական, իգական կամ այլ սեռի անձի, ինչպես նաև սեփական մարմնի հետ (ձեռնաշարժություն)։ Սեռական հարաբերությունները մարդկանց միջև տեղի ունեցող ներթափանցող սեռական գործողություններն են, որոնք կարող են լինել հեշտոցային (վագինալ), բերանային (օրալ) և հետանցքային (անալ)։ Սեռական վարքագծի հիման վրա մարդիկ բաժանվում ենք հետևյալ խմբերի. * ԿՍՏ` կանայք, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում տղամարդկանց հետ, * ԿՍԿ` կանայք, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում կանանց հետ, * ԿՍՏԿ` կանայք, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում տղամարդկանց և կանանց հետ, * ՏՍԿ` տղամարդիկ, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում կանանց հետ, * ՏՍՏ` տղամարդիկ, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում տղամարդկանց հետ, * ՏՍՏԿ` տղամարդիկ, որոնք սեռական հարաբերություն են ունենում տղամարդկանց և կանանց հետ։ Եվ´ կենդանական, և´ մարդկային աշխարհում սեռական հարաբերությունները, բացի իրենց առաջնային նպատակից (վերարտադրությունից), ծառայում են նաև հաճույք ստանալու, սթրեսներից ձերբազատվելու և այլ նպատակներով։ Մարդիկ նաև ունեն վերարտադրողական և սեռական իրավունքներ, որոնց թվում` սեռական և վերարտադրողական հարցերի վերաբերյալ ինքնուրույն որոշումների կայացման իրավունք։ == Սեռական կողմնորոշում == {{Հիմնական|Սեռական կողմնորոշում}} Սեռական կողմնորոշումը սեռականության բաղադրիչներից մեկն է և բնորոշ է յուրաքանչյուր անհատին, այն անհատի խորը զգացմունքային, հուզական և սեռական գրավչությունների ամբողջությունն, ինտիմ և սեռական հարաբերություններն են այլ անհատի նկատմամբ։ Առանձնացվում են սեռական կողմնորոշման հետևյալ տեսակները` տարասեռական, նույնասեռական, երկսեռական, ինչպես նաև` անսեռական։ [[Պատկեր:Heterosexual symbol (bold, red blue).svg|alt=Հետերոսեքսուալ սիմվոլները|մինի|Հետերոսեքսուալ անձանց խորհրդանշող սիմվոլները / կնոջ և տղամարդու սիմվոլները։]] ''Տարասեռական'' (հետերոսեքսուալ) է յուրաքանչյուր անհատ, որը խորը զգացմունքային, հուզական և սեռական գրավչությունների ամբողջություն ունի, ինտիմ և սեռական հարաբերություններ` այլ սեռի կամ գենդերի անձանց նկատմամբ։ [[Պատկեր:RainbowFlagEdit.jpg|alt=Նույնասեռականության հպարտության դրոշը|մինի|Նույնասեռական / հոմոսեքսուալ անձանց հպարտության խորհրդանիշը (դրոշը)։]] ''Նույնասեռական'' (հոմոսեքսուալ` լեսբի կամ գեյ) է յուրաքանչյուր անհատ, որը խորը զգացմունքային, հուզական և սեռական գրավչությունների ամբողջություն ունի, ինտիմ և սեռական հարաբերություններ` նույն սեռի կամ գենդերի անձանց նկատմամբ։ Նույնասեռական տղամարդկանց անվանում են գեյ, իսկ նույնասեռական կանանց` լեսբի։ ''1973թ. Ամերիկյան հոգեբուժական ասոցիացիայի հոգաբարձուների խորհուրդը հանել է «նույնասեռականությունը» Հոգեկան խանգարումների ախտորոշման և վիճակագրության ձեռնարկից (DSM-II), որով ԱՄՆ-ում և մի շարք այլ երկրներում առաջնորդվում են հոգեկան և վարքային խանգարումներն ախտորոշելիս։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) ևս 1990թ. մայիսի 17-ին հեռացրել է «նույնասեռականություն» ախտորոշումը Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ICD-10) հոգեկան խանգարումների շարքից, որով առաջնորդվում են նաև ՀՀ երկրի հոգեկան առողջության մասնագետները, ինչպես նաև 2018թ․ ԱՀԿ-ն «տրանսսեքսուալությունն» է հանել հիվանդությունների ցանկից,'' ''ՀՀ հոգեկան առողջության մասնագետները նույնպես առաջնորդվում են այս որոշմամբ:'' [[Պատկեր:Bisexual_Pride_Flag.svg|alt=Երկսեռականության խորհրդանիշը|մինի|Երկսեռական / բիսեքսուալ անձանց հպարտության խորհրդանիշը (դրոշը)։]] ''Երկսեռական'' (բիսեքսուալ) է յուրաքանչյուր անհատ, որը զգացմունքային և/կամ սեռական գրավչություն ունի մեկից ավելի սեռերի նկատմամբ։ [[Պատկեր:Asexual_Pride_Flag.svg|alt=Ասեքսուալության դրոշը|մինի|Անսեռական / ասեքսուալ անձանց հպարտության խորհրդանիշը (դրոշը)։]] ''Անսեռական'' (ասեքսուալ) մարդը սեռական հրապուրանք, գրավչություն և/կամ ցանկություն գրեթե կամ ընդհանրապես չի զգում ոչ մի սեռի մարդու նկատմամբ։ Ասեքսուալ մարդիկ ունենում են նույն հուզական կարիքները, ինչ բոլորը և ընդունակ են ձևավորել ինտիմ հարաբերություններ։ Ասեքսուալությունը համարվում է սեռական կողմնորոշման տեսակ, չնայած ոմանք այլ կարծիքի են։ Ի գիտություն. Եթե անհատն անսեռական է, դեռևս չի նշանակում, որ նա սեռական հարաբերություններ չի կարող ունենալ։ Անսեռական անհատը ևս կարող է զուգընկեր/ուհի ունենալ, ի վիճակի է երեխաներ ունենալ։ Հարկ է անսեռականությունը տարանջատել [[ամլություն]]ից և [[սեռական անկարություն]]ից։ Անսեռականությունը զգացմունքային, հուզական և սեռական գրավչությունների ամբողջության (բոլորը միասին) բացակայությունն է, սակայն ոչ անկարությունը ([[իմպոտենցիա]])։ Կարևոր է նաև անսեռականությունը տարբերել [[ժուժկալություն]]ից, որը սեռական կյանք վարելուց դիտավորյալ հրաժարվելն է։ Մարդկանց մեծ մասամբ ժուժկալության դրդում են որոշ կրոնական գաղափարներ կամ ուղղություններ, և հիմնականում ժուժկալության հիքմը հոգևոր-կրոնական է։ Ցանկացած սեռական կողմնորոշում ունեցող անհատ կարող է ժուժկալ կենսակերպ վարել։ Բնական ու կանոնավոր սեռական կյանք վարելը կամ դրանից իսպառ հրաժարվելն անհատի ընտրությունն է։ Եթե կինը սիրում է այլ գենդերի անհատի կամ անհատների (զգացմունքային գրավչություն), անհանգստանում է նրա համար կամ հետաքրքրված է նրանով (հուզական գրավչություն), սեռական ցանկություն և հակում է ունենում նրա նկատմամբ (սեռական գրավչություն), ցանկանում է և/կամ սեռական կյանք վարում նրա հետ (սեռական հարաբերություն), ցանկանում է և/կամ ավելի շատ ժամանակ է անցկացնում նրա հետ (ինտիմ հարաբերություն), ապա այդ անհատը տարասեռական է։ Նույնն էլ հակառակ դեպքում։ Նույն ձևով, եթե կինը կամ տղամարդը նույն բոլոր գրավչությունների ամբողջությունը, ցանկությունները և/կամ հարաբերությունները ունի նույն գենդերի (տղամարդը` տղամարդու, կինը` կնոջ) անձի նկատմամբ, ապա նա նույնասեռական է իր սեռական կողմնորոշմամբ։ Սեռականության տեսանկյունից նույնասեռականների ու տարասեռականների հիմնական տարբերությունը նրանց սեռական կողմնորոշումն է, իսկ մյուս առումներով նրանք ունեն շատ ընդհանրություններ։ Ե´վ արական, և´ իգական սեռի անհատների նկատմամբ բոլոր վերոնշյալ հակումներ ունեցող անձիք էլ, անկախ իրենց կենսաբանական սեռից, երկսեռական են համարվում։ Սեռական կողմնորոշումը հաճախ սխալմամբ նույնացվում է նաև սեռական վարքագծի հետ։ Սովորաբար անհատի սեռական վարքագիծը համապատասխանում է նրա սեռական կողմնորոշմանը, սակայն որոշ դեպքերում այն կարող է և չհամապատասխանել։ Օրինակ` նույնասեռական տղամարդը կարող է իր սեռական վարքագծով լինել ոչ թե տղամարդ, որը սեռական հարաբերություն է ունենում տղամարդու հետ, այլ` տղամարդ, որը սեռական հարաբերություն է ունենում կնոջ հետ։ Ինչպես նաև տարասեռական տղամարդը կարող է լինել տղամարդ, որը սեռական հարաբերություն է ունենում տղամարդկանց հետ, այլ ոչ թե` տղամարդ, որը սեռական հարաբերություն է ունենում կանանց հետ։ Նույնն էլ` կանանց դեպքում։ Պատճառները և շարժառիթները երկու դեպքում էլ կարող են տարբեր լինել։ Այսպես, նույնասեռականը կարող է ինքն իրեն որպես տարասեռական ներկայացնել հանրությանը, այդ թվում` ցուցաբերել տարասեռականներին բնորոշ սեռական վարքագիծ (սեռական կենսակերպ այլ սեռի կամ գենդերի անհատի/անհատների հետ) հոմոֆոբիայից, խտրականությունից, անհանդուրժողականությունից խուսափելու համար և այլ պատճառներով։ Տարասեռականը կարող է ցուցաբերել նույնասեռականներին բնորոշ սեռական վարքագիծ (սեռական կենսակերպ նույն գենդերի անհատի կամ անհատների հետ), օրինակ, գտնվելով քրեակատարողական հիմնարկներում, մենաստաններում, բանակում և այլ տիպի փակ հաստատություններում։ Որոշ տղամարդիկ երբեմն ստիպված են լինում (ոմանց պարտադրում են) ցուցաբերել ՏՍՏ սեռական վարքագիծ` կնոջ բացակայության պայմաններում սեռական կարիքներն ու բնական սեռական ցանկությունները բավարարելու համար։ Քանի որ սեռական կողմնորոշումը ներառում է գրավչությունների ամբողջություն, և սեռական վարքագծի երկարաժամկետ կամ կարճաժամկետ փոփոխությունը չի փոփոխում սեռական, զգացմունքային և այլ գրավչությունները ինչպես տարասեռականների, այնպես էլ նույնասեռականների և այլ սեռական կողմնորոշում ունեցող անձանց մոտ, ապա եթե ինչ-որ մեկին ստիպում են փոփոխել իր սեռական վարքագիծը, իր համար ոչ գրավիչ սեռի հետ սեռական հարաբերությունները կամ ամուսնությունը չեն փոփոխում տվյալ անձի սեռական կողմնորոշումը։ Օրինակ` եթե նույնասեռականին պարտադրեն ամուսնանալ կնոջ հետ, դա դեռևս նրան տարասեռական չի դարձնում, և ոչ էլ տարասեռականին է հնարավոր նույնասեռական դարձնել։ ''Ի գիտություն. Սեռական կողմնորոշումը չի կառավարվում կամ ընտրվում անհատի կողմից, իսկ սեռական վարքագիծը երբեմն կարող է լինել համեմատաբար փոփոխական (և´ կանանց, և´ տղամարդկանց, և´ նույնասեռականների, և´ տարասեռականների դեպքում) և համեմատաբար կառավարելի:'' == Սեռական ինքնություն == Սեռական ինքնությունն անհատի սեռականության այն բաղադրիչն է,որը վերբերում է նրան, թե ինչ տեսակ սեռական կողմնորոշում ունեցող ենք մենք մեզ ընկալում և համարում (տարասեռական, նույնասեռական, երկսեռական կամ անսեռական)։ Սեռական ինքնությունն անհատի` նույնասեռական, երկսեռական, տարասեռական կամ անսեռական լինելու ներքին զգացողությունն է։ Այս հասկացությունն օգտագործվում է որպես իրավաբանական հասկացություն Գերմանիայում, Չեխայում, Սլովակիայում, Հունգարիայում և Իսպանիայում։ Անհատի սեռական ինքնությունը տարբերվում է նրա սեռային ինքնությունից։ Եթե սեռային ինքնությունը սեփական սեռի ընկալումն է. «ի՞նչ սեռի եմ ես» հարցի պատասխանը` արական, իգական կամ այլ, ապա սեռական ինքնությունը անհատի սեռական կողմնորոշման ներքին ընկալումն է. «ի՞նչ սեռական կողմնորոշում ունեմ ես» հարցի պատասխանը` տարասեռական, նույնասեռական, երկսեռական կամ անսեռական։ Մյուս կողմից, անհատի սեռական ինքնությունը տարբերվում է նրա գենդերային ինքնությունից։ Դրանք երկուսն էլ սեռականության առանձին բաղադրիչներ են։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}}<br /> [[Կատեգորիա:Մարդկային վարք]] [[Կատեգորիա:Մարդու սեռականություն]] [[Կատեգորիա:Սեքսուալ հույզեր]] otlb0ltbqqax1yjr5jc2vk3rxr90ke5 0 992711 10806313 10662862 2026-06-29T14:09:46Z ZeWXeilaQ&Q 151128 10806313 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ռազմական գործիչ}} '''Հուդա Մակաբեն''' ''({{lang-he|יהודה המכבי}} {{ԱԾ}}''), քահանա [[Մատաթիա Հասմոնյանի]] ({{lang-he|מתתיהו}}) երրորդ որդին, ով հոր մահվանից առաջ ստացած պատգամի համաձայն ղեկավարել է ''Անտիոքոս Եպիփանեսի'' դեմ հրեական ապստամբությունը<ref>{{ՀՍՀ|հատոր=10|էջ=271}} </ref>։ == Կենսագրություն == Հուդա Մակաբեն քահանա Մատաթիա Հասմոնյանի որդին է եղել, որը նախանձախնդիր էր [[Հնգամատյան|Մովսեսի օրենքին]]։ Հոր մահից հետո Հուդա Մակաբեն և իր եղբայրները, ովքեր մանկուց նույն եռանդով էին վերաբերվում Մովսեսի օրենքներին, ապստամբել են Անտիոքոսի՝ [[հուդայիզմ]]ը արմատախիլ անելու և դրա փոխարեն հունական պաշտամունք ներմուծելու փորձերի դեմ։ Հավաքելով իր շուրջ Աստծո բոլոր հետևորդներին՝ Հուդա Մակաբեն մի քանի դաժան հակահարվածներ է տվել Անտիոքոսի բանակին և որոշ ժամանակ խաղաղության կնքման է հասել, որն էլ նա օգտագործել է տաճարում երկրպագության մաքրությունը վերականգնելու համար։ === Անվան ծագումնաբանություն և նշանակություն === Ապստամբության հենց սկզբում Հուդան ստացել է «Մակաբե» մականունը։ Մականվան իմաստը բացատրելու համար առաջ են քաշվել մի քանի վարկածներ։ Համաձայն ամենատարածված վարկածի՝ այս անունը ծագել է [[Արամեերեն|արամերեն]] «մակկաբա» բառից (ժամանակակից եբրայերենով` ''մակեբետ''), որը նշանակում է «մուրճ» կամ «դարբնի մուրճ»՝ ի նշան ճակատամարտերում ցուցաբերած նրա քաջության։ Հնարավոր է նաև, որ Մակաբե անունը հանդիսանում է [[Թորա (գիրք)|Թորա գրքի]] բանաստեղծության [[Հապավում|ակրոնիմ]]. {{քաղվածք|Ո՞վ է յ աստուածների մէջ քեզ պէս, ով Եհովայ<ref>[http://bible-links.org/?ref=%D4%B5%D5%AC%D5%AB%D6%81%2015:11 Աստվածաշունչ Արարատ թարգմանություն] խմբ․՝ Fred Skolnik, Michael Berenbaum.</ref><ref>{{lang-ru|Кто среди богов подобен тебе, о Иегова?}}</ref>։| (Ելից 15:11) {{oq|he|מי כמוך באלים יהוה}}}} [[Ռաբբի]] Մոշե Շրեյբերը գրել է, որ մականունը Հուդայի հոր անվան՝ Մատիտյագու Կոհեն Բեն Յոչանանի [[Հապավում|ակրոնիմն]] է։ Որոշ գիտնականներ համարում են, որ «Մակաբե» անունը եբրայերեն ''մակկաբ-յագու'' արտահայտության կրճատ ձևն է (մակաբ` «նշել, նշանակել») և կրում է Եհովայի կողմից «նշանակված» իմաստը<ref>NEW CATHOLIC ENCYCLOPEDIA, 2 ed., vol. 9, p. 9</ref>։ Ինչպես [[Հրեական հանրագիտարան|Հրեական]], այնպես էլ ''Նոր Կաթոլիկ'' հանրագիտարաններում նշվում է, որ առաջադեմ վարկածներից ոչ մեկը լիովին գոհացուցիչ չէ<ref>[https://archive.org/stream/KhaosOdenslandArchiveDocstheMisanthropicMisogynist/EncyclopaediaJudaicaV.11ja-kas Encyclopaedia Judaica]|մաս՝ JUDAH MACCABEE, մաս 11, էջեր 509—511</ref>։ === Խանուկա === Տաճարը, որը, ըստ հրեական պատկերացման, պղծվել է հեթանոսական կռապաշտության կողմից, մաքրվել և օծվել է։ Ի հիշատակ տաճարի վերականգնման ստեղծվել է հատուկ տոնակատարություն՝ [[Խանուկա]]։ === Մահ === Հուդա Մակաբեն երկու մարտերում հաղթել է սիրիացիներին (Էմմաուս, Վեֆսուրա), բայց Վեֆսահարում պարտություն է կրել։ Վերսկսված պատերազմում Հուդա Մակաբեն զոհվել է, բայց նրա գործը շարունակել են նրա եղբայրները, որոնց նույնպես անվանել են Մակաբեներ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed-hover" caption="" heights="200" width="200"> LDAM_(f._002)_Judas_Macabeu_Duque.jpg|Հուդա Մակաբե All_Saints%27_Church,_Cambridge_-_Judas_Maccabeus_stained_glass.jpg|Հուդա ՄակաբեPeter Paul Rubens and workshop - The Triumph of Judas Maccabeus.jpg|Հուդա Մակաբեյի հաղթանակը José Teófilo de Jesus - A morte de Judas Macabeu.jpg|Հուդա Մակաբեյի մահը Maccabean Revolt (89474805).jpg|Հուդա Մակաբեն Նիքանորի բանակի դիմաց 143.Judas Maccabeus Pursues Timotheus.jpg|Հուդա Մակաբեն հետապնդում է ամմոնացիների առաջնորդ Տիմոթեոսին </gallery> == Տես նաև == * [[Մասադա (ամրոց)|Մասադա ամրոց]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *{{ЭЕЭ|11698|Иехуда Маккавей}} {{Արտաքին հղումներ}} [[:Կատեգորիա:Ապստամբություն]] [[:Կատեգորիա:«Աստվածային կատակերգության» կերպարներ]] [[:Կատեգորիա:Հին Կտակարանի անձինք]] [[:Կատեգորիա:Ապստամբություններ ըստ դարի]] [[:Կատեգորիա:Առաջնորդներ]] {{DEFAULTSORT:Մակաբե, Հուդա}} [[Կատեգորիա:Հրեա քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հրեաների հին պատմություն]] 1sg91ceqlkq33lvfo6s1xf2o2zcsw82 2 1045976 10806480 10796000 2026-06-29T22:13:09Z ListeriaBot 56865 Wikidata list updated [V2] 10806480 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { {?item wdt:P170 wd:Q6761777} union { ?item wdt:P170 wd:Q16380139 } } |section=31 |sort=571 |columns=P18,label:Վիքիտվյալ,P170,P571,P217,P180,P127 |thumb=128 |min_section=2 }} == արվեստի գործ == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q77869941|Բանաններ վաճառող կինը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 7870 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77869946|Օվկիանոսի ափը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 7871 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77940405|Արյուն արյան դիմաց]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 10942 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77941721|Կհատուցենք]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 13307 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082088|Հերոսի երգը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 27006 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082347|Գարուն (Օրորոցի մոտ)]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1956" | 1956 | 27744 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082463|Հեռացող Լենինականը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1967" | 1967 | 27946 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082639|Նատյուրմորտ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1980" | 1980 | 28705 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082688|Հինգ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1952" | 1952 | 28834 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77942438|Ընկեր Ստալինը հյուր է մոր մոտ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | 14988 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |} == գեղանկար == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q77862649|Հերոսի վերադարձը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1942" | 1942 | 300 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863029|Նատյուրմորտ. Դեղձեր]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1940" | 1940 | 1084 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863217|Բնանկար. Լոռվա սարեր]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1952" | 1952 | 1142 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863359|Ինքնադիմանկար]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1980" | 1980 | 1583 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864318|Տատի դիմանկարը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3811 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864322|Ամեն ինչ ճակատի համար]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3813 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864323|Նատյուրմորտ. Տանձեր և դեղձեր]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1943" | 1943 | 3815 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864324|Պարուհի Չիկվաիձեի դիմանկարը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3817 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864325|Կոլխոզուհու դիմանկար երեխայի հետ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3819 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864331|Լուրեր ճակատից]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3825 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864332|Նատյուրմորտ. Ծաղիկներ ծաղկամանով]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3822 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864338|Նատյուրմորտ. Կակտուսներ (Սերկևիլներ և ընկույզներ)]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1958" | 1958 | 3826 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864339|Հիվանդ բաջին]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1943" | 1943 | 3829 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864340|Նատյուրմորտ. Սրբապատկերներ և Վյատկայի խաղալիքներ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1966" | 1966 | 3830 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864341|Քույրերը Լենինականից]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1967" | 1967 | 3832 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864350|Դարբնոցի արտադրամասում]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 3838 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082031|Ուղեկցում դեպի ռազմաճակատ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 26943 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082033|Լենինգրադցիներ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 26945 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082053|Հերոս մայրը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1947" | 1947 | 26966 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082064|Զինվորի վերադարձը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1948" | 1948 | 26986 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082090|Հիվանդանոցում]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 27008 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082130|Նատյուրմորտ հնդկական կտորով]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 27360 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082755|Ծաղիկներ զամբյուղում]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 29187 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | [[Պատկեր:The Girl from Madras.jpg|center|128px]] | [[Պարուհին Մադրասից]] | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1960" | 1960 | 406/73 | | |- | | ''[[:d:Q102174800|Դեղին հագուստով ինքնադիմանկար]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | |- | | ''[[:d:Q102174900|Ինքնանկարով նատյուրմորտ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | ''[[:d:Q77351710|Մրգեր]]''<br/>[[կին]]<br/>[[Մարիամ Ասլամազյան]] | |- | | ''[[:d:Q102175170|Տարբեր տարիների ինքնադիմանկարներ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1926" | 1926<br/>1976 | | | |- | | ''[[:d:Q102175682|Մայրիկի դիմանկարը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | [[կին]] | |- | [[Պատկեր:"The hero mother".jpg|center|128px]] | [[Հերոսուհի մայրը]] | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | | |- | | ''[[:d:Q102413030|Երկու սերունդ]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | | [[կին]]<br/>[[Ականջօղեր|ականջօղ]]<br/>''[[:d:Q79856563|Կանանց խումբ]]''<br/>[[գիրք]]<br/>''[[:d:Q980700|Պղպեղ]]'' | |- | | ''[[:d:Q50364536|Last cotton: Ararat in the evening]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1957" | 1957 | TKM TR 5700 M 958 | | [[Տարտուի արվեստի թանգարան]] |- | | ''[[:d:Q77863001|Արաքս գետի հովտում]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1959" | 1959 | 1001 | [[լեռ]]<br/>[[ծառ]] | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863008|Իմ Հայաստան]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1965" | 1965 | 1022 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863017|Այրիվանք]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1956" | 1956 | 1069 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863024|Հորտենզիաներ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1956" | 1956 | 1075 | [[դրախտավարդ]]<br/>''[[:d:Q1187930|փունջ]]'' | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77863239|Ճանապարհը լեռներում]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1947" | 1947 | 1228 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864328|Ծխախոտագործ կոլխոզուհու դիմանկար]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1947" | 1947 | 3821 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864342|Ծաղկած կարմիր կակտուսներ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1966" | 1966 | 3833 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864345|Հերոս-մայր. Կթվորուհի Թամարա Սահակյանի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1946" | 1946 | 3834 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864352|Մեդվեդ սարը. Գուրզուֆ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1953" | 1953 | 3841 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77864353|Գեներալ-մայոր Կարապետյանի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1949" | 1949 | 3843 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q78082035|Աղջիկների ուղեկցումը ռազմաճակատ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | 26952 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q102173504|Քանդակագործ Սլոնիմի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1962" | 1962 | 407/104 | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102173505|Դպրոցական Վելին]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | 407/93 | | |- | | ''[[:d:Q102174212|Պատանին Շրի Լանկայից]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | 407/92 | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102174223|Ռիկմանի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1962" | 1962 | 407/105 | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102174226|Թամիլցի Պիվերը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | 407/103 | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102174249|Ինքնադիմանկար]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1944" | 1944 | 407/18 | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | |- | | ''[[:d:Q102174915|Կարմիր սարանգայով ձկնորսը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | 407/81 | [[տղամարդ]] | |- | [[Պատկեր:"Self-portrait. Three different ages".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q102175355|Ինքնադիմանկար։ Երեք հասակ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | |- | [[Պատկեր:The portrait of the actress V. Marchenko.jpg|center|128px]] | [[Դերասանուհի Վ. Մալչենկոյի դիմանկարը]] | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[կին]]<br/>[[գլխարկ]] | |- | | ''[[:d:Q102413055|Երազներ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | | ''[[:d:Q79856563|Կանանց խումբ]]''<br/>''[[:d:Q147398|Հասկ]]''<br/>[[բնություն]]<br/>[[լեռ]] | |- | [[Պատկեր:Ararat in the morning.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104184155|Արարատն առավոտյան]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Արարատ]]<br/>[[ծառ]] | |- | [[Պատկեր:Gurzuf Aydalarner.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104184321|Գուրզուֆ Ադալարներ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Գուրզուֆ|Գուրզուֆ (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)]]<br/>[[Ադալարայի ժայռեր (Ղրիմ)]] | |- | [[Պատկեր:Still life with persimmon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104184403|Նատյուրմորտ խուրմայով]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | | |- | [[Պատկեր:The guard of the farm.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104184675|Կոլտնտեսության պահակը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[տղամարդ]]<br/>[[գլխարկ]] | |- | [[Պատկեր:"The girls are sent to the frontline".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104185028|Աղջիկներին ճանապարհում են ռազմաճակատ]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | | |- | [[Պատկեր:The portrait of major general Andranik Ghazaryan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104185403|Գեներալ-մայոր Անդրանիկ Ղազարյանի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Անդրանիկ Ղազարյան]] | |- | [[Պատկեր:"The milkmaid".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104185593|Կաթնավաճառուհին]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[կին]] | |- | [[Պատկեր:The repatriate from Iran.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104185621|Գաղթականն Իրանից]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | | |} == գծանկար == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q77940401|Կոչնչացնենք թշնամուն]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | 10938 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77940972|Քանդակագործ Գ. Քեպինովի դիմանկարը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1966" | 1966 | 11709 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77941551|Հանքահորում]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | 12619 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |} == գրաֆիկա == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q102175126|Սինգալուհու դիմանկար]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | 407/100 | [[կին]] | |- | [[Պատկեր:"Omug Gertruda from Cameroon".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q102175134|Օմուգ Գերտրուդան Կամերունից]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[կին]] | |- | | ''[[:d:Q102175309|Բանվորը Սիգիրիայից]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102175407|Փոքրիկ Շուբատրան]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[աղջիկ]] | |- | | ''[[:d:Q102175488|Սպիտակ սարանգայով ձկնորսը]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[տղամարդ]] | |- | | ''[[:d:Q102175623|Հնդկուհին]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | |- | | ''[[:d:Q102175711|Տղամարդու գլուխ / ուրվանկար]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | [[տղամարդ]] | |} == ծաղկաման == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q104184550|Արևելյան մոտիվներ (դեկորատիվ ծաղկաման)]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | | |- | | ''[[:d:Q104184656|Դեկորատիվ ծաղկաման բռնիչներով]]'' | [[Երանուհի Ասլամազյան]] | | | | |} == փորագրություն == {| class='wikitable sortable' ! պատկեր ! Վիքիտվյալ ! ստեղծել է ! ստեղծում ! ինվենտար համար ! պատկերված ! սեփականատեր |- | | ''[[:d:Q77942840|Հայաստանի գորգագործերը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1939" | 1939 | 15625 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77942845|Գյուղացի հայ կին]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | data-sort-value="1939" | 1939 | 15628 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77942857|Ծխախոտի հավաքումը]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 15638 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |- | | ''[[:d:Q77942918|Գեղջկուհու դիմանկար]]'' | [[Մարիամ Ասլամազյան]] | | 15702 | | [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]] |} {{Wikidata list end}} se1cw0100moyjfqwf8bd5c4yguxsos2 0 1056785 10806387 10805974 2026-06-29T17:34:14Z ԳՄԱ1286 110770 /* Պարգևներ */ 10806387 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Խուրշուդյան}} {{Տեղեկաքարտ Գրող | անուն = Կարեն Հրաչիկի Խուրշուդյան | պատկեր = [[Պատկեր:Karen Khurshudyan Image.jpg|thumb]] | ծնվել է = [[Մայիսի 4|4 մայիսի]] [[1979]] | ծննդավայր = [[Վաղարշապատ]], [[Հայկական ԽՍՀ]], [[ԽՍՀՄ]] | մասնագիտություն = [[բանաստեղծ]], [[իրավաբան]], գրական և հասարակական գործիչ | ազգություն = [[հայ]] | քաղաքացիություն = {{դրոշավորում|ՀՀ}} {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | կրթություն = Արմավիրի համալսարան, Հյուսիսային համալսարան, [[Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ ԳԱԱ]] | անդամակցություն = [[ՀԳՄ]] | ամուսին = Աստղիկ Արզումանյան | զավակներ = Առնո Խուրշուդյան, Միհրան Խուրշուդյան | մինի | Հայ գրող և հասարակական գործիչ Կարեն Խուրշուդյան | պարգև = Ֆրանսիայի Արժանիքի ազգային շքանշանի ասպետ [[Պատկեր:Ordre national du Merite Chevalier ribbon.svg|60px]] }} '''Կարեն Հրաչիկի Խուրշուդյան''' ({{ԱԾ}}), հայ [[բանաստեղծ]], թարգմանիչ, [[իրավաբան]], գրական և հասարակական գործիչ, 2021 թվականից [[Հայաստանի գրողների միություն|Հայաստանի գրողների միության]] անդամ<ref>[https://wua.am/%d5%bd%d6%83%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%bc%d6%84%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5-%d5%a3%d6%80%d5%b8%d5%b2%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%ab-%d6%81%d5%a1%d5%b6%d5%af/, Սփյուռքահայ գրողների ցանկ, ՀԳՄ կայքէջ]</ref>, 2023 թվականից Հայաստանի գրողների միության վարչության անդամ։ Գրել է [[բանաստեղծություն]]ներ, [[պոեմ]]ներ, քառյակներ, [[պատմվածք]]ներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ, կատարել է [[Նոր ժամանակաշրջանների թարգմանությունների ցանկ հայերեն|թարգմանություններ]]<ref>https://courrier.am/fr/les-surrealistes-paul-eluard-et-boris-vian-traduits-en-armenien, Կարեն խուրշուդյանի թարգմանությամբ լույս տեսած գրքերի մասին ''Le Courrier d’Erevan'' կայքում</ref><ref>https://armhanq.com/27938/, Ներկայացվել են Կարեն Խուրշուդյանի թարգմանած Պոլ Էլյուարի և Բորիս Վիանի գրքերը</ref>։ Ֆրանսիայի նախագահ Էմմանուել Մակրոնի, 2025 թվականի մայիսի 15-ի 0114 հրամանագրով, Ֆրանսիայի Հանրապետության «Ազգային արժանիքի շքանշանի ասպետ»։ == Կենսագրություն == Կարեն Խուրշուդյանը ծնվել է [[1979]] թվականի մայիսի 4-ին [[Վաղարշապատ]] քաղաքում։ Հայրը՝ Հրաչիկ Ռազմիկի Խուրշուդյանը, մահացել է ավտովթարից։ Մայրը՝ Գայանե Մելքոնի Մելքոնյանը(հետագայում` Խուրշուդյան), եղել է ասմունքող, լեհական պարբերականը հրապարակել է նրան նվիրված հոդված (''«PRZYJAŹŃ» ILUSTROWANY MAGAZYN'' պատկերազարդ ամսագիր, հունվարի 11, 1976, N2 (1405)։ Պապը՝ Ռազմիկ Սարգսի Խուրշուդյանը, եղել է [[Հունան Ավետիսյան]]ի զինակիցը, հայտնի բացառիկ արիությամբ՝ «Հուշեր Մեծ Հայրենականից» գրքում (գլուխ «Թամանցու օրագրից», էջ 98-104)<ref>(ՀԱՅԿ. ՍՍՀ «Գիտելիք» Ընկերություն, ԴՈՍԱԱՖ-Ի Հանրապետական կոմիտե, Երևան 1968, խմբագիր Աշոտ Հարությունյան</ref>։ Տատիկը՝ Լիանը (Զարուհի Մուրադյան), [[Անդրանիկ Օզանյան]]ի զինակից{{փաստ}}, մսավաճառ Զոխեցի Խաչոյի դուստրն էր, հայտնի էր քուֆթայի պատրաստման իր վարպետությամբ և առատաձեռնությամբ{{փաստ}}։ 2005 թվականից բնակվում է [[Ֆրանսիա]]յի [[Մարսել]] քաղաքում{{փաստ}}։ Ամուսնացած է, ունի երկու որդի{{փաստ}}։ == Կրթություն == 1985-1996 թվականներին սովորել է [[Վաղարշապատ]]ի Անաստաս Միկոյանի անվան թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում։ 2021 թվականին ճանաչվել է դպրոցի պատվավոր սան։ 2022 թվականին Վաղարշապատի Մ. Մաշտոցի անվան թիվ 1 հիմնական դպրոցի գրադարանն անվանակոչվել է բանաստեղծ Կարեն Խուրշուդյանի անունով («Վաղարշապատի Մ. Մաշտոցի անվան թիվ 1 հիմնական դպրոց» ՊՈԱԿ-ի կառավարման խորհրդի 2022 թվականի օգոստոսի 31-ի համար 1 նիստի 8-րդ կետի որոշում, տնօրեն՝ Լ․ Պետրոսյան)։ [[Պատկեր:Library by name karen Khurshudyan.jpg|thumb|Վաղարշապատի Մ. Մաշտոցի անվան թիվ 1 հիմնական դպրոց ՊՈԱԿ-ի գրադարան]] 1996-2001 թվականներին ուսանել է Արմավիր համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում՝«Իրավագիտություն» մասնագիտությամբ (տրված է Դիպլոմ (գերազանցության) 2001 թվականի հունիսի 6-ին, գրանցման համարը՝ N000209): 2001-2004 թվականներին ուսանել է [[Երևան]]ի Հյուսիսային համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում՝ «Իրավագիտություն» մասնագիտությամբ (տրված է Դիպլոմ (գերազանցության) 2004 թվականի հունիսի 18-ին, գրանցման համար՝ 23274, ռեկտոր՝ Բ․ Մակիչյան)։ 2004-2005 թվականներին՝ [[Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա|Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի]] փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտի ասպիրանտ-հայցորդ՝ [[Ռոբերտ Ավագյան|Ռոբերտ Զավենի Ավագյանի ղեկավարությամբ]] (տրված է տեղեկանք #2475-38, ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի ինստիտուտի տնօրեն Գ․Ա․Պողոսյանի կողմից)։ 2024 թվականի սեպտեմբերից [[Գրականության ինստիտուտ|ՀՀ ԳԱԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ]]ի հայցորդ է՝ «Նորագույն շրջանի հայ գրականություն» մասնագիտությամբ (Ժ․01․02), գիտական ղեկավարն է բ․գ․թ, պրոֆեսոր [[Սուրեն Աբրահամյան (գրականագետ)|Սուրեն Աբրահամյան]]ը (ՀՀ ԳԱԱ Մ․ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի հրաման N 113, 04․09․2024, տնօրեն՝ Հ․ Որսկանյան)։ == Արվեստ == 1985-2001 թվականներին Կարեն Խուրշուդյանը հաճախել է պարի դասընթացների՝ տարբեր պարուսույցների խմբերում (Մարգարիտա Գուրգենի խումբ (1985-1987), Ժաննա Խաչատրյանի խումբ (1987-1993), Իրինա Սարուխանյանի խումբ (մինչև 2001 թվական)։ Եղել է պարող, բազմաթիվ ազգային ու միջազգային մրցույթների դափնեկիր, պարուսույց։ Մասնակցել է բազմաթիվ պարահանդեսային պարերի մրցույթների և հանդես եկել «Զվարթնոց» պարահանդեսային պարերի անսամբլի կազմում [[Հայաստան]]ի և արտերկրի բեմերում{{փաստ}}։ == Աշխատանքային գործունեություն == 2001-2005 թվականներին ղեկավարել է «Զվարթնոց» պարահանդեսային պարերի անսամբլը{{փաստ}}։ 2001-2005 թվականներին աշխատել է որպես պարուսույց Պուշկինի անվան դպրոցում{{փաստ}}։ 2001-2005 թվականներին եղել է պարուսույց [[Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային համագործակցության հայկական ընկերություն|Արտասահմանյան երկրների հետ մշակութային կապերի հայկական ընկերությունում]] (ԱՕԿՍ){{փաստ}}։ 2008-2011 թվականներին եղել է [[Մարսել]]ում հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհուրդի վարչական քարտուղար{{փաստ}}։ 2009 թվական, Շատո Գոմբերտի զբաղվածության կենտրոնում վարչական պատասխանատու{{փաստ}}։ 2011-2014 թվականներ, [[Մարսել]]ի բժշկական կլինիկայում բժշկական քարտուղար և թարգմանիչ{{փաստ}}։ 2015-2016 թվականներ, [[Մարսել]]ում Հայաստանի գլխավոր հյուպատոսի օգնական{{փաստ}}։ 2015 թվականից [[Բուշ դյու Ռոն|Բուշ Դյու Ռոն]] դեպարտամենտում պետծառայող՝ վարչական օգնական{{փաստ}}։ == Հասարակական գործունեություն == 2005 թվականից՝ [[Մարսել]]ի Խաչատուր Աբովյան Վարժարանի<ref name="multiple3">[http://ecoleabovian.fr/ Խաչատրուր Աբովյան Վարժարան]</ref> ակտիվ անդամ, իսկ 2016 թվականից՝ նախագահ (պետական նույնացման համակարգում վարժարանի համարը՝ 500 745 112 000 10, Վարժարանի հռչակագրի պետական անդորրագիրի համարը N133013983)։ Նրա նախագահության օրոք Վարժարանն արձանագրել է գրանցումների նշանակալի զարգացում` 12 աշակերտից հասնելով 200 աշակերտի, որոնց ուսուցանել են 14-ից ավելի ուսուցիչներ, տնօրենների խորհրդի տարբեր տարքային 10 անդամ{{փաստ}}։ Ասոցիացիան, բացի հայոց լեզվից կազմակերպել է նաև մշակութային տարբեր դասընթացներ և նորեկների համար ֆրանսերենի ուսուցման դասեր։ Կարեն Խուրշուդյանն ավարտել է նախագահի պաշտոնում իր առաջին մանդատը նշանակալի ապոթեոզով՝ Ֆարոյի պալատում ֆրանսահայ նշանակալի բարերարների հետ միասին բարեգործական գալա, որի մասին զեկուցեցին և հրապարակեցին ֆրանսիական ազգային մամուլի կարևորագույն խմբագրականներ, մասնակցել են [[Էջմիածին|Էջմիածնի]] քաղաքապետ [[Դիանա Գասպարյան]]ը, Ադրիանա Կարեմբոն և Մարտին Վասալը<ref>https://iravunk.com/sim/?p=98670&l=am, Ֆարոյի պալատը միավորեց հայ մշակույթն ու ֆրանսիական ճարտարապետությունը</ref><ref>https://www.purepeople.com/media/exclusif-karen-khurshudyan-president_m5152838, Exclusif - Karen Khurshudyan, président de l'école Abovian, Purepeople.com </ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=5yM6RiFMbD0, Karen Khurshudyan, président de l'Ecole ABOVIAN avant la Soirée de Gala du 26 octobre 2019</ref>։ [[Պատկեր:Ecole Abovian Marseille.jpg|thumb|Խաչատուր Աբովյան Վարժարան 2019]] [[Պատկեր:Ecole Abovian France Marseille.jpg|thumb|Խաչատուր Աբովյան Վարժարան 2021]] 2005 թվականի սեպտեմբերից [[Ֆրանսիա]]յի Հայ Սկաուտ HSF ասոցիացիայի ակտիվ անդամ է(պետական նույնացման համակարգում ասոցիացիայի համարը՝ 430 047 704 000 19, Ասոցիացիայի հռչակագրի պետական անդորրագիրի համարը W133001625){{փաստ}}։ 2005- 2011 թվականներին եղել է JAF-ի [[Ֆրանսիա]]յի հայ երիտասարդների ասոցիացիայի անդամ, պարուսույց (պետական նույնացման համակարգում ասոցիացիայի համարը՝ 431 907 369 000 18){{փաստ}}: «Արարատ մոն ամուր» ներկայացման համար վերաբեմադրել է [[Վանուշ Խանամիրյան]]ի «Փարաջանովի կոլաժներ» խորագրով գեղարվեստական մասը{{փաստ}}։ 2007 թվականից՝ որպես հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի քարտուղար, այնուհետև մեծ խորհրդի անդամ։ CCAF-SUD<ref name="multiple4">{{Cite web |title=CCAF-SUD |url=http://www.ccafsud.fr/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101023133/http://www.ccafsud.fr/ |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2021 թ․ մարտի 22}}</ref> հանդիսանում է Ֆրանսիայի հարավում հայկական համայնքի ներկայացուցչական մարմինը՝ «Հայկական կազմակերպությունները համակարգող խորհուրդը» (պետական նույնացման համակարգում ասոցիացիայի համարը՝ 501 192 611 000 17, ասոցիացիայի հռչակագրի պետական անդորրագիրի համարը W133000605)։ 2019 թվականին ընտրվել է համանախագահ<ref>https://www.armenews.com/spip.php?page=article&id_article=7730, Message de Karen Khurshudyan, ''Nouvelles d´Arménie Magazine''</ref>, [[Պատկեր:Karen Khurshudyan meeting.jpg|thumb|2019 թ-ին ընտրվեց CCAF SUD Հայկական Կազմակերպությունները Համակարգող Խորհրդի համանախագահ]] 2020 թվականին ընտրվել է փոխնախագահ<ref name="multiple5">[https://miasin.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A7-%D5%BA%D5%A1%D5%B0%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%BD%D5%AB/ Սփյուռքը հարկավոր է պահել աչքի լույսի պես. Կարեն Խուրշուդյան]</ref><ref>http://diaspora.gov.am/hy/news/444, Հանդիպում Եվրոպայի հայերի հետ</ref>։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված պատերազմի առաջին օրից Կարեն Խուրշուդյանը ֆեսբուքյան էջով հրապարակել է «Հրատապ օգնություն Հայաստանին» ծրագիրը, որի արդյունքում համակարգվել և Հայաստան է ուղարկվել տասնյակ տոննա քաշով հումանիտար օգնություն<ref>https://miasin.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A7-%D5%BA%D5%A1%D5%B0%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%BD%D5%AB/, Սփյուռքը հարկավոր է պահել աչքի լույսի պես. Կարեն Խուրշուդյան</ref><ref name="multiple1">[https://www.youtube.com/watch?v=0dHEfbc9rwo «Հրատապ օգնություն Հայաստանին» ծրագիրի]</ref><ref name="multiple2">[https://factor.am/302530.html «Հրատապ օգնություն Հայաստանին» ծրագիրի]</ref>։ 2020 թվական, Հայ ազգային ասոցիացիայի (ՀԱԱ) հիմնադիր անդամ։ ՀԱԱ (ANA)<ref name="multiple22">[https://www.anaunite.com/about-ana/our-story/our-story.html ՀԱԱ]</ref> [[44-օրյա պատերազմ|Արցախյան 44-օրյա պատերազմի]] օրերին ստեղծված կազմակերպություն է՝ կոչված ներկայացնելու նոր ճանապարհ [[Հայկական սփյուռք|սփյուռքի]] միավորման համար։ 2021 թվականի մայիսի 30-ին տեղի ունեցած «Եվրոպայի հայերի միության» խորհրդի առցանց ժողովին ընտրվել է հոգաբարձության խորհրդի անդամ{{փաստ}}։ 2021 թվականի ապրիլի 6-ին [[Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան]]ի և [[Մարսել]]ի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական վարժարանի միջև կնքել է հուշագիր<ref name="multiple7">[https://aspu.am/hy/content/hushagir_hpmh-i_ev_marseli_khachatur_abovyan_varzharani_mijev/ Հուշագիր՝ ՀՊՄՀ-ի և Մարսելի «Խաչատուր Աբովյան» վարժարանի միջև]</ref>։ 2021 թվականի ապրիլի 8-ին Երևանի մշակույթի և արվեստի պետական քոլեջի(ԵՄԱՊՔ) և Մարսելի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական վարժարանի միջև կնքվել է ակադեմիական, մշակութայի, կրթական աջակցությանն, ինչպես նաև ուսումնամեթոդական  և նյութատեխնիկական բազայի երկկողմ ամրապնդման, դասախոսկան  անձնակազմին  հրավիրելու համատեղ գիտահետզոտական, փորձի փոխանակման, կրթական ծրագրերի  մշակման կատարելագործման և ուսանողների պրակտիկայի կազմակերպման ուղղություններով համագործակցության հուշագիր<ref>https://www.aznavourcollege.com/page/newsarticles/item/--21/, ԵՄԱՊՔ-ի և Մարսելի Խաչատուր Աբովյանի անվան վարժարանի միջև կնքվեց համագործակցության հուշագիր</ref>։ 2023 թվականին Խաչատուր [[Աբովյանի տուն-թանգարան|Աբովյանի տուն–թանգարան]]ը (տնօրեն՝ Սյուզաննա Խոջամիրյան) եւ [[Ֆրանսիա]]յի Մարսել քաղաքի «Խաչատուր Աբովյան» վարժարանը (նախագահ՝ Կարեն Խուրշուդյան) կնքել են համագործակցության հուշագիր<ref>https://arevelk.am/articles/hvoushagir-abvovyani-anvouny-krvogh-hastatvouthyvounneri-mijeu, Հուշագիր՝ Աբովյանի անունը կրող հաստատությունների միջեւ</ref>։ 2025 թվական, «Ազգային Արժանիքի Շքանշանի» Ազգային Միության անդամ (ANMONM) ։<ref>{{Cite web |last=ANMONM |title=Association Nationale des Membres de l'Ordre National du Mérite - Accueil |url=https://www.anmonm.org/espace-prive |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 14 |website=www.anmonm.org |language=fr}}</ref> == Գրական ուղի == Կարեն Խուրշուդյանը մի քանի գրքի հեղինակ է, նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, գերմաներեն, ռուսերեն, պարսկերեն, արդի հինդի (հայտնի նաև որպես մանակ)<ref>https://www.aznavourcollege.com/medija/novosti-articles/params/category/0/item/3732800/, Բանաստեղծ Կ․ Խուրշուդյանը ներկայացրել է իր գրքերը՝ թարգմանված տարբեր լեզուներով</ref>։ === Գրքեր === *«Աստծո Ոստան»<ref name='mult77'>[https://miasin.am/%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D6%81%D5%A1%D5%BE-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%B6-%D5%AD%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%A4%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A1%D5%BD%D5%BF/ Աստծո Ոստան]</ref>, Երեւան, Արմավ հրատարակչություն, 2020, 99 էջ։ *«Սահարայի մենավորը», Երեւան, Արմավ հրատարակչություն, 2021, 202 էջ<ref>https://wua.am/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-108/, «Սահարայի մենավորը» գրքի մասին ՀԳՄ պաշտոնական կայքում</ref>։ *«Աշխարհն իմ շուրթերին»<ref>https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/Grakantert/2022/28_ocr.pdf, Աշխարհն իմ շուրթերին, շնորհանդես, Գրական թերթ, 9 սեպտեմբերի, 2022</ref>, Երեւան, Արմավ հրատարակչություն, 2022, 299 էջ։ Ժողովածուն ներառում է տարբեր տարիների գրած բանաստեղծությունները, որոնք թարգմանվել են ֆրանսերեն, անգլերեն, իսպաներեն, գերմաներեն, ռուսերեն, պարսկերեն և հինդի լեզուներով։ Թարգմանությունների հայերեն բնագրերը տրվում են գրքի սկզբնամասում։ * «Լռության ձայնը», բանաստեղծությունների ժողովածու, Երեւան, Արմավ հրատարակչություն, 2024, 215 էջ։ === Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանությունների մատենագիտություն === {{Թարգմանիչ}} Կարեն Խուրշուդյանը կատարել է գեղարվեստական թարգմանություններ։ Բնագրային թարգմանությամբ լույս են տեսել հետևյալ գրքերը․ *2023 թվական, [[Պոլ Էլյուար]] «Ցավի մայրաքաղաք, որին հաջորդում Է սեր պոեզիա» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2023, 235 էջ։ *2023 թվական, [[Բորիս Վիան]] (Վերնոն Սյուլիվան) «Բոլոր մեռյալների մաշկը նույնն է» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2023, 171 էջ։ *2025 թվական, [[Վոլտեր]] «Տրակտատ հանդուրժողականության մասին» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2025, 204 էջ։ *2025 թվական, [[Բորիս Վիան]] (Վերնոն Սյուլիվան) «Կգամ ձեր գերզմաներին կթքեմ» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2025, 178 էջ։ *2025 թվական, Ասատուր Հակոբյան «Նարգիզի բույրը» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2025, 164 էջ։ === Հայերենից ֆրանսերեն թարգմանությունների մատենագիտություն === *2025 թվական, [[Ավետիք Իսահակյան]] «[[Աբու-Լալա Մահարի (պոեմ)|Աբու-Լալա-Մահարի]]» (բնագրից), «Արմավ» հրատարակչություն, Երևան, 2025, 88 էջ։ === Համահեղինակային ժողովածուներ === *2021 թվական, «ՄԵՆՔ ԵՎ ԱՇԽԱՐՀԸ» մատենաշարի «Ֆրանսիայի մագնիսական ուժը», բանաստեղծություններ, էջ 111-115։ *2022 թվական, Արդի հայ պոեզիա, «ՍՐՏԱԳԻՐ» անթոլոգիա, [[Հայաստանի գրողների միություն|ՀԳՄ]], «Արմավ» հրատարակչություն, էջ 206-207։ *2023 թվական, «ՄԵՆՔ ԵՎ ԱՇԽԱՐՀԸ» մատենաշարի «Ամերիկան հեռու և մոտ» ժողովածու, ՀԳՄ, բանաստեղծություններ, էջ 88-89։ *2024 թվական, Արդի հայ պոեզիա, «Պոեզիա» անթոլոգիա, ՀԳՄ, «Ծիծեռնակ» հրատարակչություն, էջ 151 -152։ *2024 թվական, «Գրականությունը միասնականության կամուրջ» ժամանակակից գրականության մատենաշար հայերեն լեզվով, Հայաստանի Մշակույթի Գործիչների Միություն, էջ 136-140։ *2025 թվական, Արդի հայ պոեզիա, «Պոեզիա» անթոլոգիա, ՀԳՄ, «Ծիծեռնակ» հրատարակչություն, էջ 93 -94։ *2025 թվական, «Բանաստեղծները՝ գույների հրաշագործին», [[Մարտիրոս Սարյան|Մարտիրոս Սարյանին]] նվիրված ժողովածու, [[Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարան (Երևան)]], էջ 219-221։ *2025 թվական, Ավետիք Իսահակյանի 150 ամյակին նվիրված ժողովածու, «Ես ձեզ ասում եմ» անթոլոգիա, ՀԳՄ, «Ծիծեռնակ» հրատարակչություն, էջ 111-115։ *2026 թվական, Արդի հայ պոեզիա, «Պոեզիա» անթոլոգիա, ՀԳՄ, «Ծիծեռնակ» հրատարակչություն, էջ 121 -123։ === Հոդվածներ === *2025 թվական,«[[Ռոբեր Դեսնոս|Ռոբերտ Դեսնոսի]], Ռայմոնդ Քենոյի և [[Արտեմ Հարությունյան|Արտեմ Հարությունյանի]] ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծություն», [[Գրականագիտական հանդես|Գրականագիտական Հանդես]] ԻԹ 2025 - 1, ՀՀ ԳԱԱ «[[Գիտություն (հրատարակչություն)|Գիտություն]]» հրատարակչություն, Երևան 2025, էջ 113-128, DOI: 10.54503/1829-0116-2025.1-113: *2025 թվական,« Հայ ժամանակակից պոեզիան եվ ֆրանսիական սյուրռեալիստական ժառանգությունը ([[Հովհաննես Գրիգորյան|Հովհ․ Գրիգորյանի]] և [[Վարդան Հակոբյան (բանաստեղծ)|Վ․ Հակոբյանի]] ստեղծագործությունների օրինակով) », [[Գրականագիտական հանդես|Գրականագիտական Հանդես]] ԻԹ 2025 - 2, ՀՀ ԳԱԱ «[[Գիտություն (հրատարակչություն)|Գիտություն]]» հրատարակչություն, Երևան 2025, էջ 160-174, DOI: 10.54503/1829-0116-2025.2-160: *2025 թվական,««[[Աբու-Լալա Մահարի (պոեմ)|Աբու-Լալա Մահարի]]» պոեմի ֆրանսերեն թարգմանության խնդիրները. Արևելյան քնարերգությունից մինչև Արևմտյան ընկալում», ՀՀԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան Գրականության ինստիտուտ «ԱՎԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ – 150, Նյութերի ժողովածու, Հոբելյանական միջազգային գիտաժողով (2025 թ. հոկտեմբերի 22–25, Երևան–Գյումրի), Երևան ՀՀ ԳԱԱ «[[Գիտություն (հրատարակչություն)|Գիտություն]]» հրատարակչություն, Երևան 2025, էջ 305-319, DOI:10.54503/978-5-8080-1587-6-305: *2025 թվական,«[[Լուի Արագոն|Լուի Արագոնի]], [[Անդրե Բրետոն|Անդրե Բրետոնի]], [[Անտոնեն Արտո|Անտոնին Արտոյի]] եվ [[Հենրիկ Էդոյան|Հենրիկ Էդոյանի]] ստեղծագործությունները սյուրռեալիզմի տեսանկյունից», Հայագիտական Հանդես N°4 (71) 2025, [[Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան|Խաչատուր Աբովյանի անվան Հայկական Պետական Մանկավարժական համալսարանի]] հրատարակչություն, Երևան 2025, էջ 92-114, DOI: 10.24234/journalforarmenianstudies.v4i71.207: == Սկավառակագրություն == {|class="wikitable sortable plainrowheaders" !Տարի !Վերնագիր !Բառերի հեղինակ !Երաժշտության հեղինակ !Կատարող |- |2020 !Ապրելու ենք<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=R_EZUwV8-wg Ապրելու ենք]</ref> !Կարեն Խուրշուդյան,Մարինե Գյուլումյան ![[Մարինե Գյուլումյան]] !Հակոբ Ղասաբյան, Կառոլին Յորգանցյան, Մադլեն Սինգեր/Տաբանու, Էրմոնիա, Անգինե Ռաստքելենյան, Լիլիան |- |2021 !Մայրիկ<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AAweIS9gTWE Մայրիկ]</ref> !Կարեն Խուրշուդյան !Մարինե Գյուլումյան !Վարդուհի Աբրահամյան |- |2021 !Իմ քաղաք<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sCVHc6HaxAE Իմ քաղաք]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=tKz1ppeeJYY, Իմ քաղաք]</ref> !Կարեն Խուրշուդյան !Միլենա Մութաֆյան !Միլենա Մութաֆյան |- |2021 !Արի !Կարեն Խուրշուդյան !Մարինե Գյուլումյան !Քրիստինե Պեպելյանը |- |2022 !Հերոս մայրեր<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=EbZgKkvFl90, Հերոս մայրեր]</ref> !Կարեն Խուրշուդյան !Մարինե Գյուլումյան !Սոնա Շահգելդյան |- |2022 !Օրերը !Կարեն Խուրշուդյան !Միլենա Մութաֆյան !Միլենա Մութաֆյան |- |2023 !Սիրուն խոսքեր !Կարեն Խուրշուդյան !Միլենա Մութաֆյան !Միլենա Մութաֆյան |- |2023 !Բալլադ - Ձոն հայրենիքիս<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=kttAx22Xv84 Բալլադ - Օդ իմ հայրենիքին]</ref> !Կարեն Խուրշուդյան !Արամ Խաչատրյան !Ադամ Բարո |} == Պարգևներ == *2022 թվական, Երևանի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի և արվեստի պետական քոլեջը պարգևատրել է քոլեջի առաջին Ոսկե մեդալով, հայ ազգային մշակույթը և կրթությունը հանրահռչակելու, հասարակական և այլ ոլորտներում ներդրած ավանդի ու մատուցած ծառայության համար՝ ի նպաստ Հայաստանի Հանրապետության<ref>https://www.aznavourcollege.com/page/newsarticles/item/item-1-28/, Կ.Խուրշուդյանը պարգեւատրվել է Երեւանի Շ.Ազնավուրի անվան քոլեջի առաջին Ոսկե մեդալով</ref>։ *2023 թվական, [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ առաքելական եկեղեցու]] և [[Հայաստանի գրողների միություն|Հայաստանի գրողների միության]] հետ համատեղ իրականացվող «Կանթեղ» թարգմանական մրցանակաբաշխության դափնեկիր<ref>https://www.armenpress.am/arm/news/1121992.html, «Կանթեղ» մրցանակաբաշխության դափնեկիրները</ref>։ *[[Պատկեր:Ordre national du Merite Chevalier ribbon.svg|60px]] Ֆրանսիայի «Արժանիքի ազգային շքանշանի ասպետ»՝ Ֆրանսիայի նախագահ [[Էմանուել Մակրոն]]ի՝ 2025 թվականի մայիսի 15-ի հրամանագրով<ref>https://www.legifrance.gouv.fr/download/pdf?id=AYBMNQU0fhnpAzx39F3Piu1pWrS6r3xlNl0T8Bw0saA=, Présidence de la République, ORDRE NATIONAL DU MÉRITE, Décret du 15 mai 2025 portant promotion et nomination dans l’ordre national du Mérite</ref>։ *2025 թվականի հոկտեմբերի 21-ի Ֆրանսիայի Հանրապետության Բուշ-դյու-Ռոն դեպարտամենտի խորհրդի Կամավորների գերատեսչական կարգի որոշմամբ, պարգևատրվել է կամավորական ծառայության համար շնորհվող Ոսկե մեդալով : * 2025 թվական, Էջմիածնի Ազատամարտիկների Միությունը պարգևատրել է՝ «Դավիթ Բեկ» շքանշանով: * 2026 թվական, ՀԳՄ [[Հովհաննես Մասեհյան]]ի անվան (թարգմանական գրականություն) տարվա լավագույն գրքի մրցանակ, Վոլտեր «Տրակտատ հանդուրժողականության մասին» (ֆրանսերենից) : *2026 թվական, Երախտագիտության պետական մեդալ (2026 թվականի մայիսի 25 , Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի ՆՀ-120-Ա հրամանագիր)<ref>https://www.president.am/hy/decrees/item/6322/, Երախտագիտության մեդալ Կարեն Խուրշուդյանին, ՀՀ Նախագահի ՆՀ-120-Ա հրամանագիրը պաշտոնական կայքէջում</ref>։ == Տես նաև == * [[Հայաստանի գրողների միության անդամների ցանկ]] == Արտաքին հղումներ == *[https://www.purepeople.com/media/exclusif-karen-khurshudyan-president_m5152838 Exclusif - Karen Khurshudyan, président de l'école Abovian, Diana Gasparyan, maire de Echmiadzine, à la soirée caritative organisée au Palais du Pharo, au profi] *[https://www.closermag.fr/people/photos-trop-mignonne-adriana-karembeu-pose-avec-sa-fille-nina-et-son-mari-lors-d-1041779 PHOTOS. Trop mignonne ! Adriana Karembeu pose avec sa fille Nina et son mari lors d'une soirée] *[https://www.purepeople.com/article/adriana-karembeu-maman-sa-fille-nina-a-bien-grandi_a358418/1 Adriana Karembeu maman : sa fille Nina a bien grandi !] *Կարեն Խուրշուդյան<ref>{{Cite web |title=Կոմիտասի արձանի պղծումը ծայրահեղական «Գորշ գայլեր»-ի քաղաքականությունն է. Կարեն Խուրշուդյան |url=http://www.yerkir.am/news/view/212031.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101011459/http://www.yerkir.am/news/view/212031.html |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2021 թ․ մարտի 9}}</ref>[http://www.yerkir.am/news/view/212031.html Կոմիտասի արձանի պղծումը ծայրահեղական «Գորշ գայլեր»-ի քաղաքականությունն է. Կարեն Խուրշուդյան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101011459/http://www.yerkir.am/news/view/212031.html |date=2020-11-01 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=0dHEfbc9rwo Եվրոպայից 3 ինքնաթիռ, 2 բեռնատար, 1 կոնտեյներ ապրանք է ուղարկվել Հայաստան․ Կարեն Խուրշուդյան] *[https://factor.am/302530.html Եվրոպայից 3 ինքնաթիռ, 2 բեռնատար, 1 կոնտեյներ ապրանք է ուղարկվել Հայաստան․ Կարեն Խուրշուդյան. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ] *[http://ecoleabovian.fr/ Կ․ Խուրշուդյանի նախագահած վարժարանի պաշտոնական էջը] *[https://www.instagram.com/khurshudyan.karen/ Կ․ Խուրշուդյանի Ինստագրամի պաշտոնական էջ] *[https://armenews.com/spip.php?page=article&id_article=19118 Message de Karen Khurshudyan] *CCAF-SUD<ref name="multiple4"/> *[https://www.armenews.com/spip.php?page=article&id_article=7720 CCAF Sud : deux co-présidents élus Ani Stepanow et Karen Khurshudyan] *[https://miasin.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A7-%D5%BA%D5%A1%D5%B0%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D5%B9%D6%84%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%BD%D5%AB/ Սփյուռքը հարկավոր է պահել աչքի լույսի պես. Կարեն Խուրշուդյան] *https://www.iravunk.com/?p=194193&l=am, Կրակել են Մարսելի «Սուրբ Սահակ եւ Սուրբ Մեսրոպ» մշակույթի կենտրոնի վրա *[https://www.iravunk.com/?p=110392&l=am Մարսելի Խաչատուր Աբովյան վարժարանի 200 աշակերտները ՀԻՇՈՒՄ են եւ ՊԱՀԱՆՋՈՒՄ (տեսանյութ)] *[https://www.iravunk.com/?p=85562&l=am «Ո՞վ հիմնավորեց այն միտքը, որ մշակույթի նախարարություն պետք չէ»] *[https://www.iravunk.com/?p=74358&l=am «Առանց Սփյուռքի նախարարաության չեմ կարծում, որ կկարողանան ավելի օպտիմալ հայրենադարձություն կազմակերպել»] *[https://www.iravunk.com/?p=59338&l=am Գարո Փայլանն ուզում է վերջ տալ հայերի եւ քրդերի միջեւ եղած 103-ամյա ատելությանը] *[https://www.iravunk.com/?p=45217&l=am Մարսելի հայ փոքրիկները կժամանեն Հայաստան] *[https://www.iravunk.com/?p=41641&l=am, Կ․ խուրշուդյան, «Ինչից խռով եք, ինձ էլ է տանջում, բայց Արարատից խռով չմնաք»] *[https://miasin.am/%d5%af%d5%af%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%a1-%d5%b4%d5%a1%d6%80%d5%bd%d5%a5%d5%ac%d5%a1%d5%a2%d5%b6%d5%a1%d5%af-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%b6-%d5%ad%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%a4%d5%b5/ Կկայանա մարսելաբնակ Կարեն Խուրշուդյանի անդրանիկ գրքի շնորհանդեսը] *[https://aspu.am/hy/content/hushagir_hpmh-i_ev_marseli_khachatur_abovyan_varzharani_mijev/ Հուշագիր՝ ՀՊՄՀ-ի և Մարսելի «Խաչատուր Աբովյան» վարժարանի միջև] *[http://hayernaysor.am/hy/posts/577/2021-04-08/ Հուշագիր` ՀՊՄՀ-ի և Մարսելի «Խաչատուր Աբովյան» վարժարանի միջև] *[https://armenpress.am/arm/news/1048554.html Ընթերցողներին ներկայացվեց բանաստեղծ Կարեն Խուրշուդյանի «Աստծո ոստան» գիրքը] *[http://hayernaysor.am/hy/posts/586/2021-04-09/ Կարեն Խուրշուդյանը գրել է իր առաջին գիրքը. Ինչի՞ մասին է «Աստծո ոստանը»] *[https://miasin.am/%d5%bf%d5%a5%d5%b2%d5%ab-%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%a5%d6%81%d5%a1%d5%be-%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a5%d5%b6-%d5%ad%d5%b8%d6%82%d6%80%d5%b7%d5%b8%d6%82%d5%a4%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%ab-%d5%a1%d5%bd%d5%bf/ Տեղի ունեցավ Կարեն Խուրշուդյանի «Աստծո ոստան» գրքի շնորհանդեսը] *[https://www.lragir.am/2021/06/02/645918/ Ավելի լավ օրինակներ, քան Ռուսաստանն է «եղբայրաբար» իրականացրել վերջին 100 տարիների ընթացքում, մենք չենք կարող գտնել] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210604072744/https://www.lragir.am/2021/06/02/645918/ |date=2021-06-04 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=6jTj621JLJY Գրքի շնորհանդես] *Լուրեր Հ1<ref>[https://www.facebook.com/watch/?v=613889460401719&extid=NS-UNK-UNK-UNK-IOS_GK0T-GK1C&ref=sharing Լուրեր Հ1]</ref> *Ֆրանսահայ գրողի երկխոսությունն աշխարհի հետ<ref>[https://www.facebook.com/watch/?v=1212875405943193&extid=NS-UNK-UNK-UNK-IOS_GK0T-GK1C&ref=sharing Ֆրանսահայ գրողի երկխոսությունն աշխարհի հետ]</ref> *[https://www.youtube.com/watch?v=f5qpQVd573w Հարցազրույց «Ազգ և Եկեղեցի» հաղորդաշարին, Հայր Կոմիտաս Վարդապետ Հովնանյանի հետ] *[https://www.youtube.com/watch?v=EMny4H00dSs РУСАРМИНФО -ի հետ հարցազրույց] *[https://armenpress.am/arm/news/1121992.html Թարգմանչաց տոնին հայտնի դարձան «Կանթեղ» մրցանակաբաշխության դափնեկիրները] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{DEFAULTSORT:Խուրշուդյան, Կարեն}} [[Կատեգորիա:20-րդ դարի արևելահայ բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի հայ գրողներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի տղամարդ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Գրողներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Հայ արձակագիրներ]] [[Կատեգորիա:Հայ բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ]] [[Կատեգորիա:Հայ հասարակական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հրապարակախոսներ]] [[Կատեգորիա:Հայ տղամարդ բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի գրողների միության անդամներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսահայ հասարակական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերենից հայերեն թարգմանիչներ]] dww6fk8afiap1rw6t7ap2nv1bxoqs53 0 1073058 10806522 10796528 2026-06-30T02:14:48Z Артем Загребельный 112889 /* Կանայք */ 10806522 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Michael Phelps Ryan Lochte Laszlo Cseh medals 2008 Olympics.jpg|350px|thumb|right|[[Մայքլ Ֆելփս]] (կենտրոնում)<ref name=ph1>[http://www.shanghai-fina2011.com/13/2010/0709/12.html Michael Phelps sets new world record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512220009/http://www.shanghai-fina2011.com/13/2010/0709/12.html |date=2014-05-12 }} {{v|9|2|2011}}</ref>]] '''Լողի համաշխարհային ռեկորդները''' սահմանված հատուկ կանոններով միևնույն պայմաններում մարզիկների կողմից ցուցաբերած ամենաբարձր արդյունքն են։ == Կանոններ == Կանոնները [[Վավերացում|վավերացվում են]] [[Լողի միջազգային ֆեդերացիա]]յի (FINA) կողմից։ Կանոնները կարող են սահմանվել «երկար լողավազան» (50 մետր) կամ «կարճ լողավազան» (25 մետր) մրցակարգում։ FINA– ն ռեկորդները սահմանում է տղամարդկանց և կանանց մրցույթներում հաստատված ցուցանիշների համաձայն։ * [[Կրոլ|Ազատ ոճ]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ, 400 մ, 800 մ, 1500 մ * [[Թիկնալող]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Բրաս]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Բատերֆլայ]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Ինտեգրված լող]]` 100 մ, 200 մ, 400 մ * Էստաֆետային` 4×50 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×100 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×200 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×50 м [[Ինտեգրված լող]], 4×100 մ [[Ինտեգրված լող]] * Խառն անցումային` 4×50 մ [[Կրոլ|Ազատ ոճ]], 4×50 մ [[Ինտեգրված լող]], 4×100 մ [[Կրոլ|Ազատ ոճ]], 4×100 մ [[Ինտեգրված լող]]<ref name=fina1>[http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 FINA rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726002347/http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 |date=2013-07-26 }} {{v|3|8|2012}}</ref>։ == 50 մետր լողավազան == === Տղամարդիկ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |[[Ազատ ոճ]] |20,88 | |[[Քեմերոն Մաքավոյ]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2026 թվականի Մարտի 20 |Չինաստանի բաց առաջնություն |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Շենժեն]], [[Չինաստան]] |[https://www.youtube.com/watch?v=81i-TH1Tyz4&t=3s &#8203;] |- |[[100 մետր ազատ ոճով տղամարդկանց Համաշխարհային ռեկորդների առաջընթացը 50 մետր լողավազանում|100 մ ազատ ոճ]] |46,40 | |[[Պան Ժանլե]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |31 հուլիսի 2024 թվականի |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Օլիմպիական խաղեր]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] |[https://vk.com/video/playlist/142497057_-4?z=video142497057_456239296%2Fpl_142497057_-4 &#8203;] |- |‎200 մ ազատ ոճ |1.42,00 | |[[Պաուլ Բիդերման]] |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2009 թվականի հուլիսի 28 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=MeOw35fsltE ] |- |400 մ ազատ ոճ |3.40,07 | |[[Պաուլ Բիդերման]] |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2009 թվականի հունիսի 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 ] |- |800 մ ազատ ոճ |7.32,12 | |[[Չժան Լին]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |2009 թվականի հուլիսի 29 |ազատ ոճ |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հուլիսի 29 |title=WR: Zhang Zips Up For 7:32.12 800 Free |url=http://www.swimnews.com/news/view/7134 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731013653/http://www.swimnews.com/News/view/7134 |archive-date=2009 թ․ հուլիսի 31 |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 16 |work=swimnews.com}}</ref> |- |1500 մ ազատ ոճ |14:06,88 | |Ֆլորիան Վելբրոկ |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2021թվականի դեկտեմբերի 21 |Աշխարհի առաջնություն |[[Աբու Դաբի]], [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ]] |<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 21 |title=Men's 1500m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500190101F30104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2021 թ․ դեկտեմբերի 21 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |50 մ թիկնալող |23,55 |կե |[[Կլիմենտ Կոլեսնիկով]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Ռուսաստան]] |27 հուլիսի 2023 թ |Ռուսաստանի գավաթ |{{Դրոշ|Ռուսաստան}} [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=27 հուլիսի 2023 թ |title=Мужчины 50 м на спине. Финал. Результаты. |url=https://new.russwimming.ru/upload/live/ruscup2023_kazan/ResultList_217S.pdf |accessdate=27 հուլիսի 2023 թ |publisher=new.russwimming.ru}}</ref> [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/991529502048168/?notif_id=1690488602285388&notif_t=video_processed&ref=notif &#8203;] |- |100 մ թիկնալող |51,60 | |[[Թոմաս Չեքկոն]] |{{դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիա]] |2022թվականի Հունիս 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false &#8203;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220624185027/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false |date=2022-06-24 }} |- |200 մ թիկնալող |1.51,92 | |[[Ահարոն Պիրսոլ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2009 թվականի հուլիսի 31 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo ] |- |50 մ [[Բրաս]] |25,95 | Կե |[[Ադամ Պիտի]] |{{դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}}[[Մեծ Բրիտանիա]] |2017 թվականի հուլիսի 25 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=mAGoRJU60D4 ] |- |100 մ բրաս |56,88 | |[[Ադամ Պիտի]] |{{դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}}[[Մեծ Բրիտանիա]] |2019 թվականի հուլիսի 21 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Կվանջու]], [[Կորեայի Հանրապետություն]] |[https://www.youtube.com/watch?v=r5lVUne7yRI ] |- |200 մ [[բրաս]] |2.05,48 | |[[Ցին Հայյան]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |2023 թվականի հուլիսի 28 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg ] |- |50 մ բրաս |22,27 | |[[Անդրեյ Գովորով]] |{{դրոշ|Ուկրաինա}}[[Ուկրաինա]] |2018 թվականի հուլիսի 21 |Իտալիայի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=GW4fAh8pTCE ] |- |100 մ |49,45 | |[[Քելեբ Դրեսել]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |Հուլիսի 31, 2021 |Օլիմպիական խաղեր |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Տոկիո]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=Mu7ZmJduQPI &#8203;] |- |200 մ |1.50,34 | |[[Կրիշտով Միլակ]] |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Հունգարիա]] |2022թվականի Հունիս 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false &#8203;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622010724/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false |date=2022-06-22 }} |- |200 մ համալիր լող |1.52,69 |կե |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Ֆրանսիա]] |2025 թվականի հուլիսի 30 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հուլիսի 30 |title=Men's 200m IM Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010105EE0102FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հուլիսի 31 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ինտեգրված լող |4.02,50 | |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Ֆրանսիա]] |23 հուլիսի 2023 թ |աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=7xz7VkulHYU&t &#8203;] |- |Ազատ ոճ |3.08,24 | |[[Մայքլ Ֆելպս]] (47,51)<br>[[Գարետ Ուեբեր Գեյլ]] (47,02)<br>[[Կալեն Ջոնս]] (47,65)<br>[[Ջեյսոն Լեզակ]] (46,06) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2008 թվականի օգոստոսի 11 |Օլիմպիական խաղեր |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Պեկին]], [[Չինաստան]] |[https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 ] |- |Ազատ ոճ |6.58,55 | |[[Մայքլ Ֆելպս]] (1.44,49)<br>[[Ռիկի Բերենս]] (1.44,13)<br>[[Դեվիդ Ուոլտերս]] (1.45,47)<br>[[Ռայան Լոխտե]] (1.44,46) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2009 թվականի հուլիսի 31 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հուլիսի 31 |title=WR: USA Takes 4×200m In 6:58.55 |url=http://www.swimnews.com/news/view/7164 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803092140/http://www.swimnews.com/News/view/7164 |archivedate=2009 թ․ օգոստոսի 3 |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 17 |work=swimnews.com}}</ref> |- |Կոմբինացված |3.26,78 | |[[Ռայան Մերֆի]] (52.31)<br>[[Մայքլ Անդրե]] (58,49)<br>[[Կալեբ Դրեսել]] (49.03)<br>[Զաք Էփլ]] (46,95) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2021 թվականի օգոստոսի 1 |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020|Օլիմպիական խաղեր]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Տոկիո]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ օգոստոսի 1 |title=Men's 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73B1_SWMM4X100MMD----------FNL-000100--.pdf |accessdate=12 January 2025 |publisher=olympics.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=B5iTftbDHuw&t=10s &#8203;] |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Կանայք === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |23.55 | |[[Գրեթչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|Միացյալ Նահանգներ}}[[Միացյալ Նահանգներ]] |28 հունիսի 2026 |Սետտե Կոլիի գավաթ |[[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ հունիսի 19 |title=Women's 50m Freestyle Final Results |url=https://swimmeetresults.tech/USA-Swimming-TYR-Pro-Swim-Series-Indianapolis-2026/260617F021.htm |access-date=2026 թ․ հունիսի 21 |website=swimmeetresults.tech}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ հունիսի 19 |title=Video - Women's 50m Freestyle Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=vt7zW2CNFWs&t=39s |access-date=2026 թ․ հունիսի 22 |website=USA Swimming}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |51,68 | |[[Մարիտ Ստինբերգեն]] |{{դրոշ|Նիդեռլանդներ}}[[Նիդեռլանդներ]] |27 հունիսի 2026 |Սետտե Կոլիի գավաթ |[[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{cite web|title=Women's 50m Freestyle Final Results|url=https://fin2026.microplustiming.com/export/NU_2026_06_26-28_Roma/NU/pdf/CLS-ASF-50SL-FIN-ALL.pdf?x=02:08:36|publisher=microplustiming.com|date=28 June 2026|accessdate=28 June 2026}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239395%2F489856c95fbe047cc8 &#8203;] |- |200 մ ազատ ոճ |1:52,23 | |[[Արիարնե Տիտմուս]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |12 հունիսի 2024 |Ավստրալիայի Օլիմպիական ընտրություններ 2024 |[[Բրիսբեն]], [[Ավստրալիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 10 |title=Women's 200m Freestyle Final Results |url=https://liveresults.swimming.org.au/sal/2024Trials/240610F010.htm |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=swimming.org.au}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qrD-4tfQ3sc &#8203;] |- |400 մ ազատ ոճ |3:54,18 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |7 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=dptNMofhiNs &#8203;] |- |800 մ ազատ ոճ |8:04,12 | |[[Քեյթի Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 մայիսի 2025 | [[:ru:TYR Pro Swim Series|TYR Pro Swim Series]] |[[Ֆորտ Լոդերդեյլ]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ մայիսի 3 |title=Women's 800m Freestyle Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030201F10104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ մայիսի 10 |publisher=omegatiming.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=UHRbHxeEexM&t=515s &#8203;] |- |1500 մ ազատ ոճ |15:20,48 | |[[Քեյթի Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |16 մայիսի 2018 |TYR Pro Swim Series 2018|Pro Swim Series |[[Ինդիանապոլիս]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մայիսի 16 |title=Women's 1500m Freestyle Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010101001902FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- | 50 մ թիկնալող | 26,86 | | [[Քեյլի ՄաքՔյուեն]] | {{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2023 թվականի հոկտեմբերի 20 | Աշխարհի գավաթ | {{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=Video Women's 50m Backstroke Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=uCUDOekEEiM |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=World Aquatics}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uCUDOekEEiM &#8203;] |- | 100 մ թիկնալող | 57,13 | | [[Ռեգան Սմիթ]] | {{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] | 2024 թվականի հունիսի 18 | ԱՄՆ-ի Օլիմպիական ընտրություն | {{Դրոշ|ԱՄՆ}} [[Ինդիանապոլիս]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 18 |title=Women's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800030202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7TDkfxN4kYg &#8203;] |- | 200 մ թիկնալող | 2:03,14 | | [[Քեյլի ՄաքՔյուեն]] | {{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2023 թվականի մարտի 10 | ՆՍՎ նահանգի առաջնություն | {{Դրոշ|Ավստրալիա}} [[Սիդնեյ]], [[Ավստրալիա]] |<ref>{{Cite magazine |author=Retta Race |date=2023 թ․ մարտի 10 |title=KAYLEE MCKEOWN CRUSHES 2:03.14 200 BACKSTROKE WORLD RECORD |url=https://swimswam.com/kaylee-mckeown-crushes-203-14-200backstroke-world-record/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |magazine=SwimSwam}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RRYP28OX96U &#8203;] |- | 50 մ բրաս | 29,16 | | [[Ռուտա Մեյլուտիտե]] | {{դրոշ|Լիտվա}}[[Լիտվա]] | 2023 թվականի հուլիսի 30 | Աշխարհի առաջնություն | {{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 30 |title=Women's 50m Breaststroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010203EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6EfWH2B-9c8 &#8203;] |- | 100 մ բրաս | 1:04,13 | | [[Լիլի Քինգ]] | {{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] | 2017 թվականի հուլիսի 25 | Աշխարհի առաջնություն | {{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 25 |title=100m Breaststroke Women's Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000111010A0203EC04FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- | 200 մ բրաս | 2:17,55 | | [[Եվգենիա Չիկունովա]] | {{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Ռուսաստան]] | 2023 թվականի ապրիլի 21 | Ռուսաստանի առաջնություն | {{Դրոշ|Ռուսաստան}} [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ ապրիլի 21 |title=Women's 200m Breaststroke Final Results |url=https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=russwimming.ru}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg &#8203;] |- |50m butterfly |24.43 | |[[Սառա Շյոստրոմ]] |{{դրոշ|Շվեդիա}}[[Շվեդիա]] |5 հուլիսի 2014 թ |Շվեդիայի առաջնություն |{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Բորաս]], [[Շվեդիա]] |<ref>{{Cite magazine |date=2014 թ․ հուլիսի 5 |title=Sarah Sjostrom Smashes 25-Second Barrier With World Record in 50 Fly in Sweden |url=http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/39767.asp?q=Sarah-Sjostrom-Smashes-25-Second-Barrier-With-World-Record-in-50-Fly-in-Sweden |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |magazine=Swimming World Magazine}}</ref> |- |100m butterfly |54.33 | |[[Գրեթչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 մայիսի 2026 | [[:ru:TYR Pro Swim Series|TYR Pro Swim Series]] |[[Ֆորտ Լոդերդեյլ]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 3 |title=Women's 100m Butterfly Final Results |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/may/03/gretchen-walsh-sets-100m-butterfly-world-record-for-third-time-in-12-months |accessdate=2026 թ․ մայիսի 4 |publisher=theguardian.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=koUeGqq7mro &#8203;] |- |200m butterfly |2:01.81 | |[[Լիու Ցիգե]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |21 հոկտեմբերի 2009 թ |Չինաստանի ազգային խաղեր |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Ջինան]], [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 21 |title=Liu Zige Takes 200th Shiny Suits WR: 2:01 200 'Fly |url=http://www.swimnews.com/news/view/7273 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109142437/http://www.swimnews.com/news/view/7273 |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=swimnews.com}}</ref> |- |200m individual medley |2:05.70 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |9 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հունիսի 9 |title=Women's 200m IM Final Results |url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf |accessdate=2025 թ․ հունիսի 10 |publisher=swimming.ca}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zOWS_GBJue0 &#8203;] |- |400m individual medley |4:23.65 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |11 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հունիսի 11 |title=Women's 400m IM Final Results |url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf |accessdate=2025 թ․ հունիսի 17 |publisher=swimming.ca}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IMpq_B4d24M &#8203;] |- |4 × 100 m freestyle relay |3:27.96 | |[[Մոլի Օ'Կալահան]] (52.08)<br>[[Շեյնա Ջեք]] (51.69)<br>[[Մեգ Հարիս]] (52.29)<br>[[Էմմա ՄակՔիո]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |23 հուլիսի 2023 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 23 |title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=omegatiming.com}}</ref> |- |4 × 200 m freestyle relay |7:37.50 | |[[Մոլի Օ'Կալահան]] (1:53.66)<br>[[Շեյնա Ջեք]] (1:55.63)<br>[[Բրիաննա Թրոսսել]] (1:55.80)<br>[[Արիարնե Տիթմուս]] (1:52.41) |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |27 հուլիսի 2023 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 27 |title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=omegatiming.com}}</ref> |- |4 × 100 m medley relay |3:49.34 | |[[Ռիգան Սմիթ]] (57.57)<br>[[Քեյթ Դուգլաս ]] (1:04.27)<br>[[Գրետչեն Ուոլշ ]] (54.98)<br>[[Թորի Հյուսքե]] (52.52) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 օգոստոսի 2025 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |title=Women's 4x100m Medley Relay |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 7 |website=Omega Timing}}</ref>[https://vkvideo.ru/video142497057_456239364 &#8203;] |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Խառը ռելեներ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |4 × 100 m freestyle relay |3:18.48 | |[[Ջեք Ալեքսի]] (46.91)<br />[[Պատրիկ Սամոն]] (46.70)<br />[[Քեյթ Դուգլաս]] (52.43)<br />[[Տորի Հասկե]] (52.44) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2 օգոստոսի 2025 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 2 |title=Mixed 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010301F70104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 6 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239363%2F67478b06282824ff4b &#8203;] |- |4 × 100 m medley relay |3:37.43 | |Ռայան Մերֆի (52.08)<br>[[Նիք Ֆինք]] (58.29)<br>[[Գրեթչեն Ուոլշ]] (55.18)<br>[[Թորի Հյուսքե]] (51.88) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 օգոստոսի 2024 թ |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Օլիմպիական խաղեր]] |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարիզ]], [[Ֆրանսիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ օգոստոսի 3 |title=Mixed 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://olympics.com/OG2024/pdf/OG2024/SWM/OG2024_SWM_C73B1_SWMX4X100MMD----------FNL-000100--.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=olympics.com}}</ref> |} == 25 մետր լողավազան == === Տղամարդիկ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |19.90 |sf |[[Ջորդան Քրուքս]] |{{դրոշ|Կայմանյան կղզիներ}} [[Կայմանյան կղզիներ]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 50m Freestyle Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EB0102FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Men's 50m Freestyle Semifinals |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239337%2F835e28de64f6558bb1 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |44.84 | |[[Կայլ Չալմերս]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |29 հոկտեմբերի 2021 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |last=FINA |author-link=FINA |date=2021 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Men's 100m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500120101EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2021 թ․ հոկտեմբերի 29 |publisher=[[Omega Timing]]}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:38.61 | |[[Լյուկ Հոբսոն]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Men's 200m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ազատ ոճ |3:32.25 | |[[Յանիկ Անիել]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |15 նոյեմբերի 2012 թ. |Ֆրանսիայի առաջնություն |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] [[Անժե]], [[Ֆրանսիա]] |<ref>{{Cite magazine |date=2012 թ․ նոյեմբերի 15 |title=Flash! Yannick Agnel Downs World Record in 400 Free at French Nationals |url=http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/32653.asp |access-date=2012 թ․ նոյեմբերի 15 |magazine=[[Swimming World Magazine]]}}</ref> |- |800 մ ազատ ոճ |7:20.46 | |[[Դանիել Ուիֆեն]] |{{դրոշ|Իռլանդիա}} [[Իռլանդիա]] |10 դեկտեմբերի 2023 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |{{դրոշ|Ռումինիա}} [[Ռումինիա]] [[Օտոպենի]], [[Ռումինիա]] |<ref>{{Cite web |title=800m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600090101F10104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |1500 մ ազատ ոճ |14:06.88 | |[[Ֆլորիան Վելբրոկ]] |{{դրոշ|Գերմանիա}} [[Գերմանիա]] |21 դեկտեմբերի 2021 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|ԱՄԷ}} [[ԱՄԷ]] [[Աբու Դաբի]], [[ԱՄԷ]] |<ref>{{Cite web |title=1500m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500190101F30104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |50 մ ազատ ոճ |22.11 | |[[Կլիմենտ Կոլեսնիկով]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |23 նոյեմբերի 2022 թ. |Համերաշխության խաղեր |[[Կազան]], {{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Men's 50m Backstroke Final Results |url=https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123162409/https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf |archive-date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=russwimming.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kliment KOLESNIKOV Results AQUA Official |url=https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Video Men's 50m Backstroke Final |url=https://www.facebook.com/RoyalSwimmingClubPremium/videos/7314677718631126 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=Royal Swimming Club}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |48.16 | |[[Հուբերտ Կոս]] |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |աշխարհի առաջնություն |[[Տորոնտո]], {{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Men's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |work=Omega Timing}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:45.12 | |[[Հուբերտ Կոս]] |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |աշխարհի առաջնություն |[[Տորոնտո]], {{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 23 |title=Men's 200m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 30 |work=Omega Timing}}</ref> |- |50 մ դոփով |24.95 | |[[Էմրե Սաքչը]] |{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Թուրքիա]] |27 դեկտեմբերի 2021 թ. |Թուրքիայի առաջնություն |[[Գազիանթեփ]], {{դրոշ|Թուրքիա}} [[Թուրքիա]] <ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |title=Men's 50m Breaststroke Final Results |url=http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227150701/http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf |archive-date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=canli.tyf.gov.tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |title=Video - Men's 50m Breaststroke Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=eQ535qkvYXg |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |website=YouTube}}</ref> |- |100 մ դոփով |55.28 | |[[Իլյա Շիմանովիչ]] |{{դրոշ|Բելառուս}} [[Բելառուս]] |26 նոյեմբերի 2021 թ. |Միջազգային լիգա |[[Այնդհովեն]], {{դրոշ|Նիդերլանդներ}} [[Նիդերլանդներ]] |<ref>[[International Swimming League|ISL]] (26 November 2021). [https://www.omegatiming.com/File/00011500170103EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf "ISL Match 16 Eindhoven (NED): Men's 100m Breaststroke Results"]. Omega Timing. Retrieved Փետրվարի 2, 2025.</ref> |- |200 մ դոփով |2:00.16 | |[[Կիրիլ Պրիգոդա]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |13 դեկտեմբերի 2018 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Հանժոու]], {{դրոշ|Չինաստան}} [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Men's 200m Breaststroke Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0103EE04FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=-f5TwL655Tk |title=SWIMMING WORLD RECORDS (25) 200 m breaststroke 2.00.16 Kirill Prigoda |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |publisher=swimming art |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |50 մ թիթեռաձեւ |21.32 | |[[Նոե Պոնտի]] |{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիա]] |11 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Men's 50m Butterfly Final. Results |url=https://www.worldaquatics.com/competitions/3433/world-aquatics-swimming-championships-25m-2024/results?event=3d9d1963-af7e-4e9e-9c96-eb6c15e6f643 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=worldaquatics.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Video - Men's 50m Butterfly Final Results |url=https://vk.ru/artemzagrebelny?z=video142497057_456239335%2Ff4223416b279b8f632%2Fpl_post_142497057_1497 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ թիթեռաձեւ |47.71 | |[[Նոե Պոնտի]] |{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիա]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 100m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080104EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=МVideo - Men's 100m Butterfly Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239339%2F14a4c959febe4abba8 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ թիթեռաձեւ |1:46.85 | |[[Տոմորու Հոնդա]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |22 հոկտեմբերի 2022 թ. |Ճապոնիայի առաջնություն |[[Տոկիո]], {{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 22 |title=Men's 200m Butterfly Final Results |url=http://swim.seiko.co.jp/2022/S70702/ranking/01R052.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=swim.seiko.co.jp}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 22 |title=Video, Men's 200m Butterfly Final |url=https://www.facebook.com/100007561117363/videos/1151467825795134 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Japan Swimming Federation}}</ref> |- |100 մ համալիր լող |49.28 | |[[Քեյլեբ Դրեսել]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |22 նոյեմբերի 2020 թ. |Միջազգային լիգա |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ նոյեմբերի 22 |title=Men's 100m IM Results |url=https://www.omegatiming.com/File/000114020F0105EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=bfZAZO30oTk |title=Caeleb Dressel isl swimmin wr 100 IM 49.28 |date=2020 թ․ նոյեմբերի 22 |publisher=swim4lifeTV |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |200 մ համալիր լող |1:48.88 | |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |1 նոյեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի գավաթ |[[Սինգապուր]], {{դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Men's 200m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800070105EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Video - Men's 200m IM Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=Fc-i1YbvAHU |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=World Aquatics}}</ref> |- |400 մ համալիր լող |3:54.81 | |[[Դայյա Սետո]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |20 դեկտեմբերի 2019 թ. |Միջազգային լիգա |[[Լաս Վեգաս]], {{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 20 |title=Men's 400m Individual Medley Results |url=https://cdn.swimswam.com/wp-content/uploads/2019/12/ISL-Vegas-Day-1-Complete-Result.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |page=6}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m1x5rHvuLLY |title=WORLD RECORD Daiya Seto Men's 400m Individual Medley ISL FULL RACE Las Vegas |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 20 |publisher=[[International Swimming League]] |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |4 × 50 մ ազատ ոճ փոխանցում |1:21.80 | |[[Քեյլեբ Դրեսել]]<br>[[Ռայան Հելդ]]<br>[[Ջեք Քոնգեր]]<br>[[Մայքլ Չադվիկ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2018 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Հանժոու]], {{դրոշ|Չինաստան}} [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 4 × 50 m Freestyle Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 m ազատ ոճ փոխանցում |1:20.77 | |[[Ալեն Բերնար]] (20.64)<br> [[Ֆաբիեն Ժիլո]] (20.33)<br> [[Ամորի Լևոկ]] (19.93)<br> [[Ֆրեդերիկ Բուասկե]] (19.87) |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |14 դեկտեմբերի 2008 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |[[Ռիեյկա]], {{դրոշ|Խորվաթիա}} |<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=European Short Course Championships 2008, Rijeka (CRO): Full Results Book |url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2008/rijeka2008/Book_All_Results.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 100 m ազատ ոճ փոխանցում |3:01.66 | |[[Ջեք Ալեքսի]] (45.05)<br> [[Լյուկ Հոբսոն]] (45.18)<br> [[Քիերան Սմիթ]] (46.01)<br> [[Քրիս Գյուլիանո]] (45.42) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=1Փետրվարի 2, 2025 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 31 |title=Video - Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239037 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 200 m ազատ ոճ փոխանցում |6:40.51 | |[[Լյուկ Հոբսոն]] (1:38.91)<br> [[Քարսոն Ֆոսթեր]] (1:40.77)<br> [[Շեյն Կասաս]] (1:40.34)<br> [[Քիերան Սմիթ]] (1:40.49) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Men's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Men's 4x200m Freestyle Relay Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239345%2F53a5485a3b1e5a4c21%2Fpl_post_142497057_1511 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 50 m համալիրված ոճ փոխանցում |1:29.72 | |[[Լորենցո Մորա]] (22.65)<br> [[Նիկոլո Մարտինենխի]] (24.95)<br> [[Մատեո Ռիվոլտա]] (21.60)<br> [[Լեոնարդո Դեպլանո]] (20.52) |{{դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Մելբուրն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Men's 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 100 m medley relay |3:18.68 | |[[Միրոն Լիֆինցև]]<br>[[Կիրիլ Պրիգոդա]]<br>[[Անդրե Մինակով]]<br>[[Եգոր Կորգև]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080105F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Men's 4x100m Medley Relay Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239344%2F8f5d17d54d3cf9e655 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Կանայք === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |22.83 | կե |[[Գրեթչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 50m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Women's 50m Freestyle Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239033 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |49.93 | |[[Քեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 100m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 27 |work=Omega Timing}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:49.36 | |[[Մոլլի Օ'Քալահան]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |24 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 24 |title=Women's 200m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 26 |work=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ազատ ոճ |3:50.25 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 400m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 400m Freestyle Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239332%2F011af5b96a8bd039d2%2Fpl_post_142497057_1494 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |800 մ ազատ ոճ |7:54.00 | |[[Կեյթ Լեդեկի]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 800m Freestyle Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201F10104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 31 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5BDTgaQiMv4&t=4s &#8203;] |- |1500 մ ազատ ոճ |15:08.24 | |[[Կեյթ Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |29 հոկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Թորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Ledecky 1500m Freestyle world record |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700080201F30104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Video of Women's 1500m Freestyle Results |url=https://www.youtube.com/watch?v=p20kZqUAd0k |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=FINA}}</ref> |- |50 մ հետ խողորդակ |25.23 | |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 50m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080202EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 50m Backstroke Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239026 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ հետ խողորդակ |54.02 | |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Women's 4x100m Medley Relay Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239034 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ հետ խողորդակ |54.02 | = |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |18 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|ԱՄՆ}} Վեսթմոնտ |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 18 |title=Women's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 24 |work=Omega Timing}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239372%2F95216bcdf9baad493b%2Fpl_post_142497057_1589 &#8203;] |- |200 մ հետ խողորդակ |1:57.33 | |[[Քեյլի Մաքքիոուն ]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 200m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ նոյեմբերի 7 |work=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=irLveoaAuNA&t=3s &#8203;] |- |50 մ կրծքով |28.37 |կե |[[Ռուտա Մեյլուտիտե]] |{{դրոշ|Լիտվա}} [[Լիտվա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Մելբուրն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Women's 50m Breaststroke Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ռուտա Մեյլուտիտե]] |{{դրոշ|Լիտվա}} [[Լիտվա]] |12 հոկտեմբերի 2013 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Մոսկվա]] |<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 12 |title=Women's 100m Breaststroke Result |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ալիա Ատքինսոն]] |{{դրոշ|Ճամայկա}} [[Ճամայկա]] |6 դեկտեմբերի 2014 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Քատար}}[[Դոհա]] |<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Women's 100m Breaststroke Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0-ADSzjH8jY |title=Alia Atkinson World Record 100m Breaststroke 2014 FINA World Swimming Championships Doha |date=2016 թ․ հունիսի 22 |publisher=FINA |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ալիա Ատքինսոն]] |{{դրոշ|Ճամայկա}} [[Ճամայկա]] |26 օգոստոսի 2016 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Շարտր]] |<ref>{{Cite web |last1=Keith |first1=Braden |date=2016 թ․ օգոստոսի 26 |title=Alia Atkinson Ties World Record in 100 Breaststroke in Chartres |url=https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Swimswam}}</ref> |- |200 մ կրծքով |2:12.50 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 200m Breaststroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080203EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 200m Breaststroke Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239027 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |50 մ բտտնաձև |23.72 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |11 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|ԱՄՆ}} Կարմել |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Women's 50m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900060204EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 15 |work=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ բտտնաձև |52.71 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Women's 100m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Women's 100m Butterfly Final Results |url=https://vk.com/club228643357?z=video-228643357_456239030%2Fvideos-228643357%2Fpl_-228643357_-2 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ բտտնաձև |1:59.32 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |12 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Women's 200m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Video - Women's 200m Butterfly Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239025 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ անհատական մեդլի |55.11 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 100m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 100m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239028 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ անհատական մեդլի |2:01.63 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 200m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 200m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239023 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14}}</ref> |- |400 մ անհատական մեդլի |4:15.48 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Women's 400m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EF0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Women's 400m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239031 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 23}}</ref> |- |4 × 50 մ ազատ ոճ |1:32.50 | |[[Ռանոմի Կրոմովիդջոյո]] (23.05) <br> [[Մաիկե դե Վարդ]] (23.16) <br> [[Կիմ Բուշ]] (23.47) <br> [[Ֆեմկե Հեմսկերկ]] (22.82) |{{դրոշ|Նիդերլանդներ}} [[Նիդերլանդներ]] |12 դեկտեմբերի 2020 թ. |Վաուդա գավաթ |{{դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Էինդհովեն]] |<ref>{{Cite news |author=James Sutherland |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Dutch Women Destroy SCM 200 Free Relay World Record In 1:32.50 (Video) |url=https://swimswam.com/dutch-women-destroy-scm-200-free-relay-world-record-in-132-50-video/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |website=swimswam.com}}</ref> |- |4 × 100 մ ազատ ոճ |3:25.01 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] (50.95) <br> [[Կաթերին Բերկոֆ]] (51.38) <br> [[Ալեքս Շաքել]] (52.01) <br> [[Գրետչեն Ուոլշ]] (50.67) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239039 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 200 մ ազատ ոճ |7:30.13 | |[[Ալեքս Ուոլշ]] (1:53.25) <br> [[Պեյջ Մադեն]] (1:53.18) <br> [[Կեթի Գրայմս]] (1:53.39) <br> [[Կլեր Վայնշտեյն]] (1:50.31) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |12 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Video - Women's 4x200m Freestyle Relay Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239038 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 մ մեդլի |1:42.35 | |[[Մոլլի Օ'Կալահան]] (25.49) <br> [[Չելսի Հոջես]] (29.11) <br> [[Էմմա ՄկԿիո]] (24.43) <br> [[Մադիսոն Ուիլսոն]] (23.32) |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Մելբուռն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Women's 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030205F60104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 100 մ մեդլի |3:40.41 | |[[Ռեգան Սմիթ]] (54.02) <br> [[Լիլի Քինգ]] (1:03.02) <br> [[Գրետչեն Ուոլշ]] (52.84) <br> [[Կեյթ Դուգլաս]] (50.53) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239040 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Խառը ռելեներ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |4 × 50 մ ազատ ոճ |1:27.26 | |[[Լեոնարդո Դեպլանո]] (20.97) <br />[[Լորենցո Զազերիի]] (20.51)<br />[[Սիլվիա Դի Պիետրո]] (23.07) <br />[[Սարա Կուրտիս]](22.71) |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիա]] |4 դեկտեմբերի 2025 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |{{դրոշ|Լեհաստան}}[[Լյուբլին]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Mixed 4 × 50 m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/000119000A0301F60104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 մ մեդլի |1:35.15 | |Ռայան Մերֆի (22.37) <br> [[Նիկ Ֆինկ]] (24.96) <br> [[Կեյթ Դուգլաս]] (24.09) <br> [[Թորի Հուսքե]] (23.73) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Մելբուռն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Mixed 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video – Mixed 4 × 50 m Medley Relay Final |url=https://yandex.ru/video/preview/1728293254048947670 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=FINA.tv}}</ref> |- |4 × 100 մ մեդլի |3:30.47 | |[[Միրոն Լիֆինցև]] (48.90) <br> [[Կիրիլ Պրիգոդա]] (54.86) <br> [[Արինա Սուրկովա]] (55.63) <br> [[Դարյա Կլեպիկովա]] (51.08) |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080305F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239036 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == [[Կատեգորիա:Լող]] [[Կատեգորիա:Ռեկորդներ]] [[Կատեգորիա:Սպորտի ռեկորդներ և վիճակագրություն]] [[Կատեգորիա:Ցանկեր:Սպորտ]] rzu787gx33bkqictswhts4r308i6dll 0 1074982 10806681 10799332 2026-06-30T10:23:03Z Gts edit 173462 Ամիրյանի վերանվանում Պապ թագավորի անվան 10806681 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Liberty avenue, Yerevan, 2015 a.jpg|մինի|[[Ազատության պողոտա (Երևան)|Ազատության պողոտա]]]] [[Պատկեր:Arshakunyats Avenue Yerevan 09.jpg|մինի|[[Արշակունյաց պողոտա (Երևան)|Արշակունյաց պողոտա]]]] [[Պատկեր:Charents Street 112.jpg|մինի|[[Չարենցի փողոց (Երևան)|Չարենցի փողոց]]]] [[Պատկեր:Սասունցի Դավթի փողոց 05.JPG|մինի|[[Սասունցի Դավթի փողոց (Երևան)|Սասունցի Դավթի փողոց]]]] '''Երևանի փողոցների ցանկում''' ներկայացված են [[Հայաստան]]ի մայրաքաղաք [[Երևան]]ի խոշոր փողոցներն այբբենական կարգով․ {{սյուն}} * [[Աբելյան փողոց (Երևան)|Աբելյան փողոց]] * [[Աբովյան փողոց (Երևան)|Աբովյան փողոց]] * [[Ագաթանգեղոսի փողոց (Երևան)|Ագաթանգեղոսի փողոց]] * [[Ազատամարտիկների փողոց (Երևան)|Ազատամարտիկների փողոց]] * [[Ազատության պողոտա (Երևան)|Ազատության պողոտա]] * [[Աթենքի փողոց (Երևան)|Աթենքի փողոց]] * [[Աթոյան փողոց (Երևան)|Աթոյան փողոց]] * [[Ալեք Մանուկյան փողոց (Երևան)|Ալեք Մանուկյան փողոց]] * [[Ալիխանյան փողոց (Երևան)|Ալիխանյան փողոց]] * [[Աղայան փողոց (Երևան)|Աղայան փողոց]] * [[Աղյուսագործների փողոց (Երևան)|Աղյուսագործների փողոց]] * [[Այասի փողոց (Երևան)|Այասի փողոց]] * [[Անտառային փողոց (Երևան)|Անտառային փողոց]] * [[Անրի Վեռնոյի փողոց (Երևան)|Անրի Վեռնոյի փողոց]] * [[Ավագ Պետրոսյան փողոց (Երևան)|Ավագ Պետրոսյան փողոց]] * [[Արամ Խաչատրյան փողոց (Երևան)|Արամ Խաչատրյան փողոց]] * [[Արամի փողոց (Երևան)|Արամի փողոց]] * [[Արգիշտիի փողոց (Երևան)|Արգիշտիի փողոց]]<ref>{{Cite web |title=Մայրաքաղաքի Խորհրդարանի փողոցը վերանվանվել է Արգիշտի արքայի անունով |url=https://armenpress.am/arm/news/401066 |accessdate=2020 թ․ մարտի 3 |website=armenpress.am}}</ref> * [[Արմենակյան փողոց (Երևան)|Արմենակյան փողոց]] * [[Արշակունյաց պողոտա (Երևան)|Արշակունյաց պողոտա]] * [[Արցախի պողոտա (Երևան)|Արցախի պողոտա]] * [[Բայրոնի փողոց (Երևան)|Բայրոնի փողոց]] * [[Բարձրաբերդի փողոց (Երևան)|Բարձրաբերդի փողոց]] * [[Բելինսկու փողոց (Երևան)|Բելինսկու փողոց]] * [[Բեյրութի փողոց (Երևան)|Բեյրութի փողոց]] * [[Բուդապեշտի փողոց (Երևան)|Բուդապեշտի փողոց]] * [[Բուռնազյան փողոց (Երևան)|Բուռնազյան փողոց]] * [[Բրյուսովի փողոց (Երևան)|Բրյուսովի փողոց]] * [[Գալոյան եղբայրների փողոց (Երևան)|Գալոյան եղբայրների փողոց]] * [[Գայի պողոտա (Երևան)|Գայի պողոտա]] * [[Գարեգին Նժդեհի փողոց (Երևան)|Գարեգին Նժդեհի փողոց]] * [[Գետառի փողոց (Երևան)|Գետառի փողոց]] * [[Գևորգ Էմինի փողոց (Երևան)|Գևորգ Էմինի փողոց]] * [[Գևորգ Հովսեփյան փողոց (Երևան)|Գևորգ Հովսեփյան փողոց]] * [[Գևորգ Քոչարի փողոց (Երևան)|Գևորգ Քոչարի փողոց]] * [[Գլինկայի փողոց (Երևան)|Գլինկայի փողոց]] * [[Գյուլբենկյան փողոց (Երևան)|Գյուլբենկյան փողոց]] * [[Գոհար Գասպարյան փողոց (Երևան)|Գոհար Գասպարյան փողոց]] * [[Գրիգոր Հարությունյան փողոց (Երևան)|Գրիգոր Հարությունյան փողոց]] * [[Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան փողոց (Երևան)|Գրիգոր Տեր-Գրիգորյան փողոց]] * [[Դեղատան փողոց (Երևան)|Դեղատան փողոց]] * [[Դերենիկ Դեմիրճյան փողոց (Երևան)|Դերենիկ Դեմիրճյան փողոց]] * [[Եզնիկ Կողբացու փողոց (Երևան)|Եզնիկ Կողբացու փողոց]] * [[Եկմալյան փողոց (Երևան)|Եկմալյան փողոց]] * [[Երվանդ Քոչարի փողոց (Երևան)|Երվանդ Քոչարի փողոց]] * [[Զավարյան փողոց (Երևան)|Զավարյան փողոց]] * [[Զարոբյան փողոց (Երևան)|Զարոբյան փողոց]] * [[Զաքյան փողոց (Երևան)|Զաքյան փողոց]] * [[Էրեբունու փողոց (Երևան)|Էրեբունու փողոց]] * [[Թաիրովի փողոց (Երևան)|Թաիրովի փողոց]] * [[Թամանյան փողոց (Երևան)|Թամանյան փողոց]] * [[Թորամանյան փողոց (Երևան)|Թորամանյան փողոց]] * [[Թումանյան փողոց (Երևան)|Թումանյան փողոց]] * [[Իսահակյան փողոց (Երևան)|Իսահակյան փողոց]] * [[Իսրայելյան փողոց (Երևան)|Իսրայելյան փողոց]] * [[Իտալիայի փողոց (Երևան)|Իտալիայի փողոց]] * [[Լամբրոնի փողոց (Երևան)|Լամբրոնի փողոց]] * [[Լեոյի փողոց (Երևան)|Լեոյի փողոց]] * [[Լեոնիդ Ազգալդյան փողոց (Երևան)|Լեոնիդ Ազգալդյան փողոց]] * [[Լեռ Կամսարի փողոց (Երևան)|Լեռ Կամսարի փողոց]] * [[Լիսինյան փողոց (Երևան)|Լիսինյան փողոց]] * [[Լոմոնոսովի փողոց (Երևան)|Լոմոնոսովի փողոց]] * [[Լոռիս-Մելիքովի փողոց (Երևան)|Լոռիս-Մելիքովի փողոց]] * [[Լուսինյանց փողոց (Երևան)|Լուսինյանց փողոց]] * [[Խանզադյան փողոց (Երևան)|Խանզադյան փողոց]] * [[Խանջյան փողոց (Երևան)|Խանջյան փողոց]] * [[Ծատուրյան փողոց (Երևան)|Ծատուրյան փողոց]] * [[Ծխախոտագործների փողոց (Երևան)|Ծխախոտագործների փողոց]] * [[Ծովակալ Իսակովի պողոտա (Երևան)|Ծովակալ Իսակովի պողոտա]] * [[Կալենցի փողոց (Երևան)|Կալենցի փողոց]] * [[Կարեն Դեմիրճյան փողոց (Երևան)|Կարեն Դեմիրճյան փողոց]] * [[Կիևյան փողոց (Երևան)|Կիևյան փողոց]] * [[Կոմիտասի պողոտա (Երևան)|Կոմիտասի պողոտա]] * [[Կոնդի փողոց (Երևան)|Կոնդի փողոց]] * [[Կորի փողոց (Երևան)|Կորի փողոց]] * [[Կորյունի փողոց (Երևան)|Կորյունի փողոց]] * [[Կուստոյի փողոց (Երևան)|Կուստոյի փողոց]] * [[Կռիլովի փողոց (Երևան)|Կռիլովի փողոց]] * [[Հալաբյան փողոց (Երևան)|Հալաբյան փողոց]] * [[Հակոբ Հակոբյան փողոց (Երևան)|Հակոբ Հակոբյան փողոց]] * [[Հայրիկ Մուրադյան փողոց (Երևան)|Հայրիկ Մուրադյան փողոց]] * [[Հանրապետության փողոց (Երևան)|Հանրապետության փողոց]] * [[Հերացու փողոց (Երևան)|Հերացու փողոց]] * [[Հին Երևանցու փողոց (Երևան)|Հին Երևանցու փողոց]] * [[Հնդկաստանի փողոց (Երևան)|Հնդկաստանի փողոց]] * [[Հովհաննես Կոզեռնի փողոց (Երևան)|Հովհաննես Կոզեռնի փողոց]] * [[Հրանտ Շահինյան փողոց (Երևան)|Հրանտ Շահինյան փողոց]] * [[Հրաչյա Քոչարի փողոց (Երևան)|Հրաչյա Քոչարի փողոց]] * [[Ձորագյուղ փողոց]] * [[Ձորափի փողոց (Երևան)|Ձորափի փողոց]] * [[Ղազար Փարպեցու փողոց (Երևան)|Ղազար Փարպեցու փողոց]] * [[Մայիսյան փողոց (Երևան)|Մայիսյան փողոց]] * [[Մաշտոցի պողոտա (Երևան)|Մաշտոցի պողոտա]] * [[Մարկ Գրիգորյան փողոց (Երևան)|Մարկ Գրիգորյան փողոց]] * [[Մարշալ Բաղրամյան պողոտա (Երևան)|Մարշալ Բաղրամյան պողոտա]] * [[Մարտի 8-ի փողոց (Երևան)|Մարտի 8-ի փողոց]] * [[Մելիք-Ադամյան փողոց (Երևան)|Մելիք-Ադամյան փողոց]] * [[Միչուրինի փողոց (Երևան)|Միչուրինի փողոց]] * [[Մհեր Մկրտչյան փողոց (Երևան)|Մհեր Մկրտչյան փողոց]]<ref>[https://a1plus.am/hy/article/417 Երևանի փողոցներից մեկը կոչվեց Մհեր Մկրտչյանի անվամբ]</ref> * [[Մյասնիկյան պողոտա (Երևան)|Մյասնիկյան պողոտա]] * [[Մոնթե Մելքոնյան փողոց (Երևան)|Մոնթե Մելքոնյան փողոց]] * [[Մոսկովյան փողոց (Երևան)|Մոսկովյան փողոց]] * [[Մովսես Խորենացու փողոց (Երևան)|Մովսես Խորենացու փողոց]] * [[Մուրացանի փողոց (Երևան)|Մուրացանի փողոց]] * [[Նալբանդյան փողոց (Երևան)|Նալբանդյան փողոց]] * [[Նար-Դոսի փողոց (Երևան)|Նար-Դոսի փողոց]] * [[Նորքի փողոց (Երևան)|Նորքի փողոց]] * [[Շարա Տալյան փողոց (Երևան)|Շարա Տալյան փողոց]] * [[Շարիմանյան փողոց (Երևան)|Շարիմանյան փողոց]] * [[Ոսկերիչների փողոց (Երևան)|Ոսկերիչների փողոց]] * [[Որմնադիրների փողոց (Երևան)|Որմնադիրների փողոց]] * [[Ուսուբ Բեկ Թեմուրյան փողոց]] * [[Չայկովսկու փողոց (Երևան)|Չայկովսկու փողոց]] * [[Չարենցի փողոց (Երևան)|Չարենցի փողոց]] * [[Չեռնիշևսկու փողոց (Երևան)|Չեռնիշևսկու փողոց]] * [[Պապ թագավորի փողոց (Երևան)|Պապ թագավորի փողոց]] * [[Պարոնյան փողոց (Երևան)|Պարոնյան փողոց]] * [[Պետրոս Ադամյան փողոց (Երևան)|Պետրոս Ադամյան փողոց]] * [[Պուշկինի փողոց (Երևան)|Պուշկինի փողոց]] * [[Պռոշյան փողոց (Երևան)|Պռոշյան փողոց]] * [[Պրահայի փողոց (Երևան)|Պրահայի փողոց]] * [[Ռոստոմի փողոց (Երևան)|Ռոստոմի փողոց]] * [[Ռոստովյան փողոց (Երևան)|Ռոստովյան փողոց]] * [[Ռուսթավելու փողոց (Երևան)|Ռուսթավելու փողոց]] * [[Սայաթ-Նովայի պողոտա (Երևան)|Սայաթ-Նովայի պողոտա]] * [[Սասունցի Դավթի փողոց (Երևան)|Սասունցի Դավթի փողոց]] * [[Սասնա Ծռերի փողոց (Երևան)|Սասնա Ծռերի փողոց]] * [[Սարալանջի փողոց (Երևան)|Սարալանջի փողոց]] * [[Սարմենի փողոց (Երևան)|Սարմենի փողոց]] * [[Սարյան փողոց (Երևան)|Սարյան փողոց]] * [[Սերգեյ Փարաջանովի փողոց (Երևան)|Սերգեյ Փարաջանովի փողոց]] * [[Սևանի փողոց (Երևան)|Սևանի փողոց]] * [[Սիլվա Կապուտիկյան փողոց (Երևան)|Սիլվա Կապուտիկյան փողոց]] * [[Սիմեոն Երևանցու փողոց (Երևան)|Սիմեոն Երևանցու փողոց]] * [[Սիսվանի փողոց (Երևան)|Սիսվանի փողոց]] * [[Սուվորովի փողոց (Երևան)|Սուվորովի փողոց]] * [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց (Երևան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց]] * [[Սուրբ Հովհաննեսի փողոց (Երևան)|Սուրբ Հովհաննեսի փողոց]] * [[Սպենդիարյան փողոց (Երևան)|Սպենդիարյան փողոց]] * [[Ստեփան Զորյան փողոց (Երևան)|Ստեփան Զորյան փողոց]] * [[Վազգեն Առաջին Վեհափառի փողոց (Երևան)|Վազգեն Առաջին Վեհափառի փողոց]] (նախկին Կասյան փողոց)<ref>[https://yerkir.am/hy/article/2023/06/27/14524 Երևանի Կասյան փողոցը վերանվանվեց Վազգեն Առաջինի անվան]</ref> * [[Վազգեն Սարգսյան փողոց (Երևան)|Վազգեն Սարգսյան փողոց]] * [[Վահրամ Փափազյան փողոց (Երևան)|Վահրամ Փափազյան փողոց]] * [[Վաղարշյան փողոց (Երևան)|Վաղարշյան փողոց]] * [[Վարդան Աճեմյան փողոց (Երևան)|Վարդան Աճեմյան փողոց]] * [[Վարդանանց փողոց (Երևան)|Վարդանանց փողոց]] * [[Վերին Շենգավիթ 2-րդ փողոց (Երևան)|Վերին Շենգավիթ 2-րդ փողոց]] * [[Վերֆելի փողոց (Երևան)|Վերֆելի փողոց]] * [[Վրացյան փողոց (Երևան)|Վրացյան փողոց]] * [[Տարսոնի փողոց (Երևան)|Տարսոնի փողոց]] * [[Տերյան փողոց (Երևան)|Տերյան փողոց]] * [[Տիգրան Մեծի պողոտա (Երևան)|Տիգրան Մեծի պողոտա]] * [[Տոլստոյի փողոց (Երևան)|Տոլստոյի փողոց]] * [[Տպագրիչների փողոց (Երևան)|Տպագրիչների փողոց]] * [[Ցախի փողոց (Երևան)|Ցախի փողոց]] * [[Փավստոս Բուզանդի փողոց (Երևան)|Փավստոս Բուզանդի փողոց]] * [[Քաջազնունու փողոց (Երևան)|Քաջազնունու փողոց]] * [[Քըրք Քըրքորյան փողոց (Երևան)|Քըրք Քըրքորյան փողոց]] * [[Քոչինյան փողոց (Երևան)|Քոչինյան փողոց]] * [[Քրիստափորի փողոց (Երևան)|Քրիստափորի փողոց]] * [[Օստրովսկու փողոց (Երևան)|Օստրովսկու փողոց]] * [[Օրբելի եղբայրների փողոց (Երևան)|Օրբելի եղբայրների փողոց]] * [[Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց (Երևան)|Ֆիզկուլտուրնիկների փողոց]] * [[Ֆիրդուսու փողոց (Երևան)|Ֆիրդուսու փողոց]] * [[Ֆրիկի փողոց (Երևան)|Ֆրիկի փողոց]] {{սյունակ ավարտ}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ] * {{Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները}} [[Կատեգորիա:Երևանի փողոցներ]] sak4yvea12t94x4amfjaqjz1e9p6187 10 1128891 10806614 10806170 2026-06-30T08:36:19Z Ապատ63 36683 10806614 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | class = hlist | name = Քվեարկություն/ընտրություններ | title = [[Image:Vote icon.svg|25px]] [[Քվեարկություն]] | image = [[File:A coloured voting box (no bg) (cropped).svg|125px]] |titlestyle = font-size:150%;font-weight:normal; | listtitlestyle = = font-size:100%; padding:0.1em 0.1em 0.1em;background:gainsboro; |contentclass = hlist |contentstyle = padding:0.2em 0.2em 0.6em; | list1name = Քվեաթերթիկ | list1title = Քվեաթերթիկ | list1 = {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | content1 = | heading1 = <big>'''[[Քվեաթերթիկ]]'''</big> *[[Բացակա քվեաթերթիկ]] *[[Ժամանակավոր քվեաթերթիկ]] *[[Քվեաթերթիկի նմուշ]] | heading2 = <big>'''[[Թեկնածու]] և [[Հանրաքվե]]'''</big> | content2 = *[[Ինքնագրանցվող թեկնածու]] *[[Ընտրատարածք]] *[[Քաղաքական ցուցակ]] *[[Ընտրական տոմս|Տոմս]] | heading3 = <big>'''Հավաքածու'''</big> | content3 = *[[Քվեատուփ]] *[[Պարտադիր քվեարկություն]] *[[Վաղ քվեարկություն]] *[[Էլեկտրոնային քվեարկություն]] *[[Բաց քվեարկության համակարգ|Բաց քվեարկություն]] *[[Ընտրակայան]] *[[Փոստային քվեարկություն]] *[[Ընտրատեղամաս|Տեղամաս]] *[[Քվեարկության կենտրոն]] *[[Ընտրակայան]] *[[Քվեարկության խցիկ]] | heading4 = <big>'''[[Քվեների հաշվարկ]]'''</big> | content4 = *[[Ուղիղ ընտրություններ]] *[[Հաշվարկ (քվեարկություն)|Հաշվարկ]] *[[Քվեարկության մեքենա]] }} |list2title=Ընտրական համակարգեր |list2= {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | content1 = | heading1 = <big>'''[[Ընտրական համակարգ]]եր'''</big> *[[Բազմաթիվ քվեարկություն|Բազմակարծություն և մեծամասնական համակարգեր]] *[[Որակյալ մեծամասնություն|Սահմանադրական մեծամասնություն]] *[[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ]] *[[Առաջին քվեարկություն]] *[[Երկփուլ համակարգ]] *[[Երկրորդ փուլի ակնթարթային քվեարկություն]] *[[Բազմակարծիք դաշինքի քվեարկություն]] *[[Ընդհանուր տոմս]] *[[Սովորական դատողություն]] | heading2 = <big>'''[[Համամասնական ընտրակարգ|Համամասնական և կիսահամամասնական համակարգեր]]'''</big> | content2 = *[[Մեկ չփոխանցվող ձայն]] *[[Դրուպի քվոտա]] *[[Կումուլյատիվ քվեարկություն]] *[[Երկանդամ ընտրական համակարգ|Երկանդամ համակարգ]] *[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|Կուսակցական ցուցակ]] *[[Մեկ փոխանցելի քվեի համակարգ|Մեկ փոխանցելի քվե]] *[[Պահուստային ձայն]] | heading3 = <big>'''[[Խառը ընտրական համակարգ|Խառը անդամներով համակարգեր]]'''</big> | content3= *[[Խառը անդամներով համամասնական ներկայացուցչություն|Խառը համամասնական]] *[[Լրացուցիչ անդամի ընտրակարգ]] *[[Խառը միասնական քվեարկություն]] *[[Սկորպորո|Scorporo (բացասական ձայների փոխանցում)]] *[[Խառը քվեաթերթիկով փոխանցելի ձայն]] *[[Ալտերնատիվ քվեարկություն պլյուս]] *[[Երկմանդատ խառը համամասնական ընտրակարգ|Երկանդամ համամասնական ներկայացուցչություն]] *[[Գյուղական-քաղաքային համամասնական ներկայացուցչություն|Գյուղ-քաղաք համամասնական ներկայացուցչություն]] *[[Մեծամասնական բոնուսային համակարգ]] *[[Զուգահեռ քվեարկություն]] }} |list3title=[[Մարտավարական քվեարկություն|Քվեարկության ռազմավարություն]]ներ |list3= {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | heading1 = <big>'''[[Խառը ընտրական համակարգեր|Խառը անդամներով համակարգեր]]'''</big> | content1 = *[[Թեմատիկ քվեարկություն]] *[[Միասնական թեկնածուների առաջադրման կարգը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում|Ֆյուժն քվեարկություն]] *[[Հասարակական կարծիք]] *[[Բաժանված տոմսերի քվեարկություն]] *[[Չարյաց փոքրագույնի օգտին քվեարկություն]] *[[Մարտավարական քվեարկություն]] *[[Կուսակցական քվեարկություն]] *[[Մարտավարական քվեարկություն]] *[[Ձայների փոխանակում]] *[[Լոկոմոտիվ (ընտրություններ)|Լոկոմոտիվ]] | heading2 = <big>'''[[Բողոքի քվեարկություն]]'''</big> | content2 = *[[Ձեռնպահություն]] *[[Ավանակի քվեարկություն]] *[[Ընտրությունների բոյկոտում]] *[[Վերոնշյալներից ոչ մեկը|Բոլորին դեմ]] *[[Մերժված քվեաթերթիկ]] *[[Անվավեր քվեաթերթիկ]] }} |list4title= Քվեարկության ձևեր և էֆեկտներ |list4= {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | heading1 = <big>'''Քվեարկության ձևեր և էֆեկտներ'''</big> | content1 = *[[Քարշակի էֆեկտ]] *[[Հավանական քվեարկություն]] *[[Քվեարկության խորհրդատվական հավելված]] *[[Քաղաքական հարցումների մասնակիցների սեգմենտներ]] *[[Քվեարկության պարադոքս]] *[[Պասիվ նախընտրական քարոզչություն]] *[[Սպոյլերի էֆեկտ]] *[[Քաղաքական ապատիա]] *[[Ընտրողների հոգնածություն]] *[[Ընտրողների մասնակցություն]] | heading2 = <big>'''[[Բողոքի քվեարկություն]]'''</big> | content2 = }} |list5title=Ընտրական կեղծիք |list5= {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | content1 = | heading1 = <big>'''[[Ընտրական կեղծիք]]ներ'''</big> *[[Քվեաթերթիկների հավաքում]] *[[Ընտրական կեղծիք]] *[[Ընտրական կարուսելներ]] *[[Ընտանեկան քվեարկություն]] *[[Քվեաթերթիկների հավաքում|Քվեաթերթիկների լցոնում]] *[[Ձայնի գնում]] *[[Ընտրողների ձայների ճնշում]] *[[Ընտրողների մեկուսացում]] | heading2 = <big>'''Կանխարգելում'''</big> | content2 = *[[Ընտրական թանաք]] *[[Կենսաչափական տվյալներով ընտրողների գրանցում]] *[[Գաղտնի քվեարկություն]] *[[Ընտրողների նույնականացման օրենքներ]] *[[Ընտրողների հաշվառում]] *[[Ընտրողի հրավիրատոմս]] }} |list6title=Տերմիններ |list6= {{Sidebar |navbar=off |bodystyle={{subsidebar bodystyle}};paddding-bottom:0;margin-bottom:0; |headingstyle=font-weight:normal;font-style:normal; | content1 = | heading1 = <big>'''Տրերմիններ'''</big> * [[Անանուն ընտրող]] * [[Մանդատների բաշխում]] * [[Ընտրական աուդիտ]] * [[Ընտրական մրցակցություն]] * [[Ընտրական սահմանների սահմանազատում]] * [[Ընտրիչների կոլեգիա]] * [[Ընտրական իրավունք]] * [[Ջերիմենդերինգ]] * [[Ժողովրդական նախաձեռնության հանրաքվե]] * [[Պսեֆոլոգիա]] * [[Ակտիվ ընտրական իրավունք]] * [[Պասիվ ընտրական իրավունք]] }} }} <noinclude> [[Կատեգորիա:Ընտրությունների և հանրաքվեի կաղապարներ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքական շարքի կաղապարներ]] [[Կատեգորիա:Կաղապարներ:Կողաքարտեր:Քաղաքականության հոդվածաշար]] [[Կաղապար:Քվեարկություն/ընտրություններ]] </noinclude> 66l3wiwpu4xvfyga3n8t2gxtlg2267e 0 1136683 10806361 10797401 2026-06-29T16:52:11Z Beko 1511 /* Փլեյ-օֆֆի ցանց */ 10806361 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ միջազգային ֆուտբոլային մրցաշար|մրցաշարի անվանում=Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 |պատկեր =2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png |կազմակերպիչ= {{ԱՄՆ}} {{CAN}} {{MEX}}|քաղաք=16|դաշտ=16|ժամկետ=11 Հունիս - 19 հուլիս 2026|եզրափակիչ=MetLife մարզադաշտ, East Rutherford}}{{Ընթացիկ մրցաշար}} '''2026 ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն''' ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}} ) [[ՖԻՖԱ|ՖԻՖԱ-ի]] 23-րդ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունն]] է, որի եզրափակիչ մասն անցկացվում է [[2026|2026 թվականի]] հունիսին և հուլիսին։ Եզրափակիչը նախատեսված է [[հուլիսի 19]]-ին<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ մարտի 14 |title=Date set for FIFA World Cup 26™ final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=fifa.com |language=en}}</ref>։ Սկզբում, ինչպես միշտ, առաջնության եզրափակիչ փուլին պետք է մասնակցեր 32 թիմ, սակայն [[2017|2017 թվականի]] հունվարի 10-ին ՖԻՖԱ-ի նախագահ [[Ջաննի Ինֆանտինո|Ջաննի Ինֆանտինոն]] հայտարարեց մասնակիցների թիվը 48-ի հասցնելու մասին։ 2018 թվականի հունիսի 13-ին Մոսկվայում ՖԻՖԱ-ի 68-րդ կոնգրեսի նիստում[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|՝ աշխարհի առաջնության նախօրեին,]] որոշում է կայացվել մրցաշարի անցկացման վայրի վերաբերյալ։ 2022 թվականի հունիսին հրապարակվել են այն քաղաքները, որտեղ կանցկացվեն աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ Խաղերը կկայանան 16 քաղաքներում (ԱՄՆ՝ 11, Մեքսիկա՝ 3, Կանադա՝ 2)։ Աշխարհի գավաթի խաղերը կանցկացվեն [[Մեխիկո|Մեխիկո Սիթի]], [[Գվադալախարա]], [[Մոնտեռեյ|Մոնտերեյ]] (ամբողջ [[Մեքսիկա]]), [[Տորոնտո]], [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] (երկուսն էլ [[Կանադա]] ), [[Նյու Ջերսի]] (Արվարձան [[East Rutherford|Իսթ Ռադերֆորդ]]), [[Ֆիլադելֆիա]], [[Բոստոն]], [[Ատլանտա]], [[Մայամի]], [[Հյուստոն|Հյուսթոն]], [[Դալաս|Դալլաս]], [[Լոս Անջելես]], [[Սան Ֆրանցիսկո]], [[Կանզաս Սիթի]], [[Սիեթլ]] (բոլոր [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] )<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026 |url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде |url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=Чемпионат}}</ref> քաղաքներում։ ԱԱ-2026-ի եզրափակիչ մասից սկսած՝ խմբային փուլն այսպիսի տեսք կունենա․ 12 խումբ՝ 4-ական թիմով, իսկ 1-ին և 2-րդ տեղերը զբաղեցրած, ինչպես նաև 3-րդ տեղը զբաղեցրած 8 լավագույն թիմերը դուրս կգան հաջորդ տուր։ Նաև ավելացվել է փլեյ-օֆֆի նոր փուլ՝ 1/16 եզրափակիչ։ Մինչեւ 2023 թվականի սկիզբը քննարկվում էին մի քանի տարբերակներ՝ 40 կամ 48 թիմերի մասնակցությամբ, այդ թվում՝ 16 խումբ՝ 3 թիմով։ === Հյուրընկալող երկրի ընտրություն === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Երկիր !Առաջին տուր |- | align="left" |{{ԱՄՆ}} /{{CAN}} /{{MEX}} |134 |- | align="left" |{{MAR}} |65 |} === Հայտը հետ են վերցրել === * {{CHN}} / {{IND}}՝  այս երկու երկրները պատրաստվում էին միասին մասնակցելու։ Հետագայում հայտը հետ են վերցրել * {{IDN}}՝ ի սկզբանե այս երկիրը հետաքրքրություն ցուցաբերեց։ Տեղաբնիկ ցուցարարները կառավարության դեմ բողոք էին սկսել, բայց դա հաջողությամբ չվերջացավ * {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PRY}}՝ միանգամից 4 երկիր Հարավային Ամերկիկայից, հայտարարել էին միասնական մասնակցության մասին։ Բայց հետագայում այս միտքը չգտավ պատշաճ աջակցություն։ * {{NZL}}՝ այս երկիրը սկզբում ցանկանում էր առաջնությունն անցկացնել առանձին, սակայն հետագայում որոշեց համատեղ հայտ ներկայացնել իր հարևան Ավստրալիայի հետ, որը ԱՖԿ-ի անդամ է, ի տարբերություն Նոր Զելանդիայի, որը ՕՖԿ-ի անդամ է։ === Մասնակիցներ === Ընտրական մրցաշարը մեկնարկել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և նախատեսված է ավարտվել 2026 թվականի մարտին։ === Ընդհանուր տեղեկություններ ընտրական մրցաշարի մասին === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" | colspan="11" bgcolor="white" |[[Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|link=Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|350x350փքս]] |- ! width="90" |Մայրցամաք (համադաշնություն) ! width="80" |Ընդհանուր նստատեղեր ! width="80" |ՖԻՖԱ-ի ընդհանուր անդամներ ! width="80" |Չբավարարված նստատեղեր ! width="80" |Ընդամենը մուտքագրված թիմեր ! width="80" |Անցավ եզրափակիչ ! width="80" |Պահպանեք դուրս գալու հնարավորությունները ! width="80" |Շարունակեք մասնակցել ընտրությանը, բայց կորցրել եք որակավորման հնարավորությունը ! width="80" |Դուրս է եկել կամ հետ կանչվել ! width="115" |ընտրական մրցաշարի մեկնարկ ! width="115" |Ընտրական մրցաշարի ավարտ |- |Ասիա ([[Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ԱՖԿ]]) |'''8''' |47 |8 |0 |0 |0 |0 |10 |2023 հոկտեմբեր |2025 նոյեմբեր |- |Աֆրիկա ([[Աֆրիկյան ֆուտբոլային կոնֆեդերացիա|ԿԱՖ]]) |'''9''' |54 |9 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկա ([[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]]) |'''6''' |35 |3 |0 |3 |0 |0 |0 | | |- |Հարավային Ամերիկա ([[ԿՈՆՄԵԲՈԼ]]) |'''6''' |10 |6 |0 |0 |0 |0 |0 |7 սեպտեմբերի, 2023 |2025 սեպտեմբեր |- |Օվկիանիա ([[Օվկիանիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ՕՖԿ]]) |'''1''' |11 |1 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Եվրոպա ([[ՈՒԵՖԱ]]) |'''16''' |55 |16 |0 |0 |0 |0 |0 |2025 մարտ |2026 մարտ |- |[[Փլեյ-օֆֆ]] |'''2''' |0 |2 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- !Ընդամենը !48 !209+3 !45 !0 !3 !0 !0 !0 ! ! |} [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]], [[Կանադա]]ն և [[Մեքսիկա]]ն ինքնաբերաբար իրավունք են ստացել մասնակցելու 2026 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին՝ որպես ընդունող երկրներ։ Համադաշնությունները եզրափակիչ մրցաշարում կստանան 43 երաշխավորված տեղ։ Եվս 2 տեղի համար կպայքարեն միջմայրցամաքային փլեյ-օֆֆում, որին կմասնակցի մեկական թիմ յուրաքանչյուր համադաշնությունից, բացառությամբ [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ-ի]], և ևս մեկ թիմ՝ առաջնությունն ընդունող համադաշնությունից ( [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]] )։ Հարցը, թե կազմակերպիչ երկրներից ով ավտոմատ տեղեր կստանա եզրափակիչում, կորոշվի լրացուցիչ։ Այս տեղերը կհաշվեն [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի]] ընդհանուր քվոտան<ref>{{Cite web |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archivedate=2017 թ․ հունիսի 18 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |archivedate=2017 թ․ ապրիլի 9 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref>։ === Եզրափակիչ մրցաշարի որակավորում === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Թիմ !Որակավորվելու մեթոդ !Որակավորվելու ամսաթիվը !Մասնակցություն |- |{{ԱՄՆ}} | rowspan="3" |Կազմակերպիչ | rowspan="3" |[[Հունիսի 13]] [[2018|, 2018]] |12 |- |{{CAN}} |3 |- |{{MEX}} |18 |- |{{JPN}} | | |8 |- |{{NZL}} | | |3 |- |{{IRN}} | | |7 |- |{{ARG}} | | |19 |- |{{UZB}} | | |1 |- |{{KOR}} | | |12 |- |{{JOR}} | | |1 |- |{{AUS}} | | |7 |- |{{BRA}} | | |23 |- |{{ECU}} | | |5 |- |{{URU}} | | |15 |- |{{flagicon|Paraguay|border}}&nbsp;[[Պարագվայ]] | | |9 |- |{{COL}} | | |7 |- |{{MAR}} | | |7 |- |{{TUN}} | | |6 |- |{{EGY}} | | |4 |- |{{ALG}} | | |5 |} === Քաղաքներ և մարզադաշտեր === Ի սկզբանե որոշվել են 23 թեկնածու քաղաքներ, որոնցից առաջնությունն ընդունելու համար ընտրվել են 16 քաղաքներ՝ 2020-2022 թվականների ընթացքում (2-ը՝ [[Կանադա]]յում, 3-ը՝ [[Մեքսիկա]]յում և 11-ը՝ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-]] ում)։ Միակ մարզադաշտը, որը նախկինում ընդունել է ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի հանդիպումները, եղել է [[Մեխիկո]]յի [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Ացտեկա»]] մարզադաշտը, որը հյուրընկալել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986 թվականների]] աշխարհի առաջնությունների հանդիպումները։ Այնուամենայնիվ, [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականի աշխարհի առաջնության]] 9 մարզադաշտերից ոչ մեկը, որն անցկացվել է ԱՄՆ-ում, չի ընդունի 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ : Ա{{Dagger}}- մարզադաշտն արդեն օգտագործվել է աշխարհի նախորդ առաջնությունների խաղերի անցկացման համար ( [[Մեքսիկա]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] ) : Ա{{Double-dagger}}- փակ մարզադաշտ {| class="wikitable" style="text-align:center" ![[Մեխիկո]]<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |accessdate=2018 թ․ ապրիլի 30 |publisher=united2026.com}}</ref> ![[Նյու Ջերսի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Դալաս]]<ref name="bid_cities" /> ![[Կանզաս Սիթի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Հյուստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Ացտեկա մարզադաշտ|Ացտեկա]]{{Dagger}} |[[MetLife մարզադաշտ]] |[[AT&T մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[Arrowhead մարզադաշտ]] |[[NRG մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |- |Նստատեղեր։ '''87 523''' |Նստատեղեր։ '''82 500''' |Նստատեղեր։ '''105 000''' |Նստատեղեր։ '''76 416''' |Նստատեղեր։ '''72 220''' |- |[[Պատկեր:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|link=Файл:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|link=Файл:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|link=պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|link=Файл:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Reliantstadium.jpg|link=պատկեր:Reliantstadium.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ատլանտա]]<ref name="bid_cities" /> | colspan="3" rowspan="12" |{{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=700 |height=800 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Արևմտյան շրջան</b>,1 |legendItem2=<b>Կենտրոնական շրջան</b>,5,14 |legendItem3=<b>Արևելյան շրջան</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1=''[[Լոս Անջելես]]'' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[լոս Անջելես]] |mark-description1=[[SoFi մարզադաշտ]] |label2=''[[Սան Ֆրանցիսկո]]'' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[Սան Ֆրանցիսկո]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3=''[[Սիեթլ]]'' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Սիեթլ]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4=''[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]'' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5=''[[Դալաս]]'' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Դալաս]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6=''[[Գվադալախարա]]'' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Գվադալախարա]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7=''[[Հյուստոն]]'' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Հյուստոն]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8=''[[Կանզաս]]'' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Կանզաս Սիթի (Կանզաս)]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9=''[[Մեխիկո]]'' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Մեխիկո]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10=''[[Մոնտեռեյ]]'' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Մոնտեռեյ]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11=''[[Ատլանտա]]'' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Ատլանտա]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz մարզադաշտ ]] |label12=''[[Բոստոն]]'' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Բոստոն]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13=''[[Մայամի]]'' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Մայամի]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14=''[[Նյու Յորք]]'' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[Նյու Յորք]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15=''[[Ֆիլադելֆիա]] |''mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Ֆիլադելֆիա]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16=''[[Տորոնտո]]'' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Տորոնտո]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} ![[Լոս Անջելես]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web |title=Los Angeles 2026 |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 21}}</ref> |- |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[SoFi մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''83 000''' |Նստատեղեր։ '''70 240''' |- |[[Պատկեր:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|link=Файл:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|link=պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ֆիլադելֆիա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Սիեթլ]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Lincoln Financial Field]] |[[Lumen Field մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''69 796''' |Նստատեղեր։ '''72 000''' |- |[[Պատկեր:Philly_(45).JPG|link=Файл:Philly_(45).JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|link=Файл:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|220x220փքս]] |- ![[Սան Ֆրանցիսկո]]<ref name="bid_cities" /> ![[Բոստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |Levi's մարզադաշտ |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''75 000''' |Նստատեղեր։ '''65 878''' |- |[[Պատկեր:Entering_Levi's_Stadium.JPG|link=Файл:Entering_Levi's_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|link=Файл:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|220x220փքս]] |- ![[Մայամի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]<ref name="vancouver_candidatecity">{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 14 |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |accessdate=2022 թ․ ապրիլի 14 |publisher=FIFA}}</ref> ![[Մոնտեռեյ]]<ref name="bid_cities" /> ![[Գվադալախարա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Տորոնտո]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Hard Rock Stadium|Hard Rock մարզադաշտ]] |[[BC Place]]{{Double-dagger}} |[[Estadio BBVA]] |[[Ակրոն (մարզադաշտ)|Estadio Akron]] |[[BMO Field]] |- |Նստատեղեր։ '''67,518''' |Նստատեղեր։ '''54 500''' |Նստատեղեր։ '''53 500''' |Նստատեղեր։ '''49 850''' |Նստատեղեր։ '''45 500''' |- |[[Պատկեր:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|link=Файл:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|link=Файл:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|link=Файл:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|link=Файл:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|300x300փքս]] |[[Պատկեր:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|link=Файл:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|220x220փքս]] |} === Խմբեր === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ A ! style="width:25%" |Խումբ B ! style="width:25%" |Խումբ C ! style="width:25%" |Խումբ D |- |Մեքսիկա |Կանադա |Բրազիլիա |ԱՄՆ |- |Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն |Բոսնիա և Հերցեգովինա |Մարոկկո |Պարագվայ |- |Հարավային Կորեա |Կատար |Հայիթի |Ավստրալիա |- |Չեխիա |Շվեյցարիա |Շոտլանդիա |Թուրքիա |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ E ! style="width:25%" |Խումբ F ! style="width:25%" |Խումբ G ! style="width:25%" |Խումբ H |- |Գերմանիա |Նիդերլանդներ |Բելգիա |Իսպանիա |- |Կյուրասաո |Ճապոնիա |Եգիպտոս |Կաբո Վերդե |- |Կոտ դ՛Իվուար |Շվեդիա |Իրան |Սաուդյան Արաբիա |- |Էկվադոր |Թունիս |Նոր Զելանդիա |Ուրուգվայ |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ I ! style="width:25%" |Խումբ J ! style="width:25%" |Խումբ K ! style="width:25%" |Խումբ Լ |- |Ֆրանսիա |Արգենտինա |Պորտուգալիա |Անգլիա |- |Իրաք |Ալժիր |Ուզբեկստան |Խորվաթիա |- |Սենեգալ |Ավստրալիա |Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |Գանա |- |Նորվեգիա |Հորդանան |Կոլումբիա |Պանամա |} === Պաշտոնական հեռարձակողներ === 2023 թվականի մարտի դրությամբ 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հեռարձակման իրավունքները գնել են տասնյոթ երկրների երեսուներկու հեռուստաալիքներ։ {| class="wikitable" !Պետություն !Հեռուստաալիք |- |{{ARM}} |[[Ֆասթ Մեդիա (Հայաստան) | Fast Sports]] |- |{{BGR}} |[[Նովա հեռուստատեսություն (Բուլղարիա)|ՆՈՎԱ]] |- |{{BIH}} |[[Բոսնիա-Հերցեգովինայի ռադիո և հեռուստատեսություն|BHRT]], [[Moja TV]] |- |{{BRA}} |[[Ռեդե Գլոբո|TV Globo]] |- |{{UK}} |[[BBC]], [[ITV]] |- |{{DEU}} |[[ARD]], [[ZDF]], [[RTL]], [[Deutsche Telekom|Magenta TV]] |- |{{DNK}} |[[Դանիական ռադիո|DR]], TV 2 |- |{{IND}} |Sports18 |- |{{ITA}} |[[RAI|Ռայ]] |- |{{CAN}} |[[CTV հեռուստատեսային ցանց|CTV]], {{Iw|The Sports Network|TSN}}, {{Iw|Réseau des sports|RDS}} |- |{{COL}} |[[Կարակոլ Տելեվիսիոն|Caracol Televisión]], RCN Televisión |- |{{MEX}} |TUDN, [[TV Azteca]] |- |{{NOR}} |[[Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերություն|NRK]], TV 2 |- |{{RUS}} |[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|Առաջին ալիք]], [[Ռոսիա 1|Ռուսաստան-1]], [[Match TV]] |- |{{ԱՄՆ}} |[[Fox Broadcasting Company|Ֆոքս]], [[Տելեմունդո]] |- |{{UKR}} |[[Ուկրաինայի ազգային հանրային հեռուստառադիոընկերություն|ՆՇՈՒՄ]] |- |{{FRA}} |[[TF1]], [[France Télévisions|Ֆրանսիա հեռուստատեսություններ]] |- |{{FIN}} |[[Yleisradio|Yle]], MTV3 |- |{{SWE}} |[[Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերություն|SVT]], [[TV4]] |} === Աշխարհի առաջնության պատմության մեջ առաջին անգամ === * [[Կանադա]]ն առաջին անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունն]] առաջին անգամ կանցկացվի երեք երկրներում * Առաջին անգամ մեկ երկիր (այս դեպքում՝ [[Մեքսիկա]]ն) երրորդ անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] (նախկինում՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986]] թվականներին)։ * Առաջին անգամ եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 48 թիմ * Առաջին անգամ կմասնակցեն՝ [[Կյուրասաո|Կյուրասաոն]], [[Ուզբեկստան|Ուզբեկստանը]], [[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեն]] ու [[Հորդանան|Հորդանանը։]] == Ժամանակացույց == Խաղերի ժամանակացույցը՝ առանց խմբային բաշխումների, հայտարարվել է 2024 թվականի փետրվարի 4-ին<ref name="Schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 final to be held in New York New Jersey, Mexico City to host historic opening match as schedule revealed |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207073146/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 7 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name="Q&A">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A |url=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 13-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է թարմացված ժամանակացույց՝ փլեյ-օֆֆ փուլի անցկացման վայրերին նշանակված հատուկ զույգերով<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 12 |title=FIFA World Cup 26 shares teams' "homes away from home"; host nations' potential pathways to glory unveiled |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712083324/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 12 |access-date=2024 թ․ հունիսի 14 |publisher=FIFA}}</ref>: Բացի այդ, խմբային փուլի խաղերը նշանակվել են հատուկ խմբերի (չնայած ոչ հյուրընկալող խմբերի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար միայն վերջնական վիճակահանությունից հետո. այդպիսով, խմբային վայրերը հայտնի էին, բայց ոչ թե յուրաքանչյուր խաղային օրը որ կոնկրետ զույգի համար): Լրիվ ժամանակացույցը հրապարակվել է ուղիղ հեռարձակմամբ 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ վիճակահանությունից մեկ օր անց: Խմբային փուլի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար, և բոլոր խաղերի մեկնարկի ժամերը հաստատվել են<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Updated match schedule to be unveiled live in Washington DC on 6 December |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/updated-match-schedule-live-in-washington-dc-6-december |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>: Բացման խաղը հայտարարվեց Մեքսիկայի մասնակցությամբ, որը տեղի կունենա 2026 թվականի հունիսի 11-ին [[Մեխիկո|Մեխիկոյի]] [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Էստադիո Ացտեկա»]] մարզադաշտում: Այս խաղում կմասնակցի նաև Հարավային Աֆրիկան<ref>{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Mexico drawn in 2026 World Cup Group A: What to know about South Africa, South Korea, playoff teams |url=https://www.nytimes.com/athletic/6854677/2025/12/05/world-cup-draw-mexico-group-schedule-fixtures/ |access-date=2026 թ․ ապրիլի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>: Կանադայի մասնակցությամբ բացման խաղը տեղի կունենա հունիսի 12-ին [[Տորոնտո|Տորոնտոյի]] «ԲՄՕ Ֆիլդ» մարզադաշտում, մինչդեռ Միացյալ Նահանգների բացման խաղը տեղի կունենա նույն օրը [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդի]] «ՍոՖի» մարզադաշտում: Յուրաքանչյուր ընդունող երկիր խմբային փուլի իր երեք խաղերը պետք է անցկացնի իր սեփական երկրում<ref name=":6" />: [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Տեխասի Արլինգտոն]] քաղաքի AT&T մարզադաշտը կընդունի մրցաշարի ցանկացած վայրի համեմատ ամենաշատ խաղերը՝ ինը։ Նյու Ջերսիի Իսթ Ռադերֆորդի «Մետլայֆ» մարզադաշտը կընդունի եզրափակիչը հուլիսի 19-ին։ Միացյալ Նահանգները կընդունի 78 խաղ, այդ թվում՝ քառորդ եզրափակիչ փուլից սկսած, մինչդեռ Կանադան և Մեքսիկան կընդունեն 13-ական։ Մրցաշարի յուրաքանչյուր վայր, բացառությամբ «Էստադիո Ակրոն» մարզադաշտի, կընդունի փլեյ-օֆֆի առնվազն մեկ խաղ<ref>{{Cite web |last=Dominski |first=Michael |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 6 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=The Athletic}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կհամընկնի 2026 թվականի CFL մրցաշրջանի հետ, ինչը կհանգեցնի ժամանակացույցի հետ կապված խնդիրների և տնային խաղերի կորստի «Տորոնտո Արգոնոտսի» և «Բի Սի Լայոնսի» համար<ref>{{Cite news |date=2025 թ․ օգոստոսի 15 |title=Toronto Argonauts to play three extra away games during 2026 FIFA World Cup |url=https://3downnation.com/2025/08/15/toronto-argonauts-to-play-three-extra-away-games-during-2026-fifa-world-cup/ |work=3DownNation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Abbott |first=JC |date=2025 թ․ մայիսի 29 |title=B.C. Lions weighing different markets, temporary stadium for 2026 World Cup eviction |url=https://3downnation.com/2025/05/29/b-c-lions-weighing-different-markets-temporary-stadium-for-2026-world-cup-eviction/ |work=3DownNation}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կազդի նաև «Քանզաս Սիթի Ռոյալսի», «Ֆիլադելֆիա Ֆիլլիսի», և «Տեխաս Ռեյնջերսի»՝ [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Major League Baseball-]]ի ժամանակացույցի վրա, որոնց տնային մարզադաշտերը գտնվում են Աշխարհի գավաթի խաղերի վայրերի մոտ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 26 |title=MLB announces 2026 regular season schedule |url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-mlb-announces-2026-regular-season-schedule |website=MLB}}</ref>։ Հյուրընկալող քաղաքները աշխարհագրականորեն խմբավորված էին երեք տարածաշրջանների<ref name="Schedule" />՝ * Արևմտյան շրջան (Վանկուվեր, Սիեթլ, Սան Ֆրանցիսկո, Լոս Անջելես) * Կենտրոնական շրջան (Գվադալախարա, Մեխիկո, Մոնտերեյ, Հյուստոն, Դալաս, Կանզաս Սիթի) * Արևելյան շրջան (Ատլանտա, Մայամի, Տորոնտո, Բոստոն, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք/Նյու Ջերսի) <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Ժամանակացույց ըստ փուլի |- !Փուլ !Խաղ !Ամսաթիվ |- | rowspan="3" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|Խմբային փուլ]] |Խաղ 1 |Հունիսի 11-17 |- |Խաղ 2 |Հունիսի 18-23 |- |Խաղ 3 |Հունիսի 24-27 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Փլեյ-օֆֆ |¹⁄₁₆ եզրափակիչ |Հունիսի 28-հուլիսի 3 |- |⅛ եզրափակիչ |Հուլիսի 4-7 |- |Քառորդ եզրափակիչ |Հուլիսի 9-11 |- |Կիսաեզրափակիչ |Հուլիսի 14-15 |- |Երրորդ տեղի համար խաղ |Հուլիսի 18 |- |Եզրափակիչ |Հուլիսի 19 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="4" |Ժամանակացույց ըստ խմբի |- !Խաղ !Զույգ խմբեր !Խմբեր !Ամսաթիվ |- | rowspan="7" |Խաղ 1 | rowspan="7" |1 - 2 3 - 4 |A |Հունիսի 11 |- |B և D |Հունիսի 12 |- |B, C և D |Հունիսի 13 |- |E և F |Հունիսի 14 |- |G և H |Հունիսի 15 |- |I և J |Հունիսի 16 |- |K և L |Հունիսի 17 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Խաղ 2 | rowspan="6" |1 - 3 4 - 2 |A և B |Հունիսի 18 |- |C և D |Հունիսի 19 |- |E և F |Հունիսի 20 |- |G և H |Հունիսի 21 |- |I և J |Հունիսի 22 |- |K և L |Հունիսի 23 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="4" |Խաղ | rowspan="4" |4 - 1 2 - 3 |A, B և C |Հունիսի 24 |- |D, E և F |Հունիսի 25 |- |G, H և I |Հունիսի 26 |- |J, K և L |Հունիսի 27 |} </div> == Խմբային փուլ == Խմբային փուլը կանցկացվի հունիսի 11-ից 27-ը<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 10 |website=FIFA}}</ref>։ Մրցող երկրները բաժանվել են չորս թիմից բաղկացած տասներկու խմբերի (A-ից L խմբեր), որոնցից յուրաքանչյուրի թիմերը կխաղան միմյանց դեմ շրջանաձև մրցակարգով: Խմբային մրցաշարային աղյուսակում հաղթանակի համար տրվում է երեք միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ մեկ միավոր, իսկ պարտության համար՝ ոչ մի միավոր։ Խմբային խաղերի ավարտից հետո յուրաքանչյուր խմբի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև բոլոր խմբերի ութ լավագույն երրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ։ ''Բոլոր ժամերը տեղական են։'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Խմբային փուլ}} Խմբային փուլի դասակարգման համար հավասարության չափանիշներ}} |- |Յուրաքանչյուր խմբում թիմերի դասակարգումը որոշվում է բոլոր խմբային խաղերում հավաքած միավորներով։ Եթե երկու կամ ավելի թիմեր հավասար միավորներ ունեն, դասակարգումը որոշելու համար օգտագործվում են հետևյալ չափանիշները<ref name="regulations">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>` {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում հավաքած միավորների առավելագույն քանակը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ }} Եթե a-ից c չափանիշները կիրառելուց հետո թիմերը դեռևս հավասար դասակարգում ունեին, a-ից c չափանիշները վերահղվում են բացառապես դեռևս հավասար միավորներ ունեցող թիմերի միջև անցկացված խաղերի վրա՝ նրանց վերջնական դասակարգումը որոշելու համար։ Եթե այս ընթացակարգը չի հանգեցնում որոշման, կիրառվում են d-ից h չափանիշները։ {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Խմբային բոլոր խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Խմբային բոլոր խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ | Խմբային բոլոր խաղերում թիմի վարքագծի («արդար խաղի») ամենաբարձր միավորը (միայն մեկ խաղում խաղացողի կամ թիմի մարզչի/պաշտոնյայի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն մեկ նվազեցում)։ {{Bulleted list | Դեղին քարտ -1 միավոր; | Անուղղակի կարմիր քարտ (երկրորդ դեղին քարտ) - 3 միավոր; | Ուղղակի կարմիր քարտ - 4 միավոր; | Դեղին քարտ և ուղիղ կարմիր քարտ - 5 միավոր; }} | ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց աշխարհի վերջին դասակարգման աղյուսակում ավելի լավ դիրք։ | Ավելի լավ դիրք ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում, որը աստիճանաբար ավելի հին է, մինչև թիմերը կարողանան առանձնացվել։ }} |} === խումբ A === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A6}} === խումբ B === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B6}} === խումբ C === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C6}} === խումբ D === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D6}} === խումբ E === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E6}} === խումբ F === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F6}} === խումբ G === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}. {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G6}} === խումբ H === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H6}} === խումբ I === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I6}} --> === խումբ J === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J6}} --> === խումբ K === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K6}} --> === խումբ L === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L6}} --> == Փլեյ-օֆֆ փուլ == [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] '''փլեյ-օֆֆ փուլը''' կլինի մրցաշարի երկրորդ և վերջին փուլը՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|խմբային փուլից]] հետո։ 2026 թվականի հունիսի 28-ից հուլիսի 19-ը կայանալիք փլեյ-օֆֆ փուլը կավարտվի եզրափակիչով, որը կկայանա [[Նյու Ջերսի|Նյու Ջերսիի]] [[Իսթ Ռադերֆորդ|Իսթ Ռադերֆորդի]] [[Մետլայֆ մարզադաշտ|«Մետլայֆ» մարզադաշտում]]<ref name="match schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|լավագույն ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերը]], կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ՝ մեկ ընտրական փուլով մրցաշարում մասնակցելու համար։ Փլեյ-օֆֆ փուլում կանցկացվի 32 խաղ, այդ թվում՝ երրորդ տեղի համար խաղ<ref name="regulations2">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ ===3-րդ տեղի դասակարգում=== Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև ութ լավագույն երրորդ տեղը գրաված թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ<ref name="regulations5">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։{{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|3-րդ տեղ}} === Ձևաչափ === [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] փլեյ-օֆֆ փուլում կմրցեն խմբային փուլից որակավորված 32 թիմեր։ Փլեյ-օֆֆի խաղերը կխաղացվեն մինչև վերջ։ Եթե խաղի 90 րոպեի ավարտին հաշիվը հավասար լինի, կխաղացվի [[Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)|լրացուցիչ]] 30 րոպե։ Եթե հաշիվը դեռևս ոչ-ոքի է, խաղի հաղթողը կորոշվի [[Հետխաղյա 11-մետրանոցներ (ֆուտբոլ)|11 մետրանոց հարվածաշարով]]<ref name="regulations3">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ Բոլոր նշված ժամանակացույցերը տեղական են<ref name="match schedule2">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === 1/16-ի փուլի խաղերի համակցություններ === Երրորդ տեղը գրաված թիմերի միջև կոնկրետ հանդիպումները կախված են նրանից, թե որ ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերն են որակավորվելու 1/16 փուլում։ 495 հնարավոր համադրությունները հրապարակվել են մրցաշարի կանոնակարգի C հավելվածում<ref name="regulations4">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ === Փլեյ-օֆֆի ցանց === Ստորև ներկայացված է փլեյ-օֆֆի ցանցը, որտեղ թավատառով կնշվեն յուրաքանչյուր խաղի հաղթողները։ {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#1/16 փուլ|1/16 փուլ]] |RD2=[[#1/8 փուլ|1/8 փուլ]] |RD3=[[#Քառորդ եզրափակիչ|Քառորդ եզրափակիչ]] |RD4=[[#Կիսաեզրափակիչ|Կիսաեզրափակիչ]] |RD5=[[#Եզրափակիչ|Եզրափակիչ]] |Consol=[[#Երրորդ տեղի համար խաղ|Երրորդ տեղի համար խաղ]] <!--Ամսաթիվ – Տեղ|Թիմ 1|Հաշիվ 1|Թիմ 2|Հաշիվ 2--> <!--1/16 փուլ--> |հունիսի 29 – [[Ֆոքսբորո, Մասաչուսեթս|Ֆոքսբորո]]|{{GER}}||{{PAR}}| |հունիսի 30 – [[Իսթ Ռադերֆորդ, Նյու Ջերսի|Իսթ Ռադերֆորդ]]|{{FRA}}||{{SWE}}| |հունիսի 28 –[[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{RSA}}|0|{{CAN}}|1 |հունիսի 29 – [[Գվադալուպե, Նուևո Լեոն|Գվադալուպե]]|{{NED}}||{{MAR}}| |հուլիսի 2 – [[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{ESP}}||{{AUT}}| |հուլիսի 2 – [[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 –[[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 – [[Սիեթլ]]|{{BEL}}||{{SEN}}| |հունիսի 29 – [[Հյուստոն]]|{{BRA}}||{{JPN}}| |հունիսի 30 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{CIV}}||{{NOR}}| |հունիսի 30 – [[Մեխիկո]]|{{MEX}}||{{ECU}}| |հուլիսի 1 – [[Ատլանտա]]|{{ENG}}||{{COD}}| |հուլիսի 3 –[[Մայամի Գարդենս, Ֆլորիդա|Մայամի Գարդենս]]|{{ARG}}||{{CPV}}| |հուլիսի 3 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{AUS}}||{{EGY}}| |հուլիսի 2 – [[Վանկուվեր]]|{{SUI}}||{{ALG}}| |հուլիսի 3 – [[Կանզաս Սիթի, Միսսուրի|Կանզաս Սիթի]]|{{COL}}||{{GHA}}| <!--1/8 փուլ--> |հուլիսի 4 – [[Ֆիլադելֆիա]]|<!--{{}}-->74-րդ խաղի խմբի հաղթող||<!--{{}}-->77-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 4 – [[Հյուսթոն]]|<!--{{}}-->73-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->75-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->83-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->84-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Սիեթլ]]|<!--{{}}--> 81-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->82-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->76-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->78-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Մեխիկո]]|<!--{{}}-->79-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->80-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}--> 86-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->88-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]|<!--{{}}-->85-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->87-րդ խաղի հաղթող| <!--Quarterfinals--> |հուլիսի 9 – [[Ֆոքսբուրգ]]|<!--{{}}-->89-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->90-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 10 – [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]]|<!--{{}}-->93-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->94-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->91-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->92-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Կանզաս սիթի]]|<!--{{}}-->95-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->96-րդ խաղի հաղթող| <!--Semifinals--> |հուլիսի 14 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->97-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->98-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 15 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}-->99-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->100-րդ խաղի հաղթող| <!--Final--> |հուլիսի 19 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->102-րդ խաղի հաղթող| <!--Match for third place--> |հուլիսի 18 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի պարտվող||<!--{{}}--> 102-րդ խաղի պարտվող| }}<section end="Bracket" /> == Վիճակագրություն == === Գոլերի հեղինակներ === {{#invoke:Goalscorers|main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|mdy=y}} == Խորհրդանիշներ == === Թալիսմաններ === [[Պատկեր: Maple Zayu Clutch Brazil V Morocco 13 June 2026-22.jpg|մինի|Առաջնության թալիսմանները մարզադաշտում]] {{Հիմնական|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} Մրցաշարի պաշտոնական թալիսմանները հայտնի դարձան 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ Մեյփլը, Զայուն և Քլաթչը։ Մեյփլը [[որմզդեղն]] է, Զայուն՝ [[յագուար]], իսկ Քլաթչը [[Սպիտակագլուխ ծովարծիվ|սպիտակագլուխ արծիվ]] է, որոնք համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Դրանք նախագծվել են իրենց համապատասխան երկրների մշակութային ժառանգությունը արտացոլելու համար<ref>{{Cite web |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === Գնդակ === {{Հիմնական|Ադիդաս Տրիոնդա}} [[Պատկեր:FIFA_World_Cup_2026_Draw_Reception_(54972841852).jpg|մինի|242x242փքս|[[Ադիդաս Տրիոնդա]]]] 2025 թվականի մայիսի 2-ին հայտարարվել է, որ խաղի գնդակը կկոչվի [[Ադիդաս Տրիոնդա]]։ Դիզայնը ներառում է կարմիր, կանաչ և կապույտ գույներ (երեք գույները համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները, և նաև պատկերված են ընդունող երկրների դրոշների վրա), ինչպես նաև սպիտակ ալիք, որը միացնում է յուրաքանչյուր գույնը, այստեղից էլ անվանումը՝ օգտագործելով [[իսպաներեն]] բառերը՝ «երեք» (tri) և «ալիք» (onda)<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=2025 թ․ մայիսի 2 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=2025 թ․ մայիսի 2}}</ref>: Դիզայնը նաև ներառում է երեք ընդունող երկրների ազգային խորհրդանիշները ( [[Թխկու տերև|թխկու տերև՝]] Կանադայի համար, [[Քարարծիվ|ոսկե արծիվ]] ՝ Մեքսիկայի համար և [[հնգաթև աստղ]] ՝ Միացյալ Նահանգների համար), ինչպես նաև ոսկե զարդարանքներ՝ [[ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ (մրցանակ)|Աշխարհի գավաթը]] ներկայացնելու համար<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |website=FIFA}}</ref>: === Երաժշտություն === 2023 թվականի մայիսի 17-ին թողարկվել է մրցաշարի պաշտոնական թեմատիկ երգը՝ գործիքային թրեք, որը պարզապես կոչվում էր «FIFA World Cup 26 Theme Song»<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=2023 թ․ մայիսի 17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |archive-date=2025 թ․ մայիսի 30 |url-status=live |via=YouTube}}</ref>: 2026 թվականի մարտի 20-ին հաստատվել է պաշտոնական երաժշտական ալբոմը՝ «Lighter» թրեքով, որը կատարել են Ջելլի Ռոլը և Կարին Լեոնը, թողարկվել է նույն օրը, ինչ առաջին ալբոմի թրեքը<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref>։ Երկրորդ երգը՝ «Por Ella»-ն, որը կատարել են [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա Պերեգրինը]] և Los Ángeles Azules-ը, թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 17-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 17 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 17 |publisher=FIFA}}</ref>: Երրորդ երգը՝ «Echo»-ն, որը կատարել են [[Դեդի Յանկի|Դեդի Յանկին]] և [[Shenseea|Շենսիան]], թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 28-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 28 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 30 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Չորրորդ երգը՝ «Illuminate»-ը, որը կատարել են [[Ջեսի Ռեյես|Ջեսի Ռեյեսը]] և Էլյաննան, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 8-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 8 |title=Jessie Reyez and Elyanna fuse sound and culture with Illuminate, the fourth single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/jessie-reyez-elyanna-illuminate-fourth-single-official-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ մայիսի 8 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Հինգերորդ երգը՝ «Dai Dai»-ն, որը կատարել են [[Շակիրա|Շակիրան]] և [[Burna Boy|Բուրնա Բոյը]], թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 14-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |title=Shakira and Burna Boy team up to release Dai Dai, the Official FIFA World Cup 2026™ Song in support of FIFA Global Citizen Education Fund |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/shakira-burna-boy-dai-dai-official-world-cup-2026 |website=inside.fifa.com}}</ref>։ Վեցերորդ երգը՝ «Goals»-ը, որը կատարել են [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտտան]], [[Լիսա Մանոբան|Լիսան]] և Ռեման, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref name="quem">{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 19 |title=Anitta lança prévia de música para Copa do Mundo com Lisa, do BLACKPINK, e Rema; veja |url=https://revistaquem.globo.com/entretenimento/musica/noticia/2026/05/anitta-tem-musica-para-copa-do-mundo-com-lisa-e-rema.ghtml |access-date=2026 թ․ մայիսի 19 |website=Quem |language=pt-br}}</ref>։ 2025 թվականի մարտին թողարկվել են գլխավոր երգի տասնվեց ռեմիքս տարբերակներ, որոնցում յուրաքանչյուր հյուրընկալող քաղաքից արտիստներ երգին տվել են տեղական երանգ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ փետրվարի 26 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=2025 թ․ փետրվարի 26 |website=FIFA}}</ref>։ {{Track listing | extra_column = Կատարող(ներ) | title1 = Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի պաշտոնական թեման | extra1 = [[Զաքարի Աարոն Գոլդեն (գրող)|Զաքարի Աարոն Գոլդեն]] | length1 = 2:02 | title2 = [[Lighter (Ջելլի Ռոլի և Կարին Լեոնի երգ)|Lighter]] | extra2 = [[Ջելի Ռոլ (երգիչ)|Ջելի Ռոլ ]] և [[Կարին Լեոն]] | length2 = 3:00 | title3 = [[Por Ella (երգ)|Por Ella]] | extra3 = [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա ]] և [[Լոս Անջելես Ազուլես]] | length3 = 3:02 | title4 = [[Echo (երգ)|Echo]] | extra4 = [[Դեդի Յանկի]] և [[Shenseea]] | length4 = 2:16 | title5 = [[Illuminate (երգ)|Illuminate]] | extra5 = [[Ջեսի Ռեյես]] և [[Էլիանա]] | length5 = 3:04 | title6 = [[Dai Dai]] | extra6 = [[Շաքիրա]], [[Burna Boy]] | length6 = 3:45 | title7 = [[Goals (երգ)|Goals]] | extra7 = [[Լիսա Մանոբան|Լիսա]], [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտա]], և [[Ռեմա(երաժիշտ)|Ռեմա]] | length7 = 3:00 | title8 = [[Game Time (երգ)|Game Time]] | extra8 = [[Future (ռեփեր)|Future]], [[Tyla]] | length8 = 3:27 }} == Պարգևներ == 2026 թվականի ապրիլին ՖԻՖԱ-ն հաստատել է բոլոր մասնակից երկրների մրցանակները։ Այս մրցաշարի ընդհանուր բաշխումը կազմելու է 871 մլն դոլար։&#x20;, 431 մլն դոլարով ավելի, քան [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|նախորդ մրցաշարի]] մրցանակային ֆոնդը։ Բացի ելույթի վրա հիմնված մրցանակային գումարից, յուրաքանչյուր որակավորված թիմ կստանա նաև 10 մլն դոլար որակավորման վճար և 2.5 մլն դոլար՝ նախապատրաստական վճար մրցույթից առաջ<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=2026 թ․ մայիսի 3 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |website=World Cup Local Time}}</ref>։ === Մրցանակային գումարներ՝ պայմանավորված վերջնական դիրքով === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Տեղ ! rowspan="2" |Թիմեր ! colspan="2" |Գումարը (միլիոններով) |- !Յուրաքանչյուր թիմի համար !Ընդհանուր |- | style="text-align:left;" |Չեմպիոն |1 |$50 |$50 |- | style="text-align:left;" |Երկրորդ տեղ |1 |$33 |$33 |- | style="text-align:left;" |Երրորդ տեղ |1 |$29 |$29 |- | style="text-align:left;" |Չորրորդ տեղ |1 |$27 |$27 |- | style="text-align:left;" |5-8-րդ տեղեր (քառորդ եզրափակիչ) |4 |$19 |$76 |- | style="text-align:left;" |9-16-րդ տեղեր (1/8 փուլ) |8 |$15 |$120 |- | style="text-align:left;" |17-32-րդ տեղեր (1/16 փուլ) |16 |$11 |$176 |- | style="text-align:left;" |33-48-րդ տեղեր (խմբային փուլ) |16 |$9 |$144 |- !Ընդհանուր !48 ! colspan="2" |$655 |} === Անհատական և թիմային մրցանակներ === Մրցաշարի ավարտին պետք է շնորհվեն հետևյալ մրցանակները։ * Ոսկե խաղակոշիկ։ Շնորհվում է մրցաշարի լավագույն գոլ խփողը։ * Ոսկե ձեռնոց։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն դարպասապահը։ * Ոսկե գնդակ։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն խաղացողը։ * ՖԻՖԱ-ի երիտասարդ խաղացողի մրցանակ. շնորհվում է մրցաշարի 21 տարեկանից փոքր լավագույն խաղացող։ * ՖԻՖԱ-ի Արդար Խաղի Գավաթ. Պարգևատրվում է լավագույն կարգապահական ցուցանիշ ունեցող թիմը, որը հասել է փլեյ-օֆֆ փուլ<ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup awards |url=https://grokipedia.com/page/FIFA_World_Cup_awards |access-date=2026-06-02 |website=Grokipedia |language=en}}</ref>։ == Աղբյուներ== <references group="Report"/> == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն}} [[Կատեգորիա:2026 Կանադայում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ]] lzag0vr5r5w61mfjjgg1o0ga9660ikw 10806460 10806361 2026-06-29T19:07:00Z Beko 1511 /* Փլեյ-օֆֆի ցանց */ 10806460 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ միջազգային ֆուտբոլային մրցաշար|մրցաշարի անվանում=Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 |պատկեր =2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png |կազմակերպիչ= {{ԱՄՆ}} {{CAN}} {{MEX}}|քաղաք=16|դաշտ=16|ժամկետ=11 Հունիս - 19 հուլիս 2026|եզրափակիչ=MetLife մարզադաշտ, East Rutherford}}{{Ընթացիկ մրցաշար}} '''2026 ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն''' ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}} ) [[ՖԻՖԱ|ՖԻՖԱ-ի]] 23-րդ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունն]] է, որի եզրափակիչ մասն անցկացվում է [[2026|2026 թվականի]] հունիսին և հուլիսին։ Եզրափակիչը նախատեսված է [[հուլիսի 19]]-ին<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ մարտի 14 |title=Date set for FIFA World Cup 26™ final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=fifa.com |language=en}}</ref>։ Սկզբում, ինչպես միշտ, առաջնության եզրափակիչ փուլին պետք է մասնակցեր 32 թիմ, սակայն [[2017|2017 թվականի]] հունվարի 10-ին ՖԻՖԱ-ի նախագահ [[Ջաննի Ինֆանտինո|Ջաննի Ինֆանտինոն]] հայտարարեց մասնակիցների թիվը 48-ի հասցնելու մասին։ 2018 թվականի հունիսի 13-ին Մոսկվայում ՖԻՖԱ-ի 68-րդ կոնգրեսի նիստում[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|՝ աշխարհի առաջնության նախօրեին,]] որոշում է կայացվել մրցաշարի անցկացման վայրի վերաբերյալ։ 2022 թվականի հունիսին հրապարակվել են այն քաղաքները, որտեղ կանցկացվեն աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ Խաղերը կկայանան 16 քաղաքներում (ԱՄՆ՝ 11, Մեքսիկա՝ 3, Կանադա՝ 2)։ Աշխարհի գավաթի խաղերը կանցկացվեն [[Մեխիկո|Մեխիկո Սիթի]], [[Գվադալախարա]], [[Մոնտեռեյ|Մոնտերեյ]] (ամբողջ [[Մեքսիկա]]), [[Տորոնտո]], [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] (երկուսն էլ [[Կանադա]] ), [[Նյու Ջերսի]] (Արվարձան [[East Rutherford|Իսթ Ռադերֆորդ]]), [[Ֆիլադելֆիա]], [[Բոստոն]], [[Ատլանտա]], [[Մայամի]], [[Հյուստոն|Հյուսթոն]], [[Դալաս|Դալլաս]], [[Լոս Անջելես]], [[Սան Ֆրանցիսկո]], [[Կանզաս Սիթի]], [[Սիեթլ]] (բոլոր [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] )<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026 |url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде |url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=Чемпионат}}</ref> քաղաքներում։ ԱԱ-2026-ի եզրափակիչ մասից սկսած՝ խմբային փուլն այսպիսի տեսք կունենա․ 12 խումբ՝ 4-ական թիմով, իսկ 1-ին և 2-րդ տեղերը զբաղեցրած, ինչպես նաև 3-րդ տեղը զբաղեցրած 8 լավագույն թիմերը դուրս կգան հաջորդ տուր։ Նաև ավելացվել է փլեյ-օֆֆի նոր փուլ՝ 1/16 եզրափակիչ։ Մինչեւ 2023 թվականի սկիզբը քննարկվում էին մի քանի տարբերակներ՝ 40 կամ 48 թիմերի մասնակցությամբ, այդ թվում՝ 16 խումբ՝ 3 թիմով։ === Հյուրընկալող երկրի ընտրություն === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Երկիր !Առաջին տուր |- | align="left" |{{ԱՄՆ}} /{{CAN}} /{{MEX}} |134 |- | align="left" |{{MAR}} |65 |} === Հայտը հետ են վերցրել === * {{CHN}} / {{IND}}՝  այս երկու երկրները պատրաստվում էին միասին մասնակցելու։ Հետագայում հայտը հետ են վերցրել * {{IDN}}՝ ի սկզբանե այս երկիրը հետաքրքրություն ցուցաբերեց։ Տեղաբնիկ ցուցարարները կառավարության դեմ բողոք էին սկսել, բայց դա հաջողությամբ չվերջացավ * {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PRY}}՝ միանգամից 4 երկիր Հարավային Ամերկիկայից, հայտարարել էին միասնական մասնակցության մասին։ Բայց հետագայում այս միտքը չգտավ պատշաճ աջակցություն։ * {{NZL}}՝ այս երկիրը սկզբում ցանկանում էր առաջնությունն անցկացնել առանձին, սակայն հետագայում որոշեց համատեղ հայտ ներկայացնել իր հարևան Ավստրալիայի հետ, որը ԱՖԿ-ի անդամ է, ի տարբերություն Նոր Զելանդիայի, որը ՕՖԿ-ի անդամ է։ === Մասնակիցներ === Ընտրական մրցաշարը մեկնարկել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և նախատեսված է ավարտվել 2026 թվականի մարտին։ === Ընդհանուր տեղեկություններ ընտրական մրցաշարի մասին === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" | colspan="11" bgcolor="white" |[[Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|link=Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|350x350փքս]] |- ! width="90" |Մայրցամաք (համադաշնություն) ! width="80" |Ընդհանուր նստատեղեր ! width="80" |ՖԻՖԱ-ի ընդհանուր անդամներ ! width="80" |Չբավարարված նստատեղեր ! width="80" |Ընդամենը մուտքագրված թիմեր ! width="80" |Անցավ եզրափակիչ ! width="80" |Պահպանեք դուրս գալու հնարավորությունները ! width="80" |Շարունակեք մասնակցել ընտրությանը, բայց կորցրել եք որակավորման հնարավորությունը ! width="80" |Դուրս է եկել կամ հետ կանչվել ! width="115" |ընտրական մրցաշարի մեկնարկ ! width="115" |Ընտրական մրցաշարի ավարտ |- |Ասիա ([[Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ԱՖԿ]]) |'''8''' |47 |8 |0 |0 |0 |0 |10 |2023 հոկտեմբեր |2025 նոյեմբեր |- |Աֆրիկա ([[Աֆրիկյան ֆուտբոլային կոնֆեդերացիա|ԿԱՖ]]) |'''9''' |54 |9 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկա ([[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]]) |'''6''' |35 |3 |0 |3 |0 |0 |0 | | |- |Հարավային Ամերիկա ([[ԿՈՆՄԵԲՈԼ]]) |'''6''' |10 |6 |0 |0 |0 |0 |0 |7 սեպտեմբերի, 2023 |2025 սեպտեմբեր |- |Օվկիանիա ([[Օվկիանիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ՕՖԿ]]) |'''1''' |11 |1 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Եվրոպա ([[ՈՒԵՖԱ]]) |'''16''' |55 |16 |0 |0 |0 |0 |0 |2025 մարտ |2026 մարտ |- |[[Փլեյ-օֆֆ]] |'''2''' |0 |2 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- !Ընդամենը !48 !209+3 !45 !0 !3 !0 !0 !0 ! ! |} [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]], [[Կանադա]]ն և [[Մեքսիկա]]ն ինքնաբերաբար իրավունք են ստացել մասնակցելու 2026 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին՝ որպես ընդունող երկրներ։ Համադաշնությունները եզրափակիչ մրցաշարում կստանան 43 երաշխավորված տեղ։ Եվս 2 տեղի համար կպայքարեն միջմայրցամաքային փլեյ-օֆֆում, որին կմասնակցի մեկական թիմ յուրաքանչյուր համադաշնությունից, բացառությամբ [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ-ի]], և ևս մեկ թիմ՝ առաջնությունն ընդունող համադաշնությունից ( [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]] )։ Հարցը, թե կազմակերպիչ երկրներից ով ավտոմատ տեղեր կստանա եզրափակիչում, կորոշվի լրացուցիչ։ Այս տեղերը կհաշվեն [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի]] ընդհանուր քվոտան<ref>{{Cite web |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archivedate=2017 թ․ հունիսի 18 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |archivedate=2017 թ․ ապրիլի 9 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref>։ === Եզրափակիչ մրցաշարի որակավորում === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Թիմ !Որակավորվելու մեթոդ !Որակավորվելու ամսաթիվը !Մասնակցություն |- |{{ԱՄՆ}} | rowspan="3" |Կազմակերպիչ | rowspan="3" |[[Հունիսի 13]] [[2018|, 2018]] |12 |- |{{CAN}} |3 |- |{{MEX}} |18 |- |{{JPN}} | | |8 |- |{{NZL}} | | |3 |- |{{IRN}} | | |7 |- |{{ARG}} | | |19 |- |{{UZB}} | | |1 |- |{{KOR}} | | |12 |- |{{JOR}} | | |1 |- |{{AUS}} | | |7 |- |{{BRA}} | | |23 |- |{{ECU}} | | |5 |- |{{URU}} | | |15 |- |{{flagicon|Paraguay|border}}&nbsp;[[Պարագվայ]] | | |9 |- |{{COL}} | | |7 |- |{{MAR}} | | |7 |- |{{TUN}} | | |6 |- |{{EGY}} | | |4 |- |{{ALG}} | | |5 |} === Քաղաքներ և մարզադաշտեր === Ի սկզբանե որոշվել են 23 թեկնածու քաղաքներ, որոնցից առաջնությունն ընդունելու համար ընտրվել են 16 քաղաքներ՝ 2020-2022 թվականների ընթացքում (2-ը՝ [[Կանադա]]յում, 3-ը՝ [[Մեքսիկա]]յում և 11-ը՝ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-]] ում)։ Միակ մարզադաշտը, որը նախկինում ընդունել է ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի հանդիպումները, եղել է [[Մեխիկո]]յի [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Ացտեկա»]] մարզադաշտը, որը հյուրընկալել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986 թվականների]] աշխարհի առաջնությունների հանդիպումները։ Այնուամենայնիվ, [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականի աշխարհի առաջնության]] 9 մարզադաշտերից ոչ մեկը, որն անցկացվել է ԱՄՆ-ում, չի ընդունի 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ : Ա{{Dagger}}- մարզադաշտն արդեն օգտագործվել է աշխարհի նախորդ առաջնությունների խաղերի անցկացման համար ( [[Մեքսիկա]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] ) : Ա{{Double-dagger}}- փակ մարզադաշտ {| class="wikitable" style="text-align:center" ![[Մեխիկո]]<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |accessdate=2018 թ․ ապրիլի 30 |publisher=united2026.com}}</ref> ![[Նյու Ջերսի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Դալաս]]<ref name="bid_cities" /> ![[Կանզաս Սիթի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Հյուստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Ացտեկա մարզադաշտ|Ացտեկա]]{{Dagger}} |[[MetLife մարզադաշտ]] |[[AT&T մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[Arrowhead մարզադաշտ]] |[[NRG մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |- |Նստատեղեր։ '''87 523''' |Նստատեղեր։ '''82 500''' |Նստատեղեր։ '''105 000''' |Նստատեղեր։ '''76 416''' |Նստատեղեր։ '''72 220''' |- |[[Պատկեր:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|link=Файл:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|link=Файл:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|link=պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|link=Файл:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Reliantstadium.jpg|link=պատկեր:Reliantstadium.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ատլանտա]]<ref name="bid_cities" /> | colspan="3" rowspan="12" |{{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=700 |height=800 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Արևմտյան շրջան</b>,1 |legendItem2=<b>Կենտրոնական շրջան</b>,5,14 |legendItem3=<b>Արևելյան շրջան</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1=''[[Լոս Անջելես]]'' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[լոս Անջելես]] |mark-description1=[[SoFi մարզադաշտ]] |label2=''[[Սան Ֆրանցիսկո]]'' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[Սան Ֆրանցիսկո]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3=''[[Սիեթլ]]'' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Սիեթլ]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4=''[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]'' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5=''[[Դալաս]]'' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Դալաս]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6=''[[Գվադալախարա]]'' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Գվադալախարա]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7=''[[Հյուստոն]]'' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Հյուստոն]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8=''[[Կանզաս]]'' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Կանզաս Սիթի (Կանզաս)]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9=''[[Մեխիկո]]'' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Մեխիկո]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10=''[[Մոնտեռեյ]]'' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Մոնտեռեյ]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11=''[[Ատլանտա]]'' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Ատլանտա]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz մարզադաշտ ]] |label12=''[[Բոստոն]]'' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Բոստոն]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13=''[[Մայամի]]'' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Մայամի]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14=''[[Նյու Յորք]]'' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[Նյու Յորք]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15=''[[Ֆիլադելֆիա]] |''mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Ֆիլադելֆիա]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16=''[[Տորոնտո]]'' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Տորոնտո]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} ![[Լոս Անջելես]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web |title=Los Angeles 2026 |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 21}}</ref> |- |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[SoFi մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''83 000''' |Նստատեղեր։ '''70 240''' |- |[[Պատկեր:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|link=Файл:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|link=պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ֆիլադելֆիա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Սիեթլ]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Lincoln Financial Field]] |[[Lumen Field մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''69 796''' |Նստատեղեր։ '''72 000''' |- |[[Պատկեր:Philly_(45).JPG|link=Файл:Philly_(45).JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|link=Файл:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|220x220փքս]] |- ![[Սան Ֆրանցիսկո]]<ref name="bid_cities" /> ![[Բոստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |Levi's մարզադաշտ |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''75 000''' |Նստատեղեր։ '''65 878''' |- |[[Պատկեր:Entering_Levi's_Stadium.JPG|link=Файл:Entering_Levi's_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|link=Файл:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|220x220փքս]] |- ![[Մայամի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]<ref name="vancouver_candidatecity">{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 14 |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |accessdate=2022 թ․ ապրիլի 14 |publisher=FIFA}}</ref> ![[Մոնտեռեյ]]<ref name="bid_cities" /> ![[Գվադալախարա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Տորոնտո]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Hard Rock Stadium|Hard Rock մարզադաշտ]] |[[BC Place]]{{Double-dagger}} |[[Estadio BBVA]] |[[Ակրոն (մարզադաշտ)|Estadio Akron]] |[[BMO Field]] |- |Նստատեղեր։ '''67,518''' |Նստատեղեր։ '''54 500''' |Նստատեղեր։ '''53 500''' |Նստատեղեր։ '''49 850''' |Նստատեղեր։ '''45 500''' |- |[[Պատկեր:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|link=Файл:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|link=Файл:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|link=Файл:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|link=Файл:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|300x300փքս]] |[[Պատկեր:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|link=Файл:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|220x220փքս]] |} === Խմբեր === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ A ! style="width:25%" |Խումբ B ! style="width:25%" |Խումբ C ! style="width:25%" |Խումբ D |- |Մեքսիկա |Կանադա |Բրազիլիա |ԱՄՆ |- |Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն |Բոսնիա և Հերցեգովինա |Մարոկկո |Պարագվայ |- |Հարավային Կորեա |Կատար |Հայիթի |Ավստրալիա |- |Չեխիա |Շվեյցարիա |Շոտլանդիա |Թուրքիա |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ E ! style="width:25%" |Խումբ F ! style="width:25%" |Խումբ G ! style="width:25%" |Խումբ H |- |Գերմանիա |Նիդերլանդներ |Բելգիա |Իսպանիա |- |Կյուրասաո |Ճապոնիա |Եգիպտոս |Կաբո Վերդե |- |Կոտ դ՛Իվուար |Շվեդիա |Իրան |Սաուդյան Արաբիա |- |Էկվադոր |Թունիս |Նոր Զելանդիա |Ուրուգվայ |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ I ! style="width:25%" |Խումբ J ! style="width:25%" |Խումբ K ! style="width:25%" |Խումբ Լ |- |Ֆրանսիա |Արգենտինա |Պորտուգալիա |Անգլիա |- |Իրաք |Ալժիր |Ուզբեկստան |Խորվաթիա |- |Սենեգալ |Ավստրալիա |Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |Գանա |- |Նորվեգիա |Հորդանան |Կոլումբիա |Պանամա |} === Պաշտոնական հեռարձակողներ === 2023 թվականի մարտի դրությամբ 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հեռարձակման իրավունքները գնել են տասնյոթ երկրների երեսուներկու հեռուստաալիքներ։ {| class="wikitable" !Պետություն !Հեռուստաալիք |- |{{ARM}} |[[Ֆասթ Մեդիա (Հայաստան) | Fast Sports]] |- |{{BGR}} |[[Նովա հեռուստատեսություն (Բուլղարիա)|ՆՈՎԱ]] |- |{{BIH}} |[[Բոսնիա-Հերցեգովինայի ռադիո և հեռուստատեսություն|BHRT]], [[Moja TV]] |- |{{BRA}} |[[Ռեդե Գլոբո|TV Globo]] |- |{{UK}} |[[BBC]], [[ITV]] |- |{{DEU}} |[[ARD]], [[ZDF]], [[RTL]], [[Deutsche Telekom|Magenta TV]] |- |{{DNK}} |[[Դանիական ռադիո|DR]], TV 2 |- |{{IND}} |Sports18 |- |{{ITA}} |[[RAI|Ռայ]] |- |{{CAN}} |[[CTV հեռուստատեսային ցանց|CTV]], {{Iw|The Sports Network|TSN}}, {{Iw|Réseau des sports|RDS}} |- |{{COL}} |[[Կարակոլ Տելեվիսիոն|Caracol Televisión]], RCN Televisión |- |{{MEX}} |TUDN, [[TV Azteca]] |- |{{NOR}} |[[Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերություն|NRK]], TV 2 |- |{{RUS}} |[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|Առաջին ալիք]], [[Ռոսիա 1|Ռուսաստան-1]], [[Match TV]] |- |{{ԱՄՆ}} |[[Fox Broadcasting Company|Ֆոքս]], [[Տելեմունդո]] |- |{{UKR}} |[[Ուկրաինայի ազգային հանրային հեռուստառադիոընկերություն|ՆՇՈՒՄ]] |- |{{FRA}} |[[TF1]], [[France Télévisions|Ֆրանսիա հեռուստատեսություններ]] |- |{{FIN}} |[[Yleisradio|Yle]], MTV3 |- |{{SWE}} |[[Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերություն|SVT]], [[TV4]] |} === Աշխարհի առաջնության պատմության մեջ առաջին անգամ === * [[Կանադա]]ն առաջին անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունն]] առաջին անգամ կանցկացվի երեք երկրներում * Առաջին անգամ մեկ երկիր (այս դեպքում՝ [[Մեքսիկա]]ն) երրորդ անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] (նախկինում՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986]] թվականներին)։ * Առաջին անգամ եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 48 թիմ * Առաջին անգամ կմասնակցեն՝ [[Կյուրասաո|Կյուրասաոն]], [[Ուզբեկստան|Ուզբեկստանը]], [[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեն]] ու [[Հորդանան|Հորդանանը։]] == Ժամանակացույց == Խաղերի ժամանակացույցը՝ առանց խմբային բաշխումների, հայտարարվել է 2024 թվականի փետրվարի 4-ին<ref name="Schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 final to be held in New York New Jersey, Mexico City to host historic opening match as schedule revealed |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207073146/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 7 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name="Q&A">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A |url=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 13-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է թարմացված ժամանակացույց՝ փլեյ-օֆֆ փուլի անցկացման վայրերին նշանակված հատուկ զույգերով<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 12 |title=FIFA World Cup 26 shares teams' "homes away from home"; host nations' potential pathways to glory unveiled |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712083324/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 12 |access-date=2024 թ․ հունիսի 14 |publisher=FIFA}}</ref>: Բացի այդ, խմբային փուլի խաղերը նշանակվել են հատուկ խմբերի (չնայած ոչ հյուրընկալող խմբերի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար միայն վերջնական վիճակահանությունից հետո. այդպիսով, խմբային վայրերը հայտնի էին, բայց ոչ թե յուրաքանչյուր խաղային օրը որ կոնկրետ զույգի համար): Լրիվ ժամանակացույցը հրապարակվել է ուղիղ հեռարձակմամբ 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ վիճակահանությունից մեկ օր անց: Խմբային փուլի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար, և բոլոր խաղերի մեկնարկի ժամերը հաստատվել են<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Updated match schedule to be unveiled live in Washington DC on 6 December |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/updated-match-schedule-live-in-washington-dc-6-december |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>: Բացման խաղը հայտարարվեց Մեքսիկայի մասնակցությամբ, որը տեղի կունենա 2026 թվականի հունիսի 11-ին [[Մեխիկո|Մեխիկոյի]] [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Էստադիո Ացտեկա»]] մարզադաշտում: Այս խաղում կմասնակցի նաև Հարավային Աֆրիկան<ref>{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Mexico drawn in 2026 World Cup Group A: What to know about South Africa, South Korea, playoff teams |url=https://www.nytimes.com/athletic/6854677/2025/12/05/world-cup-draw-mexico-group-schedule-fixtures/ |access-date=2026 թ․ ապրիլի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>: Կանադայի մասնակցությամբ բացման խաղը տեղի կունենա հունիսի 12-ին [[Տորոնտո|Տորոնտոյի]] «ԲՄՕ Ֆիլդ» մարզադաշտում, մինչդեռ Միացյալ Նահանգների բացման խաղը տեղի կունենա նույն օրը [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդի]] «ՍոՖի» մարզադաշտում: Յուրաքանչյուր ընդունող երկիր խմբային փուլի իր երեք խաղերը պետք է անցկացնի իր սեփական երկրում<ref name=":6" />: [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Տեխասի Արլինգտոն]] քաղաքի AT&T մարզադաշտը կընդունի մրցաշարի ցանկացած վայրի համեմատ ամենաշատ խաղերը՝ ինը։ Նյու Ջերսիի Իսթ Ռադերֆորդի «Մետլայֆ» մարզադաշտը կընդունի եզրափակիչը հուլիսի 19-ին։ Միացյալ Նահանգները կընդունի 78 խաղ, այդ թվում՝ քառորդ եզրափակիչ փուլից սկսած, մինչդեռ Կանադան և Մեքսիկան կընդունեն 13-ական։ Մրցաշարի յուրաքանչյուր վայր, բացառությամբ «Էստադիո Ակրոն» մարզադաշտի, կընդունի փլեյ-օֆֆի առնվազն մեկ խաղ<ref>{{Cite web |last=Dominski |first=Michael |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 6 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=The Athletic}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կհամընկնի 2026 թվականի CFL մրցաշրջանի հետ, ինչը կհանգեցնի ժամանակացույցի հետ կապված խնդիրների և տնային խաղերի կորստի «Տորոնտո Արգոնոտսի» և «Բի Սի Լայոնսի» համար<ref>{{Cite news |date=2025 թ․ օգոստոսի 15 |title=Toronto Argonauts to play three extra away games during 2026 FIFA World Cup |url=https://3downnation.com/2025/08/15/toronto-argonauts-to-play-three-extra-away-games-during-2026-fifa-world-cup/ |work=3DownNation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Abbott |first=JC |date=2025 թ․ մայիսի 29 |title=B.C. Lions weighing different markets, temporary stadium for 2026 World Cup eviction |url=https://3downnation.com/2025/05/29/b-c-lions-weighing-different-markets-temporary-stadium-for-2026-world-cup-eviction/ |work=3DownNation}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կազդի նաև «Քանզաս Սիթի Ռոյալսի», «Ֆիլադելֆիա Ֆիլլիսի», և «Տեխաս Ռեյնջերսի»՝ [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Major League Baseball-]]ի ժամանակացույցի վրա, որոնց տնային մարզադաշտերը գտնվում են Աշխարհի գավաթի խաղերի վայրերի մոտ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 26 |title=MLB announces 2026 regular season schedule |url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-mlb-announces-2026-regular-season-schedule |website=MLB}}</ref>։ Հյուրընկալող քաղաքները աշխարհագրականորեն խմբավորված էին երեք տարածաշրջանների<ref name="Schedule" />՝ * Արևմտյան շրջան (Վանկուվեր, Սիեթլ, Սան Ֆրանցիսկո, Լոս Անջելես) * Կենտրոնական շրջան (Գվադալախարա, Մեխիկո, Մոնտերեյ, Հյուստոն, Դալաս, Կանզաս Սիթի) * Արևելյան շրջան (Ատլանտա, Մայամի, Տորոնտո, Բոստոն, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք/Նյու Ջերսի) <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Ժամանակացույց ըստ փուլի |- !Փուլ !Խաղ !Ամսաթիվ |- | rowspan="3" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|Խմբային փուլ]] |Խաղ 1 |Հունիսի 11-17 |- |Խաղ 2 |Հունիսի 18-23 |- |Խաղ 3 |Հունիսի 24-27 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Փլեյ-օֆֆ |¹⁄₁₆ եզրափակիչ |Հունիսի 28-հուլիսի 3 |- |⅛ եզրափակիչ |Հուլիսի 4-7 |- |Քառորդ եզրափակիչ |Հուլիսի 9-11 |- |Կիսաեզրափակիչ |Հուլիսի 14-15 |- |Երրորդ տեղի համար խաղ |Հուլիսի 18 |- |Եզրափակիչ |Հուլիսի 19 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="4" |Ժամանակացույց ըստ խմբի |- !Խաղ !Զույգ խմբեր !Խմբեր !Ամսաթիվ |- | rowspan="7" |Խաղ 1 | rowspan="7" |1 - 2 3 - 4 |A |Հունիսի 11 |- |B և D |Հունիսի 12 |- |B, C և D |Հունիսի 13 |- |E և F |Հունիսի 14 |- |G և H |Հունիսի 15 |- |I և J |Հունիսի 16 |- |K և L |Հունիսի 17 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Խաղ 2 | rowspan="6" |1 - 3 4 - 2 |A և B |Հունիսի 18 |- |C և D |Հունիսի 19 |- |E և F |Հունիսի 20 |- |G և H |Հունիսի 21 |- |I և J |Հունիսի 22 |- |K և L |Հունիսի 23 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="4" |Խաղ | rowspan="4" |4 - 1 2 - 3 |A, B և C |Հունիսի 24 |- |D, E և F |Հունիսի 25 |- |G, H և I |Հունիսի 26 |- |J, K և L |Հունիսի 27 |} </div> == Խմբային փուլ == Խմբային փուլը կանցկացվի հունիսի 11-ից 27-ը<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 10 |website=FIFA}}</ref>։ Մրցող երկրները բաժանվել են չորս թիմից բաղկացած տասներկու խմբերի (A-ից L խմբեր), որոնցից յուրաքանչյուրի թիմերը կխաղան միմյանց դեմ շրջանաձև մրցակարգով: Խմբային մրցաշարային աղյուսակում հաղթանակի համար տրվում է երեք միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ մեկ միավոր, իսկ պարտության համար՝ ոչ մի միավոր։ Խմբային խաղերի ավարտից հետո յուրաքանչյուր խմբի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև բոլոր խմբերի ութ լավագույն երրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ։ ''Բոլոր ժամերը տեղական են։'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Խմբային փուլ}} Խմբային փուլի դասակարգման համար հավասարության չափանիշներ}} |- |Յուրաքանչյուր խմբում թիմերի դասակարգումը որոշվում է բոլոր խմբային խաղերում հավաքած միավորներով։ Եթե երկու կամ ավելի թիմեր հավասար միավորներ ունեն, դասակարգումը որոշելու համար օգտագործվում են հետևյալ չափանիշները<ref name="regulations">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>` {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում հավաքած միավորների առավելագույն քանակը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ }} Եթե a-ից c չափանիշները կիրառելուց հետո թիմերը դեռևս հավասար դասակարգում ունեին, a-ից c չափանիշները վերահղվում են բացառապես դեռևս հավասար միավորներ ունեցող թիմերի միջև անցկացված խաղերի վրա՝ նրանց վերջնական դասակարգումը որոշելու համար։ Եթե այս ընթացակարգը չի հանգեցնում որոշման, կիրառվում են d-ից h չափանիշները։ {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Խմբային բոլոր խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Խմբային բոլոր խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ | Խմբային բոլոր խաղերում թիմի վարքագծի («արդար խաղի») ամենաբարձր միավորը (միայն մեկ խաղում խաղացողի կամ թիմի մարզչի/պաշտոնյայի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն մեկ նվազեցում)։ {{Bulleted list | Դեղին քարտ -1 միավոր; | Անուղղակի կարմիր քարտ (երկրորդ դեղին քարտ) - 3 միավոր; | Ուղղակի կարմիր քարտ - 4 միավոր; | Դեղին քարտ և ուղիղ կարմիր քարտ - 5 միավոր; }} | ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց աշխարհի վերջին դասակարգման աղյուսակում ավելի լավ դիրք։ | Ավելի լավ դիրք ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում, որը աստիճանաբար ավելի հին է, մինչև թիմերը կարողանան առանձնացվել։ }} |} === խումբ A === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A6}} === խումբ B === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B6}} === խումբ C === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C6}} === խումբ D === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D6}} === խումբ E === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E6}} === խումբ F === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F6}} === խումբ G === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}. {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G6}} === խումբ H === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H6}} === խումբ I === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I6}} --> === խումբ J === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J6}} --> === խումբ K === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K6}} --> === խումբ L === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L6}} --> == Փլեյ-օֆֆ փուլ == [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] '''փլեյ-օֆֆ փուլը''' կլինի մրցաշարի երկրորդ և վերջին փուլը՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|խմբային փուլից]] հետո։ 2026 թվականի հունիսի 28-ից հուլիսի 19-ը կայանալիք փլեյ-օֆֆ փուլը կավարտվի եզրափակիչով, որը կկայանա [[Նյու Ջերսի|Նյու Ջերսիի]] [[Իսթ Ռադերֆորդ|Իսթ Ռադերֆորդի]] [[Մետլայֆ մարզադաշտ|«Մետլայֆ» մարզադաշտում]]<ref name="match schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|լավագույն ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերը]], կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ՝ մեկ ընտրական փուլով մրցաշարում մասնակցելու համար։ Փլեյ-օֆֆ փուլում կանցկացվի 32 խաղ, այդ թվում՝ երրորդ տեղի համար խաղ<ref name="regulations2">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ ===3-րդ տեղի դասակարգում=== Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև ութ լավագույն երրորդ տեղը գրաված թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ<ref name="regulations5">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։{{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|3-րդ տեղ}} === Ձևաչափ === [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] փլեյ-օֆֆ փուլում կմրցեն խմբային փուլից որակավորված 32 թիմեր։ Փլեյ-օֆֆի խաղերը կխաղացվեն մինչև վերջ։ Եթե խաղի 90 րոպեի ավարտին հաշիվը հավասար լինի, կխաղացվի [[Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)|լրացուցիչ]] 30 րոպե։ Եթե հաշիվը դեռևս ոչ-ոքի է, խաղի հաղթողը կորոշվի [[Հետխաղյա 11-մետրանոցներ (ֆուտբոլ)|11 մետրանոց հարվածաշարով]]<ref name="regulations3">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ Բոլոր նշված ժամանակացույցերը տեղական են<ref name="match schedule2">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === 1/16-ի փուլի խաղերի համակցություններ === Երրորդ տեղը գրաված թիմերի միջև կոնկրետ հանդիպումները կախված են նրանից, թե որ ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերն են որակավորվելու 1/16 փուլում։ 495 հնարավոր համադրությունները հրապարակվել են մրցաշարի կանոնակարգի C հավելվածում<ref name="regulations4">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ === Փլեյ-օֆֆի ցանց === Ստորև ներկայացված է փլեյ-օֆֆի ցանցը, որտեղ թավատառով կնշվեն յուրաքանչյուր խաղի հաղթողները։ {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#1/16 փուլ|1/16 փուլ]] |RD2=[[#1/8 փուլ|1/8 փուլ]] |RD3=[[#Քառորդ եզրափակիչ|Քառորդ եզրափակիչ]] |RD4=[[#Կիսաեզրափակիչ|Կիսաեզրափակիչ]] |RD5=[[#Եզրափակիչ|Եզրափակիչ]] |Consol=[[#Երրորդ տեղի համար խաղ|Երրորդ տեղի համար խաղ]] <!--Ամսաթիվ – Տեղ|Թիմ 1|Հաշիվ 1|Թիմ 2|Հաշիվ 2--> <!--1/16 փուլ--> |հունիսի 29 – [[Ֆոքսբորո, Մասաչուսեթս|Ֆոքսբորո]]|{{GER}}||{{PAR}}| |հունիսի 30 – [[Իսթ Ռադերֆորդ, Նյու Ջերսի|Իսթ Ռադերֆորդ]]|{{FRA}}||{{SWE}}| |հունիսի 28 –[[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{RSA}}|0|'''{{CAN}}'''|1 |հունիսի 29 – [[Գվադալուպե, Նուևո Լեոն|Գվադալուպե]]|{{NED}}||{{MAR}}| |հուլիսի 2 – [[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{ESP}}||{{AUT}}| |հուլիսի 2 – [[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 –[[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 – [[Սիեթլ]]|{{BEL}}||{{SEN}}| |հունիսի 29 – [[Հյուստոն]]|'''{{BRA}}'''|2|{{JPN}}|1 |հունիսի 30 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{CIV}}||{{NOR}}| |հունիսի 30 – [[Մեխիկո]]|{{MEX}}||{{ECU}}| |հուլիսի 1 – [[Ատլանտա]]|{{ENG}}||{{COD}}| |հուլիսի 3 –[[Մայամի Գարդենս, Ֆլորիդա|Մայամի Գարդենս]]|{{ARG}}||{{CPV}}| |հուլիսի 3 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{AUS}}||{{EGY}}| |հուլիսի 2 – [[Վանկուվեր]]|{{SUI}}||{{ALG}}| |հուլիսի 3 – [[Կանզաս Սիթի, Միսսուրի|Կանզաս Սիթի]]|{{COL}}||{{GHA}}| <!--1/8 փուլ--> |հուլիսի 4 – [[Ֆիլադելֆիա]]|<!--{{}}-->74-րդ խաղի խմբի հաղթող||<!--{{}}-->77-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 4 – [[Հյուսթոն]]|<!--{{}}-->73-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->75-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->83-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->84-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Սիեթլ]]|<!--{{}}--> 81-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->82-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->76-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->78-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Մեխիկո]]|<!--{{}}-->79-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->80-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}--> 86-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->88-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]|<!--{{}}-->85-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->87-րդ խաղի հաղթող| <!--Quarterfinals--> |հուլիսի 9 – [[Ֆոքսբուրգ]]|<!--{{}}-->89-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->90-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 10 – [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]]|<!--{{}}-->93-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->94-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->91-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->92-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Կանզաս սիթի]]|<!--{{}}-->95-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->96-րդ խաղի հաղթող| <!--Semifinals--> |հուլիսի 14 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->97-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->98-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 15 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}-->99-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->100-րդ խաղի հաղթող| <!--Final--> |հուլիսի 19 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->102-րդ խաղի հաղթող| <!--Match for third place--> |հուլիսի 18 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի պարտվող||<!--{{}}--> 102-րդ խաղի պարտվող| }}<section end="Bracket" /> == Վիճակագրություն == === Գոլերի հեղինակներ === {{#invoke:Goalscorers|main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|mdy=y}} == Խորհրդանիշներ == === Թալիսմաններ === [[Պատկեր: Maple Zayu Clutch Brazil V Morocco 13 June 2026-22.jpg|մինի|Առաջնության թալիսմանները մարզադաշտում]] {{Հիմնական|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} Մրցաշարի պաշտոնական թալիսմանները հայտնի դարձան 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ Մեյփլը, Զայուն և Քլաթչը։ Մեյփլը [[որմզդեղն]] է, Զայուն՝ [[յագուար]], իսկ Քլաթչը [[Սպիտակագլուխ ծովարծիվ|սպիտակագլուխ արծիվ]] է, որոնք համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Դրանք նախագծվել են իրենց համապատասխան երկրների մշակութային ժառանգությունը արտացոլելու համար<ref>{{Cite web |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === Գնդակ === {{Հիմնական|Ադիդաս Տրիոնդա}} [[Պատկեր:FIFA_World_Cup_2026_Draw_Reception_(54972841852).jpg|մինի|242x242փքս|[[Ադիդաս Տրիոնդա]]]] 2025 թվականի մայիսի 2-ին հայտարարվել է, որ խաղի գնդակը կկոչվի [[Ադիդաս Տրիոնդա]]։ Դիզայնը ներառում է կարմիր, կանաչ և կապույտ գույներ (երեք գույները համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները, և նաև պատկերված են ընդունող երկրների դրոշների վրա), ինչպես նաև սպիտակ ալիք, որը միացնում է յուրաքանչյուր գույնը, այստեղից էլ անվանումը՝ օգտագործելով [[իսպաներեն]] բառերը՝ «երեք» (tri) և «ալիք» (onda)<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=2025 թ․ մայիսի 2 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=2025 թ․ մայիսի 2}}</ref>: Դիզայնը նաև ներառում է երեք ընդունող երկրների ազգային խորհրդանիշները ( [[Թխկու տերև|թխկու տերև՝]] Կանադայի համար, [[Քարարծիվ|ոսկե արծիվ]] ՝ Մեքսիկայի համար և [[հնգաթև աստղ]] ՝ Միացյալ Նահանգների համար), ինչպես նաև ոսկե զարդարանքներ՝ [[ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ (մրցանակ)|Աշխարհի գավաթը]] ներկայացնելու համար<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |website=FIFA}}</ref>: === Երաժշտություն === 2023 թվականի մայիսի 17-ին թողարկվել է մրցաշարի պաշտոնական թեմատիկ երգը՝ գործիքային թրեք, որը պարզապես կոչվում էր «FIFA World Cup 26 Theme Song»<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=2023 թ․ մայիսի 17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |archive-date=2025 թ․ մայիսի 30 |url-status=live |via=YouTube}}</ref>: 2026 թվականի մարտի 20-ին հաստատվել է պաշտոնական երաժշտական ալբոմը՝ «Lighter» թրեքով, որը կատարել են Ջելլի Ռոլը և Կարին Լեոնը, թողարկվել է նույն օրը, ինչ առաջին ալբոմի թրեքը<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref>։ Երկրորդ երգը՝ «Por Ella»-ն, որը կատարել են [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա Պերեգրինը]] և Los Ángeles Azules-ը, թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 17-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 17 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 17 |publisher=FIFA}}</ref>: Երրորդ երգը՝ «Echo»-ն, որը կատարել են [[Դեդի Յանկի|Դեդի Յանկին]] և [[Shenseea|Շենսիան]], թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 28-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 28 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 30 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Չորրորդ երգը՝ «Illuminate»-ը, որը կատարել են [[Ջեսի Ռեյես|Ջեսի Ռեյեսը]] և Էլյաննան, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 8-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 8 |title=Jessie Reyez and Elyanna fuse sound and culture with Illuminate, the fourth single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/jessie-reyez-elyanna-illuminate-fourth-single-official-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ մայիսի 8 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Հինգերորդ երգը՝ «Dai Dai»-ն, որը կատարել են [[Շակիրա|Շակիրան]] և [[Burna Boy|Բուրնա Բոյը]], թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 14-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |title=Shakira and Burna Boy team up to release Dai Dai, the Official FIFA World Cup 2026™ Song in support of FIFA Global Citizen Education Fund |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/shakira-burna-boy-dai-dai-official-world-cup-2026 |website=inside.fifa.com}}</ref>։ Վեցերորդ երգը՝ «Goals»-ը, որը կատարել են [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտտան]], [[Լիսա Մանոբան|Լիսան]] և Ռեման, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref name="quem">{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 19 |title=Anitta lança prévia de música para Copa do Mundo com Lisa, do BLACKPINK, e Rema; veja |url=https://revistaquem.globo.com/entretenimento/musica/noticia/2026/05/anitta-tem-musica-para-copa-do-mundo-com-lisa-e-rema.ghtml |access-date=2026 թ․ մայիսի 19 |website=Quem |language=pt-br}}</ref>։ 2025 թվականի մարտին թողարկվել են գլխավոր երգի տասնվեց ռեմիքս տարբերակներ, որոնցում յուրաքանչյուր հյուրընկալող քաղաքից արտիստներ երգին տվել են տեղական երանգ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ փետրվարի 26 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=2025 թ․ փետրվարի 26 |website=FIFA}}</ref>։ {{Track listing | extra_column = Կատարող(ներ) | title1 = Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի պաշտոնական թեման | extra1 = [[Զաքարի Աարոն Գոլդեն (գրող)|Զաքարի Աարոն Գոլդեն]] | length1 = 2:02 | title2 = [[Lighter (Ջելլի Ռոլի և Կարին Լեոնի երգ)|Lighter]] | extra2 = [[Ջելի Ռոլ (երգիչ)|Ջելի Ռոլ ]] և [[Կարին Լեոն]] | length2 = 3:00 | title3 = [[Por Ella (երգ)|Por Ella]] | extra3 = [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա ]] և [[Լոս Անջելես Ազուլես]] | length3 = 3:02 | title4 = [[Echo (երգ)|Echo]] | extra4 = [[Դեդի Յանկի]] և [[Shenseea]] | length4 = 2:16 | title5 = [[Illuminate (երգ)|Illuminate]] | extra5 = [[Ջեսի Ռեյես]] և [[Էլիանա]] | length5 = 3:04 | title6 = [[Dai Dai]] | extra6 = [[Շաքիրա]], [[Burna Boy]] | length6 = 3:45 | title7 = [[Goals (երգ)|Goals]] | extra7 = [[Լիսա Մանոբան|Լիսա]], [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտա]], և [[Ռեմա(երաժիշտ)|Ռեմա]] | length7 = 3:00 | title8 = [[Game Time (երգ)|Game Time]] | extra8 = [[Future (ռեփեր)|Future]], [[Tyla]] | length8 = 3:27 }} == Պարգևներ == 2026 թվականի ապրիլին ՖԻՖԱ-ն հաստատել է բոլոր մասնակից երկրների մրցանակները։ Այս մրցաշարի ընդհանուր բաշխումը կազմելու է 871 մլն դոլար։&#x20;, 431 մլն դոլարով ավելի, քան [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|նախորդ մրցաշարի]] մրցանակային ֆոնդը։ Բացի ելույթի վրա հիմնված մրցանակային գումարից, յուրաքանչյուր որակավորված թիմ կստանա նաև 10 մլն դոլար որակավորման վճար և 2.5 մլն դոլար՝ նախապատրաստական վճար մրցույթից առաջ<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=2026 թ․ մայիսի 3 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |website=World Cup Local Time}}</ref>։ === Մրցանակային գումարներ՝ պայմանավորված վերջնական դիրքով === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Տեղ ! rowspan="2" |Թիմեր ! colspan="2" |Գումարը (միլիոններով) |- !Յուրաքանչյուր թիմի համար !Ընդհանուր |- | style="text-align:left;" |Չեմպիոն |1 |$50 |$50 |- | style="text-align:left;" |Երկրորդ տեղ |1 |$33 |$33 |- | style="text-align:left;" |Երրորդ տեղ |1 |$29 |$29 |- | style="text-align:left;" |Չորրորդ տեղ |1 |$27 |$27 |- | style="text-align:left;" |5-8-րդ տեղեր (քառորդ եզրափակիչ) |4 |$19 |$76 |- | style="text-align:left;" |9-16-րդ տեղեր (1/8 փուլ) |8 |$15 |$120 |- | style="text-align:left;" |17-32-րդ տեղեր (1/16 փուլ) |16 |$11 |$176 |- | style="text-align:left;" |33-48-րդ տեղեր (խմբային փուլ) |16 |$9 |$144 |- !Ընդհանուր !48 ! colspan="2" |$655 |} === Անհատական և թիմային մրցանակներ === Մրցաշարի ավարտին պետք է շնորհվեն հետևյալ մրցանակները։ * Ոսկե խաղակոշիկ։ Շնորհվում է մրցաշարի լավագույն գոլ խփողը։ * Ոսկե ձեռնոց։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն դարպասապահը։ * Ոսկե գնդակ։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն խաղացողը։ * ՖԻՖԱ-ի երիտասարդ խաղացողի մրցանակ. շնորհվում է մրցաշարի 21 տարեկանից փոքր լավագույն խաղացող։ * ՖԻՖԱ-ի Արդար Խաղի Գավաթ. Պարգևատրվում է լավագույն կարգապահական ցուցանիշ ունեցող թիմը, որը հասել է փլեյ-օֆֆ փուլ<ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup awards |url=https://grokipedia.com/page/FIFA_World_Cup_awards |access-date=2026-06-02 |website=Grokipedia |language=en}}</ref>։ == Աղբյուներ== <references group="Report"/> == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն}} [[Կատեգորիա:2026 Կանադայում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ]] 7p0da8t0h2nl8rpox4aatupkhfj5bsr 10806461 10806460 2026-06-29T19:11:56Z Beko 1511 /* Փլեյ-օֆֆի ցանց */ 10806461 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ միջազգային ֆուտբոլային մրցաշար|մրցաշարի անվանում=Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 |պատկեր =2026 FIFA World Cup ensign (PD version).png |կազմակերպիչ= {{ԱՄՆ}} {{CAN}} {{MEX}}|քաղաք=16|դաշտ=16|ժամկետ=11 Հունիս - 19 հուլիս 2026|եզրափակիչ=MetLife մարզադաշտ, East Rutherford}}{{Ընթացիկ մրցաշար}} '''2026 ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն''' ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}} ) [[ՖԻՖԱ|ՖԻՖԱ-ի]] 23-րդ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունն]] է, որի եզրափակիչ մասն անցկացվում է [[2026|2026 թվականի]] հունիսին և հուլիսին։ Եզրափակիչը նախատեսված է [[հուլիսի 19]]-ին<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ մարտի 14 |title=Date set for FIFA World Cup 26™ final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=fifa.com |language=en}}</ref>։ Սկզբում, ինչպես միշտ, առաջնության եզրափակիչ փուլին պետք է մասնակցեր 32 թիմ, սակայն [[2017|2017 թվականի]] հունվարի 10-ին ՖԻՖԱ-ի նախագահ [[Ջաննի Ինֆանտինո|Ջաննի Ինֆանտինոն]] հայտարարեց մասնակիցների թիվը 48-ի հասցնելու մասին։ 2018 թվականի հունիսի 13-ին Մոսկվայում ՖԻՖԱ-ի 68-րդ կոնգրեսի նիստում[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|՝ աշխարհի առաջնության նախօրեին,]] որոշում է կայացվել մրցաշարի անցկացման վայրի վերաբերյալ։ 2022 թվականի հունիսին հրապարակվել են այն քաղաքները, որտեղ կանցկացվեն աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ Խաղերը կկայանան 16 քաղաքներում (ԱՄՆ՝ 11, Մեքսիկա՝ 3, Կանադա՝ 2)։ Աշխարհի գավաթի խաղերը կանցկացվեն [[Մեխիկո|Մեխիկո Սիթի]], [[Գվադալախարա]], [[Մոնտեռեյ|Մոնտերեյ]] (ամբողջ [[Մեքսիկա]]), [[Տորոնտո]], [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] (երկուսն էլ [[Կանադա]] ), [[Նյու Ջերսի]] (Արվարձան [[East Rutherford|Իսթ Ռադերֆորդ]]), [[Ֆիլադելֆիա]], [[Բոստոն]], [[Ատլանտա]], [[Մայամի]], [[Հյուստոն|Հյուսթոն]], [[Դալաս|Դալլաս]], [[Լոս Անջելես]], [[Սան Ֆրանցիսկո]], [[Կանզաս Սիթի]], [[Սիեթլ]] (բոլոր [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] )<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026 |url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде |url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=Чемпионат}}</ref> քաղաքներում։ ԱԱ-2026-ի եզրափակիչ մասից սկսած՝ խմբային փուլն այսպիսի տեսք կունենա․ 12 խումբ՝ 4-ական թիմով, իսկ 1-ին և 2-րդ տեղերը զբաղեցրած, ինչպես նաև 3-րդ տեղը զբաղեցրած 8 լավագույն թիմերը դուրս կգան հաջորդ տուր։ Նաև ավելացվել է փլեյ-օֆֆի նոր փուլ՝ 1/16 եզրափակիչ։ Մինչեւ 2023 թվականի սկիզբը քննարկվում էին մի քանի տարբերակներ՝ 40 կամ 48 թիմերի մասնակցությամբ, այդ թվում՝ 16 խումբ՝ 3 թիմով։ === Հյուրընկալող երկրի ընտրություն === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Երկիր !Առաջին տուր |- | align="left" |{{ԱՄՆ}} /{{CAN}} /{{MEX}} |134 |- | align="left" |{{MAR}} |65 |} === Հայտը հետ են վերցրել === * {{CHN}} / {{IND}}՝  այս երկու երկրները պատրաստվում էին միասին մասնակցելու։ Հետագայում հայտը հետ են վերցրել * {{IDN}}՝ ի սկզբանե այս երկիրը հետաքրքրություն ցուցաբերեց։ Տեղաբնիկ ցուցարարները կառավարության դեմ բողոք էին սկսել, բայց դա հաջողությամբ չվերջացավ * {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PRY}}՝ միանգամից 4 երկիր Հարավային Ամերկիկայից, հայտարարել էին միասնական մասնակցության մասին։ Բայց հետագայում այս միտքը չգտավ պատշաճ աջակցություն։ * {{NZL}}՝ այս երկիրը սկզբում ցանկանում էր առաջնությունն անցկացնել առանձին, սակայն հետագայում որոշեց համատեղ հայտ ներկայացնել իր հարևան Ավստրալիայի հետ, որը ԱՖԿ-ի անդամ է, ի տարբերություն Նոր Զելանդիայի, որը ՕՖԿ-ի անդամ է։ === Մասնակիցներ === Ընտրական մրցաշարը մեկնարկել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և նախատեսված է ավարտվել 2026 թվականի մարտին։ === Ընդհանուր տեղեկություններ ընտրական մրցաշարի մասին === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" | colspan="11" bgcolor="white" |[[Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|link=Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|350x350փքս]] |- ! width="90" |Մայրցամաք (համադաշնություն) ! width="80" |Ընդհանուր նստատեղեր ! width="80" |ՖԻՖԱ-ի ընդհանուր անդամներ ! width="80" |Չբավարարված նստատեղեր ! width="80" |Ընդամենը մուտքագրված թիմեր ! width="80" |Անցավ եզրափակիչ ! width="80" |Պահպանեք դուրս գալու հնարավորությունները ! width="80" |Շարունակեք մասնակցել ընտրությանը, բայց կորցրել եք որակավորման հնարավորությունը ! width="80" |Դուրս է եկել կամ հետ կանչվել ! width="115" |ընտրական մրցաշարի մեկնարկ ! width="115" |Ընտրական մրցաշարի ավարտ |- |Ասիա ([[Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ԱՖԿ]]) |'''8''' |47 |8 |0 |0 |0 |0 |10 |2023 հոկտեմբեր |2025 նոյեմբեր |- |Աֆրիկա ([[Աֆրիկյան ֆուտբոլային կոնֆեդերացիա|ԿԱՖ]]) |'''9''' |54 |9 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկա ([[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]]) |'''6''' |35 |3 |0 |3 |0 |0 |0 | | |- |Հարավային Ամերիկա ([[ԿՈՆՄԵԲՈԼ]]) |'''6''' |10 |6 |0 |0 |0 |0 |0 |7 սեպտեմբերի, 2023 |2025 սեպտեմբեր |- |Օվկիանիա ([[Օվկիանիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ՕՖԿ]]) |'''1''' |11 |1 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Եվրոպա ([[ՈՒԵՖԱ]]) |'''16''' |55 |16 |0 |0 |0 |0 |0 |2025 մարտ |2026 մարտ |- |[[Փլեյ-օֆֆ]] |'''2''' |0 |2 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- !Ընդամենը !48 !209+3 !45 !0 !3 !0 !0 !0 ! ! |} [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]], [[Կանադա]]ն և [[Մեքսիկա]]ն ինքնաբերաբար իրավունք են ստացել մասնակցելու 2026 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին՝ որպես ընդունող երկրներ։ Համադաշնությունները եզրափակիչ մրցաշարում կստանան 43 երաշխավորված տեղ։ Եվս 2 տեղի համար կպայքարեն միջմայրցամաքային փլեյ-օֆֆում, որին կմասնակցի մեկական թիմ յուրաքանչյուր համադաշնությունից, բացառությամբ [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ-ի]], և ևս մեկ թիմ՝ առաջնությունն ընդունող համադաշնությունից ( [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]] )։ Հարցը, թե կազմակերպիչ երկրներից ով ավտոմատ տեղեր կստանա եզրափակիչում, կորոշվի լրացուցիչ։ Այս տեղերը կհաշվեն [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի]] ընդհանուր քվոտան<ref>{{Cite web |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archivedate=2017 թ․ հունիսի 18 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |archivedate=2017 թ․ ապրիլի 9 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref>։ === Եզրափակիչ մրցաշարի որակավորում === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Թիմ !Որակավորվելու մեթոդ !Որակավորվելու ամսաթիվը !Մասնակցություն |- |{{ԱՄՆ}} | rowspan="3" |Կազմակերպիչ | rowspan="3" |[[Հունիսի 13]] [[2018|, 2018]] |12 |- |{{CAN}} |3 |- |{{MEX}} |18 |- |{{JPN}} | | |8 |- |{{NZL}} | | |3 |- |{{IRN}} | | |7 |- |{{ARG}} | | |19 |- |{{UZB}} | | |1 |- |{{KOR}} | | |12 |- |{{JOR}} | | |1 |- |{{AUS}} | | |7 |- |{{BRA}} | | |23 |- |{{ECU}} | | |5 |- |{{URU}} | | |15 |- |{{flagicon|Paraguay|border}}&nbsp;[[Պարագվայ]] | | |9 |- |{{COL}} | | |7 |- |{{MAR}} | | |7 |- |{{TUN}} | | |6 |- |{{EGY}} | | |4 |- |{{ALG}} | | |5 |} === Քաղաքներ և մարզադաշտեր === Ի սկզբանե որոշվել են 23 թեկնածու քաղաքներ, որոնցից առաջնությունն ընդունելու համար ընտրվել են 16 քաղաքներ՝ 2020-2022 թվականների ընթացքում (2-ը՝ [[Կանադա]]յում, 3-ը՝ [[Մեքսիկա]]յում և 11-ը՝ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-]] ում)։ Միակ մարզադաշտը, որը նախկինում ընդունել է ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի հանդիպումները, եղել է [[Մեխիկո]]յի [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Ացտեկա»]] մարզադաշտը, որը հյուրընկալել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986 թվականների]] աշխարհի առաջնությունների հանդիպումները։ Այնուամենայնիվ, [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականի աշխարհի առաջնության]] 9 մարզադաշտերից ոչ մեկը, որն անցկացվել է ԱՄՆ-ում, չի ընդունի 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ : Ա{{Dagger}}- մարզադաշտն արդեն օգտագործվել է աշխարհի նախորդ առաջնությունների խաղերի անցկացման համար ( [[Մեքսիկա]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] ) : Ա{{Double-dagger}}- փակ մարզադաշտ {| class="wikitable" style="text-align:center" ![[Մեխիկո]]<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |accessdate=2018 թ․ ապրիլի 30 |publisher=united2026.com}}</ref> ![[Նյու Ջերսի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Դալաս]]<ref name="bid_cities" /> ![[Կանզաս Սիթի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Հյուստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Ացտեկա մարզադաշտ|Ացտեկա]]{{Dagger}} |[[MetLife մարզադաշտ]] |[[AT&T մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[Arrowhead մարզադաշտ]] |[[NRG մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |- |Նստատեղեր։ '''87 523''' |Նստատեղեր։ '''82 500''' |Նստատեղեր։ '''105 000''' |Նստատեղեր։ '''76 416''' |Նստատեղեր։ '''72 220''' |- |[[Պատկեր:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|link=Файл:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|link=Файл:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|link=պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|link=Файл:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Reliantstadium.jpg|link=պատկեր:Reliantstadium.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ատլանտա]]<ref name="bid_cities" /> | colspan="3" rowspan="12" |{{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=700 |height=800 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Արևմտյան շրջան</b>,1 |legendItem2=<b>Կենտրոնական շրջան</b>,5,14 |legendItem3=<b>Արևելյան շրջան</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1=''[[Լոս Անջելես]]'' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[լոս Անջելես]] |mark-description1=[[SoFi մարզադաշտ]] |label2=''[[Սան Ֆրանցիսկո]]'' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[Սան Ֆրանցիսկո]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3=''[[Սիեթլ]]'' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Սիեթլ]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4=''[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]'' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5=''[[Դալաս]]'' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Դալաս]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6=''[[Գվադալախարա]]'' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Գվադալախարա]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7=''[[Հյուստոն]]'' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Հյուստոն]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8=''[[Կանզաս]]'' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Կանզաս Սիթի (Կանզաս)]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9=''[[Մեխիկո]]'' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Մեխիկո]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10=''[[Մոնտեռեյ]]'' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Մոնտեռեյ]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11=''[[Ատլանտա]]'' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Ատլանտա]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz մարզադաշտ ]] |label12=''[[Բոստոն]]'' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Բոստոն]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13=''[[Մայամի]]'' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Մայամի]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14=''[[Նյու Յորք]]'' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[Նյու Յորք]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15=''[[Ֆիլադելֆիա]] |''mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Ֆիլադելֆիա]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16=''[[Տորոնտո]]'' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Տորոնտո]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} ![[Լոս Անջելես]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web |title=Los Angeles 2026 |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 21}}</ref> |- |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[SoFi մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''83 000''' |Նստատեղեր։ '''70 240''' |- |[[Պատկեր:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|link=Файл:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|link=պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ֆիլադելֆիա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Սիեթլ]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Lincoln Financial Field]] |[[Lumen Field մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''69 796''' |Նստատեղեր։ '''72 000''' |- |[[Պատկեր:Philly_(45).JPG|link=Файл:Philly_(45).JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|link=Файл:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|220x220փքս]] |- ![[Սան Ֆրանցիսկո]]<ref name="bid_cities" /> ![[Բոստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |Levi's մարզադաշտ |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''75 000''' |Նստատեղեր։ '''65 878''' |- |[[Պատկեր:Entering_Levi's_Stadium.JPG|link=Файл:Entering_Levi's_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|link=Файл:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|220x220փքս]] |- ![[Մայամի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]<ref name="vancouver_candidatecity">{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 14 |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |accessdate=2022 թ․ ապրիլի 14 |publisher=FIFA}}</ref> ![[Մոնտեռեյ]]<ref name="bid_cities" /> ![[Գվադալախարա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Տորոնտո]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Hard Rock Stadium|Hard Rock մարզադաշտ]] |[[BC Place]]{{Double-dagger}} |[[Estadio BBVA]] |[[Ակրոն (մարզադաշտ)|Estadio Akron]] |[[BMO Field]] |- |Նստատեղեր։ '''67,518''' |Նստատեղեր։ '''54 500''' |Նստատեղեր։ '''53 500''' |Նստատեղեր։ '''49 850''' |Նստատեղեր։ '''45 500''' |- |[[Պատկեր:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|link=Файл:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|link=Файл:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|link=Файл:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|link=Файл:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|300x300փքս]] |[[Պատկեր:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|link=Файл:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|220x220փքս]] |} === Խմբեր === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ A ! style="width:25%" |Խումբ B ! style="width:25%" |Խումբ C ! style="width:25%" |Խումբ D |- |Մեքսիկա |Կանադա |Բրազիլիա |ԱՄՆ |- |Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն |Բոսնիա և Հերցեգովինա |Մարոկկո |Պարագվայ |- |Հարավային Կորեա |Կատար |Հայիթի |Ավստրալիա |- |Չեխիա |Շվեյցարիա |Շոտլանդիա |Թուրքիա |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ E ! style="width:25%" |Խումբ F ! style="width:25%" |Խումբ G ! style="width:25%" |Խումբ H |- |Գերմանիա |Նիդերլանդներ |Բելգիա |Իսպանիա |- |Կյուրասաո |Ճապոնիա |Եգիպտոս |Կաբո Վերդե |- |Կոտ դ՛Իվուար |Շվեդիա |Իրան |Սաուդյան Արաբիա |- |Էկվադոր |Թունիս |Նոր Զելանդիա |Ուրուգվայ |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ I ! style="width:25%" |Խումբ J ! style="width:25%" |Խումբ K ! style="width:25%" |Խումբ Լ |- |Ֆրանսիա |Արգենտինա |Պորտուգալիա |Անգլիա |- |Իրաք |Ալժիր |Ուզբեկստան |Խորվաթիա |- |Սենեգալ |Ավստրալիա |Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |Գանա |- |Նորվեգիա |Հորդանան |Կոլումբիա |Պանամա |} === Պաշտոնական հեռարձակողներ === 2023 թվականի մարտի դրությամբ 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հեռարձակման իրավունքները գնել են տասնյոթ երկրների երեսուներկու հեռուստաալիքներ։ {| class="wikitable" !Պետություն !Հեռուստաալիք |- |{{ARM}} |[[Ֆասթ Մեդիա (Հայաստան) | Fast Sports]] |- |{{BGR}} |[[Նովա հեռուստատեսություն (Բուլղարիա)|ՆՈՎԱ]] |- |{{BIH}} |[[Բոսնիա-Հերցեգովինայի ռադիո և հեռուստատեսություն|BHRT]], [[Moja TV]] |- |{{BRA}} |[[Ռեդե Գլոբո|TV Globo]] |- |{{UK}} |[[BBC]], [[ITV]] |- |{{DEU}} |[[ARD]], [[ZDF]], [[RTL]], [[Deutsche Telekom|Magenta TV]] |- |{{DNK}} |[[Դանիական ռադիո|DR]], TV 2 |- |{{IND}} |Sports18 |- |{{ITA}} |[[RAI|Ռայ]] |- |{{CAN}} |[[CTV հեռուստատեսային ցանց|CTV]], {{Iw|The Sports Network|TSN}}, {{Iw|Réseau des sports|RDS}} |- |{{COL}} |[[Կարակոլ Տելեվիսիոն|Caracol Televisión]], RCN Televisión |- |{{MEX}} |TUDN, [[TV Azteca]] |- |{{NOR}} |[[Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերություն|NRK]], TV 2 |- |{{RUS}} |[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|Առաջին ալիք]], [[Ռոսիա 1|Ռուսաստան-1]], [[Match TV]] |- |{{ԱՄՆ}} |[[Fox Broadcasting Company|Ֆոքս]], [[Տելեմունդո]] |- |{{UKR}} |[[Ուկրաինայի ազգային հանրային հեռուստառադիոընկերություն|ՆՇՈՒՄ]] |- |{{FRA}} |[[TF1]], [[France Télévisions|Ֆրանսիա հեռուստատեսություններ]] |- |{{FIN}} |[[Yleisradio|Yle]], MTV3 |- |{{SWE}} |[[Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերություն|SVT]], [[TV4]] |} === Աշխարհի առաջնության պատմության մեջ առաջին անգամ === * [[Կանադա]]ն առաջին անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունն]] առաջին անգամ կանցկացվի երեք երկրներում * Առաջին անգամ մեկ երկիր (այս դեպքում՝ [[Մեքսիկա]]ն) երրորդ անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] (նախկինում՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986]] թվականներին)։ * Առաջին անգամ եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 48 թիմ * Առաջին անգամ կմասնակցեն՝ [[Կյուրասաո|Կյուրասաոն]], [[Ուզբեկստան|Ուզբեկստանը]], [[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեն]] ու [[Հորդանան|Հորդանանը։]] == Ժամանակացույց == Խաղերի ժամանակացույցը՝ առանց խմբային բաշխումների, հայտարարվել է 2024 թվականի փետրվարի 4-ին<ref name="Schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 final to be held in New York New Jersey, Mexico City to host historic opening match as schedule revealed |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207073146/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 7 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name="Q&A">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A |url=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 13-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է թարմացված ժամանակացույց՝ փլեյ-օֆֆ փուլի անցկացման վայրերին նշանակված հատուկ զույգերով<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 12 |title=FIFA World Cup 26 shares teams' "homes away from home"; host nations' potential pathways to glory unveiled |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712083324/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 12 |access-date=2024 թ․ հունիսի 14 |publisher=FIFA}}</ref>: Բացի այդ, խմբային փուլի խաղերը նշանակվել են հատուկ խմբերի (չնայած ոչ հյուրընկալող խմբերի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար միայն վերջնական վիճակահանությունից հետո. այդպիսով, խմբային վայրերը հայտնի էին, բայց ոչ թե յուրաքանչյուր խաղային օրը որ կոնկրետ զույգի համար): Լրիվ ժամանակացույցը հրապարակվել է ուղիղ հեռարձակմամբ 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ վիճակահանությունից մեկ օր անց: Խմբային փուլի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար, և բոլոր խաղերի մեկնարկի ժամերը հաստատվել են<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Updated match schedule to be unveiled live in Washington DC on 6 December |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/updated-match-schedule-live-in-washington-dc-6-december |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>: Բացման խաղը հայտարարվեց Մեքսիկայի մասնակցությամբ, որը տեղի կունենա 2026 թվականի հունիսի 11-ին [[Մեխիկո|Մեխիկոյի]] [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Էստադիո Ացտեկա»]] մարզադաշտում: Այս խաղում կմասնակցի նաև Հարավային Աֆրիկան<ref>{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Mexico drawn in 2026 World Cup Group A: What to know about South Africa, South Korea, playoff teams |url=https://www.nytimes.com/athletic/6854677/2025/12/05/world-cup-draw-mexico-group-schedule-fixtures/ |access-date=2026 թ․ ապրիլի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>: Կանադայի մասնակցությամբ բացման խաղը տեղի կունենա հունիսի 12-ին [[Տորոնտո|Տորոնտոյի]] «ԲՄՕ Ֆիլդ» մարզադաշտում, մինչդեռ Միացյալ Նահանգների բացման խաղը տեղի կունենա նույն օրը [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդի]] «ՍոՖի» մարզադաշտում: Յուրաքանչյուր ընդունող երկիր խմբային փուլի իր երեք խաղերը պետք է անցկացնի իր սեփական երկրում<ref name=":6" />: [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Տեխասի Արլինգտոն]] քաղաքի AT&T մարզադաշտը կընդունի մրցաշարի ցանկացած վայրի համեմատ ամենաշատ խաղերը՝ ինը։ Նյու Ջերսիի Իսթ Ռադերֆորդի «Մետլայֆ» մարզադաշտը կընդունի եզրափակիչը հուլիսի 19-ին։ Միացյալ Նահանգները կընդունի 78 խաղ, այդ թվում՝ քառորդ եզրափակիչ փուլից սկսած, մինչդեռ Կանադան և Մեքսիկան կընդունեն 13-ական։ Մրցաշարի յուրաքանչյուր վայր, բացառությամբ «Էստադիո Ակրոն» մարզադաշտի, կընդունի փլեյ-օֆֆի առնվազն մեկ խաղ<ref>{{Cite web |last=Dominski |first=Michael |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 6 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=The Athletic}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կհամընկնի 2026 թվականի CFL մրցաշրջանի հետ, ինչը կհանգեցնի ժամանակացույցի հետ կապված խնդիրների և տնային խաղերի կորստի «Տորոնտո Արգոնոտսի» և «Բի Սի Լայոնսի» համար<ref>{{Cite news |date=2025 թ․ օգոստոսի 15 |title=Toronto Argonauts to play three extra away games during 2026 FIFA World Cup |url=https://3downnation.com/2025/08/15/toronto-argonauts-to-play-three-extra-away-games-during-2026-fifa-world-cup/ |work=3DownNation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Abbott |first=JC |date=2025 թ․ մայիսի 29 |title=B.C. Lions weighing different markets, temporary stadium for 2026 World Cup eviction |url=https://3downnation.com/2025/05/29/b-c-lions-weighing-different-markets-temporary-stadium-for-2026-world-cup-eviction/ |work=3DownNation}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կազդի նաև «Քանզաս Սիթի Ռոյալսի», «Ֆիլադելֆիա Ֆիլլիսի», և «Տեխաս Ռեյնջերսի»՝ [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Major League Baseball-]]ի ժամանակացույցի վրա, որոնց տնային մարզադաշտերը գտնվում են Աշխարհի գավաթի խաղերի վայրերի մոտ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 26 |title=MLB announces 2026 regular season schedule |url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-mlb-announces-2026-regular-season-schedule |website=MLB}}</ref>։ Հյուրընկալող քաղաքները աշխարհագրականորեն խմբավորված էին երեք տարածաշրջանների<ref name="Schedule" />՝ * Արևմտյան շրջան (Վանկուվեր, Սիեթլ, Սան Ֆրանցիսկո, Լոս Անջելես) * Կենտրոնական շրջան (Գվադալախարա, Մեխիկո, Մոնտերեյ, Հյուստոն, Դալաս, Կանզաս Սիթի) * Արևելյան շրջան (Ատլանտա, Մայամի, Տորոնտո, Բոստոն, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք/Նյու Ջերսի) <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Ժամանակացույց ըստ փուլի |- !Փուլ !Խաղ !Ամսաթիվ |- | rowspan="3" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|Խմբային փուլ]] |Խաղ 1 |Հունիսի 11-17 |- |Խաղ 2 |Հունիսի 18-23 |- |Խաղ 3 |Հունիսի 24-27 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Փլեյ-օֆֆ |¹⁄₁₆ եզրափակիչ |Հունիսի 28-հուլիսի 3 |- |⅛ եզրափակիչ |Հուլիսի 4-7 |- |Քառորդ եզրափակիչ |Հուլիսի 9-11 |- |Կիսաեզրափակիչ |Հուլիսի 14-15 |- |Երրորդ տեղի համար խաղ |Հուլիսի 18 |- |Եզրափակիչ |Հուլիսի 19 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="4" |Ժամանակացույց ըստ խմբի |- !Խաղ !Զույգ խմբեր !Խմբեր !Ամսաթիվ |- | rowspan="7" |Խաղ 1 | rowspan="7" |1 - 2 3 - 4 |A |Հունիսի 11 |- |B և D |Հունիսի 12 |- |B, C և D |Հունիսի 13 |- |E և F |Հունիսի 14 |- |G և H |Հունիսի 15 |- |I և J |Հունիսի 16 |- |K և L |Հունիսի 17 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Խաղ 2 | rowspan="6" |1 - 3 4 - 2 |A և B |Հունիսի 18 |- |C և D |Հունիսի 19 |- |E և F |Հունիսի 20 |- |G և H |Հունիսի 21 |- |I և J |Հունիսի 22 |- |K և L |Հունիսի 23 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="4" |Խաղ | rowspan="4" |4 - 1 2 - 3 |A, B և C |Հունիսի 24 |- |D, E և F |Հունիսի 25 |- |G, H և I |Հունիսի 26 |- |J, K և L |Հունիսի 27 |} </div> == Խմբային փուլ == Խմբային փուլը կանցկացվի հունիսի 11-ից 27-ը<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 10 |website=FIFA}}</ref>։ Մրցող երկրները բաժանվել են չորս թիմից բաղկացած տասներկու խմբերի (A-ից L խմբեր), որոնցից յուրաքանչյուրի թիմերը կխաղան միմյանց դեմ շրջանաձև մրցակարգով: Խմբային մրցաշարային աղյուսակում հաղթանակի համար տրվում է երեք միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ մեկ միավոր, իսկ պարտության համար՝ ոչ մի միավոր։ Խմբային խաղերի ավարտից հետո յուրաքանչյուր խմբի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև բոլոր խմբերի ութ լավագույն երրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ։ ''Բոլոր ժամերը տեղական են։'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Խմբային փուլ}} Խմբային փուլի դասակարգման համար հավասարության չափանիշներ}} |- |Յուրաքանչյուր խմբում թիմերի դասակարգումը որոշվում է բոլոր խմբային խաղերում հավաքած միավորներով։ Եթե երկու կամ ավելի թիմեր հավասար միավորներ ունեն, դասակարգումը որոշելու համար օգտագործվում են հետևյալ չափանիշները<ref name="regulations">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>` {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում հավաքած միավորների առավելագույն քանակը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ }} Եթե a-ից c չափանիշները կիրառելուց հետո թիմերը դեռևս հավասար դասակարգում ունեին, a-ից c չափանիշները վերահղվում են բացառապես դեռևս հավասար միավորներ ունեցող թիմերի միջև անցկացված խաղերի վրա՝ նրանց վերջնական դասակարգումը որոշելու համար։ Եթե այս ընթացակարգը չի հանգեցնում որոշման, կիրառվում են d-ից h չափանիշները։ {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Խմբային բոլոր խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Խմբային բոլոր խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ | Խմբային բոլոր խաղերում թիմի վարքագծի («արդար խաղի») ամենաբարձր միավորը (միայն մեկ խաղում խաղացողի կամ թիմի մարզչի/պաշտոնյայի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն մեկ նվազեցում)։ {{Bulleted list | Դեղին քարտ -1 միավոր; | Անուղղակի կարմիր քարտ (երկրորդ դեղին քարտ) - 3 միավոր; | Ուղղակի կարմիր քարտ - 4 միավոր; | Դեղին քարտ և ուղիղ կարմիր քարտ - 5 միավոր; }} | ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց աշխարհի վերջին դասակարգման աղյուսակում ավելի լավ դիրք։ | Ավելի լավ դիրք ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում, որը աստիճանաբար ավելի հին է, մինչև թիմերը կարողանան առանձնացվել։ }} |} === խումբ A === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A6}} === խումբ B === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B6}} === խումբ C === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C6}} === խումբ D === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D6}} === խումբ E === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E6}} === խումբ F === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F6}} === խումբ G === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}. {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G6}} === խումբ H === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H6}} === խումբ I === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I6}} --> === խումբ J === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J6}} --> === խումբ K === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K6}} --> === խումբ L === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L6}} --> == Փլեյ-օֆֆ փուլ == [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] '''փլեյ-օֆֆ փուլը''' կլինի մրցաշարի երկրորդ և վերջին փուլը՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|խմբային փուլից]] հետո։ 2026 թվականի հունիսի 28-ից հուլիսի 19-ը կայանալիք փլեյ-օֆֆ փուլը կավարտվի եզրափակիչով, որը կկայանա [[Նյու Ջերսի|Նյու Ջերսիի]] [[Իսթ Ռադերֆորդ|Իսթ Ռադերֆորդի]] [[Մետլայֆ մարզադաշտ|«Մետլայֆ» մարզադաշտում]]<ref name="match schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|լավագույն ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերը]], կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ՝ մեկ ընտրական փուլով մրցաշարում մասնակցելու համար։ Փլեյ-օֆֆ փուլում կանցկացվի 32 խաղ, այդ թվում՝ երրորդ տեղի համար խաղ<ref name="regulations2">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ ===3-րդ տեղի դասակարգում=== Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև ութ լավագույն երրորդ տեղը գրաված թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ<ref name="regulations5">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։{{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|3-րդ տեղ}} === Ձևաչափ === [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] փլեյ-օֆֆ փուլում կմրցեն խմբային փուլից որակավորված 32 թիմեր։ Փլեյ-օֆֆի խաղերը կխաղացվեն մինչև վերջ։ Եթե խաղի 90 րոպեի ավարտին հաշիվը հավասար լինի, կխաղացվի [[Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)|լրացուցիչ]] 30 րոպե։ Եթե հաշիվը դեռևս ոչ-ոքի է, խաղի հաղթողը կորոշվի [[Հետխաղյա 11-մետրանոցներ (ֆուտբոլ)|11 մետրանոց հարվածաշարով]]<ref name="regulations3">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ Բոլոր նշված ժամանակացույցերը տեղական են<ref name="match schedule2">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === 1/16-ի փուլի խաղերի համակցություններ === Երրորդ տեղը գրաված թիմերի միջև կոնկրետ հանդիպումները կախված են նրանից, թե որ ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերն են որակավորվելու 1/16 փուլում։ 495 հնարավոր համադրությունները հրապարակվել են մրցաշարի կանոնակարգի C հավելվածում<ref name="regulations4">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ === Փլեյ-օֆֆի ցանց === Ստորև ներկայացված է փլեյ-օֆֆի ցանցը, որտեղ թավատառով կնշվեն յուրաքանչյուր խաղի հաղթողները։ {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#1/16 փուլ|1/16 փուլ]] |RD2=[[#1/8 փուլ|1/8 փուլ]] |RD3=[[#Քառորդ եզրափակիչ|Քառորդ եզրափակիչ]] |RD4=[[#Կիսաեզրափակիչ|Կիսաեզրափակիչ]] |RD5=[[#Եզրափակիչ|Եզրափակիչ]] |Consol=[[#Երրորդ տեղի համար խաղ|Երրորդ տեղի համար խաղ]] <!--Ամսաթիվ – Տեղ|Թիմ 1|Հաշիվ 1|Թիմ 2|Հաշիվ 2--> <!--1/16 փուլ--> |հունիսի 29 – [[Ֆոքսբորո, Մասաչուսեթս|Ֆոքսբորո]]|{{GER}}||{{PAR}}| |հունիսի 30 – [[Իսթ Ռադերֆորդ, Նյու Ջերսի|Իսթ Ռադերֆորդ]]|{{FRA}}||{{SWE}}| |հունիսի 28 –[[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{RSA}}|0|{{CAN}}|1 |հունիսի 29 – [[Գվադալուպե, Նուևո Լեոն|Գվադալուպե]]|{{NED}}||{{MAR}}| |հուլիսի 2 – [[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{ESP}}||{{AUT}}| |հուլիսի 2 – [[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 –[[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 – [[Սիեթլ]]|{{BEL}}||{{SEN}}| |հունիսի 29 – [[Հյուստոն]]|{{BRA}}|2|{{JPN}}|1 |հունիսի 30 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{CIV}}||{{NOR}}| |հունիսի 30 – [[Մեխիկո]]|{{MEX}}||{{ECU}}| |հուլիսի 1 – [[Ատլանտա]]|{{ENG}}||{{COD}}| |հուլիսի 3 –[[Մայամի Գարդենս, Ֆլորիդա|Մայամի Գարդենս]]|{{ARG}}||{{CPV}}| |հուլիսի 3 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{AUS}}||{{EGY}}| |հուլիսի 2 – [[Վանկուվեր]]|{{SUI}}||{{ALG}}| |հուլիսի 3 – [[Կանզաս Սիթի, Միսսուրի|Կանզաս Սիթի]]|{{COL}}||{{GHA}}| <!--1/8 փուլ--> |հուլիսի 4 – [[Ֆիլադելֆիա]]|<!--{{}}-->74-րդ խաղի խմբի հաղթող||<!--{{}}-->77-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 4 – [[Հյուսթոն]]|<!--{{}}-->{{CAN}}||<!--{{}}-->75-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->83-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->84-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Սիեթլ]]|<!--{{}}--> 81-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->82-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->{{BRA}}|<!--{{}}-->78-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Մեխիկո]]|<!--{{}}-->79-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->80-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}--> 86-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->88-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]|<!--{{}}-->85-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->87-րդ խաղի հաղթող| <!--Quarterfinals--> |հուլիսի 9 – [[Ֆոքսբուրգ]]|<!--{{}}-->89-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->90-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 10 – [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]]|<!--{{}}-->93-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->94-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->91-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->92-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Կանզաս սիթի]]|<!--{{}}-->95-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->96-րդ խաղի հաղթող| <!--Semifinals--> |հուլիսի 14 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->97-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->98-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 15 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}-->99-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->100-րդ խաղի հաղթող| <!--Final--> |հուլիսի 19 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->102-րդ խաղի հաղթող| <!--Match for third place--> |հուլիսի 18 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի պարտվող||<!--{{}}--> 102-րդ խաղի պարտվող| }}<section end="Bracket" /> == Վիճակագրություն == === Գոլերի հեղինակներ === {{#invoke:Goalscorers|main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|mdy=y}} == Խորհրդանիշներ == === Թալիսմաններ === [[Պատկեր: Maple Zayu Clutch Brazil V Morocco 13 June 2026-22.jpg|մինի|Առաջնության թալիսմանները մարզադաշտում]] {{Հիմնական|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} Մրցաշարի պաշտոնական թալիսմանները հայտնի դարձան 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ Մեյփլը, Զայուն և Քլաթչը։ Մեյփլը [[որմզդեղն]] է, Զայուն՝ [[յագուար]], իսկ Քլաթչը [[Սպիտակագլուխ ծովարծիվ|սպիտակագլուխ արծիվ]] է, որոնք համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Դրանք նախագծվել են իրենց համապատասխան երկրների մշակութային ժառանգությունը արտացոլելու համար<ref>{{Cite web |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === Գնդակ === {{Հիմնական|Ադիդաս Տրիոնդա}} [[Պատկեր:FIFA_World_Cup_2026_Draw_Reception_(54972841852).jpg|մինի|242x242փքս|[[Ադիդաս Տրիոնդա]]]] 2025 թվականի մայիսի 2-ին հայտարարվել է, որ խաղի գնդակը կկոչվի [[Ադիդաս Տրիոնդա]]։ Դիզայնը ներառում է կարմիր, կանաչ և կապույտ գույներ (երեք գույները համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները, և նաև պատկերված են ընդունող երկրների դրոշների վրա), ինչպես նաև սպիտակ ալիք, որը միացնում է յուրաքանչյուր գույնը, այստեղից էլ անվանումը՝ օգտագործելով [[իսպաներեն]] բառերը՝ «երեք» (tri) և «ալիք» (onda)<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=2025 թ․ մայիսի 2 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=2025 թ․ մայիսի 2}}</ref>: Դիզայնը նաև ներառում է երեք ընդունող երկրների ազգային խորհրդանիշները ( [[Թխկու տերև|թխկու տերև՝]] Կանադայի համար, [[Քարարծիվ|ոսկե արծիվ]] ՝ Մեքսիկայի համար և [[հնգաթև աստղ]] ՝ Միացյալ Նահանգների համար), ինչպես նաև ոսկե զարդարանքներ՝ [[ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ (մրցանակ)|Աշխարհի գավաթը]] ներկայացնելու համար<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |website=FIFA}}</ref>: === Երաժշտություն === 2023 թվականի մայիսի 17-ին թողարկվել է մրցաշարի պաշտոնական թեմատիկ երգը՝ գործիքային թրեք, որը պարզապես կոչվում էր «FIFA World Cup 26 Theme Song»<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=2023 թ․ մայիսի 17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |archive-date=2025 թ․ մայիսի 30 |url-status=live |via=YouTube}}</ref>: 2026 թվականի մարտի 20-ին հաստատվել է պաշտոնական երաժշտական ալբոմը՝ «Lighter» թրեքով, որը կատարել են Ջելլի Ռոլը և Կարին Լեոնը, թողարկվել է նույն օրը, ինչ առաջին ալբոմի թրեքը<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref>։ Երկրորդ երգը՝ «Por Ella»-ն, որը կատարել են [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա Պերեգրինը]] և Los Ángeles Azules-ը, թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 17-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 17 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 17 |publisher=FIFA}}</ref>: Երրորդ երգը՝ «Echo»-ն, որը կատարել են [[Դեդի Յանկի|Դեդի Յանկին]] և [[Shenseea|Շենսիան]], թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 28-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 28 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 30 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Չորրորդ երգը՝ «Illuminate»-ը, որը կատարել են [[Ջեսի Ռեյես|Ջեսի Ռեյեսը]] և Էլյաննան, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 8-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 8 |title=Jessie Reyez and Elyanna fuse sound and culture with Illuminate, the fourth single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/jessie-reyez-elyanna-illuminate-fourth-single-official-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ մայիսի 8 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Հինգերորդ երգը՝ «Dai Dai»-ն, որը կատարել են [[Շակիրա|Շակիրան]] և [[Burna Boy|Բուրնա Բոյը]], թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 14-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |title=Shakira and Burna Boy team up to release Dai Dai, the Official FIFA World Cup 2026™ Song in support of FIFA Global Citizen Education Fund |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/shakira-burna-boy-dai-dai-official-world-cup-2026 |website=inside.fifa.com}}</ref>։ Վեցերորդ երգը՝ «Goals»-ը, որը կատարել են [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտտան]], [[Լիսա Մանոբան|Լիսան]] և Ռեման, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref name="quem">{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 19 |title=Anitta lança prévia de música para Copa do Mundo com Lisa, do BLACKPINK, e Rema; veja |url=https://revistaquem.globo.com/entretenimento/musica/noticia/2026/05/anitta-tem-musica-para-copa-do-mundo-com-lisa-e-rema.ghtml |access-date=2026 թ․ մայիսի 19 |website=Quem |language=pt-br}}</ref>։ 2025 թվականի մարտին թողարկվել են գլխավոր երգի տասնվեց ռեմիքս տարբերակներ, որոնցում յուրաքանչյուր հյուրընկալող քաղաքից արտիստներ երգին տվել են տեղական երանգ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ փետրվարի 26 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=2025 թ․ փետրվարի 26 |website=FIFA}}</ref>։ {{Track listing | extra_column = Կատարող(ներ) | title1 = Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի պաշտոնական թեման | extra1 = [[Զաքարի Աարոն Գոլդեն (գրող)|Զաքարի Աարոն Գոլդեն]] | length1 = 2:02 | title2 = [[Lighter (Ջելլի Ռոլի և Կարին Լեոնի երգ)|Lighter]] | extra2 = [[Ջելի Ռոլ (երգիչ)|Ջելի Ռոլ ]] և [[Կարին Լեոն]] | length2 = 3:00 | title3 = [[Por Ella (երգ)|Por Ella]] | extra3 = [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա ]] և [[Լոս Անջելես Ազուլես]] | length3 = 3:02 | title4 = [[Echo (երգ)|Echo]] | extra4 = [[Դեդի Յանկի]] և [[Shenseea]] | length4 = 2:16 | title5 = [[Illuminate (երգ)|Illuminate]] | extra5 = [[Ջեսի Ռեյես]] և [[Էլիանա]] | length5 = 3:04 | title6 = [[Dai Dai]] | extra6 = [[Շաքիրա]], [[Burna Boy]] | length6 = 3:45 | title7 = [[Goals (երգ)|Goals]] | extra7 = [[Լիսա Մանոբան|Լիսա]], [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտա]], և [[Ռեմա(երաժիշտ)|Ռեմա]] | length7 = 3:00 | title8 = [[Game Time (երգ)|Game Time]] | extra8 = [[Future (ռեփեր)|Future]], [[Tyla]] | length8 = 3:27 }} == Պարգևներ == 2026 թվականի ապրիլին ՖԻՖԱ-ն հաստատել է բոլոր մասնակից երկրների մրցանակները։ Այս մրցաշարի ընդհանուր բաշխումը կազմելու է 871 մլն դոլար։&#x20;, 431 մլն դոլարով ավելի, քան [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|նախորդ մրցաշարի]] մրցանակային ֆոնդը։ Բացի ելույթի վրա հիմնված մրցանակային գումարից, յուրաքանչյուր որակավորված թիմ կստանա նաև 10 մլն դոլար որակավորման վճար և 2.5 մլն դոլար՝ նախապատրաստական վճար մրցույթից առաջ<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=2026 թ․ մայիսի 3 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |website=World Cup Local Time}}</ref>։ === Մրցանակային գումարներ՝ պայմանավորված վերջնական դիրքով === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Տեղ ! rowspan="2" |Թիմեր ! colspan="2" |Գումարը (միլիոններով) |- !Յուրաքանչյուր թիմի համար !Ընդհանուր |- | style="text-align:left;" |Չեմպիոն |1 |$50 |$50 |- | style="text-align:left;" |Երկրորդ տեղ |1 |$33 |$33 |- | style="text-align:left;" |Երրորդ տեղ |1 |$29 |$29 |- | style="text-align:left;" |Չորրորդ տեղ |1 |$27 |$27 |- | style="text-align:left;" |5-8-րդ տեղեր (քառորդ եզրափակիչ) |4 |$19 |$76 |- | style="text-align:left;" |9-16-րդ տեղեր (1/8 փուլ) |8 |$15 |$120 |- | style="text-align:left;" |17-32-րդ տեղեր (1/16 փուլ) |16 |$11 |$176 |- | style="text-align:left;" |33-48-րդ տեղեր (խմբային փուլ) |16 |$9 |$144 |- !Ընդհանուր !48 ! colspan="2" |$655 |} === Անհատական և թիմային մրցանակներ === Մրցաշարի ավարտին պետք է շնորհվեն հետևյալ մրցանակները։ * Ոսկե խաղակոշիկ։ Շնորհվում է մրցաշարի լավագույն գոլ խփողը։ * Ոսկե ձեռնոց։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն դարպասապահը։ * Ոսկե գնդակ։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն խաղացողը։ * ՖԻՖԱ-ի երիտասարդ խաղացողի մրցանակ. շնորհվում է մրցաշարի 21 տարեկանից փոքր լավագույն խաղացող։ * ՖԻՖԱ-ի Արդար Խաղի Գավաթ. Պարգևատրվում է լավագույն կարգապահական ցուցանիշ ունեցող թիմը, որը հասել է փլեյ-օֆֆ փուլ<ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup awards |url=https://grokipedia.com/page/FIFA_World_Cup_awards |access-date=2026-06-02 |website=Grokipedia |language=en}}</ref>։ == Աղբյուներ== <references group="Report"/> == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն}} [[Կատեգորիա:2026 Կանադայում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ]] slhvrycoh9bk2xtjmwpkr68djprd8fi 10806607 10806461 2026-06-30T08:03:10Z ~2026-37445-64 173457 /* */ Տարբերանշան (original) 10806607 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ միջազգային ֆուտբոլային մրցաշար|մրցաշարի անվանում=Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 |պատկեր =2026 FIFA World Cup logo.webp |կազմակերպիչ= {{ԱՄՆ}} {{CAN}} {{MEX}}|քաղաք=16|դաշտ=16|ժամկետ=11 Հունիս - 19 հուլիս 2026|եզրափակիչ=MetLife մարզադաշտ, East Rutherford}}{{Ընթացիկ մրցաշար}} '''2026 ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն''' ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}} ) [[ՖԻՖԱ|ՖԻՖԱ-ի]] 23-րդ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունն]] է, որի եզրափակիչ մասն անցկացվում է [[2026|2026 թվականի]] հունիսին և հուլիսին։ Եզրափակիչը նախատեսված է [[հուլիսի 19]]-ին<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ մարտի 14 |title=Date set for FIFA World Cup 26™ final |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/date-set-for-2026-world-cup-final-canada-mexico-usa |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=fifa.com |language=en}}</ref>։ Սկզբում, ինչպես միշտ, առաջնության եզրափակիչ փուլին պետք է մասնակցեր 32 թիմ, սակայն [[2017|2017 թվականի]] հունվարի 10-ին ՖԻՖԱ-ի նախագահ [[Ջաննի Ինֆանտինո|Ջաննի Ինֆանտինոն]] հայտարարեց մասնակիցների թիվը 48-ի հասցնելու մասին։ 2018 թվականի հունիսի 13-ին Մոսկվայում ՖԻՖԱ-ի 68-րդ կոնգրեսի նիստում[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|՝ աշխարհի առաջնության նախօրեին,]] որոշում է կայացվել մրցաշարի անցկացման վայրի վերաբերյալ։ 2022 թվականի հունիսին հրապարակվել են այն քաղաքները, որտեղ կանցկացվեն աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ Խաղերը կկայանան 16 քաղաքներում (ԱՄՆ՝ 11, Մեքսիկա՝ 3, Կանադա՝ 2)։ Աշխարհի գավաթի խաղերը կանցկացվեն [[Մեխիկո|Մեխիկո Սիթի]], [[Գվադալախարա]], [[Մոնտեռեյ|Մոնտերեյ]] (ամբողջ [[Մեքսիկա]]), [[Տորոնտո]], [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] (երկուսն էլ [[Կանադա]] ), [[Նյու Ջերսի]] (Արվարձան [[East Rutherford|Իսթ Ռադերֆորդ]]), [[Ֆիլադելֆիա]], [[Բոստոն]], [[Ատլանտա]], [[Մայամի]], [[Հյուստոն|Հյուսթոն]], [[Դալաս|Դալլաս]], [[Լոս Անջելես]], [[Սան Ֆրանցիսկո]], [[Կանզաս Սիթի]], [[Սիեթլ]] (բոլոր [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] )<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Названы города, которые примут ЧМ по футболу-2026 |url=https://www.kommersant.ru/doc/5413685 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունիսի 17 |title=Стали известны города, которые примут матчи ЧМ-2026 в США, Мексике и Канаде |url=https://www.championat.com/football/news-4728087-stali-izvestny-goroda-kotorye-primut-matchi-chm-2026-v-ssha-meksike-i-kanade.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 16 |publisher=Чемпионат}}</ref> քաղաքներում։ ԱԱ-2026-ի եզրափակիչ մասից սկսած՝ խմբային փուլն այսպիսի տեսք կունենա․ 12 խումբ՝ 4-ական թիմով, իսկ 1-ին և 2-րդ տեղերը զբաղեցրած, ինչպես նաև 3-րդ տեղը զբաղեցրած 8 լավագույն թիմերը դուրս կգան հաջորդ տուր։ Նաև ավելացվել է փլեյ-օֆֆի նոր փուլ՝ 1/16 եզրափակիչ։ Մինչեւ 2023 թվականի սկիզբը քննարկվում էին մի քանի տարբերակներ՝ 40 կամ 48 թիմերի մասնակցությամբ, այդ թվում՝ 16 խումբ՝ 3 թիմով։ === Հյուրընկալող երկրի ընտրություն === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Երկիր !Առաջին տուր |- | align="left" |{{ԱՄՆ}} /{{CAN}} /{{MEX}} |134 |- | align="left" |{{MAR}} |65 |} === Հայտը հետ են վերցրել === * {{CHN}} / {{IND}}՝  այս երկու երկրները պատրաստվում էին միասին մասնակցելու։ Հետագայում հայտը հետ են վերցրել * {{IDN}}՝ ի սկզբանե այս երկիրը հետաքրքրություն ցուցաբերեց։ Տեղաբնիկ ցուցարարները կառավարության դեմ բողոք էին սկսել, բայց դա հաջողությամբ չվերջացավ * {{ECU}} / {{BOL}} / {{PER}} / {{PRY}}՝ միանգամից 4 երկիր Հարավային Ամերկիկայից, հայտարարել էին միասնական մասնակցության մասին։ Բայց հետագայում այս միտքը չգտավ պատշաճ աջակցություն։ * {{NZL}}՝ այս երկիրը սկզբում ցանկանում էր առաջնությունն անցկացնել առանձին, սակայն հետագայում որոշեց համատեղ հայտ ներկայացնել իր հարևան Ավստրալիայի հետ, որը ԱՖԿ-ի անդամ է, ի տարբերություն Նոր Զելանդիայի, որը ՕՖԿ-ի անդամ է։ === Մասնակիցներ === Ընտրական մրցաշարը մեկնարկել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և նախատեսված է ավարտվել 2026 թվականի մարտին։ === Ընդհանուր տեղեկություններ ընտրական մրցաշարի մասին === {| class="wikitable mw-collapsible" style="text-align: center;" | colspan="11" bgcolor="white" |[[Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|link=Պատկեր:World_Map_FIFA2.svg|350x350փքս]] |- ! width="90" |Մայրցամաք (համադաշնություն) ! width="80" |Ընդհանուր նստատեղեր ! width="80" |ՖԻՖԱ-ի ընդհանուր անդամներ ! width="80" |Չբավարարված նստատեղեր ! width="80" |Ընդամենը մուտքագրված թիմեր ! width="80" |Անցավ եզրափակիչ ! width="80" |Պահպանեք դուրս գալու հնարավորությունները ! width="80" |Շարունակեք մասնակցել ընտրությանը, բայց կորցրել եք որակավորման հնարավորությունը ! width="80" |Դուրս է եկել կամ հետ կանչվել ! width="115" |ընտրական մրցաշարի մեկնարկ ! width="115" |Ընտրական մրցաշարի ավարտ |- |Ասիա ([[Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ԱՖԿ]]) |'''8''' |47 |8 |0 |0 |0 |0 |10 |2023 հոկտեմբեր |2025 նոյեմբեր |- |Աֆրիկա ([[Աֆրիկյան ֆուտբոլային կոնֆեդերացիա|ԿԱՖ]]) |'''9''' |54 |9 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Հյուսիսային և Կենտրոնական Ամերիկա ([[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]]) |'''6''' |35 |3 |0 |3 |0 |0 |0 | | |- |Հարավային Ամերիկա ([[ԿՈՆՄԵԲՈԼ]]) |'''6''' |10 |6 |0 |0 |0 |0 |0 |7 սեպտեմբերի, 2023 |2025 սեպտեմբեր |- |Օվկիանիա ([[Օվկիանիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա|ՕՖԿ]]) |'''1''' |11 |1 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- |Եվրոպա ([[ՈՒԵՖԱ]]) |'''16''' |55 |16 |0 |0 |0 |0 |0 |2025 մարտ |2026 մարտ |- |[[Փլեյ-օֆֆ]] |'''2''' |0 |2 |0 |0 |0 |0 |0 | | |- !Ընդամենը !48 !209+3 !45 !0 !3 !0 !0 !0 ! ! |} [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-ը]], [[Կանադա]]ն և [[Մեքսիկա]]ն ինքնաբերաբար իրավունք են ստացել մասնակցելու 2026 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլին՝ որպես ընդունող երկրներ։ Համադաշնությունները եզրափակիչ մրցաշարում կստանան 43 երաշխավորված տեղ։ Եվս 2 տեղի համար կպայքարեն միջմայրցամաքային փլեյ-օֆֆում, որին կմասնակցի մեկական թիմ յուրաքանչյուր համադաշնությունից, բացառությամբ [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ-ի]], և ևս մեկ թիմ՝ առաջնությունն ընդունող համադաշնությունից ( [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ]] )։ Հարցը, թե կազմակերպիչ երկրներից ով ավտոմատ տեղեր կստանա եզրափակիչում, կորոշվի լրացուցիչ։ Այս տեղերը կհաշվեն [[ԿՈՆԿԱԿԱՖ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի]] ընդհանուր քվոտան<ref>{{Cite web |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archivedate=2017 թ․ հունիսի 18 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup™ |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=3/news=bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170409184031/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D3/news%3Dbureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254.html |archivedate=2017 թ․ ապրիլի 9 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 16}}</ref>։ === Եզրափակիչ մրցաշարի որակավորում === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Թիմ !Որակավորվելու մեթոդ !Որակավորվելու ամսաթիվը !Մասնակցություն |- |{{ԱՄՆ}} | rowspan="3" |Կազմակերպիչ | rowspan="3" |[[Հունիսի 13]] [[2018|, 2018]] |12 |- |{{CAN}} |3 |- |{{MEX}} |18 |- |{{JPN}} | | |8 |- |{{NZL}} | | |3 |- |{{IRN}} | | |7 |- |{{ARG}} | | |19 |- |{{UZB}} | | |1 |- |{{KOR}} | | |12 |- |{{JOR}} | | |1 |- |{{AUS}} | | |7 |- |{{BRA}} | | |23 |- |{{ECU}} | | |5 |- |{{URU}} | | |15 |- |{{flagicon|Paraguay|border}}&nbsp;[[Պարագվայ]] | | |9 |- |{{COL}} | | |7 |- |{{MAR}} | | |7 |- |{{TUN}} | | |6 |- |{{EGY}} | | |4 |- |{{ALG}} | | |5 |} === Քաղաքներ և մարզադաշտեր === Ի սկզբանե որոշվել են 23 թեկնածու քաղաքներ, որոնցից առաջնությունն ընդունելու համար ընտրվել են 16 քաղաքներ՝ 2020-2022 թվականների ընթացքում (2-ը՝ [[Կանադա]]յում, 3-ը՝ [[Մեքսիկա]]յում և 11-ը՝ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ-]] ում)։ Միակ մարզադաշտը, որը նախկինում ընդունել է ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի հանդիպումները, եղել է [[Մեխիկո]]յի [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Ացտեկա»]] մարզադաշտը, որը հյուրընկալել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986 թվականների]] աշխարհի առաջնությունների հանդիպումները։ Այնուամենայնիվ, [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականի աշխարհի առաջնության]] 9 մարզադաշտերից ոչ մեկը, որն անցկացվել է ԱՄՆ-ում, չի ընդունի 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումները։ : Ա{{Dagger}}- մարզադաշտն արդեն օգտագործվել է աշխարհի նախորդ առաջնությունների խաղերի անցկացման համար ( [[Մեքսիկա]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] ) : Ա{{Double-dagger}}- փակ մարզադաշտ {| class="wikitable" style="text-align:center" ![[Մեխիկո]]<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |accessdate=2018 թ․ ապրիլի 30 |publisher=united2026.com}}</ref> ![[Նյու Ջերսի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Դալաս]]<ref name="bid_cities" /> ![[Կանզաս Սիթի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Հյուստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Ացտեկա մարզադաշտ|Ացտեկա]]{{Dagger}} |[[MetLife մարզադաշտ]] |[[AT&T մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[Arrowhead մարզադաշտ]] |[[NRG մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |- |Նստատեղեր։ '''87 523''' |Նստատեղեր։ '''82 500''' |Նստատեղեր։ '''105 000''' |Նստատեղեր։ '''76 416''' |Նստատեղեր։ '''72 220''' |- |[[Պատկեր:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|link=Файл:Soccer_game_at_the_Azteca_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|link=Файл:Copa_America_game_between_Columbia_vs_Peru_at_the_MetLife_Stadium.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|link=պատկեր:Cowboys_stadium_inside_view_4.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|link=Файл:25_July_2010_Kansas_City_Wizards_vs_Manchester_United_friendly.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Reliantstadium.jpg|link=պատկեր:Reliantstadium.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ատլանտա]]<ref name="bid_cities" /> | colspan="3" rowspan="12" |{{OSM Location map |float=right |nolabels=1 |width=700 |height=800 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px237px,background,black |legendItem1=<b>Արևմտյան շրջան</b>,1 |legendItem2=<b>Կենտրոնական շրջան</b>,5,14 |legendItem3=<b>Արևելյան շրջան</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1=''[[Լոս Անջելես]]'' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[լոս Անջելես]] |mark-description1=[[SoFi մարզադաշտ]] |label2=''[[Սան Ֆրանցիսկո]]'' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[Սան Ֆրանցիսկո]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3=''[[Սիեթլ]]'' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Սիեթլ]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4=''[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]'' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5=''[[Դալաս]]'' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Դալաս]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6=''[[Գվադալախարա]]'' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Գվադալախարա]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7=''[[Հյուստոն]]'' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Հյուստոն]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8=''[[Կանզաս]]'' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Կանզաս Սիթի (Կանզաս)]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9=''[[Մեխիկո]]'' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Մեխիկո]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10=''[[Մոնտեռեյ]]'' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Մոնտեռեյ]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11=''[[Ատլանտա]]'' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Ատլանտա]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz մարզադաշտ ]] |label12=''[[Բոստոն]]'' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Բոստոն]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13=''[[Մայամի]]'' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Մայամի]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14=''[[Նյու Յորք]]'' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[Նյու Յորք]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15=''[[Ֆիլադելֆիա]] |''mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Ֆիլադելֆիա]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16=''[[Տորոնտո]]'' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Տորոնտո]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} ![[Լոս Անջելես]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{Cite web |title=Los Angeles 2026 |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 21}}</ref> |- |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]]{{Double-dagger}} |[[SoFi մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''83 000''' |Նստատեղեր։ '''70 240''' |- |[[Պատկեր:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|link=Файл:2017_Orlando_City_at_Atlanta_United_MLS_Game.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|link=պատկեր:SoFi_Stadium_interior_2021.jpg|220x220փքս]] |- ![[Ֆիլադելֆիա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Սիեթլ]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Lincoln Financial Field]] |[[Lumen Field մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''69 796''' |Նստատեղեր։ '''72 000''' |- |[[Պատկեր:Philly_(45).JPG|link=Файл:Philly_(45).JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|link=Файл:2022_CONCACAF_Champions_League_Final_-_View_from_southeast_corner_at_night.jpg|220x220փքս]] |- ![[Սան Ֆրանցիսկո]]<ref name="bid_cities" /> ![[Բոստոն]]<ref name="bid_cities" /> |- |Levi's մարզադաշտ |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |- |Նստատեղեր։ '''75 000''' |Նստատեղեր։ '''65 878''' |- |[[Պատկեր:Entering_Levi's_Stadium.JPG|link=Файл:Entering_Levi's_Stadium.JPG|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|link=Файл:Gillette_Stadium_(Top_View).jpg|220x220փքս]] |- ![[Մայամի]]<ref name="bid_cities" /> ![[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]<ref name="vancouver_candidatecity">{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 14 |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |accessdate=2022 թ․ ապրիլի 14 |publisher=FIFA}}</ref> ![[Մոնտեռեյ]]<ref name="bid_cities" /> ![[Գվադալախարա]]<ref name="bid_cities" /> ![[Տորոնտո]]<ref name="bid_cities" /> |- |[[Hard Rock Stadium|Hard Rock մարզադաշտ]] |[[BC Place]]{{Double-dagger}} |[[Estadio BBVA]] |[[Ակրոն (մարզադաշտ)|Estadio Akron]] |[[BMO Field]] |- |Նստատեղեր։ '''67,518''' |Նստատեղեր։ '''54 500''' |Նստատեղեր։ '''53 500''' |Նստատեղեր։ '''49 850''' |Նստատեղեր։ '''45 500''' |- |[[Պատկեր:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|link=Файл:Hard_Rock_Stadium_2017_2.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|link=Файл:BC_Place_2015_Women's_FIFA_World_Cup.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|link=Файл:Estadio_BBVA_Bancomer_-_Diciembre_2017.jpg|220x220փքս]] |[[Պատկեր:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|link=Файл:Estadio_Akron_02-07-2022_cabecera_sur_lado_derecho.jpg|300x300փքս]] |[[Պատկեր:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|link=Файл:Bmo_Field_2016_East_Stand.jpg|220x220փքս]] |} === Խմբեր === {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ A ! style="width:25%" |Խումբ B ! style="width:25%" |Խումբ C ! style="width:25%" |Խումբ D |- |Մեքսիկա |Կանադա |Բրազիլիա |ԱՄՆ |- |Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն |Բոսնիա և Հերցեգովինա |Մարոկկո |Պարագվայ |- |Հարավային Կորեա |Կատար |Հայիթի |Ավստրալիա |- |Չեխիա |Շվեյցարիա |Շոտլանդիա |Թուրքիա |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ E ! style="width:25%" |Խումբ F ! style="width:25%" |Խումբ G ! style="width:25%" |Խումբ H |- |Գերմանիա |Նիդերլանդներ |Բելգիա |Իսպանիա |- |Կյուրասաո |Ճապոնիա |Եգիպտոս |Կաբո Վերդե |- |Կոտ դ՛Իվուար |Շվեդիա |Իրան |Սաուդյան Արաբիա |- |Էկվադոր |Թունիս |Նոր Զելանդիա |Ուրուգվայ |} {| class="wikitable" style="background:#DEF; border-width:0;" ! style="width:25%" |Խումբ I ! style="width:25%" |Խումբ J ! style="width:25%" |Խումբ K ! style="width:25%" |Խումբ Լ |- |Ֆրանսիա |Արգենտինա |Պորտուգալիա |Անգլիա |- |Իրաք |Ալժիր |Ուզբեկստան |Խորվաթիա |- |Սենեգալ |Ավստրալիա |Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |Գանա |- |Նորվեգիա |Հորդանան |Կոլումբիա |Պանամա |} === Պաշտոնական հեռարձակողներ === 2023 թվականի մարտի դրությամբ 2026 թվականի աշխարհի առաջնության հեռարձակման իրավունքները գնել են տասնյոթ երկրների երեսուներկու հեռուստաալիքներ։ {| class="wikitable" !Պետություն !Հեռուստաալիք |- |{{ARM}} |[[Ֆասթ Մեդիա (Հայաստան) | Fast Sports]] |- |{{BGR}} |[[Նովա հեռուստատեսություն (Բուլղարիա)|ՆՈՎԱ]] |- |{{BIH}} |[[Բոսնիա-Հերցեգովինայի ռադիո և հեռուստատեսություն|BHRT]], [[Moja TV]] |- |{{BRA}} |[[Ռեդե Գլոբո|TV Globo]] |- |{{UK}} |[[BBC]], [[ITV]] |- |{{DEU}} |[[ARD]], [[ZDF]], [[RTL]], [[Deutsche Telekom|Magenta TV]] |- |{{DNK}} |[[Դանիական ռադիո|DR]], TV 2 |- |{{IND}} |Sports18 |- |{{ITA}} |[[RAI|Ռայ]] |- |{{CAN}} |[[CTV հեռուստատեսային ցանց|CTV]], {{Iw|The Sports Network|TSN}}, {{Iw|Réseau des sports|RDS}} |- |{{COL}} |[[Կարակոլ Տելեվիսիոն|Caracol Televisión]], RCN Televisión |- |{{MEX}} |TUDN, [[TV Azteca]] |- |{{NOR}} |[[Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերություն|NRK]], TV 2 |- |{{RUS}} |[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|Առաջին ալիք]], [[Ռոսիա 1|Ռուսաստան-1]], [[Match TV]] |- |{{ԱՄՆ}} |[[Fox Broadcasting Company|Ֆոքս]], [[Տելեմունդո]] |- |{{UKR}} |[[Ուկրաինայի ազգային հանրային հեռուստառադիոընկերություն|ՆՇՈՒՄ]] |- |{{FRA}} |[[TF1]], [[France Télévisions|Ֆրանսիա հեռուստատեսություններ]] |- |{{FIN}} |[[Yleisradio|Yle]], MTV3 |- |{{SWE}} |[[Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերություն|SVT]], [[TV4]] |} === Աշխարհի առաջնության պատմության մեջ առաջին անգամ === * [[Կանադա]]ն առաջին անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունն]] առաջին անգամ կանցկացվի երեք երկրներում * Առաջին անգամ մեկ երկիր (այս դեպքում՝ [[Մեքսիկա]]ն) երրորդ անգամ կընդունի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնությունը]] (նախկինում՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1970|1970]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986]] թվականներին)։ * Առաջին անգամ եզրափակիչ մրցաշարին կմասնակցի 48 թիմ * Առաջին անգամ կմասնակցեն՝ [[Կյուրասաո|Կյուրասաոն]], [[Ուզբեկստան|Ուզբեկստանը]], [[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեն]] ու [[Հորդանան|Հորդանանը։]] == Ժամանակացույց == Խաղերի ժամանակացույցը՝ առանց խմբային բաշխումների, հայտարարվել է 2024 թվականի փետրվարի 4-ին<ref name="Schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 final to be held in New York New Jersey, Mexico City to host historic opening match as schedule revealed |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207073146/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/fifa-world-cup-26-tm-final-to-be-held-in-new-york-new-jersey-mexico-city-to |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 7 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref><ref name="Q&A">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 match schedule Q&A |url=https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/23aa99b288fe8a0d/original/FWC26-Match-Schedule-Q-A.pdf |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 5 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=FIFA}}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 13-ին ՖԻՖԱ-ն հրապարակել է թարմացված ժամանակացույց՝ փլեյ-օֆֆ փուլի անցկացման վայրերին նշանակված հատուկ զույգերով<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 12 |title=FIFA World Cup 26 shares teams' "homes away from home"; host nations' potential pathways to glory unveiled |url=https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712083324/https://inside.fifa.com/about-fifa/organisation/news/fifa-world-cup-26-shares-teams-homes-away-from-home-host-nations |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 12 |access-date=2024 թ․ հունիսի 14 |publisher=FIFA}}</ref>: Բացի այդ, խմբային փուլի խաղերը նշանակվել են հատուկ խմբերի (չնայած ոչ հյուրընկալող խմբերի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար միայն վերջնական վիճակահանությունից հետո. այդպիսով, խմբային վայրերը հայտնի էին, բայց ոչ թե յուրաքանչյուր խաղային օրը որ կոնկրետ զույգի համար): Լրիվ ժամանակացույցը հրապարակվել է ուղիղ հեռարձակմամբ 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ վիճակահանությունից մեկ օր անց: Խմբային փուլի զույգերը նշանակվել են հատուկ խաղերի համար, և բոլոր խաղերի մեկնարկի ժամերը հաստատվել են<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Updated match schedule to be unveiled live in Washington DC on 6 December |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/updated-match-schedule-live-in-washington-dc-6-december |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>: Բացման խաղը հայտարարվեց Մեքսիկայի մասնակցությամբ, որը տեղի կունենա 2026 թվականի հունիսի 11-ին [[Մեխիկո|Մեխիկոյի]] [[Ացտեկա մարզադաշտ|«Էստադիո Ացտեկա»]] մարզադաշտում: Այս խաղում կմասնակցի նաև Հարավային Աֆրիկան<ref>{{Cite news |last=Bosher |first=Luke |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Mexico drawn in 2026 World Cup Group A: What to know about South Africa, South Korea, playoff teams |url=https://www.nytimes.com/athletic/6854677/2025/12/05/world-cup-draw-mexico-group-schedule-fixtures/ |access-date=2026 թ․ ապրիլի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>: Կանադայի մասնակցությամբ բացման խաղը տեղի կունենա հունիսի 12-ին [[Տորոնտո|Տորոնտոյի]] «ԲՄՕ Ֆիլդ» մարզադաշտում, մինչդեռ Միացյալ Նահանգների բացման խաղը տեղի կունենա նույն օրը [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդի]] «ՍոՖի» մարզադաշտում: Յուրաքանչյուր ընդունող երկիր խմբային փուլի իր երեք խաղերը պետք է անցկացնի իր սեփական երկրում<ref name=":6" />: [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Տեխասի Արլինգտոն]] քաղաքի AT&T մարզադաշտը կընդունի մրցաշարի ցանկացած վայրի համեմատ ամենաշատ խաղերը՝ ինը։ Նյու Ջերսիի Իսթ Ռադերֆորդի «Մետլայֆ» մարզադաշտը կընդունի եզրափակիչը հուլիսի 19-ին։ Միացյալ Նահանգները կընդունի 78 խաղ, այդ թվում՝ քառորդ եզրափակիչ փուլից սկսած, մինչդեռ Կանադան և Մեքսիկան կընդունեն 13-ական։ Մրցաշարի յուրաքանչյուր վայր, բացառությամբ «Էստադիո Ակրոն» մարզադաշտի, կընդունի փլեյ-օֆֆի առնվազն մեկ խաղ<ref>{{Cite web |last=Dominski |first=Michael |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206103527/https://theathletic.com/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |archive-date=2024 թ․ փետրվարի 6 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=The Athletic}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կհամընկնի 2026 թվականի CFL մրցաշրջանի հետ, ինչը կհանգեցնի ժամանակացույցի հետ կապված խնդիրների և տնային խաղերի կորստի «Տորոնտո Արգոնոտսի» և «Բի Սի Լայոնսի» համար<ref>{{Cite news |date=2025 թ․ օգոստոսի 15 |title=Toronto Argonauts to play three extra away games during 2026 FIFA World Cup |url=https://3downnation.com/2025/08/15/toronto-argonauts-to-play-three-extra-away-games-during-2026-fifa-world-cup/ |work=3DownNation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Abbott |first=JC |date=2025 թ․ մայիսի 29 |title=B.C. Lions weighing different markets, temporary stadium for 2026 World Cup eviction |url=https://3downnation.com/2025/05/29/b-c-lions-weighing-different-markets-temporary-stadium-for-2026-world-cup-eviction/ |work=3DownNation}}</ref>։ Խաղերի ժամանակացույցը կազդի նաև «Քանզաս Սիթի Ռոյալսի», «Ֆիլադելֆիա Ֆիլլիսի», և «Տեխաս Ռեյնջերսի»՝ [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Major League Baseball-]]ի ժամանակացույցի վրա, որոնց տնային մարզադաշտերը գտնվում են Աշխարհի գավաթի խաղերի վայրերի մոտ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 26 |title=MLB announces 2026 regular season schedule |url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-mlb-announces-2026-regular-season-schedule |website=MLB}}</ref>։ Հյուրընկալող քաղաքները աշխարհագրականորեն խմբավորված էին երեք տարածաշրջանների<ref name="Schedule" />՝ * Արևմտյան շրջան (Վանկուվեր, Սիեթլ, Սան Ֆրանցիսկո, Լոս Անջելես) * Կենտրոնական շրջան (Գվադալախարա, Մեխիկո, Մոնտերեյ, Հյուստոն, Դալաս, Կանզաս Սիթի) * Արևելյան շրջան (Ատլանտա, Մայամի, Տորոնտո, Բոստոն, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք/Նյու Ջերսի) <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" ! colspan="3" |Ժամանակացույց ըստ փուլի |- !Փուլ !Խաղ !Ամսաթիվ |- | rowspan="3" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|Խմբային փուլ]] |Խաղ 1 |Հունիսի 11-17 |- |Խաղ 2 |Հունիսի 18-23 |- |Խաղ 3 |Հունիսի 24-27 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Փլեյ-օֆֆ |¹⁄₁₆ եզրափակիչ |Հունիսի 28-հուլիսի 3 |- |⅛ եզրափակիչ |Հուլիսի 4-7 |- |Քառորդ եզրափակիչ |Հուլիսի 9-11 |- |Կիսաեզրափակիչ |Հուլիսի 14-15 |- |Երրորդ տեղի համար խաղ |Հուլիսի 18 |- |Եզրափակիչ |Հուլիսի 19 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="4" |Ժամանակացույց ըստ խմբի |- !Խաղ !Զույգ խմբեր !Խմբեր !Ամսաթիվ |- | rowspan="7" |Խաղ 1 | rowspan="7" |1 - 2 3 - 4 |A |Հունիսի 11 |- |B և D |Հունիսի 12 |- |B, C և D |Հունիսի 13 |- |E և F |Հունիսի 14 |- |G և H |Հունիսի 15 |- |I և J |Հունիսի 16 |- |K և L |Հունիսի 17 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="6" |Խաղ 2 | rowspan="6" |1 - 3 4 - 2 |A և B |Հունիսի 18 |- |C և D |Հունիսի 19 |- |E և F |Հունիսի 20 |- |G և H |Հունիսի 21 |- |I և J |Հունիսի 22 |- |K և L |Հունիսի 23 |- style="border-top:3px solid green" | rowspan="4" |Խաղ | rowspan="4" |4 - 1 2 - 3 |A, B և C |Հունիսի 24 |- |D, E և F |Հունիսի 25 |- |G, H և I |Հունիսի 26 |- |J, K և L |Հունիսի 27 |} </div> == Խմբային փուլ == Խմբային փուլը կանցկացվի հունիսի 11-ից 27-ը<ref>{{Cite web |title=Scores & Fixtures |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/scores-fixtures |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 10 |website=FIFA}}</ref>։ Մրցող երկրները բաժանվել են չորս թիմից բաղկացած տասներկու խմբերի (A-ից L խմբեր), որոնցից յուրաքանչյուրի թիմերը կխաղան միմյանց դեմ շրջանաձև մրցակարգով: Խմբային մրցաշարային աղյուսակում հաղթանակի համար տրվում է երեք միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ մեկ միավոր, իսկ պարտության համար՝ ոչ մի միավոր։ Խմբային խաղերի ավարտից հետո յուրաքանչյուր խմբի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև բոլոր խմբերի ութ լավագույն երրորդ տեղերը զբաղեցրած թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ։ ''Բոլոր ժամերը տեղական են։'' {| class="wikitable mw-collapsible" |+ {{nowrap|{{Anchor|Խմբային փուլ}} Խմբային փուլի դասակարգման համար հավասարության չափանիշներ}} |- |Յուրաքանչյուր խմբում թիմերի դասակարգումը որոշվում է բոլոր խմբային խաղերում հավաքած միավորներով։ Եթե երկու կամ ավելի թիմեր հավասար միավորներ ունեն, դասակարգումը որոշելու համար օգտագործվում են հետևյալ չափանիշները<ref name="regulations">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>` {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում հավաքած միավորների առավելագույն քանակը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Համապատասխան թիմերի միջև անցկացված խմբային խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ }} Եթե a-ից c չափանիշները կիրառելուց հետո թիմերը դեռևս հավասար դասակարգում ունեին, a-ից c չափանիշները վերահղվում են բացառապես դեռևս հավասար միավորներ ունեցող թիմերի միջև անցկացված խաղերի վրա՝ նրանց վերջնական դասակարգումը որոշելու համար։ Եթե այս ընթացակարգը չի հանգեցնում որոշման, կիրառվում են d-ից h չափանիշները։ {{Ordered list |list_style_type=lower-alpha |start=4 | Խմբային բոլոր խաղերում գոլերի տարբերությունը։ | Խմբային բոլոր խաղերում խփած գոլերի առավելագույն քանակը։ | Խմբային բոլոր խաղերում թիմի վարքագծի («արդար խաղի») ամենաբարձր միավորը (միայն մեկ խաղում խաղացողի կամ թիմի մարզչի/պաշտոնյայի նկատմամբ կարող է կիրառվել միայն մեկ նվազեցում)։ {{Bulleted list | Դեղին քարտ -1 միավոր; | Անուղղակի կարմիր քարտ (երկրորդ դեղին քարտ) - 3 միավոր; | Ուղղակի կարմիր քարտ - 4 միավոր; | Դեղին քարտ և ուղիղ կարմիր քարտ - 5 միավոր; }} | ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց աշխարհի վերջին դասակարգման աղյուսակում ավելի լավ դիրք։ | Ավելի լավ դիրք ՖԻՖԱ-ի տղամարդկանց համաշխարհային վարկանիշային աղյուսակում, որը աստիճանաբար ավելի հին է, մինչև թիմերը կարողանան առանձնացվել։ }} |} === խումբ A === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ A|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ A|A6}} === խումբ B === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ B|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ B|B6}} === խումբ C === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ C|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ C|C6}} === խումբ D === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ D|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ D|D6}} === խումբ E === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ E|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|E6}} === խումբ F === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ F|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|F6}} === խումբ G === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ G|only_pld_pts=no_hide_class_rules}}. {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ G|G6}} === խումբ H === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ H|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ H|H6}} === խումբ I === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ I|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ I|I6}} --> === խումբ J === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ J|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|J6}} --> === խումբ K === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ K|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K|K6}} --> === խումբ L === {{main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L}} {{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|Խումբ L|only_pld_pts=no_hide_class_rules}} <!-- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L1}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L2}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L3}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L4}} ---- {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L5}} {{#lst:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ L|L6}} --> == Փլեյ-օֆֆ փուլ == [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] '''փլեյ-օֆֆ փուլը''' կլինի մրցաշարի երկրորդ և վերջին փուլը՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|խմբային փուլից]] հետո։ 2026 թվականի հունիսի 28-ից հուլիսի 19-ը կայանալիք փլեյ-օֆֆ փուլը կավարտվի եզրափակիչով, որը կկայանա [[Նյու Ջերսի|Նյու Ջերսիի]] [[Իսթ Ռադերֆորդ|Իսթ Ռադերֆորդի]] [[Մետլայֆ մարզադաշտ|«Մետլայֆ» մարզադաշտում]]<ref name="match schedule">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|լավագույն ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերը]], կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ՝ մեկ ընտրական փուլով մրցաշարում մասնակցելու համար։ Փլեյ-օֆֆ փուլում կանցկացվի 32 խաղ, այդ թվում՝ երրորդ տեղի համար խաղ<ref name="regulations2">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ ===3-րդ տեղի դասակարգում=== Տասներկու խմբերից յուրաքանչյուրի առաջին երկու թիմերը, ինչպես նաև ութ լավագույն երրորդ տեղը գրաված թիմերը, կանցնեն փլեյ-օֆֆ փուլ<ref name="regulations5">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։{{2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն խմբային աղյուսակներ|3-րդ տեղ}} === Ձևաչափ === [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] փլեյ-օֆֆ փուլում կմրցեն խմբային փուլից որակավորված 32 թիմեր։ Փլեյ-օֆֆի խաղերը կխաղացվեն մինչև վերջ։ Եթե խաղի 90 րոպեի ավարտին հաշիվը հավասար լինի, կխաղացվի [[Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)|լրացուցիչ]] 30 րոպե։ Եթե հաշիվը դեռևս ոչ-ոքի է, խաղի հաղթողը կորոշվի [[Հետխաղյա 11-մետրանոցներ (ֆուտբոլ)|11 մետրանոց հարվածաշարով]]<ref name="regulations3">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ Բոլոր նշված ժամանակացույցերը տեղական են<ref name="match schedule2">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 4 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 4 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === 1/16-ի փուլի խաղերի համակցություններ === Երրորդ տեղը գրաված թիմերի միջև կոնկրետ հանդիպումները կախված են նրանից, թե որ ութ երրորդ տեղը գրաված թիմերն են որակավորվելու 1/16 փուլում։ 495 հնարավոր համադրությունները հրապարակվել են մրցաշարի կանոնակարգի C հավելվածում<ref name="regulations4">{{Cite web |date=2025 թ․ մայիս |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |archive-date=2025 թ․ հունիսի 23 |access-date=2025 թ․ հունիսի 7 |publisher=FIFA}}</ref>։ === Փլեյ-օֆֆի ցանց === Ստորև ներկայացված է փլեյ-օֆֆի ցանցը, որտեղ թավատառով կնշվեն յուրաքանչյուր խաղի հաղթողները։ {{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#1/16 փուլ|1/16 փուլ]] |RD2=[[#1/8 փուլ|1/8 փուլ]] |RD3=[[#Քառորդ եզրափակիչ|Քառորդ եզրափակիչ]] |RD4=[[#Կիսաեզրափակիչ|Կիսաեզրափակիչ]] |RD5=[[#Եզրափակիչ|Եզրափակիչ]] |Consol=[[#Երրորդ տեղի համար խաղ|Երրորդ տեղի համար խաղ]] <!--Ամսաթիվ – Տեղ|Թիմ 1|Հաշիվ 1|Թիմ 2|Հաշիվ 2--> <!--1/16 փուլ--> |հունիսի 29 – [[Ֆոքսբորո, Մասաչուսեթս|Ֆոքսբորո]]|{{GER}}||{{PAR}}| |հունիսի 30 – [[Իսթ Ռադերֆորդ, Նյու Ջերսի|Իսթ Ռադերֆորդ]]|{{FRA}}||{{SWE}}| |հունիսի 28 –[[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{RSA}}|0|{{CAN}}|1 |հունիսի 29 – [[Գվադալուպե, Նուևո Լեոն|Գվադալուպե]]|{{NED}}||{{MAR}}| |հուլիսի 2 – [[Ինգլվուդ, Կալիֆոռնիա|Ինգլվուդ]]|{{ESP}}||{{AUT}}| |հուլիսի 2 – [[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 –[[Սանտա Կլարա, Կալիֆոռնիա|Սանտա Կլարա]]|{{USA}}||{{BIH}}| |հուլիսի 1 – [[Սիեթլ]]|{{BEL}}||{{SEN}}| |հունիսի 29 – [[Հյուստոն]]|{{BRA}}|2|{{JPN}}|1 |հունիսի 30 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{CIV}}||{{NOR}}| |հունիսի 30 – [[Մեխիկո]]|{{MEX}}||{{ECU}}| |հուլիսի 1 – [[Ատլանտա]]|{{ENG}}||{{COD}}| |հուլիսի 3 –[[Մայամի Գարդենս, Ֆլորիդա|Մայամի Գարդենս]]|{{ARG}}||{{CPV}}| |հուլիսի 3 – [[Արլինգտոն, Տեխաս|Արլինգտոն]]|{{AUS}}||{{EGY}}| |հուլիսի 2 – [[Վանկուվեր]]|{{SUI}}||{{ALG}}| |հուլիսի 3 – [[Կանզաս Սիթի, Միսսուրի|Կանզաս Սիթի]]|{{COL}}||{{GHA}}| <!--1/8 փուլ--> |հուլիսի 4 – [[Ֆիլադելֆիա]]|<!--{{}}-->74-րդ խաղի խմբի հաղթող||<!--{{}}-->77-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 4 – [[Հյուսթոն]]|<!--{{}}-->{{CAN}}||<!--{{}}-->75-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->83-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->84-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 6 – [[Սիեթլ]]|<!--{{}}--> 81-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->82-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->{{BRA}}|<!--{{}}-->78-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 5 – [[Մեխիկո]]|<!--{{}}-->79-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->80-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}--> 86-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->88-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 7 – [[Վանկուվեր (քաղաք)|Վանկուվեր]]|<!--{{}}-->85-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->87-րդ խաղի հաղթող| <!--Quarterfinals--> |հուլիսի 9 – [[Ֆոքսբուրգ]]|<!--{{}}-->89-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->90-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 10 – [[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]]|<!--{{}}-->93-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->94-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->91-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->92-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 11 – [[Կանզաս սիթի]]|<!--{{}}-->95-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->96-րդ խաղի հաղթող| <!--Semifinals--> |հուլիսի 14 – [[Արլինգտոն (Տեխաս)|Առլինգտոն]]|<!--{{}}-->97-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->98-րդ խաղի հաղթող| |հուլիսի 15 – [[Ատլանտա]]|<!--{{}}-->99-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->100-րդ խաղի հաղթող| <!--Final--> |հուլիսի 19 – [[Իստ Ռոտերֆուդ]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի հաղթող||<!--{{}}-->102-րդ խաղի հաղթող| <!--Match for third place--> |հուլիսի 18 – [[Մայամի Գարդենս]]|<!--{{}}-->101-րդ խաղի պարտվող||<!--{{}}--> 102-րդ խաղի պարտվող| }}<section end="Bracket" /> == Վիճակագրություն == === Գոլերի հեղինակներ === {{#invoke:Goalscorers|main|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|mdy=y}} == Խորհրդանիշներ == === Թալիսմաններ === [[Պատկեր: Maple Zayu Clutch Brazil V Morocco 13 June 2026-22.jpg|մինի|Առաջնության թալիսմանները մարզադաշտում]] {{Հիմնական|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} Մրցաշարի պաշտոնական թալիսմանները հայտնի դարձան 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ Մեյփլը, Զայուն և Քլաթչը։ Մեյփլը [[որմզդեղն]] է, Զայուն՝ [[յագուար]], իսկ Քլաթչը [[Սպիտակագլուխ ծովարծիվ|սպիտակագլուխ արծիվ]] է, որոնք համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ Դրանք նախագծվել են իրենց համապատասխան երկրների մշակութային ժառանգությունը արտացոլելու համար<ref>{{Cite web |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 25 |publisher=[[FIFA]]}}</ref>։ === Գնդակ === {{Հիմնական|Ադիդաս Տրիոնդա}} [[Պատկեր:FIFA_World_Cup_2026_Draw_Reception_(54972841852).jpg|մինի|242x242փքս|[[Ադիդաս Տրիոնդա]]]] 2025 թվականի մայիսի 2-ին հայտարարվել է, որ խաղի գնդակը կկոչվի [[Ադիդաս Տրիոնդա]]։ Դիզայնը ներառում է կարմիր, կանաչ և կապույտ գույներ (երեք գույները համապատասխանաբար ներկայացնում են Կանադան, Մեքսիկան և Միացյալ Նահանգները, և նաև պատկերված են ընդունող երկրների դրոշների վրա), ինչպես նաև սպիտակ ալիք, որը միացնում է յուրաքանչյուր գույնը, այստեղից էլ անվանումը՝ օգտագործելով [[իսպաներեն]] բառերը՝ «երեք» (tri) և «ալիք» (onda)<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=2025 թ․ մայիսի 2 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=2025 թ․ մայիսի 2}}</ref>: Դիզայնը նաև ներառում է երեք ընդունող երկրների ազգային խորհրդանիշները ( [[Թխկու տերև|թխկու տերև՝]] Կանադայի համար, [[Քարարծիվ|ոսկե արծիվ]] ՝ Մեքսիկայի համար և [[հնգաթև աստղ]] ՝ Միացյալ Նահանգների համար), ինչպես նաև ոսկե զարդարանքներ՝ [[ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ (մրցանակ)|Աշխարհի գավաթը]] ներկայացնելու համար<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 2 |website=FIFA}}</ref>: === Երաժշտություն === 2023 թվականի մայիսի 17-ին թողարկվել է մրցաշարի պաշտոնական թեմատիկ երգը՝ գործիքային թրեք, որը պարզապես կոչվում էր «FIFA World Cup 26 Theme Song»<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=2023 թ․ մայիսի 17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |archive-date=2025 թ․ մայիսի 30 |url-status=live |via=YouTube}}</ref>: 2026 թվականի մարտի 20-ին հաստատվել է պաշտոնական երաժշտական ալբոմը՝ «Lighter» թրեքով, որը կատարել են Ջելլի Ռոլը և Կարին Լեոնը, թողարկվել է նույն օրը, ինչ առաջին ալբոմի թրեքը<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մարտի 20 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=2026 թ․ մարտի 21 |website=FIFA}}</ref>։ Երկրորդ երգը՝ «Por Ella»-ն, որը կատարել են [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա Պերեգրինը]] և Los Ángeles Azules-ը, թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 17-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 17 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 17 |publisher=FIFA}}</ref>: Երրորդ երգը՝ «Echo»-ն, որը կատարել են [[Դեդի Յանկի|Դեդի Յանկին]] և [[Shenseea|Շենսիան]], թողարկվել է 2026 թվականի ապրիլի 28-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ ապրիլի 28 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ ապրիլի 30 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Չորրորդ երգը՝ «Illuminate»-ը, որը կատարել են [[Ջեսի Ռեյես|Ջեսի Ռեյեսը]] և Էլյաննան, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 8-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 8 |title=Jessie Reyez and Elyanna fuse sound and culture with Illuminate, the fourth single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/jessie-reyez-elyanna-illuminate-fourth-single-official-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026 թ․ մայիսի 8 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref>: Հինգերորդ երգը՝ «Dai Dai»-ն, որը կատարել են [[Շակիրա|Շակիրան]] և [[Burna Boy|Բուրնա Բոյը]], թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 14-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref>{{Cite web |title=Shakira and Burna Boy team up to release Dai Dai, the Official FIFA World Cup 2026™ Song in support of FIFA Global Citizen Education Fund |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/shakira-burna-boy-dai-dai-official-world-cup-2026 |website=inside.fifa.com}}</ref>։ Վեցերորդ երգը՝ «Goals»-ը, որը կատարել են [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտտան]], [[Լիսա Մանոբան|Լիսան]] և Ռեման, թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 21-ին՝ տեսահոլովակի հետ միասին<ref name="quem">{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 19 |title=Anitta lança prévia de música para Copa do Mundo com Lisa, do BLACKPINK, e Rema; veja |url=https://revistaquem.globo.com/entretenimento/musica/noticia/2026/05/anitta-tem-musica-para-copa-do-mundo-com-lisa-e-rema.ghtml |access-date=2026 թ․ մայիսի 19 |website=Quem |language=pt-br}}</ref>։ 2025 թվականի մարտին թողարկվել են գլխավոր երգի տասնվեց ռեմիքս տարբերակներ, որոնցում յուրաքանչյուր հյուրընկալող քաղաքից արտիստներ երգին տվել են տեղական երանգ<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ փետրվարի 26 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=2025 թ․ փետրվարի 26 |website=FIFA}}</ref>։ {{Track listing | extra_column = Կատարող(ներ) | title1 = Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի պաշտոնական թեման | extra1 = [[Զաքարի Աարոն Գոլդեն (գրող)|Զաքարի Աարոն Գոլդեն]] | length1 = 2:02 | title2 = [[Lighter (Ջելլի Ռոլի և Կարին Լեոնի երգ)|Lighter]] | extra2 = [[Ջելի Ռոլ (երգիչ)|Ջելի Ռոլ ]] և [[Կարին Լեոն]] | length2 = 3:00 | title3 = [[Por Ella (երգ)|Por Ella]] | extra3 = [[Բելինդա Պերեգրին|Բելինդա ]] և [[Լոս Անջելես Ազուլես]] | length3 = 3:02 | title4 = [[Echo (երգ)|Echo]] | extra4 = [[Դեդի Յանկի]] և [[Shenseea]] | length4 = 2:16 | title5 = [[Illuminate (երգ)|Illuminate]] | extra5 = [[Ջեսի Ռեյես]] և [[Էլիանա]] | length5 = 3:04 | title6 = [[Dai Dai]] | extra6 = [[Շաքիրա]], [[Burna Boy]] | length6 = 3:45 | title7 = [[Goals (երգ)|Goals]] | extra7 = [[Լիսա Մանոբան|Լիսա]], [[Անիտտա (երգչուհի)|Անիտա]], և [[Ռեմա(երաժիշտ)|Ռեմա]] | length7 = 3:00 | title8 = [[Game Time (երգ)|Game Time]] | extra8 = [[Future (ռեփեր)|Future]], [[Tyla]] | length8 = 3:27 }} == Պարգևներ == 2026 թվականի ապրիլին ՖԻՖԱ-ն հաստատել է բոլոր մասնակից երկրների մրցանակները։ Այս մրցաշարի ընդհանուր բաշխումը կազմելու է 871 մլն դոլար։&#x20;, 431 մլն դոլարով ավելի, քան [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|նախորդ մրցաշարի]] մրցանակային ֆոնդը։ Բացի ելույթի վրա հիմնված մրցանակային գումարից, յուրաքանչյուր որակավորված թիմ կստանա նաև 10 մլն դոլար որակավորման վճար և 2.5 մլն դոլար՝ նախապատրաստական վճար մրցույթից առաջ<ref>{{Cite web |title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026 |url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026 |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Pooja |date=2026 թ․ մայիսի 3 |orig-date=January 25, 2026 |title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn? |url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/ |access-date=2026 թ․ մայիսի 3 |website=World Cup Local Time}}</ref>։ === Մրցանակային գումարներ՝ պայմանավորված վերջնական դիրքով === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Տեղ ! rowspan="2" |Թիմեր ! colspan="2" |Գումարը (միլիոններով) |- !Յուրաքանչյուր թիմի համար !Ընդհանուր |- | style="text-align:left;" |Չեմպիոն |1 |$50 |$50 |- | style="text-align:left;" |Երկրորդ տեղ |1 |$33 |$33 |- | style="text-align:left;" |Երրորդ տեղ |1 |$29 |$29 |- | style="text-align:left;" |Չորրորդ տեղ |1 |$27 |$27 |- | style="text-align:left;" |5-8-րդ տեղեր (քառորդ եզրափակիչ) |4 |$19 |$76 |- | style="text-align:left;" |9-16-րդ տեղեր (1/8 փուլ) |8 |$15 |$120 |- | style="text-align:left;" |17-32-րդ տեղեր (1/16 փուլ) |16 |$11 |$176 |- | style="text-align:left;" |33-48-րդ տեղեր (խմբային փուլ) |16 |$9 |$144 |- !Ընդհանուր !48 ! colspan="2" |$655 |} === Անհատական և թիմային մրցանակներ === Մրցաշարի ավարտին պետք է շնորհվեն հետևյալ մրցանակները։ * Ոսկե խաղակոշիկ։ Շնորհվում է մրցաշարի լավագույն գոլ խփողը։ * Ոսկե ձեռնոց։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն դարպասապահը։ * Ոսկե գնդակ։ Պարգևատրվում է մրցաշարի լավագույն խաղացողը։ * ՖԻՖԱ-ի երիտասարդ խաղացողի մրցանակ. շնորհվում է մրցաշարի 21 տարեկանից փոքր լավագույն խաղացող։ * ՖԻՖԱ-ի Արդար Խաղի Գավաթ. Պարգևատրվում է լավագույն կարգապահական ցուցանիշ ունեցող թիմը, որը հասել է փլեյ-օֆֆ փուլ<ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup awards |url=https://grokipedia.com/page/FIFA_World_Cup_awards |access-date=2026-06-02 |website=Grokipedia |language=en}}</ref>։ == Աղբյուներ== <references group="Report"/> == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026}} {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն}} [[Կատեգորիա:2026 Կանադայում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ]] ds1gr1ylavst8y3ci3aa280k9j61pdt 4 1158512 10806534 10806092 2026-06-30T02:42:40Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806534 wikitext text/x-wiki # [[$Libra կրիպտոարժույթի սկանդալ]] # [[.adult]] # [[.aero]] # [[.gc.ca]] # [[.internal]] # [[.monster]] # [[.persiangulf]] # [[.tel]] # [[1-800-GOT-JUNK]] # [[17-րդ դարի փիլիսոփայություն]] # [[1800 թվականի ընտրությունները]] # [[1П78 (նշանոց)]] # [[2017 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[2022-2023 թվականների Բրազիլիայում ​​հեղաշրջման ժամանակագրություն]] # [[2022 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[2022 թվականի մարտին մահացածներ]] # [[2023 թվականի դեկտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի հոկտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[2023 թվականի նոյեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի սեպտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[2024 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[2024 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[2024 թվականի մայիսին մահացածներ]] # [[2024 թվականի մարտին մահացածներ]] # [[2024 թվականի փետրվարին մահացածներ]] # [[2024 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[2026 թվականի Լոս Անջելեսի ընտրություններ]] # [[2026 թվականի Սան Դիեգոյի քաղաքային խորհրդի ընտրություններ]] # [[274 մմ/45 Մոդել 1893]] # [[2C2P]] # [[2XS]] # [[2А70]] # [[2Б14]] # [[2К6 Լունա]] # [[2К8 Ֆալանգա]] # [[2С12]] # [[3-դյույմանոց հետևակային ականանետ]] # [[3.33]] # [[330 մմ/50 Մոդել 1931]] # [[340 մմ/28 Մոդել 1881]] # [[381 մմ/50 Ansaldo մոդել 1934]] # [[3DM]] # [[3М8]] # [[3М9]] # [[405]] # [[ABG Shipyard վարկային խարդախություն]] # [[ARMA: Armed Assault]] # [[ASCII արվեստ]] # [[A Night at the Symphony]] # [[A Real Live One]] # [[Accuracy International AWM]] # [[Adidas Europass]] # [[Adidas Roteiro]] # [[Adidas Telstar]] # [[AdventHealth]] # [[Adventist Health]] # [[Adventist Health International]] # [[AdvisorShares]] # [[Aesthetics of Hate]] # [[Agent (տեսախաղ)]] # [[AirNet Express]] # [[Air Arabia]] # [[Air Cairo]] # [[Air Italy]] # [[Air One]] # [[Air Seychelles]] # [[Alfa 5]] # [[Allica Bank]] # [[Anthropic]] # [[Arduino]] # [[ArmIGF]] # [[ArmSIG]] # [[Audio deepfake]] # [[Avaloq]] # [[BB Talk]] # [[Bandicam]] # [[Barnes & Noble]] # [[Bean-to-bar]] # [[Beautiful Mess]] # [[Berlin Chemie]] # [[Berlitz ընկերություն]] # [[Better than You]] # [[Bilt Rewards]] # [[Bingo Industries]] # [[Bio Force Ape]] # [[Bitcoin Magazine]] # [[Bitmain]] # [[Black Hippy]] # [[Blender]] # [[Body Pump]] # [[Brigade Media]] # [[British Airways-ի տվյալների խախտում]] # [[Build Finance DAO]] # [[Burn the Witch]] # [[Bushido Zho]] # [[CAIS խումբ]] # [[CAN (խումբ)]] # [[Cadbury Fingers]] # [[Cafe Central]] # [[Cahiers du cinéma]] # [[Catholic-Hierarchy.org]] # [[Central Cee]] # [[Change of Heart]] # [[Channel coordination]] # [[Chase Payment Solutions]] # [[Chia Network]] # [[Chinggis Khaan սուվերեն հարստության հիմնադրամ]] # [[Christmas Carousel]] # [[Claude Mythos]] # [[Club Milk]] # [[Colnect]] # [[Computer Games Magazine]] # [[Constantine (տեսախաղ, 2005)]] # [[Counter-Strike: Condition Zero]] # [[Creditcall]] # [[Crushcrushcrush]] # [[Cryengine]] # [[Cyprus Airways]] # [[C՝ շրջանագծի մեջ]] # [[D'Gary]] # [[DMZ (համակարգչային ցանցեր)]] # [[DNS սերվերի ծրագրաշարի համեմատություն]] # [[Daylight (Դեյվիդ Քուշների երգը)]] # [[Dedicated portfolio theory]] # [[Defender (խաղ)]] # [[Desktop outsourcing]] # [[Disney Television Animation]] # [[Docus]] # [[Doom 3]] # [[Doom engine]] # [[Driver (տեսախաղ, 1999)]] # [[Durbin amendment]] # [[EBA Clearing]] # [[EFlow]] # [[ESIM]] # [[ETF բաժնետոմսեր]] # [[EToll]] # [[EZ TAG]] # [[Eagle (երգ)]] # [[Earnest (ընկերություն)]] # [[Eater]] # [[Ecocash]] # [[Encore]] # [[Enom]] # [[Equitable Bank]] # [[Etherrock]] # [[Eulenspiegel]] # [[Everglow (երգ)]] # [[Everything We Need]] # [[FactGrid]] # [[Farrer & Co]] # [[FasTrak]] # [[Fidelity Contrafund]] # [[Figshare]] # [[Fishrot Files]] # [[Flooz.com]] # [[Frantic]] # [[Fraps]] # [[Freetrade]] # [[Freiheit]] # [[GFCE]] # [[GOT7 խմբի սկավառակագրություն]] # [[GSC Game World]] # [[G սպիտակուցներ]] # [[GameSpy]] # [[Gamergate]] # [[GamesRadar]] # [[Gangstar: Crime City]] # [[Gangstar 2: Kings of L.A.]] # [[Garry’s Mod]] # [[Gazgolder]] # [[Gearbox Software]] # [[Gee Bee]] # [[Gemini (ծրագիր)]] # [[Get Happy (երգ)]] # [[Ghost Story Games]] # [[Give It to Me (երգ, Թիմբալենդ)]] # [[Global Finance & Technology Network]] # [[Global X ETFs]] # [[Global X Investments Canada Inc.]] # [[GoDaddy Inc.]] # [[GoTyme Bank (Հարավային Աֆրիկա)]] # [[GoldSrc]] # [[GoodLeap]] # [[Google Checkout]] # [[Google DeepMind]] # [[Google Keep]] # [[Google Pay Send]] # [[Gran Turismo 3: A-Spec]] # [[Grand Theft Auto: Liberty City Stories]] # [[Grand Theft Auto: London 1961]] # [[Grand Theft Auto: London 1969]] # [[Grand Theft Auto: Vice City Stories]] # [[Grand Theft Auto (տեսախաղ, 1997)]] # [[Grand Theft Auto 2]] # [[Grand Theft Auto Advance]] # [[Green Day խմբի ձայնագրած երգերի ցանկ]] # [[Green Dot Corporation]] # [[Greyhound Recycling]] # [[HGS (էլեկտրոնային վճարային համակարգի գանձում)]] # [[HMS York]] # [[Halcyon Digest]] # [[Half-Life: Opposing Force]] # [[Half-Life 2]] # [[Harry Potter and the Philosopher’s Stone (տեսախաղ, 2001)]] # [[Havok]] # [[Hellfire]] # [[HeroCraft]] # [[Hitman: Codename 47]] # [[Honda Clarity]] # [[Hubtel]] # [[Hydrogenics]] # [[Hype House]] # [[I'll Wait]] # [[ICANN հաշվետվողականություն]] # [[ICapital]] # [[IFRS 9]] # [[IMacros]] # [[IPhone (առաջին սերունդ)]] # [[IPhone 14 Pro]] # [[IPhone SE (2-րդ սերունդ)]] # [[IPv4]] # [[I Want to Know What Love Is]] # [[I Won’t Give In]] # [[I motif կառուցվածք]] # [[ImClone stock trading case]] # [[Immutable Pty Ltd]] # [[Impressions Games]] # [[In Dreams]] # [[Island Records]] # [[JuicyFields]] # [[K-Lite Codec Pack]] # [[KTurtle]] # [[Ketchapp]] # [[Kind of Blue]] # [[Kinder Happy Hippo]] # [[Kinder Pingui]] # [[Kingston Corporation]] # [[Koi No Yokan]] # [[La muñeca menor]] # [[Lalala]] # [[Lazarus Group]] # [[Li Auto L9]] # [[Liberty Reserve]] # [[Lockheed C-130 Hercules]] # [[Lotta Sea Lice]] # [[Lowney շոկոլադի գործարան]] # [[Maison Margiela]] # [[Mama Said]] # [[Mangopay]] # [[Manhunt]] # [[Max Payne (տեսախաղ, 2001)]] # [[Medtronic]] # [[Megacap stock]] # [[Mempool.space]] # [[Mendeley]] # [[Mercedes-Benz EQS]] # [[MiHoYo]] # [[Microsoft Copilot]] # [[Minecraft-ի մոդիֆիկացիաներ]] # [[Miss Independent]] # [[Mnet]] # [[Mod DB]] # [[Mojaloop]] # [[Momints]] # [[Moneo]] # [[Monetae cudendae ratio]] # [[Moneycorp]] # [[Moroccanoil]] # [[NAV lending]] # [[NEB-84]] # [[National Financial Switch]] # [[Nokia 2700 classic]] # [[Nokia 3310]] # [[Nokia 6300]] # [[Nokia 6700 Դասական]] # [[Nookazon]] # [[Nothing Happens]] # [[ORCID]] # [[Occidental Petroleum]] # [[One More Time (երգ, Twice)]] # [[Onewe]] # [[Onimusha 3: Demon Siege]] # [[Ontology engineering]] # [[OpenEdge]] # [[OpenSea]] # [[Open Broadcaster Software]] # [[Orange Moldova]] # [[Orange Money]] # [[Our Love]] # [[PEN Ուկրաինա]] # [[Pacific Press (հրատարակչական ասոցիացիա)]] # [[Pak'nSave]] # [[PancakeSwap]] # [[PandaMR]] # [[Papers, Please (տեսախաղ, 2013)]] # [[Pay to fly]] # [[Payactiv]] # [[Paytm վճարումների բանկ]] # [[Peer-to-peer վարկավորում]] # [[Peppermint Crisp]] # [[Piëch Automotive]] # [[Playing God (երգ)]] # [[Polandball (կերպար)]] # [[Poly Network-ի շահագործում]] # [[Postal (տեսախաղ, 1997)]] # [[Postal 2]] # [[Prime World]] # [[Procedural knowledge]] # [[Protégé (software)]] # [[PyCharm]] # [[Quadriga Fintech Solutions]] # [[Quake II]] # [[RIPE NCC]] # [[RSAC]] # [[Radio Չաչա]] # [[Rain (կրիպտոարժույթի փոխանակում)]] # [[Ralf Ringer]] # [[Ramp (ընկերություն)]] # [[Realme]] # [[Red Special]] # [[Reebok insider trading case]] # [[RenderWare]] # [[Review and Herald (հրատարակչական ասոցիացիա)]] # [[Right Now (Na Na Na)]] # [[Ripple]] # [[Room on Fire]] # [[Rush!]] # [[S.T.A.L.K.E.R. Clear Sky]] # [[SK8 the Infinity]] # [[SPDR]] # [[Sad But True]] # [[SafeCharge]] # [[Safe with Me]] # [[Samourai Wallet]] # [[Samsung Galaxy A56 5G]] # [[Samsung Wallet]] # [[Sanzaru Games]] # [[Sass]] # [[Schema.org]] # [[Sendwave]] # [[Settle Group]] # [[Sex.com]] # [[Shadow Fight 2]] # [[Signs]] # [[Since U Been Gone]] # [[SketchUp]] # [[Slither.io]] # [[SmartAsset]] # [[So Far Gone]] # [[Soldier of Fortune (տեսախաղ, 2000)]] # [[Sometimes I Sit and Think, and Sometimes I Just Sit]] # [[Source]] # [[Source 2]] # [[Source Filmmaker]] # [[South African Airways]] # [[Southwest Airlines]] # [[Spacewar!]] # [[Spicy Horse]] # [[St. Anger]] # [[Staff.am]] # [[Star Ocean: The Second Stores]] # [[Steam]] # [[Steemit]] # [[Stray Kids-ի սկավառակագրություն]] # [[Surviv.io]] # [[Sympho-Nick (խումբ)]] # [[SystemSpecs]] # [[T-70]] # [[Table Tennis Touch]] # [[Tajik Air]] # [[Tchibo]] # [[Team Fortress 2]] # [[Team Fortress Classic]] # [[Thank Me Later]] # [[The8]] # [[The Bell]] # [[The Best of Rouben Hakhvderdyan]] # [[The Birthday Party]] # [[The Darkness (տեսախաղ, 2007)]] # [[The Legend of Zelda (տեսախաղ, 1986)]] # [[The Line (Սաուդյան Արաբիա)]] # [[The Nutcracker Suite]] # [[The Spectator (1711)]] # [[The Thing (տեսախաղ, 2002)]] # [[The Trouble with Love Is]] # [[The Very Best of Sheryl Crow]] # [[This Love]] # [[Ticketer]] # [[Tipalti]] # [[Toll Group]] # [[Tom Clancy's Splinter Cell]] # [[Toyota Corolla (E170)]] # [[Toys for Bob]] # [[Trading 212]] # [[Travel Service]] # [[True Crime: New York City]] # [[True Crime: Streets of LA]] # [[Trust & Will]] # [[Tsuritama]] # [[Unchain My Heart (ալբոմ)]] # [[Undertale Soundtrack]] # [[Uniform Resource Identifier]] # [[Uniregistry]] # [[Unreal Engine]] # [[Upside Down]] # [[Verve International]] # [[Video Phone]] # [[Vix Technology]] # [[WAMP]] # [[Wait for U]] # [[Watch the Throne (երգ)]] # [[We Wish You a Merry Christmas]] # [[WebWork Time Tracker]] # [[Weki Meki]] # [[White Birds Productions]] # [[Wikibase]] # [[Willow Wealth]] # [[Windows 2000]] # [[Windows 9x]] # [[Windows XP Professional x64 Edition]] # [[Wings of Alaska]] # [[Work (երգ, Քելլի Ռոուլենդ)]] # [[X402]] # [[XML]] # [[XO Team]] # [[XxxՀոլիք]] # [[Yere1]] # [[Yuri on Ice]] # [[ZEN.COM]] # [[Zafin]] # [[Zavacephale]] # [[ZenBusiness]] # [[Zenodo]] # [[Zombie Revenge]] # [[Zombo.com]] # [[ZombsRoyale.io]] # [[«All Time Low» խմբի սկավառակագրություն]] # [[«Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալի էպիզոդների ցանկ]] # [[«Գրաֆ Բերգ» ամրոց]] # [[«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ]] # [[«Խեղճ մարդիկ» վեպի ստեղծման պատմություն]] # [[«Կոստա Կոնկորդիայի» խորտակում]] # [[«Միջոցների շրջանառություն» սխեմա]] # [[«Պատանի երկրապահ» ճամբար]] # [[«Պարի Սեն-Ժերմենը» 2021/2022 մրցաշրջանում]] # [[«Սիմֆոնիկ ԴասА» կրթական ծրագիր]] # [[«Սպիտակ լիճ» առողջարանի ավան]] # [[Горгород 2 (ալբոմ)]] # [[Туса]] # [[ԱՄՆ-ի բնիկ ժողովուրդներ]] # [[ԱՄՆ-ի նախագահական ընտրություններ (1988)]] # [[ԱՄՆ-ն ընդդեմ «Էլկոմսոֆթի»]] # [[ԱՄՆ գանձապետական արժեթղթեր]] # [[ԱՐԻ գրական և տաղանդի գործակալություն]] # [[ԱՖՀ ֆրանկ]] # [[Աբդուլլահ բին Մոհամմեդ Ալ Թանի]] # [[Աբդուլմալիք Ռիգի]] # [[Աբդուռախման Ավտորխանով]] # [[Աբիսկու]] # [[Աբովյանի անվան մեդալ]] # [[Աբորտը Խորվաթիայում]] # [[Աբորտը և հոգեկան առողջությունը]] # [[Աբու Դաբիի միջազգային օդանավակայան]] # [[Աբու Մուսա]] # [[Ագնես Առնոլդ]] # [[Ագրոհոլդինգ Հայաստան]] # [[Ադապտիվ ներդրումային մոտեցում]] # [[Ադել (լեզու)]] # [[Ադերալ]] # [[Ադվենտիստական ժառանգության պահպանման ծառայություն]] # [[Աերոպարկ]] # [[Ազատ մուտք]] # [[Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողով]] # [[Ազգային տնտեսական խորհուրդ (ԱՄՆ)]] # [[Աթենքի ֆոնդային բորսա]] # [[Աթերոմատոզ]] # [[Ալադին (մուլտֆիլմ Golden Films)]] # [[Ալան Գրանտ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)]] # [[Ալբերտ Ֆալսան]] # [[Ալբումիններ]] # [[Ալեգրիա]] # [[Ալեն Ֆոն]] # [[Ալեքս Քոլվիլ]] # [[Ալեքսանդր Կոչուբաև]] # [[Ալեքսանդր Վիկա]] # [[Ալեքսանդր Ֆաուլանդ]] # [[Ալեքսանդրա Սմիլյանիչ]] # [[Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոց]] # [[Ալժիրի բանկ]] # [[Ալինե Պելեգրինո]] # [[Ալիսա Լյու]] # [[Ալիսոն դոս Սանտոս]] # [[Ալյա ալ-Հուսեյն]] # [[Ալոգիներ]] # [[Ալփան]] # [[Ալֆա գրանցման համակարգ]] # [[Ախիլիա]] # [[Ախտիարաթ]] # [[Ածուխ կոնֆետ]] # [[Ակիհիկո Կոնդո]] # [[Ակնթարթային պուդինգ]] # [[Ակումբում (Տիմատիի երգը)]] # [[Ակսու (շրջան)]] # [[Ակտիվների վրա հիմնված վարկավորում]] # [[Ակրամ Պեդրամնիա]] # [[Ահաբեկչություն Բուրգասում]] # [[Ահմադ Ռեզա Փահլավի]] # [[Ահմեդ Հարքան]] # [[Աղաբույսեր]] # [[Աղանդերի թանձրուկների ցանկ]] # [[Աղբյուրի երգը չի մարել]] # [[Աղիքային խմորման համախտանիշ]] # [[Աղջրտափ]] # [[Աղքատի պատիվը (կինոնկար)]] # [[Աղքատությունը Ալժիրում]] # [[Աղքատությունը Եթովպիայում]] # [[Աղքատությունը Կիպրոսում]] # [[Աղքատությունը Կոլումբիայում]] # [[Աղքատությունը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում]] # [[Աղքատությունը Քենիայում]] # [[Աճուրդի ծրագրակազմ]] # [[Ամանտադին]] # [[Ամառային Ասիական խաղեր]] # [[Ամառը պիոներական փողկապով]] # [[Ամարաս (գիտահրատարակչական համալիր)]] # [[Ամբիլուբե]] # [[Ամեն ինչ լավ է (2011 ֆիլմ)]] # [[Ամետիստ Ազորդեգան]] # [[Ամերիկա: Ֆիլմ]] # [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սենատի կապելլան]] # [[Ամիդազներ]] # [[Ամինոգլիկոզիդներ]] # [[Ամոնկա]] # [[Ամուսնու կար]] # [[Ամպային մայնինգ]] # [[Ամրադիլ]] # [[Ամրոց-Աստաֆյան առանցք]] # [[Ամրոց II (Բրեստ-Լիտովսկ)]] # [[Ամֆոտերիցին-B]] # [[Այամ-փոփ]] # [[Այդին Խաթաեյ]] # [[Այծի երգը]] # [[Այն Ռենդը և աշխարհը, որը նա ստեղծել է]] # [[Այնբո. Ամազոնի սիրտը]] # [[Այնզիդելն]] # [[Այովայի ընտրություններ (2026)]] # [[Այսպես են դասավորվել աստղերը]] # [[Այստեղ է ծագում արևը (գիրք)]] # [[Այրարատ]] # [[Այրվող սեր]] # [[Անա Դեբելիչ]] # [[Անաբել Դեքսթեր-Ջոնս]] # [[Անագե Անտառահատ]] # [[Անաերոբային դիզենտերիա]] # [[Անանդա Մարգա]] # [[Անանուխային կոնֆետներ]] # [[Անասնաբուժական տեղամաս]] # [[Անասնաֆերմա (մուլտֆիլմ)]] # [[Անաստասիա Սիվաևա]] # [[Անատոլ]] # [[Անատոլի Բելոուսով]] # [[Անատոլի Կրեմենեցկի]] # [[Անարդար մրցակցություն]] # [[Անգելինա Տոպիչ]] # [[Անդյան համայնք]] # [[Անդրանիկ Ղոնյան]] # [[Անդրե Աղասու և Փիթ Սամփրասի մրցակցություն]] # [[Անդրեյ Շուգարով]] # [[Անդրեյ Սվիսլոցկի]] # [[Անեկդոտային արժեք]] # [[Անզատա Ուատտարա]] # [[Անժամանդրոս (վեպ)]] # [[Անժելա Թովմասյան]] # [[Անկարգություններ «Դինամո»-«Ցրվենա Զվեզդա» խաղի ժամանակ]] # [[Անհետացող առևտրականի խարդախություն]] # [[Անձնական հարց (գիրք)]] # [[Աննա Դանիացի]] # [[Աննա Մաքսիմ]] # [[Աննեմիկե Կիսել]] # [[Անշարժ գույքի չափագրում]] # [[Անշարժ գույքի պետական միասնական կադաստր]] # [[Անսասան Հյուսիս]] # [[Անսովոր մահերի ցանկ]] # [[Անվտանգ էլեկտրոնային գրանցման և քվեարկության փորձ]] # [[Անվտանգության և տեղեկատվության ապահովում]] # [[Անտառային բուսականություն]] # [[Անտառային հրդեհներ Ռուսաստանում (2021)]] # [[Անտիոքյան աստվածաբանական դպրոց]] # [[Անտոն Նաֆիլյան փաշա]] # [[Անտոնիո Սիկուրեցա]] # [[Անօդակյաց օրգանիզմներ]] # [[Աշխատանքային կենսաթոշակային ֆոնդ]] # [[Աշխատանքային պոզիտիվ]] # [[Աշխատանքի բաժանման կառուցվածք]] # [[Աշխարհի երկրների բնակչություն (կանխատեսում)]] # [[Աշոտ Ասատրյան]] # [[Աու քեռին]] # [[Աուլիեբաստաու]] # [[Ապահովագրական ռիսկերի մոդելավորում]] # [[Ապատե (աստվածություն)]] # [[Ապոլին Տրաորե]] # [[Ապուշի կյանքը]] # [[Առանցքային հաճախորդների կառավարում]] # [[Առաջարկ (բիզնես)]] # [[Առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցության գործակից]] # [[Առը շրջող գութան]] # [[Առոգանության արվեստ]] # [[Առողջապահական կետ]] # [[Առողջապահիկ]] # [[Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամ]] # [[Ասադխուժա Մույդինխուժաև]] # [[Ասատուր և Կլեոպատրա (Վահան Թոթովենց)]] # [[Ասգար Զեյնալով]] # [[Ասիայի հիվանդ մարդ]] # [[Ասլանդուզի ճակատամարտ]] # [[Ասորատյացություն]] # [[Աստղաինֆորմատիկա]] # [[Աստված և թագավորը]] # [[Աստվածաշնչյան պատմությունը]] # [[Աստրախանի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Ավագ շաբաթվա երգասացություններ]] # [[Ավանգարդ (ֆուտբոլային ակումբ, Կուրսկ)]] # [[Ավանգարդ 1]] # [[Ավանդական բժշկություն]] # [[Ավասկուլյար նեկրոզ]] # [[Ավելի արագ վճարումների ծառայություն]] # [[Ավետ]] # [[Ավետիս (գրիչ)]] # [[Ավիացիոն գնդացիր]] # [[Ավստրալիայի ազգային գույներ]] # [[Ավտոբուսի հրդեհ Բուլղարիայում (2021)]] # [[Ավտոբուսի պայթյուն Բալիգոլիում]] # [[Ավտոմատ կայունարարներ]] # [[Ավտոմատացված դատողություն]] # [[Ավտոմեքենայի սեփականություն]] # [[Ավտոֆինանսավորում]] # [[Ատամի հեռացում]] # [[Ատելության խոսքի դեմ օրենսդրությունը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում]] # [[Ատելության խոսքի դեմ օրենսդրությունը Լեհաստանում]] # [[Ատոմ (էլեկտրամեքենա)]] # [[Ատչաֆալայա (գետ)]] # [[Արա Ամիրյան]] # [[Արալ (Չինաստան)]] # [[Արամ Թահթաջյան]] # [[Արայիկ Օհանյան]] # [[Արապիլես (1868)]] # [[Արաս (հրատարակչատուն)]] # [[Արարատ (ամսագիր, Էջմիածին)]] # [[Արարատ Ալեքսանյան]] # [[Արաքս հանդեսի մատենագիտություն]] # [[Արաքսի պատերազմ]] # [[Արբալետ ԴՄ]] # [[Արբիտրաժային համաձայնություն]] # [[Արբորիցիդներ]] # [[Արգենտինայի կենտրոնական բանկ]] # [[Արդարության համաշխարհային տուն]] # [[Արդյունավետ խոնավության պաշար հողում]] # [[Արենա դե Ամազոնիա]] # [[Արթին Դադյան փաշա]] # [[Արթուր Գորոյան]] # [[Արթուր Հոլանդ]] # [[Արթուր Մոլիտվին]] # [[Արթուր Նադել]] # [[Արթուր Սարգսյան (գինու փորձագետ)]] # [[Արժեքային դատողություն]] # [[Արժեքի շղթայի կառավարման կարողություն]] # [[Արիստակես Սեդրակյան]] # [[Արիստամբուլոս I]] # [[Արիստոքսենոս]] # [[Արծաթե կենտրոնով ցենտ]] # [[Արհեստական բանականությունը կինոինդուստրիայում]] # [[Արհեստական բանականությունը հոգեբանությունում]] # [[Արհեստական բանականություն․ ժամանակակից մոտեցում]] # [[Արհեստական ենթաստամոքսային գեղձ]] # [[Արհեստական ​​բանականության ճարտարագիտություն]] # [[Արմ (համայնք)]] # [[Արմազիկ]] # [[Արման Սարոյան]] # [[Արմավիր ՖԱ]] # [[Արմավիրի պետական մանակավարժական համալսարան]] # [[Արմեն Բոյախչյան]] # [[Արմեն Հայրապետյան (Միկրոբ)]] # [[Արմեն Մարտիրոսյան (զինվոր)]] # [[Արմենակ Բեդևյան]] # [[Արմյանկա-60]] # [[Արյան գլյուկոզի կարգավորում]] # [[Արյան շաքարի մակարդակ]] # [[Արոն Յաակոբիշվիլի]] # [[Արուտ]] # [[Արջունա]] # [[Արտադրանքի տարբերակում]] # [[Արտակ Համբարձումյան]] # [[Արտակարգ կոմիսար]] # [[Արտահայտման ազատությունը Հնդկաստանում]] # [[Արտահայտվելու ազատություն]] # [[Արտաշես Էնֆիաջյան]] # [[Արտաշեսյանների դրոշ]] # [[Արտավազդ Սարեցյան]] # [[Արտարժութային վկայական]] # [[Արտեմիս Ֆաուլ]] # [[Արտիճուկով դիփ]] # [[Արտյոմ Ամիրջանով]] # [[Արցախի Հանրապետության կենդանական աշխարհ]] # [[Արցախի Հանրապետության կերպարվեստ]] # [[Արփինե Վարդանյան]] # [[Արքայադուստր Ավրորան]] # [[Արքայադուստր Դոքհե]] # [[Արքայադուստր Հոենլո-Լանգենբուրգցի]] # [[Արևելյան Սարաևոյի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ]] # [[Արևմտյան Աֆրիկայի ԱՖՀ ֆրանկ]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության դրոշ]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության զինանշան]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության օրհներգ]] # [[Արևմտյան Հայաստանի Ազգային ժողով]] # [[Արևմտյան Հայաստանի հայերի ազգային խորհուրդ]] # [[Արևների կարտել]] # [[Աքերմանի դաշտերում (Թումանյանի թարգմանություն)]] # [[Աֆթեր]] # [[Աֆրիկայի հպարտությունը (գնացք)]] # [[Աֆրոամերիկյան անգլերեն]] # [[Աֆրոդիտե, Պան և Էրոս]] # [[Աֆրոսամուրայ]] # [[Բաբ (կրոնական գործիչ)]] # [[Բաբլ ֆուտբոլ]] # [[Բադեն բանկ]] # [[Բազագրան]] # [[Բազմագործակալ համակարգ]] # [[Բազմատիրաժ թերթ]] # [[Բաթիալ նստվածքներ]] # [[Բաթլ Քրիկի սանիտարիում]] # [[Բալթասար ֆոն Դերնբախ]] # [[Բալի ապուր]] # [[Բալի կարկանդակ]] # [[Բալկանա]] # [[Բահամյան ֆունտ]] # [[Բահարիա]] # [[Բահիանո դե Թենիս]] # [[Բահրամ բեկ Ախունդով]] # [[Բաղդադի պաշարում (1821)]] # [[Բամբակի լեռ]] # [[Բամփի Ջոնսոն]] # [[Բայա Բակարի]] # [[Բայրամ խան]] # [[Բանբեր Հայաստանի գիտական ինստիտուտի]] # [[Բանդտ տորթ]] # [[Բանկային գործունեությունը որպես ծառայություն]] # [[Բանկոր]] # [[Բառագիրք հայոց]] # [[Բառգիրք հայկազյան լեզվի]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, եզրափակիչ փուլ)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ A)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ C)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ D)]] # [[Բատիրբեկ Ցակուլով]] # [[Բատտ (դիցաբանություն)]] # [[Բարանտեա]] # [[Բարաք Օբամայի «Հույս» պաստառ]] # [[Բարբարա Վիլյերս]] # [[Բարդաղ]] # [[Բարդերի ակումբ]] # [[Բարեգործական աճուրդ]] # [[Բարեգործական վինետկա]] # [[Բարերար և որդեգիր]] # [[Բարիեր հակատանկային հրթիռային համակարգ]] # [[Բարձր Հայք]] # [[Բարձրագույն դասարան (հեռուստասերիալ)]] # [[Բարոցցի]] # [[Բաց ֆոնդային ընկերություն]] # [[Բացահայտում]] # [[Բացիլներ]] # [[Բեգեմոտ (սահանք)]] # [[Բեզնոիտիոզ]] # [[Բեթի Բրյուսել]] # [[Բել Դելֆին]] # [[Բելառուսի Հանրապետության Նախարարների խորհուրդ]] # [[Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Կենտրոնական բուսաբանական այգի]] # [[Բելգորոդի դրոշ]] # [[Բելինդա Ռայթ]] # [[Բելոգրադչիկի աստղադիտարան]] # [[Բելոռուսական ԽՍՀ դրոշ]] # [[Բեկորներ]] # [[Բեհբութ Մուստաֆաև]] # [[Բեն 10: Այլմոլորակայինների պարս]] # [[Բեն 10։ Մրցավազք ժամանակի հետ]] # [[Բեն Էնվոնվու]] # [[Բենզիմիդազոլ]] # [[Բենզոդիազեպիններ]] # [[Բենլաթ]] # [[Բենկյանի կամուրջ]] # [[Բենյամին Եղոյան]] # [[Բեննի Անդերշոն]] # [[Բենչմարկ]] # [[Բենջամին Ռոբերտս-Սմիթ]] # [[Բենսհայմ]] # [[Բենտ-Անատ]] # [[Բեռնալ Դիաս դել Կաստիլյո]] # [[Բեսկիդներ]] # [[Բերգերի թխվածքաբլիթ]] # [[Բերենիսե Կեսադա]] # [[Բերեշիտ-2]] # [[Բերի-բերի]] # [[Բերինգիա]] # [[Բզոուդաղ]] # [[Բժշկական գնդակ]] # [[Բիբլոս Բանկ Արմենիա]] # [[Բիդիրգի]] # [[Բիզնեսի շարունակականություն]] # [[Բիզնեսի օպերացիոն համակարգ (կառավարում)]] # [[Բիթքաբ]] # [[Բիթքոյն և քաղաքականություն]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Բիթքոյնով ռումբի սպառնալիքներ]] # [[Բիլ Մար]] # [[Բիլալ Սկաֆ]] # [[Բիսարա]] # [[Բիվա]] # [[Բիրդաշու]] # [[Բլեք-Լիթերմանի մոդել]] # [[Բլեքլիսթինգ]] # [[Բյոն Ուսոկ]] # [[Բնական լեզվի գեներացիա]] # [[Բնական փիլիսոփայության Ջեքսոնյան պրոֆեսոր]] # [[Բնակչության քաղաքական զտում]] # [[Բնապահպանական իրավունք]] # [[Բոբան Նիկոլով]] # [[Բոգդան Գալստյան]] # [[Բոլդուին Լոնսդեյլ]] # [[Բոլոնեզե]] # [[Բողոքականությունը Վրաստանում]] # [[Բողոքի ցույցեր Նոր Կալեդոնիայում (2024)]] # [[Բոուլ Կլիֆ]] # [[Բոռնել]] # [[Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմություն]] # [[Բոսվորտի ճակատամարտ]] # [[Բոստոնի մարաթոն]] # [[Բովերին]] # [[Բորային պարարտանյութեր]] # [[Բորբոսասնկեր]] # [[Բորդետելլա]] # [[Բորիս Բաղդասարով]] # [[Բորիս Շատվերյան]] # [[Բորիսով-Արենա]] # [[Բորոտների գաղութ]] # [[Բորչալա (լեռ)]] # [[Բուզուկի (երաժշտական գործիք)]] # [[Բութանի երաժշտություն]] # [[Բուլինգը բժշկական մասնագիտական համայնքում]] # [[Բուլղարիան և եվրոն]] # [[Բուխարեստի ազգային մարզադաշտ]] # [[Բուկա (ընկերություն)]] # [[Բուկովինա (ստադիոն)]] # [[Բուղատենես]] # [[Բույսեր]] # [[Բույսերի արագաճեցում]] # [[Բույսերի կանաչազրկություն]] # [[Բույսերի հասունացում]] # [[Բույսերի ջերմաստիճան]] # [[Բուշիդո]] # [[Բուսական բջիջներ]] # [[Բուսական մթերքի զանգվածի բնական կորուստ]] # [[Բուսականության աստվածություններ]] # [[Բուսե Թոսուն]] # [[Բջջային հավելվածների դասակարգում]] # [[Բջջային ձեռնարկություն]] # [[Բռնության զոհերի հուշարձան]] # [[Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություն]] # [[Բռնցքամարտի համաշխարհային ասոցիացիա]] # [[Բրահա Ֆուլդ]] # [[Բրայան ՄակԳինիս]] # [[Բրայան Մբեմո]] # [[Բրայան Ռաբելյո]] # [[Բրայան Քուին (գործարար)]] # [[Բրանխիոմիկոզ]] # [[Բրաուլյոզ]] # [[Բրաունյան ֆինանսական շուկաների մոդել]] # [[Բրդաձորի քարակոթող]] # [[Բրեդլի Բյուքեր]] # [[Բրեմենյան բանկ]] # [[Բրիտանական Կոլումբիայի դրոշ]] # [[Բրոդհերստ Պարկ]] # [[Բրոդսկին պոետ չէ]] # [[Բրուբանկ]] # [[Բրուգիոզ]] # [[Բրունելի համալսարան]] # [[Գաբոնի ընդհանուր ընտրություններ (2023)]] # [[Գաբրիել Շապինգարահիսարցի]] # [[Գագարին (մուլտֆիլմ)]] # [[Գադա Ալի]] # [[Գաթոչ Պանոմ Յիեխ]] # [[Գալայի հնաոճ իրերի թանգարան]] # [[Գալլիենոս]] # [[Գալուստ Ամասիացի]] # [[Գաղտնի ալիք]] # [[Գամալ ալ-Բաննա]] # [[Գամբիտ (այլ կիրառումներ)]] # [[Գայանե Բրեիովա]] # [[Գայոս Հռոմեացի]] # [[Գանայի նավթային ֆոնդեր]] # [[Գանգի հիմ]] # [[Գառնու պաշարում]] # [[Գավառ (Մեծ Հայքի վարչական միավոր)]] # [[Գարդմանք (տարածքային էթնիկ միավոր)]] # [[Գելարե Ջաբարի]] # [[Գեղարվեստական գրականության կանանց մրցանակ]] # [[Գեղարվեստի դպրոց (Մանհեթեն)]] # [[Գենադի Գորբենկո]] # [[Գենադի Լյուտինսկի]] # [[Գենետաներ]] # [[Գեներատիվ արհեստական ​​բանականություն]] # [[Գեներատիվ նախապատրաստված տրանսֆորմեր]] # [[Գետնանուշի կարագով բաժակ]] # [[Գերաս]] # [[Գերզգայունություն]] # [[Գերմանա-թուրքական հարաբերություններ]] # [[Գերմանաֆոբիա]] # [[Գերմանիայի կողմից եվրոյի ընդունում]] # [[Գերսոն Գու-Կոնու]] # [[Գիդեոնը ապստամբում է]] # [[Գիթ]] # [[Գիշատիչ սնկեր]] # [[Գիշերալամպ]] # [[Գիտելիքի ինժեներիա]] # [[Գիտելիքի միջնորդ]] # [[Գիտելիքի ներկայացում և դատողություն]] # [[Գիտելիքների գրաֆ]] # [[Գիրք տարածողների ազգային ընկերակցություն]] # [[Գլիկա Ներա]] # [[Գլխատուն (կառույց)]] # [[Գլոբալ արեգակնային ատլաս]] # [[Գլոբբինգ]] # [[Գլորիա Բեժարանո Ալմադա]] # [[Գծատարում]] # [[Գյուզել Բաբա Դաղ]] # [[Գյուղական-քաղաքային համամասնական ներկայացուցչություն]] # [[Գյուղատնտեսական բույսերի և փայտացողուն ծառերի ու թփերի այրվածքներ]] # [[Գյուղատնտեսական կենդանիների գենետիկա]] # [[Գյուղատնտեսական քարտեզ]] # [[Գնահատականային քվեարկություն]] # [[Գնդակի արձան (Խարկով)]] # [[Գնդի որդին]] # [[Գնորդի հաջորդ գործողություն]] # [[Գնումների քարտ]] # [[Գոգնոց]] # [[Գոհար Հարությունյան]] # [[Գոշքար Թահմազլի]] # [[Գովք հիմարության]] # [[Գործակալ Քարթեր (ֆիլմ)]] # [[Գործամոլ]] # [[Գործարկման նախազգուշացում (ֆիլմ)]] # [[Գորոշիխայի գյուղական խորհուրդ]] # [[Գուանյինի արձան (Նանշան)]] # [[Գունպհո]] # [[Գուստավ Ռոզենկամպֆ]] # [[Գուստավո Կարուլի]] # [[Գուրու Արջան Դև]] # [[Գուրտուկ]] # [[Գվանջու (Գյոնգիդո)]] # [[Գվինեա-Բիսաուի նախագահական ընտրություններ (2012)]] # [[Գվինեթ Հորդեր-Փեյթոն]] # [[Գրան Կուրաժ]] # [[Գրանդ Կուրոն]] # [[Գրաննայա (գետ, Սամարայի մարզ)]] # [[Գրասիելա Կալդերոն]] # [[Գրիգոր Ավետիսյան (հեռուստալրագրող)]] # [[Գրոդնոյի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Գրքաբուժություն]] # [[Գրքույկներ]] # [[Գրևենա]] # [[Գևորգ Բ Քերեսթեճյան Կոստանդնուպոլսեցի]] # [[Դ'Արտանյան]] # [[Դալեկների նախօրեն]] # [[Դալիդայի երգերի ցանկ]] # [[Դալնաշ]] # [[Դայնա Սկադմանե]] # [[Դանակահարություններ Բոնդի Ջանքշընում]] # [[Դանդին]] # [[Դանիել Դանիելյան]] # [[Դանիել Սուելո]] # [[Դառնալ Կարլ Լագերֆելդ]] # [[Դավանություն հավատո]] # [[Դատական ակտերի իրավաբանական բնույթը վարչական դատավարությունում]] # [[Դատար-Մեթյուզի մեթոդ]] # [[Դատողությունների մոդել]] # [[Դարուցինտե]] # [[Դարտմուտի քոլեջ]] # [[Դարֆուրի հակամարտություն]] # [[Դեգուի մետրոպոլիտենի հրդեհ]] # [[Դեդալոս]] # [[Դեկոտորա]] # [[Դեկտեմբերի 17]] # [[Դեղամիջոցների վերամշակում]] # [[Դեղերի հասանելիություն]] # [[Դեղին շլոր]] # [[Դեմագոգոս]] # [[Դեմիրդաղ (բլրաշարք)]] # [[Դեմոդեկոզ]] # [[Դեմոկրատական այլընտրանք կուսակցություն]] # [[Դեմքի ճանաչումը առողջապահության ոլորտում]] # [[Դեյզի Էշֆորդ]] # [[Դեյլ Քուփեր]] # [[Դեյվիդ Արտել]] # [[Դեյվիդ Գասկոյն]] # [[Դեն Ադամեսկու]] # [[Դեն Սյաոպինի տեսություն]] # [[Դենդրիտային բջիջ]] # [[Դենիս Լ․ Ֆերոն]] # [[Դենիս Խրոմենկով]] # [[Դենիս Չեռնով]] # [[Դեոնտեյ Ուայլդեր-Բերմեյն Սթիվերն (2017)]] # [[Դեսիկացիա]] # [[Դեքսթեր ցեղի խոշոր եղջերավոր անասուններ]] # [[Դեքսիթ]] # [[Դժոխք բացյալ]] # [[Դիարբեքիրի օդանավակայան]] # [[Դիեգո դե Ալմագրո (Չիլի)]] # [[Դիզակ պլյուս]] # [[Դիլիջան ՖԱ]] # [[Դիլնոզախոն Կատախոնովա]] # [[Դիմադրելու իրավունք]] # [[Դիոմիդիս Կոմնինոս]] # [[Դիսնեյի անիմացիոն ֆիլմերի խաղարկային ռիմեյքերի ցանկ]] # [[Դիսոցիատիվ ամնեզիա]] # [[Դիսպարեունիա]] # [[Դիսպենսացիոնալիզմ]] # [[Դիրան Թավիջյան]] # [[Դիրաջա]] # [[Դիֆայ]] # [[Դոգեն]] # [[Դողէրոցք]] # [[Դոմենի գաղտնիություն (Whois գաղտնիություն)]] # [[Դոմենի չարաշահման գործողությունների մասին հաշվետվություն]] # [[Դոն-Վոլգայի ռայխսկոմիսարիատ]] # [[Դոտ-քոմ ընկերություն]] # [[Դորին Ուելս]] # [[Դորինա Բյոցոգիո]] # [[Դորիս Ֆիչեն]] # [[Դորսա Դերախշանի]] # [[Դուարնենե]] # [[Դուբայի շոկոլադ]] # [[Դուգլաս Ֆերբենքս Կրտսեր]] # [[Դուքս Ալեքսանդր Սոդերմանլանդացի]] # [[Դոքս]] # [[Դպրության գիրք և տաղարան]] # [[Դվինի ճակատամարտ (484)]] # [[Դրոտավերին]] # [[Եգիպտա-իսրայելական հարաբերություններ]] # [[Եգիպտացորենի հաց]] # [[Եգիպտոսի ազգային բանկ]] # [[Եգիպտոսի ռազմաօդային ուժեր]] # [[Ելենա Վերեյսկայա]] # [[Ելենա Վլադիմիրովնա]] # [[Ելիզավետա, Հարավսլավիայի արքայադուստր]] # [[Ելիզավետա Յարոսլավնա]] # [[Ելիզավետա Վասիլենկո]] # [[Եկամտի հոսք]] # [[Եկատերինա Գելաձե]] # [[Եկատերինա Կերն]] # [[Եկատերինա Շերեմետևա]] # [[Եկատերինա Սվանիձե]] # [[Եղբայր 2: Վերադարձ դեպի Ամերիկա (տեսախաղ, 2000)]] # [[Ենթամթերքներ]] # [[Ենիջե]] # [[Ենս Բերգենսթեն]] # [[Ես Գայանեն եմ Թիֆլիսից (ֆիլմ)]] # [[Ես բեռլինցի եմ]] # [[Ես սպասում եմ ճուտիկին]] # [[Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված (ֆիլմ, 1915)]] # [[Եվա Բեգլարյան]] # [[Եվպրաքսիա Վսեվոլոդովնա Կիևից]] # [[Եվրագոտու ճգնաժամի համար առաջարկվող երկարաժամկետ լուծումներ]] # [[Եվրագոտու ճգնաժամի պատճառներ]] # [[Եվրատեսիլ երգի մրցույթի լավագույն հիթերը]] # [[Եվրիոնի համաստեղություն]] # [[Եվրո 2024 Խումբ A-ի խաղեր]] # [[Եվրոպական խորհրդարանի անդամներ]] # [[Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններ Չեխիայում (2024)]] # [[Եվրոպական պարտքային ճգնաժամի տարածում]] # [[Երազանքների երկիր]] # [[Երաժշտագետ Կոմիտասը]] # [[Երաժշտական ընկերություններ]] # [[Երախտագիտության բերքի փառատոն (Միացյալ Թագավորություն)]] # [[Երակային թրոմբոզ]] # [[Երեխաների հիշատակի առողջության ինստիտուտ]] # [[Երեսուներկու Փրոդաքշն]] # [[Երեք հաստլիկները (մուլտֆիլմ)]] # [[Երեքնուկախոտ]] # [[Երիտասարդ չափահաս]] # [[Երլան Կոժասբայ]] # [[Երկար Վապեր]] # [[Երկար տաքդեղ]] # [[Երկինք։ Լույսի երեխաներ]] # [[Երկիր ավետյաց (քարտեզ)]] # [[Երկկողմանի հատուկ ավտոմատ]] # [[Երկնագույն օգոնյոկ]] # [[Երկուսով]] # [[Երկրաշարժ Հայիթիում (2021)]] # [[Երկրների ցանկ ըստ ավտոմոբիլային տրանսպորտային միջոցների արտադրության]] # [[Երկրների ցանկ ըստ միլիոնանոց քաղաքների թվի]] # [[Երկրների ցանկ ըստ պաշտոնական լեզուների]] # [[Երկրների ցանկ ըստ պողպատի արտադրության]] # [[Երկրների ցանկ՝ ըստ էլեկտրաէներգիայի արտադրության]] # [[Երկրների ցուցակն ըստ աղքատության մեջ ապրող բնակչության տոկոսի]] # [[Երկրորդ արտադրանքի սինդրոմ]] # [[Երկրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Երմոնիա]] # [[Երշիկով աղցան]] # [[Երվանդաշատ]] # [[Երրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Երևանի Ալեքսանդր Բլոկի անվան №122 դպրոց]] # [[Երևանի Ֆ. Նանսենի անվան N 150 հիմնական դպրոց]] # [[Երևանի նուրբ բրդյա գործվածքների կոմբինատ]] # [[Եփրեմ Սարգսյան]] # [[Եֆիմ Մինին]] # [[Զանգակ (հարսնախոտի սորտ)]] # [[Զանգվածային սպանություն Յոկելայում]] # [[Զաուր Նուդիրալիև]] # [[Զառա Յաքոբ]] # [[Զարգացման ֆինանսավորման հաստատություն]] # [[Զարդապատկեր (գիրք)]] # [[Զարեչնոյե (գյուղ, Օկտյաբրսկի շրջան)]] # [[Զդեժելե]] # [[Զդենեկ Կեպակ]] # [[Զենգիբաբա]] # [[Զեֆիր և Ֆլորա (բալետ)]] # [[Զիգմունդ Կարիբուտովիչ]] # [[Զիգոմատուրուսներ]] # [[Զիմբաբվեի հիպերինֆլյացիա]] # [[Զիվար բեկ Ահմեդբեկով]] # [[Զմրուխտե քաղաքի կախարդը։ Դեղին աղյուսով ճանապարհը]] # [[Զոմբի ապոկալիպսիս (ֆիլմ)]] # [[Զոմբի ընկերություն]] # [[Զոմբի ընտրական դիտորդներ]] # [[Զոյա Լորիե]] # [[Զոյչ]] # [[Զորակոչ Հայաստանում]] # [[Զուգահեռ քվեարկություն]] # [[Զուգարանի աստվածներ]] # [[Զուլֆատ Գարաև]] # [[Զուկո]] # [[Զուղուլբա (գյուղ)]] # [[Զուտ բանականության քննադատություն]] # [[Զստոսկրի շրջադարձ խորանիստ զարկերակ]] # [[Զրինսկի]] # [[Էբիրիպո]] # [[Էդգար Ալարկոն]] # [[Էդուարդ Ալեքսանյան]] # [[Էդուարդ Չիչյան]] # [[Էդուարդա Օ’Բարա]] # [[Էդվարդ Ալթման]] # [[Էդվարդ Բարի Օ'Միրա]] # [[Էդվարդ Ստախուրա]] # [[Էթնիկ անկլավ]] # [[Էլ-Պենոն-դե-Գուատապե]] # [[Էլ Օխո]] # [[Էլեկտրական բաշխիչ հարմարանք]] # [[Էլեկտրոնային թուղթ]] # [[Էլեկտրոնային փողերի ասոցիացիա]] # [[Էլեյն Բենես]] # [[Էլենա Կացուլանի]] # [[Էլիս Էշլին Թրոու]] # [[Էլլի Սաթլեր (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)]] # [[Էլլի Քամ]] # [[Էլոդի Տոմի]] # [[Էխիդո]] # [[Էկոնոմիկայի, առևտրի և արդյունաբերության նախարարություն (Ճապոնիա)]] # [[Էկուրու]] # [[Էկրանապահ]] # [[Էմանուել Փոլադյան]] # [[Էմանուել Օռլեանցի]] # [[Էմեթ Լուի Թիլ]] # [[Էմի Ռոդրիգես]] # [[Էմիլ Լերե]] # [[Էմիլիո Բալդոնեդո]] # [[Էմոջիների համաշխարհային օր]] # [[Էյմի Թըրներ]] # [[Էյրլանգա համալսարան]] # [[Էյփրիլ Հեյնրիքս]] # [[Էնեիդա (Կոտլյարևսկի)]] # [[Էնենրա]] # [[Էներգաաշտարակ]] # [[Էնն Սոֆի Ռևենթլոու]] # [[Էնոլա Հոլմսի առեղծվածները]] # [[Էնջի Ցան]] # [[Էշա Դեոլ]] # [[Էշլի Լոուրենս]] # [[Էոժեն Փափազյան]] # [[Էռնեստ Վ. Պրուսման]] # [[Էսէռներ]] # [[Էսվատինիի տնտեսություն]] # [[Էստոնիայի Էներգետիկա]] # [[Էստրոգենային դեղամիջոցներ]] # [[Էվթանազիան Ավստրալիայում]] # [[Էվրան]] # [[Էվրի]] # [[Էտ-Տաիֆ]] # [[Էրավան (ջրվեժ)]] # [[Էրթոն Քյոլլեր]] # [[Էրիթրեայի պատմություն]] # [[Էրիկ Դարա]] # [[Էրկին Օնգարբաև]] # [[Էրջին]] # [[Էրվին Ամիրյան]] # [[Էքստրասիստոլա]] # [[Ընդլայնված վավերացման վկայական]] # [[Ընթացիկ հարաբերակցության գործակից]] # [[Ընկճվածություն]] # [[Ընտրական սվինգ վերլուծություն]] # [[Ընտրողների ցուցակ]] # [[Թագավորական մարդասպան]] # [[Թաիլանդի բանկ]] # [[Թաիլանդի ընդհանուր ընտրություններ (2006)]] # [[Թալալ Իբն Աբդուլազիզ Ալ Սաուդ]] # [[Թալասոֆոբիա]] # [[Թալիբանի հարձակում (2021)]] # [[Թաղե Բոսթան]] # [[Թաղում]] # [[Թամազ Սոմխիշվիլի]] # [[Թայդուն]] # [[Թայթըս Դեյ]] # [[Թայվանի վարչական բաժանում]] # [[Թայփի]] # [[Թանահատի վանք (Արևիս)]] # [[Թասակ (սանրվածք)]] # [[Թավան Դուչանի]] # [[Թատրոն կամ Թշվառներ]] # [[Թեթրի Ծղարոյի շրջանային մամուլ]] # [[Թեթֆորդ]] # [[Թեթև մտավոր հետամնացություն]] # [[Թեհրան Մանսիմով]] # [[Թեյմուր Մուսաև]] # [[Թենիոզ]] # [[Թեո Բրաուն]] # [[Թեոդոր Գյոյոկ]] # [[Թեոդորիխ Մեծ]] # [[Թեոնոմիա]] # [[Թերեզա (հեռուստասերիալ)]] # [[Թերթերի համաշխարհային ասոցիացիա]] # [[Թերի Լ. Բենչինի]] # [[Թզով պուդինգ]] # [[Թիմի կառավարում]] # [[Թիմոթի Թրեդվել]] # [[Թիրափոնգ Սիլաչայ]] # [[Թղթե տուն. Կորեա՝ համատեղ տնտեսական տարածք]] # [[Թղթի վերամշակում]] # [[Թմբկապնակ]] # [[Թյուրքան Ֆայզուլլայի սպանություն]] # [[Թոմ Լոքյեր]] # [[Թոմաշ Կլոչեկ]] # [[Թոմաս Գրեյ, Դորսեթի 1-ին մարկիզ]] # [[Թոմաս Լինքոլն]] # [[Թոմաս Լովել Բեդդոուս]] # [[Թոմաս Քելներ]] # [[Թոմարզա]] # [[Թոնի Շաֆրազի]] # [[Թոռնիկե Ղիփիանի]] # [[Թործում]] # [[Թորոս Վահկացի]] # [[Թորոս Փիլիսոփա]] # [[Թուղչե Ալբայրաքի սպանություն]] # [[Թունավոր աբորտ]] # [[Թունավորություն]] # [[Թունավորում]] # [[Թունիսի խոհանոց]] # [[Թոփշոփ]] # [[Թվային դետոքս]] # [[Թրապոչեր]] # [[Թրիպտի]] # [[Ժաիմե Քրանդալ]] # [[Ժամ եկեղեցի]] # [[Ժամանակացույց]] # [[Ժան-Կևեն Դյուվեռն]] # [[Ժան-Մարի Լը Բրի]] # [[Ժան Գրավ]] # [[Ժան Պլիյա]] # [[Ժանայնա]] # [[Ժաննա Վոլկովա]] # [[Ժելե մանուկներ (կոնֆետ)]] # [[Ժերմինալ]] # [[Ժիլբեր Վան Բինստ]] # [[Ժիյինգ Զենգ]] # [[Ժիրայր Աղաջանյան]] # [[Ժոել Լոտիե]] # [[Ժոզեֆ Պելադան]] # [[Ժողովածու]] # [[Ժողովականություն]] # [[Ժողովրդավարության աստվածուհի]] # [[Իան Մալքոլմ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)]] # [[Իբրահիմ Գանեմ]] # [[Իբրահիմ Տրաորե]] # [[Իգնա Սարըասլան]] # [[Իգնասիո Պենյա Դել Ռիո]] # [[Իգոր Դիչենկո]] # [[Իգոր Վոյտենկո]] # [[Իենգ Սարի]] # [[Իերապետրա (դիմոս)]] # [[Իզաբելա դե Կլերմոն]] # [[Իզաբելլա Արագոնացի]] # [[Իզաբելլա Նարդոնիի սպանություն]] # [[Իզաբելլա Տորոնացի]] # [[Իզերնիա]] # [[Իզումի Կատո]] # [[Իզոֆլուրան]] # [[Իթան Ալեն]] # [[Իլարիա Մաուրո]] # [[Իլհամ Մեհտիև]] # [[Իկարոս]] # [[Իմ ընկեր Մարտինը]] # [[Իմ խաչը]] # [[Իմունոգլոբուլիններ]] # [[Իմպուլսային համակարգ]] # [[Իմպուլսի վերահսկողության խանգարում]] # [[Ինա Վրոլդսեն]] # [[Ինդոնեզիայի համալսարան]] # [[Ինդոնեզիայի պետական ​​ներդրումների բաժին]] # [[Ինդոնեզիայի տնտեսություն]] # [[Ինդուստրիալ երաժշտություն]] # [[Ինկուբացիա]] # [[Ինյա լիճ]] # [[Ինչպես Ջիրթդանը փրկեց երեխաներին սարսափելի դևից]] # [[Ինտելեկտուալ գործակալ]] # [[Ինտերնետի ենթակառուցվածքների զարգացումը Հայաստանում]] # [[Ինտերնետի ֆրագմենտացիա]] # [[Ինտոնացիա]] # [[Ինքնասպանների Ջոկատ. Սպանեք Արդարության լիգային]] # [[Իշի]] # [[Իոնացման ազդեցությունը բջիջների վրա]] # [[Իոսիֆ Կուկոլևսկի]] # [[Իպ Ման]] # [[Իռեն Դիատա]] # [[Իսաֆյորդուր]] # [[Իսիդոր Բականժա]] # [[Իսլամ Քարիմովի անվան միջազգային օդանավակայան]] # [[Իսլամական օլիմպիական խաղեր]] # [[Իսկանդար Մուդա]] # [[Իսոնցոյի ճակատամարտեր]] # [[Իսպանական անշարժ գույքի պղպջակ]] # [[Իվակունի]] # [[Իվան Բոլոտնիկով]] # [[Իվան Եֆանով]] # [[Իվան Իգնատև]] # [[Իվան Լխովսկի]] # [[Իվան Յուրիչ]] # [[Իվան Սկորոբոգատովի գործ]] # [[Իվան Սուսանին]] # [[Իվան Ֆիլիպ Վեզդին]] # [[Իվան բեյը]] # [[Իվետ Գորանովա]] # [[Իտալիայի Թագավորության ազգային բանկ]] # [[Իտալիայի եղբայրներ]] # [[Իրադա Ալիևա]] # [[Իրան-կոնտրաս]] # [[Իրաքի Քրդստանի տարածաշրջանի Շտաբային քոլեջ]] # [[Իրինա Գլեբովա]] # [[Իրինա Զինովևա]] # [[Իրմա Աճեմյան]] # [[Իփիգենիա]] # [[ԼԳԲՏՔ անձանց պատկանող բիզնեսներ]] # [[Լաբետալոլ]] # [[Լաբորատոր մկան արձան]] # [[Լագերտա]] # [[Լագունա միգամածություն]] # [[Լադախի կենդանական աշխարհը]] # [[Լազար Դրլյաչա]] # [[Լաիմա]] # [[Լակսա]] # [[Լամբերտի W ֆունկցիա]] # [[Լաուրա Ջուլիանի]] # [[Լաուրա Քումբս]] # [[Լավ Ռադիո]] # [[Լատինական Ամերիկայի մշակույթ]] # [[Լատինական արժութային միություն]] # [[Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական պոետ]] # [[Լատվիայի նախարարների կաբինետ]] # [[Լարի Այգներ]] # [[Լարինյան գիմնազիա]] # [[Լարիսա Վոլպերտ]] # [[Լեբյաժևսկի շրջան]] # [[Լեգհոռն]] # [[Լեդի Մակբեթի էֆեկտ]] # [[Լեզվի կենսունակության աստիճան]] # [[Լեզվի մոդել]] # [[Լեզվի տեղայնացում]] # [[Լեհաստանը և եվրոն]] # [[Լեմանգ]] # [[Լեյլա Յոզեֆովիչ]] # [[Լեյներ Պալասիոս]] # [[Լենա Պետերման]] # [[Լենա Քրիստ]] # [[Լեոնարդ Ռոուզ]] # [[Լեոքարես]] # [[Լեռնագնացի ճանկեր]] # [[Լեսոթոյի կենտրոնական բանկ]] # [[Լի Ճի]] # [[Լիբանանի ճգնաժամ (1958)]] # [[Լիբերտարիանիզմ]] # [[Լիբիայի թագավորություն]] # [[Լիդո Վիերի]] # [[Լիզ Ֆեկետե]] # [[Լիլ Փիփի մահ]] # [[Լիլիան Ստայլզ-Ալեն]] # [[Լիլիաննա Լյուտինսկայա]] # [[Լիլիենստերն]] # [[Լիխտենշտայնի ազգային բանկ]] # [[Լիխտենշտայնի տնտեսություն]] # [[Լիմոնով բեզե]] # [[Լինա Մագուլ]] # [[Լինա Նիլսոն]] # [[Լինդիի էֆեկտ]] # [[Լիշտ]] # [[Լյուբերոնի վալդեսացիներ]] # [[Լյուբով Գեորգիևա]] # [[Լյուդովիկ Մեծ]] # [[Լյուդովիկոս X (Ֆրանսիայի թագավոր)]] # [[Լյութեին]] # [[Լյուսի Ռայթ]] # [[Լոկառնոյի կինոփառատոն]] # [[Լողակտցարներ]] # [[Լոմա Լինդա]] # [[Լոմա Լինդայի համալսարանի բժշկական կենտրոն]] # [[Լոյմաա]] # [[Լովատի Սիմոն Ֆրեյզեր]] # [[Լոտտա Էկվիստ]] # [[Լոտտե Լազերշտեյն]] # [[Լորա Ժորժ]] # [[Լորա Փալմեր]] # [[Լորեն Հեմփ]] # [[Լորետա Կուլաշի]] # [[Լորի Էրիկա Ռաֆ]] # [[Լորիկ (ֆիլմ)]] # [[Լու Ճաոլին]] # [[Լուան (երգչուհի)]] # [[Լուբյանա Պիովեսանա]] # [[Լուբոշ Բարտոն]] # [[Լուի Դոֆին Ֆրանսիացի]] # [[Լուի Վեստենենկ]] # [[Լուիզա Նեսիբ]] # [[Լուիզա Շիլգարդ]] # [[Լուիզիադա կղզիներ]] # [[Լուկրեցիա]] # [[Լուչո Կորսի]] # [[Լուսավորման տեղակայանք]] # [[Լուսացույցի մարդուկ (Արևելյան Գերմանիա)]] # [[Լուսնային դեսպանատուն]] # [[Լրացված իրականության ապագան]] # [[Լրացված իրականության կիրառումը սպասարկման ոլորտում]] # [[Լևկաս]] # [[Խալիլ Իբրահիմ]] # [[Խաղաղ Դոն (բալետ)]] # [[Խաղային հարթակներ]] # [[Խաղային ցիկլ]] # [[Խաղերի տեսություն]] # [[Խաղի մեխանիկա]] # [[Խայմե Պրիետո Մենդես]] # [[Խայտատերևություն]] # [[Խաչատուր Վարդանյան (գրականագետ)]] # [[Խաչենի հովտի հուշարձաններ]] # [[Խառը ցանքեր]] # [[Խավիեր Միլեյի երդմնակալություն]] # [[Խարդախության կենտրոններ Մյանմայում]] # [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)]] # [[Խիլոդոնելոզ]] # [[Խյուս-ապուր]] # [[Խնամակալություն]] # [[Խնձորենու ժանգ]] # [[Խնձորենու ցեց]] # [[Խոլահավ Աբբոտի]] # [[Խոհանոց Փարիզում]] # [[Խոսե Ասունսիոն Սիլվա]] # [[Խոսե Կոնրադո]] # [[Խոսե Մարիա Արգեդաս]] # [[Խոսե Վեգա]] # [[Խոսքի զարգացում]] # [[Խոսքի թարգմանություն]] # [[Խորանարդի օրենք]] # [[Խորանարդիկ (մուլտֆիլմ)]] # [[Խորվաթիայի անկախ պետություն]] # [[Խորվաթիայի սկաուտական ասոցիացիա]] # [[Խորքային ուսուցում (Հարավային այգի)]] # [[Խուան Ինսյեն]] # [[Խուզման կետ]] # [[Ծագումնագրություն]] # [[Ծածկարան]] # [[Ծաղիկների ուժը]] # [[Ծիծեռնակ (հրատարակչություն)]] # [[Ծինթիեն]] # [[Ծինին]] # [[Ծիսամատյան]] # [[Ծիրանավոր Ծաղկավանք]] # [[Ծննդաբերության դիրքեր]] # [[Ծննդօգնություն (անասնաբուժություն)]] # [[Ծովերի տիրակալը]] # [[Ծոփք]] # [[Ծրագրակազմի անվտանգության էթիկա]] # [[Ծրագրակազմի փորձարկում]] # [[Ծրագրային ապահովման ինժեներիա]] # [[ԿԴՎ գրուպ]] # [[Կազակներ։ Ֆուտբոլ]] # [[Կազմակերպչական կապիտալ]] # [[Կազուհա]] # [[Կաթից կտրում]] # [[Կաթնուկ (հիվանդություն)]] # [[Կաթոլիկ Առաքելական Եկեղեցի]] # [[Կաթող պեկի փորձ]] # [[Կաիետեուր ջրվեժ]] # [[Կաիրի]] # [[Կալենի հանձնաժողով]] # [[Կալիֆոռնիայի հովիտ]] # [[Կալմունայ]] # [[Կախարդական սրինգ (մուլտֆիլմ)]] # [[Կախարդի ավելներ]] # [[Կախվող բույսեր]] # [[Կակաոյի արտադրության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա]] # [[Կակաոյի արտադրությունը Կոտ դ՚Իվուարում]] # [[Կակաոյի ճգնաժամ (2024)]] # [[Կակաչների հեղափոխություն]] # [[Կահի]] # [[Կաղամբով աղցան]] # [[Կաղանդ պապ]] # [[Կաղապար։Gridiron primary style]] # [[Կամբիոն]] # [[Կամեհամեհա IV]] # [[Կամիլ Ագալարով]] # [[Կամո Սեյրանյան]] # [[Կամֆորա (դեղանյութ)]] # [[Կայսր Նորթոն]] # [[Կանանց ազգային կազմակերպություն]] # [[Կանանց կայանատեղեր]] # [[Կանանց սեփականության իրավունք]] # [[Կանաչ գանգուր]] # [[Կանաչ կարրի]] # [[Կանաչ պարարտանյութ]] # [[Կանգ Դոնգվոն]] # [[Կապիտալ բյուջետավորում]] # [[Կապիտալի կառուցվածքի փոխարինման տեսություն]] # [[Կապիտալի համարժեքության գործակից]] # [[Կապիտալիզացիայի աղյուսակ]] # [[Կապկան]] # [[Կապտոպրիլ]] # [[Կառավարման խորհրդատվություն]] # [[Կառավարության ներդրումային ֆոնդ]] # [[Կառավարչական շահաբաժին]] # [[Կառլ Էմանուել Մեծ]] # [[Կառուցվածքային տվյալներ]] # [[Կասկածելիների մասին օրենք]] # [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (1640-1641)]] # [[Կատարի պատմություն]] # [[Կատարողական արվեստ]] # [[Կատենստուտ]] # [[Կատերինա Կամպոդոնիկո]] # [[Կատյա (ֆուտբոլիստուհի)]] # [[Կար չկար Կոզյավին]] # [[Կարաման-բեյ]] # [[Կարամիլկ]] # [[Կարատե (քիմիական պատրաստուկ)]] # [[Կարգախոս]] # [[Կարգավորման սխեմա]] # [[Կարել Ապպել]] # [[Կարեն Դուրինյան]] # [[Կարեն Թումանյան]] # [[Կարճաժամկետ տոկոսադրույքի հարաբերակցություն]] # [[Կարմիր ահաբեկչության նահատակների հուշահամալիր-թանգարան]] # [[Կարմիր չիպային բաժնետոմսեր]] # [[Կարմիր ռազմաճակատին]] # [[Կարմրափորիկ կարմրատուտ]] # [[Կարովինի ինքնաձիգ]] # [[Կարպաս]] # [[Կարպո Աչիմովիչ-Գոդինա]] # [[Կարտոֆիլամաքրիչ]] # [[Կարտոֆիլատեսակավորիչ մեքենա]] # [[Կեղծ դեղեր]] # [[Կեյլա (ջրվեժ)]] # [[Կեյձյո կայսերական համալսարան]] # [[Կենդանանման կրեկեր]] # [[Կենդանիներ]] # [[Կենդանիների հիգիենա]] # [[Կենդանիների նկատմամբ էթիկական վերաբերմունքի համար պայքարող մարդիկ ընդդեմ Դաունիի]] # [[Կենզա Ֆոուրաթի]] # [[Կենշի]] # [[Կենսաթոշակային պարտավորությունների փոխանցում]] # [[Կենսաթոշակային ֆոնդի ակտիվիզմ]] # [[Կենսակլիմայագիտություն]] # [[Կենտրոն- Լուարայի հովիտ]] # [[Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների բանկ]] # [[Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների տնտեսական համայնք]] # [[Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի խաղերի մրցանակաբաշխություն]] # [[Կեսարիանի]] # [[Կետային օրագիր]] # [[Կետը (ֆիլմ)]] # [[Կերինթոս]] # [[Կիարա Ապենդինո]] # [[Կիթ-կաթնային կառուցամաս]] # [[Կիի (նեղուց)]] # [[Կիմ Իլ Սոնգի անվան հրապարակ]] # [[Կիմ Իր Սենի անվան համալսարան]] # [[Կիմ Յոն Իլ]] # [[Կիմ Սոն Հոն]] # [[Կիմ Օկ]] # [[Կինը Հին Եգիպտոսում]] # [[Կինը հինդուիզմում]] # [[Կինոկո նո յամա]] # [[Կինջիրո Աշիվարա]] # [[Կիսումու]] # [[Կիվի սոխի թաթախուկ]] # [[Կիտրոնի հյութ]] # [[Կիտրոնների շուկա]] # [[Կիրիլ Արնշտամ]] # [[Կիրիլ Բոլյուխ]] # [[ԿիևՄուզիկՖեստ]] # [[Կլարա (ընկերություն)]] # [[Կլարա Նայթ (դայակ)]] # [[Կլեման Գրենիե]] # [[Կլիմայական փոփոխության դեմ անհատական գործողություններ]] # [[Կլիմայի փոփոխությունը և բնիկ ժողովուրդները]] # [[Կլոդ]] # [[Կլոր սեղանի ասպետներ]] # [[Կղզի (մուլտֆիլմ)]] # [[Կյանքը երազ է]] # [[Կյանքի սրբություն]] # [[Կյանքի և գալստյան միություն]] # [[Կյանքից դեպի կյանք]] # [[Կյոպենիկի կապիտան]] # [[Կնոջ և քաղաքացուհու իրավունքների հռչակագիր]] # [[Կոգնիտիվ մոդել]] # [[Կոզիմո II Մեդիչի]] # [[Կոլայով հավ]] # [[Կոլաչկի]] # [[Կոլլո Դանիել Սանու]] # [[Կոլոդեզնայա (գյուղ, Մեժևսկոյ շրջան)]] # [[Կոլոմբո յոգուրտ]] # [[Կոլորադոյի բաց փաստաթղթերի օրենք]] # [[Կոլումբիայի տնտեսություն]] # [[Կոլչանե]] # [[Կոխլեար իմպլանտ]] # [[Կոկոսի կարագ]] # [[Կոկտեյլ]] # [[Կոկտեյլային սոուս]] # [[Կողմնակալություն]] # [[Կոմբինատորային մասնակցային բյուջետավորում]] # [[Կոմինֆորմ]] # [[Կոմիսար Ռեքս]] # [[Կոմորյան կղզիների կենտրոնական բանկ]] # [[Կոմունիզմի զոհերի հուշահամալիր (Վաշինգտոն)]] # [[Կոմպուլսիվ գնումներ կատարելու խանգարում]] # [[Կոմսուհի Մոնիկա ցու Սոլմս-Լաուբախ]] # [[Կոնդոր գործողություն]] # [[Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)]] # [[Կոնստանցա Կրաչուն]] # [[Կոնստանցիա Մարկևիչ]] # [[Կոնվոլյուցիոն նեյրոնային ցանց]] # [[Կոնրադ Ադենաուեր հիմնադրամ]] # [[Կոնֆլիկտի գոտի (ֆիլմ)]] # [[Կոշտուկ]] # [[Կոռնետ]] # [[Կոսովոյի միջազգային կառավարական խումբ]] # [[Կոսովոյի նախագահական ընտրություններ (2011)]] # [[Կոստա Ռիկայի զինված ուժեր]] # [[Կոստա Ռիկայի տնտեսություն]] # [[Կոստանդուպոլսի պաշարում (626 թվական)]] # [[Կոտլովինա]] # [[Կոտորած Պիրգիում]] # [[Կոտորակային արժույթ]] # [[Կորդելիա Չեյզ]] # [[Կորդիլլերա]] # [[Կորեական պալատական պար]] # [[Կորեերենի ազգային ինստիտուտ]] # [[Կորին Ֆրանկո]] # [[Կորոնավիրուսային համավարակով պայմանավորված տնտեսական ցնցումները]] # [[Կորոնե (քաղցր հաց)]] # [[Կորպորատիվ իրավահարաբերություններից բխող վեճեր]] # [[Կուբայի կենտրոնական բանկ]] # [[Կուգելմուգել]] # [[Կուերնավակա]] # [[Կուկուտա]] # [[Կուղբի որջ]] # [[Կումարագուպտա I]] # [[Կույր Հարրի]] # [[Կուն Ջին]] # [[Կունեդա ապ Էդերն]] # [[Կունլավութ Վիթիդսարն]] # [[Կուշտոգան]] # [[Կուռ Թարխանյան]] # [[Կուրացում]] # [[Կուրու]] # [[Կրակոցներ Լենգլիում 2022]] # [[Կրակոցներ Կիևում (2026)]] # [[Կրասնոբորսկի գործողություն (1943)]] # [[Կրասնոդարի բալետի թատրոն]] # [[Կրավցովո (լիճ)]] # [[Կրատտ եղբայրներ]] # [[Կրեատինին]] # [[Կրեոն (Թեբեի իշխան)]] # [[Կրթությունը Սինգապուրում]] # [[Կրիաներ (շոկոլադ)]] # [[Կրիպտոարժույթների թամբլեր]] # [[Կրիպտոգրաֆիկ արձանագրություն]] # [[Կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն]] # [[Կրծքով կերակրում և դեղամիջոցներ]] # [[Կրծքով կերակրումը և ՄԻԱՎ-ը]] # [[Կրկնակի մեծամասնություն]] # [[Կրոնական բռնություն]] # [[Կրոնական բռնություն Նիգերիայում]] # [[Կրոնեկերյան արտադրյալ]] # [[Կրոնը Բելառուսում]] # [[Կրոնը Բրազիլիայում]] # [[Կրոնը Չեռնոգորիայում]] # [[Կրոնի պատմություն]] # [[Կրոնոս (վնասակար ծրագիր)]] # [[Կրուշինիանի մզկիթ]] # [[Կրուպկի]] # [[Հ. Սամուելյան արևելյան գրախանութ]] # [[ՀԲԸՄ Արարատ Նիկոսիա]] # [[ՀԹԳՄ ԼՄ թատերական ստուդիա]] # [[ՀՀ ռազմական գիտություն և կրթություն]] # [[ՀՀ տարածքային կառավարում և տեղական ինքնակառավարում]] # [[Հալիվենդ բարակ անանուխով շոկոլադներ]] # [[Հակաավտորիտարիզմ]] # [[Հակաինտելեկտուալականություն]] # [[Հակատարիքային շարժում]] # [[Հակատրինիտարիզմ]] # [[Հակաօքսիդանտ]] # [[Հակոբ Կոտոյան]] # [[Հակոբ Շահինյան փաշա]] # [[Հակոբ Պապիկյան (իրավաբան)]] # [[Հաղթանակի մեդալ (Մեծ Բրիտանիա)]] # [[Համակարգչային խաղերի մշակում]] # [[Համակցված տպագրություն]] # [[Համայնք (հեռուստասերիալ)]] # [[Համապետական քվեների կանխատեսվող մասնաբաժին]] # [[Համատեղ վարկածի խնդիր]] # [[Համատեղ վերահսկողության և համակարգման կենտրոն]] # [[Համբավաբեր (թերթ, Մոսկվա)]] # [[Համգյոն]] # [[Համեմատական առավելություն]] # [[Համեմատական կենսագրություններ]] # [[Համզա ալ-Ղամդի]] # [[Համզաթ-բեկ]] # [[Համիդ Միրզա]] # [[Համիլթոն - Հայթս]] # [[Համիլկար Առաջին]] # [[Համլետավան]] # [[Հայ-չու]] # [[Հայ ազգային երիտասարդական միություն (ՀԱԵՄ)]] # [[Հայ ամերիկյան քաղաքական գործողությունների հանձնաժողով]] # [[Հայ զինվորականությունը Սարիղամիշյան ռազմագործողություններում]] # [[Հայ կանանց միջազգային միավորում]] # [[Հայ մամուլ (շտեմարան)]] # [[Հայ նոր գրականության պատմություն]] # [[Հայասա ֆոլկ բենդ (խումբ)]] # [[Հայաստանի Հանրապետության պետական-քաղաքական կառուցվածք]] # [[Հայաստանի ազգային անվտանգության մարմիններ]] # [[Հայաստանի բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողովը]] # [[Հայաստանի բարեգործական կազմակերպություններ]] # [[Հայաստանի կանաչների կուսակցություն]] # [[Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիա]] # [[Հայաստանի հակակոռուպցիոն կոմիտե]] # [[Հայաստանի պաուերլիֆտինգի ֆեդերացիա]] # [[Հայաստանի պետական սահման]] # [[Հայաստանի վերահսկիչ պալատ]] # [[Հայաստանի քննչական կոմիտե]] # [[Հայաստանի ֆիզիկական և մարդկային ռեսուրսներ]] # [[Հայատառ թուրքերեն գրականություն]] # [[Հայերը Գորիում]] # [[Հայիթիի ազգային բանկ]] # [[Հայկ Ղուլյան]] # [[Հայկական Փի Ար ասոցիացիա]] # [[Հայկական աստղագիտական ընկերություն]] # [[Հայկական խաչմերուկ (Կիև)]] # [[Հայոց ազգագրական ընկերություն]] # [[Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի հուշահամալիր]] # [[Հայրենիք (մատենաշար)]] # [[Հայ–իռլանդական հնագույն կապեր]] # [[Հան դինաստիայի տնտեսություն]] # [[Հանաֆուդա]] # [[Հանելուկների հարմարվողականություն]] # [[Հաննա Արենդտի մրցանակ]] # [[Հաննա Յունգբերգ]] # [[Հանոյի Գրականության տաճար]] # [[Հանրային շահ]] # [[Հանրային տեղեկատվության հասանելիությունը Ուկրաինայում]] # [[Հանրորեն վտանգավոր հետևանք]] # [[Հանցագործության նախապատրաստություն]] # [[Հաշիմոտո Կանսեցու]] # [[Հաշվապահական աութսորսինգ]] # [[Հաշվապահական հաշվառման փիլիսոփայություն]] # [[Հաշվապահական հաշվետվություն]] # [[Հասարակ ապրելակերպ]] # [[Հաստակտուց երաշտահավեր]] # [[Հասրաթ Ջաֆարով]] # [[Հավալա և հանցագործություն]] # [[Հավայան խոհանոց]] # [[Հավատ]] # [[Հավատարիմ և ազատ յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ]] # [[Հավատարմություն]] # [[Հավիք]] # [[Հարաբերական գերբնակչություն]] # [[Հարականջային թքագեղձ]] # [[Հարակցում]] # [[Հարավային Անցումային Խորհուրդ]] # [[Հարավային Դակոտայի ընտրություններ (2026)]] # [[Հարավային Կորեայի վարչապետ]] # [[Հարավային Յորքշիրի Ժողովրդական Հանրապետություն]] # [[Հարավային Ջորջիա]] # [[Հարավաֆրիկյան Միություն (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)]] # [[Հարավաֆրիկյան ֆունտ]] # [[Հարբուխ (վեպ)]] # [[Հարդքոր տեխնո]] # [[Հարթատերև ձնծաղիկ]] # [[Հարի Ավելինգ]] # [[Հարկաբյուջետային քաղաքականության փոխանցումային մեխանիզմը նորքեյնսյան ենթադրություններով DSGE մոդելներում]] # [[Հարկահավաքները]] # [[Հարկումը Հյուսիսային Կորեայում]] # [[Հարկումը Ջիբրալթարում]] # [[Հարյուր հազար միլիարդ բանաստեղծություն]] # [[Հարություն Հակոբյան (գրող, նկարիչ)]] # [[Հարությունյան Ալեքսանդր Գարեգինի]] # [[Հարսանիք թիկունքում (ֆիլմ)]] # [[Հարցազրույց վամպիրի հետ (վեպ)]] # [[Հարցման լեզու]] # [[Հարևանները դժոխքից]] # [[Հացի թանգարան]] # [[Հացունե Միկու]] # [[Հեգեմոնիկ առնականություն]] # [[Հելլենիստական աստղագուշակություն]] # [[Հեղաշրջում Իրանում (1953)]] # [[Հեղինակային իրավունքը Բելառուսում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Բրազիլիայում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Եգիպտոսում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Պանամայում]] # [[Հեղինակային կինոյի տեսություն]] # [[Հեմանտ Գոսվամի]] # [[Հեյզել Մայներ]] # [[Հենթայ]] # [[Հենրի Նորիս]] # [[Հենրի Օռլեանցի]] # [[Հենրիխ Դանիելյան]] # [[Հեռակա ավանդ]] # [[Հեռուստատեսությունը Լատվիայում]] # [[Հեռուստատեսությունը Լիտվայում]] # [[Հեռուստատեսությունը Ռուսաստանում]] # [[Հեռուստատեսությունը Վրաստանում]] # [[Հեռուստատեսությունն Ադրբեջանում]] # [[Հեռուստատեսությունն Էստոնիայում]] # [[Հեսթոնի մոդել]] # [[Հերձում]] # [[Հերոս]] # [[Հերսա]] # [[Հիասքանչ օրեր]] # [[Հիբիս տաճար]] # [[Հիլզբորո (մարզադաշտ)]] # [[Հիմենոլեպիդոզ]] # [[Հին հունական զենքեր ու զրահներ]] # [[Հինգ աստղերի շարժում]] # [[Հիպերինֆլյացիա Վայմարյան Հանրապետությունում]] # [[Հիպերմնեստրա]] # [[Հիպոֆիզիտ]] # [[Հիսուսի սեքսուալ կողմնորոշումը]] # [[Հիսպանոֆոբիա]] # [[Հիստրիոն]] # [[Հիրամ Էդսոն]] # [[Հյուգու Սալմելա]] # [[Հյուսիսային Ամերիկայի արժութային միություն]] # [[Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամներ]] # [[Հյուսիսային Կարոլինայի 9-րդ կոնգրեսական շրջանի ընտրություններ (2018)]] # [[Հյուսիսային Մակեդոնիայի կղզիների ցանկ]] # [[Հյուսիսային Ցի]] # [[Հնագույն մարդկանց կողմից կրակի յուրացում]] # [[Հնարագետ ջուլհակը]] # [[Հնդկական կեղծ թղթադրամ]] # [[Հոգ տար մայրիկի մասին]] # [[Հոլոքոստի ժխտումը քրեականացնող Բելգիայի օրենք]] # [[Հոնկոնգի դոլարի թղթադրամներ]] # [[Հոնկոնգի պատմության ժամանակագրություն]] # [[Հոպոպ (Նար-Դոս)]] # [[Հոսքի էներգիայի մարիչ]] # [[Հովանոցային բրենդինգ]] # [[Հորաս Սիլվեր]] # [[Հորատի՛ր, փոքրիկ, հորատի՛ր]] # [[Հունաստանի կապիտալի շուկայի հանձնաժողով]] # [[Հունաստանի տնտեսական կարգավորման երկրորդ ծրագիր]] # [[Հուսիներ]] # [[Հոքս Բեյ]] # [[Հսկողություն]] # [[Հրաշագործ (ֆենտեզի)]] # [[Հրաշագործի գլխարկը]] # [[Հրատարակությունների միջազգային չափորոշիչ համարներ]] # [[Հրդեհ Գաոսյուն քաղաքի բնակելի տանը]] # [[Հրդեհ լաստանավի վրա Բանգլադեշում (2021)]] # [[Հրեական արձագանք «Մուսա լեռան քառասուն օրը» գրքին]] # [[Հրթիռային զենք]] # [[Ձախ լիբերտարիանիզմ]] # [[Ձեռագիր մատյան]] # [[Ձկան չորացում]] # [[Ձմեռային Ասիական խաղեր 2011]] # [[Ձուլաթերթավորներ]] # [[Ձուլակտոր]] # [[Ձևավորող գնահատում]] # [[Ղազախստանի տնտեսություն]] # [[Ղարիբ մշեցին]] # [[Ղոդս (քաղաք)]] # [[Ճակատագրի մասին]] # [[Ճան Ցիան]] # [[Ճանապարհ (վեպ)]] # [[Ճանապարհաամբարձիչ]] # [[Ճապոնիայի քաղաքացիական ազատությունների միություն]] # [[Ճավշիր]] # [[Ճարպ-սեռական սնուցախանգարում]] # [[Մ-46 130-մմ հրանոթ]] # [[Մ.թ.ա. 16-րդ դար]] # [[ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողով (2021)]] # [[ՄԱԿ-ի մոնիտորինգի առաքելությունը Ուկրաինայում մարդու իրավունքների վերաբերյալ]] # [[Մագավա]] # [[Մադագասկարի կենտրոնական բանկ]] # [[Մադակինա]] # [[Մալանիա (տոն)]] # [[Մալիի տնտեսություն]] # [[Մալինյան ծով]] # [[Մակեթաթոն]] # [[Մակրի Յալոս (դիմոս)]] # [[Մահա բլանկա]] # [[Մահապատիժ նույնասեռականության համար]] # [[Մահապատիժը Մյանմայում]] # [[Մահացության թվի զգալի աճ]] # [[Մամլամայր]] # [[Մայրեհավեր]] # [[Մանգոպեյ]] # [[Մանեկավոր գունդ]] # [[Մանիի ծնողները]] # [[Մանյա Բարեդո]] # [[Մանուշակագույն միջուկ]] # [[Մանջար բրանկո]] # [[Մանրապատում]] # [[Մաշակայունություն]] # [[Մասիմո Դե Սանտիս]] # [[Մասինիսսա]] # [[Մասնագիտացված թարգմանություն]] # [[Մասնակցային բյուջետավորում ըստ երկրի]] # [[Մավկա. անտառային երգ]] # [[Մավրիտանիայի տնտեսություն]] # [[Մատակարարների բազմազանություն]] # [[Մատիաս Գալլաս]] # [[Մատրյոնա Նոգովիցինա]] # [[Մարաթհի (լեզու)]] # [[Մարատ Ամանկուլով]] # [[Մարգագետնաբուծություն]] # [[Մարգարեթ Դեզենֆանս]] # [[Մարգարիտ Քեթրին Պերեյ]] # [[Մարդկային կոմպոստացում]] # [[Մարդու աչքը]] # [[Մարդու իրավունքները Եգիպտոսում]] # [[Մարդու իրավունքները Լիտվայում]] # [[Մարդու իրավունքները Պորտուգալիայում]] # [[Մարի Արենա]] # [[Մարի ալ-Ատրաշ]] # [[Մարիամ Հակոբյան (դերասանուհի)]] # [[Մարիամ Նաբատանզի]] # [[Մարիան Յանկու]] # [[Մարիելիստ]] # [[Մարիետայի ավագ դպրոց]] # [[Մարին Ռոբու]] # [[Մարիսա Դիք]] # [[Մարկ Հոֆֆման]] # [[Մարկ Սկիներ]] # [[Մարկետմեյքեր]] # [[Մարկովիցի մոդել]] # [[Մարմնամարզության միջազգային ֆեդերացիա]] # [[Մարջա-է թաղլիդի սկզբունքը շիայական գաղափարախոսության մեջ]] # [[Մարսելո Էռնանդես]] # [[Մարսելո Օտերո]] # [[Մարտական հետախուզության մեքենա]] # [[Մարտական ռոբոտ Քսաբունգլ]] # [[Մարտի իրադարձություններ Բաքվում (1918)]] # [[Մարտինի (Շվեյցարիա)]] # [[Մաքրում]] # [[Մեդիա նվագարկչի ծրագրային ապահովում]] # [[Մեդին (կոմպոզիտոր եղբայրներ)]] # [[Մեդիսոն գետ]] # [[Մեթ Սինգհ]] # [[Մեթիլամին]] # [[Մեթիլֆենիդատ]] # [[Մեթոդաբանական անհատապաշտություն]] # [[Մեթոդիստական եպիսկոպոսական եկեղեցի]] # [[Մելանի Ֆլորենս]] # [[Մելեքխանըմ Էյուբովա]] # [[Մելիք-Թանգի Բ]] # [[Մեխանիկական ձայնագրում]] # [[Մեծ Բրիտանիայի լիբերալ կուսակցություն]] # [[Մեծ Բրիտանիայի մանկական նպաստի տվյալների արտահոսք]] # [[Մեծ Սեյիմ (հանքակուտակ)]] # [[Մեծ ավազանի անապատ]] # [[Մեծամասնական բոնուսային համակարգ]] # [[Մեկ Հայաստան կուսակցություն]] # [[Մեկ Չինաստան]] # [[Մեկուսարան]] # [[Մեղադրական եզրակացություն Գաուտամ Ադանիի և այլոց դեմ]] # [[Մեղմոց]] # [[Մեղվաթուփ]] # [[Մեյզի Լոքվուդ]] # [[Մենավոր ծառը]] # [[Մենյու (ֆիլմ, 2022)]] # [[Մենք պարտավոր չենք հավատարիմ լինել որևէ թագի]] # [[Մեսիական հուդայականություն]] # [[Մեսիս վանք]] # [[Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճյան (մատենաշար)]] # [[Մետաղածնական դարաշրջան]] # [[Մետաղափորձական վերլուծություն]] # [[Մետեոր (Օրենբուրգի մարզ)]] # [[Մետրոբանկ]] # [[Մետրոպոլիս]] # [[Մետրոպոլիտենի արեալ]] # [[Մեր քաղաքապետը (ֆիլմ)]] # [[Մերաբ Ամզոև]] # [[Մերգիր Պարտիզպանյան]] # [[Մերի Բասմաջյան]] # [[Մերի Մորիսի (հեղինակ)]] # [[Մերկուր Շպիլ-Արենա]] # [[Մերվին Փիք]] # [[Մեքենաժամանակ]] # [[Մեքենայական ընկալում]] # [[Մեքսիկական Ջոկեր]] # [[Մի մինոր]] # [[Մի պայքարի նկարագրություն]] # [[Միաձուլման պայմանագիր]] # [[Միասին երջանիկ (հեռուստասերիալ)]] # [[Միասնական հաղորդակցություններ]] # [[Միասնական պետական քննություն]] # [[Միացյալ Նահանգների առաջին բանկ]] # [[Միգել Անխել Մարտինես]] # [[Միդազոլամ]] # [[Միդիաներ]] # [[Միլտինո]] # [[Միլտուրում]] # [[Միխայիլ Խոզին]] # [[Միխայիլ Կորակաս]] # [[Միխայիլ Կուլակով]] # [[Միկի 17]] # [[Միկո Օլավի Նուսիայնեն]] # [[Միհրդատյան առաջին պատերազմ]] # [[Միհրիմահ սուլթան]] # [[Մինամոտո նո Յոշիցունե]] # [[Մինդելու (Կաբո Վերդե)]] # [[Մինեսոտայի դրոշ]] # [[Մինսկի Ալեքսեյ Գլեբովի անվան պետական գեղարվեստական քոլեջ]] # [[Միշել Պույոլ]] # [[Միության բանակ]] # [[Միջազգային Կանաչ խաչ]] # [[Միջազգային արձագանքներ 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրություններին]] # [[Միջաձիգ հաստոց]] # [[Միջգերատեսչական հետախուզություն]] # [[Միջժամանակային պորտֆելային ընտրություն]] # [[Միջին դաս]] # [[Միջհարկային ծածկ]] # [[Միջնադարյան ֆրանսիական գրականություն]] # [[Միջսերնդային ընդհատման ընդլայնված աստիճանակարգված սանդղակ]] # [[Միջփակեղային համախտանիշ]] # [[Միսակ Էփրիկյան]] # [[Միսս Տիեզերք 2005]] # [[Միսսուրիի նախագահական ընտրություններ]] # [[Միքելե Գրեկո դա Վալոնա]] # [[Միքսոբակտերիաներ]] # [[Մլակներ]] # [[Մխիթար Տաթևացի]] # [[Մկնափուշ]] # [[Մկունդ]] # [[Մյանմայի տնտեսություն]] # [[Մյու (պոկեմոն)]] # [[Մշտական ​​​​տոկոսադրույք ունեցող բաժնետոմսեր]] # [[Մոբինգ]] # [[Մոլդովայի տնտեսություն]] # [[Մոլդովայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ]] # [[Մոլեգին հողմերի դարավանդ (ֆիլմ, 2026)]] # [[Մոլեգնություն (ֆիլմ, 2025)]] # [[Մոլլա Փանահ Վագիհի և Մոլլա Վալի Վիդադիի հիշատակի թանգարան]] # [[Մոլորությունների ցուցակ]] # [[Մոխրագույն գլխարկ]] # [[Մոհամմադ Հասան Միրզա]] # [[Մոմե արձանների թանգարան]] # [[Մոյեն կղզի]] # [[Մոնղոլ Շուուդան]] # [[Մոնտսերատ (լեռ)]] # [[Մոնրեալի սիմֆոնիկ երաժշտության տուն]] # [[Մոսկովյան ժամանակ]] # [[Մոսկովյան հռչակագիր]] # [[Մոսկվայի միջբանկային արժույթի բորսա]] # [[Մոսկվայի վիրտուոզներ]] # [[Մոստաֆա Խամենեի]] # [[Մորիա Գոսավի]] # [[Մորմոնականություն]] # [[Մուհամմադ Բաշար Կիվան]] # [[Մուհամմադ Դեյֆ]] # [[Մուհամմադ Շահ]] # [[Մումթազ Մահալ]] # [[Մումի դոլ (մուլտֆիլմերի շարք)]] # [[Մուշի Ազգային Կենտրոնական վարժարան]] # [[Մուսուլմանների ապստամբությունները Կարսում և Շարուր-Նախիջևանում]] # [[Մուրաջա Օսսոն]] # [[Յան Էռնստ Մատցելիգեր]] # [[Յան Հանվոլդ]] # [[Յանի Օտոկ]] # [[Յաշար Հասանով]] # [[Յասնա Կոտեսկա]] # [[Յարոսլավ Լավրենյուկ]] # [[Յոլա Ռամիրես]] # [[Յոնաս Լաուվիներ]] # [[Յոնջու]] # [[Յուժնո-Սախալինսկ]] # [[Յուլիա Եգերևա]] # [[Յուկո Ցուշիմա]] # [[Յունիբանկ]] # [[Յուպիտեր-Ավիա]] # [[Յուպիտերի մթնոլորտ]] # [[Յուջին Փոլի]] # [[Յուջին Քլայն (ֆիլատելիստ)]] # [[Յուրայի ափ]] # [[Յուրե Ռոբիչ]] # [[Յուրի Աբրամոչկին]] # [[Յուրի Կլեպացկի]] # [[Յուրիկ Բարսեղյան]] # [[Յստադ]] # [[Նաբուգոդոնոսոր I]] # [[Նագինատա]] # [[Նադեժդա (հեռուստասերիալ)]] # [[Նադեժդա Պոլովցովա]] # [[Նադին Ֆեսթ]] # [[Նազիկ Բաղդասարյան]] # [[Նազիմ Բեյքիշիև]] # [[Նազլի Տաբաթաբայ-Խաթամբախշ]] # [[Նազրան]] # [[Նաթան Անդերսոն]] # [[Նաիրա Շահիրյան]] # [[Նաիրի Սարգսյան]] # [[Նախագահի տուն]] # [[Նախընտրական խոստում]] # [[Նախիջևանի արվեստի պետական պատկերասրահ]] # [[Նախիջևանի դրոշի հրապարակ թանգարան]] # [[Նախիջևանի ճակատամարտ (1919)]] # [[Նահատակների հիշատակի թանգարան]] # [[Նամակ համագումարին]] # [[Նամիք Իսլամզադե]] # [[Նապոլեոնի դամբարան]] # [[Նաջաֆի մարզ]] # [[Նաջրան]] # [[Նասիր Իմանկուլիև]] # [[Նավաշինարան]] # [[Նավաորդ]] # [[Նատալյա Նարիշկինա]] # [[Նատաշա Բոկալ]] # [[Նարգիս (մուլտֆիլմ)]] # [[Նարե Ղազարյան]] # [[Նարեկ («Մատյան ողբերգության»)]] # [[Նարցիսիստական առաջնորդություն]] # [[Նեապոլյան պիցցա]] # [[Նեգատիվ ազատություն]] # [[Նելլի Քերշոու]] # [[Նեկտոն]] # [[Նեմատիկ հեղուկ բյուրեղ]] # [[Նեյտրոպենիա]] # [[Նեյրոբլաստոմա]] # [[Նեյրոլեպտիկ դեղամիջոցներ]] # [[Նեյրոսիմվոլիկ ԱԲ]] # [[Նեյրոֆիբրոմին]] # [[Նեն Իշիհարա]] # [[Նեշվիլ (ֆիլմ)]] # [[Ներարգանդային պղնձե պարույր]] # [[Ներդրման հասունության մոդել]] # [[Ներետվա]] # [[Ներքնակ]] # [[Նեֆրուրա]] # [[Նիգգա]] # [[Նիգերիայի նախագահական ընտրություններ (1993)]] # [[Նիգերիայի պատմություն]] # [[Նիգերիայի տնտեսություն]] # [[Նիգյար հանըմ]] # [[Նիդերլանդներ - Ռուսաստան ֆուտբոլային խաղ (2008)]] # [[Նիկ Ջելիլայ]] # [[Նիկոլ Շմիդհոֆեր]] # [[Նիկոլայ Ակուլով]] # [[Նիկոլայ Լուկաշենկո]] # [[Նիկոլայ Հոֆ]] # [[Նիկոլայ Փաուս]] # [[Նիկոս Վետուլաս]] # [[Նիկուլինո (գյուղ, Վլադիմիրի մարզ)]] # [[Նիհոնգո]] # [[Նիմր ան-Նիմր]] # [[Նիպահ (վիրուս)]] # [[Նիսի ջազ փառատոն]] # [[Նիտի Թեյլոր]] # [[Նյա]] # [[Նյարդազարգացման խանգարումներ]] # [[Նյոման (ապակեգործարան)]] # [[Նյու Յորքի մեծ հրդեհ (1845)]] # [[Նյու Յորքի քաղաքային խորհրդի ընտրություններ]] # [[Նոբի]] # [[Նոբուկո Սասակի]] # [[Նոելիա Կաստիլյո Ռամոս]] # [[Նոնսան]] # [[Նովակ Ջոկովիչի և Ռաֆայել Նադալի մրցակցություն]] # [[Նովոչերկասկի խռովություն]] # [[Նոր Զելանդիայի փոստի և նամականիշների պատմություն]] # [[Նորերից մեկը]] # [[Նորթոն Սաունդ]] # [[Նորի]] # [[Նույնասեռականության քրեականացում]] # [[Նուշ]] # [[Նուպար (գրադարան)]] # [[Նուսրեթ Չոլփան]] # [[Շագանակով պուդինգ]] # [[Շահաբաժնի ծածկույթ]] # [[Շամպայնի շրջանի դեմ Մադիգանի գործ]] # [[Շանհայի Հունցյաո միջազգային օդանավակայան]] # [[Շանս (ֆիլմ, 2010)]] # [[Շավարշ Բադալյան (շախմատիստ)]] # [[Շավարշ Գրիգորյան]] # [[Շավարշ Մուրադյան]] # [[Շարաբուտդին Մագոմեդով]] # [[Շարոց]] # [[Շաքիր Ջալալի]] # [[Շելդա]] # [[Շեխլեր]] # [[Շենունցզյա]] # [[Շետլանդյան կղզիների դրոշ]] # [[Շերի Սամբա]] # [[Շերիլ Լի]] # [[Շերտավոր խմորեղեն]] # [[Շեքիի պատմության թանգարան]] # [[Շիճուկային հիվանդություն]] # [[Շինարարական կառույցների մոնտաժ]] # [[Շինզոու օ Սասագեյո!]] # [[Շիվա Ահմադի]] # [[Շիրակ (հրատարակչատուն)]] # [[Շղթայական փոխանցումներ]] # [[Շմավոն (գրիչ)]] # [[Շյոգրենի համախտանիշ]] # [[Շնագայլի օրը (հեռուստասերիալ)]] # [[Շնող (համայնք)]] # [[Շո (լիճ)]] # [[Շոկոլադե ձուկ]] # [[Շոկոլադե մահ]] # [[Շոկոլադե նապաստակ]] # [[Շոկոլադե տարտ]] # [[Շոկոլադի արտադրությունը Գանայում]] # [[Շողակաթ Սուրբ Աստվածածին վանք]] # [[Շոու-ռումինգ]] # [[Շուշան Սարգսյան]] # [[Շուվալան]] # [[Շվեդական կամավորական վաշտ]] # [[Շվեյցարիայի ներխուժումը Լիխտենշտայն]] # [[Շրթներկի ինդեքս]] # [[Շրի Մուլանի Ինդրավաթի]] # [[Ոչ կատարյալ մրցակցություն]] # [[Ոչ հիմնական համակցված ներդրումային գործիք]] # [[Ոչխարների թոքերի ադենոմատոզ]] # [[Ոռնոց]] # [[Ոսկե տաճարը (վեպ)]] # [[Ոսկրակակղանք]] # [[Որակազրկում]] # [[Ու Դունյի]] # [[Ուգադի]] # [[Ուգանդայի ժողովրդական պաշտպանության ուժեր]] # [[Ուենսդեյ (երկրորդ եթերաշրջան)]] # [[Ուզբեկական ԽՍՀ դրոշ]] # [[Ուժեղ արժույթ]] # [[Ուժիցե]] # [[Ուիլիամ Սաբեն]] # [[Ուիլիս Օ'Բրայեն]] # [[Ուիլյամ Դևիս Էվանս]] # [[Ուիլյամ Էվարտ Բերի, 1-ին վիկոնտ Քեմրոուզ]] # [[Ուիլյամ Թոմասսո]] # [[Ուիլյամ Շեքսպիրի կյանքը]] # [[Ուիլյամ Քասլոն]] # [[Ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյս]] # [[Ուշաթռիչք մաշկեղ չղջիկ]] # [[Ուշանկա]] # [[Ուոլթ Լլոյդ]] # [[Ուոլքամին]] # [[Ուռուցք ներթափանցող լիմֆոցիտներ]] # [[Ուսապարկերի աճուրդ]] # [[Ուրոբորոս (արձանագրություն)]] # [[Ուրոսկոպիա]] # [[Ուրուգվայական խոհանոց]] # [[Չալերմչայի Կոսիտպիպատ]] # [[Չաղրի բեկ]] # [[Չանգ Յուի]] # [[Չանգ և Էնգ Բանկերներ]] # [[Չանդրե Օրամ]] # [[Չանշու]] # [[Չան–Կարոլի–Լոնգսթաֆ–Սանդերսի գործընթաց]] # [[Չապատի]] # [[Չարլզ Բլաունթ]] # [[Չարլզ Ուիլիամ Փոստ]] # [[Չափ (տաղաչափություն)]] # [[Չեխական ծովահենների կուսակցություն]] # [[Չեկան (զինատեսակ)]] # [[Չեկերի և վարկերի քլիրինգային ընկերություն]] # [[Չեչենական առաջին պատերազմ]] # [[Չեչիլիա Գալլերանի]] # [[Չեռնոգորիայի բանկ]] # [[Չեսմեի ճակատամարտի հիշատակին նվիրված մեդալ]] # [[Չերեմշինա]] # [[Չժաո Չանձզին]] # [[Չժոու Ցզըյու]] # [[Չժուան Չժուանին]] # [[Չժունշան (քաղաք)]] # [[Չիա Թեք Լենգ]] # [[Չիլագո]] # [[Չիկլայո]] # [[Չինական աճուրդ]] # [[Չինական արագընթաց մայրուղիներ]] # [[Չինաստանի էներգիայի վերամշակման ընկերություն]] # [[Չինաստանի վասալական համակարգ]] # [[Չիպի նույնականացման ծրագիր]] # [[Չհանվոն]] # [[Չո Գիչոն]] # [[Չոբանկարա]] # [[Չորաքիթ պրիմատներ]] # [[Չորս մուրացիկ]] # [[Չորրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Չուպակաբրա]] # [[Չվե Ինսոկ]] # [[Պադովայի համալսարան]] # [[Պալեկաստրոն]] # [[Պալեոպրոտերոզոյան դարաշրջան]] # [[Պալլադիականություն]] # [[Պակ Սո Յոն]] # [[Պակիստանի անվտանգության տպագրության կորպորացիա]] # [[Պակիստանի ֆոնդային բորսա]] # [[Պակսե]] # [[Պաղեստին (պատմական մարզ)]] # [[Պայթյուններ Բատա քաղաքում (2021)]] # [[Պայմանական վճարումներով վաճառքներ]] # [[Պանագիա Խալկեոն]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Ասիա)]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Եվրոպա)]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Հյուսիսային Ամերիկա)]] # [[Պանդիոն]] # [[Պանկիսի կիրճ]] # [[Պանկոստի ուռուցք]] # [[Պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր]] # [[Պաշտոնական տեղեկատվության մասին օրենք]] # [[Պաշտոնասեր]] # [[Պաշտպանության պետական կոմիտե]] # [[Պաոծը]] # [[Պաուլա Հիտլեր]] # [[Պաչակուտեկ Յուպանկի]] # [[Պապադոպուլոս Տասսոս]] # [[Պաստիսետ]] # [[Պավել Բերգ]] # [[Պատահական քվեաթերթիկ կամ պատահական բռնապետություն]] # [[Պատանեկան ստեղծագործության թատրոն]] # [[Պատերազմ Բատա դպրոցում]] # [[Պատկեր (թերթ)]] # [[Պատկերակալ]] # [[Պատկերների ճանաչում]] # [[Պատկերուսույց գիրք]] # [[Պատճառ (ժանր)]] # [[Պատմող (Մարտական ակումբ)]] # [[Պատմություն Թելամաքի որդվո հուլիսի]] # [[Պատմություն Ճենկիզ Խանի]] # [[Պատմություն Մարիանե կուսին]] # [[Պատմություն կայսերն Փոնցիանոսի]] # [[Պատշաճ արտադրական գործունեություն (ՊԱԳ)]] # [[Պատրանքային ճշմարտության էֆեկտ]] # [[Պարագվայական գուարանի]] # [[Պարադոքսալ մտադրություն]] # [[Պարադոքսալ պուլս]] # [[Պարբերական նեյրոնային ցանց]] # [[Պարզատումար]] # [[Պարկ Պատրիսիոս]] # [[Պարկային պուդինգ]] # [[Պարկեն (մարզադաշտ)]] # [[Պարտավորություն]] # [[Պարտիզանական այգեգործություն]] # [[Պարտքի սնանկության ծախսեր]] # [[Պեդրո I (Արագոնի թագավոր)]] # [[Պելագրա]] # [[Պելգուլին]] # [[Պեղիոն]] # [[Պենտոբարբիտալ]] # [[Պետական զինանշանների ցանկ]] # [[Պետրոս Ա Սարաճյան]] # [[Պետրոսյան (ընկերություն)]] # [[Պերմի պետական մանկավարժական համալսարան]] # [[Պերուական խոհանոց]] # [[Պիեռ-Օգյուստ Շարդինյի]] # [[Պիետարսաարի]] # [[Պինգվին (բիսկվիթ)]] # [[Պիոմբինո]] # [[Պիպին Լանդենացի]] # [[Պիսկո Սոուր]] # [[Պիտա Տաուֆատոֆուա]] # [[Պիտեր Պաու]] # [[Պիրաբադիլի պատմության թանգարան]] # [[Պիրանյա սովորական]] # [[Պլայա դել Կարմեն]] # [[Պլիմուտյան եղբայրներ]] # [[Պյատիգորսկի բժշկակադեղագործական ինստիտուտ]] # [[Պյոտր Զավադսկի]] # [[Պշչինա]] # [[Պոզիտիվ հոգեթերապիա]] # [[Պոզո Ալմոնտե]] # [[Պոլ Կարասոն]] # [[Պոլ Ռեբեյռոլ]] # [[Պոլիգինիա]] # [[Պոլիմերային թղթադրամ]] # [[Պոլիստիլիստիկա]] # [[Պոլյուցիա]] # [[Պոլովինոյ (գետ, Պոլովինսկի շրջան)]] # [[Պողոս Պետրոսյան]] # [[Պոմարե II]] # [[Պոնչո]] # [[Պոնտչարտրեյն (լիճ)]] # [[Պորտ Բելլ]] # [[Պորտֆելի օպտիմալացում]] # [[Պուրի (հաց)]] # [[Պսամետիհ II]] # [[Պսամետիհ III]] # [[Պտղատու այգի]] # [[Պրահլադ Ջանի]] # [[Պրեմիլենարիզմ]] # [[Պրետորական կոհորտա]] # [[Պրիմորսկ (Դաղստան)]] # [[Պրիսկոյի աբբայի պուդինգ]] # [[Պրոմբոր (գյուղ, Բիրիլյուսսկի շրջան)]] # [[Պրորա]] # [[Պֆայզեր]] # [[Ջաբիր իբն Զեյդ]] # [[Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան (Նախիջևան)]] # [[Ջանգ Գյե Հյանգ]] # [[Ջանեթ Բանանա]] # [[Ջանք]] # [[Ջարբա]] # [[Ջեդբուրգ]] # [[Ջեյ Լիգայի առաջին դիվիզիոն]] # [[Ջեյմս Դեյվիդ Վենսի ելույթը Մյունխենում]] # [[Ջեյմս Օջիլվի, Էյրլիի 1-ին կոմս]] # [[Ջեյքոբին պաշտպանելով]] # [[Ջեսահ (արձակագիր)]] # [[Ջեսսի Ջեյմս]] # [[Ջերմային այրվածք]] # [[Ջեքը տուփում]] # [[Ջիանոտտ-Կրոստի համախտանիշ]] # [[Ջիգիթ]] # [[Ջո Չավկի]] # [[Ջոան Ջուլյան]] # [[Ջոաննա Լամլ]] # [[Ջոել Ն. Ուորդ]] # [[Ջոզեֆ Բեյթս]] # [[Ջոզեֆ Կոնի]] # [[Ջոզեֆ Քրոմելիս]] # [[Ջոկո Վիլինկ]] # [[Ջոհոր]] # [[Ջոյս Վինսենթ]] # [[Ջոն Ալեն Մուհամմադ]] # [[Ջոն Բայինգթոն]] # [[Ջոն Բուշել]] # [[Ջոն Գեյթինս]] # [[Ջոն Լաֆբորո]] # [[Ջոն Կրամեր]] # [[Ջոն Համոնդ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)]] # [[Ջոն Հոքվուդ]] # [[Ջոն Մեյման]] # [[Ջոն Միդլթոն, Միդլթոնի 1-ին կոմս]] # [[Ջոն Ռումբիակ]] # [[Ջոն Ռուֆֆո]] # [[Ջոն Վոյտովիչ]] # [[Ջորջ Դոնիկյան]] # [[Ջորջ Սեթոն, 6-րդ լորդ Սեթոն]] # [[Ջորջ Սթորս]] # [[Ջորջ Քլեյն]] # [[Ջորջ Քորթնի]] # [[Ջուբալենդ]] # [[Ջուբլետա]] # [[Ջուզեպպե Մասսերիա]] # [[Ջուլիանո դա Սանգալո]] # [[Ջուլիետ Կապուլետ]] # [[Ջուլիետ Վուդ]] # [[Ջուն Էդիթ Սմիթ]] # [[Ջուստինիանո Պարտեչիպացիո]] # [[Ջրային ծնունդ]] # [[Ջրային սղարան]] # [[Ջրի աղազերծում]] # [[Ջրի որակի մասին օրենքներ]] # [[Ջրհեղեղ Չեխիայում (2024)]] # [[Ռաբոտնիչկի]] # [[Ռադհա Պաուդել]] # [[Ռադչենկո]] # [[Ռազմական քաղաք]] # [[Ռազմավարական աղբյուրների որոշում]] # [[Ռազու]] # [[Ռակադա]] # [[Ռահիմ Յար Խան]] # [[Ռայան Ֆոգլ]] # [[Ռայխենբախ (ջրվեժ)]] # [[Ռայման (բժիշկ)]] # [[Ռայմոնդաս Տումենաս]] # [[Ռանչի]] # [[Ռաշել Մվանզա]] # [[Ռաուլ դե Կրեկի]] # [[Ռաջ Ռաջարաթնամի, Galleon Group-ի, Անիլ Կումարի և Ռաջատ Գուպտայի ինսայդերական առևտրի գործեր]] # [[Ռաջարհատ]] # [[Ռասյոմոնի դարպասները]] # [[Ռաֆայել Պույյանա]] # [[Ռեկետիր (ֆիլմ)]] # [[Ռեյկյավիկի զինանշան]] # [[Ռեյնոսա]] # [[Ռեյչել Օուքս Պրեստոն]] # [[Ռեյվենսհո]] # [[Ռեստորատոր]] # [[Ռեքսի]] # [[Ռեֆորմատական շարժման յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ]] # [[Ռիալդա]] # [[Ռիաչուելոյի ճակատամարտ]] # [[Ռիթա Որբերեան]] # [[Ռիկարդյան պայմանագիր]] # [[Ռիկարդո Ագիռե Մարտինես-Վալդիվիեսո]] # [[Ռիկիսա Բիրգերսդոթթեր]] # [[Ռիկսա Լոթարինգացի]] # [[Ռիո-Սալադո]] # [[Ռիչարդ Դալթոն]] # [[Ռիսկային արբիտրաժ]] # [[Ռիսկային սեռական վարքագիծ]] # [[Ռիվ Գոշ]] # [[Ռիվարոքսաբան]] # [[Ռիք Հասբանդ]] # [[Ռյո Յամամատո]] # [[Ռյոմեն Սուկունա]] # [[Ռոբերտ Իդս]] # [[Ռոբերտ Խաչատրյան]] # [[Ռոբերտ Կիպչումբա]] # [[Ռոբերտ Նեմով]] # [[Ռոբերտ Փիրս]] # [[Ռոբերտ Ֆիցո]] # [[Ռոբերտ Ֆլաերթի]] # [[Ռոբերտո Կանի]] # [[Ռոբերտո Կոզակ]] # [[Ռոբերտո Մարսելո Լևինգստոն]] # [[Ռոբի Գրեհեմ-Կունց]] # [[Ռոբոտային վիրաբուժություն]] # [[Ռոզ ՄակԱյվեր]] # [[Ռոզելին Լայո]] # [[Ռոման Շտենբերգ]] # [[Ռոման Ռոմանյուկ]] # [[Ռոյ Քլինգեն]] # [[Ռոն Ռևալդ]] # [[Ռոնալդ Ա. Վայնբերգ]] # [[Ռոնալդ Մարկինի]] # [[Ռոնին]] # [[Ռոջեր Ուիլյամս]] # [[Ռոստբիֆ]] # [[Ռովշան Ջավադով]] # [[Ռուա (լիճ)]] # [[Ռուդոլֆ Իսրայելյան]] # [[Ռուզվելտ Սկերիտ]] # [[Ռուլ Բումստրա]] # [[Ռուս-մոլդովական հարաբերություններ]] # [[Ռուսական ազգային միասնություն (1990)]] # [[Ռուսական բանակի ճապոնացի կամավորականներ]] # [[Ռուսական կայսերական շարժում]] # [[Ռուսական կիթառ]] # [[Ռուսական համայնք (կազմակերպություն)]] # [[Ռուսաստան - Անգլիա ֆուտբոլային խաղ (2007)]] # [[Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարարություն]] # [[Ռուսաստանի պատերազմների ցանկ]] # [[Ռուսլան և Լյուդմիլա (բալետ)]] # [[Ռուստամ Ռախմատուլին]] # [[Սաբինուհու առևանգումը (Ջամբոլոնիա)]] # [[Սաբորիոս]] # [[Սաբուր]] # [[Սագի փետուր]] # [[Սադաֆ Էսպահբոդի]] # [[Սադիղջան]] # [[Սադհգուրու]] # [[Սաիդ Նաջաֆզադե]] # [[Սալեհ Ասադի]] # [[Սալեհ Մոհամմադի]] # [[Սալտո (գեղասահք)]] # [[Սակագների և առևտրի ընդհանուր համաձայնագիր]] # [[Սակավա]] # [[Սամատան]] # [[Սամարայի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Սամբալ (սոուս)]] # [[Սամիր Աբդուլով]] # [[Սամիր Վինսենթ]] # [[Սամուել Ասաբիա]] # [[Սամուել Սամուել]] # [[Սամսոն Սարգսյան]] # [[Սամսունի տեղահանություններ]] # [[Սամվել Պիպոյան]] # [[Սայմոն Քեյ]] # [[Սան-Ֆրանսիսկո-դե-Մակորիս]] # [[Սան Անդրեսի բարձրագույն համալսարան]] # [[Սանգայ Նգեդուպ]] # [[Սանդի Սայլենս]] # [[Սանդի Տոլետտի]] # [[Սանդուխտ (ողբերգություն)]] # [[Սանդրո Կիա]] # [[Սանդրո Տոնալի]] # [[Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ]] # [[Սանշայն Քոսթ]] # [[Սանչո IV (Նավարրայի թագավոր)]] # [[Սանտա Կլաուսն ու ծախսերի գիրքը]] # [[Սանտոն]] # [[Սաշա Այս]] # [[Սառա Բիալա]] # [[Սառա Լի Բոլջեր]] # [[Սառա Հիրինի]] # [[Սառա Մ. Փրիթչարդ]] # [[Սառա Նազարբաևա]] # [[Սառա Շլեպեր]] # [[Սառցե թագավոր]] # [[Սասակի Կոջիրո]] # [[Սասկաչևանի պատմություն]] # [[Սատոսի Տաձիրի]] # [[Սարգիս Գասպարյան]] # [[Սարգիս Րաբունապետ]] # [[Սարոլտա Ստեինբերգեր]] # [[Սաֆետ Զեց]] # [[Սաֆիե սուլթան]] # [[Սեդրակ Ասրյան (ազատամարտիկ)]] # [[Սեզոնի եզրափակիչ (Հարավային այգի)]] # [[Սելենա Գոմեսի սկավառակագրություն]] # [[Սելին Դոմինգո]] # [[Սելինա Ռոբինսոն]] # [[Սեհմետ]] # [[Սեղան (կրոն)]] # [[Սեղանի աղջիկներ]] # [[Սեմանտիկ վեբ]] # [[Սեյկիլի տապանագիրը]] # [[Սեն Կլոդ (շրջան)]] # [[Սեն Պիեռ (Սեն Պիեռ և Միքելոն)]] # [[Սենդրոֆ Քոուֆաքս]] # [[Սենեգալի տնտեսություն]] # [[Սենտ Հելինա Բեյ]] # [[Սենֆորդ և որդի]] # [[Սեպտեմբերյան հաշվեհարդարներ]] # [[Սեսնոք]] # [[Սետեպենրա]] # [[Սերաֆիմա Սախանովիչ]] # [[Սերբական Հանրապետության բնակչություն]] # [[Սերբական անուն]] # [[Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահների ցուցակ]] # [[Սերգեյ Գրեյ]] # [[Սերգեյ Դոլբիլով]] # [[Սերգեյ Մավրոդի (պրոֆեսոր)]] # [[Սերգեյ Սիրոմյատնիկով]] # [[Սերգեյ Տերյան]] # [[Սերգեյ Տուչկով]] # [[Սերժ Առուշանյան]] # [[Սերիդո էկոլոգիական կայան]] # [[Սերիցիտ]] # [[Սերմնաբջջի ներցիտոպլազմային ներարկում]] # [[Սերրո Լարգո]] # [[Սեքս աշխատանքի ապաքրեականացում]] # [[Սթաշ (ընկերություն)]] # [[Սթեյթլայն]] # [[Սթենլի Վեբեր]] # [[Սթենֆորդի փիլիսոփայության հանրագիտարան]] # [[Սթինգ (ԱԹՍ)]] # [[Սթիչ]] # [[Սթիվեն Հասկել]] # [[Սթիվեն Ուոլշ]] # [[Սիբրին]] # [[Սիգրիդ Հպարտ]] # [[Սիդհիրգանջ]] # [[Սիդնի Օմար]] # [[Սիդքափ]] # [[Սիիդա]] # [[Սիլիա Սավադոգո]] # [[Սիլվա Շահակյան]] # [[Սիմեոն Ա Զեյթունցի]] # [[Սիմո Հյայուհյա]] # [[Սիմոնա դե Բովուարը Չիկագոյում (լուսանկար)]] # [[Սիմոնետա Վեսպուչի]] # [[Սինգապուրի պատմություն]] # [[Սինժու շրջան]] # [[Սինոբու Օրիգուտի]] # [[Սիոն արքեպիսկոպոս Ադամյան]] # [[Սիսկալ]] # [[Սիրիական հակամարտություն (2024-ներկա)]] # [[Սիրիայի տնտեսություն]] # [[Սիցիլիայի բանկ]] # [[Սիփան (տարեգիրք)]] # [[Սիփան Պետրոսյան]] # [[Սլովակյան կրոնա]] # [[Սխտորով հաց]] # [[Սկանդինավյան արժութային միություն]] # [[Սկյուռիկ (կոնֆետ)]] # [[Սկուբի-Դու և կիբեր հետապնդում]] # [[Սղինանետ]] # [[Սմարթիզ (դեղահատաձև կոնֆետ)]] # [[Սմբատ Բ Տիեզերակալ]] # [[Սյոտիկո]] # [[Սյու Մինգ]] # [[Սյու Սինչու]] # [[Սյուգերի]] # [[Սյուզան Լենգլեն]] # [[Սյուզաննա Շահբազյան]] # [[Սյուզեն Քելվին]] # [[Սյումեյե Բոյաջի]] # [[Սյուննյովա Սուլեմդալ]] # [[Սյուրբրակ]] # [[Սյուրռեալիստական կոմպոզիցիա]] # [[Սնդիկի հանքանյութեր]] # [[Սննդային տոքսիկոինֆեկցիաներ]] # [[Սոլանժ Կոուտու]] # [[Սոլապուր]] # [[Սոլջեր Ֆիլդ]] # [[Սոլվեյգ Քրեյ]] # [[Սոկչո]] # [[Սոկրատեսական հեգնանք]] # [[Սողոմոնյան Կղզիների տնտեսություն]] # [[Սոմբր]] # [[Սոյայի սոուս]] # [[Սոյոն]] # [[Սոննամ]] # [[Սոչիի ծովային առևտրային նավահանգիստ]] # [[Սոպկա]] # [[Սոս Նուրիջանյան]] # [[Սոսի հայ]] # [[Սոսիզմ]] # [[Սոսնովեցի գետտո]] # [[Սոտիրիա Վասիլակոպուլու]] # [[Սոցիալական իրավունքներ]] # [[Սոցիալական կարգավիճակ]] # [[Սոցիալիստական սեփականության գողության դեմ պայքարի վարչություն]] # [[Սու Իմին]] # [[Սուբեդեյ]] # [[Սուբլիմում]] # [[Սուդանի խոտ]] # [[Սուզաֆոն]] # [[Սուլեյման Նուրի]] # [[Սուխո կղզի]] # [[Սունկ]] # [[Սուչինդա Կրապրայուն]] # [[Սուսեդգրադ]] # [[Սուվա Պլանինա]] # [[Սուրամադուի կամուրջ]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լալիսղուր)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ծինանդալ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ղվարել)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նափառեուլ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սանավարդո)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սանիորե)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փշավել)]] # [[Սուրբ Աստվածածին վանք (Կարմրավոր)]] # [[Սուրբ Բարաղամ վանք]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի տաճար (Նիկոլաև)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրբ Ծննդյան տաճար (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Սուրբ Ծնունդ և տոնական սեզոն]] # [[Սուրբ Հակոբի տոն]] # [[Սուրբ Հեղինեի կղզու դրոշ]] # [[Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի (Ծիրա գյուղ)]] # [[Սուրբ Ղազարոս եկեղեցի]] # [[Սուրբ Յոհանի հիվանդանոց]] # [[Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցի]] # [[Սուրբ Ստեփանոս հայկական տարրական դպրոց]] # [[Սուրբ Ֆինա]] # [[Սուրբ երրորդություն եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրեն Գրիգորյան (անասնաբույժ)]] # [[Սուրինամի տնտեսություն]] # [[Սոֆի Թեթչեր]] # [[Սոֆի Հոլստեն]] # [[Սոֆի Պեդերսեն]] # [[Սոֆիա Բրիտանացի]] # [[Սոֆյա Հասմիկ]] # [[Սոֆյա Յակոբսոն]] # [[Սոֆյա Պոմերանիացի]] # [[Սոֆյա Տոլստայա-Եսենինա]] # [[Սպանված պատերազմում]] # [[Սպիտակ (լիճ)]] # [[Սպիտակ Արքա (Ալիսը հայելու աշխարհում)]] # [[Սպիտակ ՖԱ]] # [[Սպիտակ վիշապը]] # [[Սպիտակ քայլողներ (կերպար)]] # [[Սպիտակուցի կառուցվածք]] # [[Սպիրոխետներ]] # [[Սվիչքրաֆթ]] # [[Սվյատոպոլկ I (Մեծ Մորավիայի իշխան)]] # [[Ստանիսլավ Կրավչինսկի]] # [[Ստեփան Ասատրյան]] # [[Ստեֆանի Փիքոք]] # [[Ստեֆանո Դոմենիկալի]] # [[Ստյուարտ Բեբիջ]] # [[Ստյուարտ Մեյս]] # [[Ստոխաստիկ զեղչի գործակից]] # [[Ստուպոր]] # [[Ստրովոլոս]] # [[Ստրուկների աճուրդ]] # [[Սրետեն Ասանովիչ]] # [[Սրճեփ]] # [[Սֆակիա]] # [[Սևակ Ղուկասյան]] # [[Սևդա Վալիևա]] # [[Սևդալինկա]] # [[Սևիլ Շհայդե]] # [[ՎԱԶ-2103]] # [[Վադիմ Բասին]] # [[Վադիմ Դեմչոգ]] # [[Վազորդի պտուկ]] # [[Վալենտինա Տերեշկովա (ալմաստ)]] # [[Վալերի Ռոզով]] # [[Վալերիա Մարկեսի սպանություն]] # [[Վախկոտ կատուն]] # [[Վահանչերազ Իշխանյան]] # [[Վահե Ենգիբարյան]] # [[Վահե Սեթյան (հրատարակչություն)]] # [[Վահե Վանոյան]] # [[Վահիդ Հաղանիան]] # [[Վահիդ Ջալալզադե]] # [[Վաղր]] # [[Վայսաքհի]] # [[Վայտիմ]] # [[Վան Չժոչեն]] # [[Վանի թագավորության արվեստ]] # [[Վասիլի Լոմաչենկո - Էնթոնի Քրոլա]] # [[Վասիլի Ստեֆանովիչ (եպիսկոպոս)]] # [[Վասն հայության]] # [[Վասպուրական]] # [[Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության]] # [[Վարակի գործակից]] # [[Վարբա (կղզի)]] # [[Վարդաբլուր (լեռ)]] # [[Վարդագույնի և շագանակագույնի ծննդյան օրը]] # [[Վարդան Բախշյան]] # [[Վարդգես Հովսեփյան]] # [[Վարեսինոբու]] # [[Վարիացիայի ռիսկի վճար]] # [[Վարիացիոն ինքնակոդավորիչ]] # [[Վարկային միությունները Միացյալ Թագավորությունում]] # [[Վարո բանկ]] # [[Վարուժան Խաստուր]] # [[Վարունա]] # [[Վարչական կառույց Զարյադիեում]] # [[Վարչարարության և կառավարման ֆրանկոֆոնիայի մասնագիտացված հաստատություն]] # [[Վարվառա Դոբրոսելովա]] # [[Վեբթուն]] # [[Վեբստերի կանոն]] # [[Վելիսցիխե գյուղի դպրոց]] # [[Վեն Ճունհուի]] # [[Վենեսուելացիներ]] # [[Վեստարկտիկա]] # [[Վերա Պաուվ]] # [[Վերականգնողական շարժում]] # [[Վերականգնողականություն]] # [[Վերելք կուսակցություն]] # [[Վերջին ունիվերսալ ընդհանուր նախնի]] # [[Վերջնական արտադրանք]] # [[Վեցերորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Վիգեն Աբրահամյանցի սպանություն]] # [[Վիդեոբանկ]] # [[Վիետնամի պատմություն]] # [[Վիժեցնող]] # [[Վիժում]] # [[Վիիմսի (թերակղզի)]] # [[Վիլհելմ Բուրգսմյուլլեր]] # [[Վիլյամ Բուլոկար]] # [[Վիկի Վետտե]] # [[Վիկտոր Կուկ]] # [[Վիկտոր Մալյուկ]] # [[Վիկտոր Օնիսկո]] # [[Վիկտոր Օստորոգորսկի]] # [[Վիկտորիա (դիցաբանություն)]] # [[Վիկտորյա Էմ]] # [[Վիկտորյա Ռոշչինա]] # [[Վիկտորյա Փինթեր]] # [[Վիմ Կուվերմանս]] # [[Վիշվաշ Կումար Ռամեշ]] # [[Վիորիկա Ագարիչ]] # [[Վիջենիցա]] # [[Վիսարիոն Ջուղաշվիլի]] # [[Վիսենտե Գիլյոտ]] # [[Վիվ Անդերսոն]] # [[Վիտամին B12 պակասորդային սակավարյունություն]] # [[Վիտելո տոնատո]] # [[Վիրգինիա Տոռեսիլյա]] # [[Վիրենդելի հեծան]] # [[Վիրուսային մարքեթինգ]] # [[Վիքի կրթություն հիմնադրամ]] # [[Վիքիպեդիայի վրա հիմնված կրթություն]] # [[Վիքիպեդիայում տեղ գտած գիտական տեղեկատվություն]] # [[Վլադիմիր Բարովիչ]] # [[Վլադիմիր Կադուլին]] # [[Վլադիմիր Կլիչկո - Քելվին Բրոք]] # [[Վլադիմիր Շամանով]] # [[Վլադիմիր Վիննիչևսկի]] # [[Վլադիսլավ Դեյնեգո]] # [[Վլադլեն Տատարսկու սպանություն]] # [[Վճարովի ճանապարհների հավաքագրում]] # [[Վոլգա-Դոն նավարկելի ջրանցք]] # [[Վոլտ Բանկ]] # [[Վոյերիստները]] # [[Վոնջու (Հարավային Կորեա)]] # [[Վուդի Էրդման]] # [[Վուլկան ճագար]] # [[Վուքիպեդիա]] # [[Վրաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2024)]] # [[Վրաստանի տոներ]] # [[ՏՈԶ-57]] # [[ՏՓԽ շենք]] # [[Տաբալոնգ]] # [[Տաիկիչիրո Մորի]] # [[Տաիսիա Մարչենկո]] # [[Տալայի հիդրոէլեկտրակայան]] # [[Տակայասուի արտերիտ]] # [[Տաղ անձնական]] # [[Տամագոյակի]] # [[Տամմե-Լաուրի կաղնի]] # [[Տանը մենակ (ֆիլմ, 2021)]] # [[Տանտիա Տոպի]] # [[Տարա Գրինստեդի սպանությունը]] # [[Տարանտուլ միգամածություն]] # [[Տարբեր քաշային կարգերում բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոնների ցանկ]] # [[Տարբերակում]] # [[Տարեկան հրատարակված գրքերի քանակ ըստ երկրների]] # [[Տարսոնի ժողով]] # [[Տարօրինակ դեպքեր (1-ի եթերաշրջան)]] # [[Տափակաթաթություն]] # [[Տաֆորալտ]] # [[Տեխնիկական աջակցություն]] # [[Տեխնոլոգիական սարքավորումների մոնտաժ]] # [[Տեմպերս]] # [[Տետր (պոլիգրաֆիա)]] # [[Տերպինհիդրատ]] # [[Տեքստիլ վերամշակում]] # [[Տիարա]] # [[Տիգրան Պողոսյան]] # [[Տիգրան Սարգսյան (բալետի արտիստ)]] # [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)]] # [[Տիխվինի Աստվածամոր Վերափոխման վանք]] # [[Տիմոթեոս (նկար, Վան Էյկ)]] # [[Տիմֆի]] # [[Տին Լուչին]] # [[Տինգինիս]] # [[Տիտանի օքսիդ(II)]] # [[Տիրո]] # [[Տիքոնիոս]] # [[Տնամերձ հողամաս]] # [[Տնտեսական ազգայնականություն]] # [[Տնտեսական հարցերի և Կլիմայական գործողությունների դաշնային նախարարություն]] # [[Տնտեսական և արժութային միություն]] # [[Տոմոե Գոզեն]] # [[Տոմոյուկի Յամասիտա]] # [[Տոնիկա]] # [[Տոնկացու]] # [[Տոսիվո Նակայամա]] # [[Տորաջներ]] # [[Տորթի հեղինակային իրավունք]] # [[Տորպեդային ապարատ]] # [[Տու Շի]] # [[Տուլիարա]] # [[Տուհալայի վհուկի ջրհոր]] # [[Տուն ծառի վրա]] # [[Տունլյաո]] # [[Տուն–դպրոց]] # [[Տպատախտակ]] # [[Տսոնգա]] # [[Տվյալներ]] # [[Տրանսմիգրացիոն ծրագիր]] # [[Տրանսպորտը Մարոկկոյում]] # [[Տրանսպորտը Նիդերլանդներում]] # [[Տրանսֆեր (ֆուտբոլ)]] # [[Տրանսֆորմեր (խոր ուսուցում)]] # [[Տրոլ տիկնիկը]] # [[Տրոյական քաշ]] # [[Տևտատես]] # [[Ցայ Մինլյան]] # [[Ցանցային Պետություն]] # [[Ցանցային ծրագրավորում]] # [[Ցանցային չեզոքություն]] # [[Ցարիցնո]] # [[Ցեյա Ստոյկա]] # [[Ցերեկային ֆիլմ]] # [[Ցեֆալեքսին]] # [[Ցիանոբակտերիաներ]] # [[Ցինխոֆեն]] # [[Ցինուարդի]] # [[Ցորենի արտադրության միջազգային վիճակագրություն]] # [[Ցուզումի]] # [[Ցուկեմեն]] # [[Ցուկույոմի-նո-Միկոտո]] # [[Ցտեսություն, Մերի Փոփինս]] # [[Ցրման ամպլիտուդ]] # [[Փախիր, այծյամ (երգ)]] # [[Փակ Չոա]] # [[Փակագիր]] # [[Փակաղակի շրջանակ]] # [[Փայլաքարերի սարը]] # [[Փառատոն 84]] # [[Փասեյն հալավա]] # [[Փաստերի ստուգման հարթակ]] # [[Փարիզի սկզբունքներ (Մարդու իրավունքների ստանդարտներ)]] # [[Փարոս (տարեգիրք)]] # [[Փարսման I]] # [[Փարվանե Մասումի]] # [[Փեննի Մարշալ]] # [[Փիլաստրիոս]] # [[Փլավիոս Դիոսկորոս]] # [[Փոթորիկ տղան]] # [[Փոլ Գրինվուդ]] # [[Փոլ Լոմամի-Տշիբամբա]] # [[Փոլ Մոթյան]] # [[Փոլլի վաֆլի]] # [[Փոխադարձ հիմնադրամների տարանջատման թեորեմ]] # [[Փոխադարձ ուսուցում]] # [[Փոխադարձ ֆոնդերի վճարներն և ծախսեր]] # [[Փոխակերպիչ էլեկտրակայան]] # [[Փոխանակային արժեք]] # [[Փոխըմբռնման հուշագիր]] # [[Փոխհաղորդակ]] # [[Փոկեր]] # [[Փողերի լվացման սկանդալ Danske Bank-ում]] # [[Փողերի լվացման վերահսկման ակտ]] # [[Փողոցային ոտնձգություններ]] # [[Փոյնթ Բրիջ Քեփիթալ]] # [[Փորագրություն (այլ կիրառումներ)]] # [[Փորթլենդի ազատության զանգ]] # [[Փորձարկային ջրվազան]] # [[Փոքր Նոր տարի]] # [[Փոքրիկի շուրթերով]] # [[Քաբուլ (օդանավակայան)]] # [[Քաղաքական բողոք]] # [[Քաղաքական հետախույզ]] # [[Քաղաքային գիտություն]] # [[Քաղաքի կենտրոն]] # [[Քայլ օֆ Լոխալշի]] # [[Քանան Սեյիդով]] # [[Քաշի կորուստ]] # [[Քասթարդ աղանդերների ցանկ]] # [[Քաստարդ տարտ]] # [[Քարավազի հին կամուրջ]] # [[Քարշիչ հաստոն]] # [[Քեմ Բեդրոսիան]] # [[Քեյ-քար]] # [[Քեյ-օն]] # [[Քեյթ Էյդի]] # [[Քեյթ Պերուջինի]] # [[Քենիայի կենտրոնական բանկ]] # [[Քեննեթ Բեդնարեկ]] # [[Քեռի Սիմոնը]] # [[Քիթ Ալեն Ռանիեր]] # [[Քիթչ Քրիստի]] # [[Քիլիան Մըրֆիի մրցանակներ և անվանակարգեր]] # [[Քիմ Հյոն Սիկ]] # [[Քիմ Փոսըբըլ. Ողբերգություն չէ]] # [[Քիմիական նշաններ]] # [[Քլարկ Քենտ]] # [[Քլեր Դիրինգ]] # [[Քյումարս Հեյդարի]] # [[Քնի դեպրիվացիա]] # [[Քննադատ]] # [[Քննադատություն]] # [[Քոլեջի ուսման վարձը ԱՄՆ-ում]] # [[Քոլեջների և համալսարանների հյուսիսարևմտյան հանձնաժողով]] # [[Քոնտո (նեոբանկ)]] # [[Քոուլի Պատվաստանյութ]] # [[Քոչարի ազգային վերածնունդ և ազգի զարթոնք կուսակցություն]] # [[Քուե ասիդա]] # [[Քուքթաուն]] # [[Քվեարկության հասանելիության նորություններ]] # [[Քվոն Ընբի]] # [[Քրդական գրականություն]] # [[Քրդական թատրոն]] # [[Քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ տալը կամ ստանալը կամ պահպանելը]] # [[Քրեյ երկվորյակներ]] # [[Քրեյգ Թոմսոն (քաղաքական գործիչ)]] # [[Քրեստոմատիա (մատենաշար)]] # [[Քրիս Ռեկարդի]] # [[Քրիսթիան Վոլփաթո]] # [[Քրիստեն Ֆրենչի սպանություն]] # [[Քրիստիան Չեհ]] # [[Քրիստինա Բրյուս]] # [[Քրիստոնեական գիտություն]] # [[Քրիստոֆեր Քրաֆթ]] # [[Քրոմոսկոպ]] # [[Օգոնկի (գյուղ, Սախալինի շրջան)]] # [[Օգտակար հանածոների երկրաբանությունը և երկրաքիմիան Հայաստանում]] # [[Օգտատերերի վարքագծի վերլուծություն]] # [[Օդդո ճամբար]] # [[Օզոնացում]] # [[Օիրան]] # [[Օլգա Բենարիո Պրեստես]] # [[Օլգա Սպեսիվցևա]] # [[Օլգա Օրբան]] # [[Օլիվեր Լանգ]] # [[Օլստերի կամավորական ուժեր]] # [[Օձամանուկ և Արևահատ]] # [[Օմար Աբդ ալ-Ռահման]] # [[Օմարների պատերազմ]] # [[Օնեսիմոս Նեսիբ]] # [[Օուեն Գրեյդի]] # [[Օռլեանի պաշարում (1563)]] # [[Օսակայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ]] # [[Օսման Թակայի պար]] # [[Օտակու]] # [[Օտեմ դե Ֆորեստ]] # [[Օտոկոնոկո]] # [[Օրինական վճար]] # [[Օրինո (Լեսիթիոն)]] # [[Օրհնություն]] # [[Օրչատա]] # [[Ֆան-արտ]] # [[Ֆանդի (ծոց)]] # [[Ֆարիդ Ջաֆարով]] # [[Ֆարմինգ]] # [[Ֆենիտոին]] # [[Ֆեոֆիլ Բաբիենկո]] # [[Ֆիզիկական պայքարը վնասակար օրգանիզմների դեմ]] # [[Ֆիլատելիստական աճուրդ]] # [[Ֆիլիպի երկրորդ կառավարություն]] # [[Ֆիլիպինյան սփյուռք]] # [[Ֆիլիպինների պատմություն]] # [[Ֆիլոպոմեն]] # [[Ֆինանսական առողջացումը սնանկության վարույթում]] # [[Ֆինանսական ծառայությունների համարժեքություն]] # [[Ֆինանսական կայունության ինստիտուտ]] # [[Ֆինանսական ճարտարագիտություն]] # [[Ֆիննատյացություն]] # [[Ֆոնդերի մշակման անձնագիր]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ K]] # [[Ֆրանչայզինգի հարկ]] # [[Ֆրանսիական սինեմատեկա]] 3dsqkro1x9i5aionsjpqsdr08levgmi 4 1158519 10806456 10796260 2026-06-29T18:58:15Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806456 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Հոդված!!Հոդվածը վերահղվում է դեպի!!Քննարկում!!Քննարկումը վերահղվում է դեպի |- |[[ԱՄՆ-ը սառը պատերազմի ժամանակաշրջանում]]||[[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]]||[[Քննարկում:ԱՄՆ-ը սառը պատերազմի ժամանակաշրջանում]]|| |- |[[Աբաենի]]||[[Ապահունիք]]||[[Քննարկում:Աբաենի]]|| |- |[[Աբաթխև]]||[[Խաշուտ]]||[[Քննարկում:Աբաթխև]]|| |- |[[Ագրոգիտություն (ամսագիր)]]||[[Ագրոգիտություն]]||[[Քննարկում:Ագրոգիտություն (ամսագիր)]]|| |- |[[Ազատ խոսք (պարբերաթերթ, Ալեքսանդրիա)]]||[[Ազատ խոսք (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Ազատ խոսք (պարբերաթերթ, Ալեքսանդրիա)]]|| |- |[[Ազգային Խորենյան վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային Խորենյան վարժարան]]|| |- |[[Ազգային Մեսրոպյան վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային Մեսրոպյան վարժարան]]|| |- |[[Ազգային ազատության վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային ազատության վարժարան]]|| |- |[[Ազգային նահատակաց վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային նահատակաց վարժարան]]|| |- |[[Ազգային ուսումնասիրաց միացյալ վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային ուսումնասիրաց միացյալ վարժարան]]|| |- |[[Ազգային վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային վարժարան]]|| |- |[[Ազգային վերածնունդ վարժարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Ազգային վերածնունդ վարժարան]]|| |- |[[Ազդակ շաբաթօրյակ-դրոշակ (շաբաթաթերթ, Լիբանան)]]||[[Ազդակ]]||[[Քննարկում:Ազդակ շաբաթօրյակ-դրոշակ (շաբաթաթերթ, Լիբանան)]]|| |- |[[Ալ-Յաբրուդի գավառ]]||[[Յաբրուդի գավառ]]||[[Քննարկում:Ալ-Յաբրուդի գավառ]]|| |- |[[Ալ-Յաբրուդի շրջան]]||[[Յաբրուդի շրջան]]||[[Քննարկում:Ալ-Յաբրուդի շրջան]]|| |- |[[Ալբերտ Սարգսյան (այլ կիրառումներ)]]||[[Սարգսյան]]||[[Քննարկում:Ալբերտ Սարգսյան (այլ կիրառումներ)]]|| |- |[[Ալիք (պաշտոնաթերթ, Թեհրան)]]||[[Ալիք (թերթ)]]||[[Քննարկում:Ալիք (պաշտոնաթերթ, Թեհրան)]]|| |- |[[Ալիք պատանեկան (երկշաբաթաթերթ, Թեհրան)]]||[[Ալիք (թերթ)]]||[[Քննարկում:Ալիք պատանեկան (երկշաբաթաթերթ, Թեհրան)]]|| |- |[[Ալլա Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)]]||[[Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Ալլա Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)]]|| |- |[[Ալֆրեդ Ֆրանցևիչ Ամտման-Բրիեդիտ]]||[[Ալֆրեդ Ամտման-Բրիենդիտ]]||[[Քննարկում:Ալֆրեդ Ֆրանցևիչ Ամտման-Բրիեդիտ]]|| |- |[[Աղջիկ, ով սիրում էր Թոմ Գորդոնին]]||[[Աղջիկ, որը սիրում էր Թոմ Գորդոնին]]||[[Քննարկում:Աղջիկ, ով սիրում էր Թոմ Գորդոնին]]|| |- |[[Աղվանից կաթողիկոսություն]]||[[Գանձասարի կաթողիկոսություն]]||[[Քննարկում:Աղվանից կաթողիկոսություն]]|| |- |[[Աման Թելլո]]||[[Թելլո (պար)]]||[[Քննարկում:Աման Թելլո]]|| |- |[[Այրիքար օյուխլու]]||[[Գեղամա լեռներ]]||[[Քննարկում:Այրիքար օյուխլու]]|| |- |[[Այքան Քոմունիքեյշնս]]||[[Այքոն Քոմունիքեյշնս]]||[[Քննարկում:Այքան Քոմունիքեյշնս]]|| |- |[[Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն (Թուրքիա)]]||[[Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն]]||[[Քննարկում:Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանություն (Թուրքիա)]]|| |- |[[Անգիլկուր լե Սար]]||[[Անգիլկուր լը Սար]]||[[Քննարկում:Անգիլկուր լե Սար]]|| |- |[[Անգլես (Իսպանիա)]]||[[Անգլես]]||[[Քննարկում:Անգլես (Իսպանիա)]]|| |- |[[Անգլիական բուրժուական հեղափոխություն]]||[[Անգլիական հեղափոխություն]]||[[Քննարկում:Անգլիական բուրժուական հեղափոխություն]]|| |- |[[Անգլիական սոնետ]]||[[Սոնետ]]||[[Քննարկում:Անգլիական սոնետ]]|| |- |[[Անն Ռոբեր Ժակ Թյուրգո]]||[[Անն Ռոբեր Ժակ Տյուրգո]]||[[Քննարկում:Անն Ռոբեր Ժակ Թյուրգո]]|| |- |[[Անտառային տնտեսությունը Հայաստանում]]||[[Հայաստանի անտառներ]]||[[Քննարկում:Անտառային տնտեսությունը Հայաստանում]]|| |- |[[Աշբերոնյան քահանան]]||[[Աշբորնյան քահանան]]||[[Քննարկում:Աշբերոնյան քահանան]]|| |- |[[Աշխատավարձը]]||[[Աշխատավարձ]]||[[Քննարկում:Աշխատավարձը]]|| |- |[[Աշոտ Հարությունյան]]||[[Հարությունյան]]||[[Քննարկում:Աշոտ Հարությունյան]]|| |- |[[Ապրանքի վերահսկում]]||[[Արտադրանքի վերահսկողություն]]||[[Քննարկում:Ապրանքի վերահսկում]]|| |- |[[Առաջին փոխվարչապետ]]||[[Հայաստանի փոխվարչապետ]]||[[Քննարկում:Առաջին փոխվարչապետ]]|| |- |[[Առնոլդ Մաթյու]]||[[Մեթյու Առնոլդ]]||[[Քննարկում:Առնոլդ Մաթյու]]|| |- |[[Ասթարա]]||[[Աստարաչայ]]||[[Քննարկում:Ասթարա]]|| |- |[[Աստվածապետություն]]||[[Կրոնապետություն]]||[[Քննարկում:Աստվածապետություն]]|| |- |[[Ասքիլաուրի]]||[[Ասկիլաուր]]||[[Քննարկում:Ասքիլաուրի]]|| |- |[[Ավետիս Սանջյան]]||[[Ավետիս Սանճյան]]||[[Քննարկում:Ավետիս Սանջյան]]|| |- |[[Արամ Հայկյան]]||[[Արամ (նահապետ)]]||[[Քննարկում:Արամ Հայկյան]]|| |- |[[Արարատ (շաբաթաթերթ, Լիբանան)]]||[[Արարատ (թերթ, Բեյրութ)]]||[[Քննարկում:Արարատ (շաբաթաթերթ, Լիբանան)]]|| |- |[[Արաքս (ամսագիր, Թեհրան)]]||[[Արաքս (թերթ, Թեհրան)]]||[[Քննարկում:Արաքս (ամսագիր, Թեհրան)]]|| |- |[[Արդահանի գոգհովիտ]]||[[Արդահանի գոգահովիտ]]||[[Քննարկում:Արդահանի գոգհովիտ]]|| |- |[[Արիշտա]]||[[Արշտա]]||[[Քննարկում:Արիշտա]]|| |- |[[Արծվիկ Տարոնո (երկշաբաթաթերթ)]]||[[Արծվիկ Տարոնո]]||[[Քննարկում:Արծվիկ Տարոնո (երկշաբաթաթերթ)]]|| |- |[[Արծրունի ագգային վարժարան]]||[[Հայերը Բուենոս Այրեսում]]||[[Քննարկում:Արծրունի ագգային վարժարան]]|| |- |[[Արկանաձոր]]||[[Աճանան (գյուղ)]]||[[Քննարկում:Արկանաձոր]]|| |- |[[Արհեստական լեզու]]||[[Արհեստական լեզուներ]]||[[Քննարկում:Արհեստական լեզու]]|| |- |[[Արճիճ]]||[[Կապար]]||[[Քննարկում:Արճիճ]]|| |- |[[Արմե-Շուպրիա ցեղային միություն]]||[[Արմե-Շուպրիա]]||[[Քննարկում:Արմե-Շուպրիա ցեղային միություն]]|| |- |[[Արմինիայի հակաարաբական ապստամբություններ (8-րդ դար)]]||[[Արմինիայի ապստամբություն (850-855)]]||[[Քննարկում:Արմինիայի հակաարաբական ապստամբություններ (8-րդ դար)]]|| |- |[[Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր (շաբաթաթերթ, Բոստոն)]]||[[Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր]]||[[Քննարկում:Արմինիըն Միրըր-Սփեքթեյթըր (շաբաթաթերթ, Բոստոն)]]|| |- |[[Արմյանսկի վեստնիկ (1916-1918)]]||[[Արմյանսկի վեստնիկ]]||[[Քննարկում:Արմյանսկի վեստնիկ (1916-1918)]]|| |- |[[Արյան քաղցկեղ]]||[[Լեյկեմիա]]||[[Քննարկում:Արյան քաղցկեղ]]|| |- |[[Արսեն Այդինյան]]||[[Արսեն Այտընյան]]||[[Քննարկում:Արսեն Այդինյան]]|| |- |[[Արվադի նահիյա]]||[[Արվադի շրջան]]||[[Քննարկում:Արվադի նահիյա]]|| |- |[[Արտադրության ինտերնացիոնալացում]]||[[Գլոբալացում]]||[[Քննարկում:Արտադրության ինտերնացիոնալացում]]|| |- |[[Արցախի Հանրապետության «Արցախի հերոս» կոչում]]||[[Արցախի հերոս]]||[[Քննարկում:Արցախի Հանրապետության «Արցախի հերոս» կոչում]]|| |- |[[Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշան]]||[[Արցախի Հանրապետության Մարտական խաչ 1-ին աստիճանի շքանշան]]||[[Քննարկում:Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշան]]|| |- |[[Արցախյան հակամարտության կարգավորման գործընթաց]]||[[Արցախյան հակամարտություն]]||[[Քննարկում:Արցախյան հակամարտության կարգավորման գործընթաց]]|| |- |[[Արփի (ամսագիր)]]||[[Արփի (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Արփի (ամսագիր)]]|| |- |[[Արքա]]||[[Թագավոր]]||[[Քննարկում:Արքա]]|| |- |[[Արև (ամսագիր)]]||[[Արև (թերթ)]]||[[Քննարկում:Արև (ամսագիր)]]|| |- |[[Արևելահայերեն]]||[[Արևելահայ գրական լեզու]]||[[Քննարկում:Արևելահայերեն]]|| |- |[[Արևելյան Հայաստանը Սեֆյան Պարսկաստանի կազմում]]||[[Հայաստանն ուշ միջնադարում]]||[[Քննարկում:Արևելյան Հայաստանը Սեֆյան Պարսկաստանի կազմում]]|| |- |[[Արևմուտք (քաղաքականություն)]]||[[Արևմտյան աշխարհ]]||[[Քննարկում:Արևմուտք (քաղաքականություն)]]|| |- |[[ԲՌՀՉՀ]]||[[ԲՐԻԿՍ]]||[[Քննարկում:ԲՌՀՉՀ]]|| |- |[[Բագին (գրական հանդես)]]||[[Բագին (հանդես)]]||[[Քննարկում:Բագին (գրական հանդես)]]|| |- |[[Բագրաս]]||[[Բաղրաս (բերդ)]]||[[Քննարկում:Բագրաս]]|| |- |[[Բանջարաբուծությունը Հայաստանի Հանրապետությունում]]||[[Բանջարաբուծությունը Հայաստանում]]||[[Քննարկում:Բանջարաբուծությունը Հայաստանի Հանրապետությունում]]|| |- |[[Բաշար ալ-Ասադ]]||[[Բաշշար ալ-Ասադ]]||[[Քննարկում:Բաշար ալ-Ասադ]]|| |- |[[Բատա (գյուղ)]]||[[Բատա]]||[[Քննարկում:Բատա (գյուղ)]]|| |- |[[Բարձրյալ խաչ]]||[[Բարեկամավանի հեթանոսական դամբարան]]||[[Քննարկում:Բարձրյալ խաչ]]|| |- |[[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)]]||[[Բարսելոնա ՖԱ]]||[[Քննարկում:Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)]]|| |- |[[Բացարձակ կեղծ թիվ]]||[[Երևակայական թիվ]]||[[Քննարկում:Բացարձակ կեղծ թիվ]]|| |- |[[Բենի ե Լուազի]]||[[Բենի է Լուազի]]||[[Քննարկում:Բենի ե Լուազի]]|| |- |[[Բերետ (գյուղ)]]||[[Բերետ]]||[[Քննարկում:Բերետ (գյուղ)]]|| |- |[[Բիայնա]]||[[Վանի թագավորություն]]||[[Քննարկում:Բիայնա]]|| |- |[[Բյուզանդական միջմշակութային զարգացումներ]]||[[Բյուզանդական արվեստ]]||[[Քննարկում:Բյուզանդական միջմշակութային զարգացումներ]]|| |- |[[Բնական աղետ]]||[[Տարերային աղետներ]]||[[Քննարկում:Բնական աղետ]]|| |- |[[Բնական գազ Ռուսաստանում]]||[[Բնական գազը Ռուսաստանում]]||[[Քննարկում:Բնական գազ Ռուսաստանում]]|| |- |[[Բոդե (գյուղ)]]||[[Բոդե]]||[[Քննարկում:Բոդե (գյուղ)]]|| |- |[[Բոլորաբերաններ]]||[[Բոլորաբերանավորներ]]||[[Քննարկում:Բոլորաբերաններ]]|| |- |[[Բորոտա (գյուղ)]]||[[Բորոտա]]||[[Քննարկում:Բորոտա (գյուղ)]]|| |- |[[Բուլղարահայ կոմունիստներ]]||[[Հայերը Բուլղարիայում]]||[[Քննարկում:Բուլղարահայ կոմունիստներ]]|| |- |[[Բուխարեստի հայկական եկեղեցի]]||[[Սրբոց Հրեշտակապետաց եկեղեցի (Բուխարեստ)]]||[[Քննարկում:Բուխարեստի հայկական եկեղեցի]]|| |- |[[Բուսական հորմոններ]]||[[Ֆիտոհորմոններ]]||[[Քննարկում:Բուսական հորմոններ]]|| |- |[[Բրյուսել (քաղաք)]]||[[Բրյուսել]]||[[Քննարկում:Բրյուսել (քաղաք)]]|| |- |[[Գաել Անտոնյան]]||[[Գաել Անդոնյան]]||[[Քննարկում:Գաել Անտոնյան]]|| |- |[[Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկություն]]||[[Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամ]]||[[Քննարկում:Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկություն]]|| |- |[[Գաստրուլացում]]||[[Գաստրուլյացիա]]||[[Քննարկում:Գաստրուլացում]]|| |- |[[Գարբանյատե Մոնասթերո]]||[[Գարբանյատե Մոնաստերո]]||[[Քննարկում:Գարբանյատե Մոնասթերո]]|| |- |[[Գարեգին Կոզիկյան]]||[[Գարեգին Կուզիկյան]]||[[Քննարկում:Գարեգին Կոզիկյան]]|| |- |[[Գարի Չիվիչյան (բասկետբոլիստ)]]||[[Գարի Չիվիչյան]]||[[Քննարկում:Գարի Չիվիչյան (բասկետբոլիստ)]]|| |- |[[Գեղամա լեռնաշղթա]]||[[Գեղամա լեռներ]]||[[Քննարկում:Գեղամա լեռնաշղթա]]|| |- |[[Գեղի (բերդ)]]||[[Կաքավաբերդ]]||[[Քննարկում:Գեղի (բերդ)]]|| |- |[[Գիֆֆենի ապրանք]]||[[Գիֆենյան ապրանք]]||[[Քննարկում:Գիֆֆենի ապրանք]]|| |- |[[Գոլորշիացում]]||[[Գոլորշացում]]||[[Քննարկում:Գոլորշիացում]]|| |- |[[Գոռաթիս Ծղալի]]||[[Կուր]]||[[Քննարկում:Գոռաթիս Ծղալի]]|| |- |[[Գում-Գափուի ցույց]]||[[Գում Գափուի ցույց (1890)]]||[[Քննարկում:Գում-Գափուի ցույց]]|| |- |[[Գույն (արվեստ)]]||[[Գույն]]||[[Քննարկում:Գույն (արվեստ)]]|| |- |[[Գուսիխա (Չարիխի վտակ)]]||[[Գուսիխա (Չարիշյի վտակ)]]||[[Քննարկում:Գուսիխա (Չարիխի վտակ)]]|| |- |[[Գռների վանք]]||[[Գռներ]]||[[Քննարկում:Գռների վանք]]|| |- |[[Գվադելուպա (կղզի)]]||[[Գվադելուպա]]||[[Քննարկում:Գվադելուպա (կղզի)]]|| |- |[[Գվինեայի արվեստ]]||[[Գվինեա]]||[[Քննարկում:Գվինեայի արվեստ]]|| |- |[[Գրական Ադրբեջան (հանդես)]]||[[Գրական Ադրբեջան]]||[[Քննարկում:Գրական Ադրբեջան (հանդես)]]|| |- |[[Գրական սրահ]]||[[Սալոն]]||[[Քննարկում:Գրական սրահ]]|| |- |[[Գրամ-մոլեկուլ]]||[[Մոլային զանգված]]||[[Քննարկում:Գրամ-մոլեկուլ]]|| |- |[[Գրիգոր Խլաթեցի]]||[[Գրիգոր Խլաթեցի (Ծերենց)]]||[[Քննարկում:Գրիգոր Խլաթեցի]]|| |- |[[Գրիգոր Մամիկոնյան (հայոց իշխան)]]||[[Գրիգոր Ա Մամիկոնյան]]||[[Քննարկում:Գրիգոր Մամիկոնյան (հայոց իշխան)]]|| |- |[[Գրիգոր Վերմիշյանց]]||[[Գրիգորի Վերմիշև]]||[[Քննարկում:Գրիգոր Վերմիշյանց]]|| |- |[[Գրիգոր Տուրացի]]||[[Գրիգոր Տուրցի]]||[[Քննարկում:Գրիգոր Տուրացի]]|| |- |[[Գրիգորի Առստամյան]]||[[Գրիգոր Առստամյան]]||[[Քննարկում:Գրիգորի Առստամյան]]|| |- |[[Գրիգորիս Բժշկապետ]]||[[Գրիգորիս]]||[[Քննարկում:Գրիգորիս Բժշկապետ]]|| |- |[[Գրյազնուխա (Կուրիայի վտակ)]]||[[Գրյազնուխա (Կուրյայի վտակ)]]||[[Քննարկում:Գրյազնուխա (Կուրիայի վտակ)]]|| |- |[[Գրոհ]]||[[Գրոհ (զորաշարժ)]]||[[Քննարկում:Գրոհ]]|| |- |[[Դ'Ալամբեր-Լագրանժի սկզբունք]]||[[Դ'Ալամբերի սկզբունք]]||[[Քննարկում:Դ'Ալամբեր-Լագրանժի սկզբունք]]|| |- |[[Դ. Անհաղթ]]||[[Դավիթ Անհաղթ]]||[[Քննարկում:Դ. Անհաղթ]]|| |- |[[Դալթոնի օրենքներ]]||[[Դալտոնի օրենք]]||[[Քննարկում:Դալթոնի օրենքներ]]|| |- |[[Դանայիդներ]]||[[Դանայուհիներ]]||[[Քննարկում:Դանայիդներ]]|| |- |[[Դանիայի կենտրոնական բանկ]]||[[Դանիայի ազգային բանկ]]||[[Քննարկում:Դանիայի կենտրոնական բանկ]]|| |- |[[Դանուբ (շաբաթաթերթ, Ռուսե)]]||[[Դանուբ (թերթ)]]||[[Քննարկում:Դանուբ (շաբաթաթերթ, Ռուսե)]]|| |- |[[Դանուբի Հյոխշտադ]]||[[Դանուբի Հյոխշտադտ]]||[[Քննարկում:Դանուբի Հյոխշտադ]]|| |- |[[Դանուբյան նկարչական դպրոց]]||[[Դանուբի նկարչական դպրոց]]||[[Քննարկում:Դանուբյան նկարչական դպրոց]]|| |- |[[Դառնարմատ]]||[[Սոֆորա]]||[[Քննարկում:Դառնարմատ]]|| |- |[[Դատական կանոնադրություններ (1864)]]||[[Ալեքսանդր II-ի դատավարչական բարենորոգում]]||[[Քննարկում:Դատական կանոնադրություններ (1864)]]|| |- |[[Դարվինի էվոլյուցիոն տեսություն]]||[[Դարվինիզմ]]||[[Քննարկում:Դարվինի էվոլյուցիոն տեսություն]]|| |- |[[Դեկորատիվ արվեստ]]||[[Դեկորատիվ-կիրառական արվեստ]]||[[Քննարկում:Դեկորատիվ արվեստ]]|| |- |[[Դեկրետ Թուրքահայաստանի մասին]]||[[Թուրքահայաստանի մասին դեկրետ]]||[[Քննարկում:Դեկրետ Թուրքահայաստանի մասին]]|| |- |[[Դեմոկրատական երիտասարդության համաշխարհային ֆեդերացիա]]||[[Ժողովրդավարական երիտասարդության համաշխարհային ֆեդերացիա]]||[[Քննարկում:Դեմոկրատական երիտասարդության համաշխարհային ֆեդերացիա]]|| |- |[[Դերբենդի պարիսպ]]||[[Աղվանից դուռ]]||[[Քննարկում:Դերբենդի պարիսպ]]|| |- |[[Դերենիկ Դումանյան (բժիշկ)]]||[[Դերենիկ Դումանյան]]||[[Քննարկում:Դերենիկ Դումանյան (բժիշկ)]]|| |- |[[Դը Բրոյլի ալիքներ]]||[[Դը Բրոյլի ալիք]]||[[Քննարկում:Դը Բրոյլի ալիքներ]]|| |- |[[Դիոգենես Լաերտցի]]||[[Դիոգենես Լայերտացի]]||[[Քննարկում:Դիոգենես Լաերտցի]]|| |- |[[Դիֆրակտային ցանց]]||[[Դիֆրակցիոն ցանց]]||[[Քննարկում:Դիֆրակտային ցանց]]|| |- |[[Դուզե Էլեոնորա]]||[[Էլեոնորա Դուզե]]||[[Քննարկում:Դուզե Էլեոնորա]]|| |- |[[Դուրյան ազգային վարժարան]]||[[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Սան Պաուլո)]]||[[Քննարկում:Դուրյան ազգային վարժարան]]|| |- |[[Դպրոցասեր տիկնանց վարժարան (Ֆրանսիա)]]||[[Դպրոցասեր տիկնանց վարժարան]]||[[Քննարկում:Դպրոցասեր տիկնանց վարժարան (Ֆրանսիա)]]|| |- |[[Եկատերինա Կորնարո]]||[[Կատերինա Կորնարո]]||[[Քննարկում:Եկատերինա Կորնարո]]|| |- |[[Եղնիկ]]||[[Որմզդեղն]]||[[Քննարկում:Եղնիկ]]|| |- |[[Եսպաշտություն]]||[[Էգոիզմ]]||[[Քննարկում:Եսպաշտություն]]|| |- |[[Եվտիքականություն]]||[[Միաբնակություն]]||[[Քննարկում:Եվտիքականություն]]|| |- |[[Ետուգոլ (գետ)]]||[[Ետուգոլ]]||[[Քննարկում:Ետուգոլ (գետ)]]|| |- |[[Երվանդունիների թագավորության տարածք]]||[[Երվանդունիների թագավորություն]]||[[Քննարկում:Երվանդունիների թագավորության տարածք]]|| |- |[[Երևան (շաբաթաթերթ, Սոֆիա)]]||[[Երևան (թերթ, Սոֆիա)]]||[[Քննարկում:Երևան (շաբաթաթերթ, Սոֆիա)]]|| |- |[[Երևանի հիմնադրման սեպագիր արձանագրություն]]||[[Էրեբունի-Երևան հիմնադրման սեպագիր արձանագրություն]]||[[Քննարկում:Երևանի հիմնադրման սեպագիր արձանագրություն]]|| |- |[[Եֆրեմիխա (գետ)]]||[[Եֆրեմիխա]]||[[Քննարկում:Եֆրեմիխա (գետ)]]|| |- |[[Զագրիխա (գետ)]]||[[Զիգրիխա]]||[[Քննարկում:Զագրիխա (գետ)]]|| |- |[[Զադիգ Մուրադյան]]||[[Զատիկ Մուրադյան]]||[[Քննարկում:Զադիգ Մուրադյան]]|| |- |[[Զանգվածային տեղեկատվության միջոցներ]]||[[Զանգվածային լրատվության միջոցներ]]||[[Քննարկում:Զանգվածային տեղեկատվության միջոցներ]]|| |- |[[Զանգվածների պահպանման օրենք]]||[[Զանգվածի պահպանման օրենք]]||[[Քննարկում:Զանգվածների պահպանման օրենք]]|| |- |[[Զարա Դոլուխանովա]]||[[Զարուհի Դոլուխանյան]]||[[Քննարկում:Զարա Դոլուխանովա]]|| |- |[[Զարթոնք (օրաթերթ, Լիբանան)]]||[[Զարթոնք (թերթ, Բեյրութ)]]||[[Քննարկում:Զարթոնք (օրաթերթ, Լիբանան)]]|| |- |[[Զարկերակային հիպերթենզիա]]||[[Գերճնշում]]||[[Քննարկում:Զարկերակային հիպերթենզիա]]|| |- |[[Զբոսաշրջությունն Արցախում]]||[[Զբոսաշրջությունն Արցախի Հանրապետությունում]]||[[Քննարկում:Զբոսաշրջությունն Արցախում]]|| |- |[[Զենջան]]||[[Զանջան]]||[[Քննարկում:Զենջան]]|| |- |[[Զմյուռնիայի մեծ հրդեհ]]||[[Զմյուռնիայի աղետ (1922)]]||[[Քննարկում:Զմյուռնիայի մեծ հրդեհ]]|| |- |[[Զոհված ազատամարտիկների թանգարան (ԼՂՀ)]]||[[Զոհված ազատամարտիկների հիշատակի թանգարան (Ստեփանակերտ)]]||[[Քննարկում:Զոհված ազատամարտիկների թանգարան (ԼՂՀ)]]|| |- |[[Էդմոնդ Օդոն Շյուց]]||[[Էդմոնդ Շյուտց]]||[[Քննարկում:Էդմոնդ Օդոն Շյուց]]|| |- |[[Էդուարդ Գիբոն]]||[[Էդվարդ Գիբբոն]]||[[Քննարկում:Էդուարդ Գիբոն]]|| |- |[[Էդվարդ Բլունթ]]||[[Էդվարդ Բլաունտ]]||[[Քննարկում:Էդվարդ Բլունթ]]|| |- |[[Էդվարդ Մուրադյան]]||[[Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)]]||[[Քննարկում:Էդվարդ Մուրադյան]]|| |- |[[Էթնիկական խումբ]]||[[Էթնոս]]||[[Քննարկում:Էթնիկական խումբ]]|| |- |[[Էլ Պորտ դե լա Սելվա]]||[[Պուերտո դե լա Սելվա]]||[[Քննարկում:Էլ Պորտ դե լա Սելվա]]|| |- |[[Էլեկտրամագիսական ալիքներ]]||[[Էլեկտրամագնիսական ճառագայթում]]||[[Քննարկում:Էլեկտրամագիսական ալիքներ]]|| |- |[[Էլլի Գուլդինգ]]||[[Էլլի Գոլդինգ]]||[[Քննարկում:Էլլի Գուլդինգ]]|| |- |[[Էուկարիոտիկ բջիջ]]||[[Կորիզավորներ]]||[[Քննարկում:Էուկարիոտիկ բջիջ]]|| |- |[[Ընդմիշտ (Արաշի և Այսելի երգը)]]||[[Always (երգ, Արաշ և Այսել)]]||[[Քննարկում:Ընդմիշտ (Արաշի և Այսելի երգը)]]|| |- |[[Թանադե վանք]]||[[Թանահատի վանք (Վերնաշեն)]]||[[Քննարկում:Թանադե վանք]]|| |- |[[Թատրոնի դերը հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում]]||[[Անտիկ շրջանի հայկական թատրոն]]||[[Քննարկում:Թատրոնի դերը հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում]]|| |- |[[Թատրոնի մասին ձեռագրեր մատենադարանից]]||[[Հայկական թատրոն]]||[[Քննարկում:Թատրոնի մասին ձեռագրեր մատենադարանից]]|| |- |[[Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոն]]||[[Թբիլիսիի հայկական դրամատիկական թատրոն]]||[[Քննարկում:Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան պետական հայկական դրամատիկական թատրոն]]|| |- |[[Թեոդորա Մամիկոնյան]]||[[Թեոդորա (Թեոփիլոսի կինը)]]||[[Քննարկում:Թեոդորա Մամիկոնյան]]|| |- |[[Թեքեյան մշակութային միություն (Լիբանան)]]||[[Թեքեյան մշակութային միություն (Բեյրութ)]]||[[Քննարկում:Թեքեյան մշակութային միություն (Լիբանան)]]|| |- |[[Թիգլաթպալասար Ա-ի արշավանքները Արմե-Շուպրիա ցեղային միություն]]||[[Արմե-Շուպրիա]]||[[Քննարկում:Թիգլաթպալասար Ա-ի արշավանքները Արմե-Շուպրիա ցեղային միություն]]|| |- |[[Թլպատություն]]||[[Թլպատում]]||[[Քննարկում:Թլպատություն]]|| |- |[[Թոմաս Իոհանես Ստիլտյես]]||[[Թոմաս Ստիլտյես]]||[[Քննարկում:Թոմաս Իոհանես Ստիլտյես]]|| |- |[[Թուղթ առ Հուդայի]]||[[Հուդայի ընդհանրական թուղթ]]||[[Քննարկում:Թուղթ առ Հուդայի]]|| |- |[[Թունյան վարժարան (Իրան)]]||[[Թունյան վարժարան]]||[[Քննարկում:Թունյան վարժարան (Իրան)]]|| |- |[[Թուրքական արշավանք (1920)]]||[[Թուրք-հայկական պատերազմ (1920)]]||[[Քննարկում:Թուրքական արշավանք (1920)]]|| |- |[[Թրակա-փռյուգական ցեղերն Արմե-Շուպրիա երկրում]]||[[Արմե-Շուպրիա]]||[[Քննարկում:Թրակա-փռյուգական ցեղերն Արմե-Շուպրիա երկրում]]|| |- |[[Ժան Ժակ Գոլդման]]||[[Ժան-Ժակ Գոլդման]]||[[Քննարկում:Ժան Ժակ Գոլդման]]|| |- |[[Ժանդաիրա (Բաիա)]]||[[Ժանդաիրա]]||[[Քննարկում:Ժանդաիրա (Բաիա)]]|| |- |[[Ժելեզնի Իստոկ (գետ)]]||[[Ժելեզնի Իստոկ]]||[[Քննարկում:Ժելեզնի Իստոկ (գետ)]]|| |- |[[Ժիլիխա (գետ)]]||[[Ժիլիխա]]||[[Քննարկում:Ժիլիխա (գետ)]]|| |- |[[Ժոզեֆինա Սեն Պյեր Ռաֆֆին]]||[[Ժոզեֆինա Սեն Պիեռ Ռաֆֆին]]||[[Քննարկում:Ժոզեֆինա Սեն Պյեր Ռաֆֆին]]|| |- |[[Ժորժ Պիեռ Սյորա]]||[[Ժորժ Սյորա]]||[[Քննարկում:Ժորժ Պիեռ Սյորա]]|| |- |[[Ժումալի (գետ)]]||[[Ժումալի]]||[[Քննարկում:Ժումալի (գետ)]]|| |- |[[Իգնատիոս Լոյոլա]]||[[Իգնատիոս դե Լոյոլա]]||[[Քննարկում:Իգնատիոս Լոյոլա]]|| |- |[[Իգոր Ուսաչյով]]||[[Իգոր Ուսաչով]]||[[Քննարկում:Իգոր Ուսաչյով]]|| |- |[[Իգուալեխա (քաղաք)]]||[[Իգուալեխա]]||[[Քննարկում:Իգուալեխա (քաղաք)]]|| |- |[[Իլեր Ժերմեն Էդգար Դեգա]]||[[Էդգար Դեգա]]||[[Քննարկում:Իլեր Ժերմեն Էդգար Դեգա]]|| |- |[[Ինսեկտիցիդներ]]||[[Միջատասպաններ]]||[[Քննարկում:Ինսեկտիցիդներ]]|| |- |[[Ինքնիշխան պետությունների ցանկ]]||[[Երկրների և տարածքների այբբենական ցանկ]]||[[Քննարկում:Ինքնիշխան պետությունների ցանկ]]|| |- |[[Իոան Կապոդիստրիա]]||[[Իոանիս Կապոդիստրիաս]]||[[Քննարկում:Իոան Կապոդիստրիա]]|| |- |[[Իսպանիայի կանանց գործադուլ 2018]]||[[Իսպանիայի կանանց գործադուլ (2018)]]||[[Քննարկում:Իսպանիայի կանանց գործադուլ 2018]]|| |- |[[Իտալիայի Հայ դատի հանձնախումբ]]||[[Հայերն Իտալիայում]]||[[Քննարկում:Իտալիայի Հայ դատի հանձնախումբ]]|| |- |[[Իտալիայի հայ մշակութային միություն]]||[[Հայերն Իտալիայում]]||[[Քննարկում:Իտալիայի հայ մշակութային միություն]]|| |- |[[Իտամարաժու (Բաիա)]]||[[Իտամարաժու]]||[[Քննարկում:Իտամարաժու (Բաիա)]]|| |- |[[Իտապարիկա]]||[[Իտապարիկա (Բաիա)]]||[[Քննարկում:Իտապարիկա]]|| |- |[[Իրավաբանական ֆիզիկական անձ]]||[[Ֆիզիկական անձ]]||[[Քննարկում:Իրավաբանական ֆիզիկական անձ]]|| |- |[[Իրավական նորմեր]]||[[Իրավական նորմ]]||[[Քննարկում:Իրավական նորմեր]]|| |- |[[ԼՂՀ բնակչություն]]||[[Արցախի Հանրապետության բնակչություն]]||[[Քննարկում:ԼՂՀ բնակչություն]]|| |- |[[ԼՂՀ վարչատարածքային կառուցվածք]]||[[Արցախի վարչական բաժանում]]||[[Քննարկում:ԼՂՀ վարչատարածքային կառուցվածք]]|| |- |[[Լագոա Սանտա]]||[[Լագոա Սանտա (Գոյաս)]]||[[Քննարկում:Լագոա Սանտա]]|| |- |[[Լաթերանյան բազիլիկ եկեղեցի]]||[[Լաթերանի բազիլիկ եկեղեցի]]||[[Քննարկում:Լաթերանյան բազիլիկ եկեղեցի]]|| |- |[[Լայք]]||[[«Հավանել» կոճակ]]||[[Քննարկում:Լայք]]|| |- |[[Լաուրինաս Ստուոկա Գուցյավիչյուս]]||[[Լաուրինաս Ստուոկա-Գուցյավիչյուս]]||[[Քննարկում:Լաուրինաս Ստուոկա Գուցյավիչյուս]]|| |- |[[Լատվիայի տիկնիկային թատրոն]]||[[Լատվիական տիկնիկային թատրոն]]||[[Քննարկում:Լատվիայի տիկնիկային թատրոն]]|| |- |[[Լեբրիխա (Սևիլյա)]]||[[Լեբրիխա (Իսպանիա)]]||[[Քննարկում:Լեբրիխա (Սևիլյա)]]|| |- |[[Լեզուն կտրած ծիտիկը (Թումանյանի թարգմանություն)]]||[[Լեզուն կտրած ծիտիկը]]||[[Քննարկում:Լեզուն կտրած ծիտիկը (Թումանյանի թարգմանություն)]]|| |- |[[Լեզվի ինստիտուտ (այլ կիրառումներ)]]|| ||[[Քննարկում:Լեզվի ինստիտուտ (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ]] |- |[[Լեոն Դանիելյան]]||[[Լևոն Դանիելյան]]||[[Քննարկում:Լեոն Դանիելյան]]|| |- |[[Լեոն Թուրյան]]||[[Ղևոնդ Դուրյան]]||[[Քննարկում:Լեոն Թուրյան]]|| |- |[[Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պաշտպանության բանակ]]||[[Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակ]]||[[Քննարկում:Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պաշտպանության բանակ]]|| |- |[[Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտություն]]||[[Արցախյան հակամարտություն]]||[[Քննարկում:Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտություն]]|| |- |[[Լիբանան (օրաթերթ)]]||[[Լիբանան (թերթ)]]||[[Քննարկում:Լիբանան (օրաթերթ)]]|| |- |[[Լիբերթի դոլար]]||[[Ազատության դոլար]]||[[Քննարկում:Լիբերթի դոլար]]|| |- |[[Լիվիա (Իսպանիա)]]||[[Լիվիա]]||[[Քննարկում:Լիվիա (Իսպանիա)]]|| |- |[[Լիրիկա]]||[[Քնարերգություն]]||[[Քննարկում:Լիրիկա]]|| |- |[[Լյերս]]||[[Լիերս (Իսպանիա)]]||[[Քննարկում:Լյերս]]|| |- |[[Լոնգոբուքո]]||[[Լոնգոբուկո]]||[[Քննարկում:Լոնգոբուքո]]|| |- |[[Լուալաբա]]||[[Կոնգո (գետ)]]||[[Քննարկում:Լուալաբա]]|| |- |[[Լուիզ Ծիածան Նալբանդյան]]||[[Լուիզ Նալբանդյան]]||[[Քննարկում:Լուիզ Ծիածան Նալբանդյան]]|| |- |[[Լուռ վկա]]||[[Համր վկա]]||[[Քննարկում:Լուռ վկա]]|| |- |[[Լուսատարր]]||[[Ֆոտոէլեմենտ]]||[[Քննարկում:Լուսատարր]]|| |- |[[Լրաբեր (թերթ, Լոս Անջելես)]]||[[Լրաբեր (թերթ, Նյու Յորք)]]||[[Քննարկում:Լրաբեր (թերթ, Լոս Անջելես)]]|| |- |[[Լրացված իրականության առավելություններն ու թերությունները]]||[[Լրացված իրականության ապագան]]||[[Քննարկում:Լրացված իրականության առավելություններն ու թերությունները]]|| |- |[[ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի գրադարան]]||[[Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի գրադարան]]||[[Քննարկում:ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի գրադարան]]|| |- |[[ԽՍՀՄ որսորդական օրենսդրություն]]||[[Խորհրդային սահմանադրություններ]]||[[Քննարկում:ԽՍՀՄ որսորդական օրենսդրություն]]|| |- |[[Խալիբյան վարժարան (Ղրիմ)]]||[[Խալիբյան վարժարան]]||[[Քննարկում:Խալիբյան վարժարան (Ղրիմ)]]|| |- |[[Խաչատուր Կերեքյան]]||[[Խաչատուր Կերեքցյան]]||[[Քննարկում:Խաչատուր Կերեքյան]]|| |- |[[Խոզաբուծությունը Հայաստանում]]||[[Խոզաբուծություն]]||[[Քննարկում:Խոզաբուծությունը Հայաստանում]]|| |- |[[Խոզայիններ]]||[[Խոզեր]]||[[Քննարկում:Խոզայիններ]]|| |- |[[Խոսնակ (ամսաթերթ, Լիբանան)]]||[[Խոսնակ (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Խոսնակ (ամսաթերթ, Լիբանան)]]|| |- |[[Խոտհարքներ]]||[[Խոտհարք]]||[[Քննարկում:Խոտհարքներ]]|| |- |[[Խոտորջուրի ինքնապաշտպանություն (1918)]]||[[Խոտորջուրի ինքնապաշտպանություն]]||[[Քննարկում:Խոտորջուրի ինքնապաշտպանություն (1918)]]|| |- |[[Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը]]||[[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն]]||[[Քննարկում:Խորհրդային Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքը]]|| |- |[[Խորհրդային Ղարաբաղ (օրաթերթ)]]||[[Ազատ Արցախ]]||[[Քննարկում:Խորհրդային Ղարաբաղ (օրաթերթ)]]|| |- |[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության ազգային ծրագիր]]||[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն]]||[[Քննարկում:Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության ազգային ծրագիր]]|| |- |[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ]]||[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն]]||[[Քննարկում:Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության անդամ]]|| |- |[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության ծրագիր]]||[[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն]]||[[Քննարկում:Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության ծրագիր]]|| |- |[[Խորհրդային բանակի և ռազմածովային նավատորմի օր]]||[[Հայրենիքի պաշտպանի օր]]||[[Քննարկում:Խորհրդային բանակի և ռազմածովային նավատորմի օր]]|| |- |[[Խորհրդային մերինոս]]||[[Մերինոսներ]]||[[Քննարկում:Խորհրդային մերինոս]]|| |- |[[Ծաղկոց անապատ]]||[[Ծաղկոց Անապատ]]||[[Քննարկում:Ծաղկոց անապատ]]|| |- |[[Ծայրամասի տան վտանգը]]||[[Էնդհաուզի առեղծվածը]]||[[Քննարկում:Ծայրամասի տան վտանգը]]|| |- |[[Ծիրանենի]]||[[Ծիրան]]||[[Քննարկում:Ծիրանենի]]|| |- |[[Կալբի (ուտեստ)]]||[[Կալբի]]||[[Քննարկում:Կալբի (ուտեստ)]]|| |- |[[Կաղնի խցանային]]||[[Խցանակաղնի]]||[[Քննարկում:Կաղնի խցանային]]|| |- |[[Կամպլյոնգ]]||[[Կամպլյոկ]]||[[Քննարկում:Կամպլյոնգ]]|| |- |[[Կամպու Գրանդի (Մատու Գրոսու դու Սուլ)]]||[[Կամպու Գրանդի (քաղաք)]]||[[Քննարկում:Կամպու Գրանդի (Մատու Գրոսու դու Սուլ)]]|| |- |[[Կայ Մանե Սիգբան]]||[[Կայ Սիգբան]]||[[Քննարկում:Կայ Մանե Սիգբան]]|| |- |[[Կայլաշ Սատյարթհի]]||[[Քայլաշ Սատյարթի]]||[[Քննարկում:Կայլաշ Սատյարթհի]]|| |- |[[Կանադայի Զորյան հաստատություն]]||[[Զորյան ինստիտուտ]]||[[Քննարկում:Կանադայի Զորյան հաստատություն]]|| |- |[[Կապիտոլիումյան գայլուհի]]||[[Կապիտոլիական գայլ]]||[[Քննարկում:Կապիտոլիումյան գայլուհի]]|| |- |[[Կապրեզե Միկելանջելո]]||[[Կապրեզե Միքելանջելո]]||[[Քննարկում:Կապրեզե Միկելանջելո]]|| |- |[[Կառլ Կաուցկի]]||[[Կարլ Կաուցկի]]||[[Քննարկում:Կառլ Կաուցկի]]|| |- |[[Կառլ Վիլհելմ Օտտո Լիլիենթալ]]||[[Օտտո Լիլիենթալ]]||[[Քննարկում:Կառլ Վիլհելմ Օտտո Լիլիենթալ]]|| |- |[[Կասինեթա Լուգանյանո]]||[[Կասինետա Լուգանյանո]]||[[Քննարկում:Կասինեթա Լուգանյանո]]|| |- |[[Կաստիլիոնե դելե Սթիվիերե]]||[[Կաստիլիոնե դելե Ստիվիերե]]||[[Քննարկում:Կաստիլիոնե դելե Սթիվիերե]]|| |- |[[Կարապետ Քահքեջյան]]||[[Կարո Քահքեջյան]]||[[Քննարկում:Կարապետ Քահքեջյան]]|| |- |[[Կարապետյան դպրոց (Վրաստան)]]||[[Կարապետյան դպրոց]]||[[Քննարկում:Կարապետյան դպրոց (Վրաստան)]]|| |- |[[Կարեն Ա. Սիմոնյան]]||[[Կարեն Սիմոնյան (արձակագիր)]]||[[Քննարկում:Կարեն Ա. Սիմոնյան]]|| |- |[[Կարլ Լանդշտեյներ]]||[[Կարլ Լանդշտայներ]]||[[Քննարկում:Կարլ Լանդշտեյներ]]|| |- |[[Կարլո Գոցցի]]||[[Կառլո Գոցցի]]||[[Քննարկում:Կարլո Գոցցի]]|| |- |[[Կարլոս IV]]||[[Կառլոս IV կայսր]]||[[Քննարկում:Կարլոս IV]]|| |- |[[Կարպ]]||[[Ծածան]]||[[Քննարկում:Կարպ]]|| |- |[[Կափելլա Կանտոնե]]||[[Կապելլա Կանտոնե]]||[[Քննարկում:Կափելլա Կանտոնե]]|| |- |[[Կափելլա դե Պիչենարդի]]||[[Կապելլա դե Պիչենարդի]]||[[Քննարկում:Կափելլա դե Պիչենարդի]]|| |- |[[Կեղծ միավոր]]||[[Երևակայական միավոր]]||[[Քննարկում:Կեղծ միավոր]]|| |- |[[Կեյմադաս]]||[[Կեյմադաս (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Կեյմադաս]]|| |- |[[Կեյոս]]||[[Կեոս]]||[[Քննարկում:Կեյոս]]|| |- |[[Կենսի սու լե Մոն]]||[[Կենսի սու լը Մոն]]||[[Քննարկում:Կենսի սու լե Մոն]]|| |- |[[Կերմանշահ]]||[[Քերմանշահ]]||[[Քննարկում:Կերմանշահ]]|| |- |[[Կերոլ (Իսպանիա)]]||[[Կերոլ]]||[[Քննարկում:Կերոլ (Իսպանիա)]]|| |- |[[Կըզըլ Կըշլաղ]]||[[Արմավաշեն]]||[[Քննարկում:Կըզըլ Կըշլաղ]]|| |- |[[Կիլիկյան Հայաստանի ճարտարապետություն]]||[[Զարգացած միջնադարի հայկական ճարտարապետություն]]||[[Քննարկում:Կիլիկյան Հայաստանի ճարտարապետություն]]|| |- |[[Կիլիկյան ընկերություն (Թուրքիա)]]||[[Միացյալ ընկերություն հայոց]]||[[Քննարկում:Կիլիկյան ընկերություն (Թուրքիա)]]|| |- |[[Կիլիկյան մեծ իշխանապետության ժամանակաշրջան]]||[[Կիլիկիայի հայկական իշխանություն]]||[[Քննարկում:Կիլիկյան մեծ իշխանապետության ժամանակաշրջան]]|| |- |[[Կլաուդիո Անդրես Բրավո]]||[[Կլաուդիո Բրավո]]||[[Քննարկում:Կլաուդիո Անդրես Բրավո]]|| |- |[[Կլիֆ Կյորտիս]]||[[Քլիֆ Քուրտիս]]||[[Քննարկում:Կլիֆ Կյորտիս]]|| |- |[[Կկվի ձայնը]]||[[Կկվի կանչը]]||[[Քննարկում:Կկվի ձայնը]]|| |- |[[Կյուզավեքյա]]||[[Կյուզավեքիա]]||[[Քննարկում:Կյուզավեքյա]]|| |- |[[Կոբի Բրայանտի մահ]]||[[S-76-ի վթար Կալաբասասի մոտակայքում]]||[[Քննարկում:Կոբի Բրայանտի մահ]]|| |- |[[Կոկորդիլոսը (պատծվածք)]]||[[Կոկորդիլոսը (պատմվածք)]]||[[Քննարկում:Կոկորդիլոսը (պատծվածք)]]|| |- |[[Կոկռոշենի սովորական]]||[[Կոկռոշենի]]||[[Քննարկում:Կոկռոշենի սովորական]]|| |- |[[Կոնստանտին Ալթունյան]]||[[Կոստանդին Ալթունյան]]||[[Քննարկում:Կոնստանտին Ալթունյան]]|| |- |[[Կոնստանտին Պաֆֆենգոլց]]||[[Կոնստանտին Պաֆֆենհոլց]]||[[Քննարկում:Կոնստանտին Պաֆֆենգոլց]]|| |- |[[Կոստանյան թատերախումբ (Իրան)]]||[[Կոստանյան թատերախումբ]]||[[Քննարկում:Կոստանյան թատերախումբ (Իրան)]]|| |- |[[Կովկասի 2-րդ բանակային կորպուս]]||[[Կովկասյան II բանակային կորպուս]]||[[Քննարկում:Կովկասի 2-րդ բանակային կորպուս]]|| |- |[[Կոտ Դ'Իվուար]]||[[Կոտ դ’Իվուար]]||[[Քննարկում:Կոտ Դ'Իվուար]]|| |- |[[Կորնելիուս Նեպոս]]||[[Կոռնելիուս Նեպոս]]||[[Քննարկում:Կորնելիուս Նեպոս]]|| |- |[[Կորվինի գրադարան]]||[[Քորվինուսի գրադարան]]||[[Քննարկում:Կորվինի գրադարան]]|| |- |[[Կուիլիանո]]||[[Քուիլիանո]]||[[Քննարկում:Կուիլիանո]]|| |- |[[Կումելաուրտա]]||[[Քումելաուրթա]]||[[Քննարկում:Կումելաուրտա]]|| |- |[[Կուշչի (Դաշկեսանի շրջան)]]||[[Խաչակապ]]||[[Քննարկում:Կուշչի (Դաշկեսանի շրջան)]]|| |- |[[Կոքսաքիմիական արտադրություն]]||[[Կոքսաքիմիական արդյունաբերություն]]||[[Քննարկում:Կոքսաքիմիական արտադրություն]]|| |- |[[Կվեմո-Խալացանի]]||[[Ներքին Խալածան]]||[[Քննարկում:Կվեմո-Խալացանի]]|| |- |[[Կվիշխեթի]]||[[Քվիշխեթ]]||[[Քննարկում:Կվիշխեթի]]|| |- |[[Կրասուլա]]||[[Թանձրատերևուկ]]||[[Քննարկում:Կրասուլա]]|| |- |[[Կրոթա դ’Ադա]]||[[Կրոտա դ’Ադա]]||[[Քննարկում:Կրոթա դ’Ադա]]|| |- |[[ՀԵՄ եռամսյա]]||[[Հեմ (հանդես)]]||[[Քննարկում:ՀԵՄ եռամսյա]]|| |- |[[ՀԽՍՀ Գյուղական շինարարության նախարարություն]]||[[Հայաստանի գյուղատնտեսության նախարարություն]]||[[Քննարկում:ՀԽՍՀ Գյուղական շինարարության նախարարություն]]|| |- |[[ՀԽՍՀ գյուղատնտեսություն]]||[[Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում]]||[[Քննարկում:ՀԽՍՀ գյուղատնտեսություն]]|| |- |[[ՀԽՍՀ գյուղտնտեսության կոլեկտիվացման քաղաքականություն]]||[[Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում]]||[[Քննարկում:ՀԽՍՀ գյուղտնտեսության կոլեկտիվացման քաղաքականություն]]|| |- |[[ՀՀ Ազգային Անվտանգության ծառայություն]]||[[Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայություն]]||[[Քննարկում:ՀՀ Ազգային Անվտանգության ծառայություն]]|| |- |[[ՀՀ բնակչության թիվ]]||[[Հայաստանի բնակչություն]]||[[Քննարկում:ՀՀ բնակչության թիվ]]|| |- |[[ՀՀ գյուղատնտեսության զարգացման պատմություն]]||[[Գյուղատնտեսությունը Հայաստանում]]||[[Քննարկում:ՀՀ գյուղատնտեսության զարգացման պատմություն]]|| |- |[[ՀՀ քաղաքային և գյուղական բնակչություն]]||[[Հայաստանի բնակչություն]]||[[Քննարկում:ՀՀ քաղաքային և գյուղական բնակչություն]]|| |- |[[ՀՀ ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր]]||[[Հայաստանի աշխարհագրություն]]||[[Քննարկում:ՀՀ ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր]]|| |- |[[Հազար կղզու սոուս]]||[[Հազար կղզիներ (թանձրուկ)]]||[[Քննարկում:Հազար կղզու սոուս]]|| |- |[[Հալդենբերխ (համայնք)]]||[[Հարդենբերխ (համայնք)]]||[[Քննարկում:Հալդենբերխ (համայնք)]]|| |- |[[Հալեվորուկ]]||[[Հալևորուկ]]||[[Քննարկում:Հալեվորուկ]]|| |- |[[Հալիձորի կուսանաց անապատ]]||[[Հալիձորի բերդ]]||[[Քննարկում:Հալիձորի կուսանաց անապատ]]|| |- |[[Հակոբ Զավարյան]]||[[Հակոբ Զավրիև]]||[[Քննարկում:Հակոբ Զավարյան]]|| |- |[[Հակոբ Չամչյան]]||[[Ջակոմո Չամիչյան]]||[[Քննարկում:Հակոբ Չամչյան]]|| |- |[[Հակոբոս Տաշչյան]]||[[Հակովբոս Տաշչյան]]||[[Քննարկում:Հակոբոս Տաշչյան]]|| |- |[[Հաղորդիչների հաջորդական միացում]]||[[Հաջորդական միացում]]||[[Քննարկում:Հաղորդիչների հաջորդական միացում]]|| |- |[[Համագաղութային հայ վարժարան]]||[[Հայերը Ֆրեզնոյում]]||[[Քննարկում:Համագաղութային հայ վարժարան]]|| |- |[[Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միություն]]||[[Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միություն]]||[[Քննարկում:Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միություն]]|| |- |[[Հայ գեղարվեստական միություն (Թուրքիա)]]||[[Հայ գեղարվեստական միություն]]||[[Քննարկում:Հայ գեղարվեստական միություն (Թուրքիա)]]|| |- |[[Հայ հեղափոխական Դաշնակցություն]]||[[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]]||[[Քննարկում:Հայ հեղափոխական Դաշնակցություն]]|| |- |[[Հայ մարմնամարզական միություն]]||[[Հայ Մարմնամարզական Միություն]]||[[Քննարկում:Հայ մարմնամարզական միություն]]|| |- |[[Հայաստանը արաբական խալիֆայության գերիշխանության տակ]]||[[Արմինիա կուսակալություն]]||[[Քննարկում:Հայաստանը արաբական խալիֆայության գերիշխանության տակ]]|| |- |[[Հայաստանի Թագավորություն]]||[[Մեծ Հայք]]||[[Քննարկում:Հայաստանի Թագավորություն]]|| |- |[[Հայաստանի կոչնակ (շաբաթաթերթ, Նյու Յորք)]]||[[Հայաստանի կոչնակ]]||[[Քննարկում:Հայաստանի կոչնակ (շաբաթաթերթ, Նյու Յորք)]]|| |- |[[Հայաստանի պահպանողական կուսակցություն (Հայաստան)]]||[[Պահպանողական կուսակցություն (Հայաստան)]]||[[Քննարկում:Հայաստանի պահպանողական կուսակցություն (Հայաստան)]]|| |- |[[Հայաստանի պետական համակարգ]]||[[Հայաստանի պետական կառավարման համակարգ]]||[[Քննարկում:Հայաստանի պետական համակարգ]]|| |- |[[Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի Գորիսի մասնաճյուղ]]||[[Գորիսի պետական համալսարան]]||[[Քննարկում:Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի Գորիսի մասնաճյուղ]]|| |- |[[Հայաստանի ռազմա-օդային նավատորմ]]||[[ՀՀ ռազմաօդային ուժեր]]||[[Քննարկում:Հայաստանի ռազմա-օդային նավատորմ]]|| |- |[[Հայաստանի քաղաքական կացությունը 5-7-րդ դարերում]]||[[Հայաստանը վաղ միջնադարում]]||[[Քննարկում:Հայաստանի քաղաքական կացությունը 5-7-րդ դարերում]]|| |- |[[Հայաստանի քաղաքներ]]||[[Հայաստանի քաղաքները]]||[[Քննարկում:Հայաստանի քաղաքներ]]|| |- |[[Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու դավանանք]]||[[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի]]||[[Քննարկում:Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու դավանանք]]|| |- |[[Հայաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ]]||[[Հայաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ]]||[[Քննարկում:Հայաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ]]|| |- |[[Հայաստանում գործածվող գրերը նախամեսրոպյան շրջանում]]||[[Նախաքրիստոնեական հայկական գրային համակարգեր]]||[[Քննարկում:Հայաստանում գործածվող գրերը նախամեսրոպյան շրջանում]]|| |- |[[Հայերը Բելգրադում]]||[[Հայերը Սերբիայում]]||[[Քննարկում:Հայերը Բելգրադում]]|| |- |[[Հայերը Բրյուսելում]]||[[Հայերը Բելգիայում]]||[[Քննարկում:Հայերը Բրյուսելում]]|| |- |[[Հայերը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում]]||[[Հայերի մասնակցությունը Երկրորդ աշխարհամարտին]]||[[Քննարկում:Հայերը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում]]|| |- |[[Հայերը Զահլեում]]||[[Հայերը Լիբանանում]]||[[Քննարկում:Հայերը Զահլեում]]|| |- |[[Հայերը Թեհրանում]]||[[Հայերն Իրանում]]||[[Քննարկում:Հայերը Թեհրանում]]|| |- |[[Հայերը Ղազվինում]]||[[Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (Ղազվին)]]||[[Քննարկում:Հայերը Ղազվինում]]|| |- |[[Հայերը Մարաղայում]]||[[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Մարաղա)]]||[[Քննարկում:Հայերը Մարաղայում]]|| |- |[[Հայերը Նոր Ջուղայում]]||[[Նոր Ջուղա]]||[[Քննարկում:Հայերը Նոր Ջուղայում]]|| |- |[[Հայերը Շաքիում]]||[[Հայերն Ադրբեջանում]]||[[Քննարկում:Հայերը Շաքիում]]|| |- |[[Հայերը Ռավեննայում]]||[[Հայերը Հռավեննայում]]||[[Քննարկում:Հայերը Ռավեննայում]]|| |- |[[Հայերը Ռուսեում]]||[[Հայերը Բուլղարիայում]]||[[Քննարկում:Հայերը Ռուսեում]]|| |- |[[Հայերն Ադիս Աբեբայում]]||[[Հայերը Եթովպիայում]]||[[Քննարկում:Հայերն Ադիս Աբեբայում]]|| |- |[[Հայերն Անտվերպենում]]||[[Հայերը Բելգիայում]]||[[Քննարկում:Հայերն Անտվերպենում]]|| |- |[[Հայերն Էդինբուրգում]]||[[Հայերը Մեծ Բրիտանիայում]]||[[Քննարկում:Հայերն Էդինբուրգում]]|| |- |[[Հայերն Էնզելիում]]||[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Անզալի)]]||[[Քննարկում:Հայերն Էնզելիում]]|| |- |[[Հայերն Ուրմիայում]]||[[Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Ուրմիա)]]||[[Քննարկում:Հայերն Ուրմիայում]]|| |- |[[Հայկ Սարգսյան]]||[[Սարգսյան]]||[[Քննարկում:Հայկ Սարգսյան]]|| |- |[[Հայկազյան հայագիտական հանդես (տարեգիրք, Լիբանան)]]||[[Հայկազյան հայագիտական հանդես]]||[[Քննարկում:Հայկազյան հայագիտական հանդես (տարեգիրք, Լիբանան)]]|| |- |[[Հայկական երաժշտությունը սփյուռքում]]||[[Սփյուռքահայ երաժշտություն]]||[[Քննարկում:Հայկական երաժշտությունը սփյուռքում]]|| |- |[[Հայկական հանելուկներ]]||[[Հանելուկ]]||[[Քննարկում:Հայկական հանելուկներ]]|| |- |[[Հայկական հեթանոսական պանթեոնի հելլենականացում]]||[[Հայկական դիցաբանություն]]||[[Քննարկում:Հայկական հեթանոսական պանթեոնի հելլենականացում]]|| |- |[[Հայկական սփյուռք (1920-1930-ական թվականներ)]]||[[Հայկական սփյուռք]]||[[Քննարկում:Հայկական սփյուռք (1920-1930-ական թվականներ)]]|| |- |[[Հայկական սփյուռք (1950-1980-ական թվականներ)]]||[[Հայկական սփյուռք]]||[[Քննարկում:Հայկական սփյուռք (1950-1980-ական թվականներ)]]|| |- |[[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ]]||[[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ]]||[[Քննարկում:Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ]]|| |- |[[Հայոց արքաների ցանկ]]||[[Հայկական պետականությունների ղեկավարների ցանկ]]||[[Քննարկում:Հայոց արքաների ցանկ]]|| |- |[[Հայոց ցեղասպանության կազմակերպումն և իրագործումը]]||[[Հայոց ցեղասպանություն]]||[[Քննարկում:Հայոց ցեղասպանության կազմակերպումն և իրագործումը]]|| |- |[[Հայրենիք (օրաթերթ)]]||[[Հայրենիք (թերթ, Բոստոն)]]||[[Քննարկում:Հայրենիք (օրաթերթ)]]|| |- |[[Հանդես մշակույթի (հանդես, Ստամբուլ)]]||[[Հանդես մշակույթի]]||[[Քննարկում:Հանդես մշակույթի (հանդես, Ստամբուլ)]]|| |- |[[Հաշվեստուգում]]||[[Աուդիտ]]||[[Քննարկում:Հաշվեստուգում]]|| |- |[[Հառաջ (թերթ, Բեյրութ)]]||[[Հառաջ (թերթ)]]||[[Քննարկում:Հառաջ (թերթ, Բեյրութ)]]|| |- |[[Հասկ հայագիտական տարեգիրք (Լիբանան)]]||[[Հասկ (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Հասկ հայագիտական տարեգիրք (Լիբանան)]]|| |- |[[Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից զերծ գոտու համաձայնագիր]]||[[Բանգկոկի համաձայնագիր]]||[[Քննարկում:Հարավարևելյան Ասիայի միջուկային զենքից զերծ գոտու համաձայնագիր]]|| |- |[[Հեզբոլահ]]||[[Հեզբոլլահ]]||[[Քննարկում:Հեզբոլահ]]|| |- |[[Հենրիխ II Պլանտագենետ]]||[[Հենրի II Պլանտագենետ]]||[[Քննարկում:Հենրիխ II Պլանտագենետ]]|| |- |[[Հերակլես: Ինչպե՞ս դառնալ հերոս]]||[[Հերկուլես՝ ինչպես դառնալ հերոս (մուլտֆիլմ)]]||[[Քննարկում:Հերակլես: Ինչպե՞ս դառնալ հերոս]]|| |- |[[Հին Կարթագեն]]||[[Կարթագեն]]||[[Քննարկում:Հին Կարթագեն]]|| |- |[[Հին հայկական հեթանոսական կրոն]]||[[Հայկական դիցաբանություն]]||[[Քննարկում:Հին հայկական հեթանոսական կրոն]]|| |- |[[Հինալ (այլ կիրառումներ)]]||[[Հինալ]]||[[Քննարկում:Հինալ (այլ կիրառումներ)]]|| |- |[[Հիպոտեկային համակարգեր]]||[[Հիփոթեք]]||[[Քննարկում:Հիպոտեկային համակարգեր]]|| |- |[[Հիսթրիոնային անձնային խանգարում]]||[[Անձի հիսթերիկ խանգարում]]||[[Քննարկում:Հիսթրիոնային անձնային խանգարում]]|| |- |[[Հմայակ Հարությունյան (հայագետ)]]||[[Հմայակ Հարությունյան (պատմաբան)]]||[[Քննարկում:Հմայակ Հարությունյան (հայագետ)]]|| |- |[[Հնագույն հավատալիքները հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում]]||[[Հայկական դիցաբանություն]]||[[Քննարկում:Հնագույն հավատալիքները հելլենիստական դարաշրջանի Հայաստանում]]|| |- |[[Հնադարի հայկական շինարարություն և ճարտարապետություն]]||[[Անտիկ շրջանի հայկական ճարտարապետություն]]||[[Քննարկում:Հնադարի հայկական շինարարություն և ճարտարապետություն]]|| |- |[[Հնդկաստանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին]]||[[Հնդկաստան]]||[[Քննարկում:Հնդկաստանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին]]|| |- |[[Հոթորնյան հետազոտություններ]]||[[Հոթորնի էֆեկտ]]||[[Քննարկում:Հոթորնյան հետազոտություններ]]|| |- |[[Հողակցում]]||[[Էլեկտրական հողանցում]]||[[Քննարկում:Հողակցում]]|| |- |[[Հողերի դեգրադացիա]]||[[Հողի դեգրադացում]]||[[Քննարկում:Հողերի դեգրադացիա]]|| |- |[[Հովնանյան դպրոց (Վրաստան)]]||[[Հովնանյան դպրոց]]||[[Քննարկում:Հովնանյան դպրոց (Վրաստան)]]|| |- |[[Հուսկան Նահատակ վանք]]||[[Հուսական նահատակ վանք]]||[[Քննարկում:Հուսկան Նահատակ վանք]]|| |- |[[Հրանտ Եպիսկոպոսյան]]|| ||[[Քննարկում:Հրանտ Եպիսկոպոսյան]]||[[Քննարկում:Հրանտ Եպիսկոպոսյան (փիլիսոփա)]] |- |[[Հրեշտակապետաց վանք (Գառնակեր)]]||[[Սուրբ Հրեշտակապետաց վանք]]||[[Քննարկում:Հրեշտակապետաց վանք (Գառնակեր)]]|| |- |[[Ձայն հայրենյաց (շաբաթաթերթ, Բոստոն)]]||[[Ձայն հայրենյաց]]||[[Քննարկում:Ձայն հայրենյաց (շաբաթաթերթ, Բոստոն)]]|| |- |[[Ղադա (Աբխազիա)]]||[[Ղադա]]||[[Քննարկում:Ղադա (Աբխազիա)]]|| |- |[[Մ. թ. ա. 6-մ. թ. 3-րդ դարերի հայկական կերպարվեստ]]||[[Անտիկ շրջանի հայկական կերպարվեստ]]||[[Քննարկում:Մ. թ. ա. 6-մ. թ. 3-րդ դարերի հայկական կերպարվեստ]]|| |- |[[Մադրասի ազատագրական խմբակ]]||[[Մադրասի խմբակ]]||[[Քննարկում:Մադրասի ազատագրական խմբակ]]|| |- |[[Մաթեմատիկական ծրագրավորում]]||[[Մաթեմատիկական օպտիմիզացիա]]||[[Քննարկում:Մաթեմատիկական ծրագրավորում]]|| |- |[[Մալաքյան-Գասպարյան ծաղկոց նախակրթարան]]||[[Հայերը Սալոնիկում]]||[[Քննարկում:Մալաքյան-Գասպարյան ծաղկոց նախակրթարան]]|| |- |[[Մալե (Ապուլիա)]]||[[Մալիե (Ապուլիա)]]||[[Քննարկում:Մալե (Ապուլիա)]]|| |- |[[Մալյարիա]]||[[Մալարիա]]||[[Քննարկում:Մալյարիա]]|| |- |[[Մանավազ (պատմություն)]]||[[Մանավազ Հայկազունի]]||[[Քննարկում:Մանավազ (պատմություն)]]|| |- |[[Մանդելլո դել Լարիո]]||[[Մանդելո դել Լարիո]]||[[Քննարկում:Մանդելլո դել Լարիո]]|| |- |[[Մանկուկ]]||[[Մանկունք (գետ)]]||[[Քննարկում:Մանկուկ]]|| |- |[[Մանհինգ]]||[[Մանխինգ]]||[[Քննարկում:Մանհինգ]]|| |- |[[Մարաշ (ամսագիր, Բուենոս Այրես)]]||[[Մարաշ (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Մարաշ (ամսագիր, Բուենոս Այրես)]]|| |- |[[Մարի–Գիեմին Բենուա]]||[[Մարի-Գիեմին Բենուա]]||[[Քննարկում:Մարի–Գիեմին Բենուա]]|| |- |[[Մարկոս Մարտիալիս Վալերիոս]]||[[Վալերիուս Մարցիալիս]]||[[Քննարկում:Մարկոս Մարտիալիս Վալերիոս]]|| |- |[[Մարմարա (օրաթերթ, Ստամբուլ)]]||[[Մարմարա (թերթ)]]||[[Քննարկում:Մարմարա (օրաթերթ, Ստամբուլ)]]|| |- |[[Մարոկո]]||[[Մարոկկո]]||[[Քննարկում:Մարոկո]]|| |- |[[Մարտի 1-ի դեպքեր (2008)]]||[[Մարտի 1-ի իրադարձություններ]]||[[Քննարկում:Մարտի 1-ի դեպքեր (2008)]]|| |- |[[Մաքասթորնա]]||[[Մաքաստոռնա]]||[[Քննարկում:Մաքասթորնա]]|| |- |[[Մելիկուքա]]||[[Մելիկուկա]]||[[Քննարկում:Մելիկուքա]]|| |- |[[Մելիկուքո]]||[[Մելիկուկո]]||[[Քննարկում:Մելիկուքո]]|| |- |[[Մեծ Բարանզաս]]||[[Բարանզաս]]||[[Քննարկում:Մեծ Բարանզաս]]|| |- |[[Մեծ Հայքի դրածո արքաների ցանկ]]||[[Դրածո թագավորներ]]||[[Քննարկում:Մեծ Հայքի դրածո արքաների ցանկ]]|| |- |[[Մեծ Պլևի]]||[[Մեծ Փլևի]]||[[Քննարկում:Մեծ Պլևի]]|| |- |[[Մեղեդիի կառուցման ընդհանուր գծերը]]||[[Մեղեդի]]||[[Քննարկում:Մեղեդիի կառուցման ընդհանուր գծերը]]|| |- |[[Մեռած լեզու]]||[[Մեռած լեզուներ]]||[[Քննարկում:Մեռած լեզու]]|| |- |[[Մետաքսե մեծ ճանապարհ]]||[[Մետաքսի ճանապարհ]]||[[Քննարկում:Մետաքսե մեծ ճանապարհ]]|| |- |[[Մետրոյի գործ]]||[[Մոսկվայի պայթյուններ (1977)]]||[[Քննարկում:Մետրոյի գործ]]|| |- |[[Մերինգ]]||[[Մերինգ (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Մերինգ]]|| |- |[[Մերձսևծովյան ցածրավայր]]||[[Մերձսևծովյան դաշտավայր]]||[[Քննարկում:Մերձսևծովյան ցածրավայր]]|| |- |[[Մթնոլորտի կազմը և կառուցվածքը]]||[[Երկրի մթնոլորտ]]||[[Քննարկում:Մթնոլորտի կազմը և կառուցվածքը]]|| |- |[[Միաբնակներ]]||[[Միաբնակություն]]||[[Քննարկում:Միաբնակներ]]|| |- |[[Միլտեն Ֆրիդման]]||[[Միլթոն Ֆրիդմեն]]||[[Քննարկում:Միլտեն Ֆրիդման]]|| |- |[[Միկոյան (Եղեգնաձոր)]]||[[Եղեգնաձոր]]||[[Քննարկում:Միկոյան (Եղեգնաձոր)]]|| |- |[[Մինաս Ավետիսյանի տուն-թանգարան (Ջաջուռ)]]||[[Մինաս Ավետիսյանի տուն-թանգարան]]||[[Քննարկում:Մինաս Ավետիսյանի տուն-թանգարան (Ջաջուռ)]]|| |- |[[Միշա Ենգիբարյան]]||[[Միքայել Ենգիբարյան]]||[[Քննարկում:Միշա Ենգիբարյան]]|| |- |[[Միտք (շաբաթաթերթ, Թավրիզ)]]||[[Միտք (թերթ)]]||[[Քննարկում:Միտք (շաբաթաթերթ, Թավրիզ)]]|| |- |[[Մղամուճ սպիտակ]]||[[Ճագում սպիտակ]]||[[Քննարկում:Մղամուճ սպիտակ]]|| |- |[[Մյանմայի հայկական առաքելական եկեղեցի]]||[[Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (Յանգոն)]]||[[Քննարկում:Մյանմայի հայկական առաքելական եկեղեցի]]|| |- |[[Մոթա Բալուֆի]]||[[Մոտա Բալուֆի]]||[[Քննարկում:Մոթա Բալուֆի]]|| |- |[[Մոլդե (ֆուտբոլային ակումբ)]]||[[Մոլդե ՖԱ]]||[[Քննարկում:Մոլդե (ֆուտբոլային ակումբ)]]|| |- |[[Մոլիզե (մունիցիպալիտետ)]]||[[Մոլիզե (կոմունա)]]||[[Քննարկում:Մոլիզե (մունիցիպալիտետ)]]|| |- |[[Մոնիգրամ]]||[[MoneyGram]]||[[Քննարկում:Մոնիգրամ]]|| |- |[[Մոնղոլական տերություն]]||[[Մոնղոլական կայսրություն]]||[[Քննարկում:Մոնղոլական տերություն]]|| |- |[[Մոնտիչելլո Բրիանցա]]||[[Մոնտիչելո Բրիանցա]]||[[Քննարկում:Մոնտիչելլո Բրիանցա]]|| |- |[[Մորենի]]||[[Ազնվամորի]]||[[Քննարկում:Մորենի]]|| |- |[[Յազբեկ]]||[[Յազեկ]]||[[Քննարկում:Յազբեկ]]|| |- |[[Յեկաբ Դուբուրս]]||[[Եկաբ Դուբուրս]]||[[Քննարկում:Յեկաբ Դուբուրս]]|| |- |[[Յոթնտերևուկ]]||[[Մատնունի ուղիղ]]||[[Քննարկում:Յոթնտերևուկ]]|| |- |[[Յոհան Շիլլեր]]||[[Յոհան Ֆրիդրիխ Շիլլեր]]||[[Քննարկում:Յոհան Շիլլեր]]|| |- |[[Յոուն Սիգուրդսոն]]||[[Սիգիզմունդ II Օգոստոս]]||[[Քննարկում:Յոուն Սիգուրդսոն]]|| |- |[[Յուրի Սամվելյան]]||[[Յուրիկ Սամվելյան]]||[[Քննարկում:Յուրի Սամվելյան]]|| |- |[[Ն թե՞ Մ]]||[[Ն, թե՞ Մ]]||[[Քննարկում:Ն թե՞ Մ]]|| |- |[[Նաբախթևի]]||[[Նաբախտևի]]||[[Քննարկում:Նաբախթևի]]|| |- |[[Նադեժդա Վլադիմիրովնա Դուրաչենկո]]||[[Նադեժդա Դուրաչենկո]]||[[Քննարկում:Նադեժդա Վլադիմիրովնա Դուրաչենկո]]|| |- |[[Նադյա Կեհլիբարևա]]||[[Նադյա Կեխլիբարովա]]||[[Քննարկում:Նադյա Կեհլիբարևա]]|| |- |[[Նախագահի մահը (ֆիլմ 1977)]]||[[Նախագահի մահը (ֆիլմ, 1977)]]||[[Քննարկում:Նախագահի մահը (ֆիլմ 1977)]]|| |- |[[Նառվա (գետ)]]||[[Նարվա (գետ)]]||[[Քննարկում:Նառվա (գետ)]]|| |- |[[Նավաս դել Ռեյ (քաղաք)]]||[[Նավաս դել Ռեյ]]||[[Քննարկում:Նավաս դել Ռեյ (քաղաք)]]|| |- |[[Նավասարդ (հանդես)]]||[[Նավասարդ (տարեգիրք)]]||[[Քննարկում:Նավասարդ (հանդես)]]|| |- |[[Նատրիումի հեքսահիդրօքսոպլյումբումատ (IV)]]||[[Նատրիումի հեքսահիդրօքսոպլյումբումատ(IV)]]||[[Քննարկում:Նատրիումի հեքսահիդրօքսոպլյումբումատ (IV)]]|| |- |[[Նեանդերթալցիներ]]||[[Նեանդերթալյան մարդ]]||[[Քննարկում:Նեանդերթալցիներ]]|| |- |[[Նիկոդեմոս Ամատունի]]||[[Նիկոդիմոս Ամատունի]]||[[Քննարկում:Նիկոդեմոս Ամատունի]]|| |- |[[Նիկոլայ Ենիկոլոպյան]]||[[Նիկողայոս Ենիկոլոպյան]]||[[Քննարկում:Նիկոլայ Ենիկոլոպյան]]|| |- |[[Նիկոլայ Սիմոնով]]||[[Նիկոլայ Սիմոնով (դերասան)]]||[[Քննարկում:Նիկոլայ Սիմոնով]]|| |- |[[Նշենի սովորական]]||[[Նշենի]]||[[Քննարկում:Նշենի սովորական]]|| |- |[[Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմ]]||[[Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմ]]||[[Քննարկում:Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմ]]|| |- |[[Նույնասեռականություն]]||[[Համասեռականություն]]||[[Քննարկում:Նույնասեռականություն]]|| |- |[[Նուևո Բաստան (քաղաք)]]||[[Նուևո Բաստան]]||[[Քննարկում:Նուևո Բաստան (քաղաք)]]|| |- |[[Նռնենի սովորական]]||[[Նռնենի]]||[[Քննարկում:Նռնենի սովորական]]|| |- |[[Շամիսո]]||[[Ադելբերտ ֆոն Շամիսո]]||[[Քննարկում:Շամիսո]]|| |- |[[Շանիդարի քարայր]]||[[Շանիդար]]||[[Քննարկում:Շանիդարի քարայր]]|| |- |[[Շանո Շատնե]]||[[Շանո Շատանե]]||[[Քննարկում:Շանո Շատնե]]|| |- |[[Շառլ Ֆրանսուա Գունո]]||[[Շառլ Գունո]]||[[Քննարկում:Շառլ Ֆրանսուա Գունո]]|| |- |[[Շավորնե (Ֆրանցիա)]]||[[Շավորնե (Ֆրանսիա)]]||[[Քննարկում:Շավորնե (Ֆրանցիա)]]|| |- |[[Շիկատակ]]||[[Մահամորմ]]||[[Քննարկում:Շիկատակ]]|| |- |[[Շիճուկաբանություն]]||[[Շճաբանություն]]||[[Քննարկում:Շիճուկաբանություն]]|| |- |[[Շիրակ (ամսաթերթ, Ալեքսանդրիա)]]||[[Շիրակ (հանդես)]]||[[Քննարկում:Շիրակ (ամսաթերթ, Ալեքսանդրիա)]]|| |- |[[Շոշափելիություն]]||[[Շոշափելիք]]||[[Քննարկում:Շոշափելիություն]]|| |- |[[Շվեյցարական երաժշտություն]]||[[Երաժշտությունը Շվեյցարիայում]]||[[Քննարկում:Շվեյցարական երաժշտություն]]|| |- |[[Շվեյցարահայ երաժշտություն]]||[[Հայերը Շվեյցարիայում]]||[[Քննարկում:Շվեյցարահայ երաժշտություն]]|| |- |[[Շրջակա միջավայրի քիմիա]]||[[Էկոլոգիական քիմիա]]||[[Քննարկում:Շրջակա միջավայրի քիմիա]]|| |- |[[Ոչխարաբուծությունը Հայաստանում]]||[[Հայաստանի անասնաբուծություն]]||[[Քննարկում:Ոչխարաբուծությունը Հայաստանում]]|| |- |[[Ոջլախոտ]]||[[Ոջլադեղ]]||[[Քննարկում:Ոջլախոտ]]|| |- |[[Ոսկե ձկնիկ (համաստեղություն)]]||[[Ոսկե Ձկնիկ (համաստեղություն)]]||[[Քննարկում:Ոսկե ձկնիկ (համաստեղություն)]]|| |- |[[Ոսկրափուտ]]||[[Ատամների ոսկրափուտ]]||[[Քննարկում:Ոսկրափուտ]]|| |- |[[Ով գտավ՝ իրենն է (Քինգի վեպ)]]||[[Ով գտավ՝ իրենն է (վեպ, Քինգ)]]||[[Քննարկում:Ով գտավ՝ իրենն է (Քինգի վեպ)]]|| |- |[[Ուգանդայի Բանկ]]||[[Ուգանդայի բանկ]]||[[Քննարկում:Ուգանդայի Բանկ]]|| |- |[[Ուիլիամ Սմիթ]]||[[Ուիլյամ Սմիթ]]||[[Քննարկում:Ուիլիամ Սմիթ]]|| |- |[[Ուլիս Գրանտ]]||[[Ուլիսես Ս. Գրանթ]]||[[Քննարկում:Ուլիս Գրանտ]]|| |- |[[Ուլյաստրես]]||[[Ուլյաստրետ]]||[[Քննարկում:Ուլյաստրես]]|| |- |[[Ունթերեգգ]]||[[Ունթերեգ]]||[[Քննարկում:Ունթերեգգ]]|| |- |[[Ուշբրոնզեդարյան Հայաստանի խեցեգործական տեխնոլոգիան]]||[[Ուշբրոնզեդարյան Հայաստանի խեցեգործություն]]||[[Քննարկում:Ուշբրոնզեդարյան Հայաստանի խեցեգործական տեխնոլոգիան]]|| |- |[[Չախըրբաբա]]||[[Մեծրաց լեռնաշղթա]]||[[Քննարկում:Չախըրբաբա]]|| |- |[[Չարլզ Դարրոու]]||[[Չարլզ Դերոու]]||[[Քննարկում:Չարլզ Դարրոու]]|| |- |[[Չափագիտություն (մետրոլոգիա)]]||[[Չափագիտություն]]||[[Քննարկում:Չափագիտություն (մետրոլոգիա)]]|| |- |[[Չեխոսլովակիայի բնություն]]||[[Չեխոսլովակիա]]||[[Քննարկում:Չեխոսլովակիայի բնություն]]|| |- |[[Չեփալոնի]]||[[Չեպալոնի]]||[[Քննարկում:Չեփալոնի]]|| |- |[[Չըլդըր]]||[[Զուրզունա]]||[[Քննարկում:Չըլդըր]]|| |- |[[Չինաստանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին]]||[[Չինաստան]]||[[Քննարկում:Չինաստանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին]]|| |- |[[Չինաստանի հեռահաղորդակցության ոլորտ]]||[[Չինաստանի հեռահաղորդակցության և կապի ոլորտ]]||[[Քննարկում:Չինաստանի հեռահաղորդակցության ոլորտ]]|| |- |[[Չինջա դե Բոթի]]||[[Չինջա դե Բոտի]]||[[Քննարկում:Չինջա դե Բոթի]]|| |- |[[Չորաթան (ուտելիք)]]||[[Չորթան]]||[[Քննարկում:Չորաթան (ուտելիք)]]|| |- |[[Չուբա]]||[[Պշեխա (գետ)]]||[[Քննարկում:Չուբա]]|| |- |[[Պալատա (մունիցիպալիտետ)]]||[[Պալատա (կոմունա)]]||[[Քննարկում:Պալատա (մունիցիպալիտետ)]]|| |- |[[Պալացո Ֆարնեզե]]||[[Պալացցո Ֆառնեզե]]||[[Քննարկում:Պալացո Ֆարնեզե]]|| |- |[[Պալեսթրո]]||[[Պալեստրո]]||[[Քննարկում:Պալեսթրո]]|| |- |[[Պալյա]]||[[Վոյ Վոժ (Պալյուի վտակ)]]||[[Քննարկում:Պալյա]]|| |- |[[Պաշտպան հայրենյաց]]||[[Պաշտպան Հայրենյաց]]||[[Քննարկում:Պաշտպան հայրենյաց]]|| |- |[[Պասթուրո]]||[[Պաստուրո]]||[[Քննարկում:Պասթուրո]]|| |- |[[Պասմա (վառելանյութ)]]||[[Գոմաղբ]]||[[Քննարկում:Պասմա (վառելանյութ)]]|| |- |[[Պավել Գրիշայի Մամբրեյան]]||[[Պավել Մամբերյան]]||[[Քննարկում:Պավել Գրիշայի Մամբրեյան]]|| |- |[[Պատրիարքություն Հայոց Թուրքիո]]||[[Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքություն]]||[[Քննարկում:Պատրիարքություն Հայոց Թուրքիո]]|| |- |[[Պարսից ժողով (612-613)]]||[[Պարսից ժողով]]||[[Քննարկում:Պարսից ժողով (612-613)]]|| |- |[[Պարտքի վերակազմակերպում]]||[[Պարտքի վերակառուցում]]||[[Քննարկում:Պարտքի վերակազմակերպում]]|| |- |[[Պետեր Յոզեֆ Վիլհելմ Դեբայ]]||[[Պետեր Դեբայ]]||[[Քննարկում:Պետեր Յոզեֆ Վիլհելմ Դեբայ]]|| |- |[[Պետրա Բրոցկովա]]||[[Պետրա Պոլնիշովա]]||[[Քննարկում:Պետրա Բրոցկովա]]|| |- |[[Պետրաբոնդանտե]]||[[Պիետրաբոնդանտե]]||[[Քննարկում:Պետրաբոնդանտե]]|| |- |[[Պետրոս Աբելյար]]||[[Պիեռ Աբելար]]||[[Քննարկում:Պետրոս Աբելյար]]|| |- |[[Պերպերյան վարժարան (Թուրքիա)]]||[[Պերպերյան վարժարան (Ստամբուլ)]]||[[Քննարկում:Պերպերյան վարժարան (Թուրքիա)]]|| |- |[[Պիլուսա Խրիսոխուս]]||[[Ֆիլուսա Խրիսոխուս]]||[[Քննարկում:Պիլուսա Խրիսոխուս]]|| |- |[[Պիցիգեթոնե]]||[[Պիցիգետոնե]]||[[Քննարկում:Պիցիգեթոնե]]|| |- |[[Պլեյադներ (դիցաբանություն)]]||[[Պլեադներ]]||[[Քննարկում:Պլեյադներ (դիցաբանություն)]]|| |- |[[Պղնձեքարի դարաշրջան]]||[[Պղնձի-քարի դար]]||[[Քննարկում:Պղնձեքարի դարաշրջան]]|| |- |[[Պոլեսյան ցածրավայր]]||[[Պոլեսիեի դաշտավայր]]||[[Քննարկում:Պոլեսյան ցածրավայր]]|| |- |[[Պողոս-Բեկ Փիրումյան]]||[[Պողոս Բեկ-Փիրումյան]]||[[Քննարկում:Պողոս-Բեկ Փիրումյան]]|| |- |[[Պոմելսբրունն]]||[[Պոմելսբրուն]]||[[Քննարկում:Պոմելսբրունն]]|| |- |[[Պոնտե դի Պյավե]]||[[Պոնտե դի Պիավե]]||[[Քննարկում:Պոնտե դի Պյավե]]|| |- |[[Պոնտս]]||[[Պոնտս (Լերիդա)]]||[[Քննարկում:Պոնտս]]|| |- |[[Պորտալ]]||[[Պորտալ (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Պորտալ]]|| |- |[[Պոցալո եդ Ունիտի]]||[[Պոցալյո էդ Ունիտի]]||[[Քննարկում:Պոցալո եդ Ունիտի]]|| |- |[[Պունիական պատերազմներ]]||[[Պունիկյան պատերազմներ]]||[[Քննարկում:Պունիական պատերազմներ]]|| |- |[[Պրագա]]||[[Պրահա]]||[[Քննարկում:Պրագա]]|| |- |[[Պրատս դել Ռեյ]]||[[Պրատս դե Ռեյ]]||[[Քննարկում:Պրատս դել Ռեյ]]|| |- |[[Ջավախքի սարահարթ]]||[[Ջավախքի բարձրավանդակ]]||[[Քննարկում:Ջավախքի սարահարթ]]|| |- |[[Ջելո]]||[[Ջելո (գետ)]]||[[Քննարկում:Ջելո]]|| |- |[[Ջեք Դենիելս]]||[[Jack Daniel’s]]||[[Քննարկում:Ջեք Դենիելս]]|| |- |[[Ջին Շարպ]]||[[Ջին Շարփ]]||[[Քննարկում:Ջին Շարպ]]|| |- |[[Ջինիշյան հիշատակի ձեռնարկի Լիբանանի մասնաճյուղ]]||[[Ջինիշյան հիշատակի հիմնադրամ]]||[[Քննարկում:Ջինիշյան հիշատակի ձեռնարկի Լիբանանի մասնաճյուղ]]|| |- |[[Ջիպ]]||[[Jeep]]||[[Քննարկում:Ջիպ]]|| |- |[[Ջխթաքար]]||[[Արծվաշեն]]||[[Քննարկում:Ջխթաքար]]|| |- |[[Ջոզեֆ Բայդեն]]||[[Ջո Բայդեն]]||[[Քննարկում:Ջոզեֆ Բայդեն]]|| |- |[[Ջոն Էդինգթոն Սիմոնդս]]||[[Ջոն Ադինգտոն Սիմոնդս]]||[[Քննարկում:Ջոն Էդինգթոն Սիմոնդս]]|| |- |[[Ջոն Կիցմիլեր]]||[[Ջոն Կիցմիլլեր]]||[[Քննարկում:Ջոն Կիցմիլեր]]|| |- |[[Ռադիոտեխնիկան Հայաստանում]]||[[Ռադիոկապը Հայաստանում]]||[[Քննարկում:Ռադիոտեխնիկան Հայաստանում]]|| |- |[[Ռազմական ապստամբություն Ռուսաստանում (2023)]]||[[Վագներ խմբի ապստամբություն]]||[[Քննարկում:Ռազմական ապստամբություն Ռուսաստանում (2023)]]|| |- |[[Ռաֆայել Համաբարձումյան]]||[[Ռաֆայել Համբարձումյան (ֆիզիկոս)]]||[[Քննարկում:Ռաֆայել Համաբարձումյան]]|| |- |[[Ռեակտիվ շարժիչների լաբորատորիա]]||[[Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիա]]||[[Քննարկում:Ռեակտիվ շարժիչների լաբորատորիա]]|| |- |[[Ռեկուրսիվ]]||[[Ռեկուրսիա]]||[[Քննարկում:Ռեկուրսիվ]]|| |- |[[Ռեֆլեկտոր աղետ]]||[[Ռեֆլեքսային աղեղ]]||[[Քննարկում:Ռեֆլեկտոր աղետ]]|| |- |[[Ռիվա Վալդոբբիա]]||[[Ռիվա Վալդոբիա]]||[[Քննարկում:Ռիվա Վալդոբբիա]]|| |- |[[Ռիվարոլո դել Ռե եդ Ունիտի]]||[[Ռիվարոլո դել Ռե էդ Ունիտի]]||[[Քննարկում:Ռիվարոլո դել Ռե եդ Ունիտի]]|| |- |[[Ռիքրոլինգ]]|| ||[[Քննարկում:Ռիքրոլինգ]]||[[Քննարկում:Ռիքռոլինգ]] |- |[[Ռոբեքեթո կոն Ինդունո]]||[[Ռոբեքետո կոն Ինդունո]]||[[Քննարկում:Ռոբեքեթո կոն Ինդունո]]|| |- |[[Ռոմանոս 1-ին Լեկափենոս]]||[[Ռոմանոս I Լեկափենոս]]||[[Քննարկում:Ռոմանոս 1-ին Լեկափենոս]]|| |- |[[Ռոսսա (քաղաք)]]||[[Ռոսսա (կոմունա)]]||[[Քննարկում:Ռոսսա (քաղաք)]]|| |- |[[Ռուս-թուրքական պատերազմը (1877-1878) և Հայկական հարցը]]||[[Ռուս-թուրքական պատերազմ (1877-1878)]]||[[Քննարկում:Ռուս-թուրքական պատերազմը (1877-1878) և Հայկական հարցը]]|| |- |[[Ռոքա Իմպերիալե]]||[[Ռոկկա Իմպերիալե]]||[[Քննարկում:Ռոքա Իմպերիալե]]|| |- |[[Ռոքապալումբա]]||[[Ռոկապալումբա]]||[[Քննարկում:Ռոքապալումբա]]|| |- |[[Ռոքաֆորտե դել Գրեկո]]||[[Ռոկաֆորտե դել Գրեկո]]||[[Քննարկում:Ռոքաֆորտե դել Գրեկո]]|| |- |[[Սահակյան-Լևոն Մկրտիչյան քոլեջ (Լիբանան)]]||[[Սահակյան-Լևոն Մկրտչյան քոլեջ]]||[[Քննարկում:Սահակյան-Լևոն Մկրտիչյան քոլեջ (Լիբանան)]]|| |- |[[Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվե Արցախում (2017)]]||[[Արցախի Հանրապետության սահմանադրական հանրաքվե (2017)]]||[[Քննարկում:Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվե Արցախում (2017)]]|| |- |[[Սամվել Մուրադյան]]||[[Մուրադյան]]||[[Քննարկում:Սամվել Մուրադյան]]|| |- |[[Սայքոպասու]]||[[Psycho-Pass]]||[[Քննարկում:Սայքոպասու]]|| |- |[[Սան Ջակոմո Ֆիլիփո]]||[[Սան Ջակոմո Ֆիլիպո]]||[[Քննարկում:Սան Ջակոմո Ֆիլիփո]]|| |- |[[Սան Սոսո Բարոնիա]]||[[Սան Սոսիո Բարոնիա]]||[[Քննարկում:Սան Սոսո Բարոնիա]]|| |- |[[Սան Վիթորե Օլոնա]]||[[Սան Վիտորե Օլոնա]]||[[Քննարկում:Սան Վիթորե Օլոնա]]|| |- |[[Սավառնակ (երգիծաթերթ, Կահիրե)]]||[[Սավառնակ]]||[[Քննարկում:Սավառնակ (երգիծաթերթ, Կահիրե)]]|| |- |[[Սարի (հագուստ)]]||[[Սարի]]||[[Քննարկում:Սարի (հագուստ)]]|| |- |[[Սարի չամիչ]]||[[Էֆեդրա]]||[[Քննարկում:Սարի չամիչ]]|| |- |[[Սարիբեկյան Իշխան]]||[[Իշխան Սարիբեկյան]]||[[Քննարկում:Սարիբեկյան Իշխան]]|| |- |[[Սարիղամիշի ռազմահեղափոխական կոմիտե]]||[[Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտե]]||[[Քննարկում:Սարիղամիշի ռազմահեղափոխական կոմիտե]]|| |- |[[Սարսափելի հեքիաթներ (հեռուստասերիալ)]]||[[Սարսափ հեքիաթներ (հեռուստասերիալ)]]||[[Քննարկում:Սարսափելի հեքիաթներ (հեռուստասերիալ)]]|| |- |[[Սեմիոտիկա]]||[[Նշանագիտություն]]||[[Քննարկում:Սեմիոտիկա]]|| |- |[[Սեյմարե]]||[[Սեյմարե (գետ)]]||[[Քննարկում:Սեյմարե]]|| |- |[[Սենտ Քլեր շրջան (Ալաբամա)]]||[[Սեյնթ Քլեր շրջան (Ալաբամա)]]||[[Քննարկում:Սենտ Քլեր շրջան (Ալաբամա)]]|| |- |[[Սեսթո եդ Ունիտի]]||[[Սեստո էդ Ունիտի]]||[[Քննարկում:Սեսթո եդ Ունիտի]]|| |- |[[Սերգեյ Սիվիկյան (ռազմական գործիչ)]]||[[Սերգեյ Սիվիկյան]]||[[Քննարկում:Սերգեյ Սիվիկյան (ռազմական գործիչ)]]|| |- |[[Սերեն դել Գրափա]]||[[Սերեն դել Գրապա]]||[[Քննարկում:Սերեն դել Գրափա]]|| |- |[[Սերժ-Պերճ Կրկեաշարյան]]||[[Սերժ Պերճ Քրքաշարյան]]||[[Քննարկում:Սերժ-Պերճ Կրկեաշարյան]]|| |- |[[Սերկևիլ]]||[[Սերկևիլենի]]||[[Քննարկում:Սերկևիլ]]|| |- |[[Սերկևիլենի սովորական]]||[[Սերկևիլենի]]||[[Քննարկում:Սերկևիլենի սովորական]]|| |- |[[Սերմնաբջիջ]]||[[Սպերմատոզոիդ]]||[[Քննարկում:Սերմնաբջիջ]]|| |- |[[Սըղճով]]||[[Սղճով]]||[[Քննարկում:Սըղճով]]|| |- |[[Սիդ Կամպեադոր]]||[[Էլ Սիդ]]||[[Քննարկում:Սիդ Կամպեադոր]]|| |- |[[Սիլոսային կառույցներ]]||[[Սիլոս (հոր)]]||[[Քննարկում:Սիլոսային կառույցներ]]|| |- |[[Սիմոն Աչըքգյոզյան]]||[[Սիմոն Աչիկգյոզյան]]||[[Քննարկում:Սիմոն Աչըքգյոզյան]]|| |- |[[Սինան (ճարտարապետ)]]||[[Միմար Սինան]]||[[Քննարկում:Սինան (ճարտարապետ)]]|| |- |[[Սինոփսիսը Հայաստանի համար]]||[[Սինոփսիս]]||[[Քննարկում:Սինոփսիսը Հայաստանի համար]]|| |- |[[Սինտոյականություն]]||[[Սինտոիզմ]]||[[Քննարկում:Սինտոյականություն]]|| |- |[[Սիոնի (ֆուտբոլային ակումբ)]]||[[Սիոնի Բոլնիս (ֆուտբոլային ակումբ)]]||[[Քննարկում:Սիոնի (ֆուտբոլային ակումբ)]]|| |- |[[Սկյուռիկներ]]||[[Սկյուռանմաններ]]||[[Քննարկում:Սկյուռիկներ]]|| |- |[[Սկոփիտո]]||[[Սկոպիտո]]||[[Քննարկում:Սկոփիտո]]|| |- |[[Սյաո Ռոթեն]]||[[Սյաո Ժոտեն]]||[[Քննարկում:Սյաո Ռոթեն]]|| |- |[[Սյոգունություն]]||[[Սյոգուն]]||[[Քննարկում:Սյոգունություն]]|| |- |[[Սյուզերենություն]]||[[Սյուզերեն]]||[[Քննարկում:Սյուզերենություն]]|| |- |[[Սննդամթերքի կալորիականություն]]||[[Սննդամթերքի էներգետիկ արժեք]]||[[Քննարկում:Սննդամթերքի կալորիականություն]]|| |- |[[Սողոմոնի կղզիներ]]||[[Սողոմոնյան կղզիներ (կղզեխումբ)]]||[[Քննարկում:Սողոմոնի կղզիներ]]|| |- |[[Սովորական խածկտիկ]]||[[Խածկտիկ]]||[[Քննարկում:Սովորական խածկտիկ]]|| |- |[[Սոցիալական դպրոց]]||[[Քաղաքատնտեսություն]]||[[Քննարկում:Սոցիալական դպրոց]]|| |- |[[Սոցիալական խավ]]||[[Դասակարգային կառուցվածք]]||[[Քննարկում:Սոցիալական խավ]]|| |- |[[Սոցիալական հարմարում]]||[[Հարմարվողականություն]]||[[Քննարկում:Սոցիալական հարմարում]]|| |- |[[Սոցիալական ստերեոտիպ]]||[[Կարծրատիպ]]||[[Քննարկում:Սոցիալական ստերեոտիպ]]|| |- |[[Սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի ձևավորում]]||[[Սոցիալիզմ]]||[[Քննարկում:Սոցիալիզմի համաշխարհային համակարգի ձևավորում]]|| |- |[[Սոցիալիզմի հիմնական տնտեսական օրենք]]||[[Սոցիալիզմ]]||[[Քննարկում:Սոցիալիզմի հիմնական տնտեսական օրենք]]|| |- |[[Սումգայիթի Հայոց ցեղասպանություն]]||[[Սումգայիթի ջարդեր]]||[[Քննարկում:Սումգայիթի Հայոց ցեղասպանություն]]|| |- |[[Սուն Յաթսեն]]||[[Սուն Յաթ-Սեն]]||[[Քննարկում:Սուն Յաթսեն]]|| |- |[[Սուսթինենտե]]||[[Սուստինենտե]]||[[Քննարկում:Սուսթինենտե]]|| |- |[[Սուրբ Ամբրոսիոյի բազիլիկա]]||[[Սուրբ Ամբրոսիոյի բազիլիկ]]||[[Քննարկում:Սուրբ Ամբրոսիոյի բազիլիկա]]|| |- |[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նիկոսիա, 13-րդ դար)]]||[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նիկոսիա)]]||[[Քննարկում:Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նիկոսիա, 13-րդ դար)]]|| |- |[[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (Բարձրաքաշ)]]||[[Բարձրաքաշ Սուրբ Գրիգորի վանք]]||[[Քննարկում:Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ վանք (Բարձրաքաշ)]]|| |- |[[Սուրբ Թովմասի եկեղեցի (Լայպցիգ)]]||[[Սուրբ Թովմաս եկեղեցի (Լայպցիգ)]]||[[Քննարկում:Սուրբ Թովմասի եկեղեցի (Լայպցիգ)]]|| |- |[[Սուրբ Հակոբյանց նախակրթարան]]||[[Հալեպի թեմ]]||[[Քննարկում:Սուրբ Հակոբյանց նախակրթարան]]|| |- |[[Սուրբ Համբարձման եկեղեցի Բերձորում]]||[[Սուրբ Համբարձման եկեղեցի (Բերձոր)]]||[[Քննարկում:Սուրբ Համբարձման եկեղեցի Բերձորում]]|| |- |[[Սուրբ Միքայել եկեղեցի]]||[[Սուրբ Միքայել եկեղեցի (Քեսաբ)]]||[[Քննարկում:Սուրբ Միքայել եկեղեցի]]|| |- |[[Սուրբ Շուշանիկ]]||[[Շուշանիկ]]||[[Քննարկում:Սուրբ Շուշանիկ]]|| |- |[[Սուրիական մամուլ (օրաթերթ)]]||[[Սուրիական մամուլ]]||[[Քննարկում:Սուրիական մամուլ (օրաթերթ)]]|| |- |[[Սպառազինությունների մրցավազք]]||[[Սպառազինության մրցավազք]]||[[Քննարկում:Սպառազինությունների մրցավազք]]|| |- |[[Սպառողական(սպասարկման) կոոպերատիվ]]||[[Սպառողական կոոպերատիվ]]||[[Քննարկում:Սպառողական(սպասարկման) կոոպերատիվ]]|| |- |[[Սրկղունք]]||[[Վերնաշեն]]||[[Քննարկում:Սրկղունք]]|| |- |[[Սրման հաստոց]]||[[Հաստոց (տեխնիկա)]]||[[Քննարկում:Սրման հաստոց]]|| |- |[[Սրսկում (բուսաբանություն)]]||[[Այգեգործություն]]||[[Քննարկում:Սրսկում (բուսաբանություն)]]|| |- |[[Սքանչելագործ]]||[[Սքանչելագործ վանք]]||[[Քննարկում:Սքանչելագործ]]|| |- |[[Սևան (ամսագիր, Ռումինիա)]]||[[Սևան (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Սևան (ամսագիր, Ռումինիա)]]|| |- |[[Սևանի գոգավորություն]]||[[Սևանի ավազան]]||[[Քննարկում:Սևանի գոգավորություն]]|| |- |[[Սևանի ճկվածք]]||[[Սևանի ավազան]]||[[Քննարկում:Սևանի ճկվածք]]|| |- |[[Սևիլյան Ալկասար]]||[[Սևիլյայի Ալկասար]]||[[Քննարկում:Սևիլյան Ալկասար]]|| |- |[[Վագերաձիեր]]||[[Վագրաձի]]||[[Քննարկում:Վագերաձիեր]]|| |- |[[Վազոպրեսին]]||[[Հակամիզամուղային հորմոն]]||[[Քննարկում:Վազոպրեսին]]|| |- |[[Վայֆայ ցանցեր]]||[[Wi-Fi]]||[[Քննարկում:Վայֆայ ցանցեր]]|| |- |[[Վան-Տոսպ (հանդես)]]||[[Վան-Տոսպ (թերթ)]]||[[Քննարկում:Վան-Տոսպ (հանդես)]]|| |- |[[Վասպուրական թատրոն (Թուրքիա)]]||[[Վասպուրական թատրոն]]||[[Քննարկում:Վասպուրական թատրոն (Թուրքիա)]]|| |- |[[Վարդովյան թատրոն (Թուրքիա)]]||[[Վարդովյան թատրոն]]||[[Քննարկում:Վարդովյան թատրոն (Թուրքիա)]]|| |- |[[Վարկերի դեր ու նշանակությունը]]||[[Դեբետ և կրեդիտ]]||[[Քննարկում:Վարկերի դեր ու նշանակությունը]]|| |- |[[Վեսթրենո]]||[[Վեստրենո]]||[[Քննարկում:Վեսթրենո]]|| |- |[[Վերածնություն (ամսագիր, Բոստոն)]]||[[Վերածնություն (ամսագիր)]]||[[Քննարկում:Վերածնություն (ամսագիր, Բոստոն)]]|| |- |[[Վերակազմյալ հնչակյաններ]]||[[Վերակազմյալ Հնչակյան կուսակցություն]]||[[Քննարկում:Վերակազմյալ հնչակյաններ]]|| |- |[[Վերսալ-վաշինգտոնյան համակարգի փլուզում]]||[[Վերսալ-Վաշինգտոնյան համակարգ]]||[[Քննարկում:Վերսալ-վաշինգտոնյան համակարգի փլուզում]]|| |- |[[Վզնոտավոր էյրենիս]]||[[Վզնոցավոր էյրենիս]]||[[Քննարկում:Վզնոտավոր էյրենիս]]|| |- |[[Վիդալ դը լա Բլանշ]]||[[Պոլ Վիդալ դը լա Բլաշ]]||[[Քննարկում:Վիդալ դը լա Բլանշ]]|| |- |[[Վիթուոնե]]||[[Վիտուոնե]]||[[Քննարկում:Վիթուոնե]]|| |- |[[Վիլե Սեն Դենի]]||[[Վիլիե Սեն Դենի]]||[[Քննարկում:Վիլե Սեն Դենի]]|| |- |[[Վիրահայոց թեմի վանքերի և եկեղեցիների ցանկ]]||[[Վրաստանի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ]]||[[Քննարկում:Վիրահայոց թեմի վանքերի և եկեղեցիների ցանկ]]|| |- |[[Վկայակոչում]]||[[Հղումներ]]||[[Քննարկում:Վկայակոչում]]|| |- |[[Վճարունակ պահանջարկ]]||[[Պահանջարկ]]||[[Քննարկում:Վճարունակ պահանջարկ]]|| |- |[[Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն (Երևան)]]||[[Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն]]||[[Քննարկում:Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գիտական կենտրոն (Երևան)]]|| |- |[[Վշտի հինգ փուլեր]]||[[Վշտի հինգ փուլերը]]||[[Քննարկում:Վշտի հինգ փուլեր]]|| |- |[[Վրաստանի մարզեր]]||[[Մխարե]]||[[Քննարկում:Վրաստանի մարզեր]]|| |- |[[Տագանրոգի քաղաքաշինություն և կենցաղ (թանգարան)]]||[[Քաղաքաշինության և կենցաղի թանգարան]]||[[Քննարկում:Տագանրոգի քաղաքաշինություն և կենցաղ (թանգարան)]]|| |- |[[Տիգրանակերտ]]||[[Տիգրանակերտ (այլ կիրառումներ)]]||[[Քննարկում:Տիգրանակերտ]]|| |- |[[Ցեմա (Մեծ Ցեմայի վտակ)]]||[[Մեծ Ցեմա]]||[[Քննարկում:Ցեմա (Մեծ Ցեմայի վտակ)]]|| |- |[[Ցերվիկալ կանալի պոլիպ]]||[[Արգանդի պարանոցի պոլիպ]]||[[Քննարկում:Ցերվիկալ կանալի պոլիպ]]|| |- |[[Փեիմ]]||[[Paym]]||[[Քննարկում:Փեիմ]]|| |- |[[Փրկություն]]||[[Փրկություն կրոններում]]||[[Քննարկում:Փրկություն]]|| |- |[[Քարանձավի մարդիկ (Թաուֆիկ ալ-Հաքիմ)]]||[[Թաուֆիկ ալ-Հաքիմ]]||[[Քննարկում:Քարանձավի մարդիկ (Թաուֆիկ ալ-Հաքիմ)]]|| |- |[[Քիթկոկորդականջաբանություն]]||[[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն]]||[[Քննարկում:Քիթկոկորդականջաբանություն]]|| |- |[[Օկտաէդր]]||[[Ութանիստ]]||[[Քննարկում:Օկտաէդր]]|| |- |[[Ֆինանսական տեխնոլգիա]]||[[Ֆինանսական տեխնոլոգիա]]||[[Քննարկում:Ֆինանսական տեխնոլգիա]]|| |- |[[Ֆրեզնոյի համագաղութային խորհուրդ]]||[[Հայերը Ֆրեզնոյում]]||[[Քննարկում:Ֆրեզնոյի համագաղութային խորհուրդ]]|| |} 6o9c2jv5xlnp5tq77sekh7hzz9xpqbs 4 1158520 10806481 10805992 2026-06-29T22:29:51Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806481 wikitext text/x-wiki Տես նաև՝ [[Վիքիպեդիա:Ցանկեր/ամենաշատ բազմիմաստ հղում ունեցող հոդվածներ]] {| class="wikitable sortable" !Հոդված!!Քանակ |- |[[Լոռի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոռի|հղումներ]])||340 |- |[[Խնկոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնկոյան|հղումներ]])||300 |- |[[Շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջան|հղումներ]])||275 |- |[[Մարիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարիներ|հղումներ]])||265 |- |[[Տրիպոլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրիպոլի|հղումներ]])||238 |- |[[Արագածոտն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արագածոտն|հղումներ]])||233 |- |[[Արկանզաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արկանզաս|հղումներ]])||233 |- |[[Համայնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համայնք|հղումներ]])||227 |- |[[Նախիջևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախիջևան|հղումներ]])||224 |- |[[Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբյան|հղումներ]])||213 |- |[[Տեսակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեսակ|հղումներ]])||212 |- |[[Օրգան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրգան|հղումներ]])||195 |- |[[Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդանյան|հղումներ]])||191 |- |[[Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգորյան|հղումներ]])||183 |- |[[MBC]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/MBC|հղումներ]])||179 |- |[[Շիրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շիրակ|հղումներ]])||172 |- |[[Պրեմիեր Լիգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրեմիեր Լիգա|հղումներ]])||165 |- |[[Նալբանդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նալբանդյան|հղումներ]])||158 |- |[[Ռեալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեալիզմ|հղումներ]])||152 |- |[[Մարտունու շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտունու շրջան|հղումներ]])||145 |- |[[Սպիտակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ|հղումներ]])||142 |- |[[Կիլիկյան Հայաստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիլիկյան Հայաստան|հղումներ]])||139 |- |[[Վանկուվեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանկուվեր|հղումներ]])||137 |- |[[Արմատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմատ|հղումներ]])||130 |- |[[Կոնգրես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնգրես|հղումներ]])||130 |- |[[Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրոսյան|հղումներ]])||130 |- |[[Հունուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հունուտ|հղումներ]])||122 |- |[[Գեղարքունիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարքունիք|հղումներ]])||117 |- |[[Էմմի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմմի|հղումներ]])||116 |- |[[Տոմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոմ|հղումներ]])||116 |- |[[Իշխան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իշխան|հղումներ]])||115 |- |[[Հայոց ձորի գավառ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ձորի գավառ|հղումներ]])||114 |- |[[Այգեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեկ|հղումներ]])||107 |- |[[Անապատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անապատ|հղումներ]])||103 |- |[[Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահակյան|հղումներ]])||103 |- |[[Բերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերդ|հղումներ]])||102 |- |[[Միշկինսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միշկինսկի շրջան|հղումներ]])||101 |- |[[Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգյան|հղումներ]])||100 |- |[[Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչատրյան|հղումներ]])||97 |- |[[Թուղթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուղթ|հղումներ]])||94 |- |[[Խնձորեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնձորեկ|հղումներ]])||93 |- |[[Արո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արո|հղումներ]])||90 |- |[[Ակտիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||88 |- |[[Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոսյան|հղումներ]])||88 |- |[[Ռացիոնալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռացիոնալիզմ|հղումներ]])||88 |- |[[Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքելյան|հղումներ]])||87 |- |[[Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավթյան|հղումներ]])||87 |- |[[Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբրահամյան|հղումներ]])||86 |- |[[Ղարաբաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաբաղ|հղումներ]])||86 |- |[[Ուրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրան|հղումներ]])||86 |- |[[ԳԴՀ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԳԴՀ|հղումներ]])||83 |- |[[Կանտոն (աշխարհագրություն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն (աշխարհագրություն)|հղումներ]])||83 |- |[[Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգսյան|հղումներ]])||83 |- |[[Կոտայք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտայք|հղումներ]])||82 |- |[[Ստեփանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփանյան|հղումներ]])||82 |- |[[Իվանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանյան|հղումներ]])||79 |- |[[Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազարյան|հղումներ]])||79 |- |[[Գառնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնի|հղումներ]])||78 |- |[[Կրասնոկամսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնոկամսկի շրջան|հղումներ]])||78 |- |[[Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետիսյան|հղումներ]])||77 |- |[[Սարք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարք|հղումներ]])||76 |- |[[Կանտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն|հղումներ]])||75 |- |[[Պողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պողոսյան|հղումներ]])||75 |- |[[Խառնարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառնարան|հղումներ]])||74 |- |[[Հղիություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հղիություն|հղումներ]])||74 |- |[[Հայրենիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրենիք|հղումներ]])||72 |- |[[Կոմսություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսություն|հղումներ]])||71 |- |[[Մինասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մինասյան|հղումներ]])||71 |- |[[Մուրադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուրադյան|հղումներ]])||71 |- |[[Աբովյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբովյան|հղումներ]])||70 |- |[[Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամիկոնյան|հղումներ]])||68 |- |[[Ագուլիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագուլիս|հղումներ]])||67 |- |[[Սիմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնյան|հղումներ]])||66 |- |[[Բաբայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբայան|հղումներ]])||65 |- |[[Մարտունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտունի|հղումներ]])||65 |- |[[Բոլշևիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլշևիկ|հղումներ]])||64 |- |[[Դեֆիցիտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեֆիցիտ|հղումներ]])||64 |- |[[Խոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոյ|հղումներ]])||64 |- |[[Կոմպոզիցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպոզիցիա|հղումներ]])||64 |- |[[Շուշիի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուշիի շրջան|հղումներ]])||64 |- |[[Ակտիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվ|հղումներ]])||63 |- |[[Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավագյան|հղումներ]])||63 |- |[[Զաքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքարյան|հղումներ]])||63 |- |[[Համբարձումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարձումյան|հղումներ]])||63 |- |[[Մարս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարս|հղումներ]])||63 |- |[[Թումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թումանյան|հղումներ]])||62 |- |[[Օռլովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օռլովսկի շրջան|հղումներ]])||61 |- |[[Կարմիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր|հղումներ]])||59 |- |[[Հնչյուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնչյուն|հղումներ]])||59 |- |[[Ուսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուսա|հղումներ]])||59 |- |[[Ուտրեխտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտրեխտ|հղումներ]])||59 |- |[[ABC]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ABC|հղումներ]])||58 |- |[[Մուլեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուլեն|հղումներ]])||58 |- |[[Ապրանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրանք|հղումներ]])||57 |- |[[Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրապետյան|հղումներ]])||57 |- |[[Դեղին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղին|հղումներ]])||56 |- |[[Այվազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այվազյան|հղումներ]])||55 |- |[[Կապույտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապույտ|հղումներ]])||55 |- |[[Ագարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագարակ|հղումներ]])||54 |- |[[Ալեքսանդր Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Հարությունյան|հղումներ]])||54 |- |[[Սլոբոդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլոբոդա|հղումներ]])||54 |- |[[Սովետսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սովետսկի շրջան|հղումներ]])||54 |- |[[Յուպիտեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուպիտեր|հղումներ]])||53 |- |[[Պորտալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պորտալ|հղումներ]])||52 |- |[[Տիգրանակերտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրանակերտ|հղումներ]])||52 |- |[[Ցուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցուլ|հղումներ]])||52 |- |[[Բրոդվեյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդվեյ|հղումներ]])||51 |- |[[Աղաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաջանյան|հղումներ]])||49 |- |[[Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալստյան|հղումներ]])||49 |- |[[Եղիազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիազարյան|հղումներ]])||49 |- |[[Մխիթարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխիթարյան|հղումներ]])||49 |- |[[Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետյան|հղումներ]])||48 |- |[[Հայկական տոմար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական տոմար|հղումներ]])||48 |- |[[Մնացականյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մնացականյան|հղումներ]])||48 |- |[[Ադամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադամյան|հղումներ]])||47 |- |[[Խաեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաեն|հղումներ]])||47 |- |[[Կերպար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կերպար|հղումներ]])||47 |- |[[Մասիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մասիս|հղումներ]])||47 |- |[[Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայելյան|հղումներ]])||47 |- |[[Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆարյան|հղումներ]])||47 |- |[[Ֆիզուլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆիզուլի|հղումներ]])||47 |- |[[Արձանագրություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արձանագրություն|հղումներ]])||46 |- |[[Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դանիելյան|հղումներ]])||46 |- |[[Դոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոն|հղումներ]])||46 |- |[[Եսայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եսայան|հղումներ]])||45 |- |[[Կուբան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուբան|հղումներ]])||45 |- |[[Ակսայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսայ|հղումներ]])||44 |- |[[Բանաձև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանաձև|հղումներ]])||44 |- |[[Բարի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարի|հղումներ]])||44 |- |[[Ծար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծար|հղումներ]])||44 |- |[[Կարմիր բլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր բլուր|հղումներ]])||44 |- |[[Կիրակոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիրակոսյան|հղումներ]])||44 |- |[[ՀԿԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՀԿԿ|հղումներ]])||44 |- |[[Հովհաննես Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Հովհաննիսյան|հղումներ]])||44 |- |[[Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրզոյան|հղումներ]])||44 |- |[[Մովսիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մովսիսյան|հղումներ]])||44 |- |[[Ամասիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամասիա|հղումներ]])||43 |- |[[Բաղդասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղդասարյան|հղումներ]])||43 |- |[[Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարսեղյան|հղումներ]])||43 |- |[[Նազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարյան|հղումներ]])||43 |- |[[C]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/C|հղումներ]])||42 |- |[[Կոնստանտինովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնստանտինովսկի շրջան|հղումներ]])||42 |- |[[Սաբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաբա|հղումներ]])||42 |- |[[Բևեռ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռ|հղումներ]])||41 |- |[[Օթելլո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օթելլո|հղումներ]])||41 |- |[[Լաչինի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լաչինի շրջան|հղումներ]])||40 |- |[[Ճառագայթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճառագայթ|հղումներ]])||40 |- |[[Մակեդոնացիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեդոնացիներ|հղումներ]])||40 |- |[[Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանուկյան|հղումներ]])||40 |- |[[Մելքոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելքոնյան|հղումներ]])||40 |- |[[Յայջի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յայջի|հղումներ]])||40 |- |[[Ներբող]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներբող|հղումներ]])||40 |- |[[Ոսկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսկանյան|հղումներ]])||40 |- |[[Կոմունիստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմունիստ|հղումներ]])||39 |- |[[Քոչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քոչարյան|հղումներ]])||39 |- |[[Բադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բադալյան|հղումներ]])||38 |- |[[Բոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոր|հղումներ]])||38 |- |[[Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբրիելյան|հղումներ]])||38 |- |[[Կորդովա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորդովա|հղումներ]])||38 |- |[[Եռաբլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եռաբլուր|հղումներ]])||37 |- |[[Ծավալք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծավալք|հղումներ]])||37 |- |[[Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաթևոսյան|հղումներ]])||37 |- |[[Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարյան|հղումներ]])||37 |- |[[Գյալինկայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գյալինկայա|հղումներ]])||36 |- |[[Լիմբուրխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմբուրխ|հղումներ]])||36 |- |[[Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մկրտչյան|հղումներ]])||36 |- |[[Շահումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահումյան|հղումներ]])||36 |- |[[Ջորջ Բուշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջորջ Բուշ|հղումներ]])||36 |- |[[Գյուլիստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գյուլիստան|հղումներ]])||35 |- |[[Թուրք-պարսկական պատերազմներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-պարսկական պատերազմներ|հղումներ]])||35 |- |[[Բուրգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուրգ|հղումներ]])||34 |- |[[Դաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտ|հղումներ]])||34 |- |[[Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովսեփյան|հղումներ]])||34 |- |[[Մատու Գրոսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատու Գրոսու|հղումներ]])||34 |- |[[Պայքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պայքար|հղումներ]])||34 |- |[[Վիկտորիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիկտորիա|հղումներ]])||34 |- |[[Ալեքսանդր Դյումա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Դյումա|հղումներ]])||33 |- |[[Աճեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աճեմյան|հղումներ]])||33 |- |[[Անկախություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախություն|հղումներ]])||33 |- |[[Գասպարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գասպարյան|հղումներ]])||33 |- |[[Գետաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գետաշեն|հղումներ]])||33 |- |[[Թադևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թադևոսյան|հղումներ]])||33 |- |[[Հովհաննես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես|հղումներ]])||33 |- |[[Շոտլանդերեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շոտլանդերեն|հղումներ]])||33 |- |[[Սեզար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեզար|հղումներ]])||33 |- |[[Սեն Դենի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեն Դենի|հղումներ]])||33 |- |[[Արզումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արզումանյան|հղումներ]])||32 |- |[[Ղարիբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարիբյան|հղումներ]])||32 |- |[[Ուրմիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրմիա|հղումներ]])||32 |- |[[Ֆրանկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրանկ|հղումներ]])||32 |- |[[Դեղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղ|հղումներ]])||31 |- |[[Ներսիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներսիսյան|հղումներ]])||31 |- |[[Ջուղա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուղա|հղումներ]])||31 |- |[[Ասլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասլանյան|հղումներ]])||30 |- |[[Ավանեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանեսյան|հղումներ]])||30 |- |[[Արդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արդա|հղումներ]])||30 |- |[[Գուլդեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուլդեն|հղումներ]])||30 |- |[[Երնջակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երնջակ|հղումներ]])||30 |- |[[Թովմասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թովմասյան|հղումներ]])||30 |- |[[Կուտակում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակում|հղումներ]])||30 |- |[[Հաղպատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաղպատ|հղումներ]])||30 |- |[[ՊԱԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՊԱԿ|հղումներ]])||30 |- |[[Շահինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահինյան|հղումներ]])||29 |- |[[Սուրմալու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրմալու|հղումներ]])||29 |- |[[Տարաբնակեցում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարաբնակեցում|հղումներ]])||29 |- |[[Ալավերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալավերդյան|հղումներ]])||28 |- |[[Երասխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երասխ|հղումներ]])||28 |- |[[Վահրամ Փափազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահրամ Փափազյան|հղումներ]])||28 |- |[[Դաստակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաստակ|հղումներ]])||27 |- |[[Թորոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորոսյան|հղումներ]])||27 |- |[[Հովակիմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովակիմյան|հղումներ]])||27 |- |[[Նախապաշարմունք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախապաշարմունք|հղումներ]])||27 |- |[[Վահան Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Մամիկոնյան|հղումներ]])||27 |- |[[Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատունի|հղումներ]])||26 |- |[[Լեյտմոտիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեյտմոտիվ|հղումներ]])||26 |- |[[Լիմբուրգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմբուրգ|հղումներ]])||26 |- |[[Հայոց ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ձոր|հղումներ]])||26 |- |[[Մանկիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանկիկ|հղումներ]])||26 |- |[[Մարգարե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարե|հղումներ]])||26 |- |[[Պարաիբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարաիբա|հղումներ]])||26 |- |[[Ստեփան Զորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Զորյան|հղումներ]])||26 |- |[[Վարանդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարանդա|հղումներ]])||26 |- |[[Բալայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալայան|հղումներ]])||25 |- |[[Խաչիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչիկյան|հղումներ]])||25 |- |[[Խրոնինգեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խրոնինգեն|հղումներ]])||25 |- |[[Մարտիրոս (գյուղ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոս (գյուղ)|հղումներ]])||25 |- |[[Մերիդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերիդա|հղումներ]])||25 |- |[[Մերինգ (Բավարիա)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերինգ (Բավարիա)|հղումներ]])||25 |- |[[Մոնտաժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոնտաժ|հղումներ]])||25 |- |[[Ջրաբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրաբերդ|հղումներ]])||25 |- |[[Օքլենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օքլենդ|հղումներ]])||25 |- |[[Առուշանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առուշանյան|հղումներ]])||24 |- |[[Ասատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասատրյան|հղումներ]])||24 |- |[[Ատլաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ատլաս|հղումներ]])||24 |- |[[Բեգլարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեգլարյան|հղումներ]])||24 |- |[[Դելտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դելտա|հղումներ]])||24 |- |[[Թագուհի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թագուհի|հղումներ]])||24 |- |[[Լան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լան|հղումներ]])||24 |- |[[Հայկական ավիաուղիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական ավիաուղիներ|հղումներ]])||24 |- |[[Օկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկա|հղումներ]])||24 |- |[[Դեպարտամենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեպարտամենտ|հղումներ]])||23 |- |[[Հայկական անուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական անուն|հղումներ]])||23 |- |[[Ճամբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճամբար|հղումներ]])||23 |- |[[Մերինգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերինգ|հղումներ]])||23 |- |[[Նամականիշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նամականիշ|հղումներ]])||23 |- |[[Շաքի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաքի|հղումներ]])||23 |- |[[Սուքիասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուքիասյան|հղումներ]])||23 |- |[[Ակնարկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնարկ|հղումներ]])||22 |- |[[Դինամիկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դինամիկա|հղումներ]])||22 |- |[[Իսահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսահակյան|հղումներ]])||22 |- |[[Կարաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարաս|հղումներ]])||22 |- |[[Կոնդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնդակ|հղումներ]])||22 |- |[[Հազար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հազար|հղումներ]])||22 |- |[[Մակագիր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակագիր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||22 |- |[[Նուխի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուխի|հղումներ]])||22 |- |[[Ագրեգատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրեգատ|հղումներ]])||21 |- |[[Անանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անանյան|հղումներ]])||21 |- |[[Բլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլուր|հղումներ]])||21 |- |[[Թեբե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեբե|հղումներ]])||21 |- |[[Թերզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերզյան|հղումներ]])||21 |- |[[Կենտրոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոն|հղումներ]])||21 |- |[[Հաթերք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաթերք|հղումներ]])||21 |- |[[Նետաձգություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նետաձգություն|հղումներ]])||21 |- |[[Սարգիս Աբովյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Աբովյան|հղումներ]])||21 |- |[[Սոնա Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոնա Ղազարյան|հղումներ]])||21 |- |[[Ալթունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալթունյան|հղումներ]])||20 |- |[[Ամբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամբերդ|հղումներ]])||20 |- |[[Աստիճան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստիճան|հղումներ]])||20 |- |[[Գրիգոր Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Գրիգորյան|հղումներ]])||20 |- |[[Դեմիրճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեմիրճյան|հղումներ]])||20 |- |[[Դուբրովսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովսկի|հղումներ]])||20 |- |[[Թեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեմ|հղումներ]])||20 |- |[[Ճակատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճակատ|հղումներ]])||20 |- |[[Շահնազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահնազարյան|հղումներ]])||20 |- |[[Ռշտունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռշտունի|հղումներ]])||20 |- |[[Տուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տուն|հղումներ]])||20 |- |[[Աբգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբգարյան|հղումներ]])||19 |- |[[Անդրեասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրեասյան|հղումներ]])||19 |- |[[Ավանգարդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանգարդ|հղումներ]])||19 |- |[[Արթուր Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Հովհաննիսյան|հղումներ]])||19 |- |[[Բալասանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալասանյան|հղումներ]])||19 |- |[[Բելայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելայա|հղումներ]])||19 |- |[[Դիաբետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիաբետ|հղումներ]])||19 |- |[[Լայմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լայմ|հղումներ]])||19 |- |[[Լոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոր|հղումներ]])||19 |- |[[Կոնդենսատոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնդենսատոր|հղումներ]])||19 |- |[[Հարություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն|հղումներ]])||19 |- |[[Հովհաննես Աբելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Աբելյան|հղումներ]])||19 |- |[[Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիքյան|հղումներ]])||19 |- |[[Մուրսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուրսիա|հղումներ]])||19 |- |[[Շամխոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շամխոր|հղումներ]])||19 |- |[[Շերամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շերամ|հղումներ]])||19 |- |[[Պարամետր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարամետր|հղումներ]])||19 |- |[[Տուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տուր|հղումներ]])||19 |- |[[Փորձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փորձ|հղումներ]])||19 |- |[[Ազատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատ|հղումներ]])||18 |- |[[Արամ Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Մանուկյան|հղումներ]])||18 |- |[[Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արծրունի|հղումներ]])||18 |- |[[Արմեն Տիգրանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Տիգրանյան|հղումներ]])||18 |- |[[Երիցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երիցյան|հղումներ]])||18 |- |[[Լուկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուկա|հղումներ]])||18 |- |[[Կարեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Վարդանյան|հղումներ]])||18 |- |[[Կուրգան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուրգան|հղումներ]])||18 |- |[[Կուրիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուրիա|հղումներ]])||18 |- |[[Հիմք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հիմք|հղումներ]])||18 |- |[[Մանիտոբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանիտոբա|հղումներ]])||18 |- |[[Ներկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներկա|հղումներ]])||18 |- |[[Շահվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահվերդյան|հղումներ]])||18 |- |[[Պոմպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոմպ|հղումներ]])||18 |- |[[Ջուլֆա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուլֆա|հղումներ]])||18 |- |[[Ռենտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռենտա|հղումներ]])||18 |- |[[Ստուդիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստուդիա|հղումներ]])||18 |- |[[Տիգրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան|հղումներ]])||18 |- |[[Քաշաթաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաշաթաղ|հղումներ]])||18 |- |[[Ազատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատյան|հղումներ]])||17 |- |[[Աղաբաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբաբյան|հղումներ]])||17 |- |[[Գորկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորկի|հղումներ]])||17 |- |[[Կամենկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամենկա|հղումներ]])||17 |- |[[Հայ Եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայ Եկեղեցի|հղումներ]])||17 |- |[[Մադոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մադոյան|հղումներ]])||17 |- |[[Շատլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շատլե|հղումներ]])||17 |- |[[Պապիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապիկյան|հղումներ]])||17 |- |[[Պարսկական արշավանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարսկական արշավանք|հղումներ]])||17 |- |[[Սևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սևան|հղումներ]])||17 |- |[[Վնուկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վնուկովո|հղումներ]])||17 |- |[[Տրոստյանեցի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրոստյանեցի շրջան|հղումներ]])||17 |- |[[Փյունիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փյունիկ|հղումներ]])||17 |- |[[Փուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փուլ|հղումներ]])||17 |- |[[ԱՀԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԱՀԿ|հղումներ]])||16 |- |[[Ահարոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ահարոնյան|հղումներ]])||16 |- |[[Աղեղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղեղ|հղումներ]])||16 |- |[[Այգեստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեստան|հղումներ]])||16 |- |[[Անտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտոնյան|հղումներ]])||16 |- |[[Բայկալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայկալ|հղումներ]])||16 |- |[[Բռնապետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բռնապետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Դավիթ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Դիաբետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիաբետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Ինտեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտեր|հղումներ]])||16 |- |[[Լիման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիման|հղումներ]])||16 |- |[[Մանասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասյան|հղումներ]])||16 |- |[[Մովսեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մովսեսյան|հղումներ]])||16 |- |[[Սեյմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեյմ|հղումներ]])||16 |- |[[Վինիպեգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վինիպեգ|հղումներ]])||16 |- |[[Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Քեշիշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քեշիշյան|հղումներ]])||16 |- |[[Ֆուկուոկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուկուոկա|հղումներ]])||16 |- |[[Առաջաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաջաձոր|հղումներ]])||15 |- |[[Առուստամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առուստամյան|հղումներ]])||15 |- |[[Արամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամյան|հղումներ]])||15 |- |[[Աքվիտանիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աքվիտանիա|հղումներ]])||15 |- |[[Գավառ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գավառ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||15 |- |[[Գնդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գնդակ|հղումներ]])||15 |- |[[Գրիգոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր|հղումներ]])||15 |- |[[Զոհրաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զոհրաբյան|հղումներ]])||15 |- |[[Զորավար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զորավար|հղումներ]])||15 |- |[[Թև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թև|հղումներ]])||15 |- |[[Իսրայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսրայելյան|հղումներ]])||15 |- |[[Կարապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետ|հղումներ]])||15 |- |[[Հիդրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հիդրա|հղումներ]])||15 |- |[[Մարկոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարկոսյան|հղումներ]])||15 |- |[[Մելիքսեթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիքսեթյան|հղումներ]])||15 |- |[[Որոշում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Որոշում|հղումներ]])||15 |- |[[Ռեալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||15 |- |[[Ռուս-վրացական պատերազմներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուս-վրացական պատերազմներ|հղումներ]])||15 |- |[[Ստեփանոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփանոս|հղումներ]])||15 |- |[[Վոլին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլին|հղումներ]])||15 |- |[[Տիգրան Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Բարսեղյան|հղումներ]])||15 |- |[[Աբելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Ազարյան (ազգանուն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազարյան (ազգանուն)|հղումներ]])||14 |- |[[Այգեձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեձոր|հղումներ]])||14 |- |[[ԲԿՄԱ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԲԿՄԱ|հղումներ]])||14 |- |[[Բանանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանանց|հղումներ]])||14 |- |[[Բուդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուդա|հղումներ]])||14 |- |[[Գալֆայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալֆայան|հղումներ]])||14 |- |[[Գավազան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գավազան|հղումներ]])||14 |- |[[Դիսպերսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիսպերսիա|հղումներ]])||14 |- |[[Զանզիբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանզիբար|հղումներ]])||14 |- |[[Կապելլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելլա|հղումներ]])||14 |- |[[Կապիտոլիում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապիտոլիում|հղումներ]])||14 |- |[[Կառուցվածք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառուցվածք|հղումներ]])||14 |- |[[Կատուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կատուն|հղումներ]])||14 |- |[[Հախվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հախվերդյան|հղումներ]])||14 |- |[[Հունանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հունանյան|հղումներ]])||14 |- |[[Մանվելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանվելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Մարության]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարության|հղումներ]])||14 |- |[[Մեկենաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեկենաս|հղումներ]])||14 |- |[[Միկոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միկոյան|հղումներ]])||14 |- |[[Ներսեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներսեսյան|հղումներ]])||14 |- |[[Շահապոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահապոնք|հղումներ]])||14 |- |[[Շենգավիթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շենգավիթ|հղումներ]])||14 |- |[[Ուրիշ աշխարհ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրիշ աշխարհ|հղումներ]])||14 |- |[[Սամվելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Սեփականազրկում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեփականազրկում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||14 |- |[[Սոմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոմա|հղումներ]])||14 |- |[[Վահան Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Հովհաննիսյան|հղումներ]])||14 |- |[[Վարդապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդապետյան|հղումներ]])||14 |- |[[Վիլլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլլա|հղումներ]])||14 |- |[[Քարամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարամյան|հղումներ]])||14 |- |[[Ֆանտազիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆանտազիա|հղումներ]])||14 |- |[[Աթաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթաբեկյան|հղումներ]])||13 |- |[[Ամատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամատունի|հղումներ]])||13 |- |[[Արարատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արարատյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բոյաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոյաջյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բռնապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բռնապետ|հղումներ]])||13 |- |[[Դեկան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեկան|հղումներ]])||13 |- |[[Դուբնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբնա|հղումներ]])||13 |- |[[Զեյվա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյվա|հղումներ]])||13 |- |[[Զրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զրո|հղումներ]])||13 |- |[[Թոնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնի|հղումներ]])||13 |- |[[Իշխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իշխանյան|հղումներ]])||13 |- |[[Լեմյու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեմյու|հղումներ]])||13 |- |[[Շաքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաքարյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պապոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապոյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատ|հղումներ]])||13 |- |[[Պարոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարոնյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պինդ ընկույզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինդ ընկույզ|հղումներ]])||13 |- |[[Պրավդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրավդա|հղումներ]])||13 |- |[[Սաղաթելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաղաթելյան|հղումներ]])||13 |- |[[Սանտա Բարբարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանտա Բարբարա|հղումներ]])||13 |- |[[Սեգովիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեգովիա|հղումներ]])||13 |- |[[Սեղան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեղան|հղումներ]])||13 |- |[[Սոթք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոթք|հղումներ]])||13 |- |[[Սորբիտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սորբիտ|հղումներ]])||13 |- |[[Տրանսկրիպցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսկրիպցիա|հղումներ]])||13 |- |[[Աբդուլ Համիդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբդուլ Համիդ|հղումներ]])||12 |- |[[Առաքելոց վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքելոց վանք|հղումներ]])||12 |- |[[Արսեն Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Բագրատունի|հղումներ]])||12 |- |[[Բարխուդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարխուդարյան|հղումներ]])||12 |- |[[Բրաբանտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրաբանտ|հղումներ]])||12 |- |[[Ենգիբարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենգիբարյան|հղումներ]])||12 |- |[[Զորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զորյան|հղումներ]])||12 |- |[[Էդուարդ Աղաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Աղաջանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Թեղուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեղուտ|հղումներ]])||12 |- |[[Թոփչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփչյան|հղումներ]])||12 |- |[[Իլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իլ|հղումներ]])||12 |- |[[Լինքոլն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լինքոլն|հղումներ]])||12 |- |[[Լևոն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Մկրտչյան|հղումներ]])||12 |- |[[Ծատուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծատուրյան|հղումներ]])||12 |- |[[Կարախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարախանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Համբարձում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարձում|հղումներ]])||12 |- |[[Հինդու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հինդու|հղումներ]])||12 |- |[[Մեդալիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեդալիոն|հղումներ]])||12 |- |[[Մեսրոպյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեսրոպյան|հղումներ]])||12 |- |[[Միրաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրաքյան|հղումներ]])||12 |- |[[Մկրտումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մկրտումյան|հղումներ]])||12 |- |[[Նանտյուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նանտյուա|հղումներ]])||12 |- |[[Պարտիզանսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարտիզանսկի շրջան|հղումներ]])||12 |- |[[Պիոներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիոներ|հղումներ]])||12 |- |[[Պոլիմորֆիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոլիմորֆիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||12 |- |[[Ջին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջին|հղումներ]])||12 |- |[[Սարգիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիսյան|հղումներ]])||12 |- |[[Սարուխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարուխանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Սմբատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատյան|հղումներ]])||12 |- |[[Սոդք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոդք|հղումներ]])||12 |- |[[Վլադիմիր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Հակոբյան|հղումներ]])||12 |- |[[Օրիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրիոն|հղումներ]])||12 |- |[[Աթոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթոյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ակոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակոս|հղումներ]])||11 |- |[[Ակունք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակունք|հղումներ]])||11 |- |[[Ամիրխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրխանյան|հղումներ]])||11 |- |[[Անդրանիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ|հղումներ]])||11 |- |[[Ապրեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրեսյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ավրորա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավրորա|հղումներ]])||11 |- |[[Արամայիս Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամայիս Սարգսյան|հղումներ]])||11 |- |[[Բոլցանո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլցանո|հղումներ]])||11 |- |[[Բունիաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բունիաթյան|հղումներ]])||11 |- |[[Գայանյան օրիորդաց դպրոց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայանյան օրիորդաց դպրոց|հղումներ]])||11 |- |[[Երեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երեմյան|հղումներ]])||11 |- |[[Զենոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զենոն|հղումներ]])||11 |- |[[Թեքեյան մշակութային միություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեքեյան մշակութային միություն|հղումներ]])||11 |- |[[Ժուկովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկովսկի շրջան|հղումներ]])||11 |- |[[Լազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լազարյան|հղումներ]])||11 |- |[[Լեգատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեգատ|հղումներ]])||11 |- |[[Խոռոչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոռոչ|հղումներ]])||11 |- |[[Խրամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խրամ|հղումներ]])||11 |- |[[Ծղուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծղուկ|հղումներ]])||11 |- |[[Կալինինսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինինսկի շրջան|հղումներ]])||11 |- |[[Կայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայան|հղումներ]])||11 |- |[[Հակոբ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբ Հակոբյան|հղումներ]])||11 |- |[[Հակոբ Ջուղայեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբ Ջուղայեցի|հղումներ]])||11 |- |[[Հաղարծին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաղարծին|հղումներ]])||11 |- |[[Հենրի IV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հենրի IV|հղումներ]])||11 |- |[[Ղազանչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազանչյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մաղաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաղաքյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մայիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մայիլյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մավրեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մավրեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Նավասարդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավասարդյան|հղումներ]])||11 |- |[[Նիկոլաև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլաև|հղումներ]])||11 |- |[[Նիկոպոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոպոլ|հղումներ]])||11 |- |[[Պարանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարանա|հղումներ]])||11 |- |[[Պերպերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերպերյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ռացիոնալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռացիոնալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Ռոտոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոտոր|հղումներ]])||11 |- |[[Սայադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սայադյան|հղումներ]])||11 |- |[[Սասկաչևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասկաչևան|հղումներ]])||11 |- |[[Վետերան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վետերան|հղումներ]])||11 |- |[[Վլադիմիր Սոլովյով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Սոլովյով|հղումներ]])||11 |- |[[Տոնոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոնոյան|հղումներ]])||11 |- |[[Տրանսլյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսլյացիա|հղումներ]])||11 |- |[[Փիրուզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փիրուզ|հղումներ]])||11 |- |[[Քալանթարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալանթարյան|հղումներ]])||11 |- |[[Քասախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քասախ|հղումներ]])||11 |- |[[Օլգա Խոխլովա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլգա Խոխլովա|հղումներ]])||11 |- |[[Ֆես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆես|հղումներ]])||11 |- |[[Ֆրունզե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրունզե|հղումներ]])||11 |- |[[Ալեքսանդր Գոլովին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Գոլովին|հղումներ]])||10 |- |[[Ակտիվություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվություն|հղումներ]])||10 |- |[[Աղաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբեկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Աղասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասյան|հղումներ]])||10 |- |[[Անդրանիկ Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Մանուկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Ապրանք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրանք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Ասպիրացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասպիրացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Ասրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասրյան|հղումներ]])||10 |- |[[Բաբաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբաջանյան|հղումներ]])||10 |- |[[Բոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլ|հղումներ]])||10 |- |[[Բոռ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոռ|հղումներ]])||10 |- |[[Գանձա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանձա|հղումներ]])||10 |- |[[Գերան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գերան|հղումներ]])||10 |- |[[Դերբի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դերբի|հղումներ]])||10 |- |[[Երզնկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երզնկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Իո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իո|հղումներ]])||10 |- |[[Լենինսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինսկոե|հղումներ]])||10 |- |[[Լուար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուար|հղումներ]])||10 |- |[[Խառատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառատյան|հղումներ]])||10 |- |[[Կիրանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիրանց|հղումներ]])||10 |- |[[Հայոց Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց Ձոր|հղումներ]])||10 |- |[[Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարությունյան|հղումներ]])||10 |- |[[Հովանոց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովանոց|հղումներ]])||10 |- |[[Ղահրամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղահրամանյան|հղումներ]])||10 |- |[[Ղևոնդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղևոնդյան|հղումներ]])||10 |- |[[Մակեդոնացիներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեդոնացիներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Մանուչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանուչարյան|հղումներ]])||10 |- |[[Մատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատյան|հղումներ]])||10 |- |[[Մարքս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարքս|հղումներ]])||10 |- |[[Մուշեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղյան|հղումներ]])||10 |- |[[Նեմրութ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նեմրութ|հղումներ]])||10 |- |[[Նիկողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկողոսյան|հղումներ]])||10 |- |[[Պրիմորսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիմորսկի շրջան|հղումներ]])||10 |- |[[Ջիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջիլ|հղումներ]])||10 |- |[[Ջրաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրաշեն|հղումներ]])||10 |- |[[Սարոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարոյան|հղումներ]])||10 |- |[[Սուբստրատ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբստրատ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Սուս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուս|հղումներ]])||10 |- |[[Փարիզի կոմունա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փարիզի կոմունա|հղումներ]])||10 |- |[[Ֆագոտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆագոտ|հղումներ]])||10 |- |[[Աբաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաջյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ալբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբա|հղումներ]])||9 |- |[[Ալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալոյան|հղումներ]])||9 |- |[[Անոմալիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անոմալիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Աշոտ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ասիստենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասիստենտ|հղումներ]])||9 |- |[[Ավետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ատակամա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ատակամա|հղումներ]])||9 |- |[[Աֆրիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աֆրիկյան|հղումներ]])||9 |- |[[Բարսում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարսում|հղումներ]])||9 |- |[[Գալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալոյան|հղումներ]])||9 |- |[[Գանձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանձ|հղումներ]])||9 |- |[[Դոլուխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոլուխանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Զելանդիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զելանդիա|հղումներ]])||9 |- |[[Զուգորդություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զուգորդություն|հղումներ]])||9 |- |[[Զուրաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զուրաբյան|հղումներ]])||9 |- |[[Թամրազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամրազյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ինտերվալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտերվալ|հղումներ]])||9 |- |[[Լևոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոնյան|հղումներ]])||9 |- |[[Կալինին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինին|հղումներ]])||9 |- |[[Կալինինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինինո|հղումներ]])||9 |- |[[Կոլպինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլպինո|հղումներ]])||9 |- |[[Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Համբարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարյան|հղումներ]])||9 |- |[[Հանգույց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հանգույց|հղումներ]])||9 |- |[[Հերհեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հերհեր|հղումներ]])||9 |- |[[Հեքիմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հեքիմյան|հղումներ]])||9 |- |[[Հրաչյա Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաչյա Հովհաննիսյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձոր|հղումներ]])||9 |- |[[Ղարիբջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարիբջանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Մեդալիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեդալիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Յունկեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յունկեր|հղումներ]])||9 |- |[[Նազարեթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարեթյան|հղումներ]])||9 |- |[[Նորաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորաշեն|հղումներ]])||9 |- |[[Նորշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորշեն|հղումներ]])||9 |- |[[Շուլավեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուլավեր|հղումներ]])||9 |- |[[Ուխտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուխտա|հղումներ]])||9 |- |[[Չարիշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չարիշ|հղումներ]])||9 |- |[[Չոբանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չոբանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Պալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պալի|հղումներ]])||9 |- |[[Պատկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատկանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ջրհոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրհոր|հղումներ]])||9 |- |[[Սան Լուիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Լուիս|հղումներ]])||9 |- |[[Սան Պեդրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Պեդրո|հղումներ]])||9 |- |[[Սարգիս Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Հովսեփյան|հղումներ]])||9 |- |[[Սմբատ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Վո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վո|հղումներ]])||9 |- |[[Տաքսի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տաքսի|հղումներ]])||9 |- |[[Տիպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիպ|հղումներ]])||9 |- |[[Փեբե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փեբե|հղումներ]])||9 |- |[[Քամալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամալյան|հղումներ]])||9 |- |[[Քաջ Նազար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաջ Նազար|հղումներ]])||9 |- |[[A]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/A|հղումներ]])||8 |- |[[B]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/B|հղումներ]])||8 |- |[[Bon Jovi]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Bon Jovi|հղումներ]])||8 |- |[[FOX]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/FOX|հղումներ]])||8 |- |[[R]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/R|հղումներ]])||8 |- |[[V]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/V|հղումներ]])||8 |- |[[Այգեշատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեշատ|հղումներ]])||8 |- |[[Անսահմանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անսահմանություն|հղումներ]])||8 |- |[[Առու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առու|հղումներ]])||8 |- |[[Արայիկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արայիկ Հարությունյան|հղումներ]])||8 |- |[[Արմաշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմաշ|հղումներ]])||8 |- |[[Արմենիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմենիա|հղումներ]])||8 |- |[[Արսենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսենյան|հղումներ]])||8 |- |[[Բաբախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբախանյան|հղումներ]])||8 |- |[[Բակունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բակունց|հղումներ]])||8 |- |[[Բերեզնիկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեզնիկի|հղումներ]])||8 |- |[[Գարագաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարագաշյան|հղումներ]])||8 |- |[[Գեղամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղամյան|հղումներ]])||8 |- |[[Գույումճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գույումճյան|հղումներ]])||8 |- |[[Էլբակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլբակյան|հղումներ]])||8 |- |[[Թանահատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թանահատ|հղումներ]])||8 |- |[[Ժասմին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժասմին|հղումներ]])||8 |- |[[Ինվերսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինվերսիա|հղումներ]])||8 |- |[[Իվանգորոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանգորոդ|հղումներ]])||8 |- |[[Լիճք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիճք|հղումներ]])||8 |- |[[Լիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմ|հղումներ]])||8 |- |[[Խալաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խալաթյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանոյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խանջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանջյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խառնարան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառնարան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||8 |- |[[Խնձորուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնձորուտ|հղումներ]])||8 |- |[[Խուրշուդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խուրշուդյան|հղումներ]])||8 |- |[[Կոնսիստորիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնսիստորիա|հղումներ]])||8 |- |[[Կուսակցականություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուսակցականություն|հղումներ]])||8 |- |[[Կռունկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռունկ|հղումներ]])||8 |- |[[Հայկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Հարությունյան|հղումներ]])||8 |- |[[Հարություն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն Մկրտչյան|հղումներ]])||8 |- |[[Ճահուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճահուկ|հղումներ]])||8 |- |[[Մագիստրատուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մագիստրատուրա|հղումներ]])||8 |- |[[Մատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատ|հղումներ]])||8 |- |[[Մատինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատինյան|հղումներ]])||8 |- |[[Յուկոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուկոն|հղումներ]])||8 |- |[[Նավակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավակ|հղումներ]])||8 |- |[[Շաղատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաղատ|հղումներ]])||8 |- |[[Չիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չիր|հղումներ]])||8 |- |[[Պատվի համար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատվի համար|հղումներ]])||8 |- |[[Պետրովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովսկի շրջան|հղումներ]])||8 |- |[[Պինոկիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինոկիո|հղումներ]])||8 |- |[[Ռոնդո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոնդո|հղումներ]])||8 |- |[[Ռոստոմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոստոմյան|հղումներ]])||8 |- |[[Սալեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալեմ|հղումներ]])||8 |- |[[Սահման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահման|հղումներ]])||8 |- |[[Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմ)|հղումներ]])||8 |- |[[Սերգեյ Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Ավագյան|հղումներ]])||8 |- |[[Սուլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուլա|հղումներ]])||8 |- |[[Վալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալի|հղումներ]])||8 |- |[[Վարդազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդազարյան|հղումներ]])||8 |- |[[Վարդումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդումյան|հղումներ]])||8 |- |[[Վիզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիզ|հղումներ]])||8 |- |[[Վլադիմիր Նաումով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Նաումով|հղումներ]])||8 |- |[[Քելբաջարի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քելբաջարի շրջան|հղումներ]])||8 |- |[[The Animals]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/The Animals|հղումներ]])||7 |- |[[Աժդահակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աժդահակ|հղումներ]])||7 |- |[[Ախտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ախտա|հղումներ]])||7 |- |[[Ակնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնաղբյուր|հղումներ]])||7 |- |[[Առագաստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առագաստ|հղումներ]])||7 |- |[[Արմեն Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Գևորգյան|հղումներ]])||7 |- |[[Արմեն Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մարտիրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Արևշատ Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևշատ Ավագյան|հղումներ]])||7 |- |[[Բերյոզովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերյոզովկա|հղումներ]])||7 |- |[[Բիստրիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բիստրիցա|հղումներ]])||7 |- |[[ԳԴՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԳԴՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Գևորգ Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Պետրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Դասակարգում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դասակարգում|հղումներ]])||7 |- |[[Դունայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դունայ|հղումներ]])||7 |- |[[Դուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուրյան|հղումներ]])||7 |- |[[Եղոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղոյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ենոքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենոքյան|հղումներ]])||7 |- |[[Երամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երամյան|հղումներ]])||7 |- |[[Երկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկանյան|հղումներ]])||7 |- |[[Էննի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էննի|հղումներ]])||7 |- |[[Թարխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարխանյան|հղումներ]])||7 |- |[[Թոսունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոսունյան|հղումներ]])||7 |- |[[Թորգոմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորգոմյան|հղումներ]])||7 |- |[[Իմ սիրտը լեռներում է]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմ սիրտը լեռներում է|հղումներ]])||7 |- |[[Լաբրադոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լաբրադոր|հղումներ]])||7 |- |[[Լենա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենա|հղումներ]])||7 |- |[[Լյուի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լյուի|հղումներ]])||7 |- |[[Խաչիկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչիկ Հարությունյան|հղումներ]])||7 |- |[[Կար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կար|հղումներ]])||7 |- |[[Կեչուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կեչուա|հղումներ]])||7 |- |[[Կիչի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիչի|հղումներ]])||7 |- |[[Կոմպիլյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպիլյացիա|հղումներ]])||7 |- |[[Հաբանդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաբանդ|հղումներ]])||7 |- |[[Հայկ Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Մարտիրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Հովվի եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովվի եկեղեցի|հղումներ]])||7 |- |[[Ղանդիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղանդիլյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ճախարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճախարակ|հղումներ]])||7 |- |[[Մակեևկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեևկա|հղումներ]])||7 |- |[[Մարիամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարիամ|հղումներ]])||7 |- |[[Մեծշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեծշեն|հղումներ]])||7 |- |[[Միքայել Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել Մանուկյան|հղումներ]])||7 |- |[[Մուշեղ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Նամականիշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նամականիշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Պիժմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիժմա|հղումներ]])||7 |- |[[Պուկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պուկա|հղումներ]])||7 |- |[[Ռազմիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ|հղումներ]])||7 |- |[[Ռեցիդիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեցիդիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Սան Մարտին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Մարտին|հղումներ]])||7 |- |[[Սիլլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիլլա|հղումներ]])||7 |- |[[Սոկոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկոլ|հղումներ]])||7 |- |[[Սուրբ Խաչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Խաչ|հղումներ]])||7 |- |[[Սուրեն Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Սարգսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Սրապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սրապյան|հղումներ]])||7 |- |[[Վահե Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահե Հակոբյան|հղումներ]])||7 |- |[[Վոլխով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլխով|հղումներ]])||7 |- |[[Վոլտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլտա|հղումներ]])||7 |- |[[Տամբովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տամբովսկի շրջան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Ղազարյան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Մինասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Մինասյան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Պետրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ցենտրիֆուգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցենտրիֆուգ|հղումներ]])||7 |- |[[Ցենտրիֆուգ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցենտրիֆուգ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Քալանթար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալանթար|հղումներ]])||7 |- |[[Օրանժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրանժ|հղումներ]])||7 |- |[[D]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/D|հղումներ]])||6 |- |[[Fun]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Fun|հղումներ]])||6 |- |[[N]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/N|հղումներ]])||6 |- |[[Orange]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Orange|հղումներ]])||6 |- |[[Shine]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Shine|հղումներ]])||6 |- |[[Π]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Π|հղումներ]])||6 |- |[[Աբալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբալյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աբեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբեղյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ադոնց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադոնց|հղումներ]])||6 |- |[[Ազգանունների հայկականացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազգանունների հայկականացում|հղումներ]])||6 |- |[[Ազոխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազոխ|հղումներ]])||6 |- |[[Ալեյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեյ|հղումներ]])||6 |- |[[Ալեքսանդր Զայցև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Զայցև|հղումներ]])||6 |- |[[Ալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալի|հղումներ]])||6 |- |[[Աղավնո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղավնո|հղումներ]])||6 |- |[[Ամեն ինչի տեսություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամեն ինչի տեսություն|հղումներ]])||6 |- |[[Ամիրջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրջանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Այնթափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այնթափ|հղումներ]])||6 |- |[[Այրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այրի|հղումներ]])||6 |- |[[Անալոգիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անալոգիա|հղումներ]])||6 |- |[[Անդրանիկ Անդրեասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Անդրեասյան|հղումներ]])||6 |- |[[Անդրաշ Ադորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրաշ Ադորյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աշոտ Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Խաչատրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աշոտ Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Մարտիրոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ապարատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապարատ|հղումներ]])||6 |- |[[Ավագյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավագյանց|հղումներ]])||6 |- |[[Արգումենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արգումենտ|հղումներ]])||6 |- |[[Արթուրը և Ուրդալակի վրեժը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուրը և Ուրդալակի վրեժը|հղումներ]])||6 |- |[[Արլինգտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արլինգտոն|հղումներ]])||6 |- |[[Արսեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Արփի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արփի|հղումներ]])||6 |- |[[Բայրամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայրամյան|հղումներ]])||6 |- |[[Բեյլերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեյլերյան|հղումներ]])||6 |- |[[Բերդաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերդաշեն|հղումներ]])||6 |- |[[Բրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրան|հղումներ]])||6 |- |[[Բրոդվեյ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդվեյ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Գագիկ Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Խաչատրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գալուստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալուստյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գարդմանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարդմանք|հղումներ]])||6 |- |[[Գարեգին Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարեգին Հովսեփյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գլինկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գլինկա|հղումներ]])||6 |- |[[Գրիգոր Վ. Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Վ. Գրիգորյան|հղումներ]])||6 |- |[[Դարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դարյան|հղումներ]])||6 |- |[[Դովլաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դովլաթյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ելովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելովկա|հղումներ]])||6 |- |[[Երանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Զարյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զարյա|հղումներ]])||6 |- |[[Թամազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամազյան|հղումներ]])||6 |- |[[Թևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թևոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ժամանակակից արվեստի թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամանակակից արվեստի թանգարան|հղումներ]])||6 |- |[[Ժամկոչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամկոչյան|հղումներ]])||6 |- |[[Լադոգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լադոգա|հղումներ]])||6 |- |[[Լալայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լալայան|հղումներ]])||6 |- |[[Լոգո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոգո|հղումներ]])||6 |- |[[Լունա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լունա|հղումներ]])||6 |- |[[Լուսարձակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուսարձակ|հղումներ]])||6 |- |[[Լևոն Քոչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Քոչարյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ծովք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծովք|հղումներ]])||6 |- |[[Կալիստո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալիստո|հղումներ]])||6 |- |[[Կառլ I (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ I (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կարախանբեյլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարախանբեյլի|հղումներ]])||6 |- |[[Կարակոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարակոլ|հղումներ]])||6 |- |[[Կյուրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կյուրոս|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմիներ|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմունիստ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմունիստ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմպոզիցիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպոզիցիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմսություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կուլոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուլոն|հղումներ]])||6 |- |[[Կուտակիչ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակիչ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Հակոբջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբջանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն|հղումներ]])||6 |- |[[Հայրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հենրի III]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հենրի III|հղումներ]])||6 |- |[[Հին աստվածներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հին աստվածներ|հղումներ]])||6 |- |[[Հնչյունաշար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնչյունաշար|հղումներ]])||6 |- |[[Հովհաննես Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Դավթյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հովհաննես Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Հարությունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննիսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ձորակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձորակ|հղումներ]])||6 |- |[[Մազուրկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մազուրկա|հղումներ]])||6 |- |[[Մակետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակետ|հղումներ]])||6 |- |[[Մարտիրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոս|հղումներ]])||6 |- |[[Շրջափակում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջափակում|հղումներ]])||6 |- |[[Ուտոպիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտոպիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Պոժյոգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոժյոգ|հղումներ]])||6 |- |[[Պրոլետար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրոլետար|հղումներ]])||6 |- |[[Ջանիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանիբեկյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ռեմբրանդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեմբրանդ|հղումներ]])||6 |- |[[Սահակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահակ|հղումներ]])||6 |- |[[Սամվել Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Հարությունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սամվել Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Պետրոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանոյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սեյմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեյմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Սեպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեպ|հղումներ]])||6 |- |[[Սիմեոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմեոն|հղումներ]])||6 |- |[[Սիսակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիսակյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սիրունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիրունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոլ|հղումներ]])||6 |- |[[Ստերեո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերեո|հղումներ]])||6 |- |[[Ստեփան Կուրտիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Կուրտիկյան|հղումներ]])||6 |- |[[Վարդան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան|հղումներ]])||6 |- |[[Վիշերա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիշերա|հղումներ]])||6 |- |[[Վուկտիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վուկտիլ|հղումներ]])||6 |- |[[Տանձատափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տանձատափ|հղումներ]])||6 |- |[[Տառամայր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տառամայր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Տափօղակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տափօղակ|հղումներ]])||6 |- |[[Տեր-Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Սահակյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ցասում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցասում|հղումներ]])||6 |- |[[Ցղնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցղնա|հղումներ]])||6 |- |[[Փիլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փիլոյան|հղումներ]])||6 |- |[[Օպերայի ուրվականը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օպերայի ուրվականը|հղումներ]])||6 |- |[[Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Ֆրիդրիխ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրիդրիխ I|հղումներ]])||6 |- |[[Fortune]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Fortune|հղումներ]])||5 |- |[[Աբդալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբդալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ազոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ալբերտ Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբերտ Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ալեքսանդր Վասիլև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Վասիլև|հղումներ]])||5 |- |[[Ալեքսանդր Ֆադեև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Ֆադեև|հղումներ]])||5 |- |[[Ակնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնա|հղումներ]])||5 |- |[[Աղբակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղբակ|հղումներ]])||5 |- |[[Աղբուլաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղբուլաղ|հղումներ]])||5 |- |[[Աղի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղի|հղումներ]])||5 |- |[[Այսեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այսեն|հղումներ]])||5 |- |[[Անոմալիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անոմալիա|հղումներ]])||5 |- |[[Աշոտ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Արթուր Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արթուր Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Պետրոսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արմեն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արևիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Բախ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Բախշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախշյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բախչինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախչինյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բանգոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանգոր|հղումներ]])||5 |- |[[Բանտու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանտու|հղումներ]])||5 |- |[[Բաշինջաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաշինջաղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Բելայա Ցերկով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելայա Ցերկով|հղումներ]])||5 |- |[[Բեշիկթաշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեշիկթաշ|հղումներ]])||5 |- |[[Բոնիտու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոնիտու|հղումներ]])||5 |- |[[Բրեյգել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրեյգել|հղումներ]])||5 |- |[[Բրոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդ|հղումներ]])||5 |- |[[Գաբրիել Տեր-Միքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբրիել Տեր-Միքելյան|հղումներ]])||5 |- |[[Գայլաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայլաձոր|հղումներ]])||5 |- |[[Գասապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գասապյան|հղումներ]])||5 |- |[[Գեղաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղաշեն|հղումներ]])||5 |- |[[Գոհար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոհար|հղումներ]])||5 |- |[[Գորոդեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորոդեց|հղումներ]])||5 |- |[[Գուրգեն Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուրգեն Գաբրիելյան|հղումներ]])||5 |- |[[Գևորգ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Կարապետյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դաբաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաբաղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դավիթ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հակոբյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դավիթ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դատարան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դատարան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Դիլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիլանյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դիվան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիվան|հղումներ]])||5 |- |[[Դիքլորէթան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիքլորէթան|հղումներ]])||5 |- |[[Դրախմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախմա|հղումներ]])||5 |- |[[Դրախմա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախմա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Եդիգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եդիգարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ելենովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելենովկա|հղումներ]])||5 |- |[[Ելնյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելնյա|հղումներ]])||5 |- |[[Եղիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Եղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ենգոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենգոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Եփրեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եփրեմյան|հղումներ]])||5 |- |[[Էլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թազաքենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թազաքենդ|հղումներ]])||5 |- |[[Թալալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թալալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թախտաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թախտաջյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թահմիզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թահմիզյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թավադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թերլեմեզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերլեմեզյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թեքեյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեքեյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թոնդրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնդրակ|հղումներ]])||5 |- |[[Թոփալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ինյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինյա|հղումներ]])||5 |- |[[Իսկանդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկանդարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Լոպ Յու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոպ Յու|հղումներ]])||5 |- |[[Լևոն Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Բարսեղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Լևոն Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Սարգսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Խաթաբալա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաթաբալա|հղումներ]])||5 |- |[[Խանզադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանզադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Խարիսխ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարիսխ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Խնածախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնածախ|հղումներ]])||5 |- |[[Խոսնակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոսնակ|հղումներ]])||5 |- |[[Ծոբոփոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծոբոփոր|հղումներ]])||5 |- |[[Կաթնատու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնատու|հղումներ]])||5 |- |[[Կաթողիկե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթողիկե|հղումներ]])||5 |- |[[Կամենեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամենեց|հղումներ]])||5 |- |[[Կանտոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կապելա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելա|հղումներ]])||5 |- |[[Կառլոս I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլոս I|հղումներ]])||5 |- |[[Կարեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Գրիգորյան|հղումներ]])||5 |- |[[Կարմիր վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր վանք|հղումներ]])||5 |- |[[Կիլիկյան Հայաստան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիլիկյան Հայաստան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կիվի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիվի|հղումներ]])||5 |- |[[Կլավիր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլավիր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կլին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլին|հղումներ]])||5 |- |[[Կծու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կծու|հղումներ]])||5 |- |[[Կոլիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլիմա|հղումներ]])||5 |- |[[Կույս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կույս|հղումներ]])||5 |- |[[ՀԱԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՀԱԿ|հղումներ]])||5 |- |[[Համայնք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համայնք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Հայրումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրումյան|հղումներ]])||5 |- |[[Հովհաննես Լազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Լազարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ղարաբաղ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաբաղ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Մալայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մալայա|հղումներ]])||5 |- |[[Մանասերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասերյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մարգարե (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարե (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Մարտիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Մարտիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մեժլումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեժլումյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մելոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մերի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերի|հղումներ]])||5 |- |[[Միլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միլա|հղումներ]])||5 |- |[[Մինաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մինաս|հղումներ]])||5 |- |[[Մոդուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոդուլ|հղումներ]])||5 |- |[[Մոնտաժ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոնտաժ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Նորագյուղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորագյուղ|հղումներ]])||5 |- |[[Նուար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուար|հղումներ]])||5 |- |[[Շառոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շառոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ոսկեհատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսկեհատ|հղումներ]])||5 |- |[[Չապնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չապնի|հղումներ]])||5 |- |[[Պլաստիկություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պլաստիկություն|հղումներ]])||5 |- |[[Պոպովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոպովկա|հղումներ]])||5 |- |[[Պրուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրուտ|հղումներ]])||5 |- |[[Ջանփոլադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանփոլադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ջեքսոնվիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջեքսոնվիլ|հղումներ]])||5 |- |[[Ռեգիստր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգիստր|հղումներ]])||5 |- |[[Ռուբեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Գրիգորյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սամվել Մուրադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մուրադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սառնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սառնաղբյուր|հղումներ]])||5 |- |[[Սարգիս Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Մարտիրոսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սարիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարիբեկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սեմերջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեմերջյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սերգեյ Գերասիմով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Գերասիմով|հղումներ]])||5 |- |[[Սիդրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիդրա|հղումներ]])||5 |- |[[Սինան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սինան|հղումներ]])||5 |- |[[Սիրետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիրետ|հղումներ]])||5 |- |[[Սողոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սողոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սուբստրատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբստրատ|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Թորոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Թորոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Նիկողայոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոս|հղումներ]])||5 |- |[[Սպիով դեմքը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիով դեմքը|հղումներ]])||5 |- |[[Սևքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սևքար|հղումներ]])||5 |- |[[Վալենսիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալենսիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Վահանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահանյան|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդաբլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաբլուր|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդան Բաղիշեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Բաղիշեցի|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդան Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Խաչատրյան|հղումներ]])||5 |- |[[Վարիացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիացիա|հղումներ]])||5 |- |[[Վերադարձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերադարձ|հղումներ]])||5 |- |[[Վոյ Վոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոյ Վոժ|հղումներ]])||5 |- |[[Տանձուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տանձուտ|հղումներ]])||5 |- |[[Տեր-Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Գաբրիելյան|հղումներ]])||5 |- |[[Տիգրան Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Դավթյան|հղումներ]])||5 |- |[[Տղամարդիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տղամարդիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Տրոիցկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրոիցկ|հղումներ]])||5 |- |[[Քաղցած խաղեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաղցած խաղեր|հղումներ]])||5 |- |[[Քարագլուխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարագլուխ|հղումներ]])||5 |- |[[Օկտյաբրսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկտյաբրսկի|հղումներ]])||5 |- |[[Օրեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրեր|հղումներ]])||5 |- |[[Օրջոնիկիձե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրջոնիկիձե|հղումներ]])||5 |- |[[Ֆերդինանդ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆերդինանդ I|հղումներ]])||5 |- |[[Ֆուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուա|հղումներ]])||5 |- |[[Heroes]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Heroes|հղումներ]])||4 |- |[[Stay]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Stay|հղումներ]])||4 |- |[[Wings]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Wings|հղումներ]])||4 |- |[[Աբգարիոսներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբգարիոսներ|հղումներ]])||4 |- |[[Աբուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբուլ|հղումներ]])||4 |- |[[Ադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Աթանեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթանեսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ալեքսանդր Լևոնի Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Լևոնի Միքայելյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան|հղումներ]])||4 |- |[[Ակներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակներ|հղումներ]])||4 |- |[[Աղամալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղամալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Աղասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ամարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ամիրյան (ազգանուն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրյան (ազգանուն)|հղումներ]])||4 |- |[[Անկախության հրապարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախության հրապարակ|հղումներ]])||4 |- |[[Անտառաբուծություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտառաբուծություն|հղումներ]])||4 |- |[[Անտոֆագաստա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտոֆագաստա|հղումներ]])||4 |- |[[Աշոտ Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Բագրատունի|հղումներ]])||4 |- |[[Առաքել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքել|հղումներ]])||4 |- |[[Առե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առե|հղումներ]])||4 |- |[[Աստարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստարա|հղումներ]])||4 |- |[[Աստվածածին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածածին|հղումներ]])||4 |- |[[Ասք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասք|հղումներ]])||4 |- |[[Ավանգարդ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանգարդ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Արթուր Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Մանուկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արմեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Գրիգորյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արմեն Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արմենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմենյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արտաշես Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Աբրահամյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բաբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբա|հղումներ]])||4 |- |[[Բաբալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բազիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բազիկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բավրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բավրա|հղումներ]])||4 |- |[[Բլուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Բոգդանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոգդանովկա|հղումներ]])||4 |- |[[Բորոդինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորոդինո|հղումներ]])||4 |- |[[Բուդաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուդաղյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բուշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուշ|հղումներ]])||4 |- |[[Բրենո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրենո|հղումներ]])||4 |- |[[Գալար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալար|հղումներ]])||4 |- |[[Գալիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալիկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Գեղարդավանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարդավանք|հղումներ]])||4 |- |[[Գոյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոյա|հղումներ]])||4 |- |[[Գրիգոր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Հակոբյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դա Վինչիի ծածկագիրը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դա Վինչիի ծածկագիրը|հղումներ]])||4 |- |[[Դահնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դահնա|հղումներ]])||4 |- |[[Դավիթ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հարությունյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դավիթ Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Վարդանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դերիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դերիկ|հղումներ]])||4 |- |[[Դոստոևսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոստոևսկի|հղումներ]])||4 |- |[[Դորոգոբուժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դորոգոբուժ|հղումներ]])||4 |- |[[Դրախտիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախտիկ|հղումներ]])||4 |- |[[Եկավյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկավյան|հղումներ]])||4 |- |[[Եղեգնուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղեգնուտ|հղումներ]])||4 |- |[[Եղիյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիյան|հղումներ]])||4 |- |[[Եպիսկոպոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եպիսկոպոսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Երանոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանոս|հղումներ]])||4 |- |[[Զանգակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանգակ|հղումներ]])||4 |- |[[Զանգեզուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանգեզուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Զաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքյան|հղումներ]])||4 |- |[[Զեյթունի ապստամբություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյթունի ապստամբություն|հղումներ]])||4 |- |[[Էդուարդ Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Միրզոյան|հղումներ]])||4 |- |[[Էլիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլիբեկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Էմմի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմմի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Թամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թառայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թառայան|հղումներ]])||4 |- |[[Թարվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարվերդյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թերզիբաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերզիբաշյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թորոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորոյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թութունջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թութունջյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թունյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թուրք-պարսկական պատերազմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-պարսկական պատերազմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Թոփուզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփուզյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թոքմաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոքմաջյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ժամհարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամհարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իմպերիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմպերիա|հղումներ]])||4 |- |[[Իսաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսաբեկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իսայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսայան|հղումներ]])||4 |- |[[Իսկրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկրա|հղումներ]])||4 |- |[[Իսպիրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսպիրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իվանով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանով|հղումներ]])||4 |- |[[Իրպեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իրպեն|հղումներ]])||4 |- |[[Լադոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լադոն|հղումներ]])||4 |- |[[Լուսաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուսաղբյուր|հղումներ]])||4 |- |[[Ծաղկաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Ծաղկավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկավան|հղումներ]])||4 |- |[[Ծովինար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծովինար|հղումներ]])||4 |- |[[Կաթնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնաղբյուր|հղումներ]])||4 |- |[[Կամեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամեն|հղումներ]])||4 |- |[[Կանչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանչ|հղումներ]])||4 |- |[[Կապիկների մոլորակը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապիկների մոլորակը|հղումներ]])||4 |- |[[Կատյուշա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կատյուշա|հղումներ]])||4 |- |[[Կարասու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարասու|հղումներ]])||4 |- |[[Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Կարմրաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Կոնտինուում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնտինուում|հղումներ]])||4 |- |[[Կոնտինուում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնտինուում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Կոռելյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոռելյացիա|հղումներ]])||4 |- |[[Կորի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորի|հղումներ]])||4 |- |[[Կրասնոգվարդեյսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնոգվարդեյսկի շրջան|հղումներ]])||4 |- |[[Հայոց ազգային խորհուրդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ազգային խորհուրդ|հղումներ]])||4 |- |[[Հաշվարկման համակարգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաշվարկման համակարգ|հղումներ]])||4 |- |[[Հատիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հատիս|հղումներ]])||4 |- |[[Հարթաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարթաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Հինդու (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հինդու (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ղազան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազան|հղումներ]])||4 |- |[[Մակագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակագիր|հղումներ]])||4 |- |[[Մանարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մանտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանտա|հղումներ]])||4 |- |[[Մարմարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարմարա|հղումներ]])||4 |- |[[Մարուխյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարուխյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մարջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարջանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մեծն Գեթսբին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեծն Գեթսբին|հղումներ]])||4 |- |[[Մեկենաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեկենաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Միաբանություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միաբանություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Միրիմանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրիմանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մսրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մսրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Յասնայա Պոլյանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յասնայա Պոլյանա|հղումներ]])||4 |- |[[Յուկատան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուկատան|հղումներ]])||4 |- |[[Նաղաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նաղաշյան|հղումներ]])||4 |- |[[Նարեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նարեկ|հղումներ]])||4 |- |[[Նեոռեալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նեոռեալիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Ներդաշնակություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներդաշնակություն|հղումներ]])||4 |- |[[Ներկարար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներկարար|հղումներ]])||4 |- |[[Նորաշեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորաշեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Շանթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շանթ|հղումներ]])||4 |- |[[Շեքի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շեքի|հղումներ]])||4 |- |[[Շույա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շույա|հղումներ]])||4 |- |[[Չաքրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չաքրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Չոլաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չոլաքյան|հղումներ]])||4 |- |[[Պավել Ալեքսանդրով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավել Ալեքսանդրով|հղումներ]])||4 |- |[[Պարտեզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարտեզ|հղումներ]])||4 |- |[[Պերեկոպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերեկոպ|հղումներ]])||4 |- |[[Պերվոմայսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերվոմայսկ|հղումներ]])||4 |- |[[Պոլիմորֆիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոլիմորֆիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Պոնսեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոնսեն|հղումներ]])||4 |- |[[Պուշկինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պուշկինո|հղումներ]])||4 |- |[[Ջեջու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջեջու|հղումներ]])||4 |- |[[Ջրահարսը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրահարսը|հղումներ]])||4 |- |[[Ռաֆայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռաֆայելյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեաբիլիտացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեաբիլիտացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեգթայմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգթայմ|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեգիստր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգիստր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռենտա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռենտա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեչիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեչիցա|հղումներ]])||4 |- |[[Ռուբեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Վարդանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ռուզվելտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուզվելտ|հղումներ]])||4 |- |[[Սալաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալաթ|հղումներ]])||4 |- |[[Սամվել Բաբայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Բաբայան|հղումներ]])||4 |- |[[Սանտա Ռոսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանտա Ռոսա|հղումներ]])||4 |- |[[Սասովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասովո|հղումներ]])||4 |- |[[Սարալանջ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարալանջ|հղումներ]])||4 |- |[[Սարգիս Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Սարգսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Սերենադ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերենադ|հղումներ]])||4 |- |[[Սլավգորոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավգորոդ|հղումներ]])||4 |- |[[Սմբատ Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ Բագրատունի|հղումներ]])||4 |- |[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի|հղումներ]])||4 |- |[[Սուրհանդակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրհանդակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Սպենդիարյան փողոց (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպենդիարյան փողոց (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Սպիրիտուալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիրիտուալիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Սպիրիտուալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիրիտուալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ստատուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստատուտ|հղումներ]])||4 |- |[[Ստերիլացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերիլացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ստուդիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստուդիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարազ-Տիրոց Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարազ-Տիրոց Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարդան Ղուկասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Ղուկասյան|հղումներ]])||4 |- |[[Վարդևանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդևանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Վարիացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարիոմետր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիոմետր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վենետներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վենետներ|հղումներ]])||4 |- |[[Վետերան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վետերան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վերամարմնավորում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերամարմնավորում|հղումներ]])||4 |- |[[Վիկտորիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիկտորիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վոստոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոստոկ|հղումներ]])||4 |- |[[Տամբուրին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տամբուրին|հղումներ]])||4 |- |[[Տան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տան|հղումներ]])||4 |- |[[Տիգրան Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Տոնապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոնապետյան|հղումներ]])||4 |- |[[Րաֆֆի Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Րաֆֆի Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Փորձ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փորձ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Քոչինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քոչինյան|հղումներ]])||4 |- |[[Օկտյաբրսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկտյաբրսկ|հղումներ]])||4 |- |[[Օտյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ֆատիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆատիմա|հղումներ]])||4 |- |[[Ֆլեշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆլեշ|հղումներ]])||4 |- |[[300 սպարտացիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/300 սպարտացիներ|հղումներ]])||3 |- |[[ATV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ATV|հղումներ]])||3 |- |[[Animals]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Animals|հղումներ]])||3 |- |[[Problem]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Problem|հղումներ]])||3 |- |[[The Game]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/The Game|հղումներ]])||3 |- |[[Աբայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբայ|հղումներ]])||3 |- |[[Աբաջիև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաջիև|հղումներ]])||3 |- |[[Ագրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրակ|հղումներ]])||3 |- |[[Ադա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադա|հղումներ]])||3 |- |[[Ադդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադդարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ազդարար (թերթ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազդարար (թերթ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ազնաուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազնաուրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ալգոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալգոլ|հղումներ]])||3 |- |[[Ալտերացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալտերացիա|հղումներ]])||3 |- |[[Ակսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսու|հղումներ]])||3 |- |[[Աղավնաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղավնաձոր|հղումներ]])||3 |- |[[Աղեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղեկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ամալթեա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամալթեա|հղումներ]])||3 |- |[[Անապատ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անապատ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Անասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անասյան|հղումներ]])||3 |- |[[Անգլո-աֆղանական պատերազմներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անգլո-աֆղանական պատերազմներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Անդրանիկ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Կարապետյան|հղումներ]])||3 |- |[[Անտագոնիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտագոնիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Ադամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Ադամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Արծրունի|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Մելքոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Մելքոնյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ապշերոնի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապշերոնի շրջան|հղումներ]])||3 |- |[[Առաքել Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքել Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Աստվածատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արաբա-իսրայելական պատերազմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբա-իսրայելական պատերազմ|հղումներ]])||3 |- |[[Արաբեսկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբեսկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Արամ Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Գրիգորյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արեշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արիստակես Գրիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արիստակես Գրիչ|հղումներ]])||3 |- |[[Արմեն Համբարձումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Համբարձումյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արմեն Նազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Նազարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արշալույս Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արշալույս Մարգարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արսեն Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Մելիքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտագերս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտագերս|հղումներ]])||3 |- |[[Արտաշես Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտաշես Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Հովսեփյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտյոմովսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտյոմովսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Բագրատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բայաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայաթյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բանիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանիկ|հղումներ]])||3 |- |[[Բերեզինա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեզինա|հղումներ]])||3 |- |[[Բերոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բեքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեքարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բլդան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլդան|հղումներ]])||3 |- |[[Բոյախչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոյախչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բորիսով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորիսով|հղումներ]])||3 |- |[[Բորովիչի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովիչի|հղումներ]])||3 |- |[[Բույ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բույ|հղումներ]])||3 |- |[[Բուշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Գամպուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գամպուրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գառնի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Գեղասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղասար|հղումներ]])||3 |- |[[Գեորգի Ծերեթելի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեորգի Ծերեթելի|հղումներ]])||3 |- |[[Գիքոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիքոր|հղումներ]])||3 |- |[[Գնդաձև կայծակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գնդաձև կայծակ|հղումներ]])||3 |- |[[Գոլովինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոլովինո|հղումներ]])||3 |- |[[Գոմցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոմցյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գուսյատին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուսյատին|հղումներ]])||3 |- |[[Գրիգոր Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գրիգոր Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Մկրտչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գևորգ Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Գևորգյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դադար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դադար|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշտադեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտադեմ|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշտաքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտաքար|հղումներ]])||3 |- |[[Դավիթ Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Սաֆարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դեսնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեսնա|հղումներ]])||3 |- |[[Դյուրտյուլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դյուրտյուլի|հղումներ]])||3 |- |[[Դոնեցկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնեցկի|հղումներ]])||3 |- |[[Դու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դու|հղումներ]])||3 |- |[[Դպրություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դպրություն|հղումներ]])||3 |- |[[Եզեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եզեկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Եկմալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկմալյան|հղումներ]])||3 |- |[[Երանոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանոսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Եփրիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եփրիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զավեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զավեն Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զաքոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զբրուչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զբրուչ|հղումներ]])||3 |- |[[Զգայունակություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զգայունակություն|հղումներ]])||3 |- |[[Զեյթունցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյթունցյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էդուարդ Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Աբրահամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էդուարդ Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Ղազարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էմինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էսպերանսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էսպերանսա|հղումներ]])||3 |- |[[Էրոզիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էրոզիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թագուհի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թագուհի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թաթիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թահմազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թահմազյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թամամշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամամշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թավրիզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավրիզյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թարխան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարխան|հղումներ]])||3 |- |[[Թարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թեստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեստ|հղումներ]])||3 |- |[[Թիրյաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թիրյաքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թորամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորամանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թուղթ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուղթ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թրյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թրյանց|հղումներ]])||3 |- |[[Ժակ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժակ Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ժայռը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժայռը|հղումներ]])||3 |- |[[Ժիրայր Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժիրայր Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իդա|հղումներ]])||3 |- |[[Ինճիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինճիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իսախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսախանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իր|հղումներ]])||3 |- |[[Լազարև (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լազարև (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Լամար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լամար|հղումներ]])||3 |- |[[Լայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լանդստինգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լանդստինգ|հղումներ]])||3 |- |[[Լիպա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիպա|հղումներ]])||3 |- |[[Լիստվենիչնայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիստվենիչնայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լիտորալ Սուլի գավառ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիտորալ Սուլի գավառ|հղումներ]])||3 |- |[[Լոզովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոզովայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Աբրահամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Հայրապետյան|հղումներ]])||3 |- |[[Խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոն|հղումներ]])||3 |- |[[Խարս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարս|հղումներ]])||3 |- |[[Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կազումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կազումյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կաթնառատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնառատ|հղումներ]])||3 |- |[[Կայծ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայծ|հղումներ]])||3 |- |[[Կառուցվածք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառուցվածք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կասիոպեա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կասիոպեա|հղումներ]])||3 |- |[[Կարավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարավան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Խաչատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Մաթևոսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարլ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ I|հղումներ]])||3 |- |[[Կարմրաքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրաքար|հղումներ]])||3 |- |[[Կլինկեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլինկեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կոլապս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլապս|հղումներ]])||3 |- |[[Կոլչուգինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլչուգինո|հղումներ]])||3 |- |[[Կոմանդոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմանդոր|հղումներ]])||3 |- |[[Կոմսոմոլսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսոմոլսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Կոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոյ|հղումներ]])||3 |- |[[Կոնստանտինովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնստանտինովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Կոտովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտովսկի շրջան|հղումներ]])||3 |- |[[Կորյուն Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորյուն Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կուզնեցովսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուզնեցովսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Կուտակիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակիչ|հղումներ]])||3 |- |[[Կրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրոս|հղումներ]])||3 |- |[[Հախինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հախինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հայկ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հայկ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Սարգսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հավուց Թառ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հավուց Թառ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Հարություն Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն Խաչատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հղիություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հղիություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Հնաբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնաբերդ|հղումներ]])||3 |- |[[Հովեյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովեյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հովհաննես Ղուկասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Ղուկասյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հրաման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաման|հղումներ]])||3 |- |[[Ձերժինսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձերժինսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Ղարաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաջյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ղուշչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղուշչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մադաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մադաթյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մահտեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մահտեսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մանասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մարալիխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարալիխա|հղումներ]])||3 |- |[[Մարդուկ-Ջարդուկը (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարդուկ-Ջարդուկը (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Մարտինի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտինի|հղումներ]])||3 |- |[[Մենավոր ընկուզենի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մենավոր ընկուզենի|հղումներ]])||3 |- |[[Մթածմինդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մթածմինդա|հղումներ]])||3 |- |[[Միաբանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միաբանություն|հղումներ]])||3 |- |[[Միխայիլ Եֆրեմով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միխայիլ Եֆրեմով|հղումներ]])||3 |- |[[Միրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրա|հղումներ]])||3 |- |[[Միքայել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել|հղումներ]])||3 |- |[[Միքայել Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել Հայրապետյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մխիթար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխիթար|հղումներ]])||3 |- |[[Մխոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մուկաչևո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուկաչևո|հղումներ]])||3 |- |[[Մուշեղ Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղ Մամիկոնյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մստա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մստա|հղումներ]])||3 |- |[[Յավրույան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յավրույան|հղումներ]])||3 |- |[[Նախերգանք (երաժշտություն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախերգանք (երաժշտություն)|հղումներ]])||3 |- |[[Նախիջևան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախիջևան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նահապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նահապետ|հղումներ]])||3 |- |[[Նավակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նելլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նելլի|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկիտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկիտա|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլայ Կուզնեցով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլայ Կուզնեցով|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլայ Պետրով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլայ Պետրով|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլսկոե|հղումներ]])||3 |- |[[Նոր կյանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոր կյանք|հղումներ]])||3 |- |[[Նորշեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորշեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նորք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորք|հղումներ]])||3 |- |[[Նուտացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուտացիա|հղումներ]])||3 |- |[[Շաթիրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաթիրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Շաղափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաղափ|հղումներ]])||3 |- |[[Շարիպովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շարիպովո|հղումներ]])||3 |- |[[Շարվածք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շարվածք|հղումներ]])||3 |- |[[Շևչենկո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շևչենկո|հղումներ]])||3 |- |[[Ուժային դաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուժային դաշտ|հղումներ]])||3 |- |[[Ուղտասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուղտասար|հղումներ]])||3 |- |[[Չեկիստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չեկիստ|հղումներ]])||3 |- |[[Չերնուշկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերնուշկա|հղումներ]])||3 |- |[[Պանսիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պանսիոն|հղումներ]])||3 |- |[[Պանսիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պանսիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պավլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավլով|հղումներ]])||3 |- |[[Պավլովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավլովո|հղումներ]])||3 |- |[[Պատանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատանի|հղումներ]])||3 |- |[[Պարաիբա (գետ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարաիբա (գետ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պարամետր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարամետր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պեզճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեզճյան|հղումներ]])||3 |- |[[Պետրովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովո|հղումներ]])||3 |- |[[Պի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պինգվին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինգվին|հղումներ]])||3 |- |[[Պիրիտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիրիտա|հղումներ]])||3 |- |[[Պոնտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոնտե|հղումներ]])||3 |- |[[Ջաղացպանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջաղացպանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ջաղինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջաղինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ջո Ջոնսոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջո Ջոնսոն|հղումներ]])||3 |- |[[Ջուլհակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուլհակյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ռահվիրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռահվիրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ռայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռայա|հղումներ]])||3 |- |[[Ռեդքլիֆ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեդքլիֆ|հղումներ]])||3 |- |[[Ռոբերտ Արզումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոբերտ Արզումանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ռոմանով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոմանով|հղումներ]])||3 |- |[[Ռուխկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուխկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Հովհաննիսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մարգարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Սաֆարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սանամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սարգիս Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Հովհաննիսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սարինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերգեյ Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Գալստյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերգեյ Շահվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Շահվերդյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերենադ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերենադ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սեքվենցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեքվենցիա|հղումներ]])||3 |- |[[Սիլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիլա|հղումներ]])||3 |- |[[Սիմեոն Աբամելիք–Լազարև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմեոն Աբամելիք–Լազարև|հղումներ]])||3 |- |[[Սկոլկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սկոլկովո|հղումներ]])||3 |- |[[Սղնախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սղնախ|հղումներ]])||3 |- |[[Սմբատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ|հղումներ]])||3 |- |[[Սոնդրիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոնդրիո|հղումներ]])||3 |- |[[Սոսնովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոսնովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Սուլու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուլու|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Կարապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Կարապետ|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Նիկողայոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Նշան եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նշան եկեղեցի|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Օհան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Օհան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրեն Ստեփանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Ստեփանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրհանդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրհանդակ|հղումներ]])||3 |- |[[Սպիտակ Տուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ Տուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սվետլայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սվետլայա|հղումներ]])||3 |- |[[Ստերիլացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերիլացում|հղումներ]])||3 |- |[[Ստեփան Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Գալստյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ստեփան Մնացականյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Մնացականյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Արծրունի|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Միրաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Միրաքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Վայոց Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վայոց Ձոր|հղումներ]])||3 |- |[[Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Վարդաջուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաջուր|հղումներ]])||3 |- |[[Վարդաջուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաջուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Վիբրատոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիբրատոր|հղումներ]])||3 |- |[[Վյատկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վյատկա|հղումներ]])||3 |- |[[Վոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլ|հղումներ]])||3 |- |[[Տաղանդ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տաղանդ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տարաբնակեցում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարաբնակեցում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տիգրան արքա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան արքա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տոբիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոբիս|հղումներ]])||3 |- |[[Տողանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տողանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Տրանսմիտեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսմիտեր|հղումներ]])||3 |- |[[Փափազյան Վահրամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փափազյան Վահրամ|հղումներ]])||3 |- |[[Քանքանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քանքանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Քարդաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարդաշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Քարոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարոն|հղումներ]])||3 |- |[[Օլիմպիական մարզադաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլիմպիական մարզադաշտ|հղումներ]])||3 |- |[[Օտեպյաե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտեպյաե|հղումներ]])||3 |- |[[Օտյաններ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտյաններ|հղումներ]])||3 |- |[[Օրլովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրլովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆերդինանդ II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆերդինանդ II|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆրոլովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրոլովո|հղումներ]])||3 |- |[[10 Years]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/10 Years|հղումներ]])||2 |- |[[ABC (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ABC (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Americana]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Americana|հղումներ]])||2 |- |[[Believe]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Believe|հղումներ]])||2 |- |[[C (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/C (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Moses]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Moses|հղումներ]])||2 |- |[[See You Again]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/See You Again|հղումներ]])||2 |- |[[Աբազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբազյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աբալակով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբալակով|հղումներ]])||2 |- |[[Աբաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաղյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աբաս Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաս Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Աբիսողոմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբիսողոմոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ագուլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագուլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ագրոնոմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրոնոմ|հղումներ]])||2 |- |[[Ազատ խոսք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատ խոսք|հղումներ]])||2 |- |[[Ազատության հրապարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատության հրապարակ|հղումներ]])||2 |- |[[Ազիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազիբեկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալբերտ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբերտ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալգա|հղումներ]])||2 |- |[[Ալե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալե|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեգրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեգրո|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Խաչատրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Կուզմին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Կուզմին|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Հակոբյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Միքայելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Նևսկու տաճար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Նևսկու տաճար|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Վասիլյև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Վասիլյև|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսեևսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսեևսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալիխանյան եղբայրներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալիխանյան եղբայրներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ալիսը հրաշքների աշխարհում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալիսը հրաշքների աշխարհում|հղումներ]])||2 |- |[[Ախտիրկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ախտիրկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ականադաշտ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ականադաշտ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ակսակովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսակովո|հղումներ]])||2 |- |[[Աղաբալյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբալյանց|հղումներ]])||2 |- |[[Աղախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղախանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղամիրզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղամիրզյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասար|հղումներ]])||2 |- |[[Աղասի Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասի Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղթամար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղթամար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Աղինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղսու|հղումներ]])||2 |- |[[Ամատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամատ|հղումներ]])||2 |- |[[Ամբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամբար|հղումներ]])||2 |- |[[Այտասկա (լիճ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այտասկա (լիճ)|հղումներ]])||2 |- |[[Անիի ազատագրում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անիի ազատագրում|հղումներ]])||2 |- |[[Անկախության հռչակագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախության հռչակագիր|հղումներ]])||2 |- |[[Անկախություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Անձավ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անձավ|հղումներ]])||2 |- |[[Անվերջություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անվերջություն|հղումներ]])||2 |- |[[Անտառապաշտպանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտառապաշտպանություն|հղումներ]])||2 |- |[[Անտինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աշոտ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Առևանգել 60 վայրկյանում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առևանգել 60 վայրկյանում|հղումներ]])||2 |- |[[Ասիվ Վոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասիվ Վոժ|հղումներ]])||2 |- |[[Աստվածատուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածատուրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավետիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետիքյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավշարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավշարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արաբեսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբեսկ|հղումներ]])||2 |- |[[Արամ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արամ Տեր-Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Տեր-Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արան|հղումներ]])||2 |- |[[Արեգ Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեգ Գալստյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արեգին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեգին|հղումներ]])||2 |- |[[Արթուր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Հակոբյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արթուր Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Վարդանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արկանզաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արկանզաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմա|հղումներ]])||2 |- |[[Արմաշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմաշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Դարբինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Դարբինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Հայրապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մելիքյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Օհանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Օհանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արշալույս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արշալույս|հղումներ]])||2 |- |[[Արուք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արուք|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Ավետիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Գալստյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արտաշես Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Մաթևոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արտխոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտխոնք|հղումներ]])||2 |- |[[Արտյոմովսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտյոմովսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Արևմտահայերի համագումար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևմտահայերի համագումար|հղումներ]])||2 |- |[[Ափինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ափինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բագրատ Ավագյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատ Ավագյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բալատոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալատոն|հղումներ]])||2 |- |[[Բալտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալտա|հղումներ]])||2 |- |[[Բաղլու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղլու|հղումներ]])||2 |- |[[Բաղրամյան (ազգանուն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղրամյան (ազգանուն)|հղումներ]])||2 |- |[[Բայադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայադյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բան|հղումներ]])||2 |- |[[Բանյո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանյո|հղումներ]])||2 |- |[[Բասենի ճակատամարտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բասենի ճակատամարտ|հղումներ]])||2 |- |[[Բար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բարանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարանովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բդոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բդոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բելի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելի|հղումներ]])||2 |- |[[Բելոուսովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելոուսովո|հղումներ]])||2 |- |[[Բերեգովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեգովո|հղումներ]])||2 |- |[[Բերլինգտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերլինգտոն|հղումներ]])||2 |- |[[Բերյոզովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերյոզովայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բզիբ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բզիբ|հղումներ]])||2 |- |[[Բոլշայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլշայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բոն Ժարդին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոն Ժարդին|հղումներ]])||2 |- |[[Բոսնիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոսնիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բոստանջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոստանջյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բոր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բորիսովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորիսովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բորովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բորովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրի|հղումներ]])||2 |- |[[Բրոդի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդի|հղումներ]])||2 |- |[[Բրովարի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրովարի|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռացում|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գաբուզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբուզյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գագիկ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գագիկ Պողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Պողոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գալեմքյարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալեմքյարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գալլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալլե|հղումներ]])||2 |- |[[Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գայվորոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայվորոն|հղումներ]])||2 |- |[[Գանթարճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանթարճյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գառնիկ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնիկ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գար|հղումներ]])||2 |- |[[Գարգալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարգալոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գարուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղադիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղադիր|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղամա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղամա|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա|հղումներ]])||2 |- |[[Գժել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գժել|հղումներ]])||2 |- |[[Գիգանտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիգանտ|հղումներ]])||2 |- |[[Գիլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիլոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գոմեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոմեր|հղումներ]])||2 |- |[[Գորոդոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորոդոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Գուգարաց աշխարհ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուգարաց աշխարհ|հղումներ]])||2 |- |[[Գուգլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուգլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գուլյայպոլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուլյայպոլե|հղումներ]])||2 |- |[[Գուկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուկովո|հղումներ]])||2 |- |[[Գուրգեն Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուրգեն Միրզոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գրիգոր Բադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Բադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գրիգոր Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գրուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրուն|հղումներ]])||2 |- |[[Գևորգ Ալթունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Ալթունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դանիել (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դանիել (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դաշտ Ագուլիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտ Ագուլիս|հղումներ]])||2 |- |[[Դաստակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաստակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիդյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Բեջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Բեջանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Պետրոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Սեդրակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Սեդրակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դարման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դարման|հղումներ]])||2 |- |[[Դեբյուսի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեբյուսի|հղումներ]])||2 |- |[[Դեկան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեկան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դեղին (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղին (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դիոդոտոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիոդոտոս|հղումներ]])||2 |- |[[Դիսպերսիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիսպերսիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դիվերգենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիվերգենտ|հղումներ]])||2 |- |[[Դոբրյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոբրյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Դոմեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոմեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դոնեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնեց|հղումներ]])||2 |- |[[Դոնսկոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնսկոյ|հղումներ]])||2 |- |[[Դոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոր|հղումներ]])||2 |- |[[Դուբրովիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Դուբրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Դպրապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դպրապետ|հղումներ]])||2 |- |[[Դվինի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դվինի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դրուժինա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրուժինա|հղումներ]])||2 |- |[[Եգիպտական թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եգիպտական թանգարան|հղումներ]])||2 |- |[[Եկատերինա Վասիլևա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկատերինա Վասիլևա|հղումներ]])||2 |- |[[Եկմալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկմալ|հղումներ]])||2 |- |[[Եռյակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եռյակ|հղումներ]])||2 |- |[[Երեցփոխյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երեցփոխյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երզինկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երզինկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երկաթե դիմակով մարդը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկաթե դիմակով մարդը|հղումներ]])||2 |- |[[Երկրորդ ալիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկրորդ ալիք|հղումներ]])||2 |- |[[Երնջակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երնջակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երվանդունիք (Մարաստան)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երվանդունիք (Մարաստան)|հղումներ]])||2 |- |[[Երևանի համալսարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երևանի համալսարան|հղումներ]])||2 |- |[[Զառա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զառա|հղումներ]])||2 |- |[[Զարթոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զարթոնք|հղումներ]])||2 |- |[[Զբարաժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զբարաժ|հղումներ]])||2 |- |[[Զիլֆյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զիլֆյան|հղումներ]])||2 |- |[[Զիրոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զիրոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Զոլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զոլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Էդիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդիլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Էտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էտա|հղումներ]])||2 |- |[[Թաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթ|հղումներ]])||2 |- |[[Թաթուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթուլ|հղումներ]])||2 |- |[[Թավաքալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավաքալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թարգյուլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարգյուլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թելիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թելիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Թելունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թելունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թեմուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեմուրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թերեքեմեներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերեքեմեներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Թթուջուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թթուջուր|հղումներ]])||2 |- |[[Թոթոլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոթոլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թոլայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոլայան|հղումներ]])||2 |- |[[Թոխունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոխունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թոնունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թոշիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոշիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թովմաճանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թովմաճանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թորանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թումյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թուրք-իրանական պատերազմներ (XVI-XVIII դարեր)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-իրանական պատերազմներ (XVI-XVIII դարեր)|հղումներ]])||2 |- |[[Թուրք-պարսկական պատերազմներ (XVI-XVIII դարեր)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-պարսկական պատերազմներ (XVI-XVIII դարեր)|հղումներ]])||2 |- |[[Ժարդին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժարդին|հղումներ]])||2 |- |[[Ժդանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժդանովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ժուկով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկով|հղումներ]])||2 |- |[[Ժուկովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Իժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իժ|հղումներ]])||2 |- |[[Իմամաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմամաթ|հղումներ]])||2 |- |[[Իմամություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմամություն|հղումներ]])||2 |- |[[Ինա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինա|հղումներ]])||2 |- |[[Ինդուկտոր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինդուկտոր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ինվարիանտներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինվարիանտներ|հղումներ]])||2 |- |[[Ինտենսիվություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտենսիվություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ինտրոդուկցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտրոդուկցիա|հղումներ]])||2 |- |[[Իսակովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսակովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Իսաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսաջանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Իսկիտիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկիտիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Իսոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լենինաբադ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինաբադ|հղումներ]])||2 |- |[[Լենինի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինի|հղումներ]])||2 |- |[[Լեպտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեպտա|հղումներ]])||2 |- |[[Լետնիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լետնիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Լիգատուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիգատուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Լիգատուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիգատուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լիթուրգիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիթուրգիա|հղումներ]])||2 |- |[[Լինդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լինդա|հղումներ]])||2 |- |[[Լոգո (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոգո (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լոկնյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոկնյա|հղումներ]])||2 |- |[[Լոկոմոտիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոկոմոտիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն III]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն III|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Ասլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Ասլանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Հարությունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Խաչաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչաղբյուր|հղումներ]])||2 |- |[[Խասապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խասապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Խարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարա|հղումներ]])||2 |- |[[Խոսրովիդուխտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոսրովիդուխտ|հղումներ]])||2 |- |[[Խորենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խորենյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ծաղկագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկագիր|հղումներ]])||2 |- |[[Կալա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալա|հղումներ]])||2 |- |[[Կալանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալանա|հղումներ]])||2 |- |[[Կալինովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Կամիշլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամիշլի|հղումներ]])||2 |- |[[Կամպու Գրանդի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամպու Գրանդի|հղումներ]])||2 |- |[[Կայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայա|հղումներ]])||2 |- |[[Կայան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կանաչ մղոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանաչ մղոն|հղումներ]])||2 |- |[[Կաննադա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաննադա|հղումներ]])||2 |- |[[Կանցոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանցոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կապելլա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելլա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կառլ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ I|հղումներ]])||2 |- |[[Կաստրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաստրո|հղումներ]])||2 |- |[[Կարակուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարակուլ|հղումներ]])||2 |- |[[Կարապետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կարեն Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Աբրահամյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կարմրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրի|հղումներ]])||2 |- |[[Կարո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարո|հղումներ]])||2 |- |[[Կարտագո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարտագո|հղումներ]])||2 |- |[[Կեյմադաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կեյմադաս|հղումներ]])||2 |- |[[Կենտրոնական գործադիր կոմիտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոնական գործադիր կոմիտե|հղումներ]])||2 |- |[[Կենտրոնական կոմիտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոնական կոմիտե|հղումներ]])||2 |- |[[Կետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Կյուրճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կյուրճյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոբստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոբստան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոդոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոդոր|հղումներ]])||2 |- |[[Կոզլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոզլով|հղումներ]])||2 |- |[[Կոլկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլկի|հղումներ]])||2 |- |[[Կոլումբիա շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլումբիա շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոչանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոչանի|հղումներ]])||2 |- |[[Կոստիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոստիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոտովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտովո|հղումներ]])||2 |- |[[Կորոնադո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորոնադո|հղումներ]])||2 |- |[[Կուբան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուբան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կուտակում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կռոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կռունկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռունկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կրասնի Կուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնի Կուտ|հղումներ]])||2 |- |[[Կրեշչատիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրեշչատիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Կրիվայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրիվայա|հղումներ]])||2 |- |[[Կրոսս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրոսս|հղումներ]])||2 |- |[[Հալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հալ|հղումներ]])||2 |- |[[Հաճախականության փոխակերպիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաճախականության փոխակերպիչ|հղումներ]])||2 |- |[[Հայ Եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայ Եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Հայկական լեգիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական լեգիոն|հղումներ]])||2 |- |[[Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Հյուսիսային մարզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հյուսիսային մարզ|հղումներ]])||2 |- |[[Հոլբայն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հոլբայն|հղումներ]])||2 |- |[[Հովհաննես Աճեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Աճեմյան|հղումներ]])||2 |- |[[Հովհաննես Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Ավագյան|հղումներ]])||2 |- |[[Հրաչյա Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաչյա Հարությունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ղալաչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղալաչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ղզղալա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղզղալա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ճամբար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճամբար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[ՄՏԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՄՏԿ|հղումներ]])||2 |- |[[Մագիստրատուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մագիստրատուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մազմանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մազմանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մամոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մայսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մայսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Մանիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանիչ|հղումներ]])||2 |- |[[Մասսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մասսա|հղումներ]])||2 |- |[[Մատա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատա|հղումներ]])||2 |- |[[Մարաթուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարաթուկ|հղումներ]])||2 |- |[[Մարաղա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարաղա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մարինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարինո|հղումներ]])||2 |- |[[Մարլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարլ|հղումներ]])||2 |- |[[Մարմարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարմարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մարտական ակումբ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտական ակումբ|հղումներ]])||2 |- |[[Մաքսապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաքսապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մաֆիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաֆիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մելիք-Շահնազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիք-Շահնազարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մեղավոր են աստղերը (վեպ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեղավոր են աստղերը (վեպ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Միիսակյուլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միիսակյուլա|հղումներ]])||2 |- |[[Միլիտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միլիտոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Միխայլովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միխայլովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Միսակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միսակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Միրամբո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրամբո|հղումներ]])||2 |- |[[Միրանդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրանդա|հղումներ]])||2 |- |[[Միրնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրնի|հղումներ]])||2 |- |[[Միրոնովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրոնովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մոժգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոժգա|հղումներ]])||2 |- |[[Մոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոն|հղումներ]])||2 |- |[[Մորիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մորիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մուլք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուլք|հղումներ]])||2 |- |[[Մուղնեցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուղնեցյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մունդու Նովու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մունդու Նովու|հղումներ]])||2 |- |[[Յալտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յալտա|հղումներ]])||2 |- |[[Յուպիտեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուպիտեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Յուրի Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուրի Հայրապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Նադոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նադոր|հղումներ]])||2 |- |[[Նազարե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարե|հղումներ]])||2 |- |[[Նիվա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիվա|հղումներ]])||2 |- |[[Նոյնկիրխեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոյնկիրխեն|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոնիկոլաևսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոնիկոլաևսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոսելիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոսելիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոտրոիցկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոտրոիցկ|հղումներ]])||2 |- |[[Նոր ուղի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոր ուղի|հղումներ]])||2 |- |[[Նորգյուղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորգյուղ|հղումներ]])||2 |- |[[Նուխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուխա|հղումներ]])||2 |- |[[Շալամոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շալամոն|հղումներ]])||2 |- |[[Շենավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շենավան|հղումներ]])||2 |- |[[Շերլոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շերլոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Շիրոկայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շիրոկայա|հղումներ]])||2 |- |[[Շլամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շլամ|հղումներ]])||2 |- |[[Շոտլանդերեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շոտլանդերեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Շումիխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շումիխա|հղումներ]])||2 |- |[[Շուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Շտոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շտոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Շտոկներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շտոկներ|հղումներ]])||2 |- |[[Շրջան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Շրջափակում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջափակում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ոլորում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոլորում|հղումներ]])||2 |- |[[Ոսխայի ճակատամարտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսխայի ճակատամարտ|հղումներ]])||2 |- |[[Ունիվերսիտարիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ունիվերսիտարիո|հղումներ]])||2 |- |[[Ուվարովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուվարովո|հղումներ]])||2 |- |[[Ուտրեխտ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտրեխտ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ուրալ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրալ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Չափնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չափնի|հղումներ]])||2 |- |[[Չելենջեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չելենջեր|հղումներ]])||2 |- |[[Չելենջեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չելենջեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Չերգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերգա|հղումներ]])||2 |- |[[Չերնովսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերնովսկոե|հղումներ]])||2 |- |[[Չիվիչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չիվիչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Չուլիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չուլիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Պապինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Պարիժ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարիժ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պեսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Պեստովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեստովո|հղումներ]])||2 |- |[[Պետրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Պերեկոպ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերեկոպ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պոդոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոդոլ|հղումներ]])||2 |- |[[Պոտենցիոմետր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոտենցիոմետր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրեմիեր Լիգա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պրիլուկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիլուկի|հղումներ]])||2 |- |[[Պրիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիմա|հղումներ]])||2 |- |[[Ջանիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ջին Սիմոնս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջին Սիմոնս|հղումներ]])||2 |- |[[Ռազմիկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռազմիկ Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռասվոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռասվոժ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռաֆիկ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռաֆիկ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեգթայմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգթայմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեկոմբինացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեկոմբինացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեկուպերացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեկուպերացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեցիդիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեցիդիվ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիալտո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիալտո|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիդ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիթմիկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիթմիկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոգոզնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոգոզնա|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոդենի թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոդենի թանգարան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոմա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոմա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոսսոշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոսսոշ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռուբեն Ադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Ադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռուբեն Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Սահակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սալաիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալաիր|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Ավետիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Դարբինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Դարբինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մկրտչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սան Դոմինգուս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Դոմինգուս|հղումներ]])||2 |- |[[Սանասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանասարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սասուն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասուն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սարգիս Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Մանուկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սաֆոնովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆոնովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սաֆրազբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆրազբեկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սեգուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեգուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Սելմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սելմա|հղումներ]])||2 |- |[[Սեղբոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեղբոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սենեքերիմ Արծրունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սենեքերիմ Արծրունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Առաքելյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Առաքելյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սերեբրյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերեբրյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Սիմոնիդես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնիդես|հղումներ]])||2 |- |[[Սիմոնոսեկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնոսեկի|հղումներ]])||2 |- |[[Սինելնիկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սինելնիկովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սլավյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Սլավուտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավուտա|հղումներ]])||2 |- |[[Սկավառակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սկավառակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սնապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սնապյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սոխ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոխ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սոկիրյանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկիրյանի|հղումներ]])||2 |- |[[Սոկոլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկոլով|հղումներ]])||2 |- |[[Սողոմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սողոմոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սոսնովի Բոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոսնովի Բոր|հղումներ]])||2 |- |[[Սովրեմեննիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սովրեմեննիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Սոտք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոտք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուահիլի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուահիլի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուբլիմացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբլիմացիա|հղումներ]])||2 |- |[[Սուխոյ Լոգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուխոյ Լոգ|հղումներ]])||2 |- |[[Սույդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սույդա|հղումներ]])||2 |- |[[Սունդուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սունդուկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սուվորովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուվորովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Գևորգ եկեղեցի|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Թադևոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Թադևոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Նիկողայոսի վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոսի վանք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Սարգիս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Սարգիս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Ստեփանոսի վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Ստեփանոսի վանք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրեն Անտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Անտոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրեն Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Առաքելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սպանված աղավնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպանված աղավնի|հղումներ]])||2 |- |[[Սպիտակ օձիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ օձիք|հղումներ]])||2 |- |[[Սվերդլովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սվերդլովսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Ստիպլ-չեյս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստիպլ-չեյս|հղումներ]])||2 |- |[[Ստրուգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստրուգա|հղումներ]])||2 |- |[[Վ. Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վ. Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վալենսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալենսա|հղումներ]])||2 |- |[[Վանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վանքուվեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանքուվեր|հղումներ]])||2 |- |[[Վասիլևկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վասիլևկա|հղումներ]])||2 |- |[[Վարանդա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարանդա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Վարդան Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Առաքելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վարդան Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վեպրիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վեպրիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Վերին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերին|հղումներ]])||2 |- |[[Վիլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլա|հղումներ]])||2 |- |[[Վիլլա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլլա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Վլադիմիրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Վորոժբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վորոժբա|հղումներ]])||2 |- |[[Տալկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տալկա|հղումներ]])||2 |- |[[Տայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տայան|հղումներ]])||2 |- |[[Տապան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տապան|հղումներ]])||2 |- |[[Տառամայր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տառամայր|հղումներ]])||2 |- |[[Տարոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Տելուրիդներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տելուրիդներ|հղումներ]])||2 |- |[[Տեր-Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Տիգրան Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Մարտիրոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Տրանսկրիպցիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսկրիպցիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փամբուխչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փամբուխչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Փարիզի կոմունա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փարիզի կոմունա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փուլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փուլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փսոու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փսոու|հղումներ]])||2 |- |[[Քալհուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալհուն|հղումներ]])||2 |- |[[Քամբերլենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամբերլենդ|հղումներ]])||2 |- |[[Քամերոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամերոն|հղումներ]])||2 |- |[[Քնար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քնար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Օզերնիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օզերնիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Օլշանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլշանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Օմելնիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օմելնիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Օտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտա|հղումներ]])||2 |- |[[Օտրադնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտրադնի|հղումներ]])||2 |- |[[Օրգան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրգան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ֆիլտրում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆիլտրում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |} cokh3tjskb3g0j8tq7dvce2tf4vsix3 4 1158523 10806604 10806164 2026-06-30T07:56:06Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806604 wikitext text/x-wiki 2026-06-30 դրությամբ ամենաշատ միջլեզվային հղումներն ունեցող հոդվածները, որոնք չկան Հայերեն Վիքիպեդիայում {| class="wikitable sortable" !մլհ-ների քանակ!!Հոդվածն Անգլերեն Վիքիպեդիայում!!Հոդվածը Ռուսերեն Վիքիպեդիայում |- |182||[[:en:Bat]]||[[:ru:Рукокрылые]] |- |176||[[:en:Interlingue]]||[[:ru:Окциденталь]] |- |172||[[:en:Village]]||[[:ru:Село]] |- |169||[[:en:Wheat]]||[[:ru:Пшеница]] |- |152||[[:en:Cotton]]||[[:ru:Хлопок]] |- |147||[[:en:Thai language]]||[[:ru:Тайский язык]] |- |139||[[:en:Foot]]||[[:ru:Стопа]] |- |139||[[:en:Lingua Franca Nova]]||[[:ru:Лингва франка нова]] |- |139||[[:en:Tobacco]]||[[:ru:Табак (сырьё)]] |- |135||[[:en:Carrot]]||[[:ru:Морковь]] |- |133||[[:en:Boat]]||[[:ru:Лодка]] |- |132||[[:en:Common sunflower]]||[[:ru:Подсолнечник однолетний]] |- |132||[[:en:Corvus]]||[[:ru:Вороны]] |- |128||[[:en:Eastern Orthodox Church]]||[[:ru:Православная церковь]] |- |127||[[:en:Brown]]||[[:ru:Коричневый цвет]] |- |126||[[:en:Coronavirus]]||[[:ru:Коронавирусы (подсемейство)]] |- |126||[[:en:Water buffalo]]||[[:ru:Азиатский буйвол]] |- |125||[[:en:Prussia]]||[[:ru:Пруссия]] |- |124||[[:en:Binomial nomenclature]]||[[:ru:Биномиальная номенклатура]] |- |124||[[:en:Radish]]||[[:ru:Редька посевная]] |- |124||[[:en:Woodpecker]]||[[:ru:Дятловые]] |- |122||[[:en:2000s]]||[[:ru:2000-е годы]] |- |122||[[:en:Turmeric]]||[[:ru:Куркума длинная]] |- |121||[[:en:Biological classification]]||[[:ru:Биологическая классификация]] |- |121||[[:en:Date palm]]||[[:ru:Финик пальчатый]] |- |121||[[:en:Māori language]]||[[:ru:Маори (язык)]] |- |121||[[:en:Romansh language]]||[[:ru:Романшский язык]] |- |121||[[:en:Uttarakhand]]||[[:ru:Уттаракханд]] |- |120||[[:en:King]]||[[:ru:Король]] |- |120||[[:en:Shoulder]]||[[:ru:Плечо (часть тела)]] |- |120||[[:en:Tractor]]||[[:ru:Трактор]] |- |119||[[:en:Malayalam]]||[[:ru:Малаялам]] |- |119||[[:en:Protist]]||[[:ru:Протисты]] |- |118||[[:en:Mus (genus)]]||[[:ru:Домовые мыши]] |- |118||[[:en:Orchid]]||[[:ru:Орхидные]] |- |117||[[:en:Book of Mormon]]||[[:ru:Книга Мормона]] |- |117||[[:en:Electric battery]]||[[:ru:Батарея (электротехника)]] |- |117||[[:en:Port]]||[[:ru:Порт]] |- |116||[[:en:Mountain range]]||[[:ru:Горный хребет]] |- |115||[[:en:Building]]||[[:ru:Здание]] |- |115||[[:en:Inner Mongolia]]||[[:ru:Внутренняя Монголия]] |- |115||[[:en:Nail (fastener)]]||[[:ru:Гвоздь]] |- |115||[[:en:Reindeer]]||[[:ru:Северный олень]] |- |115||[[:en:Vehicle]]||[[:ru:Транспортное средство]] |- |114||[[:en:Andaman and Nicobar Islands]]||[[:ru:Андаманские и Никобарские острова]] |- |114||[[:en:Cardinal direction]]||[[:ru:Стороны света]] |- |114||[[:en:Sickle]]||[[:ru:Серп]] |- |114||[[:en:Walrus]]||[[:ru:Морж]] |- |114||[[:en:Zulu language]]||[[:ru:Зулу]] |- |113||[[:en:Hausa language]]||[[:ru:Хауса (язык)]] |- |113||[[:en:Khmer language]]||[[:ru:Кхмерский язык]] |- |113||[[:en:Mandarin Chinese]]||[[:ru:Севернокитайский язык]] |- |113||[[:en:Municipality]]||[[:ru:Муниципалитет]] |- |113||[[:en:Research]]||[[:ru:Исследование]] |- |113||[[:en:Uralic languages]]||[[:ru:Уральские языки]] |- |112||[[:en:Cassava]]||[[:ru:Маниок]] |- |112||[[:en:Chandigarh]]||[[:ru:Чандигарх]] |- |112||[[:en:Chickpea]]||[[:ru:Нут бараний]] |- |112||[[:en:Name]]||[[:ru:Имя]] |- |112||[[:en:Old World sparrow]]||[[:ru:Воробьиные]] |- |112||[[:en:Shrub]]||[[:ru:Кустарник]] |- |111||[[:en:Austronesian languages]]||[[:ru:Австронезийские языки]] |- |111||[[:en:Candle]]||[[:ru:Свеча]] |- |111||[[:en:Caucasus Mountains]]||[[:ru:Кавказские горы]] |- |111||[[:en:Vesoul]]||[[:ru:Везуль]] |- |110||[[:en:1940s]]||[[:ru:1940-е годы]] |- |110||[[:en:Cinnamon]]||[[:ru:Корица (пряность)]] |- |110||[[:en:Feces]]||[[:ru:Кал]] |- |110||[[:en:Guarani dialects]]||[[:ru:Гуарани (язык)]] |- |109||[[:en:1920s]]||[[:ru:1920-е годы]] |- |109||[[:en:1950s]]||[[:ru:1950-е годы]] |- |109||[[:en:Anger]]||[[:ru:Гнев]] |- |109||[[:en:Court]]||[[:ru:Суд]] |- |109||[[:en:Eurasian golden oriole]]||[[:ru:Обыкновенная иволга]] |- |109||[[:en:Kite]]||[[:ru:Воздушный змей]] |- |109||[[:en:Manx language]]||[[:ru:Мэнский язык]] |- |109||[[:en:Phong Nha–Kẻ Bàng National Park]]||[[:ru:Фонгня-Кебанг]] |- |109||[[:en:Timbuktu]]||[[:ru:Томбукту]] |- |109||[[:en:Truck]]||[[:ru:Грузовой автомобиль]] |- |108||[[:en:1930s]]||[[:ru:1930-е годы]] |- |108||[[:en:Camera]]||[[:ru:Съёмочная камера]] |- |108||[[:en:Clitoris]]||[[:ru:Клитор]] |- |108||[[:en:El Niño]]||[[:ru:Эль-Ниньо]] |- |108||[[:en:Hu Jintao]]||[[:ru:Ху Цзиньтао]] |- |108||[[:en:Malagasy language]]||[[:ru:Малагасийский язык]] |- |108||[[:en:Snail]]||[[:ru:Улитка (жизненная форма)]] |- |108||[[:en:Somali language]]||[[:ru:Сомалийский язык]] |- |107||[[:en:1910s]]||[[:ru:1910-е годы]] |- |107||[[:en:Golden eagle]]||[[:ru:Беркут]] |- |107||[[:en:Sardinian language]]||[[:ru:Сардинский язык]] |- |107||[[:en:Taro]]||[[:ru:Таро (растение)]] |- |106||[[:en:Mapudungun]]||[[:ru:Арауканский язык]] |- |106||[[:en:Toilet]]||[[:ru:Туалетное оборудование]] |- |105||[[:en:Doraemon]]||[[:ru:]] |- |105||[[:en:Edgar de Wahl]]||[[:ru:Валь, Эдгар де]] |- |105||[[:en:Fern]]||[[:ru:Папоротники]] |- |105||[[:en:Kamchatka Krai]]||[[:ru:Камчатский край]] |- |105||[[:en:Mount Bazardüzü]]||[[:ru:Базардюзю]] |- |105||[[:en:Nahuatl]]||[[:ru:Ацтекская группа языков]] |- |105||[[:en:Pali]]||[[:ru:Пали]] |- |105||[[:en:Raccoon]]||[[:ru:Енот-полоскун]] |- |105||[[:en:Train station]]||[[:ru:Железнодорожная станция]] |- |105||[[:en:York University]]||[[:ru:Йоркский университет (Канада)]] |- |104||[[:en:Centipede]]||[[:ru:Губоногие]] |- |104||[[:en:Governor]]||[[:ru:Губернатор]] |- |104||[[:en:Hanshin Tigers]]||[[:ru:Хансин Тайгерс]] |- |104||[[:en:Kashubian language]]||[[:ru:Кашубский язык]] |- |104||[[:en:Stoat]]||[[:ru:Горностай]] |- |104||[[:en:Vrahovice]]||[[:ru:Враговице]] |- |103||[[:en:Aardvark]]||[[:ru:Трубкозуб]] |- |103||[[:en:Brassica oleracea]]||[[:ru:Капуста огородная]] |- |103||[[:en:Bumblebee]]||[[:ru:Шмели]] |- |103||[[:en:Pan (genus)]]||[[:ru:Шимпанзе]] |- |103||[[:en:Prophet]]||[[:ru:Пророк]] |- |102||[[:en:1900s]]||[[:ru:1900-е годы]] |- |102||[[:en:Calculus]]||[[:ru:Математический анализ]] |- |102||[[:en:Common cuckoo]]||[[:ru:Обыкновенная кукушка]] |- |102||[[:en:Extinction]]||[[:ru:Вымирание]] |- |102||[[:en:Lao language]]||[[:ru:Лаосский язык]] |- |102||[[:en:Motto]]||[[:ru:Девиз]] |- |102||[[:en:Red squirrel]]||[[:ru:Обыкновенная белка]] |- |102||[[:en:Sindhi language]]||[[:ru:Синдхи (язык)]] |- |101||[[:en:Al-Fatiha]]||[[:ru:Аль-Фатиха]] |- |101||[[:en:Chinese Communist Party]]||[[:ru:Коммунистическая партия Китая]] |- |101||[[:en:Dragonfly]]||[[:ru:Разнокрылые стрекозы]] |- |101||[[:en:Hominidae]]||[[:ru:Гоминиды]] |- |101||[[:en:Indian Premier League]]||[[:ru:Индийская премьер-лига]] |- |101||[[:en:Minas Gerais State University]]||[[:ru:Университет штата Минас-Жерайс]] |- |101||[[:en:Romani language]]||[[:ru:Цыганский язык]] |- |101||[[:en:Scientific method]]||[[:ru:Научный метод]] |- |101||[[:en:State University of Feira de Santana]]||[[:ru:Государственный университет Фейра-ди-Сантана]] |- |101||[[:en:Wonder Woman]]||[[:ru:Чудо-женщина]] |- |101||[[:en:Zichyújfalu]]||[[:ru:Зичиуйфалу]] |- |100||[[:en:1840s]]||[[:ru:1840-е годы]] |- |100||[[:en:1880s]]||[[:ru:1880-е годы]] |- |100||[[:en:Apennine Mountains]]||[[:ru:Апеннины]] |- |100||[[:en:Aymara language]]||[[:ru:Аймара (язык)]] |- |100||[[:en:Federal Center for Technological Education of Rio de Janeiro]]||[[:ru:Федеральный центр технического образования Рио-де-Жанейро]] |- |100||[[:en:Gryllidae]]||[[:ru:Настоящие сверчки]] |- |100||[[:en:Imam]]||[[:ru:Имам]] |- |100||[[:en:Inductor]]||[[:ru:Катушка индуктивности]] |- |100||[[:en:Sindh]]||[[:ru:Синд]] |- |100||[[:en:Sámi people]]||[[:ru:Саамы]] |- |99||[[:en:1820s]]||[[:ru:1820-е годы]] |- |99||[[:en:1860s]]||[[:ru:1860-е годы]] |- |99||[[:en:1890s]]||[[:ru:1890-е годы]] |- |99||[[:en:Cam Ranh International Airport]]||[[:ru:Камрань (аэропорт)]] |- |99||[[:en:Cathedral]]||[[:ru:Собор (храм)]] |- |99||[[:en:Corsican language]]||[[:ru:Корсиканский язык]] |- |99||[[:en:Mahayana]]||[[:ru:Махаяна]] |- |99||[[:en:Mustelidae]]||[[:ru:Куньи]] |- |99||[[:en:Nelumbo nucifera]]||[[:ru:Лотос орехоносный]] |- |99||[[:en:Northern pintail]]||[[:ru:Шилохвость]] |- |99||[[:en:Room]]||[[:ru:Комната]] |- |99||[[:en:Taxi]]||[[:ru:Такси]] |- |99||[[:en:Town]]||[[:ru:Малый город]] |- |99||[[:en:Yuan dynasty]]||[[:ru:Юань (империя)]] |- |98||[[:en:1830s]]||[[:ru:1830-е годы]] |- |98||[[:en:1870s]]||[[:ru:1870-е годы]] |- |98||[[:en:2029]]||[[:ru:2029 год]] |- |98||[[:en:Federal Institute of Bahia]]||[[:ru:Федеральный институт штата Баия]] |- |98||[[:en:Human back]]||[[:ru:Спина]] |- |98||[[:en:Jimmie Johnson]]||[[:ru:Джонсон, Джимми]] |- |98||[[:en:Nest]]||[[:ru:Гнездо]] |- |98||[[:en:Noon]]||[[:ru:Полдень]] |- |98||[[:en:Puducherry (union territory)]]||[[:ru:Пондичерри]] |- |98||[[:en:Railroad]]||[[:ru:Железная дорога]] |- |98||[[:en:Theravada]]||[[:ru:Тхеравада]] |- |98||[[:en:Washing machine]]||[[:ru:Стиральная машина]] |- |98||[[:en:Western barn owl]]||[[:ru:Обыкновенная сипуха]] |- |97||[[:en:1800s (decade)]]||[[:ru:1800-е годы]] |- |97||[[:en:Architect]]||[[:ru:Архитектор]] |- |97||[[:en:Benetice (Světlá nad Sázavou)]]||[[:ru:Бенетице]] |- |97||[[:en:Ca Mau Airport]]||[[:ru:Камау (аэропорт)]] |- |97||[[:en:Engineer]]||[[:ru:Инженер]] |- |97||[[:en:Garfield]]||[[:ru:Гарфилд (комикс)]] |- |97||[[:en:Heaven]]||[[:ru:Небеса]] |- |97||[[:en:Homo erectus]]||[[:ru:Человек прямоходящий]] |- |97||[[:en:Komodo dragon]]||[[:ru:Комодский варан]] |- |97||[[:en:Lakshadweep]]||[[:ru:Лакшадвип]] |- |97||[[:en:Latin alphabet]]||[[:ru:Латинский алфавит]] |- |97||[[:en:Lentil]]||[[:ru:Чечевица пищевая]] |- |97||[[:en:Metalloid]]||[[:ru:Полуметаллы]] |- |97||[[:en:Sint-Truiden]]||[[:ru:Синт-Трёйден]] |- |97||[[:en:Tortoise]]||[[:ru:Сухопутные черепахи]] |- |97||[[:en:URL]]||[[:ru:URL]] |- |97||[[:en:Uthman]]||[[:ru:Усман ибн Аффан]] |- |97||[[:en:Video]]||[[:ru:Видео]] |- |96||[[:en:1850s]]||[[:ru:1850-е годы]] |- |96||[[:en:3rd millennium]]||[[:ru:3-е тысячелетие]] |- |96||[[:en:Archery]]||[[:ru:Стрельба из лука]] |- |96||[[:en:Aviation]]||[[:ru:Авиация]] |- |96||[[:en:Common kingfisher]]||[[:ru:Обыкновенный зимородок]] |- |96||[[:en:Cumin]]||[[:ru:Зира (растение)]] |- |96||[[:en:Dari]]||[[:ru:Дари]] |- |96||[[:en:Euclidean vector]]||[[:ru:Вектор (геометрия)]] |- |96||[[:en:Ganesha]]||[[:ru:Ганеша]] |- |96||[[:en:Jacob]]||[[:ru:Иаков]] |- |96||[[:en:Larynx]]||[[:ru:Гортань]] |- |96||[[:en:Lewis Hamilton]]||[[:ru:Хэмилтон, Льюис]] |- |96||[[:en:List of heads of state of India]]||[[:ru:Список глав государств Индии]] |- |96||[[:en:Lublin Voivodeship]]||[[:ru:Люблинское воеводство]] |- |96||[[:en:Motherboard]]||[[:ru:Материнская плата]] |- |96||[[:en:Sundanese language]]||[[:ru:Сунданский язык]] |- |96||[[:en:Tequixquiac]]||[[:ru:Текискьяк]] |- |95||[[:en:1810s]]||[[:ru:1810-е годы]] |- |95||[[:en:Airbus A380]]||[[:ru:Airbus A380]] |- |95||[[:en:Australasia]]||[[:ru:Австралазия (география)]] |- |95||[[:en:Crane (bird)]]||[[:ru:Журавлиные]] |- |95||[[:en:Federal University of Recôncavo da Bahia]]||[[:ru:Федеральный университет Реконкаву-да-Баия]] |- |95||[[:en:Geologic time scale]]||[[:ru:Геохронологическая шкала]] |- |95||[[:en:Guinea fowl]]||[[:ru:Цесарковые]] |- |95||[[:en:Image]]||[[:ru:Изображение]] |- |95||[[:en:Karakalpakstan]]||[[:ru:Каракалпакстан]] |- |95||[[:en:Otter]]||[[:ru:Выдровые]] |- |95||[[:en:Pontifical Catholic University of Minas Gerais]]||[[:ru:Папский католический университет Минас-Жерайс]] |- |95||[[:en:Rifle]]||[[:ru:Винтовка]] |- |95||[[:en:Seahorse]]||[[:ru:Морские коньки]] |- |95||[[:en:Shovel]]||[[:ru:Лопата]] |- |95||[[:en:Sus (genus)]]||[[:ru:Кабаны]] |- |95||[[:en:Upper Normandy]]||[[:ru:Верхняя Нормандия]] |- |94||[[:en:1710s]]||[[:ru:1710-е годы]] |- |94||[[:en:1780s]]||[[:ru:1780-е годы]] |- |94||[[:en:1st millennium]]||[[:ru:1-е тысячелетие]] |- |94||[[:en:Albatross]]||[[:ru:Альбатросовые]] |- |94||[[:en:Anseriformes]]||[[:ru:Гусеобразные]] |- |94||[[:en:Ape]]||[[:ru:Человекообразные обезьяны]] |- |94||[[:en:Caelifera]]||[[:ru:Короткоусые прямокрылые]] |- |94||[[:en:Guru Nanak]]||[[:ru:Нанак]] |- |94||[[:en:Ichirou Mizuki]]||[[:ru:Мидзуки, Итиро]] |- |94||[[:en:Interslavic]]||[[:ru:Межславянский язык]] |- |94||[[:en:Isaac]]||[[:ru:Исаак]] |- |94||[[:en:Kanji]]||[[:ru:Кандзи]] |- |94||[[:en:Learning]]||[[:ru:Научение]] |- |94||[[:en:Lesser Sunda Islands]]||[[:ru:Малые Зондские острова]] |- |94||[[:en:Lie]]||[[:ru:Ложь]] |- |94||[[:en:Mapuche]]||[[:ru:Арауканы]] |- |94||[[:en:Max Verstappen]]||[[:ru:Ферстаппен, Макс]] |- |94||[[:en:Purple]]||[[:ru:Пурпурный цвет]] |- |94||[[:en:Saransk]]||[[:ru:Саранск]] |- |94||[[:en:Shaka]]||[[:ru:Чака]] |- |94||[[:en:West Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Западно-Поморское воеводство]] |- |93||[[:en:1660s]]||[[:ru:1660-е годы]] |- |93||[[:en:Body (biology)]]||[[:ru:Тело (биология)]] |- |93||[[:en:Devon]]||[[:ru:Девон (графство)]] |- |93||[[:en:Fuzhou]]||[[:ru:Фучжоу]] |- |93||[[:en:Island country]]||[[:ru:Островное государство]] |- |93||[[:en:Lesser Poland Voivodeship]]||[[:ru:Малопольское воеводство]] |- |93||[[:en:Momordica charantia]]||[[:ru:Момордика харанция]] |- |93||[[:en:Neapolitan language]]||[[:ru:Неаполитанский язык]] |- |93||[[:en:Podlaskie Voivodeship]]||[[:ru:Подляское воеводство]] |- |93||[[:en:Silesian Voivodeship]]||[[:ru:Силезское воеводство]] |- |93||[[:en:Tigrinya language]]||[[:ru:Тигринья]] |- |93||[[:en:Ágreda]]||[[:ru:Агреда]] |- |92||[[:en:'s-Hertogenbosch]]||[[:ru:Хертогенбос]] |- |92||[[:en:1590s]]||[[:ru:1590-е годы]] |- |92||[[:en:1770s]]||[[:ru:1770-е годы]] |- |92||[[:en:1790s]]||[[:ru:1790-е годы]] |- |92||[[:en:Abejar]]||[[:ru:Абехар]] |- |92||[[:en:Accipitridae]]||[[:ru:Ястребиные]] |- |92||[[:en:All Saints' Day]]||[[:ru:Собор Всех Святых]] |- |92||[[:en:Altai Mountains]]||[[:ru:Алтайские горы]] |- |92||[[:en:Dadra and Nagar Haveli district]]||[[:ru:Дадра и Нагар-Хавели]] |- |92||[[:en:Geophysics]]||[[:ru:Геофизика]] |- |92||[[:en:Giraffe]]||[[:ru:Жирафы]] |- |92||[[:en:Indian peafowl]]||[[:ru:Обыкновенный павлин]] |- |92||[[:en:Kali]]||[[:ru:Кали (богиня)]] |- |92||[[:en:Nowy Dwór Królewski]]||[[:ru:Новы-Двур-Крулевски]] |- |92||[[:en:Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Поморское воеводство]] |- |92||[[:en:Screwdriver]]||[[:ru:Отвёртка]] |- |92||[[:en:Statute]]||[[:ru:Закон (право)]] |- |92||[[:en:Tuvan language]]||[[:ru:Тувинский язык]] |- |92||[[:en:Udmurt language]]||[[:ru:Удмуртский язык]] |- |91||[[:en:1620s]]||[[:ru:1620-е годы]] |- |91||[[:en:1640s]]||[[:ru:1640-е годы]] |- |91||[[:en:1650s]]||[[:ru:1650-е годы]] |- |91||[[:en:1670s]]||[[:ru:1670-е годы]] |- |91||[[:en:1680s]]||[[:ru:1680-е годы]] |- |91||[[:en:1700s (decade)]]||[[:ru:1700-е годы]] |- |91||[[:en:1720s]]||[[:ru:1720-е годы]] |- |91||[[:en:1740s]]||[[:ru:1740-е годы]] |- |91||[[:en:1760s]]||[[:ru:1760-е годы]] |- |91||[[:en:Asian elephant]]||[[:ru:Азиатский слон]] |- |91||[[:en:Colony]]||[[:ru:Колония]] |- |91||[[:en:Conservation status]]||[[:ru:Охранный статус]] |- |91||[[:en:Da Lat]]||[[:ru:Далат]] |- |91||[[:en:Debian]]||[[:ru:Debian]] |- |91||[[:en:Dynasty]]||[[:ru:Династия]] |- |91||[[:en:Eskaleut languages]]||[[:ru:Эскимосско-алеутские языки]] |- |91||[[:en:Eurasian teal]]||[[:ru:Чирок-свистунок]] |- |91||[[:en:Flensburg]]||[[:ru:Фленсбург]] |- |91||[[:en:Ibn al-Haytham]]||[[:ru:Ибн аль-Хайсам]] |- |91||[[:en:Kurdistan Region]]||[[:ru:Регион Курдистан]] |- |91||[[:en:Mangrove]]||[[:ru:Мангры]] |- |91||[[:en:Nomad]]||[[:ru:Кочевники]] |- |91||[[:en:Palace]]||[[:ru:Дворец]] |- |91||[[:en:Pseudoscience]]||[[:ru:Псевдонаука]] |- |91||[[:en:Quezon City]]||[[:ru:Кесон-Сити]] |- |91||[[:en:Song dynasty]]||[[:ru:Империя Сун]] |- |91||[[:en:St. Petersburg, Florida]]||[[:ru:Сент-Питерсберг (Флорида)]] |- |91||[[:en:Surrey]]||[[:ru:Суррей]] |- |91||[[:en:Tanakh]]||[[:ru:Танах]] |- |91||[[:en:Yamaha Motor Company]]||[[:ru:Yamaha Motor Company]] |- |90||[[:en:1550s]]||[[:ru:1550-е годы]] |- |90||[[:en:1610s]]||[[:ru:1610-е годы]] |- |90||[[:en:1630s]]||[[:ru:1630-е годы]] |- |90||[[:en:1690s]]||[[:ru:1690-е годы]] |- |90||[[:en:1730s]]||[[:ru:1730-е годы]] |- |90||[[:en:1750s]]||[[:ru:1750-е годы]] |- |90||[[:en:2030]]||[[:ru:2030 год]] |- |90||[[:en:Aryabhata]]||[[:ru:Ариабхата]] |- |90||[[:en:Buddha (title)]]||[[:ru:Будда]] |- |90||[[:en:Camellia sinensis]]||[[:ru:Чай (растение)]] |- |90||[[:en:Chicory]]||[[:ru:Цикорий обыкновенный]] |- |90||[[:en:Colo-Colo]]||[[:ru:Коло-Коло]] |- |90||[[:en:Controlled-access highway]]||[[:ru:Автомагистраль]] |- |90||[[:en:Ferry]]||[[:ru:Паром]] |- |90||[[:en:Field (agriculture)]]||[[:ru:Поле (сельское хозяйство)]] |- |90||[[:en:Finger]]||[[:ru:Палец кисти]] |- |90||[[:en:Grave]]||[[:ru:Могила]] |- |90||[[:en:Leonese language]]||[[:ru:Леонский язык]] |- |90||[[:en:Lombard language]]||[[:ru:Ломбардский язык]] |- |90||[[:en:Lower Silesian Voivodeship]]||[[:ru:Нижнесилезское воеводство]] |- |90||[[:en:Mountain pass]]||[[:ru:Перевал]] |- |90||[[:en:Palo Alto, California]]||[[:ru:Пало-Алто]] |- |90||[[:en:Podkarpackie Voivodeship]]||[[:ru:Подкарпатское воеводство]] |- |90||[[:en:Samba]]||[[:ru:Самба (музыка)]] |- |90||[[:en:Shang dynasty]]||[[:ru:Шан (династия)]] |- |90||[[:en:Sitting Bull]]||[[:ru:Сидящий Бык]] |- |90||[[:en:Tetrapod]]||[[:ru:Четвероногие]] |- |90||[[:en:Warmian–Masurian Voivodeship]]||[[:ru:Варминьско-Мазурское воеводство]] |- |90||[[:en:Wildebeest]]||[[:ru:Гну]] |- |90||[[:en:Yoruba language]]||[[:ru:Йоруба (язык)]] |- |90||[[:en:Łódź Voivodeship]]||[[:ru:Лодзинское воеводство]] |- |89||[[:en:"Weird Al" Yankovic]]||[[:ru:Странный Эл Янкович]] |- |89||[[:en:1520s]]||[[:ru:1520-е годы]] |- |89||[[:en:1530s]]||[[:ru:1530-е годы]] |- |89||[[:en:1560s]]||[[:ru:1560-е годы]] |- |89||[[:en:Arancón]]||[[:ru:Аранкон]] |- |89||[[:en:Ash]]||[[:ru:Зола]] |- |89||[[:en:Axilla]]||[[:ru:Подмышка]] |- |89||[[:en:Civil engineering]]||[[:ru:Гражданское строительство]] |- |89||[[:en:Cnidaria]]||[[:ru:Стрекающие]] |- |89||[[:en:Cuckoo]]||[[:ru:Кукушковые]] |- |89||[[:en:Earless seal]]||[[:ru:Настоящие тюлени]] |- |89||[[:en:Erzya language]]||[[:ru:Эрзянский язык]] |- |89||[[:en:Fiji Hindi]]||[[:ru:Фиджийский хинди]] |- |89||[[:en:Fiqh]]||[[:ru:Фикх]] |- |89||[[:en:Greater Poland Voivodeship]]||[[:ru:Великопольское воеводство]] |- |89||[[:en:Heard Island and McDonald Islands]]||[[:ru:Остров Херд и острова Макдональд]] |- |89||[[:en:Hedgehog]]||[[:ru:Настоящие ежи]] |- |89||[[:en:Kuyavian–Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Куявско-Поморское воеводство]] |- |89||[[:en:Piedmontese language]]||[[:ru:Пьемонтский язык]] |- |89||[[:en:Province of Soria]]||[[:ru:Сория (провинция)]] |- |89||[[:en:Regions of Italy]]||[[:ru:Области Италии]] |- |89||[[:en:Rusyn language]]||[[:ru:Русинский язык]] |- |88||[[:en:1450s]]||[[:ru:1450-е годы]] |- |88||[[:en:1540s]]||[[:ru:1540-е годы]] |- |88||[[:en:1570s]]||[[:ru:1570-е годы]] |- |88||[[:en:1580s]]||[[:ru:1580-е годы]] |- |88||[[:en:Airbus Commercial Aircraft]]||[[:ru:Airbus]] |- |88||[[:en:Blacksmith]]||[[:ru:Кузнец]] |- |88||[[:en:East–West Schism]]||[[:ru:Разделение Католической и Православной церквей]] |- |88||[[:en:Eschweiler]]||[[:ru:Эшвайлер]] |- |88||[[:en:Homeopathy]]||[[:ru:Гомеопатия]] |- |88||[[:en:Lubusz Voivodeship]]||[[:ru:Любушское воеводство]] |- |88||[[:en:Osteichthyes]]||[[:ru:Костные рыбы]] |- |88||[[:en:Phasianidae]]||[[:ru:Фазановые]] |- |88||[[:en:Primary school]]||[[:ru:Начальная школа]] |- |88||[[:en:Sebastian Vettel]]||[[:ru:Феттель, Себастьян]] |- |88||[[:en:Speed]]||[[:ru:]] |- |88||[[:en:Surah]]||[[:ru:Сура Корана]] |- |88||[[:en:Świętokrzyskie Voivodeship]]||[[:ru:Свентокшиское воеводство]] |- |87||[[:en:1410s]]||[[:ru:1410-е годы]] |- |87||[[:en:1430s]]||[[:ru:1430-е годы]] |- |87||[[:en:1440s]]||[[:ru:1440-е годы]] |- |87||[[:en:1490s]]||[[:ru:1490-е годы]] |- |87||[[:en:1510s]]||[[:ru:1510-е годы]] |- |87||[[:en:1600s (decade)]]||[[:ru:1600-е годы]] |- |87||[[:en:BASIC]]||[[:ru:Бейсик]] |- |87||[[:en:Bambuseae]]||[[:ru:Бамбуковые (триба)]] |- |87||[[:en:Bird-of-paradise]]||[[:ru:Райские птицы]] |- |87||[[:en:Chemical symbol]]||[[:ru:Символы химических элементов]] |- |87||[[:en:Church of England]]||[[:ru:Церковь Англии]] |- |87||[[:en:Cockatoo]]||[[:ru:Какаду]] |- |87||[[:en:Column]]||[[:ru:Колонна]] |- |87||[[:en:Douglas, Isle of Man]]||[[:ru:Дуглас (остров Мэн)]] |- |87||[[:en:East Java]]||[[:ru:Восточная Ява]] |- |87||[[:en:Freestyle Script]]||[[:ru:Freestyle Script]] |- |87||[[:en:Ghil'ad Zuckermann]]||[[:ru:Цукерман, Гилад]] |- |87||[[:en:Greenhouse gas]]||[[:ru:Парниковые газы]] |- |87||[[:en:Husayn ibn Ali]]||[[:ru:Хусейн ибн Али]] |- |87||[[:en:Jiang Zemin]]||[[:ru:Цзян Цзэминь]] |- |87||[[:en:Ladakh]]||[[:ru:Ладакх]] |- |87||[[:en:Maithili language]]||[[:ru:Майтхили]] |- |87||[[:en:Musa (plant)]]||[[:ru:Банан (род)]] |- |87||[[:en:Naoto Kan]]||[[:ru:Кан, Наото]] |- |87||[[:en:Parvati]]||[[:ru:Парвати]] |- |87||[[:en:Pope Gregory XIII]]||[[:ru:Григорий XIII]] |- |87||[[:en:Pope Julius II]]||[[:ru:Юлий II]] |- |87||[[:en:Pratibha Patil]]||[[:ru:Патил, Пратибха]] |- |87||[[:en:Prefectures of Japan]]||[[:ru:Префектуры Японии]] |- |87||[[:en:Router (computing)]]||[[:ru:Маршрутизатор]] |- |87||[[:en:Sesame Street]]||[[:ru:Улица Сезам]] |- |87||[[:en:Snowy owl]]||[[:ru:Белая сова]] |- |87||[[:en:Vehicle registration plate]]||[[:ru:Автомобильный номер]] |- |87||[[:en:Vulture]]||[[:ru:Птицы-падальщики]] |- |87||[[:en:Wetzlar]]||[[:ru:Вецлар]] |- |87||[[:en:Wolof language]]||[[:ru:Волоф (язык)]] |- |87||[[:en:École nationale de l'aviation civile]]||[[:ru:Национальная школа гражданской авиации]] |- |86||[[:en:1420s]]||[[:ru:1420-е годы]] |- |86||[[:en:1460s]]||[[:ru:1460-е годы]] |- |86||[[:en:1470s]]||[[:ru:1470-е годы]] |- |86||[[:en:1480s]]||[[:ru:1480-е годы]] |- |86||[[:en:1500s (decade)]]||[[:ru:1500-е годы]] |- |86||[[:en:Adradas]]||[[:ru:Адрадас]] |- |86||[[:en:Austroasiatic languages]]||[[:ru:Австроазиатские языки]] |- |86||[[:en:Ayurveda]]||[[:ru:Аюрведа]] |- |86||[[:en:Azadirachta indica]]||[[:ru:Ним (дерево)]] |- |86||[[:en:Experiment]]||[[:ru:Эксперимент]] |- |86||[[:en:French Southern and Antarctic Lands]]||[[:ru:Французские Южные и Антарктические территории]] |- |86||[[:en:Haitian Creole]]||[[:ru:Гаитянский креольский язык]] |- |86||[[:en:Human settlement]]||[[:ru:Населённый пункт]] |- |86||[[:en:John de Lancie]]||[[:ru:Де Ланси, Джон]] |- |86||[[:en:Komi language]]||[[:ru:Коми язык]] |- |86||[[:en:Little egret]]||[[:ru:Малая белая цапля]] |- |86||[[:en:Mawlid]]||[[:ru:Мавлид]] |- |86||[[:en:Minister (government)]]||[[:ru:Министр]] |- |86||[[:en:OpenStreetMap]]||[[:ru:OpenStreetMap]] |- |86||[[:en:Otto Hahn]]||[[:ru:Ган, Отто]] |- |86||[[:en:Park Chung Hee]]||[[:ru:Пак Чон Хи]] |- |86||[[:en:Property]]||[[:ru:Имущество]] |- |86||[[:en:Sirenia]]||[[:ru:Сирены (млекопитающие)]] |- |86||[[:en:Sotho language]]||[[:ru:Сесото]] |- |86||[[:en:Turnip]]||[[:ru:Репа (овощ)]] |- |86||[[:en:Wedge]]||[[:ru:Клин (механика)]] |- |85||[[:en:1090s]]||[[:ru:1090-е годы]] |- |85||[[:en:1110s]]||[[:ru:1110-е годы]] |- |85||[[:en:1240s]]||[[:ru:1240-е годы]] |- |85||[[:en:1350s]]||[[:ru:1350-е годы]] |- |85||[[:en:2031]]||[[:ru:2031 год]] |- |85||[[:en:2032]]||[[:ru:2032 год]] |- |85||[[:en:Aaron]]||[[:ru:Аарон]] |- |85||[[:en:Adansonia]]||[[:ru:Адансония]] |- |85||[[:en:Al-Baqarah]]||[[:ru:Аль-Бакара]] |- |85||[[:en:Ankle]]||[[:ru:Голеностопный сустав]] |- |85||[[:en:Application software]]||[[:ru:Прикладное программное обеспечение]] |- |85||[[:en:Azawad]]||[[:ru:Азавад]] |- |85||[[:en:Cantonese]]||[[:ru:Стандартный кантонский язык]] |- |85||[[:en:Cicadidae]]||[[:ru:Певчие цикады]] |- |85||[[:en:Datura stramonium]]||[[:ru:Дурман обыкновенный]] |- |85||[[:en:Deutschlandlied]]||[[:ru:Песнь немцев]] |- |85||[[:en:Eau Claire, Wisconsin]]||[[:ru:О-Клэр (Висконсин)]] |- |85||[[:en:Gymnosperm]]||[[:ru:Голосеменные]] |- |85||[[:en:Hanuman]]||[[:ru:Хануман]] |- |85||[[:en:Homo]]||[[:ru:Люди (род)]] |- |85||[[:en:Ibn Saud]]||[[:ru:Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд]] |- |85||[[:en:Iqaluit]]||[[:ru:Икалуит]] |- |85||[[:en:Kevin Rudd]]||[[:ru:Радд, Кевин]] |- |85||[[:en:Konkani language]]||[[:ru:Конкани (язык)]] |- |85||[[:en:Ladin language]]||[[:ru:Ладинский язык]] |- |85||[[:en:Lent]]||[[:ru:Великий пост в римско-католической традиции]] |- |85||[[:en:Mail]]||[[:ru:Почта]] |- |85||[[:en:Mangifera indica]]||[[:ru:Манго индийское]] |- |85||[[:en:Millipede]]||[[:ru:Двупарноногие]] |- |85||[[:en:Muharram]]||[[:ru:Мухаррам]] |- |85||[[:en:Prunus domestica]]||[[:ru:Слива домашняя]] |- |85||[[:en:Republics of Russia]]||[[:ru:Республика (Россия)]] |- |85||[[:en:Sorghum]]||[[:ru:Сорго двуцветное]] |- |85||[[:en:Sylheti language]]||[[:ru:Силхетский язык]] |- |85||[[:en:São Paulo FC]]||[[:ru:Сан-Паулу (футбольный клуб)]] |- |85||[[:en:Tongan language]]||[[:ru:Тонганский язык]] |- |85||[[:en:Virtue]]||[[:ru:Добродетель]] |- |84||[[:en:1050s]]||[[:ru:1050-е годы]] |- |84||[[:en:1150s]]||[[:ru:1150-е годы]] |- |84||[[:en:1180s]]||[[:ru:1180-е годы]] |- |84||[[:en:1220s]]||[[:ru:1220-е годы]] |- |84||[[:en:1230s]]||[[:ru:1230-е годы]] |- |84||[[:en:1250s]]||[[:ru:1250-е годы]] |- |84||[[:en:1260s]]||[[:ru:1260-е годы]] |- |84||[[:en:1290s]]||[[:ru:1290-е годы]] |- |84||[[:en:1310s]]||[[:ru:1310-е годы]] |- |84||[[:en:1320s]]||[[:ru:1320-е годы]] |- |84||[[:en:1340s]]||[[:ru:1340-е годы]] |- |84||[[:en:1360s]]||[[:ru:1360-е годы]] |- |84||[[:en:1370s]]||[[:ru:1370-е годы]] |- |84||[[:en:1380s]]||[[:ru:1380-е годы]] |- |84||[[:en:1972 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1972]] |- |84||[[:en:African National Congress]]||[[:ru:Африканский национальный конгресс]] |- |84||[[:en:Annapurna (mountain range)]]||[[:ru:Аннапурна]] |- |84||[[:en:CR Flamengo]]||[[:ru:Фламенго]] |- |84||[[:en:Cell biology]]||[[:ru:Клеточная биология]] |- |84||[[:en:County]]||[[:ru:Графство]] |- |84||[[:en:Daucus carota]]||[[:ru:Морковь дикая]] |- |84||[[:en:Emperor of Japan]]||[[:ru:Император Японии]] |- |84||[[:en:Eurasian wigeon]]||[[:ru:Свиязь]] |- |84||[[:en:Eyelash]]||[[:ru:Ресницы]] |- |84||[[:en:Fresh water]]||[[:ru:Пресная вода]] |- |84||[[:en:Glosa]]||[[:ru:Глоса]] |- |84||[[:en:Great Rift Valley]]||[[:ru:Восточно-Африканская рифтовая долина]] |- |84||[[:en:Homo habilis]]||[[:ru:Человек умелый]] |- |84||[[:en:Hornbill]]||[[:ru:Птицы-носороги]] |- |84||[[:en:Joshua Bassett]]||[[:ru:Бассетт, Джошуа]] |- |84||[[:en:Microwave]]||[[:ru:Микроволновое излучение]] |- |84||[[:en:Microwave oven]]||[[:ru:Микроволновая печь]] |- |84||[[:en:Newar language]]||[[:ru:Неварский язык]] |- |84||[[:en:Oranjestad]]||[[:ru:Ораньестад (Аруба)]] |- |84||[[:en:Oryza sativa]]||[[:ru:Рис посевной]] |- |84||[[:en:Papaver rhoeas]]||[[:ru:Мак самосейка]] |- |84||[[:en:Persepolis F.C.]]||[[:ru:Персеполис (футбольный клуб)]] |- |84||[[:en:Pope Pius VII]]||[[:ru:Пий VII]] |- |84||[[:en:Rust]]||[[:ru:Ржавчина]] |- |84||[[:en:Samoan language]]||[[:ru:Самоанский язык]] |- |84||[[:en:Secretarybird]]||[[:ru:Птица-секретарь]] |- |84||[[:en:Sheikh Mujibur Rahman]]||[[:ru:Муджибур Рахман]] |- |84||[[:en:Tswana language]]||[[:ru:Тсвана (язык)]] |- |84||[[:en:Venetian language]]||[[:ru:Венетский язык (современный)]] |- |84||[[:en:Voivodeships of Poland]]||[[:ru:Воеводства Польши]] |- |84||[[:en:Zhou Enlai]]||[[:ru:Чжоу Эньлай]] |- |83||[[:en:1010s]]||[[:ru:1010-е годы]] |- |83||[[:en:1020s]]||[[:ru:1020-е годы]] |- |83||[[:en:1060s]]||[[:ru:1060-е годы]] |- |83||[[:en:10s]]||[[:ru:10-е годы]] |- |83||[[:en:1120s]]||[[:ru:1120-е годы]] |- |83||[[:en:1130s]]||[[:ru:1130-е годы]] |- |83||[[:en:1170s]]||[[:ru:1170-е годы]] |- |83||[[:en:1190s]]||[[:ru:1190-е годы]] |- |83||[[:en:1210s]]||[[:ru:1210-е годы]] |- |83||[[:en:1270s]]||[[:ru:1270-е годы]] |- |83||[[:en:1280s]]||[[:ru:1280-е годы]] |- |83||[[:en:1330s]]||[[:ru:1330-е годы]] |- |83||[[:en:1390s]]||[[:ru:1390-е годы]] |- |83||[[:en:1400s (decade)]]||[[:ru:1400-е годы]] |- |83||[[:en:860s]]||[[:ru:860-е годы]] |- |83||[[:en:Afar language]]||[[:ru:Афарский язык]] |- |83||[[:en:Book of Daniel]]||[[:ru:Книга пророка Даниила]] |- |83||[[:en:Budgerigar]]||[[:ru:Волнистый попугайчик]] |- |83||[[:en:Buryat language]]||[[:ru:Бурятский язык]] |- |83||[[:en:Dasypodidae]]||[[:ru:Броненосцевые]] |- |83||[[:en:Golden Temple]]||[[:ru:Хармандир-Сахиб]] |- |83||[[:en:Hay]]||[[:ru:Сено]] |- |83||[[:en:Larva]]||[[:ru:Личинка]] |- |83||[[:en:Manchu language]]||[[:ru:Маньчжурский язык]] |- |83||[[:en:Marjoram]]||[[:ru:Майоран]] |- |83||[[:en:Maundy Thursday]]||[[:ru:Великий четверг]] |- |83||[[:en:Mercury (mythology)]]||[[:ru:Меркурий (мифология)]] |- |83||[[:en:Millet]]||[[:ru:Пшено]] |- |83||[[:en:Montehermoso]]||[[:ru:Монтеэрмосо]] |- |83||[[:en:Moringa oleifera]]||[[:ru:Моринга масличная]] |- |83||[[:en:Mung bean]]||[[:ru:Маш]] |- |83||[[:en:Navajo language]]||[[:ru:Навахо (язык)]] |- |83||[[:en:Nonprofit organization]]||[[:ru:Некоммерческая организация]] |- |83||[[:en:Palestinians]]||[[:ru:Палестинцы]] |- |83||[[:en:Patent]]||[[:ru:Патент]] |- |83||[[:en:Psidium guajava]]||[[:ru:Гуайява]] |- |83||[[:en:Second Sino-Japanese War]]||[[:ru:Японо-китайская война (1937—1945)]] |- |83||[[:en:Tarnobrzeg]]||[[:ru:Тарнобжег]] |- |83||[[:en:Toki Pona]]||[[:ru:Токипона]] |- |83||[[:en:Weasel]]||[[:ru:Хорьки]] |- |83||[[:en:Wetland]]||[[:ru:Водно-болотные угодья]] |- |83||[[:en:Wrist]]||[[:ru:Лучезапястный сустав]] |- |83||[[:en:Yoweri Museveni]]||[[:ru:Мусевени, Йовери Кагута]] |- |82||[[:en:1030s]]||[[:ru:1030-е годы]] |- |82||[[:en:1070s]]||[[:ru:1070-е годы]] |- |82||[[:en:1080s]]||[[:ru:1080-е годы]] |- |82||[[:en:1140s]]||[[:ru:1140-е годы]] |- |82||[[:en:1160s]]||[[:ru:1160-е годы]] |- |82||[[:en:1300s (decade)]]||[[:ru:1300-е годы]] |- |82||[[:en:1924 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1924]] |- |82||[[:en:1978 FIFA World Cup]]||[[:ru:Чемпионат мира по футболу 1978]] |- |82||[[:en:870s]]||[[:ru:870-е годы]] |- |82||[[:en:880s]]||[[:ru:880-е годы]] |- |82||[[:en:890s]]||[[:ru:890-е годы]] |- |82||[[:en:910s]]||[[:ru:910-е годы]] |- |82||[[:en:950s]]||[[:ru:950-е годы]] |- |82||[[:en:970s]]||[[:ru:970-е годы]] |- |82||[[:en:980s]]||[[:ru:980-е годы]] |- |82||[[:en:Channel Tunnel]]||[[:ru:Евротоннель]] |- |82||[[:en:Chinese Civil War]]||[[:ru:Гражданская война в Китае]] |- |82||[[:en:Chives]]||[[:ru:Лук скорода]] |- |82||[[:en:Cliff]]||[[:ru:Клиф]] |- |82||[[:en:Cumbria]]||[[:ru:Камбрия]] |- |82||[[:en:Dawn]]||[[:ru:Рассвет]] |- |82||[[:en:Decapod]]||[[:ru:Десятиногие ракообразные]] |- |82||[[:en:Diesel fuel]]||[[:ru:Дизельное топливо]] |- |82||[[:en:Droupadi Murmu]]||[[:ru:Мурму, Драупади]] |- |82||[[:en:Film producer]]||[[:ru:Кинопродюсер]] |- |82||[[:en:Giza Necropolis]]||[[:ru:Некрополь Гизы]] |- |82||[[:en:Half-life]]||[[:ru:Период полураспада]] |- |82||[[:en:Jomo Kenyatta]]||[[:ru:Кениата, Джомо]] |- |82||[[:en:Kaiserslautern]]||[[:ru:Кайзерслаутерн]] |- |82||[[:en:Light-emitting diode]]||[[:ru:Светодиод]] |- |82||[[:en:Mandalay]]||[[:ru:Мандалай]] |- |82||[[:en:Mount Kailash]]||[[:ru:Кайлас]] |- |82||[[:en:North Sumatra]]||[[:ru:Северная Суматра]] |- |82||[[:en:Pope Leo XII]]||[[:ru:Лев XII]] |- |82||[[:en:Pope Paul III]]||[[:ru:Павел III]] |- |82||[[:en:Province of Barcelona]]||[[:ru:Барселона (провинция)]] |- |82||[[:en:Province of Granada]]||[[:ru:Гранада (провинция)]] |- |82||[[:en:Recklinghausen]]||[[:ru:Рекклингхаузен]] |- |82||[[:en:Rohingya people]]||[[:ru:Рохинджа]] |- |82||[[:en:Saint Martin (island)]]||[[:ru:Сен-Мартен (остров)]] |- |82||[[:en:Tok Pisin]]||[[:ru:Ток-писин]] |- |82||[[:en:Upper Sorbian language]]||[[:ru:Верхнелужицкий язык]] |- |82||[[:en:Vapor]]||[[:ru:Пар]] |- |82||[[:en:Wet season]]||[[:ru:Сезон дождей]] |- |81||[[:en:0s]]||[[:ru:0-е годы]] |- |81||[[:en:1000s (decade)]]||[[:ru:1000-е годы]] |- |81||[[:en:1040s]]||[[:ru:1040-е годы]] |- |81||[[:en:1932 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1932]] |- |81||[[:en:2004 Indian Ocean earthquake and tsunami]]||[[:ru:Землетрясение в Индийском океане (2004)]] |- |81||[[:en:20s]]||[[:ru:20-е годы]] |- |81||[[:en:30s]]||[[:ru:30-е годы]] |- |81||[[:en:920s]]||[[:ru:920-е годы]] |- |81||[[:en:930s]]||[[:ru:930-е годы]] |- |81||[[:en:940s]]||[[:ru:940-е годы]] |- |81||[[:en:960s]]||[[:ru:960-е годы]] |- |81||[[:en:Albertville]]||[[:ru:Альбервиль]] |- |81||[[:en:Alconaba]]||[[:ru:Альконаба]] |- |81||[[:en:Artemisia vulgaris]]||[[:ru:Полынь обыкновенная]] |- |81||[[:en:Aurora, Colorado]]||[[:ru:Орора (Колорадо)]] |- |81||[[:en:Bastia]]||[[:ru:Бастия]] |- |81||[[:en:Biofuel]]||[[:ru:Биотопливо]] |- |81||[[:en:Biscay]]||[[:ru:Бискайя]] |- |81||[[:en:Book of Isaiah]]||[[:ru:Книга пророка Исаии]] |- |81||[[:en:Cannibalism]]||[[:ru:Каннибализм (зоология)]] |- |81||[[:en:Catamarca Province]]||[[:ru:Катамарка]] |- |81||[[:en:Darjeeling]]||[[:ru:Дарджилинг (город)]] |- |81||[[:en:Derbyshire]]||[[:ru:Дербишир]] |- |81||[[:en:FK Žalgiris]]||[[:ru:Жальгирис (футбольный клуб)]] |- |81||[[:en:Federal University of Goiás]]||[[:ru:Федеральный университет Гояса]] |- |81||[[:en:Felis]]||[[:ru:Кошки (род)]] |- |81||[[:en:Flagstaff, Arizona]]||[[:ru:Флагстафф (Аризона)]] |- |81||[[:en:George II of Great Britain]]||[[:ru:Георг II (король Великобритании)]] |- |81||[[:en:Gruiformes]]||[[:ru:Журавлеобразные]] |- |81||[[:en:Heel]]||[[:ru:Пятка]] |- |81||[[:en:Islamic Golden Age]]||[[:ru:Золотой век ислама]] |- |81||[[:en:Joao Grimaldo]]||[[:ru:Гримальдо, Хоао]] |- |81||[[:en:Joke]]||[[:ru:Шутка]] |- |81||[[:en:Judaeo-Spanish]]||[[:ru:Сефардский язык]] |- |81||[[:en:Kākāpō]]||[[:ru:Какапо]] |- |81||[[:en:Ladder]]||[[:ru:Стремянка]] |- |81||[[:en:Laurus nobilis]]||[[:ru:Лавр благородный]] |- |81||[[:en:Lower Sorbian language]]||[[:ru:Нижнелужицкий язык]] |- |81||[[:en:Meitei language]]||[[:ru:Манипури (язык)]] |- |81||[[:en:Narrative]]||[[:ru:Нарратив]] |- |81||[[:en:Norfolk]]||[[:ru:Норфолк]] |- |81||[[:en:Paulínia]]||[[:ru:Паулиния]] |- |81||[[:en:Pelecaniformes]]||[[:ru:Пеликанообразные]] |- |81||[[:en:Percy Liza]]||[[:ru:Лиса, Перси]] |- |81||[[:en:Pope Pius V]]||[[:ru:Пий V]] |- |81||[[:en:Province of A Coruña]]||[[:ru:Ла-Корунья (провинция)]] |- |81||[[:en:Siegen]]||[[:ru:Зиген]] |- |81||[[:en:Talcahuano]]||[[:ru:Талькауано]] |- |81||[[:en:Torture]]||[[:ru:Пытка]] |- |81||[[:en:Toucan]]||[[:ru:Тукановые]] |- |81||[[:en:Tufted duck]]||[[:ru:Хохлатая чернеть]] |- |81||[[:en:UTC+05:30]]||[[:ru:UTC+5:30]] |- |81||[[:en:Xining]]||[[:ru:Синин]] |- |81||[[:en:Zulfikar Ali Bhutto]]||[[:ru:Бхутто, Зульфикар Али]] |- |80||[[:en:1100s (decade)]]||[[:ru:1100-е годы]] |- |80||[[:en:110s]]||[[:ru:110-е годы]] |- |80||[[:en:1200s (decade)]]||[[:ru:1200-е годы]] |- |80||[[:en:1952 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1952]] |- |80||[[:en:1st millennium BC]]||[[:ru:1-е тысячелетие до н. э.]] |- |80||[[:en:70s]]||[[:ru:70-е годы]] |- |80||[[:en:80s]]||[[:ru:80-е годы]] |- |80||[[:en:840s]]||[[:ru:840-е годы]] |- |80||[[:en:90s]]||[[:ru:90-е годы]] |- |80||[[:en:Admiral]]||[[:ru:Адмирал]] |- |80||[[:en:Alentisque]]||[[:ru:Алентиске]] |- |80||[[:en:Altar]]||[[:ru:Алтарь]] |- |80||[[:en:Ambulance]]||[[:ru:Автомобиль скорой помощи]] |- |80||[[:en:Badakhshan Province]]||[[:ru:Бадахшан (провинция)]] |- |80||[[:en:Bag]]||[[:ru:Сумка]] |- |80||[[:en:Balochistan]]||[[:ru:Белуджистан]] |- |80||[[:en:Bavarian language]]||[[:ru:Баварский диалект]] |- |80||[[:en:Beluga whale]]||[[:ru:Белуха (млекопитающее)]] |- |80||[[:en:Biên Hòa]]||[[:ru:Бьенхоа]] |- |80||[[:en:Chewa language]]||[[:ru:Ньянджа]] |- |80||[[:en:Colugo]]||[[:ru:Шерстокрылы]] |- |80||[[:en:Curtain]]||[[:ru:Шторы]] |- |80||[[:en:Eurasian spoonbill]]||[[:ru:Обыкновенная колпица]] |- |80||[[:en:Francis I of France]]||[[:ru:Франциск I]] |- |80||[[:en:Heligoland]]||[[:ru:Гельголанд]] |- |80||[[:en:Hemiptera]]||[[:ru:Полужесткокрылые]] |- |80||[[:en:Huế]]||[[:ru:Хюэ]] |- |80||[[:en:ISO 3166]]||[[:ru:ISO 3166]] |- |80||[[:en:Jaynagar Majilpur]]||[[:ru:Джайнагар-Маджилпур]] |- |80||[[:en:Jodhpur]]||[[:ru:Джодхпур]] |- |80||[[:en:John Michael Talbot]]||[[:ru:Талбот, Джон Майкл]] |- |80||[[:en:Julius Nyerere]]||[[:ru:Ньерере, Джулиус]] |- |80||[[:en:Mica]]||[[:ru:Слюды]] |- |80||[[:en:Microprocessor]]||[[:ru:Микропроцессор]] |- |80||[[:en:Moers]]||[[:ru:Мёрс]] |- |80||[[:en:North Vietnam]]||[[:ru:Демократическая Республика Вьетнам]] |- |80||[[:en:Nyíregyháza]]||[[:ru:Ньиредьхаза]] |- |80||[[:en:Pete Seeger]]||[[:ru:Сигер, Пит]] |- |80||[[:en:Pope Benedict XIV]]||[[:ru:Бенедикт XIV]] |- |80||[[:en:Pope Pius VI]]||[[:ru:Пий VI]] |- |80||[[:en:Province of Segovia]]||[[:ru:Сеговия (провинция)]] |- |80||[[:en:Rhythm]]||[[:ru:Ритм]] |- |80||[[:en:San Bernardino, California]]||[[:ru:Сан-Бернардино (Калифорния)]] |- |80||[[:en:Skåne County]]||[[:ru:Сконе (лен)]] |- |80||[[:en:Sorrel]]||[[:ru:Щавель кислый]] |- |80||[[:en:Swazi language]]||[[:ru:Свати]] |- |80||[[:en:Tarantula]]||[[:ru:Пауки-птицееды]] |- |80||[[:en:United States Navy]]||[[:ru:Военно-морские силы США]] |- |80||[[:en:VietJet Air]]||[[:ru:VietJet Air]] |- |80||[[:en:West Java]]||[[:ru:Западная Ява]] |- |80||[[:en:Wind wave]]||[[:ru:Ветровые волны]] |- |80||[[:en:Świnoujście]]||[[:ru:Свиноуйсьце]] |- |79||[[:en:130s]]||[[:ru:130-е годы]] |- |79||[[:en:150s]]||[[:ru:150-е годы]] |- |79||[[:en:170s]]||[[:ru:170-е годы]] |- |79||[[:en:190s]]||[[:ru:190-е годы]] |- |79||[[:en:40s]]||[[:ru:40-е годы]] |- |79||[[:en:50s]]||[[:ru:50-е годы]] |- |79||[[:en:60s]]||[[:ru:60-е годы]] |- |79||[[:en:820s]]||[[:ru:820-е годы]] |- |79||[[:en:830s]]||[[:ru:830-е годы]] |- |79||[[:en:850s]]||[[:ru:850-е годы]] |- |79||[[:en:900s (decade)]]||[[:ru:900-е годы]] |- |79||[[:en:Acronym]]||[[:ru:Акроним]] |- |79||[[:en:Aldealafuente]]||[[:ru:Альдеалафуэнте]] |- |79||[[:en:Amsterdam Airport Schiphol]]||[[:ru:Схипхол]] |- |79||[[:en:Aromanian language]]||[[:ru:Арумынский язык]] |- |79||[[:en:Asterix]]||[[:ru:Астерикс (комикс)]] |- |79||[[:en:Body of water]]||[[:ru:Водный объект]] |- |79||[[:en:Book of Ezekiel]]||[[:ru:Книга пророка Иезекииля]] |- |79||[[:en:Bowl]]||[[:ru:Миска]] |- |79||[[:en:Card game]]||[[:ru:Карточная игра]] |- |79||[[:en:Cassini–Huygens]]||[[:ru:Кассини — Гюйгенс]] |- |79||[[:en:Chamois]]||[[:ru:Серна]] |- |79||[[:en:Charles de Gaulle Airport]]||[[:ru:Париж — Шарль-де-Голль]] |- |79||[[:en:Charlotte Amalie, U.S. Virgin Islands]]||[[:ru:Шарлотта-Амалия]] |- |79||[[:en:Cho Oyu]]||[[:ru:Чо-Ойю]] |- |79||[[:en:Cloud computing]]||[[:ru:Облачные вычисления]] |- |79||[[:en:Corrientes Province]]||[[:ru:Корриентес (провинция)]] |- |79||[[:en:David Attenborough]]||[[:ru:Аттенборо, Дэвид]] |- |79||[[:en:Eisenach]]||[[:ru:Айзенах]] |- |79||[[:en:Equus (genus)]]||[[:ru:Лошади]] |- |79||[[:en:FK Kauno Žalgiris]]||[[:ru:Кауно Жальгирис]] |- |79||[[:en:FK Panevėžys]]||[[:ru:Паневежис (футбольный клуб)]] |- |79||[[:en:FK Sūduva]]||[[:ru:Судува]] |- |79||[[:en:Glendale, Arizona]]||[[:ru:Глендейл (Аризона)]] |- |79||[[:en:Gravel]]||[[:ru:Гравий]] |- |79||[[:en:Huell Howser]]||[[:ru:Хаузер, Хьюэлл]] |- |79||[[:en:Institut polytechnique des sciences avancées]]||[[:ru:Политехнический институт передовой науки]] |- |79||[[:en:International Air Transport Association]]||[[:ru:Международная ассоциация воздушного транспорта]] |- |79||[[:en:Internet Archive]]||[[:ru:Архив Интернета]] |- |79||[[:en:Inuit]]||[[:ru:Инуиты]] |- |79||[[:en:Kernel (operating system)]]||[[:ru:Ядро операционной системы]] |- |79||[[:en:Kirundi]]||[[:ru:Рунди (язык)]] |- |79||[[:en:Manaslu]]||[[:ru:Манаслу]] |- |79||[[:en:Mayfly]]||[[:ru:Подёнки]] |- |79||[[:en:Modem]]||[[:ru:Модем]] |- |79||[[:en:Muay Thai]]||[[:ru:Тайский бокс]] |- |79||[[:en:Norrbotten County]]||[[:ru:Норрботтен (лен)]] |- |79||[[:en:Nottinghamshire]]||[[:ru:Ноттингемшир]] |- |79||[[:en:Occitania]]||[[:ru:Окситания (историческая область)]] |- |79||[[:en:Oromo language]]||[[:ru:Оромо (язык)]] |- |79||[[:en:Persian Empire]]||[[:ru:]] |- |79||[[:en:Pilgrimage]]||[[:ru:Паломничество]] |- |79||[[:en:Pope Paul V]]||[[:ru:Павел V]] |- |79||[[:en:Prešov]]||[[:ru:Прешов]] |- |79||[[:en:Province of Badajoz]]||[[:ru:Бадахос (провинция)]] |- |79||[[:en:Province of Córdoba (Spain)]]||[[:ru:Кордова (провинция, Испания)]] |- |79||[[:en:Province of Ávila]]||[[:ru:Авила (провинция)]] |- |79||[[:en:Quraysh]]||[[:ru:Курайшиты]] |- |79||[[:en:Santa Clara, California]]||[[:ru:Санта-Клара (Калифорния)]] |- |79||[[:en:Santa Fe Province]]||[[:ru:Санта-Фе (провинция)]] |- |79||[[:en:Scorpio (astrology)]]||[[:ru:Скорпион (знак зодиака)]] |- |79||[[:en:Shona language]]||[[:ru:Шона (язык)]] |- |79||[[:en:Soursop]]||[[:ru:Сметанное яблоко]] |- |79||[[:en:Standard deviation]]||[[:ru:Среднеквадратическое отклонение]] |- |79||[[:en:Swordfish]]||[[:ru:Меч-рыба]] |- |79||[[:en:Thomas & Friends]]||[[:ru:Томас и его друзья]] |- |79||[[:en:Tucumán Province]]||[[:ru:Тукуман (провинция)]] |- |79||[[:en:University of Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines]]||[[:ru:Университет Версаль-Сен-Кантен-ан-Ивелин]] |- |79||[[:en:Veps language]]||[[:ru:Вепсский язык]] |- |79||[[:en:Zine El Abidine Ben Ali]]||[[:ru:Зин аль-Абидин Бен Али]] |- |78||[[:en:100s (decade)]]||[[:ru:100-е годы]] |- |78||[[:en:120s]]||[[:ru:120-е годы]] |- |78||[[:en:140s]]||[[:ru:140-е годы]] |- |78||[[:en:180s]]||[[:ru:180-е годы]] |- |78||[[:en:1982 FIFA World Cup]]||[[:ru:Чемпионат мира по футболу 1982]] |- |78||[[:en:480s]]||[[:ru:480-е годы]] |- |78||[[:en:490s]]||[[:ru:490-е годы]] |- |78||[[:en:710s]]||[[:ru:710-е годы]] |- |78||[[:en:810s]]||[[:ru:810-е годы]] |- |78||[[:en:Ahmadiyya]]||[[:ru:Ахмадие]] |- |78||[[:en:Aldealpozo]]||[[:ru:Альдеальпосо]] |- |78||[[:en:Arenillas]]||[[:ru:Аренильяс]] |- |78||[[:en:Article (grammar)]]||[[:ru:Артикль]] |- |78||[[:en:Balinese language]]||[[:ru:Балийский язык]] |- |78||[[:en:Betel]]||[[:ru:Бетель]] |- |78||[[:en:Book of Micah]]||[[:ru:Книга пророка Михея]] |- |78||[[:en:Brown rat]]||[[:ru:Серая крыса]] |- |78||[[:en:Canada goose]]||[[:ru:Канадская казарка]] |- |78||[[:en:Cancer (astrology)]]||[[:ru:Рак (знак зодиака)]] |- |78||[[:en:Central Java]]||[[:ru:Центральная Ява]] |- |78||[[:en:Chemical engineering]]||[[:ru:Химическая технология]] |- |78||[[:en:Crab Nebula]]||[[:ru:Крабовидная туманность]] |- |78||[[:en:Dieppe]]||[[:ru:Дьеп]] |- |78||[[:en:Electromagnetic interaction]]||[[:ru:Электромагнитное взаимодействие]] |- |78||[[:en:Emir]]||[[:ru:Эмир]] |- |78||[[:en:European polecat]]||[[:ru:Лесной хорёк]] |- |78||[[:en:Ewe language]]||[[:ru:Эве (язык)]] |- |78||[[:en:Falconidae]]||[[:ru:Соколиные]] |- |78||[[:en:Fula language]]||[[:ru:Фула (язык)]] |- |78||[[:en:Ingush language]]||[[:ru:Ингушский язык]] |- |78||[[:en:Jiddu Krishnamurti]]||[[:ru:Джидду Кришнамурти]] |- |78||[[:en:Khyber Pakhtunkhwa]]||[[:ru:Хайбер-Пахтунхва]] |- |78||[[:en:Leo (astrology)]]||[[:ru:Лев (знак зодиака)]] |- |78||[[:en:Lock and key]]||[[:ru:Замок (устройство)]] |- |78||[[:en:Mangaluru]]||[[:ru:Мангалур]] |- |78||[[:en:Mari language]]||[[:ru:Марийский язык]] |- |78||[[:en:Midnight]]||[[:ru:Полночь]] |- |78||[[:en:Misiones Province]]||[[:ru:Мисьонес (провинция)]] |- |78||[[:en:Neolithic Revolution]]||[[:ru:Неолитическая революция]] |- |78||[[:en:Old Norse]]||[[:ru:Древнескандинавский язык]] |- |78||[[:en:Parish]]||[[:ru:Приход]] |- |78||[[:en:Parsnip]]||[[:ru:Пастернак посевной]] |- |78||[[:en:Piciformes]]||[[:ru:Дятлообразные]] |- |78||[[:en:Pope Benedict XIII]]||[[:ru:Бенедикт XIII]] |- |78||[[:en:Pope Gregory VII]]||[[:ru:Григорий VII (папа римский)]] |- |78||[[:en:Pope Leo X]]||[[:ru:Лев X]] |- |78||[[:en:Pope Pius IV]]||[[:ru:Пий IV]] |- |78||[[:en:Province of Zaragoza]]||[[:ru:Сарагоса (провинция)]] |- |78||[[:en:Rosales]]||[[:ru:Розоцветные]] |- |78||[[:en:Rubiaceae]]||[[:ru:Мареновые]] |- |78||[[:en:Santali language]]||[[:ru:Сантали]] |- |78||[[:en:Scranton, Pennsylvania]]||[[:ru:Скрантон (Пенсильвания)]] |- |78||[[:en:Seljuk dynasty]]||[[:ru:Сельджукиды]] |- |78||[[:en:Shoebill]]||[[:ru:Китоглав]] |- |78||[[:en:Supreme Court of the United States]]||[[:ru:Верховный суд США]] |- |78||[[:en:The Wall Street Journal]]||[[:ru:The Wall Street Journal]] |- |78||[[:en:Three Kingdoms]]||[[:ru:Эпоха Троецарствия]] |- |78||[[:en:Tikrit]]||[[:ru:Тикрит]] |- |78||[[:en:Toy Story 3]]||[[:ru:История игрушек: Большой побег]] |- |78||[[:en:Trans-Siberian Railway]]||[[:ru:Транссибирская магистраль]] |- |78||[[:en:University of the Bío Bío]]||[[:ru:Университет Био-Био]] |- |78||[[:en:Vajrayana]]||[[:ru:Ваджраяна]] |- |78||[[:en:Västra Götaland County]]||[[:ru:Вестра-Гёталанд]] |- |78||[[:en:Warwickshire]]||[[:ru:Уорикшир]] |- |78||[[:en:West Sumatra]]||[[:ru:Западная Суматра]] |- |78||[[:en:Yonkers, New York]]||[[:ru:Йонкерс]] |- |78||[[:en:Évreux]]||[[:ru:Эврё]] |- |77||[[:en:2033]]||[[:ru:2033 год]] |- |77||[[:en:210s]]||[[:ru:210-е годы]] |- |77||[[:en:220s]]||[[:ru:220-е годы]] |- |77||[[:en:230s]]||[[:ru:230-е годы]] |- |77||[[:en:240s]]||[[:ru:240-е годы]] |- |77||[[:en:260s]]||[[:ru:260-е годы]] |- |77||[[:en:290s]]||[[:ru:290-е годы]] |- |77||[[:en:2nd millennium BC]]||[[:ru:2-е тысячелетие до н. э.]] |- |77||[[:en:300 BC]]||[[:ru:300 год до н. э.]] |- |77||[[:en:350s]]||[[:ru:350-е годы]] |- |77||[[:en:360s]]||[[:ru:360-е годы]] |- |77||[[:en:400s (decade)]]||[[:ru:400-е годы]] |- |77||[[:en:410s]]||[[:ru:410-е годы]] |- |77||[[:en:450s]]||[[:ru:450-е годы]] |- |77||[[:en:470s]]||[[:ru:470-е годы]] |- |77||[[:en:510s]]||[[:ru:510-е годы]] |- |77||[[:en:540s]]||[[:ru:540-е годы]] |- |77||[[:en:670s]]||[[:ru:670-е годы]] |- |77||[[:en:680s]]||[[:ru:680-е годы]] |- |77||[[:en:750s]]||[[:ru:750-е годы]] |- |77||[[:en:760s]]||[[:ru:760-е годы]] |- |77||[[:en:780s]]||[[:ru:780-е годы]] |- |77||[[:en:790s]]||[[:ru:790-е годы]] |- |77||[[:en:Accipitriformes]]||[[:ru:Ястребообразные]] |- |77||[[:en:Allium]]||[[:ru:Лук (растение)]] |- |77||[[:en:Almarza]]||[[:ru:Альмарса]] |- |77||[[:en:Alternative for Germany]]||[[:ru:Альтернатива для Германии]] |- |77||[[:en:Anna Maria Jopek]]||[[:ru:Йопек, Анна Мария]] |- |77||[[:en:Areca catechu]]||[[:ru:Бетелевая пальма]] |- |77||[[:en:Baleen whale]]||[[:ru:Усатые киты]] |- |77||[[:en:Black grouse]]||[[:ru:Тетерев-косач]] |- |77||[[:en:Blekinge County]]||[[:ru:Блекинге (лен)]] |- |77||[[:en:Bourg-la-Reine]]||[[:ru:Бур-ла-Рен]] |- |77||[[:en:Brahman]]||[[:ru:Брахман]] |- |77||[[:en:Brahmi script]]||[[:ru:Брахми]] |- |77||[[:en:Camelidae]]||[[:ru:Верблюдовые]] |- |77||[[:en:China (region)]]||[[:ru:]] |- |77||[[:en:Coraciiformes]]||[[:ru:Ракшеобразные]] |- |77||[[:en:County Durham]]||[[:ru:Дарем (графство)]] |- |77||[[:en:Dalarna County]]||[[:ru:Даларна (лен)]] |- |77||[[:en:Dugong]]||[[:ru:Дюгонь]] |- |77||[[:en:Early modern period]]||[[:ru:Раннее Новое время]] |- |77||[[:en:Eduard Buchner]]||[[:ru:Бухнер, Эдуард]] |- |77||[[:en:Electromagnetic spectrum]]||[[:ru:Электромагнитный спектр]] |- |77||[[:en:Evansville, Indiana]]||[[:ru:Эвансвилл]] |- |77||[[:en:Formosa Province]]||[[:ru:Формоса (провинция)]] |- |77||[[:en:Francis Xavier]]||[[:ru:Франциск Ксаверий]] |- |77||[[:en:GNU General Public License]]||[[:ru:GNU General Public License]] |- |77||[[:en:Greifswald]]||[[:ru:Грайфсвальд]] |- |77||[[:en:Hunger]]||[[:ru:Голодание]] |- |77||[[:en:Intergovernmental Panel on Climate Change]]||[[:ru:Межправительственная группа экспертов по изменению климата]] |- |77||[[:en:Kurgan, Kurgan Oblast]]||[[:ru:Курган (город)]] |- |77||[[:en:Ligurian language]]||[[:ru:Лигурский язык (современный)]] |- |77||[[:en:Mount St. Helens]]||[[:ru:Сент-Хеленс]] |- |77||[[:en:Navigation]]||[[:ru:Навигация]] |- |77||[[:en:Norman language]]||[[:ru:Нормандский язык]] |- |77||[[:en:Normandy (administrative region)]]||[[:ru:Нормандия]] |- |77||[[:en:Novial]]||[[:ru:Новиаль]] |- |77||[[:en:Pope Adrian I]]||[[:ru:Адриан I]] |- |77||[[:en:Pope Adrian VI]]||[[:ru:Адриан VI]] |- |77||[[:en:Pope Callixtus III]]||[[:ru:Каликст III]] |- |77||[[:en:Pope Clement XII]]||[[:ru:Климент XII]] |- |77||[[:en:Pope Urban VII]]||[[:ru:Урбан VII]] |- |77||[[:en:Province of Albacete]]||[[:ru:Альбасете (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Alicante]]||[[:ru:Аликанте (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Girona]]||[[:ru:Жирона (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of León]]||[[:ru:Леон (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Toledo]]||[[:ru:Толедо (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Valencia]]||[[:ru:Валенсия (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Zamora]]||[[:ru:Самора (провинция)]] |- |77||[[:en:Retina]]||[[:ru:Сетчатка]] |- |77||[[:en:Roh Moo-hyun]]||[[:ru:Но Му Хён]] |- |77||[[:en:Río Negro Province]]||[[:ru:Рио-Негро (провинция)]] |- |77||[[:en:Safflower]]||[[:ru:Сафлор красильный]] |- |77||[[:en:Scientology]]||[[:ru:Саентология]] |- |77||[[:en:Sensor]]||[[:ru:Датчик]] |- |77||[[:en:Sermon on the Mount]]||[[:ru:Нагорная проповедь]] |- |77||[[:en:Stamford, Connecticut]]||[[:ru:Стамфорд (Коннектикут)]] |- |77||[[:en:Sui dynasty]]||[[:ru:Суй]] |- |77||[[:en:Tendon]]||[[:ru:Сухожилие]] |- |77||[[:en:United States Army]]||[[:ru:Армия США]] |- |77||[[:en:Virtual private network]]||[[:ru:VPN]] |- |77||[[:en:Wu Chinese]]||[[:ru:У (язык)]] |- |77||[[:en:Xena: Warrior Princess]]||[[:ru:Зена — королева воинов]] |- |77||[[:en:Yoruba people]]||[[:ru:Йоруба (народ)]] |- |77||[[:en:Yun Ch'iho]]||[[:ru:Юн Чхи Хо]] |- |77||[[:en:Yun Hyon-seok]]||[[:ru:Юн Хен Сок]] |- |76||[[:en:250s]]||[[:ru:250-е годы]] |- |76||[[:en:270s]]||[[:ru:270-е годы]] |- |76||[[:en:280s]]||[[:ru:280-е годы]] |- |76||[[:en:310s]]||[[:ru:310-е годы]] |- |76||[[:en:320s]]||[[:ru:320-е годы]] |- |76||[[:en:330s]]||[[:ru:330-е годы]] |- |76||[[:en:340s]]||[[:ru:340-е годы]] |- |76||[[:en:380s]]||[[:ru:380-е годы]] |- |76||[[:en:390s]]||[[:ru:390-е годы]] |- |76||[[:en:440s]]||[[:ru:440-е годы]] |- |76||[[:en:460s]]||[[:ru:460-е годы]] |- |76||[[:en:520s]]||[[:ru:520-е годы]] |- |76||[[:en:530s]]||[[:ru:530-е годы]] |- |76||[[:en:550s]]||[[:ru:550-е годы]] |- |76||[[:en:560s]]||[[:ru:560-е годы]] |- |76||[[:en:570s]]||[[:ru:570-е годы]] |- |76||[[:en:590s]]||[[:ru:590-е годы]] |- |76||[[:en:610s]]||[[:ru:610-е годы]] |- |76||[[:en:650s]]||[[:ru:650-е годы]] |- |76||[[:en:660s]]||[[:ru:660-е годы]] |- |76||[[:en:690s]]||[[:ru:690-е годы]] |- |76||[[:en:720s]]||[[:ru:720-е годы]] |- |76||[[:en:730s]]||[[:ru:730-е годы]] |- |76||[[:en:740s]]||[[:ru:740-е годы]] |- |76||[[:en:770s]]||[[:ru:770-е годы]] |- |76||[[:en:Amish]]||[[:ru:Амиши]] |- |76||[[:en:Atyrau]]||[[:ru:Атырау]] |- |76||[[:en:Balkh Province]]||[[:ru:Балх (провинция)]] |- |76||[[:en:Banda Aceh]]||[[:ru:Банда-Ачех]] |- |76||[[:en:Battle of Badr]]||[[:ru:Битва при Бадре]] |- |76||[[:en:Bharatiya Janata Party]]||[[:ru:Бхаратия джаната парти]] |- |76||[[:en:Bislama]]||[[:ru:Бислама]] |- |76||[[:en:Book of Amos]]||[[:ru:Книга пророка Амоса]] |- |76||[[:en:Book of Ezra]]||[[:ru:Первая книга Ездры]] |- |76||[[:en:Book of Jeremiah]]||[[:ru:Книга пророка Иеремии]] |- |76||[[:en:Book of Lamentations]]||[[:ru:Плач Иеремии]] |- |76||[[:en:Boxer Rebellion]]||[[:ru:Ихэтуаньское восстание]] |- |76||[[:en:Brown trout]]||[[:ru:Кумжа]] |- |76||[[:en:Bến Tre]]||[[:ru:Бенче]] |- |76||[[:en:COVID-19 vaccine]]||[[:ru:Вакцина против COVID-19]] |- |76||[[:en:Cabinda Province]]||[[:ru:Кабинда]] |- |76||[[:en:Cambridgeshire]]||[[:ru:Кембриджшир]] |- |76||[[:en:Carob]]||[[:ru:Рожковое дерево]] |- |76||[[:en:Chain]]||[[:ru:Цепь]] |- |76||[[:en:Chisel]]||[[:ru:Зубило]] |- |76||[[:en:Citron]]||[[:ru:Цитрон]] |- |76||[[:en:Courage]]||[[:ru:Мужество]] |- |76||[[:en:Eartha Kitt]]||[[:ru:Китт, Эрта]] |- |76||[[:en:East Slavic languages]]||[[:ru:Восточнославянские языки]] |- |76||[[:en:Emden]]||[[:ru:Эмден]] |- |76||[[:en:FK Riteriai]]||[[:ru:Ритеряй]] |- |76||[[:en:Fluid]]||[[:ru:Флюид (физика)]] |- |76||[[:en:Graphical user interface]]||[[:ru:Графический интерфейс пользователя]] |- |76||[[:en:Group theory]]||[[:ru:Теория групп]] |- |76||[[:en:Judea]]||[[:ru:Иудея]] |- |76||[[:en:Kiyomizu-dera]]||[[:ru:Киёмидзу-дэра]] |- |76||[[:en:Kotka]]||[[:ru:Котка]] |- |76||[[:en:Kronoberg County]]||[[:ru:Крунуберг]] |- |76||[[:en:Lourdes]]||[[:ru:Лурд]] |- |76||[[:en:Martin of Tours]]||[[:ru:Мартин Турский]] |- |76||[[:en:Marxism–Leninism]]||[[:ru:Марксизм-ленинизм]] |- |76||[[:en:Middelburg, Zeeland]]||[[:ru:Мидделбург]] |- |76||[[:en:Moksha language]]||[[:ru:Мокшанский язык]] |- |76||[[:en:Muhammad al-Bukhari]]||[[:ru:Мухаммад аль-Бухари]] |- |76||[[:en:Møre og Romsdal]]||[[:ru:Мёре-ог-Ромсдал]] |- |76||[[:en:Nuristan Province]]||[[:ru:Нуристан]] |- |76||[[:en:Omnivore]]||[[:ru:Всеядные]] |- |76||[[:en:Panaji]]||[[:ru:Панаджи]] |- |76||[[:en:Paris-Saclay University]]||[[:ru:Университет Париж-Сакле]] |- |76||[[:en:Passiflora edulis]]||[[:ru:Страстоцвет съедобный]] |- |76||[[:en:Penang]]||[[:ru:Пинанг]] |- |76||[[:en:Pope Alexander III]]||[[:ru:Александр III (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pope Benedict V]]||[[:ru:Бенедикт V]] |- |76||[[:en:Pope Innocent XI]]||[[:ru:Иннокентий XI]] |- |76||[[:en:Pope John VIII]]||[[:ru:Иоанн VIII (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pope Paul I]]||[[:ru:Павел I (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pope Paul II]]||[[:ru:Павел II]] |- |76||[[:en:Pornographic film]]||[[:ru:Порнофильм]] |- |76||[[:en:Prince]]||[[:ru:Принц]] |- |76||[[:en:Province of Burgos]]||[[:ru:Бургос (провинция)]] |- |76||[[:en:Province of Málaga]]||[[:ru:Малага (провинция)]] |- |76||[[:en:Périgueux]]||[[:ru:Перигё]] |- |76||[[:en:Qibla]]||[[:ru:Кибла]] |- |76||[[:en:Quedlinburg]]||[[:ru:Кведлинбург]] |- |76||[[:en:Rhodesia]]||[[:ru:Родезия]] |- |76||[[:en:Riau Islands]]||[[:ru:Кепулауан-Риау]] |- |76||[[:en:Rotation]]||[[:ru:Вращение]] |- |76||[[:en:Rutaceae]]||[[:ru:Рутовые]] |- |76||[[:en:Santiago del Estero Province]]||[[:ru:Сантьяго-дель-Эстеро (провинция)]] |- |76||[[:en:Sarlat-la-Canéda]]||[[:ru:Сарла-ла-Канеда]] |- |76||[[:en:Sheikh]]||[[:ru:Шейх]] |- |76||[[:en:Space exploration]]||[[:ru:Освоение космоса]] |- |76||[[:en:Teresa of Ávila]]||[[:ru:Тереза Авильская]] |- |76||[[:en:Tern]]||[[:ru:Крачковые]] |- |76||[[:en:Thionville]]||[[:ru:Тьонвиль]] |- |76||[[:en:Torso]]||[[:ru:Туловище]] |- |76||[[:en:Triceratops]]||[[:ru:Трицератопс]] |- |76||[[:en:Värmland County]]||[[:ru:Вермланд (лен)]] |- |76||[[:en:Västerbotten County]]||[[:ru:Вестерботтен (лен)]] |- |75||[[:en:2034]]||[[:ru:2034 год]] |- |75||[[:en:2035]]||[[:ru:2035 год]] |- |75||[[:en:370s]]||[[:ru:370-е годы]] |- |75||[[:en:420s]]||[[:ru:420-е годы]] |- |75||[[:en:430s]]||[[:ru:430-е годы]] |- |75||[[:en:580s]]||[[:ru:580-е годы]] |- |75||[[:en:620s]]||[[:ru:620-е годы]] |- |75||[[:en:630s]]||[[:ru:630-е годы]] |- |75||[[:en:640s]]||[[:ru:640-е годы]] |- |75||[[:en:73 (number)]]||[[:ru:73 (число)]] |- |75||[[:en:800s (decade)]]||[[:ru:800-е годы]] |- |75||[[:en:Abjad]]||[[:ru:Консонантное письмо]] |- |75||[[:en:Agra Fort]]||[[:ru:Агра-форт]] |- |75||[[:en:Airline]]||[[:ru:Авиакомпания]] |- |75||[[:en:Ali Abdullah Saleh]]||[[:ru:Салех, Али Абдалла]] |- |75||[[:en:Almazul]]||[[:ru:Альмасуль]] |- |75||[[:en:Anglesey]]||[[:ru:Англси]] |- |75||[[:en:Araceae]]||[[:ru:Ароидные]] |- |75||[[:en:Arcos de Jalón]]||[[:ru:Аркос-де-Халон]] |- |75||[[:en:Artichoke]]||[[:ru:Артишок настоящий]] |- |75||[[:en:Atlantic puffin]]||[[:ru:Тупик (птица)]] |- |75||[[:en:Axolotl]]||[[:ru:Мексиканская амбистома]] |- |75||[[:en:Bamyan Province]]||[[:ru:Бамиан (провинция)]] |- |75||[[:en:Biobío River]]||[[:ru:Био-Био (река)]] |- |75||[[:en:Bohemian waxwing]]||[[:ru:Свиристель]] |- |75||[[:en:Book of Joel]]||[[:ru:Книга пророка Иоиля]] |- |75||[[:en:Borage]]||[[:ru:Бурачник лекарственный]] |- |75||[[:en:Boudica]]||[[:ru:Боудикка]] |- |75||[[:en:Central Kalimantan]]||[[:ru:Центральный Калимантан]] |- |75||[[:en:Cynodon dactylon]]||[[:ru:Свинорой пальчатый]] |- |75||[[:en:Decius]]||[[:ru:Деций Траян]] |- |75||[[:en:Drill]]||[[:ru:Дрель]] |- |75||[[:en:Eurasian oystercatcher]]||[[:ru:Кулик-сорока]] |- |75||[[:en:European eel]]||[[:ru:Речной угорь]] |- |75||[[:en:FK Banga Gargždai]]||[[:ru:Банга (футбольный клуб)]] |- |75||[[:en:Fagaceae]]||[[:ru:Буковые]] |- |75||[[:en:Firewall (computing)]]||[[:ru:Межсетевой экран]] |- |75||[[:en:Franco-Provençal]]||[[:ru:Франкопровансальский язык]] |- |75||[[:en:GNU]]||[[:ru:GNU]] |- |75||[[:en:Gorno-Altaysk]]||[[:ru:Горно-Алтайск]] |- |75||[[:en:Guanaco]]||[[:ru:Гуанако]] |- |75||[[:en:Herefordshire]]||[[:ru:Херефордшир]] |- |75||[[:en:Homo sapiens]]||[[:ru:Человек разумный]] |- |75||[[:en:Jambi]]||[[:ru:Джамби (провинция)]] |- |75||[[:en:Johor]]||[[:ru:Джохор]] |- |75||[[:en:Kalmar County]]||[[:ru:Кальмар (лен)]] |- |75||[[:en:Klingon language]]||[[:ru:Клингонский язык]] |- |75||[[:en:Kristiansand]]||[[:ru:Кристиансанн]] |- |75||[[:en:Lamiales]]||[[:ru:Ясноткоцветные]] |- |75||[[:en:Liquid-crystal display]]||[[:ru:Жидкокристаллический дисплей]] |- |75||[[:en:Marsh]]||[[:ru:Болото]] |- |75||[[:en:Mass in the Catholic Church]]||[[:ru:Месса]] |- |75||[[:en:Mswati III]]||[[:ru:Мсвати III]] |- |75||[[:en:Nautical mile]]||[[:ru:Морская миля]] |- |75||[[:en:Nickname]]||[[:ru:Прозвище]] |- |75||[[:en:Nigella sativa]]||[[:ru:Чернушка посевная]] |- |75||[[:en:North Yorkshire]]||[[:ru:Норт-Йоркшир]] |- |75||[[:en:Oda Nobunaga]]||[[:ru:Ода Нобунага]] |- |75||[[:en:Odor]]||[[:ru:Запах]] |- |75||[[:en:Particle accelerator]]||[[:ru:Ускоритель заряженных частиц]] |- |75||[[:en:Passer]]||[[:ru:Настоящие воробьи]] |- |75||[[:en:Pond]]||[[:ru:]] |- |75||[[:en:Pope Benedict II]]||[[:ru:Бенедикт II]] |- |75||[[:en:Pope Innocent X]]||[[:ru:Иннокентий X]] |- |75||[[:en:Province of Lleida]]||[[:ru:Льейда (провинция)]] |- |75||[[:en:Province of Salamanca]]||[[:ru:Саламанка (провинция)]] |- |75||[[:en:Provo, Utah]]||[[:ru:Прово]] |- |75||[[:en:Rashidun Caliphate]]||[[:ru:Праведный халифат]] |- |75||[[:en:Read-only memory]]||[[:ru:Постоянное запоминающее устройство]] |- |75||[[:en:Retail]]||[[:ru:Розничная торговля]] |- |75||[[:en:Saint-Lô]]||[[:ru:Сен-Ло]] |- |75||[[:en:San Juan Province, Argentina]]||[[:ru:Сан-Хуан (провинция, Аргентина)]] |- |75||[[:en:Sephardic Jews]]||[[:ru:Сефарды]] |- |75||[[:en:Sexology]]||[[:ru:Сексология]] |- |75||[[:en:Shingles]]||[[:ru:Опоясывающий лишай]] |- |75||[[:en:Shishapangma]]||[[:ru:Шишабангма]] |- |75||[[:en:Sternum]]||[[:ru:Грудина]] |- |75||[[:en:Tacloban]]||[[:ru:Таклобан]] |- |75||[[:en:Tawhid]]||[[:ru:Таухид]] |- |75||[[:en:Tench]]||[[:ru:Линь]] |- |75||[[:en:Tire]]||[[:ru:Шина транспортного средства]] |- |75||[[:en:Tobolsk]]||[[:ru:Тобольск]] |- |75||[[:en:Tuba]]||[[:ru:Туба]] |- |75||[[:en:Turbine]]||[[:ru:Турбина]] |- |75||[[:en:Vaishnavism]]||[[:ru:Вишнуизм]] |- |75||[[:en:West Slavic languages]]||[[:ru:Западнославянские языки]] |- |75||[[:en:Wire]]||[[:ru:Проволока]] |- |75||[[:en:Yinchuan]]||[[:ru:Иньчуань]] |- |75||[[:en:Yorkshire]]||[[:ru:Йоркшир]] |- |75||[[:en:Świętochłowice]]||[[:ru:Свентохловице]] |- |74||[[:en:2036]]||[[:ru:2036 год]] |- |74||[[:en:2038]]||[[:ru:2038 год]] |- |74||[[:en:Aalen]]||[[:ru:Ален (Баден-Вюртемберг)]] |- |74||[[:en:Abugida]]||[[:ru:Абугида]] |- |74||[[:en:Ahmed Ben Bella]]||[[:ru:Белла, Ахмед бен]] |- |74||[[:en:Ana Mena]]||[[:ru:Мена, Ана]] |- |74||[[:en:Annona squamosa]]||[[:ru:Сахарное яблоко]] |- |74||[[:en:Apocynaceae]]||[[:ru:Кутровые]] |- |74||[[:en:Ashkelon]]||[[:ru:Ашкелон]] |- |74||[[:en:Bambara language]]||[[:ru:Бамана]] |- |74||[[:en:Banten]]||[[:ru:Бантен]] |- |74||[[:en:Battle of Britain]]||[[:ru:Битва за Британию]] |- |74||[[:en:Catfish]]||[[:ru:Сомообразные]] |- |74||[[:en:Claude Lévi-Strauss]]||[[:ru:Леви-Стросс, Клод]] |- |74||[[:en:Colon (punctuation)]]||[[:ru:Двоеточие]] |- |74||[[:en:Companions of the Prophet]]||[[:ru:Сахаба]] |- |74||[[:en:Covaleda]]||[[:ru:Коваледа]] |- |74||[[:en:Coyhaique]]||[[:ru:Койайке]] |- |74||[[:en:Darfur]]||[[:ru:Дарфур (регион)]] |- |74||[[:en:De (Cyrillic)]]||[[:ru:Д]] |- |74||[[:en:Dhu'l-Hijja]]||[[:ru:Зу-ль-хиджа]] |- |74||[[:en:East Kalimantan]]||[[:ru:Восточный Калимантан]] |- |74||[[:en:Equestrianism]]||[[:ru:Верховая езда]] |- |74||[[:en:Ethnologue]]||[[:ru:Ethnologue]] |- |74||[[:en:European perch]]||[[:ru:Речной окунь]] |- |74||[[:en:Fence]]||[[:ru:Забор]] |- |74||[[:en:Gilgit-Baltistan]]||[[:ru:Гилгит-Балтистан]] |- |74||[[:en:Gotland County]]||[[:ru:Готланд (лен)]] |- |74||[[:en:Gulf of Suez]]||[[:ru:Суэцкий залив]] |- |74||[[:en:Halland County]]||[[:ru:Халланд (лен)]] |- |74||[[:en:Har Gobind Khorana]]||[[:ru:Корана, Хар Гобинд]] |- |74||[[:en:Helmand Province]]||[[:ru:Гильменд (провинция)]] |- |74||[[:en:Honorius]]||[[:ru:Гонорий]] |- |74||[[:en:Hyundai Motor Company]]||[[:ru:Hyundai Motor]] |- |74||[[:en:I (Cyrillic)]]||[[:ru:И]] |- |74||[[:en:Inclined plane]]||[[:ru:Наклонная плоскость]] |- |74||[[:en:Juanes]]||[[:ru:Хуанес]] |- |74||[[:en:Jämtland County]]||[[:ru:Емтланд (лен)]] |- |74||[[:en:Jönköping County]]||[[:ru:Йёнчёпинг (лен)]] |- |74||[[:en:Kalimantan]]||[[:ru:Индонезийский Калимантан]] |- |74||[[:en:Kedah]]||[[:ru:Кедах]] |- |74||[[:en:Kufa]]||[[:ru:Эль-Куфа]] |- |74||[[:en:Kurt Georg Kiesinger]]||[[:ru:Кизингер, Курт Георг]] |- |74||[[:en:Laredo, Texas]]||[[:ru:Ларедо (Техас)]] |- |74||[[:en:Leinster]]||[[:ru:Ленстер]] |- |74||[[:en:Manilkara zapota]]||[[:ru:Саподилла]] |- |74||[[:en:Metonymy]]||[[:ru:Метонимия]] |- |74||[[:en:Modesto, California]]||[[:ru:Модесто]] |- |74||[[:en:Mountain View, California]]||[[:ru:Маунтин-Вью (Калифорния)]] |- |74||[[:en:Munster]]||[[:ru:Манстер]] |- |74||[[:en:Naomi Osaka]]||[[:ru:Осака, Наоми]] |- |74||[[:en:Newton]]||[[:ru:Ньютон]] |- |74||[[:en:Nymphaeaceae]]||[[:ru:Кувшинковые]] |- |74||[[:en:Pantelleria]]||[[:ru:Пантеллерия (коммуна)]] |- |74||[[:en:Paterson, New Jersey]]||[[:ru:Патерсон (Нью-Джерси)]] |- |74||[[:en:Phosphate]]||[[:ru:Фосфаты]] |- |74||[[:en:Phuket province]]||[[:ru:Пхукет]] |- |74||[[:en:Piranha]]||[[:ru:Пиранья (общее название хищных рыб)]] |- |74||[[:en:Pope Alexander VIII]]||[[:ru:Александр VIII]] |- |74||[[:en:Pope Benedict I]]||[[:ru:Бенедикт I (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Benedict IX]]||[[:ru:Бенедикт IX]] |- |74||[[:en:Pope Formosus]]||[[:ru:Формоз]] |- |74||[[:en:Pope Gregory IX]]||[[:ru:Григорий IX]] |- |74||[[:en:Pope Innocent XII]]||[[:ru:Иннокентий XII]] |- |74||[[:en:Pope John XII]]||[[:ru:Иоанн XII (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Leo V]]||[[:ru:Лев V (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Sixtus V]]||[[:ru:Сикст V]] |- |74||[[:en:Province of Ourense]]||[[:ru:Оренсе (провинция)]] |- |74||[[:en:Province of Tarragona]]||[[:ru:Таррагона (провинция)]] |- |74||[[:en:Province of Teruel]]||[[:ru:Теруэль (провинция)]] |- |74||[[:en:Provinces of Turkey]]||[[:ru:Иль Турции]] |- |74||[[:en:Pump]]||[[:ru:Насос]] |- |74||[[:en:Puncak Jaya]]||[[:ru:Джая]] |- |74||[[:en:Quantum]]||[[:ru:Квант]] |- |74||[[:en:Robert H. Goddard]]||[[:ru:Годдард, Роберт]] |- |74||[[:en:Search engine (computing)]]||[[:ru:Поисковая машина]] |- |74||[[:en:Siemens]]||[[:ru:Siemens]] |- |74||[[:en:Subspecies]]||[[:ru:Подвид]] |- |74||[[:en:Taiga bean goose]]||[[:ru:Гуменник]] |- |74||[[:en:Temple Institute]]||[[:ru:Институт Храма]] |- |74||[[:en:Tetun language]]||[[:ru:Тетум]] |- |74||[[:en:Three Kingdoms of Korea]]||[[:ru:Три корейских государства]] |- |74||[[:en:Transpiration]]||[[:ru:Транспирация]] |- |74||[[:en:Ural Federal District]]||[[:ru:Уральский федеральный округ]] |- |74||[[:en:Wilhelmus]]||[[:ru:Гимн Нидерландов]] |- |74||[[:en:Willem Einthoven]]||[[:ru:Эйнтховен, Виллем]] |- |74||[[:en:Word processor]]||[[:ru:Текстовый процессор]] |- |74||[[:en:Yacht]]||[[:ru:Яхта]] |- |74||[[:en:Yukio Hatoyama]]||[[:ru:Хатояма, Юкио]] |- |74||[[:en:Zhe (Cyrillic)]]||[[:ru:Ж]] |- |74||[[:en:Ústí nad Labem]]||[[:ru:Усти-над-Лабем]] |- |73||[[:en:1980 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1980]] |- |73||[[:en:1992 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1992]] |- |73||[[:en:500s (decade)]]||[[:ru:500-е годы]] |- |73||[[:en:Alcubilla de las Peñas]]||[[:ru:Алькубилья-де-лас-Пеньяс]] |- |73||[[:en:Aliud]]||[[:ru:Альюд]] |- |73||[[:en:Almajano]]||[[:ru:Альмахано]] |- |73||[[:en:Alnus glutinosa]]||[[:ru:Ольха чёрная]] |- |73||[[:en:Aphid]]||[[:ru:Тли]] |- |73||[[:en:Auk]]||[[:ru:Чистиковые]] |- |73||[[:en:Ayatollah]]||[[:ru:Аятолла]] |- |73||[[:en:Ayyubid dynasty]]||[[:ru:Айюбиды]] |- |73||[[:en:Bagpipes]]||[[:ru:Волынка]] |- |73||[[:en:Baraona]]||[[:ru:Бараона (Испания)]] |- |73||[[:en:Book of Habakkuk]]||[[:ru:Книга пророка Аввакума]] |- |73||[[:en:Book of Hosea]]||[[:ru:Книга пророка Осии]] |- |73||[[:en:Book of Jonah]]||[[:ru:Книга пророка Ионы]] |- |73||[[:en:Book of Malachi]]||[[:ru:Книга пророка Малахии]] |- |73||[[:en:Book of Obadiah]]||[[:ru:Книга пророка Авдия]] |- |73||[[:en:Brook (small stream)]]||[[:ru:Ручей]] |- |73||[[:en:Chamorro language]]||[[:ru:Чаморро (язык)]] |- |73||[[:en:Daniel (biblical figure)]]||[[:ru:Даниил (пророк)]] |- |73||[[:en:Dharamshala]]||[[:ru:Дхарамсала]] |- |73||[[:en:Diesel engine]]||[[:ru:Дизельный двигатель]] |- |73||[[:en:Djoser]]||[[:ru:Джосер]] |- |73||[[:en:Donbas]]||[[:ru:Донбасс]] |- |73||[[:en:Drum kit]]||[[:ru:Ударная установка]] |- |73||[[:en:El (Cyrillic)]]||[[:ru:Л]] |- |73||[[:en:Falconiformes]]||[[:ru:Соколообразные]] |- |73||[[:en:Fatah]]||[[:ru:ФАТХ]] |- |73||[[:en:Fedora Linux]]||[[:ru:Fedora Linux]] |- |73||[[:en:Firewood]]||[[:ru:Дрова]] |- |73||[[:en:Giurtelecu Șimleului]]||[[:ru:Джуртелеку-Шимлеулуй]] |- |73||[[:en:Gran Colombia]]||[[:ru:Великая Колумбия]] |- |73||[[:en:Gävleborg County]]||[[:ru:Евлеборг]] |- |73||[[:en:Hakka Chinese]]||[[:ru:Хакка (язык)]] |- |73||[[:en:Handicraft]]||[[:ru:Народные художественные промыслы]] |- |73||[[:en:Herat Province]]||[[:ru:Герат (провинция)]] |- |73||[[:en:High-definition television]]||[[:ru:Телевидение высокой чёткости]] |- |73||[[:en:Hui people]]||[[:ru:Хуэй (народ)]] |- |73||[[:en:Humayun]]||[[:ru:Хумаюн]] |- |73||[[:en:Ilocano language]]||[[:ru:Илоканский язык]] |- |73||[[:en:Indigo]]||[[:ru:Индиго (цвет)]] |- |73||[[:en:Integumentary system]]||[[:ru:Покровная система]] |- |73||[[:en:Ipomoea aquatica]]||[[:ru:Ипомея водяная]] |- |73||[[:en:Jack snipe]]||[[:ru:Гаршнеп]] |- |73||[[:en:Jew's harp]]||[[:ru:Варган]] |- |73||[[:en:Ka (Cyrillic)]]||[[:ru:К (кириллица)]] |- |73||[[:en:Khanty languages]]||[[:ru:Хантыйский язык]] |- |73||[[:en:Lacuna Coil]]||[[:ru:Lacuna Coil]] |- |73||[[:en:Las Aldehuelas]]||[[:ru:Лас-Альдеуэлас]] |- |73||[[:en:Lingala]]||[[:ru:Лингала]] |- |73||[[:en:List of languages by number of native speakers]]||[[:ru:Список языков по количеству носителей]] |- |73||[[:en:Long-tailed duck]]||[[:ru:Морянка]] |- |73||[[:en:Louis XI]]||[[:ru:Людовик XI]] |- |73||[[:en:Lovebird]]||[[:ru:Неразлучники]] |- |73||[[:en:Meander]]||[[:ru:Меандр]] |- |73||[[:en:New Zealand dollar]]||[[:ru:Новозеландский доллар]] |- |73||[[:en:Night of Power]]||[[:ru:Ночь аль-Кадр]] |- |73||[[:en:Oil painting]]||[[:ru:Масляная живопись]] |- |73||[[:en:Perennial]]||[[:ru:Многолетние растения]] |- |73||[[:en:Phonograph]]||[[:ru:Фонограф]] |- |73||[[:en:Pigeon pea]]||[[:ru:Голубиный горох]] |- |73||[[:en:Pope Adrian II]]||[[:ru:Адриан II]] |- |73||[[:en:Pope Adrian III]]||[[:ru:Адриан III]] |- |73||[[:en:Pope Boniface V]]||[[:ru:Бонифаций V]] |- |73||[[:en:Pope Boniface VI]]||[[:ru:Бонифаций VI]] |- |73||[[:en:Pope Clement IX]]||[[:ru:Климент IX]] |- |73||[[:en:Pope Clement VIII]]||[[:ru:Климент VIII]] |- |73||[[:en:Pope Clement XIII]]||[[:ru:Климент XIII]] |- |73||[[:en:Pope Clement XIV]]||[[:ru:Климент XIV]] |- |73||[[:en:Pope Eugene II]]||[[:ru:Евгений II]] |- |73||[[:en:Pope Eugene IV]]||[[:ru:Евгений IV]] |- |73||[[:en:Pope Gregory V]]||[[:ru:Григорий V (папа римский)]] |- |73||[[:en:Pope Gregory XIV]]||[[:ru:Григорий XIV]] |- |73||[[:en:Pope Innocent IV]]||[[:ru:Иннокентий IV]] |- |73||[[:en:Pope Leo VI]]||[[:ru:Лев VI (папа римский)]] |- |73||[[:en:Pope Paul IV]]||[[:ru:Павел IV]] |- |73||[[:en:Present]]||[[:ru:Настоящее]] |- |73||[[:en:Production (economics)]]||[[:ru:Производство]] |- |73||[[:en:Province of Pontevedra]]||[[:ru:Понтеведра (провинция)]] |- |73||[[:en:Province of Prato]]||[[:ru:Прато (провинция)]] |- |73||[[:en:Raft]]||[[:ru:Плот]] |- |73||[[:en:Railway track]]||[[:ru:Железнодорожный путь]] |- |73||[[:en:Red Fort]]||[[:ru:Лал-Кила]] |- |73||[[:en:Riau]]||[[:ru:Риау]] |- |73||[[:en:Scientific Revolution]]||[[:ru:Революция в науке]] |- |73||[[:en:Seth]]||[[:ru:Сиф]] |- |73||[[:en:Shaivism]]||[[:ru:Шиваизм]] |- |73||[[:en:Spotted hyena]]||[[:ru:Пятнистая гиена]] |- |73||[[:en:Syzygium cumini]]||[[:ru:Джамболан]] |- |73||[[:en:Telemark]]||[[:ru:Телемарк]] |- |73||[[:en:Tribe (taxonomy)]]||[[:ru:Триба (биология)]] |- |73||[[:en:Tsonga language]]||[[:ru:Тсонга (язык)]] |- |73||[[:en:Ulama]]||[[:ru:Улем]] |- |73||[[:en:Velociraptor]]||[[:ru:Велоцираптор]] |- |73||[[:en:Vestfold]]||[[:ru:Вестфолл]] |- |73||[[:en:Vicuña]]||[[:ru:Викунья]] |- |73||[[:en:Voice over IP]]||[[:ru:IP-телефония]] |- |73||[[:en:Wen Jiabao]]||[[:ru:Вэнь Цзябао]] |- |73||[[:en:Windows Phone]]||[[:ru:Windows Phone]] |- |73||[[:en:Ye (Cyrillic)]]||[[:ru:Е (кириллица)]] |- |73||[[:en:Yu (Cyrillic)]]||[[:ru:Ю]] |- |73||[[:en:École polytechnique]]||[[:ru:Политехническая школа (Париж)]] |- |73||[[:en:Örebro County]]||[[:ru:Эребру (лен)]] |- |72||[[:en:18th century BC]]||[[:ru:XVIII век до н. э.]] |- |72||[[:en:200s (decade)]]||[[:ru:200-е годы]] |- |72||[[:en:2030s]]||[[:ru:2030-е годы]] |- |72||[[:en:700s (decade)]]||[[:ru:700-е годы]] |- |72||[[:en:Al-Ikhlas]]||[[:ru:Аль-Ихляс]] |- |72||[[:en:Aldealseñor]]||[[:ru:Альдеальсеньор]] |- |72||[[:en:Alfonso XIII]]||[[:ru:Альфонсо XIII]] |- |72||[[:en:Alliance 90/The Greens]]||[[:ru:Союз 90/Зелёные]] |- |72||[[:en:Almaluez]]||[[:ru:Альмалуэс]] |- |72||[[:en:Amaranthaceae]]||[[:ru:Амарантовые]] |- |72||[[:en:Anders Fogh Rasmussen]]||[[:ru:Расмуссен, Андерс Фог]] |- |72||[[:en:Andijan]]||[[:ru:Андижан]] |- |72||[[:en:Annual plant]]||[[:ru:Однолетние растения]] |- |72||[[:en:Asterales]]||[[:ru:Астроцветные]] |- |72||[[:en:Auch]]||[[:ru:Ош (город, Франция)]] |- |72||[[:en:Auvergne (administrative region)]]||[[:ru:Овернь]] |- |72||[[:en:Avalokiteśvara]]||[[:ru:Авалокитешвара]] |- |72||[[:en:Bar-le-Duc]]||[[:ru:Бар-ле-Дюк]] |- |72||[[:en:Beaufort scale]]||[[:ru:Шкала Бофорта]] |- |72||[[:en:Ben Gurion Airport]]||[[:ru:Аэропорт имени Бен-Гуриона]] |- |72||[[:en:Bodhisattva]]||[[:ru:Бодхисаттва]] |- |72||[[:en:Book of Nahum]]||[[:ru:Книга пророка Наума]] |- |72||[[:en:Boro language (India)]]||[[:ru:Бодо (язык)]] |- |72||[[:en:Caryophyllaceae]]||[[:ru:Гвоздичные]] |- |72||[[:en:Chaos theory]]||[[:ru:Теория хаоса]] |- |72||[[:en:Circassians]]||[[:ru:Адыги]] |- |72||[[:en:Citroën]]||[[:ru:Citroën]] |- |72||[[:en:Coronel Fabriciano]]||[[:ru:Коронел-Фабрисиану]] |- |72||[[:en:Eumetazoa]]||[[:ru:Эуметазои]] |- |72||[[:en:Eurasian whimbrel]]||[[:ru:Средний кроншнеп]] |- |72||[[:en:FA Šiauliai]]||[[:ru:ФА Шяуляй]] |- |72||[[:en:FC Džiugas Telšiai]]||[[:ru:Джюгас (футбольный клуб)]] |- |72||[[:en:FC Hegelmann]]||[[:ru:Хегельманн]] |- |72||[[:en:Far-right politics]]||[[:ru:Ультраправые]] |- |72||[[:en:Farah Province]]||[[:ru:Фарах (провинция)]] |- |72||[[:en:Fax]]||[[:ru:Факс]] |- |72||[[:en:Gastroenterology]]||[[:ru:Гастроэнтерология]] |- |72||[[:en:Gnathostomata]]||[[:ru:Челюстноротые]] |- |72||[[:en:Harold Godwinson]]||[[:ru:Гарольд II Годвинсон]] |- |72||[[:en:Head of government]]||[[:ru:Глава правительства]] |- |72||[[:en:Hexapoda]]||[[:ru:Шестиногие]] |- |72||[[:en:High jump]]||[[:ru:Прыжок в высоту]] |- |72||[[:en:Ibn Arabi]]||[[:ru:Ибн Араби]] |- |72||[[:en:Key West]]||[[:ru:Ки-Уэст]] |- |72||[[:en:Kohima]]||[[:ru:Кохима]] |- |72||[[:en:Lampung]]||[[:ru:Лампунг]] |- |72||[[:en:Lester B. Pearson]]||[[:ru:Пирсон, Лестер]] |- |72||[[:en:Library of Congress Control Number]]||[[:ru:Контрольный номер Библиотеки Конгресса]] |- |72||[[:en:Mansi languages]]||[[:ru:Мансийский язык]] |- |72||[[:en:Medinaceli]]||[[:ru:Мединасели]] |- |72||[[:en:Meissen]]||[[:ru:Майсен]] |- |72||[[:en:Mercenary]]||[[:ru:Наёмник]] |- |72||[[:en:Myrtaceae]]||[[:ru:Миртовые]] |- |72||[[:en:Nana Akufo-Addo]]||[[:ru:Акуфо-Аддо, Нана]] |- |72||[[:en:Nangarhar Province]]||[[:ru:Нангархар]] |- |72||[[:en:Neumünster]]||[[:ru:Ноймюнстер]] |- |72||[[:en:Oblasts of Russia]]||[[:ru:Область (Россия)]] |- |72||[[:en:Oligocene]]||[[:ru:Олигоцен]] |- |72||[[:en:Pannonia]]||[[:ru:Паннония]] |- |72||[[:en:People's Liberation Army]]||[[:ru:Народно-освободительная армия Китая]] |- |72||[[:en:Pope Adeodatus I]]||[[:ru:Адеодат I]] |- |72||[[:en:Pope Adeodatus II]]||[[:ru:Адеодат II]] |- |72||[[:en:Pope Alexander VII]]||[[:ru:Александр VII]] |- |72||[[:en:Pope Benedict III]]||[[:ru:Бенедикт III]] |- |72||[[:en:Pope Benedict VIII]]||[[:ru:Бенедикт VIII]] |- |72||[[:en:Pope Boniface VIII]]||[[:ru:Бонифаций VIII]] |- |72||[[:en:Pope Gregory VIII]]||[[:ru:Григорий VIII (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Gregory XII]]||[[:ru:Григорий XII]] |- |72||[[:en:Pope Innocent VI]]||[[:ru:Иннокентий VI]] |- |72||[[:en:Pope Innocent VIII]]||[[:ru:Иннокентий VIII]] |- |72||[[:en:Pope John III]]||[[:ru:Иоанн III (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope John V]]||[[:ru:Иоанн V (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope John VII]]||[[:ru:Иоанн VII (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Lando]]||[[:ru:Ландон (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Leo IV]]||[[:ru:Лев IV (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Leo VIII]]||[[:ru:Лев VIII]] |- |72||[[:en:Pope Marinus I]]||[[:ru:Марин I]] |- |72||[[:en:Pope Pelagius II]]||[[:ru:Пелагий II]] |- |72||[[:en:Pope Sergius III]]||[[:ru:Сергий III]] |- |72||[[:en:Pope Urban III]]||[[:ru:Урбан III]] |- |72||[[:en:Pre-Socratic philosophy]]||[[:ru:Досократики]] |- |72||[[:en:Province of Guadalajara]]||[[:ru:Гвадалахара (провинция)]] |- |72||[[:en:Pubic hair]]||[[:ru:Лобковые волосы]] |- |72||[[:en:Punishment]]||[[:ru:Наказание]] |- |72||[[:en:Rhesus macaque]]||[[:ru:Макак-резус]] |- |72||[[:en:Rutland]]||[[:ru:Ратленд (графство)]] |- |72||[[:en:Salicaceae]]||[[:ru:Ивовые]] |- |72||[[:en:Salinas, California]]||[[:ru:Салинас (Калифорния)]] |- |72||[[:en:San Pedro de la Paz]]||[[:ru:Сан-Педро-де-ла-Пас]] |- |72||[[:en:Semicolon]]||[[:ru:Точка с запятой]] |- |72||[[:en:South Sumatra]]||[[:ru:Южная Суматра]] |- |72||[[:en:Symptom]]||[[:ru:Симптом]] |- |72||[[:en:Södermanland County]]||[[:ru:Сёдерманланд (лен)]] |- |72||[[:en:The Smurfs]]||[[:ru:Смурфики]] |- |72||[[:en:Tibia]]||[[:ru:Большеберцовая кость]] |- |72||[[:en:Ujjain]]||[[:ru:Удджайн]] |- |72||[[:en:Umberto I of Italy]]||[[:ru:Умберто I]] |- |72||[[:en:Uppsala County]]||[[:ru:Уппсала (лен)]] |- |72||[[:en:Uruzgan Province]]||[[:ru:Урузган]] |- |72||[[:en:Västernorrland County]]||[[:ru:Вестерноррланд]] |- |72||[[:en:Warring States period]]||[[:ru:Период Сражающихся царств]] |- |72||[[:en:West Kazakhstan Region]]||[[:ru:Западно-Казахстанская область]] |- |72||[[:en:Wheelbarrow]]||[[:ru:Тачка]] |- |72||[[:en:Ze (Cyrillic)]]||[[:ru:З]] |- |72||[[:en:Östergötland County]]||[[:ru:Эстергётланд (лен)]] |- |71||[[:en:1948 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1948]] |- |71||[[:en:1968 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1968]] |- |71||[[:en:2037]]||[[:ru:2037 год]] |- |71||[[:en:2039]]||[[:ru:2039 год]] |- |71||[[:en:300s (decade)]]||[[:ru:300-е годы]] |- |71||[[:en:4th millennium BC]]||[[:ru:4-е тысячелетие до н. э.]] |- |71||[[:en:600s (decade)]]||[[:ru:600-е годы]] |- |71||[[:en:Abilene, Texas]]||[[:ru:Абилин (Техас)]] |- |71||[[:en:Adultery]]||[[:ru:Супружеская измена]] |- |71||[[:en:Ali Bongo]]||[[:ru:Бонго Ондимба, Али]] |- |71||[[:en:Altenburg]]||[[:ru:Альтенбург]] |- |71||[[:en:American English]]||[[:ru:Американский вариант английского языка]] |- |71||[[:en:Arlington County, Virginia]]||[[:ru:Арлингтон (округ)]] |- |71||[[:en:Banjarmasin]]||[[:ru:Банджармасин]] |- |71||[[:en:Bengkulu]]||[[:ru:Бенкулу (провинция)]] |- |71||[[:en:Bhutanese ngultrum]]||[[:ru:Нгултрум]] |- |71||[[:en:Biafra]]||[[:ru:Биафра]] |- |71||[[:en:Blackbuck]]||[[:ru:Гарна]] |- |71||[[:en:Book of Zephaniah]]||[[:ru:Книга пророка Софонии]] |- |71||[[:en:Bovinae]]||[[:ru:Бычьи]] |- |71||[[:en:Brachiosaurus]]||[[:ru:Брахиозавр]] |- |71||[[:en:Brahvi language]]||[[:ru:Брауи]] |- |71||[[:en:Brazilian National Anthem]]||[[:ru:Гимн Бразилии]] |- |71||[[:en:Cahors]]||[[:ru:Каор]] |- |71||[[:en:Casarejos]]||[[:ru:Касарехос]] |- |71||[[:en:Cerbón]]||[[:ru:Сербон]] |- |71||[[:en:Chimney]]||[[:ru:Дымовая труба]] |- |71||[[:en:Club Atlético River Plate]]||[[:ru:Ривер Плейт]] |- |71||[[:en:Common goldeneye]]||[[:ru:Обыкновенный гоголь]] |- |71||[[:en:Council of Trent]]||[[:ru:Тридентский собор]] |- |71||[[:en:Cultural anthropology]]||[[:ru:Культурная антропология]] |- |71||[[:en:Cyrene, Libya]]||[[:ru:Кирена (город)]] |- |71||[[:en:DFK Dainava]]||[[:ru:ДФК Дайнава]] |- |71||[[:en:Dan Quayle]]||[[:ru:Куэйл, Дэн]] |- |71||[[:en:Delmenhorst]]||[[:ru:Дельменхорст]] |- |71||[[:en:Detmold]]||[[:ru:Детмольд]] |- |71||[[:en:Deuterostome]]||[[:ru:Вторичноротые]] |- |71||[[:en:Dogri language]]||[[:ru:Догри]] |- |71||[[:en:Driver's license]]||[[:ru:Водительское удостоверение]] |- |71||[[:en:ENIAC]]||[[:ru:ЭНИАК]] |- |71||[[:en:Eared seal]]||[[:ru:Ушастые тюлени]] |- |71||[[:en:Eighty Years' War]]||[[:ru:Восьмидесятилетняя война]] |- |71||[[:en:Electron configuration]]||[[:ru:Электронная конфигурация]] |- |71||[[:en:Elisha]]||[[:ru:Елисей]] |- |71||[[:en:Emperor Taishō]]||[[:ru:Император Тайсё]] |- |71||[[:en:Ericaceae]]||[[:ru:Вересковые]] |- |71||[[:en:Folk dance]]||[[:ru:Народный танец]] |- |71||[[:en:Garmisch-Partenkirchen]]||[[:ru:Гармиш-Партенкирхен]] |- |71||[[:en:Ghazni Province]]||[[:ru:Газни (провинция)]] |- |71||[[:en:Ghor Province]]||[[:ru:Гор (провинция)]] |- |71||[[:en:Goidelic languages]]||[[:ru:Гойдельские языки]] |- |71||[[:en:Hawaiʻi (island)]]||[[:ru:Гавайи (остров)]] |- |71||[[:en:Hazaras]]||[[:ru:Хазарейцы]] |- |71||[[:en:Hazel grouse]]||[[:ru:Рябчик]] |- |71||[[:en:Hypertext]]||[[:ru:Гипертекст]] |- |71||[[:en:Hämeenlinna]]||[[:ru:Хямеэнлинна]] |- |71||[[:en:Ionian Islands]]||[[:ru:Ионические острова]] |- |71||[[:en:Isaiah]]||[[:ru:Исаия]] |- |71||[[:en:Jade]]||[[:ru:Жад]] |- |71||[[:en:Javan rhinoceros]]||[[:ru:Яванский носорог]] |- |71||[[:en:Joseph II, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Иосиф II]] |- |71||[[:en:Krill]]||[[:ru:Эвфаузиевые]] |- |71||[[:en:Kunar Province]]||[[:ru:Кунар]] |- |71||[[:en:Kunduz Province]]||[[:ru:Кундуз (провинция)]] |- |71||[[:en:Kupang]]||[[:ru:Купанг]] |- |71||[[:en:Local Group]]||[[:ru:Местная группа галактик]] |- |71||[[:en:Lumbini]]||[[:ru:Лумбини]] |- |71||[[:en:Madhuri Dixit]]||[[:ru:Дикшит, Мадхури]] |- |71||[[:en:Magenta]]||[[:ru:Маджента (цвет)]] |- |71||[[:en:Major (rank)]]||[[:ru:Майор]] |- |71||[[:en:Mercedes-Benz Group]]||[[:ru:Mercedes-Benz Group]] |- |71||[[:en:Minaret of Jam]]||[[:ru:Джамский минарет]] |- |71||[[:en:Mirandese language]]||[[:ru:Мирандский язык]] |- |71||[[:en:Monitor lizard]]||[[:ru:Вараны]] |- |71||[[:en:Multicellular organism]]||[[:ru:Многоклеточный организм]] |- |71||[[:en:Office]]||[[:ru:Офис]] |- |71||[[:en:Oświęcim]]||[[:ru:Освенцим (город)]] |- |71||[[:en:Pe (Cyrillic)]]||[[:ru:П]] |- |71||[[:en:Phlegraean Fields]]||[[:ru:Флегрейские поля]] |- |71||[[:en:Pitchfork]]||[[:ru:Вилы]] |- |71||[[:en:Pope Alexander II]]||[[:ru:Александр II (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Celestine III]]||[[:ru:Целестин III]] |- |71||[[:en:Pope Clement V]]||[[:ru:Климент V]] |- |71||[[:en:Pope Clement VI]]||[[:ru:Климент VI]] |- |71||[[:en:Pope Honorius III]]||[[:ru:Гонорий III]] |- |71||[[:en:Pope John IV]]||[[:ru:Иоанн IV (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope John IX]]||[[:ru:Иоанн IX (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Leo II]]||[[:ru:Лев II (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Leo VII]]||[[:ru:Лев VII]] |- |71||[[:en:Pope Martin I]]||[[:ru:Мартин I (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Martin V]]||[[:ru:Мартин V]] |- |71||[[:en:Pope Pelagius I]]||[[:ru:Пелагий I]] |- |71||[[:en:Pope Sergius I]]||[[:ru:Сергий I]] |- |71||[[:en:Pope Sisinnius]]||[[:ru:Сизинний]] |- |71||[[:en:Pope Stephen III]]||[[:ru:Стефан III (IV)]] |- |71||[[:en:Pope Stephen IV]]||[[:ru:Стефан IV (V)]] |- |71||[[:en:Pope Stephen VI]]||[[:ru:Стефан VI (VII)]] |- |71||[[:en:Pope Vitalian]]||[[:ru:Виталий (папа римский)]] |- |71||[[:en:Province of Cuenca]]||[[:ru:Куэнка (провинция)]] |- |71||[[:en:Safar]]||[[:ru:Сафар]] |- |71||[[:en:Saint Peter Port]]||[[:ru:Сент-Питер-Порт]] |- |71||[[:en:Salvia officinalis]]||[[:ru:Шалфей лекарственный]] |- |71||[[:en:Sauna]]||[[:ru:Сауна]] |- |71||[[:en:Sega]]||[[:ru:Sega]] |- |71||[[:en:Shinkansen]]||[[:ru:Синкансэн]] |- |71||[[:en:Short I (Cyrillic)]]||[[:ru:Й]] |- |71||[[:en:Simian]]||[[:ru:Обезьянообразные]] |- |71||[[:en:Springfield, Missouri]]||[[:ru:Спрингфилд (Миссури)]] |- |71||[[:en:St Helier]]||[[:ru:Сент-Хелиер]] |- |71||[[:en:Subotica]]||[[:ru:Суботица]] |- |71||[[:en:Tahitian language]]||[[:ru:Таитянский язык]] |- |71||[[:en:The X-Files]]||[[:ru:Секретные материалы]] |- |71||[[:en:Traian Băsescu]]||[[:ru:Бэсеску, Траян]] |- |71||[[:en:Uncyclopedia]]||[[:ru:Uncyclopedia]] |- |71||[[:en:Volterra]]||[[:ru:Вольтерра]] |- |71||[[:en:Vukovar]]||[[:ru:Вуковар]] |- |71||[[:en:Västmanland County]]||[[:ru:Вестманланд (лен)]] |- |71||[[:en:West Kalimantan]]||[[:ru:Западный Калимантан]] |- |71||[[:en:West Yorkshire]]||[[:ru:Уэст-Йоркшир]] |- |71||[[:en:Ya (Cyrillic)]]||[[:ru:Я]] |- |71||[[:en:Zlín]]||[[:ru:Злин]] |- |71||[[:en:Zugspitze]]||[[:ru:Цугшпитце]] |- |71||[[:en:İznik]]||[[:ru:Изник]] |- |70||[[:en:1960 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1960]] |- |70||[[:en:19th century BC]]||[[:ru:XIX век до н. э.]] |- |70||[[:en:2040]]||[[:ru:2040 год]] |- |70||[[:en:Afternoon]]||[[:ru:После полудня]] |- |70||[[:en:All Souls' Day]]||[[:ru:День всех усопших верных]] |- |70||[[:en:Armentières]]||[[:ru:Армантьер]] |- |70||[[:en:Atlantic mackerel]]||[[:ru:Атлантическая скумбрия]] |- |70||[[:en:Ayodhya]]||[[:ru:Айодхья]] |- |70||[[:en:Baghlan Province]]||[[:ru:Баглан (провинция)]] |- |70||[[:en:Bangka Belitung Islands]]||[[:ru:Банка-Белитунг]] |- |70||[[:en:Bar-tailed godwit]]||[[:ru:Малый веретенник]] |- |70||[[:en:Biological anthropology]]||[[:ru:Физическая антропология]] |- |70||[[:en:Book of Haggai]]||[[:ru:Книга пророка Аггея]] |- |70||[[:en:Book of Zechariah]]||[[:ru:Книга пророка Захарии]] |- |70||[[:en:Bougainvillea]]||[[:ru:Бугенвиллея]] |- |70||[[:en:Brassica]]||[[:ru:Капуста (род)]] |- |70||[[:en:Caryophyllales]]||[[:ru:Гвоздичноцветные]] |- |70||[[:en:Ceiba pentandra]]||[[:ru:Сейба пятитычинковая]] |- |70||[[:en:Charles Louis Alphonse Laveran]]||[[:ru:Лаверан, Шарль Луи Альфонс]] |- |70||[[:en:Charles VIII of France]]||[[:ru:Карл VIII (король Франции)]] |- |70||[[:en:Che (Cyrillic)]]||[[:ru:Ч]] |- |70||[[:en:Chilean Spanish]]||[[:ru:Чилийский испанский]] |- |70||[[:en:Chrzanów]]||[[:ru:Хшанув]] |- |70||[[:en:Cidones]]||[[:ru:Сидонес]] |- |70||[[:en:Claus von Stauffenberg]]||[[:ru:Штауффенберг, Клаус Шенк фон]] |- |70||[[:en:Clergy]]||[[:ru:Духовенство]] |- |70||[[:en:Cockburn Town]]||[[:ru:Коберн-Таун]] |- |70||[[:en:Common bottlenose dolphin]]||[[:ru:Афалина]] |- |70||[[:en:Common myna]]||[[:ru:Обыкновенная майна]] |- |70||[[:en:Connacht]]||[[:ru:Коннахт]] |- |70||[[:en:Decimetre]]||[[:ru:Дециметр]] |- |70||[[:en:Digne-les-Bains]]||[[:ru:Динь-ле-Бен]] |- |70||[[:en:Disco]]||[[:ru:Диско]] |- |70||[[:en:Dormouse]]||[[:ru:Соневые]] |- |70||[[:en:Dubna]]||[[:ru:Дубна]] |- |70||[[:en:Fabales]]||[[:ru:Бобовоцветные]] |- |70||[[:en:Faryab Province]]||[[:ru:Фарьяб]] |- |70||[[:en:Flores]]||[[:ru:Флорес (остров)]] |- |70||[[:en:Fred Rogers]]||[[:ru:Роджерс, Фред]] |- |70||[[:en:Gaulish]]||[[:ru:Галльский язык]] |- |70||[[:en:George Town, Penang]]||[[:ru:Джорджтаун (Пинанг)]] |- |70||[[:en:Goose]]||[[:ru:]] |- |70||[[:en:Gubbio]]||[[:ru:Губбио]] |- |70||[[:en:Harold Lloyd]]||[[:ru:Ллойд, Гарольд]] |- |70||[[:en:Hastings Banda]]||[[:ru:Банда, Хастингс]] |- |70||[[:en:Hemichordate]]||[[:ru:Полухордовые]] |- |70||[[:en:Hoof]]||[[:ru:Копыто]] |- |70||[[:en:Huntington Beach, California]]||[[:ru:Хантингтон-Бич]] |- |70||[[:en:Illicium verum]]||[[:ru:Бадьян настоящий]] |- |70||[[:en:Internet service provider]]||[[:ru:Интернет-провайдер]] |- |70||[[:en:John Atta Mills]]||[[:ru:Миллс, Джон Эванс Атта]] |- |70||[[:en:Joseph Kabila]]||[[:ru:Кабила, Жозеф]] |- |70||[[:en:Juan Manuel Fangio]]||[[:ru:Фанхио, Хуан Мануэль]] |- |70||[[:en:Kabul Province]]||[[:ru:Кабул (провинция)]] |- |70||[[:en:Kaziranga National Park]]||[[:ru:Казиранга]] |- |70||[[:en:Kennedy Space Center]]||[[:ru:Космический центр Кеннеди]] |- |70||[[:en:Leatherback sea turtle]]||[[:ru:Кожистая черепаха]] |- |70||[[:en:List of centuries]]||[[:ru:Хронологическая таблица]] |- |70||[[:en:Macedonia (region)]]||[[:ru:Македония (область)]] |- |70||[[:en:Maglev]]||[[:ru:Маглев]] |- |70||[[:en:Malpighiales]]||[[:ru:Мальпигиецветные]] |- |70||[[:en:Malus domestica]]||[[:ru:Яблоня домашняя]] |- |70||[[:en:Mangystau Region]]||[[:ru:Мангистауская область]] |- |70||[[:en:Mayan languages]]||[[:ru:Майяские языки]] |- |70||[[:en:Methodology]]||[[:ru:Методология науки]] |- |70||[[:en:Moa]]||[[:ru:Моа]] |- |70||[[:en:Molasses]]||[[:ru:Меласса]] |- |70||[[:en:Momoko Kōchi]]||[[:ru:Коти, Момоко]] |- |70||[[:en:Normandy landings]]||[[:ru:Высадка в Нормандии]] |- |70||[[:en:Nylon]]||[[:ru:Нейлон]] |- |70||[[:en:O (Cyrillic)]]||[[:ru:О (кириллица)]] |- |70||[[:en:Ombudsman]]||[[:ru:Омбудсмен]] |- |70||[[:en:Panjshir Province]]||[[:ru:Панджшер (провинция)]] |- |70||[[:en:Perak]]||[[:ru:Перак]] |- |70||[[:en:Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]||[[:ru:Математические начала натуральной философии]] |- |70||[[:en:Pope Anastasius III]]||[[:ru:Анастасий III]] |- |70||[[:en:Pope Benedict IV]]||[[:ru:Бенедикт IV]] |- |70||[[:en:Pope Boniface III]]||[[:ru:Бонифаций III]] |- |70||[[:en:Pope Conon]]||[[:ru:Конон (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Constantine]]||[[:ru:Константин (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Eugene I]]||[[:ru:Евгений I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope John X]]||[[:ru:Иоанн X (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope John XIV]]||[[:ru:Иоанн XIV (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Marcellus II]]||[[:ru:Марцелл II]] |- |70||[[:en:Pope Nicholas I]]||[[:ru:Николай I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Sergius II]]||[[:ru:Сергий II]] |- |70||[[:en:Pope Stephen V]]||[[:ru:Стефан V (VI)]] |- |70||[[:en:Pope Theodore I]]||[[:ru:Теодор I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Urban VI]]||[[:ru:Урбан VI]] |- |70||[[:en:President of Germany]]||[[:ru:Федеральный президент Германии]] |- |70||[[:en:Province of Castellón]]||[[:ru:Кастельон (провинция)]] |- |70||[[:en:Roman Herzog]]||[[:ru:Херцог, Роман]] |- |70||[[:en:SE Palmeiras]]||[[:ru:Палмейрас]] |- |70||[[:en:Salva Kiir]]||[[:ru:Киир, Сальваторе]] |- |70||[[:en:Samangan Province]]||[[:ru:Саманган]] |- |70||[[:en:Sarcopterygii]]||[[:ru:Лопастепёрые рыбы]] |- |70||[[:en:Selangor]]||[[:ru:Селангор]] |- |70||[[:en:Sid Vicious]]||[[:ru:Сид Вишес]] |- |70||[[:en:Social work]]||[[:ru:Социальная работа]] |- |70||[[:en:South Asian Association for Regional Cooperation]]||[[:ru:Ассоциация регионального сотрудничества Южной Азии]] |- |70||[[:en:South Moravian Region]]||[[:ru:Южноморавский край]] |- |70||[[:en:Spider web]]||[[:ru:Ловчая сеть]] |- |70||[[:en:Striped hyena]]||[[:ru:Полосатая гиена]] |- |70||[[:en:Sugarcane]]||[[:ru:]] |- |70||[[:en:Sun Microsystems]]||[[:ru:Sun Microsystems]] |- |70||[[:en:Tokugawa shogunate]]||[[:ru:Сёгунат Токугава]] |- |70||[[:en:Treeshrew]]||[[:ru:Тупайи]] |- |70||[[:en:Trenčín]]||[[:ru:Тренчин]] |- |70||[[:en:Tyne and Wear]]||[[:ru:Тайн-энд-Уир]] |- |70||[[:en:Vejle]]||[[:ru:Вайле]] |- |70||[[:en:Viborg, Denmark]]||[[:ru:Виборг (город)]] |- |70||[[:en:Warehouse]]||[[:ru:Склад]] |- |70||[[:en:William II of England]]||[[:ru:Вильгельм II (король Англии)]] |- |70||[[:en:Yery]]||[[:ru:Ы]] |- |69||[[:en:17th century BC]]||[[:ru:XVII век до н. э.]] |- |69||[[:en:5G]]||[[:ru:5G]] |- |69||[[:en:AKB48]]||[[:ru:AKB48]] |- |69||[[:en:Abies alba]]||[[:ru:Пихта белая]] |- |69||[[:en:Adolf Butenandt]]||[[:ru:Бутенандт, Адольф]] |- |69||[[:en:Aktobe Region]]||[[:ru:Актюбинская область]] |- |69||[[:en:Al-Nassr FC]]||[[:ru:Ан-Наср (футбольный клуб, Эр-Рияд)]] |- |69||[[:en:Allvar Gullstrand]]||[[:ru:Гульстранд, Альвар]] |- |69||[[:en:Almenar de Soria]]||[[:ru:Альменар-де-Сория]] |- |69||[[:en:Alpanseque]]||[[:ru:Альпансеке]] |- |69||[[:en:American mink]]||[[:ru:Американская норка]] |- |69||[[:en:Angelique Rockas]]||[[:ru:Рокас, Анжелик]] |- |69||[[:en:Antioquia Department]]||[[:ru:Антьокия]] |- |69||[[:en:Apodiformes]]||[[:ru:Стрижеобразные]] |- |69||[[:en:Atlantic cod]]||[[:ru:Атлантическая треска]] |- |69||[[:en:B. J. Habibie]]||[[:ru:Хабиби, Бухаруддин Юсуф]] |- |69||[[:en:Bedroom]]||[[:ru:Спальня]] |- |69||[[:en:Brigade]]||[[:ru:Бригада]] |- |69||[[:en:Brussels sprout]]||[[:ru:Брюссельская капуста]] |- |69||[[:en:Bryozoa]]||[[:ru:Мшанки]] |- |69||[[:en:Buddhist canons]]||[[:ru:Трипитака]] |- |69||[[:en:Bulbul]]||[[:ru:Бюльбюлевые]] |- |69||[[:en:Caddisfly]]||[[:ru:Ручейники]] |- |69||[[:en:Calf (animal)]]||[[:ru:Телёнок]] |- |69||[[:en:Caniformia]]||[[:ru:Собакообразные]] |- |69||[[:en:Cantharellus cibarius]]||[[:ru:Лисичка обыкновенная]] |- |69||[[:en:Cephalochordate]]||[[:ru:Бесчерепные]] |- |69||[[:en:Chagatai language]]||[[:ru:Чагатайский язык]] |- |69||[[:en:Chayote]]||[[:ru:Чайот]] |- |69||[[:en:Claudius Gothicus]]||[[:ru:Клавдий II Готский]] |- |69||[[:en:Club de Gimnasia y Esgrima La Plata]]||[[:ru:Химнасия и Эсгрима (футбольный клуб, Ла-Плата)]] |- |69||[[:en:County Cork]]||[[:ru:Корк (графство)]] |- |69||[[:en:Cultural heritage]]||[[:ru:Культурное наследие]] |- |69||[[:en:Cupid]]||[[:ru:Купидон]] |- |69||[[:en:Daikundi Province]]||[[:ru:Дайкунди]] |- |69||[[:en:Durian]]||[[:ru:]] |- |69||[[:en:East Nusa Tenggara]]||[[:ru:Восточная Нуса-Тенгара]] |- |69||[[:en:Electrophorus electricus]]||[[:ru:Электрический угорь]] |- |69||[[:en:Er (Cyrillic)]]||[[:ru:Р (кириллица)]] |- |69||[[:en:Es (Cyrillic)]]||[[:ru:С (кириллица)]] |- |69||[[:en:European Free Trade Association]]||[[:ru:Европейская ассоциация свободной торговли]] |- |69||[[:en:Flathead grey mullet]]||[[:ru:Лобан]] |- |69||[[:en:Foreskin]]||[[:ru:Крайняя плоть]] |- |69||[[:en:Ghee]]||[[:ru:Гхи]] |- |69||[[:en:Greater Sunda Islands]]||[[:ru:Большие Зондские острова]] |- |69||[[:en:Hayreddin Barbarossa]]||[[:ru:Хайреддин Барбаросса]] |- |69||[[:en:Horseshoe]]||[[:ru:Подкова]] |- |69||[[:en:Irving Langmuir]]||[[:ru:Ленгмюр, Ирвинг]] |- |69||[[:en:Jesus in Islam]]||[[:ru:Иса ибн Марьям]] |- |69||[[:en:Jowzjan Province]]||[[:ru:Джаузджан]] |- |69||[[:en:Junglefowl]]||[[:ru:Джунглевые куры]] |- |69||[[:en:Kapisa Province]]||[[:ru:Каписа]] |- |69||[[:en:Khoisan languages]]||[[:ru:Койсанские языки]] |- |69||[[:en:Khost Province]]||[[:ru:Хост (провинция)]] |- |69||[[:en:Koine Greek]]||[[:ru:Койне]] |- |69||[[:en:Lord Howe Island]]||[[:ru:Лорд-Хау]] |- |69||[[:en:Lymphocyte]]||[[:ru:Лимфоциты]] |- |69||[[:en:Macropodidae]]||[[:ru:Кенгуровые]] |- |69||[[:en:Mazanderani language]]||[[:ru:Мазандеранский язык]] |- |69||[[:en:Minot, North Dakota]]||[[:ru:Майнот (Северная Дакота)]] |- |69||[[:en:Monosodium glutamate]]||[[:ru:Глутамат натрия]] |- |69||[[:en:Montbéliard]]||[[:ru:Монбельяр]] |- |69||[[:en:Moravian-Silesian Region]]||[[:ru:Моравско-Силезский край]] |- |69||[[:en:Mount Tambora]]||[[:ru:Тамбора]] |- |69||[[:en:Neuroptera]]||[[:ru:Сетчатокрылые]] |- |69||[[:en:Norman, Oklahoma]]||[[:ru:Норман (Оклахома)]] |- |69||[[:en:Order of the British Empire]]||[[:ru:Орден Британской империи]] |- |69||[[:en:Patient]]||[[:ru:Пациент]] |- |69||[[:en:Pioneer 10]]||[[:ru:Пионер-10]] |- |69||[[:en:Planetary nebula]]||[[:ru:Планетарная туманность]] |- |69||[[:en:Pope Alexander IV]]||[[:ru:Александр IV (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Benedict VI]]||[[:ru:Бенедикт VI]] |- |69||[[:en:Pope Boniface IV]]||[[:ru:Бонифаций IV]] |- |69||[[:en:Pope Boniface IX]]||[[:ru:Бонифаций IX]] |- |69||[[:en:Pope Celestine IV]]||[[:ru:Целестин IV]] |- |69||[[:en:Pope Clement II]]||[[:ru:Климент II]] |- |69||[[:en:Pope Clement III]]||[[:ru:Климент III]] |- |69||[[:en:Pope Damasus II]]||[[:ru:Дамасий II]] |- |69||[[:en:Pope Eugene III]]||[[:ru:Евгений III]] |- |69||[[:en:Pope Gregory VI]]||[[:ru:Григорий VI (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Innocent VII]]||[[:ru:Иннокентий VII]] |- |69||[[:en:Pope John XIX]]||[[:ru:Иоанн XIX]] |- |69||[[:en:Pope Sabinian]]||[[:ru:Сабиниан (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Severinus]]||[[:ru:Северин (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Stephen II]]||[[:ru:Стефан II (III)]] |- |69||[[:en:Pope Theodore II]]||[[:ru:Теодор II (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Zachary]]||[[:ru:Захария (папа римский)]] |- |69||[[:en:Poprad]]||[[:ru:Попрад]] |- |69||[[:en:Province of Ciudad Real]]||[[:ru:Сьюдад-Реаль (провинция)]] |- |69||[[:en:Przemyśl]]||[[:ru:Пшемысль]] |- |69||[[:en:Quinoa]]||[[:ru:Киноа]] |- |69||[[:en:Rafah]]||[[:ru:Рафах (город)]] |- |69||[[:en:Rams Park]]||[[:ru:Рамс Парк]] |- |69||[[:en:Revolutions of 1848]]||[[:ru:Революции 1848—1849 годов]] |- |69||[[:en:Rosetta (spacecraft)]]||[[:ru:Розетта (космический аппарат)]] |- |69||[[:en:Sanderling]]||[[:ru:Песчанка (птица)]] |- |69||[[:en:Sapindales]]||[[:ru:Сапиндоцветные]] |- |69||[[:en:Sark]]||[[:ru:Сарк]] |- |69||[[:en:Saul]]||[[:ru:Саул]] |- |69||[[:en:Scholarship]]||[[:ru:Стипендия]] |- |69||[[:en:Shahrisabz]]||[[:ru:Шахрисабз]] |- |69||[[:en:Shallot]]||[[:ru:Лук-шалот]] |- |69||[[:en:Shcha]]||[[:ru:Щ]] |- |69||[[:en:Social network]]||[[:ru:Социальная сеть (социология)]] |- |69||[[:en:Sogn og Fjordane]]||[[:ru:Согн-ог-Фьюране]] |- |69||[[:en:Solanales]]||[[:ru:Паслёноцветные]] |- |69||[[:en:South Kalimantan]]||[[:ru:Южный Калимантан]] |- |69||[[:en:Sumatran rhinoceros]]||[[:ru:Суматранский носорог]] |- |69||[[:en:Tata Motors]]||[[:ru:Tata Motors]] |- |69||[[:en:Te (Cyrillic)]]||[[:ru:Т (кириллица)]] |- |69||[[:en:Tempe, Arizona]]||[[:ru:Темпе (Аризона)]] |- |69||[[:en:Tetraodontidae]]||[[:ru:Иглобрюхие]] |- |69||[[:en:The Valley, Anguilla]]||[[:ru:Валли (Ангилья)]] |- |69||[[:en:Thrash metal]]||[[:ru:Трэш-метал]] |- |69||[[:en:Tiburon, California]]||[[:ru:Тибьюрон (Калифорния)]] |- |69||[[:en:Triathlon]]||[[:ru:Триатлон]] |- |69||[[:en:Urticaceae]]||[[:ru:Крапивные]] |- |69||[[:en:Wilhelmina of the Netherlands]]||[[:ru:Вильгельмина]] |- |69||[[:en:Wood sandpiper]]||[[:ru:Фифи]] |- |69||[[:en:Yo (Cyrillic)]]||[[:ru:Ё]] |- |68||[[:en:69 (sex position)]]||[[:ru:Поза 69]] |- |68||[[:en:Aix-les-Bains]]||[[:ru:Экс-ле-Бен]] |- |68||[[:en:Al Imran]]||[[:ru:Аль Имран]] |- |68||[[:en:Aldehuela de Periáñez]]||[[:ru:Альдеуэла-де-Перианьес]] |- |68||[[:en:Arad County]]||[[:ru:Арад (жудец)]] |- |68||[[:en:As-salamu alaykum]]||[[:ru:Ас-саляму алейкум]] |- |68||[[:en:Atyrau Region]]||[[:ru:Атырауская область]] |- |68||[[:en:Bali]]||[[:ru:Бали (провинция)]] |- |68||[[:en:Bamboo Airways]]||[[:ru:Bamboo Airways]] |- |68||[[:en:Barcones]]||[[:ru:Барконес]] |- |68||[[:en:Bench (furniture)]]||[[:ru:Скамья]] |- |68||[[:en:Beratón]]||[[:ru:Бератон]] |- |68||[[:en:Bilateria]]||[[:ru:Двусторонне-симметричные]] |- |68||[[:en:Branch]]||[[:ru:Ветвь]] |- |68||[[:en:Brașov County]]||[[:ru:Брашов (жудец)]] |- |68||[[:en:Calatañazor]]||[[:ru:Калатаньясор]] |- |68||[[:en:Cartoon]]||[[:ru:Истории в картинках]] |- |68||[[:en:Cell theory]]||[[:ru:Клеточная теория]] |- |68||[[:en:Chancellor of Germany]]||[[:ru:Канцлер Германии]] |- |68||[[:en:Charles the Fat]]||[[:ru:Карл III Толстый]] |- |68||[[:en:Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]||[[:ru:Паутина Шарлотты 2: Великое приключение Уилбура]] |- |68||[[:en:Chola dynasty]]||[[:ru:Чола]] |- |68||[[:en:Cholet]]||[[:ru:Шоле]] |- |68||[[:en:Common toad]]||[[:ru:Обыкновенная жаба]] |- |68||[[:en:Conservatoire national des arts et métiers]]||[[:ru:Консерватория искусств и ремёсел]] |- |68||[[:en:County Donegal]]||[[:ru:Донегол (графство)]] |- |68||[[:en:Crown Dependencies]]||[[:ru:Коронные земли]] |- |68||[[:en:Cymbopogon]]||[[:ru:Цимбопогон]] |- |68||[[:en:Dalit]]||[[:ru:Неприкасаемые]] |- |68||[[:en:Duruelo de la Sierra]]||[[:ru:Дуруэло-де-ла-Сьерра]] |- |68||[[:en:East Kazakhstan Region]]||[[:ru:Восточно-Казахстанская область]] |- |68||[[:en:Ef (Cyrillic)]]||[[:ru:Ф]] |- |68||[[:en:Feliformia]]||[[:ru:Кошкообразные]] |- |68||[[:en:Field (mathematics)]]||[[:ru:Поле (алгебра)]] |- |68||[[:en:Flemish dialects]]||[[:ru:Фламандские диалекты]] |- |68||[[:en:Fort Collins, Colorado]]||[[:ru:Форт-Коллинс]] |- |68||[[:en:FreeBSD]]||[[:ru:FreeBSD]] |- |68||[[:en:Garland, Texas]]||[[:ru:Гарленд (Техас)]] |- |68||[[:en:Giessen]]||[[:ru:Гисен]] |- |68||[[:en:Gilbertese language]]||[[:ru:Кирибати (язык)]] |- |68||[[:en:Giro d'Italia]]||[[:ru:Джиро д’Италия]] |- |68||[[:en:Gordian III]]||[[:ru:Гордиан III]] |- |68||[[:en:Gozo]]||[[:ru:Гоцо]] |- |68||[[:en:Greater scaup]]||[[:ru:Морская чернеть]] |- |68||[[:en:Habib Bourguiba]]||[[:ru:Бургиба, Хабиб]] |- |68||[[:en:Hiri Motu]]||[[:ru:Хири-моту]] |- |68||[[:en:Hoboken, New Jersey]]||[[:ru:Хобокен (Нью-Джерси)]] |- |68||[[:en:Ingrian language]]||[[:ru:Ижорский язык]] |- |68||[[:en:Jenna Jameson]]||[[:ru:Джеймсон, Дженна]] |- |68||[[:en:Jin dynasty (266–420)]]||[[:ru:Цзинь (265—420)]] |- |68||[[:en:John Bosco]]||[[:ru:Боско, Иоанн]] |- |68||[[:en:Jonah]]||[[:ru:Иона (пророк)]] |- |68||[[:en:Katerini, Greece]]||[[:ru:Катерини]] |- |68||[[:en:Khalid ibn al-Walid]]||[[:ru:Халид ибн аль-Валид]] |- |68||[[:en:Kingdom of Ireland]]||[[:ru:Королевство Ирландия]] |- |68||[[:en:Kuban (river)]]||[[:ru:Кубань (река)]] |- |68||[[:en:Laghman Province]]||[[:ru:Лагман (провинция)]] |- |68||[[:en:Ligament]]||[[:ru:Связка (анатомия)]] |- |68||[[:en:Lighter]]||[[:ru:Зажигалка]] |- |68||[[:en:Likud]]||[[:ru:Ликуд]] |- |68||[[:en:Logar Province]]||[[:ru:Логар (провинция)]] |- |68||[[:en:Maidan Wardak Province]]||[[:ru:Вардак]] |- |68||[[:en:Maluku (province)]]||[[:ru:Малуку]] |- |68||[[:en:Menıñ Qazaqstanym]]||[[:ru:Гимн Казахстана]] |- |68||[[:en:Mississippi (disambiguation)]]||[[:ru:Миссисипи (значения)]] |- |68||[[:en:Morinda citrifolia]]||[[:ru:Моринда цитрусолистная]] |- |68||[[:en:Morlaix]]||[[:ru:Морле]] |- |68||[[:en:Morphology]]||[[:ru:Морфология]] |- |68||[[:en:Motacillidae]]||[[:ru:Трясогузковые]] |- |68||[[:en:Mucus]]||[[:ru:Слизь]] |- |68||[[:en:Mölnlycke]]||[[:ru:Мёльнлюкке]] |- |68||[[:en:Nalanda mahavihara]]||[[:ru:Наланда]] |- |68||[[:en:Nepas]]||[[:ru:Непас]] |- |68||[[:en:New Taipei City]]||[[:ru:Новый Тайбэй]] |- |68||[[:en:North Kalimantan]]||[[:ru:Северный Калимантан]] |- |68||[[:en:Onomastics]]||[[:ru:Ономастика]] |- |68||[[:en:Oskemen]]||[[:ru:Усть-Каменогорск]] |- |68||[[:en:Peafowl]]||[[:ru:]] |- |68||[[:en:Pebble]]||[[:ru:Галька]] |- |68||[[:en:Picard language]]||[[:ru:Пикардский язык]] |- |68||[[:en:Plauen]]||[[:ru:Плауэн]] |- |68||[[:en:Polar coordinate system]]||[[:ru:Полярная система координат]] |- |68||[[:en:Pope Benedict XI]]||[[:ru:Бенедикт XI]] |- |68||[[:en:Pope Clement IV]]||[[:ru:Климент IV]] |- |68||[[:en:Pope Innocent IX]]||[[:ru:Иннокентий IX]] |- |68||[[:en:Pope John XVII]]||[[:ru:Иоанн XVII]] |- |68||[[:en:Pope John XVIII]]||[[:ru:Иоанн XVIII]] |- |68||[[:en:Pope Paschal II]]||[[:ru:Пасхалий II]] |- |68||[[:en:Pope Stephen VII]]||[[:ru:Стефан VII (VIII)]] |- |68||[[:en:Procellariiformes]]||[[:ru:Буревестникообразные]] |- |68||[[:en:Republic of China (1912–1949)]]||[[:ru:Китайская республика (1912—1949)]] |- |68||[[:en:Ritual]]||[[:ru:Ритуал]] |- |68||[[:en:Roswell, New Mexico]]||[[:ru:Розуэлл (Нью-Мексико)]] |- |68||[[:en:Ruddy turnstone]]||[[:ru:Камнешарка]] |- |68||[[:en:Rumex]]||[[:ru:Щавель]] |- |68||[[:en:San Andrés and Providencia]]||[[:ru:Сан-Андрес и Провиденсия]] |- |68||[[:en:Sha (Cyrillic)]]||[[:ru:Ш]] |- |68||[[:en:Shania Twain]]||[[:ru:Шанайя Твейн]] |- |68||[[:en:Sine]]||[[:ru:Синус]] |- |68||[[:en:Sling (weapon)]]||[[:ru:Праща]] |- |68||[[:en:Snow bunting]]||[[:ru:Пуночка]] |- |68||[[:en:South Slavic languages]]||[[:ru:Южнославянские языки]] |- |68||[[:en:South Yemen]]||[[:ru:Народная Демократическая Республика Йемен]] |- |68||[[:en:Space Race]]||[[:ru:Космическая гонка]] |- |68||[[:en:Spratly Islands]]||[[:ru:Спратли]] |- |68||[[:en:Srivijaya]]||[[:ru:Шривиджая]] |- |68||[[:en:Stress (linguistics)]]||[[:ru:Ударение]] |- |68||[[:en:Summit]]||[[:ru:Вершина местности]] |- |68||[[:en:Sunbird]]||[[:ru:Нектарницевые]] |- |68||[[:en:Traffic]]||[[:ru:Дорожное движение]] |- |68||[[:en:Umberto II of Italy]]||[[:ru:Умберто II]] |- |68||[[:en:University of Pula]]||[[:ru:Университет Пулы]] |- |68||[[:en:Uusimaa]]||[[:ru:Уусимаа (область)]] |- |68||[[:en:Vulgar Latin]]||[[:ru:Народная латынь]] |- |68||[[:en:Warta]]||[[:ru:Варта]] |- |68||[[:en:West Nusa Tenggara]]||[[:ru:Западная Нуса-Тенгара]] |- |68||[[:en:West Sulawesi]]||[[:ru:Западный Сулавеси]] |- |68||[[:en:Wing]]||[[:ru:]] |- |68||[[:en:Yam (vegetable)]]||[[:ru:Ямс]] |- |68||[[:en:Zabul Province]]||[[:ru:Забуль]] |- |68||[[:en:Zingiberaceae]]||[[:ru:Имбирные]] |- |68||[[:en:École normale supérieure (Paris)]]||[[:ru:Высшая нормальная школа (Париж)]] |- |67||[[:en:Abiogenesis]]||[[:ru:Абиогенез]] |- |67||[[:en:Aboriginal Australians]]||[[:ru:Австралийские аборигены]] |- |67||[[:en:Alba County]]||[[:ru:Алба (жудец)]] |- |67||[[:en:Alba Iulia]]||[[:ru:Алба-Юлия]] |- |67||[[:en:Aleut language]]||[[:ru:Алеутский язык]] |- |67||[[:en:Alpine ibex]]||[[:ru:Альпийский горный козёл]] |- |67||[[:en:Angolan kwanza]]||[[:ru:Ангольская кванза]] |- |67||[[:en:Antlion]]||[[:ru:Муравьиные львы]] |- |67||[[:en:Asparagales]]||[[:ru:Спаржецветные]] |- |67||[[:en:BIOS]]||[[:ru:BIOS]] |- |67||[[:en:Bacău County]]||[[:ru:Бакэу (жудец)]] |- |67||[[:en:Banská Bystrica Region]]||[[:ru:Банска-Бистрицкий край]] |- |67||[[:en:Berlanga de Duero]]||[[:ru:Берланга-де-Дуэро]] |- |67||[[:en:Berlin Conference]]||[[:ru:Берлинская конференция (1884)]] |- |67||[[:en:Bikaner]]||[[:ru:Биканер]] |- |67||[[:en:Binary operation]]||[[:ru:Бинарная операция]] |- |67||[[:en:Biomolecule]]||[[:ru:Биомолекулы]] |- |67||[[:en:Bird migration]]||[[:ru:Миграция птиц]] |- |67||[[:en:Black people]]||[[:ru:Чёрные (расовая классификация)]] |- |67||[[:en:Bud Spencer]]||[[:ru:Бад Спенсер]] |- |67||[[:en:Bus (computing)]]||[[:ru:Шина (компьютер)]] |- |67||[[:en:Bács-Kiskun County]]||[[:ru:Бач-Кишкун]] |- |67||[[:en:Castration]]||[[:ru:Кастрация]] |- |67||[[:en:Celle]]||[[:ru:Целле]] |- |67||[[:en:Chainsaw]]||[[:ru:Цепная пила]] |- |67||[[:en:Charles III of Spain]]||[[:ru:Карл III (король Испании)]] |- |67||[[:en:Cigudosa]]||[[:ru:Сигудоса]] |- |67||[[:en:Cockatiel]]||[[:ru:Корелла]] |- |67||[[:en:Crassulaceae]]||[[:ru:Толстянковые]] |- |67||[[:en:Cundinamarca Department]]||[[:ru:Кундинамарка]] |- |67||[[:en:Doctor of Philosophy]]||[[:ru:Доктор философии]] |- |67||[[:en:Dunlin]]||[[:ru:Чернозобик]] |- |67||[[:en:Dwarfism]]||[[:ru:Карлик]] |- |67||[[:en:Dziecinów, Otwock County]]||[[:ru:Дзецинув (Отвоцкий повет)]] |- |67||[[:en:Dévanos]]||[[:ru:Деванос]] |- |67||[[:en:East Prussia]]||[[:ru:Восточная Пруссия]] |- |67||[[:en:Em (Cyrillic)]]||[[:ru:М (кириллица)]] |- |67||[[:en:En (Cyrillic)]]||[[:ru:Н (кириллица)]] |- |67||[[:en:Ericales]]||[[:ru:Верескоцветные]] |- |67||[[:en:FK Jonava]]||[[:ru:Ионава (футбольный клуб)]] |- |67||[[:en:Felipe Massa]]||[[:ru:Масса, Фелипе]] |- |67||[[:en:Ficus religiosa]]||[[:ru:Фикус священный]] |- |67||[[:en:Free Democratic Party]]||[[:ru:Свободная демократическая партия (Германия)]] |- |67||[[:en:Functional group]]||[[:ru:Функциональная группа]] |- |67||[[:en:Futurama]]||[[:ru:Футурама]] |- |67||[[:en:Geranium]]||[[:ru:Герань]] |- |67||[[:en:Gerhard Domagk]]||[[:ru:Домагк, Герхард]] |- |67||[[:en:Ghalib]]||[[:ru:Галиб, Мирза Асадулла-хан]] |- |67||[[:en:Goodluck Jonathan]]||[[:ru:Джонатан, Гудлак]] |- |67||[[:en:Hadean]]||[[:ru:Катархей]] |- |67||[[:en:Hamelin]]||[[:ru:Хамельн]] |- |67||[[:en:Harbor seal]]||[[:ru:Обыкновенный тюлень]] |- |67||[[:en:Hard sign]]||[[:ru:Ъ]] |- |67||[[:en:Harpy eagle]]||[[:ru:Южноамериканская гарпия]] |- |67||[[:en:Helena, mother of Constantine I]]||[[:ru:Елена Равноапостольная]] |- |67||[[:en:Heptagon]]||[[:ru:Семиугольник]] |- |67||[[:en:Horned owl]]||[[:ru:Филины]] |- |67||[[:en:House of Windsor]]||[[:ru:Виндзоры]] |- |67||[[:en:Hovercraft]]||[[:ru:Судно на воздушной подушке]] |- |67||[[:en:Institution]]||[[:ru:Социальный институт]] |- |67||[[:en:Iridaceae]]||[[:ru:Ирисовые]] |- |67||[[:en:Karakol]]||[[:ru:Каракол]] |- |67||[[:en:Kelantan]]||[[:ru:Келантан]] |- |67||[[:en:Kharijites]]||[[:ru:Хариджиты]] |- |67||[[:en:Kostanay Region]]||[[:ru:Костанайская область]] |- |67||[[:en:Krasnogorsk, Moscow Oblast]]||[[:ru:Красногорск]] |- |67||[[:en:Landform]]||[[:ru:Форма рельефа]] |- |67||[[:en:Leopold II, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Леопольд II (император Священной Римской империи)]] |- |67||[[:en:Licinius]]||[[:ru:Лициний]] |- |67||[[:en:Linux distribution]]||[[:ru:Дистрибутив Linux]] |- |67||[[:en:Lojban]]||[[:ru:Ложбан]] |- |67||[[:en:Long Thanh International Airport]]||[[:ru:Лонгтхань (аэропорт)]] |- |67||[[:en:Lot (biblical person)]]||[[:ru:Лот (Библия)]] |- |67||[[:en:MDMA]]||[[:ru:MDMA]] |- |67||[[:en:Main sequence]]||[[:ru:Главная последовательность]] |- |67||[[:en:Mainland China]]||[[:ru:Континентальный Китай]] |- |67||[[:en:Marianna Madia]]||[[:ru:Мадиа, Мария Анна]] |- |67||[[:en:Maywood, Illinois]]||[[:ru:Мейвуд (Иллинойс)]] |- |67||[[:en:Mediterranean basin]]||[[:ru:Средиземноморье]] |- |67||[[:en:Messier object]]||[[:ru:Каталог Мессье]] |- |67||[[:en:Missionary position]]||[[:ru:Миссионерская позиция]] |- |67||[[:en:Monterey, California]]||[[:ru:Монтерей (Калифорния)]] |- |67||[[:en:Multiculturalism]]||[[:ru:Мультикультурализм]] |- |67||[[:en:Multinational corporation]]||[[:ru:Транснациональная компания]] |- |67||[[:en:Naperville, Illinois]]||[[:ru:Нейпервилл]] |- |67||[[:en:Nashua, New Hampshire]]||[[:ru:Нашуа (Нью-Гэмпшир)]] |- |67||[[:en:National Diet Library]]||[[:ru:Национальная парламентская библиотека (Япония)]] |- |67||[[:en:Olomouc Region]]||[[:ru:Оломоуцкий край]] |- |67||[[:en:Onager]]||[[:ru:Кулан]] |- |67||[[:en:Open-source software]]||[[:ru:Открытое программное обеспечение]] |- |67||[[:en:Overland Park, Kansas]]||[[:ru:Оверленд-Парк]] |- |67||[[:en:Oyster]]||[[:ru:Устрица]] |- |67||[[:en:Pahang]]||[[:ru:Паханг]] |- |67||[[:en:Paktia Province]]||[[:ru:Пактия]] |- |67||[[:en:Parwan Province]]||[[:ru:Парван]] |- |67||[[:en:Permutation]]||[[:ru:Перестановка]] |- |67||[[:en:Plymouth, Montserrat]]||[[:ru:Плимут (Монтсеррат)]] |- |67||[[:en:Polish–Soviet War]]||[[:ru:Советско-польская война]] |- |67||[[:en:Pope Anastasius IV]]||[[:ru:Анастасий IV]] |- |67||[[:en:Pope Benedict VII]]||[[:ru:Бенедикт VII]] |- |67||[[:en:Pope Donus]]||[[:ru:Домн]] |- |67||[[:en:Pope John XIII]]||[[:ru:Иоанн XIII (папа римский)]] |- |67||[[:en:Pope John XV]]||[[:ru:Иоанн XV]] |- |67||[[:en:Pope Lucius II]]||[[:ru:Луций II]] |- |67||[[:en:Pope Lucius III]]||[[:ru:Луций III]] |- |67||[[:en:Pope Marinus II]]||[[:ru:Марин II]] |- |67||[[:en:Pope Nicholas III]]||[[:ru:Николай III (папа римский)]] |- |67||[[:en:Pope Sergius IV]]||[[:ru:Сергий IV]] |- |67||[[:en:Principality]]||[[:ru:Княжество]] |- |67||[[:en:Rabi I]]||[[:ru:Раби аль-авваль]] |- |67||[[:en:Red knot]]||[[:ru:Исландский песочник]] |- |67||[[:en:Richard Neal]]||[[:ru:Нил, Ричард]] |- |67||[[:en:Royal Navy]]||[[:ru:Королевский военно-морской флот Великобритании]] |- |67||[[:en:Salinity]]||[[:ru:Солёность]] |- |67||[[:en:Sar-e-Pol Province]]||[[:ru:Сари-Пуль (провинция)]] |- |67||[[:en:Satu Mare]]||[[:ru:Сату-Маре]] |- |67||[[:en:Seashell]]||[[:ru:Раковина]] |- |67||[[:en:Seinäjoki]]||[[:ru:Сейняйоки]] |- |67||[[:en:Silla]]||[[:ru:Силла]] |- |67||[[:en:Silverfish]]||[[:ru:Обыкновенная чешуйница]] |- |67||[[:en:Sturmabteilung]]||[[:ru:Штурмовые отряды]] |- |67||[[:en:Suceava County]]||[[:ru:Сучава (жудец)]] |- |67||[[:en:Suhl]]||[[:ru:Зуль]] |- |67||[[:en:Tiruchirappalli]]||[[:ru:Тируччираппалли]] |- |67||[[:en:Toothed whale]]||[[:ru:Зубатые киты]] |- |67||[[:en:Treaty of Rome]]||[[:ru:Римский договор]] |- |67||[[:en:Trojan horse (computing)]]||[[:ru:Троянская программа]] |- |67||[[:en:Trollhättan]]||[[:ru:Тролльхеттан]] |- |67||[[:en:UTC+06:30]]||[[:ru:UTC+6:30]] |- |67||[[:en:Watermill]]||[[:ru:Водяная мельница]] |- |67||[[:en:Western Macedonia]]||[[:ru:Западная Македония]] |- |67||[[:en:Whey]]||[[:ru:Молочная сыворотка]] |- |66||[[:en:A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]]||[[:ru:Бхактиведанта Свами Прабхупада]] |- |66||[[:en:Abdullah I of Jordan]]||[[:ru:Абдаллах ибн Хусейн]] |- |66||[[:en:Alexis Carrel]]||[[:ru:Каррель, Алексис]] |- |66||[[:en:Almaty Region]]||[[:ru:Алматинская область]] |- |66||[[:en:Amazonas Department, Colombia]]||[[:ru:Амасонас (департамент)]] |- |66||[[:en:Americana, São Paulo]]||[[:ru:Американа (Бразилия)]] |- |66||[[:en:Angry Birds]]||[[:ru:Angry Birds]] |- |66||[[:en:Antonov An-225 Mriya]]||[[:ru:Ан-225]] |- |66||[[:en:Apache HTTP Server]]||[[:ru:Apache HTTP Server]] |- |66||[[:en:Asian golden cat]]||[[:ru:Кошка Темминка]] |- |66||[[:en:Asparagaceae]]||[[:ru:Спаржевые]] |- |66||[[:en:Atlántico Department]]||[[:ru:Атлантико]] |- |66||[[:en:Aust-Agder]]||[[:ru:Эуст-Агдер]] |- |66||[[:en:Ayub Khan]]||[[:ru:Айюб Хан, Мухаммед]] |- |66||[[:en:Baroque music]]||[[:ru:Музыка эпохи барокко]] |- |66||[[:en:Basmala]]||[[:ru:Басмала]] |- |66||[[:en:Bergerac, Dordogne]]||[[:ru:Бержерак]] |- |66||[[:en:Bihor County]]||[[:ru:Бихор (жудец)]] |- |66||[[:en:BitTorrent]]||[[:ru:BitTorrent]] |- |66||[[:en:Blacos]]||[[:ru:Блакос]] |- |66||[[:en:Blue-and-yellow macaw]]||[[:ru:Сине-жёлтый ара]] |- |66||[[:en:Borno State]]||[[:ru:Борно (штат)]] |- |66||[[:en:Borobia]]||[[:ru:Боробия]] |- |66||[[:en:Botoșani County]]||[[:ru:Ботошани (жудец)]] |- |66||[[:en:Boyacá Department]]||[[:ru:Бояка]] |- |66||[[:en:Brampton]]||[[:ru:Брамптон (Онтарио)]] |- |66||[[:en:Bratislava Region]]||[[:ru:Братиславский край]] |- |66||[[:en:Bukhara Region]]||[[:ru:Бухарская область]] |- |66||[[:en:Burgundians]]||[[:ru:Бургунды]] |- |66||[[:en:Cartesian product]]||[[:ru:Прямое произведение]] |- |66||[[:en:Castelsardo]]||[[:ru:Кастельсардо]] |- |66||[[:en:Cephalonia]]||[[:ru:Кефалиния]] |- |66||[[:en:Clarksville, Tennessee]]||[[:ru:Кларксвилл (Теннесси)]] |- |66||[[:en:Conversation]]||[[:ru:Разговор]] |- |66||[[:en:County (United States)]]||[[:ru:Округ (США)]] |- |66||[[:en:County Galway]]||[[:ru:Голуэй (графство)]] |- |66||[[:en:Diglossia]]||[[:ru:Диглоссия]] |- |66||[[:en:Diprotodontia]]||[[:ru:Двурезцовые сумчатые]] |- |66||[[:en:Drizzle]]||[[:ru:Морось]] |- |66||[[:en:Eddy Merckx]]||[[:ru:Меркс, Эдди]] |- |66||[[:en:Edo period]]||[[:ru:Период Эдо]] |- |66||[[:en:Electric potential]]||[[:ru:Электростатический потенциал]] |- |66||[[:en:Emperor Wu of Han]]||[[:ru:У-ди]] |- |66||[[:en:Eudicots]]||[[:ru:Эвдикоты]] |- |66||[[:en:Evanston, Illinois]]||[[:ru:Эванстон (Иллинойс)]] |- |66||[[:en:Fagales]]||[[:ru:Букоцветные]] |- |66||[[:en:Fehmarn]]||[[:ru:Фемарн]] |- |66||[[:en:Fontana, California]]||[[:ru:Фонтана (Калифорния)]] |- |66||[[:en:Frigate]]||[[:ru:Фрегат]] |- |66||[[:en:GMM Grammy]]||[[:ru:GMM Grammy]] |- |66||[[:en:Gandhara]]||[[:ru:Гандхара]] |- |66||[[:en:Gasherbrum I]]||[[:ru:Гашербрум I]] |- |66||[[:en:Gasherbrum II]]||[[:ru:Гашербрум II]] |- |66||[[:en:Georgia]]||[[:ru:Джорджия (значения)]] |- |66||[[:en:Great Famine (Ireland)]]||[[:ru:Голод в Ирландии (1845—1849)]] |- |66||[[:en:Guava]]||[[:ru:Гуава]] |- |66||[[:en:Guru Granth Sahib]]||[[:ru:Гуру Грантх Сахиб]] |- |66||[[:en:Hajdú–Bihar County]]||[[:ru:Хайду-Бихар]] |- |66||[[:en:Hampi]]||[[:ru:Хампи]] |- |66||[[:en:ISO 639-1]]||[[:ru:ISO 639-1]] |- |66||[[:en:Ibis]]||[[:ru:Ибисы]] |- |66||[[:en:Ibn Taymiyya]]||[[:ru:Ибн Таймия]] |- |66||[[:en:Immaculate Conception]]||[[:ru:Непорочное зачатие Девы Марии]] |- |66||[[:en:Incense]]||[[:ru:Благовония]] |- |66||[[:en:Ipswich Town F.C.]]||[[:ru:Ипсвич Таун]] |- |66||[[:en:Ishmael]]||[[:ru:Измаил (Библия)]] |- |66||[[:en:Isopoda]]||[[:ru:Равноногие]] |- |66||[[:en:Jammu]]||[[:ru:Джамму (город)]] |- |66||[[:en:Jenny Slate]]||[[:ru:Слейт, Дженни]] |- |66||[[:en:Jules Bordet]]||[[:ru:Борде, Жюль]] |- |66||[[:en:Kha (Cyrillic)]]||[[:ru:Х (кириллица)]] |- |66||[[:en:Kolding]]||[[:ru:Коллинг]] |- |66||[[:en:Košice Region]]||[[:ru:Кошицкий край]] |- |66||[[:en:Lake Peipus]]||[[:ru:Чудско-Псковское озеро]] |- |66||[[:en:Lars Onsager]]||[[:ru:Онсагер, Ларс]] |- |66||[[:en:Lee Myung-bak]]||[[:ru:Ли Мён Бак]] |- |66||[[:en:Leh]]||[[:ru:Лех (Индия)]] |- |66||[[:en:Luanda Province]]||[[:ru:Луанда (провинция)]] |- |66||[[:en:Magadha]]||[[:ru:Магадха]] |- |66||[[:en:Maitreya]]||[[:ru:Майтрея]] |- |66||[[:en:Majapahit]]||[[:ru:Маджапахит]] |- |66||[[:en:Maján]]||[[:ru:Махан (Сория)]] |- |66||[[:en:Marketplace]]||[[:ru:Рынок (место торговли)]] |- |66||[[:en:Martin, Slovakia]]||[[:ru:Мартин (город)]] |- |66||[[:en:Material]]||[[:ru:Материал]] |- |66||[[:en:McDonnell Douglas F-15 Eagle]]||[[:ru:McDonnell Douglas F-15 Eagle]] |- |66||[[:en:Mohammad Zahir Shah]]||[[:ru:Захир-шах]] |- |66||[[:en:Mount Carmel]]||[[:ru:Кармель]] |- |66||[[:en:Mount Kinabalu]]||[[:ru:Кинабалу]] |- |66||[[:en:Muezzin]]||[[:ru:Муэдзин]] |- |66||[[:en:Mufti]]||[[:ru:Муфтий]] |- |66||[[:en:Mytishchi]]||[[:ru:Мытищи]] |- |66||[[:en:Narmer]]||[[:ru:Нармер]] |- |66||[[:en:Negeri Sembilan]]||[[:ru:Негери-Сембилан]] |- |66||[[:en:Nenets languages]]||[[:ru:Ненецкий язык]] |- |66||[[:en:New World vulture]]||[[:ru:Американские грифы]] |- |66||[[:en:Nordhausen, Thuringia]]||[[:ru:Нордхаузен]] |- |66||[[:en:North Korean won]]||[[:ru:Северокорейская вона]] |- |66||[[:en:North Maluku]]||[[:ru:Северное Малуку]] |- |66||[[:en:Nyköping]]||[[:ru:Нючёпинг]] |- |66||[[:en:Nyon]]||[[:ru:Ньон (Швейцария)]] |- |66||[[:en:Ocean sunfish]]||[[:ru:Обыкновенная луна-рыба]] |- |66||[[:en:Opava]]||[[:ru:Опава]] |- |66||[[:en:OpenOffice.org]]||[[:ru:OpenOffice.org]] |- |66||[[:en:Particle]]||[[:ru:Частица]] |- |66||[[:en:Paul Sabatier (chemist)]]||[[:ru:Сабатье, Поль (химик)]] |- |66||[[:en:Pavlodar Region]]||[[:ru:Павлодарская область]] |- |66||[[:en:Peripheral]]||[[:ru:Периферийное устройство]] |- |66||[[:en:Phú Quốc]]||[[:ru:Фукуок]] |- |66||[[:en:Pioneer 11]]||[[:ru:Пионер-11]] |- |66||[[:en:Pirkanmaa]]||[[:ru:Пирканмаа]] |- |66||[[:en:Plantago lanceolata]]||[[:ru:Подорожник ланцетный]] |- |66||[[:en:Pleurotus ostreatus]]||[[:ru:Вёшенка обыкновенная]] |- |66||[[:en:Poales]]||[[:ru:Злакоцветные]] |- |66||[[:en:Polder]]||[[:ru:Польдер]] |- |66||[[:en:Polymath]]||[[:ru:Универсальный человек]] |- |66||[[:en:Pope Gelasius II]]||[[:ru:Геласий II]] |- |66||[[:en:Pope Honorius II]]||[[:ru:Гонорий II (папа римский)]] |- |66||[[:en:Pope Innocent II]]||[[:ru:Иннокентий II]] |- |66||[[:en:Pope John XXI]]||[[:ru:Иоанн XXI]] |- |66||[[:en:Pope Nicholas IV]]||[[:ru:Николай IV]] |- |66||[[:en:Pope Victor III]]||[[:ru:Виктор III]] |- |66||[[:en:Province of Las Palmas]]||[[:ru:Лас-Пальмас (провинция)]] |- |66||[[:en:Pueblo, Colorado]]||[[:ru:Пуэбло (город)]] |- |66||[[:en:Remote control]]||[[:ru:Пульт дистанционного управления]] |- |66||[[:en:Robert Bárány]]||[[:ru:Барани, Роберт]] |- |66||[[:en:Salgótarján]]||[[:ru:Шальготарьян]] |- |66||[[:en:Samaritans]]||[[:ru:Самаритяне]] |- |66||[[:en:San Leonardo de Yagüe]]||[[:ru:Сан-Леонардо-де-Ягуэ]] |- |66||[[:en:Saud of Saudi Arabia]]||[[:ru:Сауд ибн Абдул-Азиз Аль Сауд]] |- |66||[[:en:Scooby-Doo]]||[[:ru:Скуби-Ду]] |- |66||[[:en:Second Vatican Council]]||[[:ru:Второй Ватиканский собор]] |- |66||[[:en:Selman Waksman]]||[[:ru:Ваксман, Зельман]] |- |66||[[:en:Sha'ban]]||[[:ru:Шабан]] |- |66||[[:en:Shawwal]]||[[:ru:Шавваль]] |- |66||[[:en:Skien Municipality]]||[[:ru:Шиен]] |- |66||[[:en:Slug]]||[[:ru:Слизень]] |- |66||[[:en:Soft sign]]||[[:ru:Ь]] |- |66||[[:en:Solidarity (Polish trade union)]]||[[:ru:Солидарность (профсоюз)]] |- |66||[[:en:South Bohemian Region]]||[[:ru:Южночешский край]] |- |66||[[:en:South Sulawesi]]||[[:ru:Южный Сулавеси]] |- |66||[[:en:Southeast Sulawesi]]||[[:ru:Юго-Восточный Сулавеси]] |- |66||[[:en:Special Region of Yogyakarta]]||[[:ru:Джокьякарта (особый округ)]] |- |66||[[:en:Starlink]]||[[:ru:Starlink]] |- |66||[[:en:Sukhoi Su-27]]||[[:ru:Су-27]] |- |66||[[:en:Sunny Leone]]||[[:ru:Санни Леоне]] |- |66||[[:en:Surface tension]]||[[:ru:Поверхностное натяжение]] |- |66||[[:en:Surya]]||[[:ru:Сурья]] |- |66||[[:en:Syllabary]]||[[:ru:Слоговое письмо]] |- |66||[[:en:Sør-Trøndelag]]||[[:ru:Сёр-Трёнделаг]] |- |66||[[:en:Słupsk]]||[[:ru:Слупск]] |- |66||[[:en:Tadeusz Reichstein]]||[[:ru:Рейхштейн, Тадеуш]] |- |66||[[:en:Takhar Province]]||[[:ru:Тахар]] |- |66||[[:en:Tanganyika (1961–1964)]]||[[:ru:Республика Танганьика]] |- |66||[[:en:Thorns, spines, and prickles]]||[[:ru:Колючки]] |- |66||[[:en:Trnava Region]]||[[:ru:Трнавский край]] |- |66||[[:en:Tropical rainforest]]||[[:ru:Влажный тропический лес]] |- |66||[[:en:Tse (Cyrillic)]]||[[:ru:Ц]] |- |66||[[:en:Ursus (mammal)]]||[[:ru:Медведи]] |- |66||[[:en:Venus of Willendorf]]||[[:ru:Венера Виллендорфская]] |- |66||[[:en:Vijayanagara Empire]]||[[:ru:Виджаянагарская империя]] |- |66||[[:en:Visegrád Group]]||[[:ru:Вишеградская группа]] |- |66||[[:en:Workers' Party of Korea]]||[[:ru:Трудовая партия Кореи]] |- |66||[[:en:World Athletics]]||[[:ru:World Athletics]] |- |66||[[:en:Xuanzang]]||[[:ru:Сюаньцзан]] |- |66||[[:en:Zia-ul-Haq]]||[[:ru:Зия-уль-Хак, Мухаммед]] |- |66||[[:en:Zlín Region]]||[[:ru:Злинский край]] |- |65||[[:en:0s BC]]||[[:ru:0-е годы до н. э.]] |- |65||[[:en:1. FC Union Berlin]]||[[:ru:Унион (футбольный клуб, Берлин)]] |- |65||[[:en:5th millennium BC]]||[[:ru:5-е тысячелетие до н. э.]] |- |65||[[:en:ARPANET]]||[[:ru:ARPANET]] |- |65||[[:en:Abia State]]||[[:ru:Абиа (штат)]] |- |65||[[:en:Ad hominem]]||[[:ru:Апелляция к личности]] |- |65||[[:en:Aegle marmelos]]||[[:ru:Айва бенгальская]] |- |65||[[:en:African sacred ibis]]||[[:ru:Священный ибис]] |- |65||[[:en:Agde]]||[[:ru:Агд]] |- |65||[[:en:Al-Ma'idah]]||[[:ru:Аль-Маида]] |- |65||[[:en:Al-Shafi'i]]||[[:ru:Мухаммад аш-Шафии]] |- |65||[[:en:Albert Hofmann]]||[[:ru:Хофман, Альберт]] |- |65||[[:en:Allophone]]||[[:ru:Аллофон]] |- |65||[[:en:An-Nisa]]||[[:ru:Ан-Ниса]] |- |65||[[:en:Angarsk]]||[[:ru:Ангарск]] |- |65||[[:en:Arabic script]]||[[:ru:Арабское письмо]] |- |65||[[:en:Arnsberg]]||[[:ru:Арнсберг]] |- |65||[[:en:Artemis program]]||[[:ru:Артемида (космическая программа)]] |- |65||[[:en:Arzamas]]||[[:ru:Арзамас]] |- |65||[[:en:Asian palm civet]]||[[:ru:Мусанг]] |- |65||[[:en:Assassination]]||[[:ru:Аттентат]] |- |65||[[:en:Aston Martin]]||[[:ru:Aston Martin]] |- |65||[[:en:Austro-Prussian War]]||[[:ru:Австро-прусско-итальянская война]] |- |65||[[:en:Avranches]]||[[:ru:Авранш]] |- |65||[[:en:Bagheria]]||[[:ru:Багерия]] |- |65||[[:en:Barnacle goose]]||[[:ru:Белощёкая казарка]] |- |65||[[:en:Battleship Potemkin]]||[[:ru:Броненосец «Потёмкин» (фильм)]] |- |65||[[:en:Bilabial consonant]]||[[:ru:Губно-губные согласные]] |- |65||[[:en:Biloxi, Mississippi]]||[[:ru:Билокси (город)]] |- |65||[[:en:Bistrița-Năsăud County]]||[[:ru:Бистрица-Нэсэуд]] |- |65||[[:en:Black rat]]||[[:ru:Чёрная крыса]] |- |65||[[:en:Bob Saget]]||[[:ru:Сагет, Боб]] |- |65||[[:en:Bodø Municipality]]||[[:ru:Будё]] |- |65||[[:en:Buginese language]]||[[:ru:Бугийский язык]] |- |65||[[:en:Carlsbad, California]]||[[:ru:Карлсбад (Калифорния)]] |- |65||[[:en:Cat's Eye Nebula]]||[[:ru:Туманность Кошачий Глаз]] |- |65||[[:en:Catherine of Alexandria]]||[[:ru:Екатерина Александрийская]] |- |65||[[:en:Catherine of Siena]]||[[:ru:Екатерина Сиенская]] |- |65||[[:en:Ceiling]]||[[:ru:Потолок]] |- |65||[[:en:Chagos Archipelago]]||[[:ru:Чагос]] |- |65||[[:en:Chelicerata]]||[[:ru:Хелицеровые]] |- |65||[[:en:Chris Evert]]||[[:ru:Эверт, Крис]] |- |65||[[:en:Christiaan Eijkman]]||[[:ru:Эйкман, Христиан]] |- |65||[[:en:Christology]]||[[:ru:Христология]] |- |65||[[:en:Common loon]]||[[:ru:Черноклювая гагара]] |- |65||[[:en:Compton, California]]||[[:ru:Комптон (Калифорния)]] |- |65||[[:en:Constantine II (emperor)]]||[[:ru:Константин II]] |- |65||[[:en:Cyperus papyrus]]||[[:ru:Папирус (растение)]] |- |65||[[:en:Daimyo]]||[[:ru:Даймё]] |- |65||[[:en:Dearborn, Michigan]]||[[:ru:Дирборн (Мичиган)]] |- |65||[[:en:Die Linke]]||[[:ru:Левая (партия, Германия)]] |- |65||[[:en:Diospyros]]||[[:ru:Хурма]] |- |65||[[:en:Districts of Germany]]||[[:ru:Районы Германии]] |- |65||[[:en:Dragon Ball Z]]||[[:ru:Жемчуг дракона Z]] |- |65||[[:en:Du gamla, du fria]]||[[:ru:Гимн Швеции]] |- |65||[[:en:Düren]]||[[:ru:Дюрен]] |- |65||[[:en:Eastern European Time]]||[[:ru:Восточноевропейское время]] |- |65||[[:en:Elettaria cardamomum]]||[[:ru:Кардамон настоящий]] |- |65||[[:en:Empire of Brazil]]||[[:ru:Бразильская империя]] |- |65||[[:en:Environmentalism]]||[[:ru:Движение в защиту окружающей среды]] |- |65||[[:en:Euclidean space]]||[[:ru:Евклидово пространство]] |- |65||[[:en:Excavator]]||[[:ru:Экскаватор]] |- |65||[[:en:Fayetteville, Arkansas]]||[[:ru:Фейетвилл (Арканзас)]] |- |65||[[:en:Felt]]||[[:ru:Войлок]] |- |65||[[:en:Forcalquier]]||[[:ru:Форкалькье]] |- |65||[[:en:Fourier transform]]||[[:ru:Преобразование Фурье]] |- |65||[[:en:Fuerteventura]]||[[:ru:Фуэртевентура]] |- |65||[[:en:Fukushima nuclear accident]]||[[:ru:Авария на АЭС Фукусима-1]] |- |65||[[:en:Galaxy cluster]]||[[:ru:Скопление галактик]] |- |65||[[:en:Galvanometer]]||[[:ru:Гальванометр]] |- |65||[[:en:Gate]]||[[:ru:Ворота]] |- |65||[[:en:Guano]]||[[:ru:Гуано]] |- |65||[[:en:Guéret]]||[[:ru:Гере (город)]] |- |65||[[:en:Győr–Moson–Sopron County]]||[[:ru:Дьёр-Мошон-Шопрон]] |- |65||[[:en:Hammerhead shark]]||[[:ru:Молотоголовые акулы]] |- |65||[[:en:Havel]]||[[:ru:Хафель]] |- |65||[[:en:Hedmark]]||[[:ru:Хедмарк]] |- |65||[[:en:IRC]]||[[:ru:IRC]] |- |65||[[:en:Ishimbay]]||[[:ru:Ишимбай]] |- |65||[[:en:Jacques Lacan]]||[[:ru:Лакан, Жак]] |- |65||[[:en:Jacques Monod]]||[[:ru:Моно, Жак]] |- |65||[[:en:Jambyl Region]]||[[:ru:Жамбылская область]] |- |65||[[:en:Jenson Button]]||[[:ru:Баттон, Дженсон]] |- |65||[[:en:John Leguizamo]]||[[:ru:Легуизамо, Джон]] |- |65||[[:en:Joshua]]||[[:ru:Иисус Навин]] |- |65||[[:en:Jouy-en-Josas]]||[[:ru:]] |- |65||[[:en:KDE]]||[[:ru:KDE]] |- |65||[[:en:Kainuu]]||[[:ru:Кайнуу]] |- |65||[[:en:Karabük]]||[[:ru:Карабюк]] |- |65||[[:en:Knot]]||[[:ru:Узел]] |- |65||[[:en:Kongo]]||[[:ru:Конго]] |- |65||[[:en:Land Rover]]||[[:ru:Land Rover]] |- |65||[[:en:Linux kernel]]||[[:ru:Ядро Linux]] |- |65||[[:en:List of Wikipedias]]||[[:ru:Языковые разделы Википедии]] |- |65||[[:en:Little stint]]||[[:ru:Кулик-воробей]] |- |65||[[:en:Loggerhead sea turtle]]||[[:ru:Логгерхед]] |- |65||[[:en:Longan]]||[[:ru:Лонган (растение)]] |- |65||[[:en:Marine biology]]||[[:ru:Биология океана]] |- |65||[[:en:Mary, Turkmenistan]]||[[:ru:Мары]] |- |65||[[:en:Maximian]]||[[:ru:Максимиан]] |- |65||[[:en:Mecca Province]]||[[:ru:Мекка (административный округ)]] |- |65||[[:en:Mende, Lozère]]||[[:ru:Манд (Лозер)]] |- |65||[[:en:Metamorphoses]]||[[:ru:Метаморфозы (Овидий)]] |- |65||[[:en:Mullet (fish)]]||[[:ru:Кефалевые]] |- |65||[[:en:Nariño Department]]||[[:ru:Нариньо]] |- |65||[[:en:Neon Genesis Evangelion]]||[[:ru:Евангелион]] |- |65||[[:en:Nico Rosberg]]||[[:ru:Росберг, Нико]] |- |65||[[:en:Nicotiana tabacum]]||[[:ru:Табак обыкновенный]] |- |65||[[:en:Nilgai]]||[[:ru:Нильгау]] |- |65||[[:en:Nippur]]||[[:ru:Ниппур]] |- |65||[[:en:North Sulawesi]]||[[:ru:Северный Сулавеси]] |- |65||[[:en:Nutrient]]||[[:ru:Питательное вещество]] |- |65||[[:en:Oceania Football Confederation]]||[[:ru:Конфедерация футбола Океании]] |- |65||[[:en:Original sin]]||[[:ru:Первородный грех]] |- |65||[[:en:Paktika Province]]||[[:ru:Пактика]] |- |65||[[:en:Palauan language]]||[[:ru:Палауский язык]] |- |65||[[:en:Papaveraceae]]||[[:ru:Маковые]] |- |65||[[:en:Patron saint]]||[[:ru:Святой покровитель]] |- |65||[[:en:Physical object]]||[[:ru:Физическое тело]] |- |65||[[:en:Pope Agapetus II]]||[[:ru:Агапит II]] |- |65||[[:en:Pope Stephen IX]]||[[:ru:Стефан IX (X)]] |- |65||[[:en:Pope Sylvester III]]||[[:ru:Сильвестр III]] |- |65||[[:en:Popeye]]||[[:ru:Моряк Попай]] |- |65||[[:en:Pravda]]||[[:ru:Правда (газета)]] |- |65||[[:en:Prešov Region]]||[[:ru:Прешовский край]] |- |65||[[:en:Primulaceae]]||[[:ru:Первоцветные]] |- |65||[[:en:Prince Henry the Navigator]]||[[:ru:Генрих Мореплаватель]] |- |65||[[:en:Ptah]]||[[:ru:Птах]] |- |65||[[:en:Pterygota]]||[[:ru:Крылатые насекомые]] |- |65||[[:en:Puteaux]]||[[:ru:Пюто]] |- |65||[[:en:Rakhine State]]||[[:ru:Ракхайн]] |- |65||[[:en:Saccharomyces cerevisiae]]||[[:ru:Saccharomyces cerevisiae]] |- |65||[[:en:Salafi movement]]||[[:ru:Салафия]] |- |65||[[:en:Salduero]]||[[:ru:Сальдуэро]] |- |65||[[:en:Sarin]]||[[:ru:Зарин]] |- |65||[[:en:Scrabble]]||[[:ru:Скрэббл]] |- |65||[[:en:Serengeti National Park]]||[[:ru:Серенгети (национальный парк)]] |- |65||[[:en:Shot put]]||[[:ru:Толкание ядра]] |- |65||[[:en:Ska]]||[[:ru:Ска]] |- |65||[[:en:Space Shuttle Challenger]]||[[:ru:Челленджер (шаттл)]] |- |65||[[:en:Standard temperature and pressure]]||[[:ru:Стандартные условия]] |- |65||[[:en:Strepsirrhini]]||[[:ru:Мокроносые приматы]] |- |65||[[:en:Subhas Chandra Bose]]||[[:ru:Бос, Субхас Чандра]] |- |65||[[:en:Taichung]]||[[:ru:Тайчжун]] |- |65||[[:en:Tap (valve)]]||[[:ru:Трубопроводный кран]] |- |65||[[:en:Tatra Mountains]]||[[:ru:Татры]] |- |65||[[:en:Tear gas]]||[[:ru:Слезоточивый газ]] |- |65||[[:en:Thiên Đường Cave]]||[[:ru:Тхьендыонг]] |- |65||[[:en:Tobacco pipe]]||[[:ru:Курительная трубка]] |- |65||[[:en:Traffic collision]]||[[:ru:Дорожно-транспортное происшествие]] |- |65||[[:en:Tupolev Tu-154]]||[[:ru:Ту-154]] |- |65||[[:en:UEFA Cup Winners' Cup]]||[[:ru:Кубок обладателей кубков УЕФА]] |- |65||[[:en:UTC+05:45]]||[[:ru:UTC+5:45]] |- |65||[[:en:Uhuru Kenyatta]]||[[:ru:Кениата, Ухуру]] |- |65||[[:en:Umaru Musa Yar'Adua]]||[[:ru:Яр-Адуа, Умару]] |- |65||[[:en:Uncle]]||[[:ru:Дядя]] |- |65||[[:en:United States Secretary of State]]||[[:ru:Государственный секретарь США]] |- |65||[[:en:Valmiki]]||[[:ru:Вальмики]] |- |65||[[:en:Velar consonant]]||[[:ru:Заднеязычные согласные]] |- |65||[[:en:Vest-Agder]]||[[:ru:Вест-Агдер]] |- |65||[[:en:Votic language]]||[[:ru:Водский язык]] |- |65||[[:en:Walking]]||[[:ru:Ходьба человека]] |- |65||[[:en:Walnut]]||[[:ru:Грецкий орех (плод)]] |- |65||[[:en:Wardrobe]]||[[:ru:Шкаф для одежды]] |- |65||[[:en:Wide area network]]||[[:ru:Глобальная вычислительная сеть]] |- |65||[[:en:Wieluń]]||[[:ru:Велюнь (город)]] |- |65||[[:en:Willow ptarmigan]]||[[:ru:Белая куропатка]] |- |65||[[:en:Yasuhiro Nakasone]]||[[:ru:Накасонэ, Ясухиро]] |- |65||[[:en:Zamzam Well]]||[[:ru:Замзам]] |- |65||[[:en:Zoonosis]]||[[:ru:Зоонозы]] |- |65||[[:en:Ólvega]]||[[:ru:Ольвега]] |- |65||[[:en:Žilina Region]]||[[:ru:Жилинский край]] |- |64||[[:en:2050]]||[[:ru:2050 год]] |- |64||[[:en:67P/Churyumov–Gerasimenko]]||[[:ru:67P/Чурюмова — Герасименко]] |- |64||[[:en:Acanthocephala]]||[[:ru:Скребни]] |- |64||[[:en:Aemilianus]]||[[:ru:Марк Эмилий Эмилиан]] |- |64||[[:en:Altitude]]||[[:ru:Абсолютная высота]] |- |64||[[:en:Alytus County]]||[[:ru:Алитусский уезд]] |- |64||[[:en:Anchovy]]||[[:ru:Анчоусовые]] |- |64||[[:en:Andijan Region]]||[[:ru:Андижанская область]] |- |64||[[:en:Argeș County]]||[[:ru:Арджеш (жудец)]] |- |64||[[:en:Autun]]||[[:ru:Отён]] |- |64||[[:en:Back to the Future Part II]]||[[:ru:Назад в будущее 2]] |- |64||[[:en:Barbary macaque]]||[[:ru:Магот]] |- |64||[[:en:Batavian Republic]]||[[:ru:Батавская республика]] |- |64||[[:en:Battle of Midway]]||[[:ru:Битва за Мидуэй]] |- |64||[[:en:Beijing Capital International Airport]]||[[:ru:Шоуду (аэропорт)]] |- |64||[[:en:Bellevue, Washington]]||[[:ru:Белвью (Вашингтон)]] |- |64||[[:en:Bikini Atoll]]||[[:ru:Бикини (атолл)]] |- |64||[[:en:Bistrița]]||[[:ru:Бистрица (Румыния)]] |- |64||[[:en:Black-legged kittiwake]]||[[:ru:Обыкновенная моевка]] |- |64||[[:en:Bolívar Department]]||[[:ru:Боливар (департамент)]] |- |64||[[:en:Boraginaceae]]||[[:ru:Бурачниковые]] |- |64||[[:en:Borsod–Abaúj–Zemplén County]]||[[:ru:Боршод-Абауй-Земплен]] |- |64||[[:en:Bosch (company)]]||[[:ru:Bosch]] |- |64||[[:en:Bromeliaceae]]||[[:ru:Бромелиевые]] |- |64||[[:en:Buoyancy]]||[[:ru:Плавучесть]] |- |64||[[:en:Cable television]]||[[:ru:Кабельное телевидение]] |- |64||[[:en:Cabrejas del Pinar]]||[[:ru:Кабрехас-дель-Пинар]] |- |64||[[:en:Cadillac]]||[[:ru:Cadillac]] |- |64||[[:en:Campanulaceae]]||[[:ru:Колокольчиковые]] |- |64||[[:en:Cannabaceae]]||[[:ru:Коноплёвые]] |- |64||[[:en:Cebu]]||[[:ru:Себу (провинция)]] |- |64||[[:en:Central Sulawesi]]||[[:ru:Центральный Сулавеси]] |- |64||[[:en:Chandrayaan-3]]||[[:ru:Чандраян-3]] |- |64||[[:en:Charadriidae]]||[[:ru:Ржанковые]] |- |64||[[:en:Chelyabinsk meteor]]||[[:ru:Падение метеорита Челябинск]] |- |64||[[:en:Chord (geometry)]]||[[:ru:Хорда (геометрия)]] |- |64||[[:en:Christian IV of Denmark]]||[[:ru:Кристиан IV]] |- |64||[[:en:Christian Social Union in Bavaria]]||[[:ru:Христианско-социальный союз]] |- |64||[[:en:Clichy, Hauts-de-Seine]]||[[:ru:Клиши-ла-Гаренн]] |- |64||[[:en:Common eider]]||[[:ru:Обыкновенная гага]] |- |64||[[:en:Commonwealth Games]]||[[:ru:Игры Содружества]] |- |64||[[:en:Congo]]||[[:ru:]] |- |64||[[:en:Constanța County]]||[[:ru:Констанца (жудец)]] |- |64||[[:en:Coursera]]||[[:ru:Coursera]] |- |64||[[:en:Crested tit]]||[[:ru:Хохлатая синица]] |- |64||[[:en:Cumans]]||[[:ru:Половцы]] |- |64||[[:en:Damselfly]]||[[:ru:Равнокрылые стрекозы]] |- |64||[[:en:Daytime]]||[[:ru:День]] |- |64||[[:en:Denisovan]]||[[:ru:Денисовский человек]] |- |64||[[:en:Diploma]]||[[:ru:Диплом]] |- |64||[[:en:Doda (singer)]]||[[:ru:Дода (певица)]] |- |64||[[:en:Drama (film and television)]]||[[:ru:Драматический фильм]] |- |64||[[:en:Drupe]]||[[:ru:Костянка]] |- |64||[[:en:Eagle Nebula]]||[[:ru:Туманность Орёл]] |- |64||[[:en:Elliptical galaxy]]||[[:ru:Эллиптическая галактика]] |- |64||[[:en:Eurofighter Typhoon]]||[[:ru:Eurofighter Typhoon]] |- |64||[[:en:Evangelicalism]]||[[:ru:Евангельские христиане]] |- |64||[[:en:FK Nevėžis]]||[[:ru:Невежис (футбольный клуб)]] |- |64||[[:en:Fergana Region]]||[[:ru:Ферганская область]] |- |64||[[:en:First Indochina War]]||[[:ru:Индокитайская война]] |- |64||[[:en:Flag of Honduras]]||[[:ru:Флаг Гондураса]] |- |64||[[:en:Flag of Liberia]]||[[:ru:Флаг Либерии]] |- |64||[[:en:Flint, Michigan]]||[[:ru:Флинт (Мичиган)]] |- |64||[[:en:Fossa (animal)]]||[[:ru:Фосса]] |- |64||[[:en:Fuse (electrical)]]||[[:ru:Электрический предохранитель]] |- |64||[[:en:Gay]]||[[:ru:Геи]] |- |64||[[:en:Gentianales]]||[[:ru:Горечавкоцветные]] |- |64||[[:en:Ghadames]]||[[:ru:Гадамес]] |- |64||[[:en:Grapheme]]||[[:ru:Графема]] |- |64||[[:en:Great auk]]||[[:ru:Бескрылая гагарка]] |- |64||[[:en:Gujranwala]]||[[:ru:Гуджранвала]] |- |64||[[:en:Half-Life (video game)]]||[[:ru:Half-Life]] |- |64||[[:en:Hand fan]]||[[:ru:Веер]] |- |64||[[:en:Haneda Airport]]||[[:ru:Токио (аэропорт)]] |- |64||[[:en:Hank Williams]]||[[:ru:Уильямс, Хэнк]] |- |64||[[:en:Heat wave]]||[[:ru:Жара]] |- |64||[[:en:Hubert Humphrey]]||[[:ru:Хамфри, Хьюберт]] |- |64||[[:en:Hunter-gatherer]]||[[:ru:Охотники-собиратели]] |- |64||[[:en:ISO 639-3]]||[[:ru:]] |- |64||[[:en:Iguanodon]]||[[:ru:Игуанодон]] |- |64||[[:en:International Standard Name Identifier]]||[[:ru:Международный идентификатор стандартных наименований]] |- |64||[[:en:Intranet]]||[[:ru:Интранет]] |- |64||[[:en:Jan Peter Balkenende]]||[[:ru:Балкененде, Ян Петер]] |- |64||[[:en:Jawi script]]||[[:ru:Джави]] |- |64||[[:en:Jhelum River]]||[[:ru:Джелам (река)]] |- |64||[[:en:Jihlava]]||[[:ru:Йиглава]] |- |64||[[:en:John II of France]]||[[:ru:Иоанн II (король Франции)]] |- |64||[[:en:Joliet, Illinois]]||[[:ru:Джолиет (Иллинойс)]] |- |64||[[:en:Joseph von Fraunhofer]]||[[:ru:Фраунгофер, Йозеф]] |- |64||[[:en:Kamakura]]||[[:ru:Камакура]] |- |64||[[:en:Kana]]||[[:ru:Кана]] |- |64||[[:en:Ketchikan, Alaska]]||[[:ru:Кетчикан]] |- |64||[[:en:Khagan]]||[[:ru:Каган]] |- |64||[[:en:Kiritimati]]||[[:ru:Остров Рождества (Кирибати)]] |- |64||[[:en:Komárom-Esztergom County]]||[[:ru:Комаром-Эстергом]] |- |64||[[:en:Kouvola]]||[[:ru:Коувола]] |- |64||[[:en:Krais of Russia]]||[[:ru:Край (Россия)]] |- |64||[[:en:Kra–Dai languages]]||[[:ru:Тай-кадайские языки]] |- |64||[[:en:Labuan]]||[[:ru:Лабуан]] |- |64||[[:en:Langres]]||[[:ru:Лангр]] |- |64||[[:en:Liquefied petroleum gas]]||[[:ru:Сжиженные углеводородные газы]] |- |64||[[:en:List of cities and towns in Poland]]||[[:ru:Города Польши]] |- |64||[[:en:Magdalena Department]]||[[:ru:Магдалена (департамент)]] |- |64||[[:en:Malbork]]||[[:ru:Мальборк]] |- |64||[[:en:Manis]]||[[:ru:Ящеры (род)]] |- |64||[[:en:Marajó]]||[[:ru:Маражо]] |- |64||[[:en:Markhor]]||[[:ru:Винторогий козёл]] |- |64||[[:en:Markup language]]||[[:ru:Язык разметки]] |- |64||[[:en:Marsh sandpiper]]||[[:ru:Поручейник]] |- |64||[[:en:Mary McAleese]]||[[:ru:Макэлис, Мэри Патрисия]] |- |64||[[:en:Maubeuge]]||[[:ru:Мобёж]] |- |64||[[:en:Metre per second]]||[[:ru:Метр в секунду]] |- |64||[[:en:Montecatini Terme]]||[[:ru:Монтекатини-Терме]] |- |64||[[:en:Myrtales]]||[[:ru:Миртоцветные]] |- |64||[[:en:Nad Tatrou sa blýska]]||[[:ru:Гимн Словакии]] |- |64||[[:en:Nape]]||[[:ru:Затылок]] |- |64||[[:en:Nintendo DS]]||[[:ru:Nintendo DS]] |- |64||[[:en:Nitra Region]]||[[:ru:Нитранский край]] |- |64||[[:en:Norn language]]||[[:ru:Норн]] |- |64||[[:en:North Las Vegas, Nevada]]||[[:ru:Норт-Лас-Вегас]] |- |64||[[:en:Northern hawk-owl]]||[[:ru:Ястребиная сова]] |- |64||[[:en:Olusegun Obasanjo]]||[[:ru:Обасанджо, Олусегун]] |- |64||[[:en:Oncala]]||[[:ru:Онкала]] |- |64||[[:en:Ontario, California]]||[[:ru:Онтэрио (Калифорния)]] |- |64||[[:en:Palearctic realm]]||[[:ru:Палеарктика]] |- |64||[[:en:Pardubice Region]]||[[:ru:Пардубицкий край]] |- |64||[[:en:Paul Karrer]]||[[:ru:Каррер, Пауль]] |- |64||[[:en:Phasmatodea]]||[[:ru:Привиденьевые]] |- |64||[[:en:Phloem]]||[[:ru:Флоэма]] |- |64||[[:en:Phyllanthus emblica]]||[[:ru:Филлантус эмблика]] |- |64||[[:en:Picts]]||[[:ru:Пикты]] |- |64||[[:en:Pigazzano]]||[[:ru:Пигаццано]] |- |64||[[:en:Plecoptera]]||[[:ru:Веснянки]] |- |64||[[:en:Plumeria]]||[[:ru:Плюмерия]] |- |64||[[:en:Pole vault]]||[[:ru:Прыжок с шестом]] |- |64||[[:en:Pope Adrian V]]||[[:ru:Адриан V]] |- |64||[[:en:Pope Stephen VIII]]||[[:ru:Стефан VIII (IX)]] |- |64||[[:en:Primula]]||[[:ru:Первоцвет]] |- |64||[[:en:Privacy]]||[[:ru:Неприкосновенность частной жизни]] |- |64||[[:en:Proboscis monkey]]||[[:ru:Носач]] |- |64||[[:en:Probus (emperor)]]||[[:ru:Проб]] |- |64||[[:en:Puri]]||[[:ru:Пури (город)]] |- |64||[[:en:Rajab]]||[[:ru:Раджаб]] |- |64||[[:en:Red-backed shrike]]||[[:ru:Обыкновенный жулан]] |- |64||[[:en:Red kangaroo]]||[[:ru:Большой рыжий кенгуру]] |- |64||[[:en:Reef]]||[[:ru:Риф]] |- |64||[[:en:Regions of England]]||[[:ru:Регионы Англии]] |- |64||[[:en:Richard Adolf Zsigmondy]]||[[:ru:Зигмонди, Рихард]] |- |64||[[:en:Rock ptarmigan]]||[[:ru:Тундряная куропатка]] |- |64||[[:en:Royal Air Force]]||[[:ru:Королевские военно-воздушные силы Великобритании]] |- |64||[[:en:Ruhr (river)]]||[[:ru:Рур (приток Рейна)]] |- |64||[[:en:Saint Lucy]]||[[:ru:Луция Сиракузская]] |- |64||[[:en:Salvation Army]]||[[:ru:Армия спасения]] |- |64||[[:en:Samuel]]||[[:ru:Самуил]] |- |64||[[:en:Santa Clarita, California]]||[[:ru:Санта-Кларита]] |- |64||[[:en:Santa Rosa, California]]||[[:ru:Санта-Роза (Калифорния)]] |- |64||[[:en:Serravalle, San Marino]]||[[:ru:Серравалле]] |- |64||[[:en:Severodvinsk]]||[[:ru:Северодвинск]] |- |64||[[:en:Siem Reap]]||[[:ru:Сиемреап (город)]] |- |64||[[:en:Sinhalese people]]||[[:ru:Сингалы]] |- |64||[[:en:Sita]]||[[:ru:Сита]] |- |64||[[:en:Socialist Party (France)]]||[[:ru:Социалистическая партия (Франция)]] |- |64||[[:en:Softball]]||[[:ru:Софтбол]] |- |64||[[:en:Sonoran Desert]]||[[:ru:Сонора (пустыня)]] |- |64||[[:en:Sony Mobile]]||[[:ru:Sony Mobile]] |- |64||[[:en:Spotted redshank]]||[[:ru:Щёголь (птица)]] |- |64||[[:en:Steampunk]]||[[:ru:Стимпанк]] |- |64||[[:en:Sunlight]]||[[:ru:]] |- |64||[[:en:Suwałki]]||[[:ru:Сувалки]] |- |64||[[:en:Swabia]]||[[:ru:Швабия]] |- |64||[[:en:Szabolcs–Szatmár–Bereg County]]||[[:ru:Сабольч-Сатмар-Берег]] |- |64||[[:en:Södertälje]]||[[:ru:Сёдертелье]] |- |64||[[:en:Tainan]]||[[:ru:Тайнань]] |- |64||[[:en:Taroda]]||[[:ru:Тарода]] |- |64||[[:en:Temminck's stint]]||[[:ru:Белохвостый песочник]] |- |64||[[:en:Temple menorah]]||[[:ru:Менора]] |- |64||[[:en:Thermal conductivity and resistivity]]||[[:ru:Теплопроводность]] |- |64||[[:en:Theropoda]]||[[:ru:Тероподы]] |- |64||[[:en:Thonon-les-Bains]]||[[:ru:Тонон-ле-Бен]] |- |64||[[:en:Tobago]]||[[:ru:Тобаго]] |- |64||[[:en:Torch]]||[[:ru:Факел]] |- |64||[[:en:Torrance, California]]||[[:ru:Торранс (Калифорния)]] |- |64||[[:en:UTC+13:00]]||[[:ru:UTC+13:00]] |- |64||[[:en:UTC−01:00]]||[[:ru:UTC−1:00]] |- |64||[[:en:Ukhta]]||[[:ru:Ухта]] |- |64||[[:en:Vegetation]]||[[:ru:Растительность]] |- |64||[[:en:Velamazán]]||[[:ru:Веламасан]] |- |64||[[:en:Verbenaceae]]||[[:ru:Вербеновые]] |- |64||[[:en:Vine]]||[[:ru:Лоза]] |- |64||[[:en:Waco, Texas]]||[[:ru:Уэйко]] |- |64||[[:en:Whip]]||[[:ru:Плеть]] |- |64||[[:en:WorldCat]]||[[:ru:WorldCat]] |- |64||[[:en:Yasuhito Endō]]||[[:ru:Эндо, Ясухито]] |- |64||[[:en:YouTuber]]||[[:ru:Ютубер]] |- |64||[[:en:Zoophilia]]||[[:ru:Зоофилия]] |- |64||[[:en:Ústí nad Labem Region]]||[[:ru:Устецкий край]] |- |63||[[:en:A Christmas Carol]]||[[:ru:Рождественская песнь в прозе]] |- |63||[[:en:Abbey Road]]||[[:ru:Abbey Road]] |- |63||[[:en:Air Canada]]||[[:ru:Air Canada]] |- |63||[[:en:Air India]]||[[:ru:Air India]] |- |63||[[:en:Akranes]]||[[:ru:Акранес]] |- |63||[[:en:Al-Nas]]||[[:ru:Ан-Нас]] |- |63||[[:en:Albrecht Kossel]]||[[:ru:Коссель, Альбрехт]] |- |63||[[:en:Alfred Dreyfus]]||[[:ru:Дрейфус, Альфред]] |- |63||[[:en:Aliens (film)]]||[[:ru:Чужие (фильм, 1986)]] |- |63||[[:en:Ancestor]]||[[:ru:Предок]] |- |63||[[:en:Anglican Communion]]||[[:ru:Англиканское сообщество]] |- |63||[[:en:Ankylosaurus]]||[[:ru:Анкилозавр]] |- |63||[[:en:Apiales]]||[[:ru:Зонтикоцветные]] |- |63||[[:en:Apollo 13]]||[[:ru:Аполлон-13]] |- |63||[[:en:Arauca Department]]||[[:ru:Араука (департамент)]] |- |63||[[:en:Arcadia (regional unit)]]||[[:ru:Аркадия (ном)]] |- |63||[[:en:Ausejo de la Sierra]]||[[:ru:Аусехо-де-ла-Сьерра]] |- |63||[[:en:AutoCAD]]||[[:ru:AutoCAD]] |- |63||[[:en:Bangladesh Liberation War]]||[[:ru:Война за независимость Бангладеш]] |- |63||[[:en:Baranya County]]||[[:ru:Баранья (вармедье)]] |- |63||[[:en:Bauchi State]]||[[:ru:Баучи (штат)]] |- |63||[[:en:Beaumont, Texas]]||[[:ru:Бомонт (Техас)]] |- |63||[[:en:Beji Caid Essebsi]]||[[:ru:Эс-Себси, Беджи Каид]] |- |63||[[:en:Bell pepper]]||[[:ru:Перец сладкий]] |- |63||[[:en:Bhopal disaster]]||[[:ru:Бхопальская катастрофа]] |- |63||[[:en:Blaise Compaoré]]||[[:ru:Компаоре, Блез]] |- |63||[[:en:Brest]]||[[:ru:Брест (значения)]] |- |63||[[:en:Brăila County]]||[[:ru:Брэила (жудец)]] |- |63||[[:en:Bulldozer]]||[[:ru:Бульдозер]] |- |63||[[:en:Caltagirone]]||[[:ru:Кальтаджироне]] |- |63||[[:en:Camera obscura]]||[[:ru:Камера-обскура]] |- |63||[[:en:Carl von Ossietzky]]||[[:ru:Осецкий, Карл фон]] |- |63||[[:en:Castres]]||[[:ru:Кастр (Тарн)]] |- |63||[[:en:Cauca Department]]||[[:ru:Каука]] |- |63||[[:en:Cerignola]]||[[:ru:Чериньола]] |- |63||[[:en:Champa]]||[[:ru:Тямпа]] |- |63||[[:en:Chileans]]||[[:ru:]] |- |63||[[:en:Cistercians]]||[[:ru:Цистерцианцы]] |- |63||[[:en:Città di Castello]]||[[:ru:Читта-ди-Кастелло]] |- |63||[[:en:Cluj County]]||[[:ru:Клуж (жудец)]] |- |63||[[:en:Coat of arms of Germany]]||[[:ru:Герб Германии]] |- |63||[[:en:Common wheat]]||[[:ru:Пшеница мягкая]] |- |63||[[:en:Continental drift]]||[[:ru:Теория дрейфа материков]] |- |63||[[:en:Corona, California]]||[[:ru:Корона (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Corps]]||[[:ru:Корпус (военное дело)]] |- |63||[[:en:County Carlow]]||[[:ru:Карлоу (графство)]] |- |63||[[:en:County Mayo]]||[[:ru:Мейо (графство)]] |- |63||[[:en:Cucurbita pepo]]||[[:ru:Тыква обыкновенная]] |- |63||[[:en:Cultivar]]||[[:ru:Сорт]] |- |63||[[:en:Curlew sandpiper]]||[[:ru:Краснозобик]] |- |63||[[:en:Cuttack]]||[[:ru:Каттак]] |- |63||[[:en:Córdoba Department]]||[[:ru:Кордова (департамент)]] |- |63||[[:en:Dessau]]||[[:ru:Дессау]] |- |63||[[:en:Dole, Jura]]||[[:ru:Доль (Юра)]] |- |63||[[:en:Doping in sport]]||[[:ru:Допинг]] |- |63||[[:en:E (Cyrillic)]]||[[:ru:Э]] |- |63||[[:en:Electron shell]]||[[:ru:Электронная оболочка]] |- |63||[[:en:Eurasian plate]]||[[:ru:Евразийская плита]] |- |63||[[:en:Factorization]]||[[:ru:Факторизация]] |- |63||[[:en:Filling station]]||[[:ru:Автомобильная заправочная станция]] |- |63||[[:en:Firmware]]||[[:ru:Встроенное программное обеспечение]] |- |63||[[:en:Fountain pen]]||[[:ru:Перьевая ручка]] |- |63||[[:en:Gallon]]||[[:ru:Галлон]] |- |63||[[:en:Gentianaceae]]||[[:ru:Горечавковые]] |- |63||[[:en:Gerridae]]||[[:ru:Водомерки]] |- |63||[[:en:Glagolitic script]]||[[:ru:Глаголица]] |- |63||[[:en:Gorontalo]]||[[:ru:Горонтало]] |- |63||[[:en:Grey-headed woodpecker]]||[[:ru:Седой дятел]] |- |63||[[:en:Guanajuato (city)]]||[[:ru:Гуанахуато (город)]] |- |63||[[:en:Guilin]]||[[:ru:Гуйлинь]] |- |63||[[:en:Gulf of Naples]]||[[:ru:Неаполитанский залив]] |- |63||[[:en:Gulfport, Mississippi]]||[[:ru:Галфпорт (Миссисипи)]] |- |63||[[:en:Gustavia]]||[[:ru:Густавия]] |- |63||[[:en:Hamilton]]||[[:ru:Гамильтон]] |- |63||[[:en:Hialeah, Florida]]||[[:ru:Хайалиа]] |- |63||[[:en:Historical linguistics]]||[[:ru:Историческая лингвистика]] |- |63||[[:en:Homo ergaster]]||[[:ru:Человек работающий]] |- |63||[[:en:Homo floresiensis]]||[[:ru:Человек флоресский]] |- |63||[[:en:Hoplite]]||[[:ru:Гоплит]] |- |63||[[:en:I Ching]]||[[:ru:Книга Перемен]] |- |63||[[:en:Iași County]]||[[:ru:Яссы (жудец)]] |- |63||[[:en:Iberians]]||[[:ru:Иберы]] |- |63||[[:en:Iranian peoples]]||[[:ru:Иранские народы]] |- |63||[[:en:Irving Berlin]]||[[:ru:Ирвинг Берлин]] |- |63||[[:en:Italian Social Republic]]||[[:ru:Итальянская социальная республика]] |- |63||[[:en:Jack LaLanne]]||[[:ru:Лалэйн, Джек]] |- |63||[[:en:Java (disambiguation)]]||[[:ru:Ява (значения)]] |- |63||[[:en:Jovian (emperor)]]||[[:ru:Иовиан]] |- |63||[[:en:Jumada I]]||[[:ru:Джумада аль-уля]] |- |63||[[:en:Jura Mountains]]||[[:ru:Юра (горы)]] |- |63||[[:en:Kanuri language]]||[[:ru:Канури (язык)]] |- |63||[[:en:Kasimov]]||[[:ru:Касимов]] |- |63||[[:en:Kavaratti]]||[[:ru:Каваратти]] |- |63||[[:en:Kazuyoshi Miura]]||[[:ru:Миура, Кадзуёси]] |- |63||[[:en:Kingston]]||[[:ru:Кингстон]] |- |63||[[:en:Koppa]]||[[:ru:Коппа (буква греческого алфавита)]] |- |63||[[:en:Kumbh Mela]]||[[:ru:Кумбха Мела]] |- |63||[[:en:Kırklareli]]||[[:ru:Кыркларели]] |- |63||[[:en:Lagos State]]||[[:ru:Лагос (штат)]] |- |63||[[:en:Lateran Treaty]]||[[:ru:Латеранские соглашения]] |- |63||[[:en:Liberland]]||[[:ru:Либерленд]] |- |63||[[:en:Libourne]]||[[:ru:Либурн]] |- |63||[[:en:Liliʻuokalani]]||[[:ru:Лилиуокалани]] |- |63||[[:en:Los Angeles International Airport]]||[[:ru:Лос-Анджелес (аэропорт)]] |- |63||[[:en:Los Ángeles, Chile]]||[[:ru:Лос-Анхелес (Чили)]] |- |63||[[:en:Ludwig II of Bavaria]]||[[:ru:Людвиг II (король Баварии)]] |- |63||[[:en:Lunisolar calendar]]||[[:ru:Лунно-солнечный календарь]] |- |63||[[:en:Maamme]]||[[:ru:Гимн Финляндии]] |- |63||[[:en:Macon, Georgia]]||[[:ru:Мейкон]] |- |63||[[:en:Mamnoon Hussain]]||[[:ru:Хусейн, Мамнун]] |- |63||[[:en:Maui]]||[[:ru:Мауи]] |- |63||[[:en:McLaren]]||[[:ru:Макларен (автогоночная команда)]] |- |63||[[:en:Meiji era]]||[[:ru:Мэйдзи]] |- |63||[[:en:Microcontroller]]||[[:ru:Микроконтроллер]] |- |63||[[:en:Middle English]]||[[:ru:Среднеанглийский язык]] |- |63||[[:en:Minbar]]||[[:ru:Минбар]] |- |63||[[:en:Molde Municipality]]||[[:ru:Молде]] |- |63||[[:en:Mongolian tögrög]]||[[:ru:Тугрик]] |- |63||[[:en:Montélimar]]||[[:ru:Монтелимар]] |- |63||[[:en:Muscovy duck]]||[[:ru:Мускусная утка]] |- |63||[[:en:Nasal consonant]]||[[:ru:Носовые согласные]] |- |63||[[:en:Neftekamsk]]||[[:ru:Нефтекамск]] |- |63||[[:en:Newport Beach, California]]||[[:ru:Ньюпорт-Бич]] |- |63||[[:en:North Frisian language]]||[[:ru:Севернофризский язык]] |- |63||[[:en:North West England]]||[[:ru:Северо-Западная Англия]] |- |63||[[:en:Nowy Sącz]]||[[:ru:Новы-Сонч]] |- |63||[[:en:Nut (goddess)]]||[[:ru:Нут (мифология)]] |- |63||[[:en:Nógrád County]]||[[:ru:Ноград (вармедье)]] |- |63||[[:en:Outer Hebrides]]||[[:ru:Внешние Гебридские острова]] |- |63||[[:en:Oymyakon]]||[[:ru:Оймякон]] |- |63||[[:en:Passenger pigeon]]||[[:ru:Странствующий голубь]] |- |63||[[:en:Patriarch Kirill of Moscow]]||[[:ru:Кирилл (патриарх Московский)]] |- |63||[[:en:Pennsylvania Dutch language]]||[[:ru:Пенсильванско-немецкий диалект]] |- |63||[[:en:Perlis]]||[[:ru:Перлис (штат)]] |- |63||[[:en:Peter III of Portugal]]||[[:ru:Педру III]] |- |63||[[:en:Philip Reeve]]||[[:ru:Рив, Филип]] |- |63||[[:en:Pomona, California]]||[[:ru:Помона (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Pope Honorius IV]]||[[:ru:Гонорий IV]] |- |63||[[:en:Pope Martin IV]]||[[:ru:Мартин IV]] |- |63||[[:en:Portland]]||[[:ru:Портленд]] |- |63||[[:en:Pragmatics]]||[[:ru:Прагматика]] |- |63||[[:en:Pridi Banomyong]]||[[:ru:Паномионг, Приди]] |- |63||[[:en:Province of Naples]]||[[:ru:Неаполь (провинция)]] |- |63||[[:en:Prudnik]]||[[:ru:Прудник]] |- |63||[[:en:Päijät-Häme]]||[[:ru:Пяйят-Хяме]] |- |63||[[:en:Rello]]||[[:ru:Рельо]] |- |63||[[:en:Robert Kubica]]||[[:ru:Кубица, Роберт]] |- |63||[[:en:Rose-ringed parakeet]]||[[:ru:Индийский кольчатый попугай]] |- |63||[[:en:Runway]]||[[:ru:Взлётно-посадочная полоса]] |- |63||[[:en:Scuderia Ferrari]]||[[:ru:Феррари (команда Формулы-1)]] |- |63||[[:en:Sergeant]]||[[:ru:Сержант]] |- |63||[[:en:Shaktism]]||[[:ru:Шактизм]] |- |63||[[:en:Siberian crane]]||[[:ru:Стерх]] |- |63||[[:en:Sibiu County]]||[[:ru:Сибиу (жудец)]] |- |63||[[:en:Silicate mineral]]||[[:ru:Силикаты (минералы)]] |- |63||[[:en:Smew]]||[[:ru:Луток]] |- |63||[[:en:Songhai Empire]]||[[:ru:Сонгай (государство)]] |- |63||[[:en:South Karelia]]||[[:ru:Южная Карелия]] |- |63||[[:en:South West England]]||[[:ru:Юго-Западная Англия]] |- |63||[[:en:Spelt]]||[[:ru:Спельта]] |- |63||[[:en:Standard Liège]]||[[:ru:Стандард (футбольный клуб)]] |- |63||[[:en:Stargard]]||[[:ru:Старгард]] |- |63||[[:en:Statelessness]]||[[:ru:Апатрид]] |- |63||[[:en:Sunnyvale, California]]||[[:ru:Саннивейл (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Swedish Social Democratic Party]]||[[:ru:Социал-демократическая рабочая партия Швеции]] |- |63||[[:en:TGV]]||[[:ru:TGV]] |- |63||[[:en:Tacitus (emperor)]]||[[:ru:Тацит (император)]] |- |63||[[:en:Tauranga]]||[[:ru:Тауранга]] |- |63||[[:en:Teplice]]||[[:ru:Теплице]] |- |63||[[:en:Terengganu]]||[[:ru:Тренгану]] |- |63||[[:en:The Hurt Locker]]||[[:ru:Повелитель бури]] |- |63||[[:en:The Sound of Music (film)]]||[[:ru:Звуки музыки (фильм)]] |- |63||[[:en:Thessaly Periphery]]||[[:ru:Фессалия (периферия)]] |- |63||[[:en:Timiș County]]||[[:ru:Тимиш (жудец)]] |- |63||[[:en:Tinamou]]||[[:ru:Тинаму]] |- |63||[[:en:Tolima Department]]||[[:ru:Толима]] |- |63||[[:en:Track gauge]]||[[:ru:Ширина колеи]] |- |63||[[:en:Trebonianus Gallus]]||[[:ru:Требониан Галл]] |- |63||[[:en:Trenčín Region]]||[[:ru:Тренчинский край]] |- |63||[[:en:Trần Đại Quang]]||[[:ru:Чан Дай Куанг]] |- |63||[[:en:Tulle]]||[[:ru:Тюль (Франция)]] |- |63||[[:en:Turaco]]||[[:ru:Тураковые]] |- |63||[[:en:U (Cyrillic)]]||[[:ru:У]] |- |63||[[:en:United States Electoral College]]||[[:ru:Коллегия выборщиков США]] |- |63||[[:en:Ussuriysk]]||[[:ru:Уссурийск]] |- |63||[[:en:Van]]||[[:ru:Фургон (автомобиль)]] |- |63||[[:en:Vas County]]||[[:ru:Ваш (вармедье)]] |- |63||[[:en:Vaslui County]]||[[:ru:Васлуй (жудец)]] |- |63||[[:en:Ventura, California]]||[[:ru:Вентура (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Veszprém County]]||[[:ru:Веспрем (вармедье)]] |- |63||[[:en:Vicia]]||[[:ru:Горошек]] |- |63||[[:en:Waist]]||[[:ru:Талия (часть тела)]] |- |63||[[:en:Waleed Al-Husseini]]||[[:ru:Валид аль-Хусейни]] |- |63||[[:en:Waterbury, Connecticut]]||[[:ru:Уотербери (Коннектикут)]] |- |63||[[:en:Wax gourd]]||[[:ru:Восковая тыква]] |- |63||[[:en:Wild horse]]||[[:ru:Дикая лошадь]] |- |63||[[:en:World Intellectual Property Organization]]||[[:ru:Всемирная организация интеллектуальной собственности]] |- |63||[[:en:Yahya Sinwar]]||[[:ru:Синвар, Яхья]] |- |63||[[:en:Zala County]]||[[:ru:Зала (вармедье)]] |- |63||[[:en:Zhuhai]]||[[:ru:Чжухай]] |- |63||[[:en:Zingiberales]]||[[:ru:Имбирецветные]] |- |63||[[:en:Šiauliai County]]||[[:ru:Шяуляйский уезд]] |- |62||[[:en:500 (number)]]||[[:ru:]] |- |62||[[:en:Abraham Ortelius]]||[[:ru:Ортелий, Абрахам]] |- |62||[[:en:Abrus precatorius]]||[[:ru:Чёточник молитвенный]] |- |62||[[:en:Adrar Province]]||[[:ru:Адрар (вилайет)]] |- |62||[[:en:Africa (Roman province)]]||[[:ru:Африка (римская провинция)]] |- |62||[[:en:Agadez]]||[[:ru:Агадес (город)]] |- |62||[[:en:Ahimsa]]||[[:ru:Ахимса]] |- |62||[[:en:Akkad (city)]]||[[:ru:Аккад (город)]] |- |62||[[:en:Al-A'raf (surah)]]||[[:ru:Аль-Араф]] |- |62||[[:en:Al-Anfal]]||[[:ru:Аль-Анфаль]] |- |62||[[:en:Al Hilal SFC]]||[[:ru:Аль-Хиляль (футбольный клуб, Эр-Рияд)]] |- |62||[[:en:Alberto Contador]]||[[:ru:Контадор, Альберто]] |- |62||[[:en:Alderney]]||[[:ru:Олдерни]] |- |62||[[:en:Algerian dinar]]||[[:ru:Алжирский динар]] |- |62||[[:en:Amadora]]||[[:ru:Амадора]] |- |62||[[:en:Amitābha]]||[[:ru:Амитабха]] |- |62||[[:en:Arch Linux]]||[[:ru:Arch Linux]] |- |62||[[:en:Argument]]||[[:ru:Аргумент (логика)]] |- |62||[[:en:Arne Tiselius]]||[[:ru:Тиселиус, Арне]] |- |62||[[:en:Arthur Harden]]||[[:ru:Гарден, Артур]] |- |62||[[:en:At-Tawbah]]||[[:ru:Ат-Тавба]] |- |62||[[:en:Averrhoa bilimbi]]||[[:ru:Билимби]] |- |62||[[:en:Axial tilt]]||[[:ru:Наклон оси вращения]] |- |62||[[:en:Bagan]]||[[:ru:Паган (город)]] |- |62||[[:en:Baiji]]||[[:ru:Китайский речной дельфин]] |- |62||[[:en:Banjarese language]]||[[:ru:Банджарский язык]] |- |62||[[:en:Battle of Iwo Jima]]||[[:ru:Битва за Иводзиму]] |- |62||[[:en:Bayeux Tapestry]]||[[:ru:Гобелен из Байё]] |- |62||[[:en:Bergamot orange]]||[[:ru:Бергамот]] |- |62||[[:en:Blackbeard]]||[[:ru:Чёрная Борода]] |- |62||[[:en:Bolesław I the Brave]]||[[:ru:Болеслав I Храбрый]] |- |62||[[:en:Brassicales]]||[[:ru:Капустоцветные]] |- |62||[[:en:Brentford F.C.]]||[[:ru:Брентфорд (футбольный клуб)]] |- |62||[[:en:Bruce Dickinson]]||[[:ru:Дикинсон, Брюс]] |- |62||[[:en:Bugs Bunny]]||[[:ru:Багз Банни]] |- |62||[[:en:Bulgars]]||[[:ru:Булгары]] |- |62||[[:en:Burgess Meredith]]||[[:ru:Мередит, Бёрджесс]] |- |62||[[:en:Buzău County]]||[[:ru:Бузэу (жудец)]] |- |62||[[:en:Békés County]]||[[:ru:Бекеш (вармедье)]] |- |62||[[:en:CITES]]||[[:ru:Конвенция о международной торговле видами дикой фауны и флоры, находящимися под угрозой исчезновения]] |- |62||[[:en:Caldas Department]]||[[:ru:Кальдас]] |- |62||[[:en:Candilichera]]||[[:ru:Кандиличера]] |- |62||[[:en:Cantons of France]]||[[:ru:Кантоны Франции]] |- |62||[[:en:Capsella bursa-pastoris]]||[[:ru:Пастушья сумка обыкновенная]] |- |62||[[:en:Caquetá Department]]||[[:ru:Какета (департамент)]] |- |62||[[:en:Carrascosa de Abajo]]||[[:ru:Карраскоса-де-Абахо]] |- |62||[[:en:Carrascosa de la Sierra]]||[[:ru:Карраскоса-де-ла-Сьерра]] |- |62||[[:en:Castillejo de Robledo]]||[[:ru:Кастильехо-де-Робледо]] |- |62||[[:en:Castilruiz]]||[[:ru:Кастильруис]] |- |62||[[:en:Catharanthus roseus]]||[[:ru:Катарантус розовый]] |- |62||[[:en:Ceres]]||[[:ru:Церера (значения)]] |- |62||[[:en:Chari River]]||[[:ru:Шари]] |- |62||[[:en:Charles Leclerc]]||[[:ru:Леклер, Шарль]] |- |62||[[:en:Charles Richet]]||[[:ru:Рише, Шарль]] |- |62||[[:en:Chilpancingo]]||[[:ru:Чильпансинго-де-лос-Браво]] |- |62||[[:en:Chin State]]||[[:ru:Чин (штат)]] |- |62||[[:en:Ciria]]||[[:ru:Сирия (Сория)]] |- |62||[[:en:Clare of Assisi]]||[[:ru:Клара Ассизская]] |- |62||[[:en:Coeur d'Alene, Idaho]]||[[:ru:Кер-д’Ален (Айдахо)]] |- |62||[[:en:Columbus]]||[[:ru:Колумбус]] |- |62||[[:en:Commonwealth realm]]||[[:ru:Королевства Содружества]] |- |62||[[:en:Congo Free State]]||[[:ru:Свободное государство Конго]] |- |62||[[:en:County Limerick]]||[[:ru:Лимерик (графство)]] |- |62||[[:en:County Meath]]||[[:ru:Мит]] |- |62||[[:en:County Offaly]]||[[:ru:Оффали]] |- |62||[[:en:Cretaceous–Paleogene extinction event]]||[[:ru:Мел-палеогеновое вымирание]] |- |62||[[:en:Critically endangered]]||[[:ru:Виды, находящиеся на грани полного исчезновения]] |- |62||[[:en:Călărași County]]||[[:ru:Кэлэраши (жудец)]] |- |62||[[:en:Danny Jacobs (actor)]]||[[:ru:Джейкобс, Дэнни (актёр)]] |- |62||[[:en:Darwin]]||[[:ru:Дарвин (значения)]] |- |62||[[:en:Dassault Mirage 2000]]||[[:ru:Dassault Mirage 2000]] |- |62||[[:en:Deciduous]]||[[:ru:Листопадные растения]] |- |62||[[:en:Dhu'l-Qa'da]]||[[:ru:Зу-ль-када]] |- |62||[[:en:Digamma]]||[[:ru:Дигамма]] |- |62||[[:en:Disney+]]||[[:ru:Disney+]] |- |62||[[:en:Donnie Yen]]||[[:ru:Йен, Донни]] |- |62||[[:en:Dream Theater]]||[[:ru:Dream Theater]] |- |62||[[:en:Drosophila melanogaster]]||[[:ru:Дрозофила фруктовая]] |- |62||[[:en:Děčín]]||[[:ru:Дечин]] |- |62||[[:en:East Pakistan]]||[[:ru:Восточный Пакистан]] |- |62||[[:en:Edelweiss]]||[[:ru:Эдельвейс альпийский]] |- |62||[[:en:Edvard Beneš]]||[[:ru:Бенеш, Эдвард]] |- |62||[[:en:Egyptian goose]]||[[:ru:Нильский гусь]] |- |62||[[:en:Eleanor of Aquitaine]]||[[:ru:Алиенора Аквитанская]] |- |62||[[:en:Eurasian pygmy owl]]||[[:ru:Воробьиный сыч]] |- |62||[[:en:Extinction event]]||[[:ru:Массовое вымирание]] |- |62||[[:en:Feng shui]]||[[:ru:Фэншуй]] |- |62||[[:en:Ferret]]||[[:ru:Фретка]] |- |62||[[:en:Flame]]||[[:ru:Пламя]] |- |62||[[:en:Fomalhaut]]||[[:ru:Фомальгаут]] |- |62||[[:en:Ford Model T]]||[[:ru:Ford Model T]] |- |62||[[:en:Frederik IX]]||[[:ru:Фредерик IX]] |- |62||[[:en:French Second Republic]]||[[:ru:Вторая Французская республика]] |- |62||[[:en:Funnel]]||[[:ru:Воронка]] |- |62||[[:en:Galley]]||[[:ru:Галера]] |- |62||[[:en:Geert Wilders]]||[[:ru:Вилдерс, Герт]] |- |62||[[:en:Geiger counter]]||[[:ru:Счётчик Гейгера]] |- |62||[[:en:George Cukor]]||[[:ru:Кьюкор, Джордж]] |- |62||[[:en:Georgi Parvanov]]||[[:ru:Пырванов, Георгий]] |- |62||[[:en:Gilbert, Arizona]]||[[:ru:Гилберт (Аризона)]] |- |62||[[:en:Grand Prairie, Texas]]||[[:ru:Гранд-Прери (Техас)]] |- |62||[[:en:Group 3 element]]||[[:ru:Подгруппа скандия]] |- |62||[[:en:Guingamp]]||[[:ru:Генган]] |- |62||[[:en:Guru Gobind Singh]]||[[:ru:Сингх, Гобинд]] |- |62||[[:en:Gustav Heinemann]]||[[:ru:Хайнеман, Густав]] |- |62||[[:en:HTTP cookie]]||[[:ru:Cookie]] |- |62||[[:en:Hanging]]||[[:ru:Повешение]] |- |62||[[:en:Hausa people]]||[[:ru:Хауса (народ)]] |- |62||[[:en:Hayward, California]]||[[:ru:Хейвард (Калифорния)]] |- |62||[[:en:Hevea brasiliensis]]||[[:ru:Гевея бразильская]] |- |62||[[:en:Hun Sen]]||[[:ru:Хун Сен]] |- |62||[[:en:Hénin-Beaumont]]||[[:ru:Энен-Бомон]] |- |62||[[:en:Indo-Greek Kingdom]]||[[:ru:Индо-Греческое царство]] |- |62||[[:en:International Society for Krishna Consciousness]]||[[:ru:Международное общество сознания Кришны]] |- |62||[[:en:Jackie Stewart]]||[[:ru:Стюарт, Джеки]] |- |62||[[:en:James Sie]]||[[:ru:Си, Джеймс]] |- |62||[[:en:Japonic languages]]||[[:ru:Японо-рюкюские языки]] |- |62||[[:en:Javelin throw]]||[[:ru:Метание копья]] |- |62||[[:en:Jeff Gordon]]||[[:ru:Гордон, Джеффри Майкл]] |- |62||[[:en:Jochi]]||[[:ru:Джучи]] |- |62||[[:en:Juno (spacecraft)]]||[[:ru:Юнона (космический аппарат)]] |- |62||[[:en:Jász–Nagykun–Szolnok County]]||[[:ru:Яс-Надькун-Сольнок (вармедье)]] |- |62||[[:en:Kaleidoscope]]||[[:ru:Калейдоскоп]] |- |62||[[:en:Karl Carstens]]||[[:ru:Карстенс, Карл]] |- |62||[[:en:Kauaʻi]]||[[:ru:Кауаи]] |- |62||[[:en:Kaunas County]]||[[:ru:Каунасский уезд]] |- |62||[[:en:Kaveri]]||[[:ru:Кавери]] |- |62||[[:en:Khanate of Sibir]]||[[:ru:Сибирское ханство]] |- |62||[[:en:Killed in action]]||[[:ru:Погиб в бою]] |- |62||[[:en:King vulture]]||[[:ru:Королевский гриф]] |- |62||[[:en:Kingdom of Serbia]]||[[:ru:Королевство Сербия]] |- |62||[[:en:Kitchener, Ontario]]||[[:ru:Китченер (Канада)]] |- |62||[[:en:Kizlyar]]||[[:ru:Кизляр]] |- |62||[[:en:Korean Empire]]||[[:ru:Корейская империя]] |- |62||[[:en:Lahn]]||[[:ru:Лан (река)]] |- |62||[[:en:Lannion]]||[[:ru:Ланьон]] |- |62||[[:en:Lemuridae]]||[[:ru:Лемуровые]] |- |62||[[:en:Leskovac]]||[[:ru:Лесковац]] |- |62||[[:en:Leyte]]||[[:ru:Лейте]] |- |62||[[:en:Liberal Democratic Party (Japan)]]||[[:ru:Либерально-демократическая партия (Япония)]] |- |62||[[:en:List of cities in Afghanistan]]||[[:ru:Города Афганистана]] |- |62||[[:en:Liturgy]]||[[:ru:Литургия]] |- |62||[[:en:Liévin]]||[[:ru:Льевен]] |- |62||[[:en:Locust]]||[[:ru:Саранча]] |- |62||[[:en:Low Countries]]||[[:ru:Исторические Нидерланды]] |- |62||[[:en:Lucy Lawless]]||[[:ru:Лоулесс, Люси]] |- |62||[[:en:McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]]||[[:ru:McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] |- |62||[[:en:Media (communication)]]||[[:ru:Медиа]] |- |62||[[:en:Menlo Park, California]]||[[:ru:Менло-Парк (Калифорния)]] |- |62||[[:en:Milton Obote]]||[[:ru:Оботе, Милтон]] |- |62||[[:en:Minimalism]]||[[:ru:Минимализм]] |- |62||[[:en:Molinos de Duero]]||[[:ru:Молинос-де-Дуэро]] |- |62||[[:en:Monreale]]||[[:ru:Монреале]] |- |62||[[:en:Muntjac]]||[[:ru:Мунтжаки]] |- |62||[[:en:Musaceae]]||[[:ru:Банановые]] |- |62||[[:en:Navaleno]]||[[:ru:Навалено]] |- |62||[[:en:Neamț County]]||[[:ru:Нямц (жудец)]] |- |62||[[:en:Ngo Dinh Diem]]||[[:ru:Нго Динь Зьем]] |- |62||[[:en:Nizhnekamsk]]||[[:ru:Нижнекамск]] |- |62||[[:en:Norte de Santander Department]]||[[:ru:Северный Сантандер]] |- |62||[[:en:North Savo]]||[[:ru:Северное Саво]] |- |62||[[:en:Northern Sotho]]||[[:ru:Северный сото]] |- |62||[[:en:Ondo State]]||[[:ru:Ондо (штат)]] |- |62||[[:en:Palmdale, California]]||[[:ru:Палмдейл]] |- |62||[[:en:Paul Martin]]||[[:ru:Мартин, Пол Эдгар Филипп]] |- |62||[[:en:Peccary]]||[[:ru:Пекариевые]] |- |62||[[:en:Perseids]]||[[:ru:Персеиды]] |- |62||[[:en:Perseverance (rover)]]||[[:ru:Персеверанс (марсоход)]] |- |62||[[:en:Phase (matter)]]||[[:ru:Термодинамическая фаза]] |- |62||[[:en:Phu Quoc International Airport]]||[[:ru:Международный аэропорт Фукуок]] |- |62||[[:en:Pickaxe]]||[[:ru:Кирка]] |- |62||[[:en:Pinwheel Galaxy]]||[[:ru:Вертушка (галактика)]] |- |62||[[:en:Placozoa]]||[[:ru:Пластинчатые]] |- |62||[[:en:Pozalmuro]]||[[:ru:Посальмуро]] |- |62||[[:en:Pygmy hippopotamus]]||[[:ru:Карликовый бегемот]] |- |62||[[:en:Python (genus)]]||[[:ru:Настоящие питоны]] |- |62||[[:en:Rage Against the Machine]]||[[:ru:Rage Against the Machine]] |- |62||[[:en:Ranunculales]]||[[:ru:Лютикоцветные]] |- |62||[[:en:Richard Schiff]]||[[:ru:Шифф, Ричард]] |- |62||[[:en:Riksdag]]||[[:ru:Риксдаг]] |- |62||[[:en:Riyadh Province]]||[[:ru:Эр-Рияд (административный округ)]] |- |62||[[:en:Sacavém]]||[[:ru:Сакавен]] |- |62||[[:en:Saint-Omer]]||[[:ru:Сент-Омер]] |- |62||[[:en:Samarinda]]||[[:ru:Самаринда]] |- |62||[[:en:Samaveda]]||[[:ru:Самаведа]] |- |62||[[:en:Sambar deer]]||[[:ru:Индийский замбар]] |- |62||[[:en:Samora Machel]]||[[:ru:Машел, Самора]] |- |62||[[:en:San Pedro Manrique]]||[[:ru:Сан-Педро-Манрике]] |- |62||[[:en:Sango language]]||[[:ru:Санго]] |- |62||[[:en:Sarpsborg]]||[[:ru:Сарпсборг]] |- |62||[[:en:Satakunta]]||[[:ru:Сатакунта]] |- |62||[[:en:Sens]]||[[:ru:Санс]] |- |62||[[:en:Sentinelese]]||[[:ru:Сентинельцы]] |- |62||[[:en:Sepal]]||[[:ru:Чашелистик]] |- |62||[[:en:Serón de Nágima]]||[[:ru:Серон-де-Нахима]] |- |62||[[:en:Sewing]]||[[:ru:Шитьё]] |- |62||[[:en:Shah Alam]]||[[:ru:Шах-Алам]] |- |62||[[:en:South Savo]]||[[:ru:Южное Саво]] |- |62||[[:en:Southwest Finland]]||[[:ru:Варсинайс-Суоми]] |- |62||[[:en:Sovetsk, Kaliningrad Oblast]]||[[:ru:Советск (Калининградская область)]] |- |62||[[:en:Spider-Man 2]]||[[:ru:Человек-паук 2]] |- |62||[[:en:Stable]]||[[:ru:Стайня]] |- |62||[[:en:StarCraft (video game)]]||[[:ru:StarCraft]] |- |62||[[:en:Stjepan Mesić]]||[[:ru:Месич, Степан]] |- |62||[[:en:The Penguins of Madagascar]]||[[:ru:Пингвины из Мадагаскара (мультсериал)]] |- |62||[[:en:Tupelo, Mississippi]]||[[:ru:Тьюпело (Миссисипи)]] |- |62||[[:en:Valle del Cauca Department]]||[[:ru:Валье-дель-Каука]] |- |62||[[:en:Villasayas]]||[[:ru:Вильясаяс]] |- |62||[[:en:Visual Studio]]||[[:ru:Microsoft Visual Studio]] |- |62||[[:en:Vladimir-Suzdal]]||[[:ru:Великое княжество Владимирское]] |- |62||[[:en:Vrancea County]]||[[:ru:Вранча (жудец)]] |- |62||[[:en:Waistcoat]]||[[:ru:Жилет]] |- |62||[[:en:Yair Lapid]]||[[:ru:Лапид, Яир]] |- |62||[[:en:Yajurveda]]||[[:ru:Яджурведа]] |- |62||[[:en:Yorkshire and the Humber]]||[[:ru:Йоркшир и Хамбер]] |- |62||[[:en:Zaydism]]||[[:ru:Зейдиты]] |- |61||[[:en:Air India Flight 171]]||[[:ru:Катастрофа Boeing 787 в Ахмадабаде]] |- |61||[[:en:Akwa Ibom State]]||[[:ru:Аква-Ибом]] |- |61||[[:en:Al-An'am]]||[[:ru:Аль-Анам]] |- |61||[[:en:Alamogordo, New Mexico]]||[[:ru:Аламогордо]] |- |61||[[:en:Alfonso XII]]||[[:ru:Альфонсо XII]] |- |61||[[:en:Algarve]]||[[:ru:Алгарви]] |- |61||[[:en:Anas]]||[[:ru:Речные утки]] |- |61||[[:en:Ancien régime]]||[[:ru:Старый порядок]] |- |61||[[:en:Anu]]||[[:ru:Ану]] |- |61||[[:en:Araliaceae]]||[[:ru:Аралиевые]] |- |61||[[:en:Arctic hare]]||[[:ru:Арктический беляк]] |- |61||[[:en:Atharvaveda]]||[[:ru:Атхарваведа]] |- |61||[[:en:August Krogh]]||[[:ru:Крог, Август]] |- |61||[[:en:Autonomous Region of Bougainville]]||[[:ru:Автономный регион Бугенвиль]] |- |61||[[:en:Barakaldo]]||[[:ru:Баракальдо]] |- |61||[[:en:Battle of Uhud]]||[[:ru:Битва при Ухуде]] |- |61||[[:en:Bayelsa State]]||[[:ru:Байэлса]] |- |61||[[:en:Bayes' theorem]]||[[:ru:Теорема Байеса]] |- |61||[[:en:Bedford]]||[[:ru:Бедфорд]] |- |61||[[:en:Belgaum]]||[[:ru:Белгаум]] |- |61||[[:en:Belt and Road Initiative]]||[[:ru:Пояс и путь]] |- |61||[[:en:Bixa orellana]]||[[:ru:Бикса орельяна]] |- |61||[[:en:Blondie (band)]]||[[:ru:Blondie]] |- |61||[[:en:Boca Raton, Florida]]||[[:ru:Бока-Ратон]] |- |61||[[:en:Bohol]]||[[:ru:Бохоль (провинция)]] |- |61||[[:en:Buberos]]||[[:ru:Буберос]] |- |61||[[:en:Bugatti Veyron]]||[[:ru:Bugatti Veyron]] |- |61||[[:en:CAS Registry Number]]||[[:ru:Регистрационный номер CAS]] |- |61||[[:en:Cabrejas del Campo]]||[[:ru:Кабрехас-дель-Кампо]] |- |61||[[:en:Calatayud]]||[[:ru:Калатаюд]] |- |61||[[:en:Carassius]]||[[:ru:Караси]] |- |61||[[:en:Centenera de Andaluz]]||[[:ru:Сентенера-де-Андалус]] |- |61||[[:en:Charles XV]]||[[:ru:Карл XV]] |- |61||[[:en:Chelsea Manning]]||[[:ru:Мэннинг, Челси]] |- |61||[[:en:Chevrotain]]||[[:ru:Оленьковые]] |- |61||[[:en:Chlothar I]]||[[:ru:Хлотарь I]] |- |61||[[:en:Christian de Duve]]||[[:ru:Дюв, Кристиан де]] |- |61||[[:en:Coccinella septempunctata]]||[[:ru:Семиточечная коровка]] |- |61||[[:en:Coccyx]]||[[:ru:Копчик]] |- |61||[[:en:Computer worm]]||[[:ru:Сетевой червь]] |- |61||[[:en:Coscurita]]||[[:ru:Коскурита]] |- |61||[[:en:Counties of Norway]]||[[:ru:Фюльке]] |- |61||[[:en:County Clare]]||[[:ru:Клэр (графство)]] |- |61||[[:en:County Kildare]]||[[:ru:Килдэр (графство)]] |- |61||[[:en:County Roscommon]]||[[:ru:Роскоммон (графство)]] |- |61||[[:en:County Waterford]]||[[:ru:Уотерфорд (графство)]] |- |61||[[:en:Csongrád-Csanád County]]||[[:ru:Чонград-Чанад]] |- |61||[[:en:Culver City, California]]||[[:ru:Калвер-Сити]] |- |61||[[:en:DOS]]||[[:ru:DOS]] |- |61||[[:en:Der Spiegel]]||[[:ru:Der Spiegel]] |- |61||[[:en:Desktop computer]]||[[:ru:Настольный компьютер]] |- |61||[[:en:Dictatorship of the proletariat]]||[[:ru:Диктатура пролетариата]] |- |61||[[:en:Dieterich Buxtehude]]||[[:ru:Букстехуде, Дитрих]] |- |61||[[:en:Dolj County]]||[[:ru:Долж (жудец)]] |- |61||[[:en:Dr. Strangelove]]||[[:ru:Доктор Стрейнджлав, или Как я перестал бояться и полюбил бомбу]] |- |61||[[:en:Duel]]||[[:ru:Дуэль]] |- |61||[[:en:ECOWAS]]||[[:ru:Экономическое сообщество стран Западной Африки]] |- |61||[[:en:East Midlands]]||[[:ru:Восточный Мидленд]] |- |61||[[:en:East of England]]||[[:ru:Восточная Англия]] |- |61||[[:en:Eiji Kawashima]]||[[:ru:Кавасима, Эйдзи]] |- |61||[[:en:Elektrostal]]||[[:ru:Электросталь]] |- |61||[[:en:Enthalpy of vaporization]]||[[:ru:Удельная теплота парообразования и конденсации]] |- |61||[[:en:Erie Canal]]||[[:ru:Эри (канал)]] |- |61||[[:en:European mantis]]||[[:ru:Обыкновенный богомол]] |- |61||[[:en:European pilchard]]||[[:ru:Европейская сардина]] |- |61||[[:en:European seabass]]||[[:ru:Обыкновенный лаврак]] |- |61||[[:en:FK Partizan]]||[[:ru:Партизан (футбольный клуб, Белград)]] |- |61||[[:en:Fertility]]||[[:ru:Фертильность]] |- |61||[[:en:Fingering (sexual act)]]||[[:ru:Фингеринг]] |- |61||[[:en:First Punic War]]||[[:ru:Первая Пуническая война]] |- |61||[[:en:Flywheel]]||[[:ru:Маховик]] |- |61||[[:en:Fort Smith, Arkansas]]||[[:ru:Форт-Смит (Арканзас)]] |- |61||[[:en:Frankfurt (disambiguation)]]||[[:ru:Франкфурт (значения)]] |- |61||[[:en:François Arago]]||[[:ru:Араго, Франсуа Жан Доминик]] |- |61||[[:en:Freddie Ljungberg]]||[[:ru:Юнгберг, Фредрик]] |- |61||[[:en:Frederick III, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Фридрих III (император Священной Римской империи)]] |- |61||[[:en:Freiberg]]||[[:ru:Фрайберг]] |- |61||[[:en:Friedrich Bergius]]||[[:ru:Бергиус, Фридрих]] |- |61||[[:en:Fuentestrún]]||[[:ru:Фуэнтеструн]] |- |61||[[:en:Fédération Internationale de l'Automobile]]||[[:ru:Международная автомобильная федерация]] |- |61||[[:en:Galena]]||[[:ru:Галенит]] |- |61||[[:en:Galileo project]]||[[:ru:Галилео (космический аппарат)]] |- |61||[[:en:Garden Grove, California]]||[[:ru:Гарден-Гров]] |- |61||[[:en:Georgetown]]||[[:ru:Джорджтаун (значения)]] |- |61||[[:en:Grumman F-14 Tomcat]]||[[:ru:Grumman F-14 Tomcat]] |- |61||[[:en:Gustaf VI Adolf]]||[[:ru:Густав VI Адольф]] |- |61||[[:en:Górnik Zabrze]]||[[:ru:Гурник (футбольный клуб, Забже)]] |- |61||[[:en:Gütersloh]]||[[:ru:Гютерсло]] |- |61||[[:en:Hamar Municipality]]||[[:ru:Хамар]] |- |61||[[:en:Herb]]||[[:ru:Трава (фармацевтика)]] |- |61||[[:en:Herceg Novi]]||[[:ru:Херцег-Нови]] |- |61||[[:en:Historical materialism]]||[[:ru:Исторический материализм]] |- |61||[[:en:History of atomic theory]]||[[:ru:Атомная теория]] |- |61||[[:en:Huila Department]]||[[:ru:Уила (департамент)]] |- |61||[[:en:Igor Sikorsky]]||[[:ru:Сикорский, Игорь Иванович]] |- |61||[[:en:Jaffna]]||[[:ru:Джафна (город)]] |- |61||[[:en:Jamnagar]]||[[:ru:Джамнагар]] |- |61||[[:en:Jens Lehmann]]||[[:ru:Леманн, Йенс (футболист)]] |- |61||[[:en:Jumada II]]||[[:ru:Джумада аль-ахира]] |- |61||[[:en:Kangxi Emperor]]||[[:ru:Канси]] |- |61||[[:en:Kansai International Airport]]||[[:ru:Международный аэропорт Кансай]] |- |61||[[:en:Kite (geometry)]]||[[:ru:Дельтоид]] |- |61||[[:en:Komi-Permyak language]]||[[:ru:Коми-пермяцкий язык]] |- |61||[[:en:Komodo (island)]]||[[:ru:Комодо]] |- |61||[[:en:Kymenlaakso]]||[[:ru:Кюменлааксо]] |- |61||[[:en:Kėdainiai]]||[[:ru:Кедайняй]] |- |61||[[:en:Kırıkkale]]||[[:ru:Кырыккале]] |- |61||[[:en:Land]]||[[:ru:Суша]] |- |61||[[:en:Langa de Duero]]||[[:ru:Ланга-де-Дуэро]] |- |61||[[:en:Linum]]||[[:ru:Лён]] |- |61||[[:en:Lockheed F-117 Nighthawk]]||[[:ru:Lockheed F-117 Nighthawk]] |- |61||[[:en:Lust]]||[[:ru:Похоть]] |- |61||[[:en:Lyubertsy]]||[[:ru:Люберцы]] |- |61||[[:en:M. Night Shyamalan]]||[[:ru:Шьямалан, М. Найт]] |- |61||[[:en:Magaña]]||[[:ru:Маганья]] |- |61||[[:en:Mammalogy]]||[[:ru:Териология]] |- |61||[[:en:Mandrill]]||[[:ru:Мандрил]] |- |61||[[:en:Marigot, Saint Martin]]||[[:ru:Мариго]] |- |61||[[:en:Marijampolė County]]||[[:ru:Мариямпольский уезд]] |- |61||[[:en:Max Theiler]]||[[:ru:Тейлер, Макс]] |- |61||[[:en:Maxentius]]||[[:ru:Максенций]] |- |61||[[:en:Medina Province, Saudi Arabia]]||[[:ru:Медина (административный округ)]] |- |61||[[:en:Meliaceae]]||[[:ru:Мелиевые]] |- |61||[[:en:Memory card]]||[[:ru:Карта памяти]] |- |61||[[:en:Meroë]]||[[:ru:Мероэ]] |- |61||[[:en:Messier 2]]||[[:ru:M 2]] |- |61||[[:en:Messier 87]]||[[:ru:M 87 (галактика)]] |- |61||[[:en:Meta Department]]||[[:ru:Мета (департамент)]] |- |61||[[:en:Middle Kingdom of Egypt]]||[[:ru:Среднее царство]] |- |61||[[:en:Miranda (state)]]||[[:ru:Миранда (штат)]] |- |61||[[:en:Miño de Medinaceli]]||[[:ru:Миньо-де-Мединасели]] |- |61||[[:en:Monégasque dialect]]||[[:ru:Монегаскский диалект]] |- |61||[[:en:Mortality rate]]||[[:ru:Смертность]] |- |61||[[:en:Mullah]]||[[:ru:Мулла]] |- |61||[[:en:Muslim ibn al-Hajjaj]]||[[:ru:Муслим ибн аль-Хаджжадж]] |- |61||[[:en:Nantucket]]||[[:ru:Нантакет]] |- |61||[[:en:Navoiy Region]]||[[:ru:Навоийская область]] |- |61||[[:en:Nitrogen cycle]]||[[:ru:Круговорот азота]] |- |61||[[:en:Nolay, Soria]]||[[:ru:Нолай]] |- |61||[[:en:North German Confederation]]||[[:ru:Северогерманский союз]] |- |61||[[:en:O'Hare International Airport]]||[[:ru:О’Хара (аэропорт)]] |- |61||[[:en:Ode to Joy]]||[[:ru:Ода к радости]] |- |61||[[:en:Okavango Delta]]||[[:ru:Дельта Окаванго]] |- |61||[[:en:Organ system]]||[[:ru:Системы органов животных]] |- |61||[[:en:Oscar I of Sweden]]||[[:ru:Оскар I]] |- |61||[[:en:Otto Heinrich Warburg]]||[[:ru:Варбург, Отто Генрих]] |- |61||[[:en:Paetongtarn Shinawatra]]||[[:ru:Чиннават, Пхэтхонгтхан]] |- |61||[[:en:Peace of Utrecht]]||[[:ru:Утрехтский мирный договор (1713)]] |- |61||[[:en:Perth, Scotland]]||[[:ru:Перт (Шотландия)]] |- |61||[[:en:Pinilla del Campo]]||[[:ru:Пинилья-дель-Кампо]] |- |61||[[:en:Piperaceae]]||[[:ru:Перечные]] |- |61||[[:en:Piran]]||[[:ru:Пиран]] |- |61||[[:en:President of Ireland]]||[[:ru:Президент Ирландии]] |- |61||[[:en:Proso millet]]||[[:ru:Просо обыкновенное]] |- |61||[[:en:Protostar]]||[[:ru:Протозвезда]] |- |61||[[:en:Provinces of Indonesia]]||[[:ru:Провинции Индонезии]] |- |61||[[:en:Punjab (disambiguation)]]||[[:ru:Пенджаб (значения)]] |- |61||[[:en:Qaumi Taranah]]||[[:ru:Гимн Пакистана]] |- |61||[[:en:Quintana Redonda]]||[[:ru:Кинтана-Редонда]] |- |61||[[:en:Racine, Wisconsin]]||[[:ru:Расин (Висконсин)]] |- |61||[[:en:Radio-frequency identification]]||[[:ru:RFID]] |- |61||[[:en:Red Bull Racing]]||[[:ru:Ред Булл (команда Формулы-1)]] |- |61||[[:en:Richard Kuhn]]||[[:ru:Кун, Рихард]] |- |61||[[:en:Risaralda Department]]||[[:ru:Рисаральда]] |- |61||[[:en:Rollamienta]]||[[:ru:Рольямьента]] |- |61||[[:en:Roman province]]||[[:ru:Римская провинция]] |- |61||[[:en:Roundabout]]||[[:ru:Круговой перекрёсток]] |- |61||[[:en:Sailor]]||[[:ru:Моряк]] |- |61||[[:en:Saint Lawrence]]||[[:ru:Лаврентий Римский]] |- |61||[[:en:Sam Altman]]||[[:ru:Альтман, Сэм]] |- |61||[[:en:Samarkand Region]]||[[:ru:Самаркандская область]] |- |61||[[:en:Sampi]]||[[:ru:Сампи]] |- |61||[[:en:Santalum album]]||[[:ru:Сантал белый]] |- |61||[[:en:Santander Department]]||[[:ru:Сантандер (департамент)]] |- |61||[[:en:Sasha Clements]]||[[:ru:Клементс, Саша]] |- |61||[[:en:Seven Summits]]||[[:ru:Семь вершин]] |- |61||[[:en:Sidewalk]]||[[:ru:Тротуар]] |- |61||[[:en:Sioux]]||[[:ru:Сиу]] |- |61||[[:en:Socialist realism]]||[[:ru:Социалистический реализм]] |- |61||[[:en:Solna]]||[[:ru:Сольна]] |- |61||[[:en:Soundgarden]]||[[:ru:Soundgarden]] |- |61||[[:en:Standard Chinese]]||[[:ru:]] |- |61||[[:en:Stoma]]||[[:ru:Устьице]] |- |61||[[:en:Subduction]]||[[:ru:Зона субдукции]] |- |61||[[:en:Suebi]]||[[:ru:Свевы]] |- |61||[[:en:Suellacabras]]||[[:ru:Суэльякабрас]] |- |61||[[:en:Szekszárd]]||[[:ru:Сексард]] |- |61||[[:en:Tannin]]||[[:ru:Танины]] |- |61||[[:en:Tashkent Region]]||[[:ru:Ташкентская область]] |- |61||[[:en:Terek sandpiper]]||[[:ru:Мородунка]] |- |61||[[:en:Tergu]]||[[:ru:Тергу]] |- |61||[[:en:The Legend of Zelda]]||[[:ru:The Legend of Zelda]] |- |61||[[:en:The Pussycat Dolls]]||[[:ru:Pussycat Dolls]] |- |61||[[:en:Tolna County]]||[[:ru:Тольна (вармедье)]] |- |61||[[:en:Toul]]||[[:ru:Туль]] |- |61||[[:en:Transfiguration of Jesus]]||[[:ru:Преображение Господне]] |- |61||[[:en:Transsexuality]]||[[:ru:Транссексуальность]] |- |61||[[:en:Trogon]]||[[:ru:Трогоновые]] |- |61||[[:en:Tumulus]]||[[:ru:Тумулус]] |- |61||[[:en:Tupolev Tu-144]]||[[:ru:Ту-144]] |- |61||[[:en:UTC+08:30]]||[[:ru:UTC+8:30]] |- |61||[[:en:Urdu Wikipedia]]||[[:ru:Википедия на языке урду]] |- |61||[[:en:Valdeprado]]||[[:ru:Вальдепрадо]] |- |61||[[:en:Valentino Rossi]]||[[:ru:Росси, Валентино]] |- |61||[[:en:Valtajeros]]||[[:ru:Вальтахерос]] |- |61||[[:en:Wenzhou]]||[[:ru:Вэньчжоу]] |- |61||[[:en:Wesel]]||[[:ru:Везель]] |- |61||[[:en:West Francia]]||[[:ru:Западно-Франкское королевство]] |- |61||[[:en:West Palm Beach, Florida]]||[[:ru:Уэст-Палм-Бич]] |- |61||[[:en:Wilkes-Barre, Pennsylvania]]||[[:ru:Уилкс-Барре]] |- |61||[[:en:Yelo, Spain]]||[[:ru:Ело (Испания)]] |- |61||[[:en:Zagreb County]]||[[:ru:Загребачка]] |} ktfookf499di1jn2ehqteanxytaszrh 4 1159589 10806583 10806159 2026-06-30T07:06:31Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806583 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Մասնակից!!Վերջին անգամ չի խմբագրել!!Քանի՞ օր է անդադար խմբագրել |- |23artashes||2025-05-10||416 |- |Ahaik||2026-06-29||1 |- |Alex39K||2026-06-29||1 |- |Argam Forbes||2026-06-24||6 |- |Armineaghayan||2018-07-24||2898 |- |Kareyac||2026-06-29||1 |- |Luckie Luke||2026-06-29||1 |- |Oursana||2026-06-29||1 |- |Roza Aleksanyan||2026-06-29||1 |- |Surajr7||2026-06-29||1 |- |Vanyan Lyudmila||2026-06-27||3 |- |Varduhy Arakelyan||2026-06-28||2 |- |Артем Загребельный||2026-06-29||1 |- |ԱշբոտՏՆՂ||2024-09-20||648 |- |Էդուարդ Զախարյան||2026-06-29||1 |- |Հասմիկ Ղարագյոզյան||2026-06-29||1 |- |Մարի Ավետիսյան||2026-06-28||2 |} 6dx72m7ggx8s203dzx6vr1jzxn77qgs 4 1159590 10806584 10806160 2026-06-30T07:07:38Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806584 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Մասնակից!!Վերջին անգամ չի խմբագրել!!Քանի՞ ամիս է անդադար խմբագրել |- |2003 LN6||2026-05||1 |- |23artashes||2010-08||190 |- |A.arpi.a||2013-05||157 |- |Abzeronow||2026-05||1 |- |Actia Nicopolis||2026-05||1 |- |Agbu avc||2026-05||1 |- |Ahaik||2026-04||2 |- |Akouris||2026-05||1 |- |Alex39K||2026-05||1 |- |Alex5301||2026-05||1 |- |AlexandrHA||2026-05||1 |- |Alexis Jazz||2026-05||1 |- |Alhadis||2026-05||1 |- |Alla Sargsyan||2026-05||1 |- |Amherst99||2021-09||57 |- |Amillil||2026-05||1 |- |Amirian Sofi||2026-05||1 |- |Andhpet||2026-05||1 |- |Ani Martirosyan2002||2026-05||1 |- |Anijanani||2026-05||1 |- |Ankhachatryan||2026-05||1 |- |Apisite||2026-05||1 |- |Aram505||2026-05||1 |- |Aramjan11||2025-11||7 |- |Aramokay||2026-05||1 |- |Argam Forbes||2022-05||49 |- |Argishti Soghomonyan||2026-05||1 |- |Arman1091||2026-05||1 |- |Armen Ohanian||2014-08||142 |- |Armen128||2026-05||1 |- |Armenian from Artsakh||2026-04||2 |- |Armenkhr2||2026-05||1 |- |Armenmir||2021-08||58 |- |Armine Sarukhanyan||2026-04||2 |- |Armineaghayan||2013-09||153 |- |Arno Karoni||2026-05||1 |- |Artavazd Santrosyan||2026-05||1 |- |Arvestanoc||2026-05||1 |- |Asha400||2026-05||1 |- |Ashot180||2026-03||3 |- |Astghik Harutyunyan||2026-05||1 |- |Asturio Cantabrio||2026-05||1 |- |Atheist Armenian||2020-12||66 |- |AureliusX||2026-05||1 |- |AyvazyanZaven||2026-05||1 |- |Barintars||2026-05||1 |- |Beko||2008-08||214 |- |BekoBot||2025-09||9 |- |Bekyann||2026-05||1 |- |CMBGAMER 2018||2026-05||1 |- |CaesarIran||2026-05||1 |- |ChanisCaucasi||2026-05||1 |- |Chaojoker||2026-05||1 |- |CodeRyzen||2026-05||1 |- |CommonsDelinker||2022-12||42 |- |CompXD||2026-05||1 |- |Creatoreoccasionale||2026-05||1 |- |DAVTIAN8||2026-05||1 |- |Daydream moon||2025-03||15 |- |De Riban5||2026-05||1 |- |Diana Miqaelyan||2026-05||1 |- |DimiDimi||2026-05||1 |- |Dosseman||2026-05||1 |- |DrStal||2026-05||1 |- |Dvd2oAM||2026-05||1 |- |EUPBR||2026-04||2 |- |Edgar012||2026-05||1 |- |Elen Vanyan||2026-05||1 |- |ElenH13||2026-05||1 |- |Ellen Martirosyan||2026-05||1 |- |Emily007~hywiki||2026-04||2 |- |ErfgoedBot||2025-12||6 |- |F5JMH||2026-05||1 |- |FAREO67||2026-05||1 |- |G.Hasratyan242||2026-04||2 |- |Gagik Aghbalyan||2026-05||1 |- |GareginNzhdeh1920-1921||2026-05||1 |- |Garik Melqonyan||2026-05||1 |- |Georgenoil||2026-05||1 |- |Gliwi||2026-05||1 |- |Gocounsel||2026-05||1 |- |Gohar Piloyan||2026-04||2 |- |Gorgrigo||2026-05||1 |- |Goris||2026-05||1 |- |Grigor Banants||2026-05||1 |- |GrigorYAN||2025-12||6 |- |Grqaser||2023-06||36 |- |Harutyunov||2026-05||1 |- |Hasikoo||2026-05||1 |- |Hayk Parsyan||2026-05||1 |- |Heghinnee||2026-01||5 |- |Icodense||2026-04||2 |- |Inahinger||2026-05||1 |- |Infovarius||2026-05||1 |- |InternetArchiveBot||2020-11||67 |- |Irin12||2026-05||1 |- |Jakhardii||2026-05||1 |- |Jemappellearenchik||2026-05||1 |- |Jibblesnark86||2026-05||1 |- |Jmabel||2026-05||1 |- |Johannnes89||2026-05||1 |- |Kareyac||2026-05||1 |- |KarinAyv||2026-03||3 |- |Karmen06||2026-05||1 |- |Khachatur Mnacakanyan||2026-05||1 |- |KiranBOT||2026-05||1 |- |Krateven||2026-03||3 |- |KuboF Hromoslav||2026-05||1 |- |Kyahpat||2026-05||1 |- |LNTG||2026-05||1 |- |Laura Tamamian||2026-05||1 |- |Lesless||2026-05||1 |- |Lesyeuxdeg||2026-04||2 |- |LiaAve||2026-04||2 |- |LilitAvag||2026-05||1 |- |LilitMir||2024-12||18 |- |Lilymolly||2026-04||2 |- |ListeriaBot||2023-08||34 |- |Lopezsuarez||2026-05||1 |- |Lp0 on fire||2026-04||2 |- |Luckie Luke||2026-02||4 |- |Luna701||2026-05||1 |- |M.D. Shahinyan||2026-05||1 |- |MGM||2026-05||1 |- |Makenzis||2026-03||3 |- |Malibu2020||2026-05||1 |- |Marcel Douwe Dekker||2026-05||1 |- |Marcin 303||2026-05||1 |- |Mari Araqelyan||2026-05||1 |- |Mariam Guévorguian||2026-05||1 |- |Mariam.22m||2026-04||2 |- |Mariamvagyan808||2026-05||1 |- |Marianna Gevorgyan||2026-05||1 |- |MariannaKhastur||2026-05||1 |- |Marina Melik-Adamyan||2026-05||1 |- |Martinus KE||2026-05||1 |- |Mary Manukyan||2026-05||1 |- |Mary1092||2026-05||1 |- |MasterRus21thCentury||2026-04||2 |- |MediaWiki message delivery||2013-12||150 |- |Melanya Mkrtchyan||2026-05||1 |- |Melanya Simonyan||2026-05||1 |- |Melic||2026-03||3 |- |Melindo Cenathar||2026-05||1 |- |Meri Khachatyran||2026-05||1 |- |Mickie-Mickie||2026-05||1 |- |Milena Minasyan||2026-05||1 |- |Milena244||2026-05||1 |- |MillKeny||2026-05||1 |- |Milush Mikayelyan||2026-05||1 |- |Minas-A||2026-05||1 |- |MishaMuradian||2026-05||1 |- |Mmaavvii||2026-02||4 |- |Mnatsakanyan Ani||2026-05||1 |- |Mnatsakanyan Anna||2026-04||2 |- |Mrmw||2026-05||1 |- |Mtttarrre||2026-05||1 |- |Mushegh Isakhanyan||2026-05||1 |- |NDG||2025-12||6 |- |Naikii2015||2026-05||1 |- |Narek75||2019-12||78 |- |Nelli Avagyan10||2026-01||5 |- |Niegodzisie||2025-04||14 |- |NshanSumbuch||2026-05||1 |- |O'micron||2025-12||6 |- |Ollin Masa||2026-04||2 |- |Ordinian Yeva||2026-04||2 |- |Oursana||2026-04||2 |- |POitor||2025-09||9 |- |PaulLim11||2026-04||2 |- |Prosnu||2026-05||1 |- |Qnarik||2026-05||1 |- |Quinlan83||2025-09||9 |- |Rabbi Mendl||2026-05||1 |- |Raphael Figueira||2026-05||1 |- |RedKnight38||2026-04||2 |- |Redaktor GLAM||2026-05||1 |- |Rima 2009||2026-05||1 |- |Rob||2025-11||7 |- |Rob Sargsyan||2026-05||1 |- |Rodrigo5260||2026-05||1 |- |Roman Voskanyan||2026-05||1 |- |Roza Aleksanyan||2026-05||1 |- |Rubik2009||2026-05||1 |- |SST~hywiki||2026-05||1 |- |Sahaykyan||2026-05||1 |- |SalGor||2026-05||1 |- |Sam.Grig||2026-02||4 |- |Scip.||2026-05||1 |- |Sergey Manvelyan||2026-05||1 |- |Sergo Mikayelyan 006||2026-05||1 |- |Shant Mangasaryan||2026-05||1 |- |Shonagon||2026-05||1 |- |Shushan22||2025-12||6 |- |Sigma'am||2026-03||3 |- |Sion30001||2026-03||3 |- |Sira Shmavonian||2024-04||26 |- |Slava Sahakyan70||2017-12||102 |- |Sofikarapetyan||2026-04||2 |- |Souren8||2026-05||1 |- |Sowakanyc||2026-05||1 |- |Spartan-555||2026-05||1 |- |SpinnerLaserzthe2nd||2026-05||1 |- |Spokiyny||2025-03||15 |- |Ssattenik||2026-03||3 |- |StarDeg||2026-05||1 |- |Surajr7||2026-01||5 |- |SyntaxTerror||2026-05||1 |- |Tagasaf||2026-04||2 |- |Taron-6789||2026-05||1 |- |Tatev2005||2026-05||1 |- |Tateveer||2026-05||1 |- |Temuera||2026-05||1 |- |TheUnableDerk||2026-05||1 |- |Tigran N-yan||2026-05||1 |- |Tigran Ovanyan||2026-02||4 |- |TigranKarakhanyan||2026-04||2 |- |Tihana-Kita||2026-04||2 |- |Tiruhi M||2026-04||2 |- |TonJ||2026-05||1 |- |VSGrigorian||2026-05||1 |- |Vadim Chuprina||2026-05||1 |- |Vahe||2026-05||1 |- |VaheDavtyan1988||2026-05||1 |- |Vahram Mekhitarian||2026-05||1 |- |Vanuhi Khudaverdyan||2026-04||2 |- |Vanyan Lyudmila||2026-04||2 |- |Varduhy Arakelyan||2026-05||1 |- |Void Detective||2026-04||2 |- |Voskanyan||2013-05||157 |- |Vowinik||2026-05||1 |- |Walteronthehill||2026-04||2 |- |Well-read MountainMan||2026-04||2 |- |WikiMind4||2026-05||1 |- |WikiMind55||2026-05||1 |- |WikiTatik||2023-05||37 |- |XenonX88||2026-05||1 |- |XronosCronik||2026-05||1 |- |Yamala17||2026-05||1 |- |Yue||2026-05||1 |- |ZI Jony||2026-05||1 |- |Zaqaryan13||2026-03||3 |- |ZeWXeilaQ&Q||2026-05||1 |- |Ziv||2024-11||19 |- |~2026-25869-99||2026-05||1 |- |~2026-27223-65||2026-05||1 |- |~2026-28177-70||2026-04||2 |- |~2026-28920-47||2026-04||2 |- |~2026-31098-12||2026-05||1 |- |~2026-31618-78||2026-04||2 |- |~2026-32316-70||2026-05||1 |- |~2026-32480-14||2026-05||1 |- |~2026-32503-82||2026-05||1 |- |~2026-32537-10||2026-05||1 |- |~2026-32559-04||2026-05||1 |- |~2026-32574-67||2026-05||1 |- |~2026-32605-33||2026-05||1 |- |~2026-32610-75||2026-05||1 |- |~2026-32614-93||2026-05||1 |- |~2026-32618-98||2026-05||1 |- |~2026-32643-38||2026-05||1 |- |~2026-32752-19||2026-05||1 |- |~2026-32797-74||2026-05||1 |- |~2026-32817-55||2026-05||1 |- |~2026-32824-74||2026-05||1 |- |~2026-32845-29||2026-05||1 |- |~2026-32848-16||2026-05||1 |- |~2026-32863-26||2026-05||1 |- |~2026-32867-80||2026-05||1 |- |~2026-32874-70||2026-05||1 |- |~2026-32874-79||2026-05||1 |- |~2026-32888-33||2026-05||1 |- |~2026-32912-60||2026-05||1 |- |~2026-32938-56||2026-05||1 |- |~2026-32940-21||2026-05||1 |- |~2026-32951-40||2026-05||1 |- |~2026-32965-80||2026-05||1 |- |~2026-32968-59||2026-05||1 |- |~2026-32975-52||2026-05||1 |- |~2026-32991-28||2026-05||1 |- |~2026-32992-39||2026-05||1 |- |~2026-33009-09||2026-05||1 |- |~2026-33017-38||2026-05||1 |- |~2026-33036-57||2026-05||1 |- |~2026-33059-80||2026-05||1 |- |~2026-33110-14||2026-05||1 |- |~2026-33125-10||2026-05||1 |- |~2026-33136-78||2026-05||1 |- |~2026-33138-40||2026-05||1 |- |~2026-33152-41||2026-05||1 |- |~2026-33202-30||2026-05||1 |- |~2026-33230-21||2026-05||1 |- |~2026-33246-79||2026-05||1 |- |~2026-33270-02||2026-05||1 |- |~2026-33288-88||2026-05||1 |- |~2026-33331-38||2026-05||1 |- |~2026-33360-91||2026-05||1 |- |~2026-33367-55||2026-05||1 |- |~2026-33367-65||2026-05||1 |- |~2026-33371-61||2026-05||1 |- |~2026-33403-76||2026-05||1 |- |~2026-33437-22||2026-05||1 |- |~2026-33439-70||2026-05||1 |- |~2026-33450-26||2026-05||1 |- |~2026-33489-83||2026-05||1 |- |~2026-33549-72||2026-05||1 |- |~2026-33574-11||2026-05||1 |- |~2026-33574-52||2026-05||1 |- |~2026-33580-59||2026-05||1 |- |~2026-33624-17||2026-05||1 |- |~2026-33637-55||2026-05||1 |- |~2026-33667-82||2026-05||1 |- |~2026-33680-16||2026-05||1 |- |~2026-33714-98||2026-05||1 |- |~2026-33746-38||2026-05||1 |- |~2026-33749-98||2026-05||1 |- |~2026-33829-18||2026-05||1 |- |~2026-33846-40||2026-05||1 |- |~2026-33885-75||2026-05||1 |- |~2026-33914-87||2026-05||1 |- |~2026-33939-00||2026-05||1 |- |~2026-33957-13||2026-05||1 |- |~2026-33965-68||2026-05||1 |- |~2026-33997-64||2026-05||1 |- |~2026-34029-68||2026-05||1 |- |~2026-34074-90||2026-05||1 |- |~2026-34156-24||2026-05||1 |- |~2026-34157-88||2026-05||1 |- |~2026-34182-17||2026-05||1 |- |~2026-34187-53||2026-05||1 |- |~2026-34192-17||2026-05||1 |- |~2026-34297-92||2026-05||1 |- |~2026-34319-34||2026-05||1 |- |~2026-34321-31||2026-05||1 |- |~2026-34336-48||2026-05||1 |- |~2026-34352-98||2026-05||1 |- |~2026-34386-57||2026-05||1 |- |~2026-34390-88||2026-05||1 |- |~2026-34415-51||2026-05||1 |- |~2026-34427-70||2026-05||1 |- |~2026-34453-87||2026-05||1 |- |~2026-34470-95||2026-05||1 |- |~2026-34500-53||2026-05||1 |- |~2026-34508-89||2026-05||1 |- |~2026-34519-85||2026-05||1 |- |~2026-34540-50||2026-05||1 |- |~2026-34562-26||2026-05||1 |- |~2026-34610-85||2026-05||1 |- |~2026-34638-93||2026-05||1 |- |~2026-34648-00||2026-05||1 |- |~2026-34683-97||2026-05||1 |- |~2026-34689-19||2026-05||1 |- |~2026-34726-14||2026-05||1 |- |~2026-34731-59||2026-05||1 |- |~2026-34734-14||2026-05||1 |- |~2026-34759-96||2026-05||1 |- |~2026-34890-14||2026-05||1 |- |~2026-34955-22||2026-05||1 |- |~2026-34956-77||2026-05||1 |- |~2026-34963-64||2026-05||1 |- |~2026-34994-06||2026-05||1 |- |~2026-35016-52||2026-05||1 |- |~2026-35019-50||2026-05||1 |- |~2026-35041-11||2026-05||1 |- |~2026-35048-03||2026-05||1 |- |~2026-35048-24||2026-05||1 |- |~2026-35098-52||2026-05||1 |- |~2026-35180-33||2026-05||1 |- |~2026-35202-50||2026-05||1 |- |~2026-35215-94||2026-05||1 |- |~2026-35218-43||2026-05||1 |- |~2026-35244-61||2026-05||1 |- |~2026-35253-22||2026-05||1 |- |~2026-35305-01||2026-05||1 |- |~2026-35317-33||2026-05||1 |- |~2026-35337-39||2026-05||1 |- |~2026-35340-09||2026-05||1 |- |~2026-35343-86||2026-05||1 |- |~2026-35369-57||2026-05||1 |- |~2026-35378-02||2026-05||1 |- |~2026-35395-61||2026-05||1 |- |~2026-35400-91||2026-05||1 |- |~2026-35403-42||2026-05||1 |- |~2026-35414-62||2026-05||1 |- |~2026-35418-67||2026-05||1 |- |~2026-35428-43||2026-05||1 |- |~2026-35432-50||2026-05||1 |- |~2026-35455-77||2026-05||1 |- |~2026-35464-97||2026-05||1 |- |~2026-35470-03||2026-05||1 |- |~2026-35583-64||2026-05||1 |- |~2026-35603-98||2026-05||1 |- |~2026-35621-53||2026-05||1 |- |~2026-35640-21||2026-05||1 |- |~2026-35649-66||2026-05||1 |- |~2026-35665-01||2026-05||1 |- |~2026-35689-51||2026-05||1 |- |~2026-35715-53||2026-05||1 |- |~2026-35739-87||2026-05||1 |- |~2026-35751-57||2026-05||1 |- |~2026-35751-77||2026-05||1 |- |~2026-35778-85||2026-05||1 |- |~2026-35800-77||2026-05||1 |- |~2026-35839-29||2026-05||1 |- |~2026-35885-42||2026-05||1 |- |~2026-35888-03||2026-05||1 |- |~2026-35898-88||2026-05||1 |- |~2026-35916-08||2026-05||1 |- |~2026-35969-95||2026-05||1 |- |~2026-35980-81||2026-05||1 |- |~2026-36043-71||2026-05||1 |- |~2026-36092-45||2026-05||1 |- |~2026-36101-49||2026-05||1 |- |~2026-36138-33||2026-05||1 |- |~2026-36144-41||2026-05||1 |- |~2026-36190-19||2026-05||1 |- |~2026-36206-77||2026-05||1 |- |~2026-36223-21||2026-05||1 |- |~2026-36225-01||2026-05||1 |- |~2026-36226-69||2026-05||1 |- |~2026-36259-10||2026-05||1 |- |~2026-36264-23||2026-05||1 |- |~2026-36275-98||2026-05||1 |- |~2026-36308-84||2026-05||1 |- |~2026-36339-94||2026-05||1 |- |~2026-36382-09||2026-05||1 |- |~2026-36387-28||2026-05||1 |- |~2026-36396-88||2026-05||1 |- |~2026-36401-06||2026-05||1 |- |~2026-36404-30||2026-05||1 |- |~2026-36468-57||2026-05||1 |- |~2026-36497-26||2026-05||1 |- |~2026-36501-76||2026-05||1 |- |~2026-36532-25||2026-05||1 |- |~2026-36557-11||2026-05||1 |- |~2026-36588-68||2026-05||1 |- |~2026-36594-94||2026-05||1 |- |~2026-36656-54||2026-05||1 |- |~2026-36657-03||2026-05||1 |- |~2026-36672-54||2026-05||1 |- |~2026-36688-91||2026-05||1 |- |~2026-36691-00||2026-05||1 |- |~2026-36707-20||2026-05||1 |- |~2026-36763-09||2026-05||1 |- |~2026-36804-24||2026-05||1 |- |~2026-36845-04||2026-05||1 |- |~2026-36848-79||2026-05||1 |- |~2026-36911-53||2026-05||1 |- |~2026-36920-18||2026-05||1 |- |~2026-36965-03||2026-05||1 |- |~2026-36968-28||2026-05||1 |- |~2026-37037-79||2026-05||1 |- |~2026-37072-66||2026-05||1 |- |~2026-37073-54||2026-05||1 |- |~2026-37081-57||2026-05||1 |- |~2026-37085-26||2026-05||1 |- |~2026-37094-10||2026-05||1 |- |~2026-37100-52||2026-05||1 |- |~2026-37100-88||2026-05||1 |- |~2026-37112-20||2026-05||1 |- |~2026-37121-36||2026-05||1 |- |~2026-37136-59||2026-05||1 |- |~2026-37149-76||2026-05||1 |- |~2026-37190-01||2026-05||1 |- |~2026-37233-12||2026-05||1 |- |~2026-37233-49||2026-05||1 |- |~2026-37247-52||2026-05||1 |- |~2026-37255-86||2026-05||1 |- |~2026-37285-99||2026-05||1 |- |~2026-37286-34||2026-05||1 |- |~2026-37308-40||2026-05||1 |- |~2026-37332-97||2026-05||1 |- |~2026-37360-60||2026-05||1 |- |~2026-37391-13||2026-05||1 |- |Артем Загребельный||2026-04||2 |- |Арутюнян Т. Н.||2026-05||1 |- |Ваге Гарегин||2026-04||2 |- |Д.Ильин||2026-05||1 |- |Таёжный лес||2026-05||1 |- |ԱՆԻ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ||2026-04||2 |- |Ալբինա Կարապետյան||2026-05||1 |- |Ալսս||2026-05||1 |- |Ան2020||2026-05||1 |- |Անահիտ Կիրանց||2026-04||2 |- |Անի2602||2026-05||1 |- |Անիէլա||2026-05||1 |- |Աննա ԱՄ||2026-05||1 |- |Աննա Գալստյան22||2026-05||1 |- |Աննա Թոփուզյան||2026-05||1 |- |Աննա Խրչայան||2026-05||1 |- |Աննի||2026-02||4 |- |Անուշ Հ||2026-02||4 |- |ԱշբոտՏՆՂ||2016-03||123 |- |ԱշոտՏՆՂ||2025-12||6 |- |Ապատ63||2024-09||21 |- |Ասիրյան Մելլի||2026-04||2 |- |ԱսյաԽաչ||2026-05||1 |- |Աստղիկ Աջամօղլյան||2026-05||1 |- |Ավետիսյան91||2016-04||122 |- |Արարատ Թրվանց||2015-09||129 |- |Արեն Ձավարյան||2026-05||1 |- |Արման Հովակիմյան||2026-05||1 |- |Արմեն Խեչումյան||2026-05||1 |- |Արշո||2023-02||40 |- |Արևի հետնորդ||2026-05||1 |- |Բարսեղյան Անի||2026-05||1 |- |ԳՄԱ1286||2026-04||2 |- |Գաբրիելյան Աշոտ||2026-02||4 |- |Գայանե Սողոմոնյան||2022-12||42 |- |ԳոհարՍարգսյան||2026-05||1 |- |Գրչակից||2026-05||1 |- |Գրքասեր Մանասերյան 13||2026-04||2 |- |Դանայուհի||2026-02||4 |- |Դանիելյան Ալյոնա||2026-01||5 |- |Դավթաշենցի||2025-11||7 |- |Դավիթ Ա․ Մարտիրոսյան||2026-05||1 |- |Դավիթ Տոնոյան||2026-05||1 |- |ԵՕՀՊՄՔ||2026-05||1 |- |Ելենա Հակոբյան0||2026-05||1 |- |Եպրաքսյա Դավթյան||2026-05||1 |- |Եվա Կարապետյան||2026-05||1 |- |Եվա Սիմոնյան||2026-04||2 |- |Զոր Ջան||2025-08||10 |- |Էդուարդ Զախարյան||2026-05||1 |- |Էլեն333||2026-05||1 |- |Էլինա Շահինյան||2026-04||2 |- |Էլֆուհի||2025-05||13 |- |Էտայն||2026-05||1 |- |Էրիկ Պեպանյան||2026-05||1 |- |Էրիկ Սուքիասյան||2026-05||1 |- |Թագուհի Ասիրյան||2026-01||5 |- |Թամարա Նալբանդյան||2026-03||3 |- |ԹամրազյանԼիլիթ||2026-04||2 |- |Թերեզա1||2026-05||1 |- |Թրվանց Վաչե||2026-03||3 |- |Ինգա Թ||2026-05||1 |- |Իննա02||2026-05||1 |- |Լիանա Եղիազարյան||2026-05||1 |- |Լիանա11||2026-03||3 |- |Լիլիթ2011||2026-05||1 |- |Լիլիթ85||2022-12||42 |- |Լիլյա Շուշան||2024-07||23 |- |Խմբագրող||2023-07||35 |- |ԿԱՐԻՆԵԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ||2026-05||1 |- |Կարապետյան Աննա||2026-04||2 |- |Կարինե Պողոսյան||2026-04||2 |- |ՀայՌեփ||2026-03||3 |- |Հայկ2012||2026-05||1 |- |Հայկ270||2026-05||1 |- |Հասմիկ Ղարագյոզյան||2023-03||39 |- |Հարությունյան Նելլի||2026-04||2 |- |Հովհաննես Բարսեղյան2010||2026-01||5 |- |Մագդալենա||2026-05||1 |- |ՄանԱլեքս||2026-05||1 |- |Մանե Նարգիզյան||2026-04||2 |- |Մանե16||2026-05||1 |- |Մարատան||2026-05||1 |- |Մարի Ավետիսյան||2024-11||19 |- |Մարի Պոդոսյան||2026-05||1 |- |Մարիամ Կուլե||2026-05||1 |- |Մելինե 12||2026-05||1 |- |Միլենա Դալլաքյան||2026-05||1 |- |Միլենա Հովսեփյան 77||2026-04||2 |- |Միլենա Չիլինգարյան||2026-05||1 |- |Միհրդատ7987||2026-05||1 |- |Մինասյան Անահիտ||2026-05||1 |- |Մկո Ֆռանգյան||2026-05||1 |- |Մհեր Թ||2026-05||1 |- |Մոնիկա11||2026-05||1 |- |Յան||2026-05||1 |- |Յաշա||2026-05||1 |- |Յուստինա||2026-05||1 |- |Նադեժդա7777||2026-05||1 |- |Նազարյան Քրիստինե||2022-12||42 |- |Նաթելլա Գրիգորյան||2026-01||5 |- |Նանե Ազատյան||2025-08||10 |- |Նանե Չոփիկյան||2026-05||1 |- |Նարե Ներսիսյան||2026-05||1 |- |Նարեկ12||2026-05||1 |- |Նարեկ15||2025-10||8 |- |Շահինյան Աննա||2026-05||1 |- |Որոտ||2026-05||1 |- |Չալիկյան Քրիստինա||2026-05||1 |- |Ջամալյան Զարուհի||2026-05||1 |- |Սահակ||2008-09||213 |- |Սատուրն||2026-04||2 |- |Սերժո Բարսեղյան||2026-05||1 |- |Սիմոնյան Կարեն||2025-11||7 |- |Սյուզի Սիրադեղյան||2025-12||6 |- |Սվարլիվիր||2026-05||1 |- |Վահան Ֆարյան||2025-03||15 |- |Վարդուհի Ասիրյան||2026-04||2 |- |Վարդուհի61||2026-03||3 |- |Վարս Ասատրյան||2026-05||1 |- |Տաթևիկ Ազատյան21||2026-05||1 |- |Տեփոյան||2026-05||1 |- |Տիգրան Աթյան||2026-05||1 |- |Փաշիկյան Սյուզի||2026-02||4 |- |Փերի Սիմոնյան||2026-04||2 |- |Քրիստինե Ղարախանյան||2026-01||5 |} nmzetdmrq9mho0kd2qee4pqy4hqtynv 4 1161216 10806553 10796630 2026-06-30T05:30:00Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806553 wikitext text/x-wiki Այս էջում գտնվում են այն հոդվածները, որոնք ծանոթագրության մեջ օգտագորոծում են կասկածելի կայք։ Դիտարկվող կայքերի ցանկը գտնվում է [[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ/կասկածելի_կայքեր.json]] էջում։ Այս կայքերը ցանկացած ձևով (օրինակ՝ նաև արտաքին հղումներում) օգտագործող էջերի համար՝ [[Սպասարկող:LinkSearch]]։ == wordpress.com == # [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ]] # [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն]] # [[Թբիլիսի]] # [[ՅուԹյուբ]] # [[Իրաք]] # [[Ինդոնեզիա]] # [[Պետություն]] # [[Վայոց ձորի մարզ]] # [[Հայաստանի առաջին հանրապետություն]] # [[Ստրասբուրգ]] # [[Կոտայքի մարզ]] # [[Բուենոս Այրես]] # [[Միջատներ]] # [[Վանի թագավորություն]] # [[Էփլ]] # [[Ավետիք Իսահակյան]] # [[Բալետ]] # [[Սարսափ ֆիլմ]] # [[Լև Տոլստոյ]] # [[Վանա լիճ]] # [[Տիգրան Մեծ]] # [[Մահապատիժ]] # [[Մուլտիպլիկացիա]] # [[Warner Bros.]] # [[Էջմիածնի Մայր Տաճար]] # [[Ագաթանգեղոս]] # [[Սևիլյա]] # [[Արտաշեսյանների թագավորություն]] # [[Թեյ]] # [[Կորճայք]] # [[Խորնի]] # [[Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն]] # [[Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ]] # [[Գագիկ Ծառուկյան]] # [[Արփենի]] # [[Համիդյան ջարդեր]] # [[Սուրբ Բեթղեհեմ եկեղեցի]] # [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)]] # [[Ցին կայսրություն]] # [[Արգիշտի Ա]] # [[Երեսնամյա պատերազմ]] # [[Սան Մարինոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Կոկաին]] # [[Հայաստանի ամերիկյան համալսարան]] # [[Հայաստանի զինանշան]] # [[Ջեյմս Ջոյս]] # [[Դավիթ Դ Վաղարշապատցի]] # [[Թորոս Բ]] # [[Հենրիխ Մխիթարյան]] # [[Ֆրանսիայի պատմություն]] # [[Գլոբալացում]] # [[Ռեջո դի Կալաբրիա]] # [[Ռեալիզմ (գրականություն)]] # [[Գեղեցկության մրցույթ]] # [[Կազեմիրո]] # [[Կալիգուլա]] # [[Շառլ դը Գոլ]] # [[Ֆրիդրիխ Հայեկ]] # [[Ալֆրեդո դի Ստեֆանո]] # [[Վազգեն Մանուկյան]] # [[Էյսեբիո]] # [[Լագոս]] # [[Վանաշեն]] # [[Թոր (ֆիլմ)]] # [[Հասկացություն]] # [[Էդ Շիրան]] # [[Ջաղացաձոր]] # [[Պարադոքս]] # [[Վանո Սիրադեղյան]] # [[EXO]] # [[Հոլոքոստի ժխտում]] # [[Ռոբերտ Լևանդովսկի]] # [[Սիրուշո]] # [[Girls' Generation (խումբ)]] # [[Կենսոլորտ]] # [[Ֆաննի Կորնֆորտ]] # [[Սուրբ Սոֆիայի տաճար (Ստամբուլ)]] # [[Ջորջ Օրուել]] # [[Red Velvet (խումբ)]] # [[Դելֆիններ]] # [[Մրցակցություն]] # [[Զորագունդ]] # [[Հայ իրավունք]] # [[Կոնֆետատուփ (Ֆաբերժեի ձու)]] # [[Ստրուկտուրալիզմ]] # [[Սոկրատես (ֆուտբոլիստ)]] # [[Տիգրան Լ. Պետրոսյան]] # [[Դենիել Ռեդքլիֆ]] # [[Պատարա]] # [[Վրաստանի պատմություն]] # [[Հիսուսի հարություն]] # [[Սոնորա]] # [[Ալեքսանդրիայի գրադարան]] # [[Մարգարետ II]] # [[Բարբերի]] # [[Նազարեթ]] # [[Արմավիր (մայրաքաղաք)]] # [[Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչական գործողություն]] # [[Խաչակրաց հինգերորդ արշավանք]] # [[Ընտանի կենդանիների գերեզմանոց]] # [[Սանտա Մարիա Անտիկվա]] # [[Ալեքսանդրա Դանիացի]] # [[Արգիճի (գետ)]] # [[Գալյա Նովենց]] # [[Գլաուկոմա]] # [[Ֆանտաստիկա]] # [[Ա1+]] # [[Իդրիս Էլբա]] # [[Նախագծման ձևանմուշներ]] # [[Հանա Մոնտանա (հեռուստասերիալ)]] # [[Մակածություն]] # [[Մոսադ]] # [[Թումանյան փողոց (Երևան)]] # [[Քրիստիան IX]] # [[Սենտ Էնդրյուսի համալսարան]] # [[Հեշթեգ]] # [[Ջուլիան Ասանժ]] # [[Թոմ Ուեյթս]] # [[ChromeOS]] # [[Մուշավան]] # [[Դալմայի այգիներ]] # [[Միջազգային քրեական իրավունք]] # [[Մարկոս Ռոխո]] # [[451 աստիճան ըստ Ֆարենհայթի]] # [[Էրիխ Ֆրոմ]] # [[Քորթնի Լավ]] # [[Ինչպես ընտելացնել վիշապին 2]] # [[Անուշավան Արզումանյան]] # [[Հակոբ Հակոբյան (գրող)]] # [[Ատոմիզմ]] # [[Ֆլամինիո կամուրջ]] # [[Սիմոն Աչիկգյոզյան]] # [[Գորշ գայլեր (կազմակերպություն)]] # [[Կի Սոն Յոն]] # [[Թեյոն]] # [[DC-ի ընդլայնված տիեզերք]] # [[Եգիպտոսի պատմություն]] # [[Պրոկտեր Էնդ Գեմբլի]] # [[Պիլոտային սերիա]] # [[Մթնշաղ։ Լուսաբաց (մաս 1)]] # [[Մինաս Ջուղայեցի]] # [[Իսա Գամբար]] # [[Հենրի Թեյթ]] # [[Վերնատուն]] # [[Տրանսհումանիզմ]] # [[Արամ (նահապետ)]] # [[Aprite le finestre]] # [[Լապշա]] # [[Հաննա Արենդտ]] # [[Օֆշորային գոտի]] # [[Ասեքսուալություն]] # [[Վիքիճամբար]] # [[Ռեյն (երգիչ)]] # [[Արցախի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Իրական սեր (ֆիլմ, 2003)]] # [[Կարապետ Մելիք-Օհանջանյան]] # [[Նիկոլաս Տալյաֆիկո]] # [[Ռոբերտ Բրյուս]] # [[Պաբլո Էսկոբար]] # [[Վանի թագավորության կառավարման իրավական հիմունքներ]] # [[Նիկոլա Մաքսիմովիչ]] # [[Մաչետե]] # [[Infinite]] # [[Քլեր Ֆորլանի]] # [[Սնման խանգարում]] # [[Էդվարդ Սանդոյան]] # [[Վալենտինո Մացցոլա]] # [[Ձախլիկ]] # [[4Minute (խումբ)]] # [[Ազնիվ Հրաչյա]] # [[Duran Duran]] # [[Սոհյոն (երգչուհի)]] # [[Երազատեսությունը գրականության մեջ]] # [[Նիկոլայ Հովհաննիսյան (պատմաբան)]] # [[Օտարը (ֆիլմ)]] # [[Քունը և նրա խորթ եղբայր Մահը]] # [[Հնդկաստանի օրհներգ]] # [[Չոի Մին Հո]] # [[Genesis (խումբ)]] # [[2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամ]] # [[Լայնուս Փոլինգ]] # [[Ինեսա Կովալևսկայա]] # [[Օրենքով գող]] # [[Արծրուն Հովհաննիսյան]] # [[Doja Cat]] # [[Հայկ Քոթանջյան]] # [[Հայր Սերգի (վիպակ)]] # [[Արմեն Խանդիկյան]] # [[Հանրի Զարյան]] # [[Բորիս Կառլոֆ]] # [[Տիրակալը]] # [[Պենելոպա Բուտբի]] # [[Wonder Girls (խումբ)]] # [[Հորդանանի արվեստ]] # [[Նյայա]] # [[Ֆուտբոլային պատերազմ]] # [[Strangers in the Night]] # [[Կարա Բալա]] # [[Շնորհք Գալուստյան]] # [[Քրիստոսի դեմքը. Դաստառակ]] # [[Մայքլ Ադամս]] # [[Լի Սուն Գյու]] # [[Tiffany & Co.]] # [[Ինդոնեզական խոհանոց]] # [[Լուսիկ Ագուլեցի]] # [[Միր Մահմուդ Հոթաքի]] # [[Ամուսնական բռնաբարություն]] # [[Սադակո Սասակի]] # [[The Bandito Tour]] # [[Լի Կուան Յու]] # [[Chicago (խումբ)]] # [[Կանանց՝ ավտոմեքենա վարելու արգելքը Սաուդյան Արաբիայում]] # [[Սոմյուր]] # [[Ուեյվերլի Փլեյսի կախարդները]] # [[Յոդլ (երգեցողություն)]] # [[Ալեքսանդր Կվասնևսկի]] # [[Ֆրենսիս Բեկոն (նկարիչ)]] # [[Մեքսիկական նարկոպատերազմ]] # [[Նարինե Դովլաթյան]] # [[Վահան Ամատունի (լրագրող)]] # [[Լևոն Աթաբեկյան]] # [[Մախիկո Գոնսալես]] # [[Հնդկերենի այբուբեն]] # [[Adobe Flash Player]] # [[Պետրոս Վելիջանյան]] # [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ]] # [[Դեմիրբուլաղի մզկիթ]] # [[Անալի Թիփթոն]] # [[Քերի Ֆուկունագա]] # [[Ունիվերսալիզմ]] # [[Գուլզար]] # [[Անատոլի Մարչենկո]] # [[Կոնստանտինե Գամսախուրդիա]] # [[Արտակ Բեգլարյան]] # [[Կոլեկտիվ անգիտակցական]] # [[Իսայա Բեռլին]] # [[Թավաքքուլ Քարման]] # [[Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարան]] # [[Երկրորդ լեզու]] # [[Հարավային Կորեայի մշակույթ]] # [[Կիրա Մուրատովա]] # [[Ռոբի Ֆաուլեր]] # [[Մարկո Ստորարի]] # [[Վայդեն (Վերին Պֆալց)]] # [[Ալֆրեդ Ռոզենբերգ]] # [[Հայկ Նահապետի արձան (Երևան)]] # [[Սերգեյ Դանիելյան (դերասան)]] # [[The Vamps]] # [[Ճգնաժամային տեսություն]] # [[Միզոպրոստոլ]] # [[Վահան Ղազարյան (ակադեմիկոս)]] # [[Երրորդ ալիք (գիտափորձ)]] # [[Դենպասար]] # [[Դիդի]] # [[Հովարդ Նորտվեյթ]] # [[Իրացվելիության ծուղակ]] # [[Երևանի ճոպանուղի]] # [[Հայերը Ռիո դե Ժանեյրոյում]] # [[Համաճարակների ցանկ]] # [[Սթիվեն Չբոսկի]] # [[Ֆելիքս Եղիազարյան]] # [[Տեներիֆեի օդանավակայանի աղետ]] # [[Չինական սփյուռք]] # [[ՄԱԿ-Կանայք]] # [[Զգացմունք և բանականություն]] # [[Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) արենաների ցանկ]] # [[Անգլո-իսպանական պատերազմ]] # [[Ալֆոնսինա Ստորնի]] # [[Սոցիալական ուսուցման տեսություն]] # [[Քաղաքացիական լրագրություն]] # [[Թեսսա Թոմփսոն]] # [[Կատարավոր կոկորդիլոս]] # [[Այխմանը Երուսաղեմում]] # [[Հարություն Թոփիկյան]] # [[Միքայել Հակոբյան]] # [[Զարեհ Մութաֆյան]] # [[Այ-Բի-Էմի ձեռքբերումների ու վաճառքների ցանկ]] # [[Առաքել Առաքելյան (նկարիչ)]] # [[Գրիգոր Սարգսյան]] # [[Պերճ Բոշնաղյան]] # [[Արաքս Աբրահամյան]] # [[Սերգեյ Ումառյան]] # [[Հասան Մամեդով]] # [[Գրոմովի անվան թռիչքների հետազոտական ինստիտուտ]] # [[Սպիրիդոն Պրոսալենտիս]] # [[Մյուզլե]] # [[Իզաբել Կոյշետ]] # [[Պաուլա Սելինգ]] # [[Մարգարետ Մաձանտինի]] # [[Դուգլաս Էնգելբարտ]] # [[Հասմիկ Հովհաննիսյան]] # [[Էմիլիոս Պրոսալենտիս]] # [[Պարզ թվերի թեորեմ]] # [[Կերպարվեստի պետական թանգարան (Շուշի)]] # [[Ռոքսանա Գեյ]] # [[Ամերիկահայերի ցանկ]] # [[Գեղարվեստի թագավորական թանգարան (Անտվերպեն)]] # [[Բեննո Ադամ]] # [[Մերլիոն]] # [[Կանանց սուլթանատ]] # [[Մարիոս Գարոյան]] # [[Անուշ Եղիազարյան]] # [[Ռեյչել Քարսոն]] # [[Հայաստանի առաջին հանրապետության զինանշան]] # [[Մայնա Կիայ]] # [[Ֆրանցիսկո Լաինա]] # [[Մարդու իրավունքներն Ադրբեջանում]] # [[Երևանի Գագիկ Ստեփանյանի անվան թիվ 135 հիմնական դպրոց]] # [[Էդո նահանգ]] # [[Արեն Վաթյան]] # [[Ռուբեն Կարապետյան (դերասան)]] # [[Նոր ուժ (Իսպանիա)]] # [[Love You Like a Love Song]] # [[Արշակ Սարգսյան]] # [[Արամ Մարգարյան]] # [[The Chronic]] # [[Ministry]] # [[Վինքս ակումբ։ Կորուսյալ թագավորության գաղտնիքը]] # [[Վահագն Տեր-Հակոբյան]] # [[Համակարգերի տեսություն]] # [[Երկրորդ աշխարհամարտի ռազմագերիները Հայաստանում]] # [[Կրթությունն Իտալիայում]] # [[Գևորգ Խատիսյան]] # [[Շամս Թաբրիզի]] # [[Պավել Չեբանու]] # [[Պոլ Ռիկյոր]] # [[Փոքր քաղաք (վեպ)]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Գորիս)]] # [[Ներսես Թովմասյան]] # [[Սմբատ Բադալյան]] # [[Իպրատրոպիում բրոմիդ]] # [[Շալվա Քոքոձե]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Իսպանիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ]] # [[Ջինսի սերունդը (վեպ)]] # [[Կարոյ Ֆերենցի]] # [[Անուբիսի տունը]] # [[Արա Ղևոնդյան]] # [[Գործողության գեղանկարչություն]] # [[Թանասիս Ապարտիս]] # [[Իվան Անտոշին]] # [[Փընար Սելեք]] # [[Միսաք Հովենց]] # [[Տիտանների գրոհը (ֆիլմ)]] # [[Թենիսիստուհի (լուսանկար)]] # [[Խաչիկ Աբրահամյան]] # [[Անտոնիետա Ռիվաս Մերկադո]] # [[Ալեքսանդր Կարասյով]] # [[Գևորգ Գիլանց]] # [[Վահրամ Պետրոսյան (դաշնակահար)]] # [[Ամելիա Բլումեր]] # [[Ուոքեր Փերսի]] # [[Մարգարիտա Մատուլյան]] # [[Ֆիլ Նայթ]] # [[Մարտա Լևիսման]] # [[Արա Հակոբյան (նկարիչ)]] # [[Ռոբերտ Հարությունյան (դերասան)]] # [[Դավիթ Պետրոսյան (ճարտարապետ, մշակութաբան)]] # [[Շոուն Ֆեննինգ]] # [[Գարիկ Մանուկյան]] # [[Ֆրանսիսկո դե Օրելիանա]] # [[Առաջին հայկական ճակատ]] # [[Հարություն Արմենյան]] # [[Քեմբելթաուն]] # [[Եգեյան համալսարան]] # [[Բահրուզ Քյանգյարլի]] # [[Բիձինա Ավալիշվիլի]] # [[Վլադիսլավ Բուգերա]] # [[Careless Whisper]] # [[Բավեան]] # [[Լադո Ասաթիանի]] # [[Հինգ կայսրերի տարի]] # [[Արա Ավագյան]] # [[Սպիտակ ահաբեկչություն (Իսպանիա)]] # [[Bleeding Love]] # [[Wattpad]] # [[Կենիտի Մաեյամադա]] # [[Հովհաննես Վահանյան]] # [[Սրբուհի Գալֆայան]] # [[Ժուան Ժեզուս]] # [[Ռեբեկա Գերշման]] # [[Նամ Թե Հյոն]] # [[Պորտուգալիայի տոներ]] # [[Աննա Կլեման]] # [[Յան Փինկավա]] # [[Կարեն Հունանյան]] # [[Ջորջո Կինալյա]] # [[Party Rock Anthem]] # [[Spacewar!]] # [[Ֆրանսերենի խարտիա]] # [[Էլիզաբեթ Հոյզինգտոն]] # [[Արմեն Սավայան]] # [[Էլենե Ախվլեդիանի]] # [[Ագնես Հազբենդ]] # [[Տեղեկատվական անվտանգություն]] # [[Ֆեռնանդո Ամորսոլո]] # [[Զարևանդ (հասարակական գործիչ)]] # [[Ֆազի Վանդայվեր]] # [[Միլոնա (կիրճ)]] # [[Քանդակագործության Ազգային պարկ-թանգարան]] # [[Ագորա (ֆիլմ)]] # [[Ջորջ Էվերեստ]] # [[Ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարան (Աթենք)]] # [[Արթուր Ֆադեն]] # [[Ալեքսանդր Բարկով]] # [[Առնալդուր Ինդրիդասոն]] # [[Երբ Հարրին հանդիպում է Սեջալին]] # [[Մորիս Բերիմոր]] # [[Կապիտալ (Մարքս)]] # [[Ալ-Մուկադդիմա (Իբն Խալդուն)]] # [[Էլենի Պրոսալենտի]] # [[Սոֆյա Լասկարիդու]] # [[Այալոն (գետ)]] # [[Էլիսոն Հարվարդ]] # [[Դմիտրի Բիլոզերչև]] # [[Ռաֆայել Ջավախյան]] # [[Bulgari]] # [[Պատմական զգեստների թանգարան (Պոզնան)]] # [[Part of Your World]] # [[Ջու Վոն]] # [[Բենտ Լարսեն]] # [[Նինա Արբորե]] # [[Կարբիդոպա/լևոդոպա]] # [[Դևիդ Վոն]] # [[Հայկ Աքթերյան]] # [[Յոն Գոնսալես]] # [[Անջելինա Ջորդան]] # [[Հանին Զոաբի]] # [[Սուրբ Պողոս-Պետրոս տաճար]] # [[Քրիստափոր Օհանյան]] # [[Օմեր Ասան]] # [[Կարլեն Ռուխիկյան]] # [[Բաթու Սիխարուլիձե]] # [[Սիավուշ Քերիմի]] # [[Լոս Սանտոս Նինյոս Խուստո ի Պաստորի տաճար]] # [[Raspberry Pi]] # [[Կուվադի համախտանիշ]] # [[Ադրբեջանցիները Թուրքիայում]] # [[Մելանի Վալդոր]] # [[Հովիկ Դեմիրճյան]] # [[Ազատ գիտություն]] # [[Թեսսի Ռեյնոլդս]] # [[Ինքնախթանում]] # [[Tears For Fears]] # [[Ռոմեո Մելիքյան]] # [[Սարգիս Մանգասարյան]] # [[Իքբալ Մասիհ]] # [[Գաբրիելա Ամբրոզիո]] # [[Ահարոն Եդեսիացի]] # [[La Voz de la Mujer]] # [[Ինդոնեզիայի զինանշան]] # [[Ճանապարհորդ գորտը (մուլտֆիլմ, 1996)]] # [[Դահաբ]] # [[Իոսեբ Նոնեշվիլի]] # [[Հիլդա Ֆլոդին]] # [[Չիհուահուա]] # [[Երեք կապիկներ]] # [[Ամբոխները խելագարված]] # [[Ռոբերտա Լոմբարդի]] # [[Նախում Գուտման]] # [[Էլիզեին]] # [[Բաղաբուրջի հուշահամալիր (Կապան)]] # [[Իլյա Մինև]] # [[Էլլա Քեմփբել Սքարլետ]] # [[Ահմեդ Աղդամսկի]] # [[Սուլթան Մուրադ դիվիզիա]] # [[Քլեր Մարտեն]] # [[ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիայի տարվա մարզիկ]] # [[Հայաստանում C-130 ինքնաթիռի խոցում (1958)]] # [[Էսպերանսա Սփոլդինգ]] # [[Աֆսար Ջավանշիրով]] # [[Ելենա Չիժովա]] # [[Ռոյ Չիպոլինա]] # [[Սոադ Հոսնի]] # [[Իսլամն ըստ երկրների]] # [[Վարշավայի երկաթուղային թանգարան]] # [[Քեն Գրիֆֆի Կրտսեր]] # [[Ֆեմինիզմի առաջին ալիք]] # [[18-րդ դարի եվրոպական նորաձևություն]] # [[Տիլիկում (խոյադելֆին)]] # [[Թերեզա Նոր]] # [[Հայկ Գալստյան]] # [[Սպիտակ տան տոնածառ]] # [[Ադամ Մաշինյան]] # [[Օքսանա Մակարի սպանություն]] # [[Վիրջինիա Բոլտեն]] # [[Բիրգիթ Քոլդ]] # [[Մարիա Վերոնիկա Ռեյնա]] # [[Ընթացիկ զինված հակամարտությունների ցանկ]] # [[Նատալյա Բեսպալովա]] # [[Միրիամ Սթոքլի]] # [[Բոլդուին Լոնսդեյլ]] # [[Սոֆոսբուվիր]] # [[Saint Motel]] # [[Արտաշեսյանների թագավորության արքաների ցանկ]] # [[Կարեն Գրիգորյան (նկարիչ)]] # [[Մայքլ Ջեյմս Ջեքսոն]] # [[Մեծ անկման պատճառներ]] # [[Լիլլա Հանսեն]] # [[Քոլեջի ուսման վարձը ԱՄՆ-ում]] # [[Սիլվիա Լայկենսի սպանություն]] # [[London Calling]] # [[Բրունո (արջ դերասան)]] # [[Օլգա Պրոսալենտի]] # [[Սկոպիե 2014]] # [[Ֆյոդոր Բուխհոլց]] # [[Ջիմի Բոնդ]] # [[Բենջամին Ֆրանկլինի էֆեկտ]] # [[Woodland]] # [[Սալամ Սալամզադե]] # [[Տարածքային վեճ Մոլդովայի և Ուկրաինայի միջև]] # [[Հունական բաց համալսարան]] # [[Մեր անավարտ պատմությունը]] # [[Բլում եղբայրները]] # [[Ակոս (մշակութային ՀԿ)]] # [[Ֆիլիպ Վիշնիչ]] # [[Իլյա Գրանդի]] # [[Կաուշեր Բիրկար]] # [[Ջոն Հենրի Օ'Հարա]] # [[Լրատվական ոճ]] # [[Ֆաթմա Սամուրա]] # [[Goody's Burger House (ռեստորան)]] # [[Անետտե Շավան]] # [[Վագիֆ Մուստաֆա-Զադեի տուն-թանգարան]] # [[Մարմարե կամար]] # [[Մարիամ Սուլակիոտի]] # [[Իմ փոքրիկ պոնի (մեդիաարտադրանք)]] # [[Լուկաս Պիազոն]] # [[Բաառլե-Հերթոխ]] # [[Փիթեր Ջուքս]] # [[Արմեն Պետիկյան]] # [[Բոնապարտը Սֆինքսի առջև]] # [[Կանոլի]] # [[Ջին Սիսկել]] # [[Սուրբ Աթանասիոսի տաճար]] # [[Վասկա Բիջովա-Գայդովա]] # [[Ֆելիքս Կուշորո]] # [[Ռոզի դը Ռիվթր]] # [[Արխիվային հետազոտություն]] # [[Ալիսա Տեգներ]] # [[Ժամանակն Իսպանիայում]] # [[Հայկ Բոսմաջյան]] # [[Սեքս, երեկույթներ և ստեր]] # [[Հաքթիվիզմ]] # [[Էդիթ Նորթման]] # [[Ուլյանա Սուպրուն]] # [[Չժան Ցզիլին]] # [[Էլլա Հարպեր]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Դիք Ֆրանս Սվաաբ]] # [[Քարերի հավասարակշռում]] # [[Զոլանի Մկիվա]] # [[Կանտաբրիայի մշակույթ]] # [[Ռիտա Պողոսովա]] # [[Rixton]] # [[Հիներ Սալեեմ]] # [[Պոլյուդ (մարզադաշտ)]] # [[Sci-Hub]] # [[Կրծքազարդ]] # [[When It Rains It Pours]] # [[Աննա Մոլկա Ահմեդ]] # [[Դախիլա]] # [[Առլեն Ավագյան]] # [[Սիրահարները Վալդարոյից]] # [[Գաբրիել Գիֆորդս]] # [[Վիշապի սուրը (ֆիլմ)]] # [[Գրիգոր Հարությունյան (հաղորդավար)]] # [[Բեատրիս Հաթոն]] # [[Հելեն Մարտինս]] # [[Բուլղարիայի ազգային պատմական թանգարան]] # [[Գաուչեր քոլեջ]] # [[Beabadoobee]] # [[Ավերոֆ պատկերասրահ]] # [[Բերգլինդ Այսի]] # [[Ալեքսանդր Արոնով]] # [[Airplanes]] # [[Անտեսանելի հյուրը]] # [[Թալիբ Մամեդով]] # [[Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Մեծ Թաղեր)]] # [[Գրիգոր Միքայելյան (նկարիչ)]] # [[Ավետ]] # [[Ստոմակ]] # [[Ռազմական քողարկաներկման նախշերի ցանկ]] # [[Քրիստինա Մորվաի]] # [[Սևան Մալիքյան]] # [[Լուիզա Լեոնարդ]] # [[Սուրբ Եղիա եկեղեցի (Բոգատոե)]] # [[Անի։ Կանանց ելքը եկեղեցուց]] # [[Էրին ՄաքՔեննի]] # [[Հասմիկ Հոխանյան]] # [[Hurricane (երգ, Լյուկ Քոմբս)]] # [[Բալտո (մուլտֆիլմ)]] # [[Նոր կերպարվեստ]] # [[Phantogram (խումբ)]] # [[Լիլիթ Հարոյան (դերասանուհի)]] # [[Սիլբո Գոմերյո]] # [[Body Like a Back Road]] # [[Իտա Կոզակևիչ]] # [[Դոշի (ճարտարապետ)]] # [[Մահինուր Օզդեմիր]] # [[Պաոայի եկեղեցի]] # [[Մովլադի Ուդուգով]] # [[Հասկացության բովանդակություն]] # [[Ինգրիդ Անդերսեն]] # [[Վահան Սիմոնյան]] # [[Իշխան Նարեկ]] # [[Deep in Love]] # [[Նորա Նաջարյան]] # [[Վեհմիր Խաչիկյան]] # [[Այսբերգներ (նկար, Չըրչ)]] # [[Ռուբեն Ռայոս]] # [[Բլիքլինգ հոլ]] # [[Dead Inside]] # [[Վենդիգո]] # [[Ռոբերտ Գեյր]] # [[Դելֆյան միջազգային խորհուրդ]] # [[Տրեբուխենա]] # [[Ինքնադիմանկար (Կարրիերա, 1746)]] # [[Սոսպեզո սուրճ]] # [[Ստեֆանոս Լանցաս]] # [[Գաբոր Կուբատով]] # [[Դևիդ Ռովիքս]] # [[Մարթա Լամաս]] # [[Հենրի VIII-ի անձնական կյանքը]] # [[Համայի գրոհ (1982)]] # [[Պյոտր Պավլենսկի]] # [[Կաշավյան լեռներ]] # [[Բանանի համարժեք]] # [[Վարդգես Խանոյան]] # [[Սասնա տուն]] # [[Ֆունչոզա]] # [[Նիկո Գրեթհեմ]] # [[Դիրան Թավիջյան]] # [[Թերեզա Ֆոուլեր]] # [[Վիրավոր տղամարդը]] # [[Նիկ Սաֆիա Քարիմ]] # [[Լաուրա Սարգսյան]] # [[Կլեոնիկի Ասպրիոտի]] # [[Քյոլնի օպերային թատրոն]] # [[Մեյջի-մուրա]] # [[Ջուլի Բինդել]] # [[Վրելո Բոսնե]] # [[Մագուրա]] # [[Էշլի Փարկ]] # [[Ալժիրի Կասբահ]] # [[Քոնան Օսիրիս]] # [[Ղամբար Հուսեյնլի]] # [[Նոյեմբերյան Սուրբ ծնունդ]] # [[Դիեգո Վելասկեսի կտավների ցանկ]] # [[Ալիս Բաբս]] # [[Ժունիոր Բայանո]] # [[Կարմեն Մոնդրագոն]] # [[Կարմիր հարսանիք (ֆիլմ)]] # [[Call It What You Want]] # [[Կոմունիստական ռեժիմի զոհերի հուշահամալիր (Սոֆիա)]] # [[Զաստավա Մ21]] # [[Դանիելա Ռահմե]] # [[Ազգային աստղադիտարան (Մեքսիկա)]] # [[Կիրա (քաղաք)]] # [[Ալիս (Դիսնեյ)]] # [[Իսպանա-կանադական հարաբերություններ]] # [[Էլեանորա և Պարկ]] # [[Էլեն Սիքսու]] # [[Ադանայի կոնֆերանս]] # [[Ֆիլիպո Բիաջիոլի]] # [[Ենի Վալ]] # [[Դանդաղ շարժում]] # [[Արտաշես Պողոսյան (մանկավարժ)]] # [[Յակով Գորբով]] # [[Տրիբուլե]] # [[Ուրսուլա Մայեր]] # [[Մաթիլդայի էֆեկտ]] # [[Հերբերտ Աբրամս]] # [[Կետային օրագիր]] # [[Քսիրոկրինիս]] # [[Զավեն Բարխուդարյան]] # [[Ասատուր Չերքեզյան]] # [[Բասել Խարթաբիլ]] # [[Վանդորոս Սպիրոս]] # [[Հայերի ասամբլեա]] # [[Լեռան ստորոտին]] # [[Ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիս (գիրք)]] # [[Արթուր Ղարիբյան]] # [[Նիկոլայ Պոդոսոկորսկի]] # [[Փաք Քյոն Վոն]] # [[Ex’s & Oh’s]] # [[Նինա Գուալինգա]] # [[Ռաբիա Քադիր]] # [[AEGEE-Երևան]] # [[Աքերմանի դաշտերում (Թումանյանի թարգմանություն)]] # [[Դերբայական դարձվածի շարադասությունն ու կետադրությունը]] # [[Գարեջուրը Հայաստանում]] # [[Ջուլիետ Վուդ]] # [[Ռոյա Հակակյան]] # [[Արտուշ Արզումանյան]] # [[Էլվիսի ձնծաղիկ]] # [[Ռոուզ Ռեյլի]] # [[Պալյանիցա (հաց)]] # [[Մաթեմատիկայի ազգային թանգարան]] # [[Մկրտիչ Մարտիրոսյան]] # [[Վալենտինա Նապպի]] # [[Ավելի քան 100 միլիոն օգտատեր ունեցող սոցիալական համայնքների ցանկ]] # [[Լեռնային սագ]] # [[Ռիտա Ռայտ-Կովալյովա]] # [[Դինոզավրերի արշավը]] # [[Ջոսայա Ուորեն]] # [[Չորրորդ պատ]] # [[Պաբլո Սոլոն Ռոմերո]] # [[Փոլ Հարդինգ]] # [[Hello (երգ, Լայոնել Ռիչի)]] # [[Նիկոլայ Լուզան]] # [[Վերածննդի դարաշրջանի իսպանական ճարտարապետություն]] # [[Խաչված մատներ]] # [[Սուրեն Հովակիմյան]] # [[Հայկ Տատինցյան]] # [[Վաղարշակ Ղևոնդյան]] # [[Երեխայի ժպիտ]] # [[Վարդա Ալ-Ջազաիրիա]] # [[Արամ Վարդազարյան]] # [[ԱՄՆ-ի դուրս գալը Փարիզյան համաձայնագրից]] # [[Լա Սիլֆ]] # [[Պուրանդարա Դասա]] # [[Նելա Հասանբեգովիչ]] # [[Մարտ՝ Արյունոտ լողափին]] # [[Վաղարշակ Առուստամյան]] # [[Ուղուր Ումիթ Ունգոր]] # [[Արտաշես Խերունց]] # [[Գուրգեն Առուստամյան]] # [[Աբեէկոնոմիկա]] # [[Մարդաբանական լեզվաբանություն]] # [[Հոբիթոն]] # [[Կուստենդորֆի ֆիլմի փառատոն]] # [[Փորձություն անմեղությամբ]] # [[Մարտ Կրուտիի մոտ]] # [[Ապոֆենիա]] # [[Էդվար Խարաթ]] # [[Մեհրաբ Միրզախանյան]] # [[Երվանդունիների թագավորության արքաների ցանկ]] # [[Դեյվիդ Ֆարրել]] # [[Սայմոն Ուիլքինսոն]] # [[Գլամոչի ամրոց]] # [[Լենդիսի գիտափորձ]] # [[Չայնիչեի վանք]] # [[Ջեմիլ Աքսու]] # [[Յավար Քալանթարլի]] # [[Եկեք աղտոտենք]] # [[Հաբեթ Թադևոսյան]] # [[Իլարիոն Յաուշև]] # [[Շախմատ խաղացող արաբները (նկար)]] # [[Բարսելոնայի մոմե արձանների թանգարան]] # [[Երվանդ Հայրումյան]] # [[Համշենի տարազ]] # [[Թոնի Մոչամա]] # [[Սպիտակ, սպիտակ օր]] # [[ՏՈՒ-154-ի վթար Պրահայում]] # [[Կոտորած Պիրգիում]] # [[Նելսոն Մանդելայի արձան (Քեյփթաունի քաղաքապետարան)]] # [[Անատոլի Յանի]] # [[Հելենա Դեմակովա]] # [[Ռոբլեդո Պուչ]] # [[Ուոլլես Ֆորտունա դոս Սանտոս]] # [[Լը Բալ (արվեստի կենտրոն)]] # [[Ավազակները Միլանում]] # [[Քրիստին Քլեյբյորգ]] # [[Երկաթուղու երեխաները]] # [[Կոմունիստական զտումներ Սերբիայում]] # [[Բոլոր սրբերի եկեղեցի (Փեշավար)]] # [[Միկի Մաուսի գավաթ]] # [[Թոֆիգ Ագաբաբաև]] # [[Blind Pilot (խումբ)]] # [[Հին թեյի ճանապարհ]] # [[Պորտուգալիայի օր]] # [[Առաքել Աֆրիկյանի բնակելի տուն]] # [[Լաերտ Պողոսյան]] # [[Գարաբեթ Թավիջյան]] # [[Խաչված ձեռքերով կինը]] # [[Ալտո Ժուրուա արդյունահանող արգելոց]] # [[Մակրուդ]] # [[Բժիշկը. Ավիցենայի աշակերտը]] # [[Մեգ Ջոնսոն (գրող)]] # [[Անա Ռոխա Ֆեռնանդես]] # [[ԼԳԲՏ շարժման պատմությունը Ռուսաստանում]] # [[Պիեռ Շառլ Վան դեր Ստապպեն]] # [[Սալվադոր Դալիի աշխատանքների ցանկ]] # [[Սևամորթ կինը երեխայի հետ]] # [[Եքթա Ուզունօղլու]] # [[Շանթալ Յուդում]] # [[Դպրոցական արձակուրդներ]] # [[Salut Salon]] # [[Պեդրո Դամիանո]] # [[Ալկալա դե Էնարեսի արքեպիսկոպոսական պալատ]] # [[Բնական գիտությունների հավաքածուների ասոցիացիա]] # [[Ով աշխատի` նա կուտի (հեքիաթ)]] # [[Վաղարշակ Միրզոյան]] # [[Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Հրատարակչական բաժին]] # [[Էդիթ Մոդ Հալլ]] # [[Եղիազար Եղիազարյան]] # [[Բառք Գաղիանոսի]] # [[Սուրբ Օլաֆի ճգնարան]] # [[Կենտրոնական մարզադաշտ (Բաթում)]] # [[Գերլուսային շարժում]] # [[Պաղեստինի մշակույթ]] # [[Շիրքու Քարիմ]] # [[Գիշերանոթ]] # [[Սանդեյ (դեսերտ)]] # [[Կառլոս Սահակյան]] # [[Մոնալիզա Չինդա]] # [[Կարապի կղզի]] # [[Պասկալ Լեժիտիմուս]] # [[Ֆրանչեսկա Բորտոլոտտո Պոսատի]] # [[Ռազմական շքերթներ Բաքու քաղաքում]] # [[Մերի Թոֆթ]] # [[Մետաքսասի գիծ]] # [[Թաիլանդի զբոսաշրջային ոստիկանություն]] # [[Ռեդ Բուլ]] # [[Սպասք լվացող մեքենա]] # [[Սեմիֆրեդո]] # [[Ֆեմինիստական գրադարան]] # [[Քեյթ Սմուրթուեյթ]] # [[Պետրովսկի Յամի ողբերգություն]] # [[Ալեքսանդր Իլյանեն]] # [[Պակիստանի ֆոնդային բորսա]] # [[Յան Լիվեյ]] # [[Կոնստրուկտոր (oբյեկտ-կողմնորոշված ծրագրավորում)]] # [[Ձևավորող գնահատում]] # [[Ռոբերտ Ինգլանդ]] # [[Decathlon]] # [[Մայքլ Օմեր]] # [[Կրկնակի մանդատ]] # [[Բնության իրավունքներ]] # [[Մարսելո Բիելսա]] # [[Կլիմայական պարտք]] # [[Ի՞նչ է կյանքը (գիրք)]] # [[Բոսնիացիների ցեղասպանություն]] # [[Սահմանադրական լիբերալիզմ]] # [[Սինծյանի վերապատրաստման ճամբարներ]] # [[Կառավարչական տնտեսագիտություն]] # [[Գոլամ Ալի Ռաշիդ]] # [[Այծի միս]] # [[Azerbaijan Airlines]] # [[Սոցիալական արդարություն]] # [[Ինդիապլազա]] # [[Օմ Ջոնհվա]] # [[Ավտոմատացված առևտրային համակարգ]] # [[Պայքար (Նար-Դոս)]] # [[Ազատեք պտուկը]] # [[Պորտեր (գարեջուր)]] # [[Փորձարարական ֆինանսներ]] # [[Դելյա Պարոդի]] # [[Յոկո Հայաշի]] # [[Ստորգետնյա ջրվեժ]] # [[Վինֆրիդ Զեբալդ]] # [[Աշխեն Աթալյանց]] # [[Յադ-Հանա]] # [[Պրեսիդո Մոդելո]] # [[Սվաստիկա լվացքատուն]] # [[Բարձրլեռնային կովերի ցեղատեսակ]] # [[Ջաբրա Իբրահիմ Ջաբրա]] # [[Գրիգորյան բարեփոխում]] # [[Տորու Իվատանի]] # [[The Message]] # [[Տորեադորները Վասյուկովկայից]] # [[Արմեն Ցոլակ Մարսուբյան]] # [[Օգտակարություն (տնտեսագիտություն)]] # [[Լատվիայի Սահմանադրություն]] # [[Շերտավոր հարթեցված խմոր]] # [[Խավիեր Խատին]] # [[Դուդու]] # [[Բյոյուքաղա Միրզազադե]] # [[Բաբա դե կամեյլու]] # [[Գնային խտրականություն]] # [[Դրակուլայի մահը (ֆիլմ, 1921)]] # [[Նյարդաբազմազանություն]] # [[Ֆիլիպ Ջեսափի անվան միջազգային իրավունքի դատախաղ-մրցույթ]] # [[Չծնված երեխաների գերեզմանատուն]] # [[Պոկահոնտաս]] # [[Translatewiki.net]] # [[Արթուր Ահարոնյան]] # [[Բուխարեստի թափառող շներ]] # [[Վանյա Ղազարյան]] # [[Նանգա Պարբաթ]] # [[Թոփլես]] # [[Ագնես Ավագյան]] # [[Լունա (երգչուհի)]] # [[Բաց աղբյուրների վրա հիմնված լրագրություն]] # [[Դոմենի շորթում]] # [[Ուոլթեր Քրոնքայթ]] # [[Փոլ Դեյվիս]] # [[Արդար առևտրի կակաո]] # [[Ջեյմս Տավեռնիե]] # [[Կոնստանտին Լեսելիձե]] # [[Լելա Կարայաննի]] # [[Կոնստանտինոս Վոլանակիս]] # [[Լիարժեք պահուստային բանկային գործունեություն]] # [[Դոմինո]] # [[Լուիզ Ռենիսոն]] # [[Լիզի Բորդեն]] # [[Ուղիղ դեբետագրում]] # [[Չայ կո]] # [[Փեթակ]] # [[Օգադենի պատերազմ]] # [[Գանգրահեր տղան]] # [[Ալեքսանդր Օրբելիանի]] # [[Բեկոն]] # [[Պետրուսի սպանություններ]] # [[Սպինոզավր]] # [[ABBA (ալբոմ)]] # [[Սեսար Ռոդրիգես]] # [[Խորհրդային Միության կորուստները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում]] # [[Ջեյմս Մերեդիթ]] # [[Չամպուրադո]] # [[Բջջի մահ]] # [[Խոնարհություն]] # [[Հովհաննես Մուրադյան (այլ կիրառումներ)]] # [[Շահույթի և վնասի բաշխում]] # [[Հնդկական բաց գարեջուր]] # [[Կանայք և համակարգչային խաղեր]] # [[Ժողովրդավարության աստվածուհի]] # [[Ֆելիքս Վալոտոն]] # [[Եգիպտացորենի խոշոր աղացած ալյուր]] # [[Սև ռասիզմ]] # [[Ռոզոնդա Թոմաս]] # [[Հանրային բնակարանշինություն]] # [[Օսման Վաքիալլա]] # [[Ստաուտ (գարեջուր)]] # [[Զիմբաբվեի պահուստային բանկ]] # [[Սիրիայի ազատագրության կազմակերպություն]] # [[Ապահովագրական ռիսկերի մոդելավորում]] # [[Փողի մետաղային տեսություն]] # [[Հեծանվավարություն]] # [[Մեյդսթոուն]] # [[Կանայք Թուրքիայում]] # [[Չանդա Կոչհար]] # [[Քաշմիրի հակամարտություն]] # [[Գնահատման հիման վրա շուկայական հաշվառում]] # [[Շարենա մզկիթ]] # [[Բլեք Սթոուն Չերրի]] # [[Հարիսոն Քոլյար Ուայթ]] # [[Մանգա Աիլտոն]] # [[Մոհաննադ Աբդուլ-Ռահիմ]] # [[Սփլինտերնետ]] # [[Աթենա Ֆառոխզադ]] # [[Վարդան Ազատյան]] # [[Ելենա Ձամաշվիլի]] # [[Գուստավո Պետրո]] # [[Հիպպոպոտոմոնստրոսեսկիպեդալոֆոբիա]] # [[Ջեք Վայնբերգ]] # [[Փառքի ձեռք]] # [[Բաուհաուս (խումբ)]] # [[Բուդդայական լուսավորություն]] # [[Շամպլեյն լիճ]] # [[Ահաբեկչության ֆինանսավորում]] # [[Քայլաշ Սատյարթի]] # [[Գենդերային հետազոտություններ]] # [[Մոնիկա Վասիլյան]] # [[Kiwix]] # [[Նովի Սադի երիտասարդական թատրոն]] # [[Բահիանո դե Թենիս]] # [[Բեռնարդ Ուիլյամս]] # [[Սոմա (պոեմ)]] # [[Տարօրինակ սովորույթներ]] # [[Սատկած կատվի ցատկ]] # [[Մերի ՄըքՔիլոփ]] # [[Ալան Մայքլ Ռիչսոն]] # [[Սև ծածկագրեր (ԱՄՆ)]] # [[Լեոն Դյուբել]] # [[Աննա Մութեզիուս]] # [[Ալլա Դուդաևա]] # [[Աուտիզմի սեռային տարբերություններ]] # [[Կուրու (հիվանդություն)]] # [[Լյուկ Էյլինգ]] # [[Կարմելո Սեդրուն]] # [[Հինգ W-ներ]] # [[«Ամուսնացիր բռնաբարողիդ հետ» օրենք]] # [[Վումանիզմ]] # [[Տիտղոսային վարկ]] # [[Կոռուպցիան Աֆղանստանում]] # [[Շուկայի ձախողում]] # [[Նեոհեթանոսություն]] # [[Բարաք Օբամայի «Հույս» պաստառ]] # [[Ժոել Լոտիե]] # [[Տաբալոնգ]] # [[Միջազգայնացում և տեղայնացում]] # [[Վիրալի Մոդի]] # [[Կանանց մզկիթներ]] # [[Լին Մարգուլիս]] # [[Ողջո՜ւյն հերոսներին]] # [[Կիմ Իլ Սոնգի անվան ռազմական համալսարան]] # [[Ֆրանս-թաիլանդական պատերազմ]] # [[Ֆեմինիստական փիլիսոփայություն]] # [[Նագարջունա]] # [[Էդվարդ Կոպ]] # [[ՖԻՖԱ-ի կանանց աշխարհի գավաթ]] # [[Կողմնակալություն]] # [[Տամարա Գրինչենկո]] # [[Սոցիալական կառուցողականություն]] # [[Բեհդադ Սալիմի]] # [[Պորտուգալիայի տնտեսություն]] # [[Ջեֆրի Սքիլինգ]] # [[Մագդալենա Դավալոս ի Մալդոնադո]] # [[Իռլանդական գույքի պղպջակ]] # [[Սատոշի Նակամոտո]] # [[Ջեյն Լինչ]] # [[Մաթիլդա (գիրք)]] # [[Սիրիայի ազատագրության ճակատ]] # [[Դատական լեզվաբանություն]] # [[Ալան Թյուրինգի հուշարձան]] # [[Ամինա Մահեր]] # [[Գրավադրված պարտքային պարտավորություն]] # [[Անտոնիո Լիմա դոս Սանտոս]] # [[Դավիդ Յանովսկի]] # [[Փողի այրում]] # [[Ռուջերո Ռայմոնդի]] # [[Թեոդոր Դոյբլեր]] # [[Միչիգանի կանանց երաժշտական փառատոն]] # [[Մահվան տեսիլ]] # [[Դիֆուզ աքսոնային վնասվածք]] # [[Չոր տերև]] # [[Դիսնեյի կոմիքսներ]] # [[Էրիկ Բեդար]] # [[Հաորի]] # [[Պիետրո Պարոլին]] # [[Ժոնաշ Սավիմբի]] # [[Թուրքի աղջիկը]] # [[Բիթքոյնը Սալվադորում]] # [[Ջրային կենսամոնիթորինգ]] # [[Զենոնի ապորիաներ]] # [[Թեյարան]] # [[Ջովանի Բատիստա Էմբրիակո]] # [[Անաստաս Յովանովիչ]] # [[Տեսախաղերում սեռի ներկայացում]] # [[Տեղ գյուղի Արամայիս Սարգսյանի անվան միջնակարգ դպրոց]] # [[Դոմինիկյան վանք (Տալլին)]] # [[Սիրո քառասուն կանոնները]] # [[Իվան Նենով]] # [[Թաիլանդական խոհանոց]] # [[Էնն Մակբեթ]] # [[Սոֆիա Բրահե]] # [[Նավզիկե]] # [[Էռնեստ Ռենան]] # [[Բուլինգը ուսուցիչների շրջանում]] # [[Ջերոմ Ռոբինս]] # [[Մագդաղենայի ապաստան]] # [[Շուկայական սոցիալիզմ]] # [[Մութազիմ Կադդաֆի]] # [[Ապոլլոնյան և դիոնիսյան]] # [[Չիլիվունգ]] # [[Հյուսիսային և արևելյան Սիրիայի ինքնավար վարչություն]] # [[Դեյվիդ Բելասկո]] # [[Դինամիկ արձագանք]] # [[Խառը անդամներով համամասնական ներկայացուցչություն]] # [[Ջոն Բոյլ Օ՚Ռեյլի]] # [[Tencent QQ]] # [[Երկմանդատ խառը համամասնական ընտրակարգ]] # [[Ինքնագրանցվող թեկնածու]] # [[Միասնական նախնական ընտրություններ]] # [[Ընտրական ծառայություն (Չիլի)]] # [[Գեգե Ակուտամի]] # [[Խողովակապատյան]] # [[Էքվուս (պիես)]] # [[Էվան Միտչել]] # [[Հնդկական հնաբանություն]] # [[Քրիստոֆեր Լի Բերդեն]] # [[Այծ (ժեստ)]] # [[Բելգիական շոկոլադ]] # [[Ռեյգանի դարաշրջան]] # [[Չարլզ Գիլմոր]] # [[Մայք Նիքոլս]] # [[Ռոուենը Ռինից (նովել)]] # [[Մատնաչափիկ (ձի)]] # [[Մերիլենդ (պրովինցիա)]] # [[Անդեր շոկոլադե անանուխով կոնֆետներ]] # [[Հայ և արաբ ժողովուրդների բարեկամության հուշարձան]] # [[Գրյույեր (պանիր)]] # [[Ալֆրեդ Բեսթեր]] # [[Ալեքսանդր Վեկման]] # [[Լուիզ Նևելսոն]] # [[Վիշապանավեր]] # [[Էլեյն Բրաուն]] # [[Ալժիրի տիեզերական գործակալություն]] # [[Փիթեր Փոլ]] # [[Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների բանկ]] # [[Գոթական գեղարվեստական գրականություն]] # [[Pay to fly]] # [[Ապամարդկայնացում]] # [[ՀԲԸՄ Արարատ Նիկոսիա]] # [[Կլիմայական անվտանգություն]] # [[Բարձր հաճախականության առևտուր]] # [[Կլիմայական արդարություն]] # [[Իրանի տիեզերական գործակալություն]] # [[Կանայք գիտության մեջ]] # [[Ջուլիետ Ստյուարտ Պոյնց]] # [[Ժյուլ Լաֆորգ]] # [[Ակուստիկ էկոլոգիա]] # [[Մեսի կամուրջ]] # [[Estadio BBVA]] # [[Միկրովարկ]] # [[Ալֆրեդո Քրիստիանի]] # [[Կուաուտիտլան Իսկալյի]] # [[Թեհոմ]] # [[Մալադի Սուբբամմա]] # [[Նաիրա Շահիրյան]] # [[Հալիվենդ բարակ անանուխով շոկոլադներ]] # [[Վալենտինա Գրիզոդուբովա]] # [[Կանանց հիմնախնդիրների ուսումնասիրման ռեսուրս կենտրոն]] # [[Փիթեր Բողոսյան]] # [[Կիսաայրի]] # [[Անկանխիկ հասարակություն]] # [[Բոհեմականություն]] # [[Բրազիլական աճուրդ]] # [[Ռաքել Պենյա]] # [[Պալլադիականություն]] # [[Սիֆիլիսի ուսումնասիրության փորձարկումներ Գվատեմալայում]] # [[Փողի ստեղծում]] # [[Ստեղծագործական արդյունաբերություն]] # [[Ֆրեդի Թորփ]] # [[Պոլիկորիա]] # [[Գիշանգղներ (մուլտֆիլմ)]] # [[Մարիա Թերեզա Նուցցո]] # [[Մահ այրելով]] # [[Colnect]] # [[Պետրոս Հաճյան]] # [[Էդգարդո Անդրադա]] # [[Էմմա Քեննի]] # [[Էնրոնի սկանդալ]] # [[Topfreedom]] # [[Շուլցեի մեթոդ]] # [[1905 թվականի Ֆրանսիայի օրենքը եկեղեցու և պետության բաժանման մասին]] # [[Կանանց հիգիենա]] # [[Իտալական գրականություն]] # [[Տրինիդադ ֆոն Շոլց Հերմենսդորֆ]] # [[Ֆիզիոգնոմիկա]] # [[Բարդ հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում]] # [[Էվոլյուցիոն լեզվաբանություն]] # [[Սվինգ (պար)]] # [[Ագրա բանկ]] # [[Անտոնի-Բաբինսկու համախտանիշ]] # [[Լիզա Ջեյն Սմիթ]] # [[Հայկական օրորոցայիններ]] # [[Սեմ Ուինն]] # [[Գրոզդանա Օլուիչ]] # [[Վինչենցո Ալբերտո Աննեզե]] # [[Waste Atlas]] # [[Ռեյկյավիկի լուսանկարչության թանգարան]] # [[Մաքս Այթկեն, Բիվերբրուքի 1-ին բարոն]] # [[Հոնկոնգի ավանդական կոնֆետներ]] # [[Դոն Բաջ]] # [[Շախմատային խաղ (վան Լեյդենի կտավը)]] # [[Ալիս Բլումֆիլդ]] # [[Կրոնական օրհնություն]] # [[Մանչեստրի ռմբակոծություն]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Ջեսսի Բաքլի]] # [[Սիեռա Մորենա]] # [[Ավտոմատացված արտաքին դեֆիբրիլիատոր]] # [[Խնձորեսկի ճոճվող կամուրջ]] # [[Թամարա Կացենելենբոգեն]] # [[Խուան Դոմինգո Պերոն]] # [[XX – Two Decades of Love Metal]] # [[Ճապոնական կայսրության օկուպացիոն փողեր]] # [[Դեբյուտանտ]] # [[Երկրի խոռոչ]] # [[Դեյվիդ Մառ]] # [[Մոռացված լինելու իրավունք]] # [[Ինտերնետ դիտարկիչների ժամանակացույց]] # [[Abstract Window Toolkit]] # [[Միրձա Զիվերե]] # [[Քենիայի տնտեսություն]] # [[Իսլամական տնտեսագիտություն]] # [[Հեռուստախանութ]] # [[Հաղթանակի զբոսայգի (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Դիլաքյան եղբայրներ]] # [[Ուիլյամ Փեն]] # [[Սեբաստիան Բերասկոչեա]] # [[Սանրվածք]] # [[Մկների և մարդկանց մասին]] # [[Ջունոն]] # [[Թեմզին Գրեգ]] # [[Հեմանտ Գոսվամի]] # [[Պանսլավիզմ]] # [[The Pirate Bay]] # [[Նաուսայի կոտորած]] # [[Հանս Գյունթեր ֆոն Դինքլագե]] # [[Սթենլի Փայնս]] # [[Հովհաննես XXIII (Հռոմի պապ)]] # [[Մահվան ջոկատներ Սալվադորում]] # [[Ink (երգ)]] # [[Բամփի Ջոնսոն]] # [[Ալանգի նավերի քանդման գործարան]] # [[Ֆեմինիստական շարժում]] # [[C++20]] # [[Տիմպոկո Հելեն Կիենոն-Կաբորե]] # [[Թերապևտիկ ինդեքս]] # [[Մայնուտ]] # [[Ընդհանուր իրավունք]] # [[Բո Բրամել]] # [[Կալոջերո Վիցցինի]] # [[Ժամանակակից փիլիսոփայություն]] # [[Ակրամ Պեդրամնիա]] # [[ՀԱՖԲ (NSE) համատեղ տեղակայման սկանդալ]] # [[Ռազմական հեղաշրջման փորձ Ադրբեջանում (1994)]] # [[Monkey Me (երգ)]] # [[Դոմենի գաղտնիություն (Whois գաղտնիություն)]] # [[Կարմնի Գրիմա]] # [[Վիվիսեկցիա]] # [[Վալետայի օպերայի թագավորական թատրոն]] # [[Սուրբ Մարիամ տաճար (Դամասկոս)]] # [[Լյուբերոնի վալդեսացիներ]] # [[Լանֆորդ Ուիլսոն]] # [[Բերնադեթ Միհեն]] # [[Մինաս Թեոլեոլյան]] # [[Լճի ծերունի]] # [[Գասինգ]] # [[Մարջերի Շարփ]] # [[Ջորջետ Հեյեր]] # [[Մարիամ Դիկո]] # [[Դոն Հենլի]] # [[Նիկոլա Քոքլան]] # [[Brown Eyed Girls]] # [[Դիմադրության թորանոթ]] # [[Հին հայկական ըմպելիքներ]] # [[Տարածքի զբաղեցում]] # [[Սիրիայի երրորդ հանրապետություն]] # [[Նատալի Պոսա]] # [[Հույս]] # [[Ֆրենկ Հարրիս]] # [[Կանոսայի նվաստացում]] # [[Ռիգոյանչի]] # [[Շուշիի ազատագրման օր]] # [[Լուիս Ֆիլիպ Օլիվերա]] # [[Ուոլֆիշ Բեյ]] # [[Միկել Սոլեր]] # [[Կրիպտո փարթի]] # [[Alcest]] # [[Տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաները զարգացման համար]] # [[Ինսուլին (դեղանյութ)]] # [[Տարիքային հաշվարկ Արևելյան Ասիայում]] # [[Տեղեկատվական դիզայն]] # [[Փֆեֆերնյուսսե]] # [[Կամիլա Իսմաիլովա]] # [[Ֆրանսուա Նուրիսիե]] # [[Բորնմութ]] # [[Լենա Ստամենկովիչ]] # [[Պրոպելեր]] # [[Վենսեսլաո Մոգել]] # [[Աջ-լիբերտարիանիզմ]] # [[Անհետաձգելի արյունահոսության վերահսկողություն]] # [[Ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյս]] # [[Վրաստան-Անկախ պետությունների համագործակցություն հարաբերություններ]] # [[Լուսանկարչության պատմություն]] # [[Ուիլյամ Քոնգրիվ]] # [[Զբոսաշրջության ազդեցություն]] # [[Սոռնե Ունսուետա]] # [[Չինական շերտավոր խմորեղեն]] # [[Boston (խումբ)]] # [[Inditex]] # [[Քրիստինա Դուարտե]] # [[Բոուլինգ]] # [[Պաննա Նաիկ]] # [[Տեղաշարժվելու ազատություն]] # [[Զինա Շրեկ]] # [[Անարխո-կապիտալիզմ]] # [[Սերաֆինա Դավալոս]] # [[Մոնմութպեդիա]] # [[Սինդոն]] # [[Հղիության արհեստական ընդհատման պատմություն]] # [[Կալիֆոռնիական որդ]] # [[Ֆլորիկա Փրևենդա]] # [[Շուկայի կանիբալիզացիա]] # [[Գաղտնիության քաղաքականություն]] # [[Բարեկ Լայչեր]] # [[Հայերի փրկությունը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ]] # [[Թոմաս Թրահերն]] # [[Ֆեմինիստական ավանգարդ]] # [[Միջատների հյուրանոց]] # [[Սուրբ Թովմաս վանք (Վան)]] # [[Բերրի վան Առլե]] # [[Քարդաշյան ինդեքս]] # [[Ռաֆինյա (ֆուտբոլիստ, 1996)]] # [[Անտոնիո Կալդաս]] # [[Վամպիրի օրագրերը (վիպաշար)]] # [[Հաֆիզ Օսման]] # [[Լեզվական սահման]] # [[Մատիլդե Իդալգո]] # [[Too big to fail]] # [[Շուե Սինրան]] # [[Բաց ցուցակ]] # [[Աթենասի բու]] # [[Cadbury Dairy Milk]] # [[Սպառողականություն]] # [[Աբդուլլահ Իբրահիմ]] # [[Smartvote]] # [[Թերենս Տաո]] == blogspot.com == # [[Իո (արբանյակ)]] # [[Թուրքիա]] # [[Չինաստան]] # [[Թբիլիսի]] # [[Հունաստան]] # [[ՅուԹյուբ]] # [[Ստամբուլ]] # [[Գյումրի]] # [[Ինդոնեզիա]] # [[Ալեքսանդրինա գրադարան]] # [[Գուգլ (ընկերություն)]] # [[Բուենոս Այրես]] # [[Անտոն Չեխով]] # [[Վատիկան]] # [[Ռիո դե Ժանեյրո]] # [[Մանչեսթեր Յունայթեդ]] # [[21-րդ դար]] # [[Անկարա]] # [[Շախմատ]] # [[Լուվր]] # [[Տիգրան Մեծ]] # [[Գիրք]] # [[Անդրոիդ]] # [[Մայքլ Ջեքսոն]] # [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ]] # [[Հառաչանք (պոեմ)]] # [[COVID-19 համավարակ]] # [[Լևոն Շանթ]] # [[Արտաշեսյանների թագավորություն]] # [[Գուգլ (որոնողական համակարգ)]] # [[.mz]] # [[9-րդ հրաշալիք]] # [[Աշխարհացույց]] # [[Ալբեր Կամյու]] # [[Պարբերական աղյուսակ]] # [[Յուջին Շումեյքեր]] # [[Պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտ]] # [[Capitol Records]] # [[Սթիվեն Քինգ]] # [[Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ]] # [[Աշոտ Բ Երկաթ]] # [[Ջեքի Չան]] # [[Կոլիզեում]] # [[Կապույտ (գույն)]] # [[Անանիա Շիրակացի]] # [[Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներ]] # [[WWE]] # [[Ագաթա Քրիստի]] # [[Ալեսանդրո Դել Պիեռո]] # [[Տիգրան Չուխաջյան]] # [[Ֆրանսիական Գվիանա]] # [[Հոգեթերապիա]] # [[Հանրագիտարան]] # [[Լորուտ]] # [[Այս հրաշալի կյանքը]] # [[Ֆրանսիայի պատմություն]] # [[Մեծն Մուրադ]] # [[Հովհաննես Քաջազնունի]] # [[Բոլցանո (քաղաք)]] # [[Ջորջ Բեսթ]] # [[Արմավիր (գյուղ, Արմավիրի մարզ)]] # [[Վոլոդիմիր Զելենսկի]] # [[Դիեգո Մարադոնա]] # [[Միգել դե Սերվանտես]] # [[Ելք Նյուենենի բողոքական եկեղեցուց]] # [[Պարադոքս]] # [[Մյուզ]] # [[ԱՄՆ զինված ուժեր]] # [[Էդի Ռեդմեյն]] # [[Նիկոլա Տեսլա]] # [[Girls' Generation (խումբ)]] # [[Կամսարականներ]] # [[Էդի Մերֆի]] # [[Google Chrome]] # [[Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)]] # [[Վառվող ծխախոտով գանգը]] # [[Իվան Պերիշիչ]] # [[Աբրահամ Գյուլխանդանյան]] # [[Նիլտոն Սանտոս]] # [[SARS-CoV-2 (կորոնավիրուս)]] # [[Վիկտոր Մաքլագլեն]] # [[Կոճողոտ]] # [[Ջիմ Մորիսոն]] # [[Ավրիլ Լավին]] # [[Միլա Կունիս]] # [[Նոամ Չոմսկի]] # [[Շափյուղայից կախազարդով հավիկ (Ֆաբերժեի ձու)]] # [[Հայ-քրդական հարաբերություններ]] # [[RM (ռեփեր)]] # [[Thriller 25]] # [[This Is It (ալբոմ)]] # [[Քնած գեղեցկուհին (մուլտֆիլմ, 1959)]] # [[Մայքլ Ջեքսոնի ալբոմների սկավառակագրություն]] # [[Սոկրատես (ֆուտբոլիստ)]] # [[Շուգա (ռեփեր)]] # [[Թումանյանի անվան այգի]] # [[Խճանկարային (Ֆաբերժեի ձու)]] # [[Հաշվապահական հաշվառում]] # [[Տիգրան Լ. Պետրոսյան]] # [[Մոնղոլիայի դրոշ]] # [[Էռնան Կորտես]] # [[Կիմ Կլեյստերս]] # [[Բարև, ընկերներ]] # [[Չավի Էռնանդես]] # [[Պատարա]] # [[Աննա Բոլեյն]] # [[Ուիլյամ Ուայլեր]] # [[Ադամ Լամբերտ]] # [[Հայ-կիպրական հարաբերություններ]] # [[Չիմնիզ ամրոցի գաղտնիքը]] # [[Ալեքսանդրիայի գրադարան]] # [[Ջիմին]] # [[Վի (երգիչ)]] # [[Քրիստինա Ֆեռնանդես դե Կիրշներ]] # [[Արմավիր (մայրաքաղաք)]] # [[Սելեկցիա]] # [[Չներվածը (ֆիլմ, 1992)]] # [[Խավարի ասպետը (ֆիլմ)]] # [[Իվի Ադամու]] # [[Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչական գործողություն]] # [[Զանգվածային սպանություն]] # [[Ջին (երգիչ)]] # [[Ինտելեկտի գործակից]] # [[Անեթ Բենինգ]] # [[Իրինա Ալլեգրովա]] # [[Ինտերնասիոնալ (սպորտային ակումբ)]] # [[Սպիտակաձյունիկ]] # [[Fake Love]] # [[H&M]] # [[ChromeOS]] # [[Google Քարտեզներ]] # [[Էլֆեր (Միջերկիր)]] # [[Գաբրիել Բըրն]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ]] # [[Մեգի Բեյրդ]] # [[WebM]] # [[Քորթնի Լավ]] # [[Անջելա Բասեթ]] # [[Telephone]] # [[Սանկտ Պետերբուրգի պատմություն]] # [[Ժոզե Ալտաֆինի]] # [[Բաժանման նշան]] # [[Ազատ առևտուր]] # [[Մորավեկի պարադոքս]] # [[Kids' Choice Awards]] # [[Բուրջ Խալիֆա]] # [[Առաջարկի և պահանջարկի օրենք]] # [[Եգիպտոսի պատմություն]] # [[Google Earth]] # [[Սուրբ Միքայել հրեշտակապետի եկեղեցի (Գյումրի)]] # [[Սուրբ Հակոբ Մծբնա]] # [[Եզակի օգտագործման (նախագծման ձևանմուշ)]] # [[Բազմակի օգտագործման (նախագծման ձևանմուշ)]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2020 երգի մրցույթ]] # [[Վաչագան Սարգսյան]] # [[Արամ (նահապետ)]] # [[Դպրեվանք (Գյումրի)]] # [[Մհեր Մկրտչյանի թանգարան]] # [[Թերմոպիլեի ճակատամարտ]] # [[Chromium]] # [[Մայկոն Դուգլաս]] # [[Օֆշորային գոտի]] # [[Մեթյու Լյուիս]] # [[Մոդ Բրիտանացի]] # [[Շփում (ֆիզիկա)]] # [[Ֆաբինյո (ֆուտբոլիստ, ծնված 1993)]] # [[Հինդի-ուրդու]] # [[Գեղեցկուհին և Հրեշը (ֆիլմ, 2017)]] # [[Արցախի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Միքայել Վարանդյան]] # [[Սմերչ (ՀԿՌՀ)]] # [[Կումայրիի բազիլիկ եկեղեցի]] # [[Մայքլ Քերթիս]] # [[Ռոման Ամոյան]] # [[Սուրբ Գեորգ եկեղեցի (Գյումրի)]] # [[Հնդկաստանի տնտեսություն]] # [[Կյանքը հիասքանչ է (ֆիլմ, 1997)]] # [[Շի Ուինգհեմ]] # [[Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Գյումրի)]] # [[Վաչովսկիներ]] # [[Քո ընկերն առնետ է]] # [[Աուն Սան Սու Չժի]] # [[Կահիրեի ծիրանագույն վարդը]] # [[Ջերիի եղբայր Մայքլը (վեպ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Գյումրի)]] # [[Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Գյումրի)]] # [[Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարան]] # [[Ֆեդերիկո Մարկետի]] # [[7-րդ Կովկասյան հրաձգային գնդի եկեղեցի]] # [[8-րդ Կովկասյան հրաձգային գնդի եկեղեցի]] # [[Gmail]] # [[Մարտական ձի]] # [[Սիրաքյուս (քաղաք)]] # [[Ընտելացում]] # [[Սուրբ Արսենի եկեղեցի]] # [[Սուրբ Ալեքսանդրա եկեղեցի (Գյումրի)]] # [[Ֆիտոնցիդներ]] # [[Էդդի Մարսան]] # [[Բաքվի 154-րդ հետևազորային գնդի եկեղեցի]] # [[18-րդ դրագունական Սևերսկի գնդի եկեղեցի]] # [[Զբոսաշրջությունը Ֆինլանդիայում]] # [[Ռիք Ռիորդան]] # [[Դեկու]] # [[Կլաուդիո Պիսառո]] # [[Ասմիր Բեգովիչ]] # [[Զոուի Դեշանել]] # [[Անատոլի Սավչենկո]] # [[Stay the Night (երգ, Ջեյմս Բլանտ)]] # [[Մեդդի Զիգլեր]] # [[Another Brick in the Wall]] # [[15&]] # [[Զբաղվեք սիրով, այլ ոչ պատերազմով]] # [[Մշտական գնողունակության հաշվառում]] # [[Ալեքս դա Քիդ]] # [[Կրիպտոգրաֆիայի պատմություն]] # [[Կինոլոգիա]] # [[Ստեփան Պալասանյան]] # [[Հիփոթեք]] # [[Վասիլ Բիկով]] # [[Հակապոչ]] # [[Էլեկտրոնային գիրք]] # [[Գրեյս Ջոնս]] # [[4G]] # [[Ռաբիս]] # [[Հայր Աստված]] # [[Մարկ Պելեգրինո]] # [[Էմոջի]] # [[Օռնելա Մուտի]] # [[Սեբաստիան Պինյերա]] # [[Google I/O]] # [[Դոնալ Գլիսոն]] # [[Աննա Ելիզարովա-Ուլյանովա]] # [[Բորիս Կառլոֆ]] # [[Նիք Վույչիչ]] # [[Ղազախական տենգե]] # [[Գեորգի Ֆրանգուլյան]] # [[Ռուզան Քյուրքչյան]] # [[Հայլե Սելասիե]] # [[Մտածել ինչպես հանցագործ (հեռուստասերիալ)]] # [[Դյորդ Լիգետի]] # [[Արսեն Շապանյան]] # [[Վարդավառի լիճ]] # [[Համային հավելումներ]] # [[Կլոպիդոգրել]] # [[Կանարյան ազգայնականություն]] # [[Կախա Կալաձե]] # [[Իրաքի քաղաքացիական պատերազմ]] # [[Դիզափայտ]] # [[Կոլորիզմ]] # [[Ջորջ Քարլին]] # [[Կապույտ պանիրներ]] # [[Ինդոնեզական խոհանոց]] # [[Wear OS]] # [[Google Docs]] # [[Տիկ (բժշկություն)]] # [[Սիմոն Սիմոնյան]] # [[Օգոստոսի դամբարան]] # [[Զատկի ձու]] # [[Քրոմբուք]] # [[Շանհայի համաշխարհային ֆինանսական կենտրոն]] # [[Նիկոլայ Ղորղանյան]] # [[Փինք Ֆլոյդի սկավառակագրություն]] # [[Վալերի Խառլամով]] # [[Կիլկիս]] # [[Գառնու ճակատամարտ]] # [[Adobe Flash Player]] # [[I Want to Break Free]] # [[Արամե (երգիչ)]] # [[Քան ակադեմիա]] # [[Տրետինոին]] # [[Լիլիան Բետանկուր]] # [[Շեհզադե Բայազիդ]] # [[Թերենս Հենբերի Ուայթ]] # [[Անդրանիկ Ավետիսյան]] # [[Բաց աշխարհ (համակարգչային խաղ)]] # [[Ֆիշինգ]] # [[Բամբիռ]] # [[Տիարա]] # [[Նիքոլ Անդերսոն]] # [[Փարիզի ապստամբություն]] # [[Մարիա Լուիզայի զբոսայգի]] # [[Ռուսուլման]] # [[Էլին Վագներ]] # [[Լյուբով Պոպովա]] # [[Լրտես, դուրս կորիր]] # [[Big Time Rush (խումբ)]] # [[Սոս Հայրապետյան]] # [[Digital Extremes]] # [[Հայ-թուրքական արձանագրություններ]] # [[Էմփիրեյ]] # [[Ջեսիկա Բրաուն Ֆինդլեյ]] # [[Իրանի բնակչություն]] # [[Լիամ Գալահեր]] # [[Պետրոս Մալայան]] # [[Տիեզերքի համաձայնագիր]] # [[Առևտրի հաշվեկշիռ]] # [[Սպիտակաձյունիկը և որսորդը]] # [[Ֆրեդերիկ Բեգբեդեր]] # [[Հանբոկ]] # [[Google Analytics]] # [[ԼԳԲՏ պատմություն]] # [[Բրեյ Ուայաթ]] # [[Լաբիրինթոսում վազողը]] # [[Արարատ Մկրտումյան]] # [[Դիդի]] # [[Google Drive]] # [[Անդրաշ Բալցո]] # [[Վարուժան Վարդանյան]] # [[Իվան Փերեսթիանի]] # [[Ռեբեկա Ուոքեր]] # [[Աշխարհի ամենաբարձր արձանների ցանկ]] # [[Սունդար Պիչայ]] # [[Հովանոց (պարագա)]] # [[Էդ Կատմուլ]] # [[Սոֆյա Վասիլևա]] # [[Ավրորա (Դիսնեյ)]] # [[Հայդարաբադ (պետություն)]] # [[Վերվարածներն ընտանիքում (հեռուստասերիալ)]] # [[Երկնքի տիրակալը]] # [[Բուլղարական խոհանոց]] # [[Սեմաշկոյի նրբանցք (Դոնի Ռոստով)]] # [[We Are Young]] # [[Ժենևիև Նաջի]] # [[Hurts]] # [[Քերի Չափման Քաթ]] # [[Գլեն Գրինվալդ]] # [[Տիչինա Առնոլդ]] # [[Մեթյու Շեփարդ]] # [[Կառլոս Արիաս Նավարո]] # [[Ֆրանսիական Վեստ Ինդիա]] # [[Ագրոտուրիզմ]] # [[Հաննա Մյուրեյ]] # [[Քաղաքացիական լրագրություն]] # [[Ալեքսանդր Լիտվինենկո]] # [[Ստանա Կատիչ]] # [[Կատարավոր կոկորդիլոս]] # [[Վահան Շիրխանյան]] # [[Տոչկա (մարտավարական հրթիռային համալիր)]] # [[Google Finance]] # [[Կանադական տիեզերական գործակալություն]] # [[Ալեքս Ռայլի]] # [[Ալեքսանդր Ֆեդուլով]] # [[Կոլոկացիա]] # [[Ռուբեն Քոչարյան]] # [[Nexus 6]] # [[New Born]] # [[Սմբատ Բունիաթյան]] # [[Նաիրի (ռոք խումբ)]] # [[Մթնշաղ (ֆիլմաշար)]] # [[Ալեքսանդր Օվեչկին]] # [[Խոզապուխտ, խոզապուխտ]] # [[Դենիս Պուշիլին]] # [[Յաշար Քեմալ]] # [[Live at the Royal Albert Hall]] # [[Իջևանի դենդրոպարկ]] # [[Աշխարհի ամենաբարձր շենքերի և կառույցների ցանկ]] # [[Վերածնունդ հուշահամալիր (Ապարան)]] # [[Վալերի Սոլանաս]] # [[Ընկերության միջազգային օր]] # [[Չանգ Կըն Սոկ]] # [[Սուրբ Ֆրանցիսկոսի բազիլիկ Ասսիզիում]] # [[Google Duo]] # [[Էդվարդ Դարլի Բոյթի դուստրերը (նկար)]] # [[Իա-Իա]] # [[Հաջողությո՜ւն, Չարլի՛։ Սուրբ ծնունդ է]] # [[Աշոտ Ավագյան]] # [[Եննի Բերգրեն]] # [[ԼՕԼ (ֆիլմ)]] # [[Չեխովի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Գրիգորի Պոժենյան]] # [[Ի՞նչ կոչել այս սերը]] # [[Շախմատային մեծ տախտակ (գիրք)]] # [[Իզաբելլա դե Բորբոն ի Բորբոն]] # [[Նոր ուժ (Իսպանիա)]] # [[Տիգրան Գրիգորյան (բանաստեղծ)]] # [[Քրիստոֆեր Իշերվուդ]] # [[Էվանգելոս Վենիզելոս]] # [[Մկրտիչ Տոնոյան]] # [[Գուգլ Վեյվ]] # [[Բիր Գրիլս]] # [[Ռագնհիլդ Նորվեգացի]] # [[Թոմաս Ադես]] # [[Ներդ]] # [[Մոնրեալի Աստվածամոր տաճար]] # [[Արտեմ Մեջինյան]] # [[Ռուբեն Պողոսյան]] # [[Microsoft Visio]] # [[Somebody That I Used to Know]] # [[Ուիլյամ Վեբ Էլլիս]] # [[Կլաուդիա Ռայա]] # [[Իսրայել Բրուսարդ]] # [[Վիլհելմ Ֆրիկ]] # [[Օսման Քյոքեր]] # [[Էլզա Սկիապարելլի]] # [[Էն Լուիզ Դուդեկ]] # [[Սաունդ արտ]] # [[V8 (JavaScript շարժիչ)]] # [[The O.C.]] # [[FreeType]] # [[Google Images]] # [[Վալերիկ Վարդանյան]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Հայկական խաչբառ]] # [[Բոգդան Վենիգ]] # [[Ալբերտ Վարդանյան]] # [[Բլոնդի (շուն)]] # [[Սառա Ռեկտոր]] # [[Տիկին Լեսլի Քարթեր]] # [[Ջեքսոն Հեյնս]] # [[Փընար Սելեք]] # [[Դու կարո՞ղ ես լսել իմ սրտին]] # [[Արևիկ Ծերունյան]] # [[Հոմեր Վանյան]] # [[Մարգարիտա Թերեզա Իսպանացի]] # [[Քեթի Գարբի]] # [[Քեթրին Փաթերսոն]] # [[Էմբեր Բենսոն]] # [[Դաֆնա Դյումորիե]] # [[Էստադոս]] # [[Ստելլա Գրիգորյան]] # [[Բյուրեղիկ Մնեյան]] # [[Լիլիան Հելլման]] # [[Երկրների ցանկ ըստ միլիոնանոց քաղաքների թվի]] # [[Հենրի Ալլեն (լրագրող)]] # [[Բլաս Վալերա]] # [[Սպենսեր Ջոնսոն]] # [[Մասոնական կազմակերպությունների ցանկ]] # [[Հեկտոր Բաբենկո]] # [[Վալենտինա Տելեգինա]] # [[Չատիր-Դագ]] # [[Թայիրովի ամառանոց (Վանաձոր)]] # [[Երկրպագուներ]] # [[Սուրբ սատանան (Չարի արմատը)]] # [[Քրիստոնեական խաչ (կրոնական խորհրդանշան)]] # [[Մայքլ Քրոուֆորդ]] # [[Ալեքս Բենդ]] # [[Հովարդ Ղազանջյան]] # [[Վլադիսլավ Բուգերա]] # [[Բավեան]] # [[Ստանիսլավսկու փողոց (Դոնի Ռոստով)]] # [[Ամատ (այլ կիրառումներ)]] # [[Շերոն Օսբորն]] # [[Սարհատ Պետրոսյան]] # [[Սյուզի Կաստիլո]] # [[Մեյ Մասկ]] # [[Քենդի Սաքս]] # [[Отпускаю]] # [[Ջեյ Աշեր]] # [[Portugal. The Man]] # [[Help! (երգ)]] # [[Մաթեմատիկական կատակ]] # [[Սուրեն Սաֆարյան (Սաֆար)]] # [[I Want to Know What Love Is]] # [[Նամ Թե Հյոն]] # [[Ջեք Լաուդեն]] # [[Արշակ Շիրինյան]] # [[Նայջելա Լոուսոն]] # [[Փարսման II]] # [[Աֆրիկայի տնտեսություն]] # [[Google Գրքեր]] # [[(Everything I Do) I Do It for You]] # [[Թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններ]] # [[Սև թատրոն]] # [[Լարա Սեդրակյան]] # [[Գարնանային արձակուրդներ]] # [[Էլիզա Օլջույան]] # [[Google Fonts]] # [[Մինատոսակի Սանա]] # [[Foster the People]] # [[Էդմոնդ Հոյլ]] # [[Շարբաթ Գուլա]] # [[Քերոլ Շելբի]] # [[Ջեյմս և Օլիվեր Ֆելփսներ]] # [[ՀԱՆ-17]] # [[Վիոլետա Ֆերրարի]] # [[Got Milk?]] # [[Սպիտակազգեստ կանայք]] # [[Fly Me to the Moon]] # [[Սերա Գեմբլ]] # [[Մարգար Մելքոնյան]] # [[Պատմության հետազոտություն]] # [[Պլասա դե Մայոյի տատիկներ]] # [[Այվազ Ավոյան]] # [[Բարսելոնա-Էլ Պրատ միջազգային օդանավակայան]] # [[Ելենա Չաուշեսկու]] # [[F-35]] # [[Հյուսիսային Եվրոպայի երկրների կանանց համալսարան]] # [[Էռնան Պերես (ֆուտբոլիստ)]] # [[Ջին Վուլֆ]] # [[Հակաֆեմինիզմ]] # [[Շերլի Ջեքսոն]] # [[Ժիվկո Չինգո]] # [[Նինա Կոշից]] # [[Ան Հե Չժին]] # [[Անդրեա Դուրո]] # [[Ալի բին ալ-Հուսեյն]] # [[Վլադիմիր Կարապետյան]] # [[Բարբարա Ջո Ալեն]] # [[Ալեքսիա Սքյոյեն]] # [[Yes (խումբ)]] # [[Զատիկի նապաստակ]] # [[Don’t Worry, Be Happy]] # [[Guennol Lioness]] # [[Մաշա Վեյ]] # [[Աթաթուրքի արձան (Մերսին)]] # [[Սոլա (երգչուհի)]] # [[Կաուշիկ Բասու]] # [[Ձերժոնյուվ]] # [[SimCity (2013)]] # [[Ժո Սոարես]] # [[Մտրուկ (ֆիլմ, 2005)]] # [[Էդվարդ Բրուք]] # [[Խաղի վերջը (ֆիլմ, 2009)]] # [[Վաթսոն (արհեստական բանականություն)]] # [[Ջերեմի Ջորդան]] # [[Ռոմեո Մելիքյան]] # [[Իքբալ Մասիհ]] # [[Հերմինե Գալուստյան]] # [[Մարլենե Ֆավելա]] # [[Դիոգենեսի համախտանիշ]] # [[Night Visions]] # [[Չէին սպասում]] # [[Գուրգեն Բալայան]] # [[Զմիտրոկ Բյադուլյա]] # [[Էլինա Աղամյան]] # [[Սպիտակ փիղ (խոսվածք)]] # [[Անա Միլան]] # [[Իբեն Աքերլիե]] # [[Կարլ Վենիգ]] # [[ԱՄՆ բասկետբոլի ֆեդերացիայի տարվա մարզիկ]] # [[Թոմաս Բըրք (ատլետ)]] # [[Մարժորի Էստիանո]] # [[Տոտի Դալ Մոնտե]] # [[Actinella robusta]] # [[Ֆիգեյրա դա Ֆոշ]] # [[Իզաբել Փրեյսլեր]] # [[18-րդ դարի եվրոպական նորաձևություն]] # [[Արշտա]] # [[Red Pill Blues]] # [[Սևիլյայի պատեր]] # [[Դանիել Լադինսկի]] # [[Էլեանոր Անգլիացի (Բարի կոմսուհի)]] # [[Լիխտենշտայնի ամրոցներ]] # [[Լինդա Գրեյ]] # [[Խաղաղարարները]] # [[Դհանպաթրայ Շրիվասթավ]] # [[Պատրանքներ (գիրք)]] # [[Ջենկառլոս Կանելա]] # [[Էկոլոգիական միգրանտ]] # [[Առևտրային տիեզերական կայան]] # [[Շոշկա վանք]] # [[Պերսի Ջեքսոնը և վերջին օլիմպիացին (վեպ)]] # [[Հուստուս Էսիրի]] # [[Էմմիլու Հարրիս]] # [[Փղի օր]] # [[Մանուել Մանոլետե]] # [[Բորիս Ֆեոդորով]] # [[Ադրբեջանի ռազմածովային նավատորմ]] # [[Արմավիրի հունարեն արձանագրություններ]] # [[Քոլեջի ուսման վարձը ԱՄՆ-ում]] # [[Բրունո (արջ դերասան)]] # [[Մոհոմբի]] # [[Կրում Դրոնչիլով]] # [[Ռիխարդ Ռետի]] # [[Բուեն Ռետիրո այգի]] # [[Agrilus paludicola]] # [[Սոֆորա ճապոնական]] # [[Հովհաննես Շանթ]] # [[Աֆրիկայի հրեաների պատմություն]] # [[Times Higher Education World University Rankings]] # [[Հեբա Սելիմ]] # [[Քաղաքը (ֆիլմ, 1991)]] # [[Մաթեմատիկայի միջազգային օլիմպիադաների ցանկ]] # [[Փոլ Պողոսյան]] # [[Ամըկ]] # [[Լիսաբոնի տոնածառ]] # [[Մասսիմո Սկալի]] # [[Մարիա Կոմոռնիցկա]] # [[Էնրիկե դե Ագիլերա ի Գամբոա]] # [[Ժան Լուի Ֆրես]] # [[Lancôme]] # [[Անվարորդ ավտոմեքենա Google]] # [[Սեսիլիա Գրիերսոն]] # [[Լուսիա Սարատե]] # [[Faith (երգ)]] # [[Տոգոյի քաղաքների ցանկ]] # [[The Cup of Life]] # [[311 (ալբոմ)]] # [[LOVE քանդակ (ԱՄՆ)]] # [[Բալթազար Ֆորսթեր]] # [[Սաթենիկ Հովհաննիսյան]] # [[Բենիկ Աբրահամյան]] # [[Ռոզա Մխիթարյան]] # [[Գրոկ]] # [[Ֆոլքսվագեն Գոլֆ]] # [[Խուան Էրնեստո Մենդես]] # [[Մարի-Պիեռ Կաստել]] # [[Քարոլինա Մաթիլդա Մեծբրիտանացի]] # [[Լա Դիգ]] # [[Բոնապարտը Սֆինքսի առջև]] # [[Սեմ Ցույ]] # [[Լոլա Կուետո]] # [[Սիեռա Նևադա ազգային պարկ]] # [[Կառլ Բիլդտ]] # [[Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Բարի)]] # [[Նա ողջ է (ֆիլմ)]] # [[Արամ Ալբան]] # [[Woman in Love]] # [[Dart]] # [[16 ցանկություն (ֆիլմ)]] # [[Ռիք Մալամբրի]] # [[Կիրիլ Ալեքսեենկո]] # [[Honda Accord]] # [[Ջոն Մինոք]] # [[Ամա Տուտու Մունա]] # [[Անջելո Մարիանի (քիմիկոս)]] # [[Ուրախ ժամ]] # [[Սեքս, երեկույթներ և ստեր]] # [[Գիլդա]] # [[Ռոբ Փայք]] # [[Վու Դաոցզի]] # [[Միխո Մոսուլիշվիլի]] # [[Կոստյումների թանգարան (Մադրիդ)]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Ծիծաղի համաճարակ Տանգանիկայում]] # [[Սան Ֆեռնանդո դե Ապուրե]] # [[Back In Black (երգ, AC/DC)]] # [[Կանտաբրիայի մշակույթ]] # [[Սուսաննա Ալ-Հասան]] # [[Վիլյա Էպեկուեն]] # [[Միզանդրիա]] # [[Շաֆիկ Աբուդ]] # [[Սարգիս Քոլոզյան]] # [[Պարամասոնականություն]] # [[Դարեն Քրիս]] # [[Կառլա Ավելար]] # [[Սուրբ Մարիամ Մագդաղենացի եկեղեցի (Սանդրինգհեմ)]] # [[Լիրա զբոսայգի (Մեքսիկա)]] # [[Մարիո Պալանտի]] # [[Չարագուշակ հովիտ]] # [[Սաութ Լեյք Թահո]] # [[Արամազդ (խումբ)]] # [[Մ198]] # [[Էնիպեֆս]] # [[Մոնաստերիո դե Ռոդիլյայի ամրոց]] # [[Գավաթ (մ․թ․ա․ 22-21-րդ դարեր, Քարաշամբ)]] # [[Սվերդլովի փողոց (Յալթա)]] # [[Արմեն Հարությունյան (նկարիչ)]] # [[Կարմեն Մագալոն]] # [[Շերիֆ Իսմայիլ]] # [[Շետլանդական պոնի]] # [[Ուոլթեր Ռոթի մարդաբանության թանգարան]] # [[Թագադրում փշե պսակով (նկար)]] # [[Կարթագենական տիրապետությունն Իսպանիայում]] # [[Հակոբի ջրհոր]] # [[Dr. Steel]] # [[Մեգան Դյուամել]] # [[Էներգիայի կուտակում]] # [[Գալուստ Գեդել]] # [[Phantogram (խումբ)]] # [[Վիդեյ]] # [[Չեխովի առափ (Տագանրոգ)]] # [[Նյու Յորքի վիշապները]] # [[Թիա Լի]] # [[Դեպորտիվո Իտալիա (1948 - 2010)]] # [[Վիբորգի հաուպտվախտ]] # [[Ջորջ (գետ)]] # [[Շարահյուսական կառույցներ]] # [[Դեհլորան]] # [[Ցերեկ և գիշեր (մուլտֆիլմ)]] # [[Too Good]] # [[Էմիլիա (երգչուհի)]] # [[Սադրիչ հարց]] # [[Started from the Bottom]] # [[Նորա Նաջարյան]] # [[Ֆիշգարդ]] # [[Մարիա Տերեսա Լեոն]] # [[Քողով տիկինը (նկար, Ալեքսանդր Ռոսլին)]] # [[Դոլորս Լամարկա]] # [[Ֆրանցիսկո Մարիա Տուբինո]] # [[Աննա Սվիրշչինսկա]] # [[Գուանչի մումիա (Մադրիդ)]] # [[Jack Daniel’s]] # [[Նենսի Կարդենաս]] # [[Ճանճասպան (գործիք)]] # [[Աբրահամ Լինքոլն (դիմանկար)]] # [[Էմիլյա Զորյան]] # [[Արթուր Բերզինշ]] # [[Քասըրգա հրթիռային համակարգ]] # [[Շոկոլատին]] # [[Ոստիկանական պատմություն 2013]] # [[Էժիդիո Լանդոլֆի]] # [[Ֆիլիպե Աուգուստո Կարվալյո Սոուզա]] # [[The Rolling Stones խմբի սկավառակագրություն]] # [[Կալամբակի]] # [[Դիմա Խատիբ]] # [[Իդա Ռուբինշտեյնի դիմանկարը]] # [[Մահաթմա Գանդիի սպանություն]] # [[Debug (հրաման)]] # [[Ուկրաինայի յոթ բնական հրաշալիքները]] # [[Hurts Like Heaven]] # [[AlphaGo]] # [[Ռիկարդո Ալամո]] # [[Սոֆի Գրեյ]] # [[Յուրի Աբրահամյան]] # [[Կուբա լիբրե]] # [[Այչա Այշին Թուրան]] # [[Սիլվիո Պիրիլո]] # [[Դեչեն Փեմ]] # [[Շանդոր Բորտնիկ]] # [[Մերի Ռել]] # [[Ադամ Մատուշչիկ]] # [[Լուիշ Սևերինու դի Ալմեյդա Կաբրալ]] # [[Միշել Ալվես]] # [[Ջեկ Վալենտի]] # [[Հուշարձան օդանավորդին (Ստոկհոլմ)]] # [[Քաղաքային մարզադաշտ (Զվորնիկ)]] # [[Ալեքսանդր Ուվարով]] # [[Լիդիա Ֆալկոն]] # [[Դրժավեն վեստնիկ]] # [[Գողթն գավառի տարազ]] # [[Բեռոկեխոյի ամրոց]] # [[Բեսիկ Խարանաուլի]] # [[Ռիտա Սակելլարիու]] # [[Օթնիել Չարլզ Մարշ]] # [[Դիեգո Վելասկեսի կտավների ցանկ]] # [[Աշոտ Արիյան]] # [[Ալեն Ջոն]] # [[Վիրջինիա Գրանբերի]] # [[Նեա Պերամոս]] # [[Ֆրանչեսկա Ման]] # [[Կարմեն Մոնդրագոն]] # [[Սամար Յազբեկ]] # [[Կոկո Ռոշա]] # [[Ծովային կյանք (օվկիանարիում, Սինգապուր)]] # [[Սիդ Կոմպեադոր]] # [[Ապրիլի 6-ի շարժում]] # [[Գայ Ֆոքսի դիմակ]] # [[Դանիելա Ռահմե]] # [[Մարիամ Նանե]] # [[Լեզվի կենսունակության աստիճան]] # [[Տիրոկաֆտերի]] # [[Սանդրո դե Ամերիկա]] # [[Ֆարֆալլե]] # [[Ալեքսանդր Նևսկու տաճար (Թեոդոսիա)]] # [[Պողոս-Լևոն Զեքիյան]] # [[Ֆիլիպո Բիաջիոլի]] # [[Ուկրաինայի եվրոպական կուսակցություն]] # [[Լորի Փենի]] # [[Մարիա Լուիսա Պաչեկո]] # [[Խոսե Գալիեգոս ի Առնոսա]] # [[Սեմույել Լիթլ]] # [[Ռոզա Տոռե Գոնսալես]] # [[100 ամենաազդեցիկ մարդկանց ցանկ]] # [[Singles]] # [[Սելին Դիոնի սինգլների սկավառակագրություն]] # [[The long dark]] # [[Լուսիլա Գամերո դե Մեդինա]] # [[Չարինգ Կրոս կամուրջ (նկարների շարք)]] # [[Ջերալդ Մեսսի]] # [[Prussian Blue]] # [[Վեջիբուրգեր]] # [[Գեոստացիոնար բանան Տեխասի վերևում]] # [[Սուուր-Մերիյոկիի դաստակերտ]] # [[Վլադիսլավա Ուրազովա]] # [[Նասիմ Սուլեյմանփուր]] # [[Թետիսի և Պելևսի դինոս]] # [[Մարկ Կրոսաս]] # [[Ռեա Միթչել]] # [[Դավիթ Միրոյան]] # [[Արդելիա Ռիփլի Հոլ]] # [[Մեծ կիրճ (ֆիլմ)]] # [[Սաբիհա Կասիմատի]] # [[Քեյթլին Օսմոնդ]] # [[Մետականոն]] # [[Ամերիկյան վիշապ. Ջեյք Լոնգ]] # [[Պի Ջեյ Թաքեր]] # [[Ալեքսեյ Ակիմով]] # [[Մետրոպոլ Պարասոլ]] # [[Exmor]] # [[Իզաբելլա Բիտոն]] # [[Ֆեյսբուքյան դիվանագիտություն]] # [[Անչափահասները]] # [[Ռաֆիկ Հերգնյան]] # [[Lonely Boy (երգ)]] # [[Անտոնինա Միլյուկովա]] # [[Կան Դանիել]] # [[Մահմուդ (մզկիթ, Հայֆա)]] # [[Հաշիմիյա Ահամադա]] # [[Արզամասի պատմա-գեղարվեստական թանգարան]] # [[Կարմրաշուրթ չղջիկ (ձուկ)]] # [[Թենյու]] # [[Ջոզեֆ Քրիստոֆեր]] # [[Մերի Իթոն]] # [[Բիսարա]] # [[Միրտոս]] # [[Cola Song]] # [[Հաղթանակի 40-ամյակի պողոտա (Դոնի Ռոստով)]] # [[Վարվառա Ժիտովա]] # [[How Deep Is Your Love (երգ, Bee Gees)]] # [[Յլլկա Բերիշա]] # [[Պայծառակերպության տաճար (Օբուխովկա)]] # [[Wish You Were Here (երգ, Ավրիլ Լավին)]] # [[Ջերալդ ՄաքԲոինգ-Բոինգ]] # [[Mother Mother]] # [[Տրիսկաիդեկաֆոբիա]] # [[Ուբերաբա]] # [[Բեսլանի մայրեր]] # [[Մատիտների գիշեր]] # [[Ռոն Արադ]] # [[Կապույտ կամ սպիտակ զգեստի ֆենոմեն]] # [[Բորիս Բլյումին]] # [[Պաուլ Գալահեր]] # [[Վազվան]] # [[Աբդուլ Գանի Ահմադ]] # [[Մայք Բեյլի]] # [[Էլին Վալլին]] # [[Լյու Չժեշեն]] # [[Մարի Լուիզ Ասսյու]] # [[Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Ամստերդամ)]] # [[Կաշուեյրա դու Սուլ]] # [[Նիկողոս Թենեքեճյան]] # [[Ար Ջեյ Միթ]] # [[Սան Ֆելիպե (Վենեսուելա)]] # [[Քրիստոֆեր Շոուլզ]] # [[Նուսա Պենիդա]] # [[Մարո Դոուկա]] # [[Օլիվիա Պալերմո]] # [[Էրեմսեկ (ուտեստ)]] # [[Միխայիլ Իդով]] # [[Վիրխինյա Վալիեխո]] # [[Մերին և Մաքսը (մուլտֆիլմ)]] # [[I Do Not Hook Up]] # [[Աշխարհիկ կրթություն]] # [[BigBlueButton]] # [[Պեդրո I-ի արձանիկ]] # [[Բեքդելի թեստ]] # [[Սուրբ Ծննդյան տաճար (Նիժնեկունդրյուչենսկայա)]] # [[Ենգիբարովին հանդիսատեսներից]] # [[Խորխե Ռանդոյի թանգարան]] # [[Պոլին Բըրնս]] # [[Ելիզավետա Ալեքսանդրովա-Զորինա]] # [[Ֆրանսիշկու դուշ Սանտուշ]] # [[Ասաս դե Սեստո]] # [[Իլմար Ռաագ]] # [[Սուրբ Նիկողայոս տաճար (Վոլգոգրադ)]] # [[Բալասան «Արքայական»]] # [[Էդուարդ Պյուտսեպ]] # [[Ահմադ Խալիդ Թաուֆիկ Ֆարագ]] # [[Սոֆյա Տյուտչևա]] # [[Կրակե շապիկ (վեպ)]] # [[Շարլոթ Դոյլի ճշմարիտ խոստովանությունները]] # [[Մի կարմիր ամրակ]] # [[Բենժամեն Ռաբյե]] # [[Հայնրիխ Լյուբկե]] # [[Ոսկե ճուտիկը (պիես)]] # [[Օրփեոս թատրոն (Լոս Անջելես)]] # [[Damageplan]] # [[Սանտու Ամարու (Բաիա)]] # [[Նադյա Նոժարովա]] # [[Ջերոմ Կառլե]] # [[Մահապարտ ֆիգուր (շախմատ)]] # [[Վիկտոր Ցոյի ծննդյան օր (ալբոմ)]] # [[Վերադարձ չկա (ֆիլմ, 1973)]] # [[Սազանի]] # [[Կատի Լենա Ն'դիայե]] # [[Եվրոպայի պատմության խոշորագույն քաղաքների ցանկ]] # [[Սակուրյա]] # [[Ֆրանսիացիների ներխուժումը Հոնոլուլու]] # [[Հիր Ռանջա]] # [[Աննվաճ]] # [[Հապսա Խան]] # [[Այվազովսկու նկարների ցանկ]] # [[Դեկորատոր (վիպակ)]] # [[Անդրեաս Ռյուդիգեր]] # [[Մեգ Ջոնսոն (գրող)]] # [[Que C'est Triste Venise (երգ)]] # [[Rigs of Rods]] # [[Ջամա էլ-Ֆնա]] # [[Մարտին Սայդիկ]] # [[Վալերի Անդրե]] # [[Թեոնոտաֆիլիա]] # [[Մալդիվյան խոհանոց]] # [[Ջեսսի Չիզի]] # [[Պոլ Վելտեն]] # [[Ջորջո Կալաբրեզե]] # [[Լվովի մարզային Յու. Դրոգոբիչի անվան ակադեմիական երաժշտա-դրամատիկական թատրոն]] # [[White House Honey Ale]] # [[Արհեստական լեզուներով պարբերական]] # [[Շառլա Բոեմ]] # [[Մասոնականությունը Ասիայում]] # [[Լուկա Բաթի]] # [[Սյուզան Նև]] # [[Նիկոլայ Բևզ]] # [[Կենտուկիի մսային անձրև]] # [[La mamma (երգ)]] # [[Երբա Բուենա արվեստի կենտրոն]] # [[Աբենա Բուսիա]] # [[Վիդադի Նարիմանբեկով]] # [[Սուրբ Իլյա մարգարեի եկեղեցի (Դոլնի Դիբնիկ)]] # [[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Ավան)]] # [[Ռեպո պայմանագիր]] # [[Տատիկը և երեք թագավորները]] # [[Բեյք Ռոբերտ Թումուհայզ]] # [[Միսս Փիգգի]] # [[Կոզարնիկա]] # [[Smile (երգ, Ավրիլ Լավին)]] # [[Քերի Բայրոն]] # [[Գորոդնայայի գետտո]] # [[Վերամշակող ռոբոտ]] # [[Իվերմեկտին]] # [[Պանոն]] # [[Բոլիվիայի տնտեսություն]] # [[Ջամշիդի գավ]] # [[Կովկասի Էմիրություն]] # [[Եվգենի Զայցև (աստվածաբան)]] # [[Զավեն Ալավերդյան]] # [[Ջեննի Դրիվալա]] # [[Air Control]] # [[Լոլոնգ]] # [[Դունգա]] # [[Չարլի Բաքեն]] # [[Նիկոլաս Կարելիս]] # [[Ակիբա Ռուբինշտեյն]] # [[Վիտոր Մելու Պերեյրա]] # [[GoDaddy]] # [[Մցվանե]] # [[Կլադ]] # [[Publix]] # [[Բնության վրա հիմնված լուծումներ]] # [[Իրիս Շտրուբեգեր]] # [[Բարադա]] # [[Գլոբալ սառեցում]] # [[Հարմարության դրոշ]] # [[Մայքլ Ռոքֆելլեր]] # [[ASCII]] # [[Արդյունավետ փոխարժեք]] # [[Կենջի Միյազավա]] # [[Ղազախստանի թենիսի ազգային հավաքական]] # [[Սպիդպաս]] # [[Էմիլ Հաբիբի]] # [[Ֆյուժն խոհանոց]] # [[Ռոմեգրոտ]] # [[Շնաձկների զբոսաշրջություն]] # [[Սուրճի մշակույթ]] # [[Կիամոյ]] # [[Բեն Գերցել]] # [[Իկորոդու]] # [[Դրամական փոխանցիչ]] # [[Բաբա Անույկա]] # [[Վեբուլա]] # [[Ալերգիկ ողջույն]] # [[Պրոսոցիալական վարքագիծ]] # [[Էվոնդեր Լյան]] # [[Աննա Դիդենկո]] # [[Գրիգորյան բարեփոխում]] # [[Լևոն Մոզյան]] # [[Ազատության զանգ (Բեռլին)]] # [[Թվային անվտանգության կանոնակարգ]] # [[Նորբերտո Դորոտեո Մենդես]] # [[Աստվածների պատերազմ: Անմահներ]] # [[Շերտավոր հարթեցված խմոր]] # [[Ֆլորենցիայի հրեշ]] # [[Չար սպասուհու հարձակում]] # [[Նյարդաբազմազանություն]] # [[Համակցված հավանության քվեարկություն]] # [[Սոլո կիթառ]] # [[Կլեմենտ Քլարկ Մուր]] # [[Ջոն Ֆրանկլին]] # [[Ալլան Կարդեկ]] # [[Նիք Լանդ]] # [[Քիլիան Շերիդան]] # [[Քրիստոնեությունը Չինաստանում]] # [[Լիլի Թոմլին]] # [[Նանգա Պարբաթ]] # [[Մարիոնա Կալդենտեյ]] # [[Ծիրանի ծառ (կինոփառատոն)]] # [[Ուիլի Մեյս]] # [[Ժան-Ռոբեր Իպուստեգի]] # [[Կամիլու Կաշտելու Բրանկու]] # [[Լոնդոնի թանկարժեք մետաղների շուկա]] # [[Սոցիալապես պատասխանատու ներդրում]] # [[Մարոկկոյի տնտեսություն]] # [[Լարիսա Մարոլտ]] # [[Սպինոզավր]] # [[Ուղղաթիռային փող]] # [[Միջգալակտիկական ճանապարհորդություն]] # [[Առաջին ուղեծիր արձակման ժամանակացույց ըստ երկրների]] # [[Շրջանային միավորների համակարգ]] # [[Նուշ]] # [[Ռեգինա Դե Լամո Խիմենես]] # [[Մարանտա եղեգնանման]] # [[SQL ներմուծում]] # [[Աֆոնսո դ’ Ալբուկերկե]] # [[Մասնավոր ֆինանսավորման նախաձեռնություն]] # [[Հնդկական բաց գարեջուր]] # [[Kind of Blue]] # [[Գուտենբերգյան դղյակ]] # [[Քաղցր անգործություն]] # [[Ջոաննա Գեյր]] # [[Փոխարինում (ֆուտբոլ)]] # [[Շոկոլադե սալամի]] # [[Ստաուտ (գարեջուր)]] # [[Կոհ-ի-Նուր Հարդմութ]] # [[Սպիտակ ցուցակ]] # [[Համացանցի չեզոքություն]] # [[Մատիա Կասանի]] # [[Մոլդովայի ազգային բանկ]] # [[Մշակույթի գործիչների միություն]] # [[Քենի Էլիզաբեթ]] # [[Պորոզովոյի գետտո]] # [[Էլոդի Տոմի]] # [[Բժշկական դպրոց]] # [[Լարի Այգներ]] # [[Աշխատանք տանից (խարդախություն)]] # [[Իռլանդիայի կենտրոնական բանկ]] # [[Մանգա Աիլտոն]] # [[Մանուել Կոնդե]] # [[Մոնղոլիայի պատմություն]] # [[Թուրքիայի երաժշտություն]] # [[Ելենա Ձամաշվիլի]] # [[Հանրապետականություն]] # [[Սիմոնա դը Բովուարի մրցանակ]] # [[Ագանազար Նովրուզով]] # [[Մարոկկոյի մշակույթ]] # [[Բրազիլական տիեզերական գործակալություն]] # [[Սիմուլյացիայի վարկած]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ]] # [[Ջեյմս Բլեք]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ]] # [[Մարսելինո Մարտինես]] # [[Հարկային համակարգն Իռլանդիայում]] # [[Հունաստանում խնայողության դեմ շարժում]] # [[Լատինական թաղամասի ֆիլմադարան]] # [[Ուեյն Շորթեր]] # [[Տրինիդադի և Տոբագոյի տնտեսություն]] # [[Դաշնային պահուստային համակարգի վերաբերյալ քննադատություն]] # [[Sky Bar]] # [[Թմրանյութերի ազատականացում]] # [[Բրամ Մուլենար]] # [[Խոսրով Խլղաթյան]] # [[Էնն Մարտին]] # [[Ուբիկ (վեպ)]] # [[Թոմաս Ջոնս]] # [[Մայքլ Շենոն]] # [[Պոլիմերային թղթադրամ]] # [[Google Wallet]] # [[Քոլին Բրիտեն]] # [[Կանայք ճարտարապետության մեջ]] # [[Մարոկկոյի խոհանոց]] # [[Մալիկա Այան]] # [[Մենք (հանդես)]] # [[Քաստարդ տարտ]] # [[Պոլինա Օսիպենկո]] # [[Նուկլեոտիդների զույգ]] # [[Բարի լույս, Նվարդ]] # [[Ռոբերտ Էդվարդս (ֆիզիոլոգ)]] # [[Մասաչուսեթսի պատմություն]] # [[Ուիթնի Միլլեր]] # [[Ջորջ Մարտիկյան]] # [[Զինված հարձակումներ դպրոցներում]] # [[Մարա Լեյն]] # [[Կատվի լեզու]] # [[Կավիտա Կրիշնան]] # [[Մանյա Բարեդո]] # [[Իռլանդական գույքի պղպջակ]] # [[Սատոշի Նակամոտո]] # [[Մեկ հիթի արտիստներ]] # [[Դատական լեզվաբանություն]] # [[Մանուելա Սաենս]] # [[Կրկես (ֆիլմ, 1936)]] # [[Յասնա Կոտեսկա]] # [[Մկրտիչ Մկրտչյան (ազատամարտիկ)]] # [[Հնագույն մարդկանց կողմից կրակի յուրացում]] # [[Սայմոն Ռեյնոլդս]] # [[Օզի սքանչելի երկիրը]] # [[Ալան Թյուրինգի հուշարձան]] # [[Ռեգիոնալ ընտրություններ Սաուդյան Արաբիայում (2015)]] # [[Էմիլիո Բալդոնեդո]] # [[Էմիլիա Արես]] # [[Պետական կրոն]] # [[Գրավադրված պարտքային պարտավորություն]] # [[Էլի Լարթեր]] # [[Թերեզա Թենգ]] # [[Ֆրիդա Բոկկարա]] # [[Թունիսի ֆրանսիական պրոտեկտորատի պատմություն]] # [[Հիմարի առաջադրանք]] # [[Գարու շաքար]] # [[Էրդենեթ]] # [[Dancin' Homer]] # [[Դիսնեյի կոմիքսներ]] # [[Ծովային Մետաքսի ճանապարհ]] # [[Բենիտո Ֆլորո]] # [[Ֆուրջել Նարսինգ]] # [[Կիբերսին նախագիծ]] # [[Բարքիլո]] # [[Բովում]] # [[C-56]] # [[Մարդկային վիճակը (ֆիլմաշար)]] # [[Ջրամատակարարումը և ջրահեռացումը Հունաստանում]] # [[Չոն Հանա]] # [[Կաշպո]] # [[Հնդկաստանի տնտեսական ազատականացում]] # [[Նրբաբլիթներ]] # [[Ինքնասպանությունը Հունաստանում]] # [[Ֆլանկիբոլ]] # [[Սիրո քառասուն կանոնները]] # [[Ժան-Մարկ Բոսման]] # [[Պսևդոէֆեդրին]] # [[Գո Նագաի]] # [[Զրույցի տարտ]] # [[Մուշի Ազգային Կենտրոնական վարժարան]] # [[Grateful Dead]] # [[Էլեկտրոնային առևտրի ժամանակացույց]] # [[Google Pay Send]] # [[Լսողության կորուստ]] # [[Շուկայական սոցիալիզմ]] # [[Wonderful Life (երգ, Բլեք)]] # [[Բշտիկային հղիություն]] # [[Ռոբերտ Մոզես]] # [[Իսմայիլ Էլֆաթ]] # [[Կարիբյան թագուհի]] # [[Դեմենիի քվեարկություն]] # [[Հետկանչման ընտրություններ]] # [[Էլեկտրոնային քվեարկություն]] # [[Ապակու պատմություն]] # [[Լուիզաո (ֆուտբոլիստ, 1975)]] # [[Back for Good (երգ, Take That)]] # [[We Don’t Need Another Hero (Thunderdome)]] # [[Սպանություններ Վայնվիլում]] # [[Մարիետա կղզիների ազգային պարկ]] # [[Բելգիական շոկոլադ]] # [[Բալիհիան ասում է՝ ոչ]] # [[Չիլի սոուս և մածուկ]] # [[Crag Hotel]] # [[Վիշապանավեր]] # [[Սեյլոր Մուն]] # [[Յորգոս Կարագունիս]] # [[Ջուլիա Բերդ]] # [[Կիև մոդեռն-բալետ (ակադեմիական թատրոն)]] # [[Թափառող կրակներ]] # [[Թղթի բնապահպանական ազդեցություն]] # [[Չինական խոհանոցի մշակույթի պատմություն]] # [[Ֆիլիպ Կաուֆման]] # [[Զբոսաշրջությունը Բոսնիա և Հերցեգովինայում]] # [[Մեյբլ Սենթ Քլեր Սթոբարթ]] # [[Նետաձգության պատմություն]] # [[Կորին Ֆրանկո]] # [[Կարի ասեղ]] # [[Արթուր Ժորժե (1946)]] # [[Արագ սննդի ռեստորան]] # [[Ֆեյթ Ռինգոլդ]] # [[Էդգար Ուոլաս]] # [[Միգել Լոպես Տոռոնտեգի]] # [[Sedo]] # [[Ռոբերտ Շույլեր]] # [[Դինար (քաղաք)]] # [[Թոմ Քաուլից]] # [[Ռուսական գդակ]] # [[Glad You Came]] # [[Cyber ShockWave]] # [[Թութսի փոփ]] # [[Ռիտա Ատրիա]] # [[Թուրքմենստանի պատմություն]] # [[Schema.org]] # [[Հարրի Ֆորդ Սինքլեր]] # [[Մեքսիկայի բանկ]] # [[Աշխարհիկ զրույց]] # [[Սինգապուրի կիբերհարձակումներ]] # [[Կոսովոյի ճարտարապետություն]] # [[Սեբաստիան Լոսադա]] # [[Շուլցեի մեթոդ]] # [[Եվգենի Լավրենչուկ]] # [[Փոսթ-ռոք]] # [[Ռոբերտո Անձոլին]] # [[Baldur’s Gate: Tales of the Sword Coast]] # [[Յուսուֆ Ֆոֆանա]] # [[Սաքսոնական բանկ]] # [[Իտալական գրականություն]] # [[Verve International]] # [[2011 Միացյալ Նահանգների պարտքի առաստաղի ճգնաժամ]] # [[Ռոբերտ Բոստանջյան]] # [[Միջազգային պատժամիջոցներ Իրաքի դեմ]] # [[Հացաբադեր]] # [[King Crimson (խումբ)]] # [[Էռնեստո Ֆիգեյրեդո]] # [[Հիսուսի հոգեկան առողջություն]] # [[Միտք-մարմին դուալիզմ]] # [[Սանդրո Շերեր]] # [[Արթուր Սոարեշ Դիաշ]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Կոսմոս-482]] # [[Սեդի Փլանտ]] # [[Մատնոց]] # [[Մարկո Տարդելլի]] # [[Ճապոնական կայսրության օկուպացիոն փողեր]] # [[Կոլեկցիոն քարտ]] # [[Ինտերնետ դիտարկիչների ժամանակացույց]] # [[Ցիկլոն (գործողություն)]] # [[The Smashing Pumpkins]] # [[Իսլամական տնտեսագիտություն]] # [[Օլաուդա Էկվիանո]] # [[Կարո Մաֆյան]] # [[Transistor (խաղ)]] # [[Էոն (փիլիսոփայություն)]] # [[«Սփայք» թիմը]] # [[20-րդ դարի նեոդասական ճարտարապետություն]] # [[Մատյան եղելությանց]] # [[Կարլ Փերքինս]] # [[Սեբաստիան Բերասկոչեա]] # [[Ալան Յանգ]] # [[Հեմանտ Գոսվամի]] # [[The Pirate Bay]] # [[Toblerone]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ]] # [[Դուքս Մոմչիլոյի տապանաքարեր]] # [[Կանայք փիլիսոփայության մեջ]] # [[Ֆել տերիեր]] # [[Բիսկ]] # [[Քևին Մաքլաուդ]] # [[Կին գրողներ]] # [[Կարյաթ ալ-Ֆաու]] # [[Աղեղնավորը և նիզակակիրը]] # [[Կանայք լուսանկարչության մեջ]] # [[Էմիլիա Ռոզդոլսկայա]] # [[Բարնում Բրաուն]] # [[Մարմին (ֆիլմ)]] # [[Հյուսիսային Ամերիկայի արժութային միություն]] # [[Ոսկեգործ բանկիր]] # [[Արտոնագրային միավորում]] # [[Լրագրության դպրոց]] # [[Վիքթորիաս Ուեյ]] # [[Սերգեյ Մավրոդի]] # [[Դիմադրելու իրավունք]] # [[Կանանց համար նախատեսված մարդատար ավտոմեքենաներ]] # [[As Slow as Possible]] # [[Տրոլ տիկնիկը]] # [[Ռոբերտ Ինդիանա]] # [[Վարկային քարտ]] # [[Հարրի Փիթեր]] # [[Անվտանգության հարց]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հոմս)]] # [[Կայուն զարգացման սպառնալիք]] # [[Քենդել Աստրա]] # [[Տեո վան Լինտ]] # [[Դանա Ռոզմարի Սքելոն]] # [[Եդա Մարիա Վարգաս]] # [[Ջուխա ալ-Հարթի]] # [[G.co]] # [[Փանկ]] # [[Նամ Ջուն Պայքե]] # [[Ֆեմեն]] # [[Հսկողություն]] # [[Հյուսիսային Կորեայի տնտեսություն]] # [[Ինտերնետ հոսքի փոխանակման հանգույց]] # [[DNS hijacking]] # [[Գրողուցավ (կայք)]] # [[Ադանայի որբանոց]] # [[Թյուրինգի գաղափարական թեստ]] # [[Վիքիպեդիայի վերաբերյալ ակադեմիական ուսումնասիրություններ]] # [[Սուրբ Աննա]] # [[Հեդվիգ Գորսկի]] # [[Բաբկեն Ապատյան]] # [[Nel blu, dipinto di blu]] # [[Ալբերտ Ագարունով]] # [[Հենրի Բոքս Բրաուն]] # [[Ֆիշերի շախմատ]] # [[Ջին Բարթիկ]] # [[Մեկուսի մնալու արտոնություններ]] # [[Հաղթանակի դրոշ]] # [[Բիգ Մաք]] # [[Շվեդիայի տնտեսություն]] # [[Ֆինանսների գնահատում]] # [[Վերջին դատաստան (Մեմլինգ)]] # [[Պոմակներ]] # [[Մուզա ժառանգության թանգարան]] # [[Գաղտնի ոստիկանություն]] # [[Երկրորդ արտադրանքի սինդրոմ]] # [[Բոուլինգ]] # [[Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ (ֆիլմ, 2024)]] # [[Ուգո Սոտիլ]] # [[Զինա Շրեկ]] # [[Sniffex]] # [[Խոմսկի գետտո]] # [[Շախմատի տեսություն]] # [[Քլաբ սենդվիչ]] # [[Լուս Գյորտս]] # [[Կոշինյա]] # [[Առևտրի մոլ]] # [[Հայերի փրկությունը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ]] # [[Բոլոր անձանց հարկադրաբար անհետացումից պաշտպանելու միջազգային կոնվենցիա]] # [[Էդուարդո դե լա Բարրա]] # [[Թայվին Լանիսթեր]] # [[Մանդիրաջա]] # [[Վին Սքալլի]] # [[Վերստին ծնվել]] # [[Սամիրա Թաուֆիկ]] # [[Ռենե Բոյլև]] # [[Միջին Արևելքի խոհանոց]] # [[Ջոզեֆ Քրոմելիս]] # [[Ջոն Վոյտովիչ]] # [[Հին քաղաք (Դամասկոս)]] # [[Բողոքի քվեարկություն]] # [[Բացակա քվեաթերթիկ]] # [[Նեթ Սիլվեր]] # [[Նախնական ընտրություններ]] # [[Քաղաքական քարոզարշավ]] # [[Գիտելիքների գրաֆ]] # [[Վոզինյա]] # [[Ասորիները Սիրիայում]] # [[Մարջորի Ռայս]] == blogger.com == # [[BioShock]] # [[Google Fonts]] # [[Jet Airways]] # [[Mafia II]] # [[St. Vincent]] # [[Բրունեյի դոլար]] # [[Էմեթ Բրաուն]] # [[Ծխելու արգելք]] # [[Կատարավոր կոկորդիլոս]] # [[Կերես]] # [[Շեդոու ոզնի]] # [[Ուես Հուլահան]] # [[Ռոդրիգո Էռնանդես]] # [[Սերխիո Ռամոս]] # [[Սթիվեն Քինգ]] # [[Տնային հաշվապահություն]] == tumblr.com == # [[(486958) Արրոկոթ]] # [[All for You]] # [[Applause]] # [[Apple Maps]] # [[BTS խմբի մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ]] # [[Channel orange]] # [[Crystal Dynamics]] # [[Delta Machine]] # [[EXID]] # [[Girl’s Day]] # [[Happy Happy]] # [[Heartbleed]] # [[Heaven]] # [[Itzy]] # [[Minecraft Live]] # [[Night Visions]] # [[Nyan Cat]] # [[Page Two (մինի ալբոմ)]] # [[Publix]] # [[Sketch]] # [[The 2nd Law]] # [[Tiffany & Co.]] # [[Titanium]] # [[Tumblr]] # [[Twice]] # [[Twice-ի սկավառակագրություն]] # [[Urban Decay]] # [[Wake Me Up Before You Go-Go]] # [[XXXTentacion]] # [[Ադամ Լամբերտ]] # [[Աթինա Բոյաջի]] # [[Ահմադ Մատառ]] # [[Անհավանական Սարդ-մարդը 2]] # [[Անն Սոֆի]] # [[Աննա Ֆրանկի օրագիրը (ֆիլմ)]] # [[Անտոն Լեսեր]] # [[Առաքինության և արատի այլաբանություն (Վերոնեզե)]] # [[Բաուհաուս (խումբ)]] # [[Բերթա Բորոնդա]] # [[Բիբի Ռեքսա]] # [[Բրայան Կոնիեցկո]] # [[Բրիանա Հիլդեբրանդ]] # [[Գայանե Ասլամազյան]] # [[Գոնսալես Կատան]] # [[Գրեյս Ջոնս]] # [[Գրքի գողը (ֆիլմ)]] # [[Դանիել (ֆիլմ)]] # [[Դանիել Սմիթ (երաժիշտ)]] # [[Դեյվիդ Կարպ]] # [[Դիմիտրիոս Տրիխոպուլոս]] # [[Դոկտոր Սթրենջ]] # [[Դոներ քաբաբ]] # [[Եկատերինա Կուզմինա]] # [[Ենս Բերգենսթեն]] # [[Զիգգի Մառլի]] # [[Էբբի Հոֆման]] # [[Էլիսոն Հարվարդ]] # [[Էկոսմիթ]] # [[Էշթոն Իրվին]] # [[Էռնստ Քրոյդեր]] # [[Էրիկ Նամ]] # [[Էրիկա Սելեշ]] # [[Ընտրություն վիճակահանմամբ]] # [[Թոբի Սթիվենս]] # [[Թրեյսի Ուլման]] # [[Թրոյ Սիվան]] # [[Ժաննա Կադիրովա]] # [[Ժենետ Մաքարդի]] # [[Ինդոնեզական խոհանոց]] # [[Ինչպես ընտելացնել վիշապին]] # [[Իրանի արվեստ]] # [[Լեգենդ Քորայի մասին]] # [[Լիզա Ջեյն Սմիթ]] # [[Լուկանիկոս]] # [[Լուկաս Սամարաս]] # [[Խավարի սիրտը]] # [[Կալաշնիկովի ինքնաձիգի ռումինական արտադրության կլոններ]] # [[Կապույտ ճայ]] # [[Կատուների դաշնամուր]] # [[Կիկո Միձուհարա]] # [[Համացանցում ոչ ոք չգիտի, որ դու շուն ես]] # [[Հերբերտ Մալին]] # [[Հրակ Վարդանյան]] # [[Ճարտարապետ Իոսիֆ Կարակիս (գիրք)]] # [[Մայքլ Քլիֆորդ]] # [[Մարգարետ II]] # [[Մարիա Յահոդա]] # [[Մարինա Աբրամովիչ]] # [[Մարկուս Պերսոն]] # [[Մեծ և բարի հսկան (ֆիլմ)]] # [[Մերի Օլիվեր]] # [[Մերկելի շեղանկյուն]] # [[Մեքսիկական նարկոպատերազմ]] # [[Մյուզ]] # [[Մորիս Սենդակ]] # [[Յանկա Դյագիլևա]] # [[Յոհան Կրոյֆ]] # [[Նամ Թե Հյոն]] # [[Նասիմ Սուլեյմանփուր]] # [[Նարուտո Ուզումակի]] # [[Շակիրա]] # [[Շերլոկ Հոլմս 3]] # [[Չանդրապրաբհա Սակիանի]] # [[Չիկանա ֆեմինիզմ]] # [[Պատրիկ Բաբումյան]] # [[Պատրիսիա Մեյ]] # [[Ջին Սիբերգի վտանգավոր դերը]] # [[Ջոան Էլիզաբեթ Կարան]] # [[Ջոնահ Փերեթի]] # [[Ռեբեկա Ջարվիս]] # [[Ռուսաստանի պետական հիդրոօդերևութաբանական համալսարան]] # [[Սաբլ]] # [[Սթիվ (կերպար)]] # [[Սիամ Պարագոն]] # [[Սիլվիա (Շվեդիայի թագուհի)]] # [[Սինդի Լոփեր]] # [[Սիրո աստված (ֆիլմ)]] # [[Սոցիալական ցանցերի ցանկ]] # [[Սոֆիկո Ճիաուրելի]] # [[Սոֆյա Բոգդանովիչ]] # [[Վամպիրի օրագրերը (վիպաշար)]] # [[Վերա Երմոլաևա]] # [[Վերցրե՛ք ձեր որդուն, սըր (նկար)]] # [[Վոնհո]] # [[Վրաստանի դեմոկրատական հանրապետություն]] # [[Տարածքի զբաղեցում]] # [[Տիտանիա (Միջամառային գիշերվա երազ)]] # [[Փարիզի կատակոմբներ]] # [[Փրիսցիլա Փրեսլի]] # [[Քալում Հուդ]] # [[Քեթ Դալիա]] # [[Քիթի (ռեփեր)]] # [[Ֆեյթ Ռինգոլդ]] # [[Ֆրենկ Օուշեն]] == facebook.com == # [[Հովհաննես Թումանյան]] # [[44-օրյա պատերազմ]] # [[Ավետիք Իսահակյան]] # [[Քաղաքային խորհուրդ]] # [[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն]] # [[Կրիշտիանու Ռոնալդու]] # [[Օշական (գյուղ)]] # [[Համակարգչային պլատֆորմ]] # [[Հայաստանի կենտրոնական բանկ]] # [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)]] # [[Հիլարի Քլինթոն]] # [[Նաիրա Զոհրաբյան]] # [[Եվրատեսիլ 2016 երգի մրցույթ]] # [[Ջեքի Չան]] # [[WWE]] # [[Հայերը Լեհաստանում]] # [[Շենգավիթ (վարչական շրջան)]] # [[Դեբետ (գյուղ)]] # [[Հայերը Կիպրոսում]] # [[Երևանի մետրոպոլիտեն]] # [[Հայերը Լատվիայում]] # [[Հայաստանի տնտեսություն]] # [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)]] # [[Հայաստանի ազգային գրադարան]] # [[Վազգեն Մանուկյան]] # [[Իվետա Մուկուչյան]] # [[Սիրուշո]] # [[Girls' Generation (խումբ)]] # [[Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)]] # [[Վրիժառուները (ֆիլմ, 2012)]] # [[Twenty One Pilots]] # [[Էլեոնոր Ռուզվելտ]] # [[Դեդփուլ 2 (ֆիլմ)]] # [[Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը]] # [[Մոանա]] # [[Ավրիլ Լավին]] # [[Նոամ Չոմսկի]] # [[This Is It (ալբոմ)]] # [[Սիրիայի դրոշ]] # [[Հոբիթը]] # [[Euphoria (երգ, Լորին)]] # [[Գերբնական գազաններ, և որտեղ են նրանք բնակվում]] # [[Պատիվ ունեմ դաշինք]] # [[Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)]] # [[Ռուբեն Ջաղինյան]] # [[Մարիոն Բարտոլի]] # [[Imagine Dragons]] # [[Ջորջ Մարթին]] # [[Վենսան Կասել]] # [[Ալեն Մարգարյան]] # [[Aespa]] # [[Loud]] # [[Հսկողության վերջ (վեպ)]] # [[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2019-20 (ֆուտբոլ)]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Թեհրան)]] # [[Dynamite]] # [[Billie Jean]] # [[No Time to Die (երգ)]] # [[Happier Than Ever]] # [[Feel This Moment]] # [[Զինված հակամարտություն Տիգրայում]] # [[Make It Right]] # [[Լինա Հիդի]] # [[Վաղվա լեգենդները]] # [[Ֆորսաժ 7]] # [[Հոբիթ։ Անսպասելի ճանապարհորդություն]] # [[Talk That Talk]] # [[How You Like That]] # [[Իսրայելի մշակույթ]] # [[Therefore I Am]] # [[Life Goes On]] # [[On (երգ)]] # [[Քայլի Ջեններ]] # [[Rolling in the Deep]] # [[Sour Candy]] # [[Lovesick Girls]] # [[Blinding Lights]] # [[Overexposed]] # [[Maps]] # [[Գրեգ Օդեն]] # [[It Won't Be Soon Before Long]] # [[Butter]] # [[Չարլի Փութ]] # [[My Universe]] # [[Արդարության լիգա (ֆիլմ)]] # [[Boombayah]] # [[Kill This Love (երգ)]] # [[Savage Love (Laxed – Siren Beat)]] # [[Mama (ալբոմ)]] # [[Ice Cream]] # [[Հարի Սինիս]] # [[My Everything]] # [[Դամի Իմ]] # [[After Hours (երգ)]] # [[Save Your Tears]] # [[Seventeen (խումբ)]] # [[Լիլ Նաս Էքս]] # [[To Die For]] # [[Թաքոմա]] # [[Heartless (երգ, The Weeknd)]] # [[21 (ալբոմ, Ադել)]] # [[V (ամսագիր)]] # [[Don't Start Now]] # [[In Your Eyes]] # [[Լևոն Իգիթյան]] # [[Եզր (հեռուստասերիալ)]] # [[Break My Heart]] # [[Լավ Էլի]] # [[ArtRave: The Artpop Ball Tour]] # [[I Will Always Love You]] # [[Ձյունե թագուհին]] # [[Shape of You]] # [[Ահմեդ Մուսա]] # [[Պյութագորասականություն]] # [[Դիլան Մինեթ]] # [[Արևի հետնորդները]] # [[Բիբի Ռեքսա]] # [[Levitating]] # [[Մեդդի Զիգլեր]] # [[Վրացիները Դանիայում]] # [[Վրացիները Բելգիայում]] # [[Talk Dirty]] # [[Be Kind]] # [[Little Big]] # [[Իրինա Մուրավյովա]] # [[Nine Inch Nails]] # [[Փիթեր Գեբրիել]] # [[Դեյն ԴեՀան]] # [[Despacito]] # [[Watermelon Sugar]] # [[Մարգարիտա Սիմոնյան]] # [[Արմեն Համբարձումյան (պրոդյուսեր)]] # [[Scars on Broadway]] # [[Որդնախոռոչ]] # [[Գլիվիցե]] # [[Սպիտակ թագուհին (հեռուստասերիալ)]] # [[Adore You (երգ, Հարի Սթայլզ)]] # [[Գրիգոր Դիմիտրով]] # [[Old Town Road]] # [[Սրբուհի Լիսիցյան]] # [[7 Rings]] # [[Harry Styles (ալբոմ)]] # [[Fun (խումբ)]] # [[Իմ խաչը]] # [[As It Was]] # [[2012 թվականը երաժշտությունում]] # [[Լորդի]] # [[Lights Up]] # [[Ստեփան Ջրբաշյան]] # [[Տոկիո Հոթել]] # [[Look What You Made Me Do]] # [[Կապույտ ծովի լեգենդը]] # [[Էմիլի Օսմենթ]] # [[Bon Iver]] # [[Թայքա Վայթիթի]] # [[Late Night Talking]] # [[Բողոքի ցույցեր Բուլղարիայում (2020)]] # [[Ուոլեսի հավաքածու]] # [[Sense8]] # [[Մարշմելլո]] # [[Լանա Դել Ռեյի սկավառակագրություն]] # [[All About That Bass]] # [[Կոնդի մզկիթ]] # [[Քեթրին Վիննիկ]] # [[Դեսպինա Օլիմպիու]] # [[Միշո]] # [[Yungblud]] # [[Նարամսին]] # [[Adobe Flash Player]] # [[Your Song]] # [[Փափագ Ալոյան]] # [[Քաղաքական ճգնաժամ Ուկրաինայում (2013-2014)]] # [[Ռեինկարնացիա (երաժշտական խումբ)]] # [[Pentatonix]] # [[Սվետլանա Տոմա]] # [[Ժառանգություն (հեռուստասերիալ)]] # [[Յո Ջին Գու]] # [[Ալյոնա Բաբենկո]] # [[Views]] # [[MØ]] # [[Midnight Memories]] # [[Լյուիս Քափալդի]] # [[Twenty One Pilots (ալբոմ)]] # [[Անզսպելիները 2]] # [[Քայլ առաջ 4]] # [[Կորեայի վերամիավորում]] # [[Եղբայր 2]] # [[Պանամա-Խաղաղօվկիանոսյան միջազգային ցուցահանդես]] # [[Առաջին տպավորության էֆեկտ]] # [[Պահապան։ Միայնակ և Մեծ Աստվածը]] # [[Հերակլես (ֆիլմ, 2014)]] # [[Rain On Me]] # [[Վարդան Ասծատրյան]] # [[Հետնորդները 2]] # [[Լիդիան Արմենիա]] # [[Հակոբ Տեր-Հակոբյան (Իրազեկ)]] # [[Քրիս Հյուզ]] # [[Անդրանիկ Մանուկյան (երաժիշտ)]] # [[Ջեյմս Արթըր]] # [[Rockstar (երգ)]] # [[Անեծքը 2]] # [[Պաշտպանը (ֆիլմ, 2015)]] # [[Օստանկինոյի 1-ին ալիք]] # [[Հետնորդները (ֆիլմ)]] # [[We Are Young]] # [[Say So]] # [[Բայարդ Ռասթին]] # [[Drivers License]] # [[Hurts]] # [[Նատալի Հոռլեր]] # [[Sunflower (երգ, Post Malone և Swae Lee)]] # [[The Truth About Love]] # [[Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձան (Ուջան)]] # [[The Mrs. Carter Show World Tour]] # [[Kiss & Tell]] # [[Բոյկա։ Անվիճարկելի]] # [[Ջոն Նյումեն]] # [[Տասնմեկ (Տարօրինակ դեպքեր)]] # [[Մարիցա Ռոդրիգես]] # [[Nylon (ամսագիր)]] # [[Money]] # [[ԲեմԲեմ (երգիչ)]] # [[Բարսելոնայի ահաբեկչություն (2017)]] # [[Եկատերինա Բիլոկուր]] # [[Արման Ջուլհակյան]] # [[÷ (ալբոմ)]] # [[Սոցիալական ցանցերի ցանկ]] # [[Էդիսոն Ռեյ]] # [[Եննի Բերգրեն]] # [[Մարդու իրավունքներն Ադրբեջանում]] # [[Սերը լուսնի լույսի տակ]] # [[Միսս Փերեգրինի տարօրինակ երեխաների համար տունը]] # [[Facebook Messenger]] # [[Stone Sour]] # [[Black Mamba]] # [[Գարեջրի միջազգային օր]] # [[MTV Unplugged]] # [[Look At Her Now]] # [[The Lumineers]] # [[Ռուբեն Կարապետյան (դերասան)]] # [[Get Lucky (երգ, Daft Punk)]] # [[Մարիամ Դավթյան]] # [[Señorita (երգ, Շոն Մենդես և Կամիլա Կաբելո)]] # [[Վիկտոր Դրագունսկի]] # [[Հմայիլ]] # [[Exile]] # [[Գրիգորի Այվազյան]] # [[Peaches]] # [[Պատանի գայլը (4-րդ եթերաշրջան)]] # [[Լիզզոյի սկավառակագրություն]] # [[Սուդանի անցումային ռազմական խորհուրդ]] # [[React (JavaScript գրադարան)]] # [[Կարեն Խաչատրյան (գրող)]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Բողոքի ակցիաներ Մոսկվայում (2019)]] # [[Սուրեն Ղազարյան]] # [[Sigur ros]] # [[Պռոշի կապ]] # [[Deja Vu (երգ)]] # [[Սիրիայում Ռուսաստանի ՌՕՈՒ–ի խմբավորում]] # [[Ջայաթմա Վիքրամանյակե]] # [[Lalisa (երգ)]] # [[Ռեմբո։ Վերջին արյունը]] # [[Արտեմի Լեբեդև]] # [[Together at Home]] # [[Հեղափոխական սեր (հեռուստասերիալ)]] # [[Ալեքս Բենդ]] # [[Գիտե՞ս, մայրիկ, որտեղ եմ եղել]] # [[Toosie Slide]] # [[Լևոն Փանոս Դաբաղյան]] # [[Yellow (երգ, Քոլդփլեյ)]] # [[This Is Love (երգ, will.i.am)]] # [[Սոլոմոն Ուդո]] # [[AM (ալբոմ)]] # [[Վբեյմար Անգուլո]] # [[Հայկ Ազարյան]] # [[Ամենախելացին (հեռուստաշոու)]] # [[Եվրամայդանի ժամանակագրություն]] # [[24K Magic]] # [[Հենրի Գոլդինգ]] # [[Կատարյալ ձայն 3]] # [[Burn (երգ, Էլլի Գոլդինգ)]] # [[Ծովահեններ։ Անհաջողակների հրոսակախումբը]] # [[Մադամ Բեյ]] # [[Էլզագեյթ]] # [[Դակրե Մոնտգոմերի]] # [[Վենս Ջոյ]] # [[Ալեքս Ջոնս]] # [[Just the Way You Are]] # [[Ստեֆան Կարլ Ստեֆանսոն]] # [[Ռոբերտ Ղուկասյան]] # [[Հողմիկի հեթանոսական համալիր]] # [[Halo (երգ, Բիյոնսե)]] # [[Սլեքլայն]] # [[Grenade]] # [[Անդրեյ Պարուբի]] # [[Ելենա Զվյոզդնայա]] # [[When the Sun Goes Down]] # [[Yes (խումբ)]] # [[Նիժնի Նովգորոդի արվեստի պետական թանգարան]] # [[Ալեքսանդր Ռոյտբուրդ]] # [[Իդեալական անծանոթներ]] # [[Waka Waka (This Time for Africa)]] # [[Էլիսոն Հարվարդ]] # [[Էլիզա Մուրադյան]] # [[Արմեն Հովհաննիսյան (բանաստեղծ)]] # [[Worth It]] # [[Վագրը, որ եկել է թեյ խմելու]] # [[Thrift Shop]] # [[Սիրիական գորշ արջ]] # [[Ջեք Լաուդեն]] # [[New Hope Club]] # [[Տորթ (ֆիլմ, 2014)]] # [[Intentions (երգ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Դիվայն]] # [[Twice-ի սկավառակագրություն]] # [[Կարոլ Ջի]] # [[Papi]] # [[The Box]] # [[Ջոան Սմոլս]] # [[Հուրի Գեբեշյան]] # [[Ֆեդերիկո Մայոր Սարագոսա]] # [[Ռուլ]] # [[Ստանիսլավ Պետրով]] # [[Stuck with U]] # [[Շերիլ Սենդբերգ]] # [[Քեմերոն և Թայլեր Ուինքլվոսներ]] # [[Dasaran (կրթական ծրագիր)]] # [[Վամպիրը]] # [[Sunny Hill]] # [[Եգոր Շիպ]] # [[Ռաֆ սուրճ]] # [[Blame (երգ, Քելվին Հարիս)]] # [[Ջոն Թոմսոն]] # [[PETA (կազմակերպություն)]] # [[Foster the People]] # [[The Lazy Song]] # [[Ուփս․․․ Նոյը նավարկեց]] # [[Հրանտ Վարդանյան (ռեժիսոր)]] # [[Կարեն Խուրշուդյան]] # [[Outside (երգ)]] # [[Ռուբեն Կոսեմյան]] # [[Ելենա Կոստյուչենկո]] # [[Ելենա Գրիգորևա]] # [[I Don’t Care]] # [[Տիգրան Սարգսյան (քանդակագործ)]] # [[Իվան Գոլունով]] # [[Օսկար (կատու)]] # [[Մարիա Վիկտորյա Մենա]] # [[Ֆեյսբուքի հարցումների լեզու]] # [[Պուշկաշ Արենա]] # [[Մարթա Քրիսթեն]] # [[Լուցիա Զամայչ]] # [[Բողոքի ակցիաներ դատական իշխանության անարդարության դեմ Հայաստանում]] # [[Կարմրակատար (վեպ)]] # [[Night Visions]] # [[2pac։ Լեգենդ]] # [[Համակարգչային շախմատ]] # [[Lose You to Love Me]] # [[Քերեն Ֆուկուհարա]] # [[Մոհանադ Ալի]] # [[Մարիա Կիվանուկա]] # [[Արմեն Մանասյան]] # [[Վերոնիկ Սանսոն]] # [[Արծվաքար]] # [[Red Pill Blues]] # [[Հարություն Արզումանյան]] # [[Wonder (երգ, Շոն Մենդես)]] # [[Հասմիկ Մարկոսյան]] # [[K’Naan]] # [[Someone You Loved]] # [[Աննա Ֆրանց]] # [[Հարվի Սվիթման]] # [[Johnson’s Baby]] # [[Ռոբերտա Լոմբարդի]] # [[Միննի (երգչուհի)]] # [[Ինգրիդ Շուլերու]] # [[Գրացիա Մենդես Նասի]] # [[Հայաստան ջան]] # [[Մահար ալ-Ասադ]] # [[Ուոթերֆորտ]] # [[Stay (երգ, The Kid Laroi և Ջասթին Բիբեր)]] # [[The Monkees]] # [[Սոադ Հոսնի]] # [[Ջոջո (երգչուհի)]] # [[Նատալյա Ռամոս]] # [[MARUV]] # [[Էկոֆեմինիստական արվեստ]] # [[Summer (երգ)]] # [[Հարլի Քուին Սմիթ]] # [[Անդին. հայոց ճանապարհորդության տարեգրություն]] # [[Ջենկառլոս Կանելա]] # [[Բյանկա Բալտի]] # [[Էմմիլու Հարրիս]] # [[An Me Thimasai]] # [[Չապի անունով ռոբոտը]] # [[Աննա Ֆիշեր]] # [[Իննա Մալիկովա]] # [[Սաթենիկ Հովհաննիսյան]] # [[Վլադիմիր Զոլոտնիցկի]] # [[Ամենահայտնի կայքերում օգտագործվող ծրագրավորման լեզուներ]] # [[Արամ Ավետիս]] # [[Bad Habits]] # [[Sex + Love]] # [[Թիվ 9525 չվերթի աղետ]] # [[2022 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[Trampoline]] # [[When I Was Your Man]] # [[Դատարկների քաղաք (վեպ)]] # [[Լի Թե Յոն]] # [[Սինթիա-Ադայ Ռոբինսոն]] # [[Հակասրճարան]] # [[I’m the One]] # [[Շանթարամ (վեպ)]] # [[Երի]] # [[Հայկ Իշխանյան]] # [[Holy (երգ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Positions]] # [[Մոհոմբի]] # [[Échame la Culpa]] # [[Նատալի Գրամս]] # [[Կայսր Նորթոն]] # [[Our Last Night]] # [[Ալֆ Պոյեր]] # [[Ադրբեջանա-հունգարական հարաբերություններ]] # [[Սիրո անձրև]] # [[I Can’t Stop Me]] # [[Adventure of a Lifetime]] # [[Ջոզեֆ Նիկոլոսի]] # [[Wake Me Up (երգ, Ավիչի)]] # [[Գարդաբադ]] # [[Ռազմական քողարկաներկման նախշերի ցանկ]] # [[Անժելինա (ֆրանսիացի երգչուհի)]] # [[Մեծն արքայազնը (հեռուստասերիալ)]] # [[Ֆաթիմա Շահ]] # [[Four (ալբոմ, One Direction)]] # [[Դրյու Մակինթայեր]] # [[Միրա Ավադ]] # [[Սեմ Ֆիշեր]] # [[ԴերՀովա]] # [[Նենսի Չայլյան]] # [[Էսպերանտո համայնք]] # [[Ելենա Շեյդլինա]] # [[Կաբակումբա Մասիկո]] # [[Dance Monkey]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Supalonely]] # [[Չելսի Վուլֆ]] # [[Psycho (երգ, Post Malone)]] # [[ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի գրասենյակ]] # [[This city]] # [[It Will Rain]] # [[True Love (երգ, Փինք)]] # [[Ռամբլեր]] # [[Սթիվ Ջոբսի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Նոա Ռինգեր]] # [[Սպիտակ արքայադուստրը (հեռուստասերիալ)]] # [[COVID-19 համավարակը Սլովակիայում]] # [[Դեբորա Հարքնես]] # [[Միկոլաս Յոսեֆ]] # [[Աննա Անտոնովա]] # [[Disturbed (խումբ)]] # [[Էրին ՄաքՔեննի]] # [[Դիանա Պանչենկո]] # [[Յոհիո]] # [[Քլոթիլդ Արմանդ]] # [[Երևանի Ծովակալ Իսակովի անվան թիվ 132 հիմնական դպրոց]] # [[Ալկոհոլ չի պարունակում (երգ)]] # [[Մակ ԴեՄարքո]] # [[Timber]] # [[Kid vs Kat (մուլտսերիալ)]] # [[ԱՈՒԵ]] # [[Ջեսիկա Քոքս]] # [[Ջեյքոբ Լի Քրիստիան Բլոուս]] # [[Սերգեյ Բերեժնոյ]] # [[Երգիր (ֆիլմ 2016)]] # [[Սանիթեք Հայաստան]] # [[Սամվել Գևորգյան (մարզիչ)]] # [[Դոմինգո Ֆելիպե Կավալո]] # [[Մարկուս Ռիվա]] # [[Phantogram (խումբ)]] # [[Արինոքի ձոր]] # [[Ջեյմս Յանգ (երաժիշտ)]] # [[Simple like a Flower]] # [[Ջոլ Ադամս]] # [[Մեգան Դյուամել]] # [[For You (ալբոմ)]] # [[Ջորդան Միլեր]] # [[Իրինա Ռայմս]] # [[2022 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[Գեզիրա (Կահիրե)]] # [[Դելֆյան միջազգային խորհուրդ]] # [[Գրիպսհոլմի առյուծ]] # [[Ղրիմի պատկանելության խնդիր]] # [[1944 (ֆիլմ)]] # [[Ռազան Ղազզավի]] # [[Run (երգ)]] # [[Կեռնեխ արքայադուստր]] # [[Տիմոֆեյ Մոշնյագա]] # [[Rockstar (երգ, DaBaby)]] # [[Անդրեյ Ռեմնյով]] # [[Աղբաբանություն]] # [[Bad Wolves]] # [[Neon Lights]] # [[Քեթլին Չուկագյան]] # [[Nothing Happens]] # [[Mood]] # [[Ազատության փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Յուրի Գրիգորյան (ճարտարապետ)]] # [[Ռազմիկ Գրիգորյան (գրող)]] # [[The Rolling Stones խմբի սկավառակագրություն]] # [[Այզեք Դենիելսոն]] # [[Can’t Hold Us]] # [[Ռապունցել։ Միշտ երջանիկ]] # [[Mi Gente]] # [[Գիտության և տեխնիկայի թանգարան հիմնադրամ (Երևան)]] # [[Dare (La La La)]] # [[Dreamcatcher (խումբ)]] # [[Հարսանիք թիկունքում (ֆիլմ)]] # [[Չոն Սոնհա]] # [[Chase Atlantic]] # [[Մեգան Լի]] # [[The Scientist]] # [[Սոս Էլբակյան]] # [[Յուն Դոնգ-Ջու]] # [[2022 թվականի փետրվարին մահացածներ]] # [[Ջեսիկա Աբել]] # [[Սևակ Ղուկասյան]] # [[Երկու պոչեր (մուլտֆիլմ)]] # [[Իզաբել Դյուրանտ]] # [[Dura]] # [[Ադրիան ֆոն Ցիգլեր]] # [[Սայիդա Ղուլամ Ֆաթիմա]] # [[Կարեն Դարաբեդյան]] # [[Փոլ Մանաֆորթ]] # [[Ա՛յ քեզ Նոր տարի]] # [[Ասյա Կազանցևա]] # [[Film Out]] # [[Վրեժ Վարդանյան]] # [[More Than You Know (երգ, Axwell and Ingrosso)]] # [[Զոհված օդաչուների հիշատակին նվիրված հուշարձան (Չարենցավան)]] # [[Ջերեմի Միքս]] # [[VO.X]] # [[10,000 Hours]] # [[Օլեգ Բառնա]] # [[Աննա Գերման։ Սպիտակ հրեշտակի գաղտնիքը]] # [[Մարիա Մեզենցևա]] # [[Don’t Look Down]] # [[Հասարակական կազմակերպությունների միջազգային օր]] # [[Նիկ Սաֆիա Քարիմ]] # [[Ալեքսանդր Լակտիոնով]] # [[Փութի Կայսար-Միհարա]] # [[Singles]] # [[Կոշկավոր կատվի արկածները]] # [[Էրիկ Դ. Թոմաս]] # [[Մարիա Ռոլնիկայտե]] # [[Ուկրաինացիներն Իսլանդիայում]] # [[Գայանե Մկրտչյան (մանկավարժ)]] # [[Մարիամ Մամադաշվիլի]] # [[More & More (Twice-ի երգ)]] # [[Без меж]] # [[Դասատուն]] # [[Ջեյքոբ Սարտարիուս]] # [[Ավիվ Ալուշ]] # [[A Light That Never Comes]] # [[Մարկ Գրիգորյան (ճարտարագետ)]] # [[Հովհաննես Պապիկյան]] # [[Էրիկ Ռեդֆորդ]] # [[Կենզա Ֆոուրաթի]] # [[Treasure]] # [[Ֆեյսբուքյան դիվանագիտություն]] # [[Գրեյս Վանդերվոլ]] # [[Ջոն Կեֆալաս]] # [[Industry Baby]] # [[Roses (երգ, Saint Jhn)]] # [[Edu VanHub]] # [[Except A Few]] # [[Energy in Common (EIC)]] # [[Addicted to You (Շակիրայի երգ)]] # [[SOS (երգ, Ավիչի)]] # [[Աշոտ Նասիբով]] # [[IvaVerse]] # [[Anyone (երգ)]] # [[Powfu]] # [[Montero (Call Me by Your Name)]] # [[Միջազգային ուսանողական փառատոն Թրոնդհեյմում (ISFiT)]] # [[Hey Violet]] # [[Լազար Եսայան]] # [[Էկոսմիթ]] # [[Навсегда (երգ)]] # [[Բողոքի ցույցեր Մյանմայում ռազմական հեղաշրջման դեմ (2021)]] # [[OneRepublic խմբի սկավառակագրություն]] # [[Loca (երգ, Շակիրա)]] # [[Wish You Were Here (երգ, Ավրիլ Լավին)]] # [[Անուշավան Ալեքսանյան]] # [[Համլետ Նահատակյան]] # [[Ռուբեն Սուվարի]] # [[Cheerleader]] # [[Stray Kids-ի սկավառակագրություն]] # [[Լողի համաշխարհային ռեկորդներ]] # [[Pittsburgh Pet Expo]] # [[Ֆաուջա Սինգհ]] # [[Lonely (երգ, Ջասթին Բիբեր և Բեննի Բլանկո)]] # [[3%]] # [[Հրաձգություն Հյուվինկյաայում]] # [[Baby Shark]] # [[Ես չեմ սիրում]] # [[Հրանտ Տեր-Պողոսյան]] # [[Խդր Հաջոյան]] # [[Քննարկման խմբեր]] # [[Անդրեյ Դմիտրիև (քաղաքական գործիչ)]] # [[Բութանի փոստային թանգարան]] # [[Lose Yourself to Dance]] # [[Memories (երգ, Maroon 5)]] # [[Your Power]] # [[4L (խումբ)]] # [[Good 4 U]] # [[Խաչատուր Գասպարյան]] # [[Ily (I Love You Baby)]] # [[Enemy (երգ, Imagine Dragons և J.I.D)]] # [[+ (ալբոմ, Էդ Շիրան)]] # [[Rok Kiss]] # [[Կանանց իրավունքները Ղազախստանում]] # [[Ամինե Գյուլշե]] # [[Սիլվերթայդ]] # [[Más]] # [[«Զինվորի տուն» վերականգնողական կենտրոն]] # [[Before You Go]] # [[When I’m Gone (երգ, Ալեսսո և Քեթի Փերրի)]] # [[Highest in the Room]] # [[Astronaut in the Ocean]] # [[Woman (երգ, Doja Cat)]] # [[Մտքերս լուռ են]] # [[Նապոլեոն Աբդուլայ]] # [[Madtown (խումբ)]] # [[Սևակ Սերոբյան]] # [[Viki Show]] # [[Metro 2033-ի աշխարհը (սերիաներ)]] # [[Վշտի պատ]] # [[Ադրբեջանահայերի ասամբլեա]] # [[Քալում Սքոթ]] # [[Լևոն Խուրշուդյան (զինծառայող)]] # [[Hot Girl Bummer]] # [[Caracal (ալբոմ)]] # [[Դրուկ-Յուլ այգի]] # [[Girl like Me]] # [[Գագիկ Խաչատուրյան]] # [[Նույոնգ Ֆալոնգ]] # [[Ռուսլան Ուսաչև]] # [[Sacrifice (երգ, The Weeknd)]] # [[Powerwolf]] # [[Մեո դա Սիենա]] # [[Jackie Chan (երգ)]] # [[Smile (երգ, Ավրիլ Լավին)]] # [[Այո (երգչուհի)]] # [[Mambo No. 5]] # [[Ջուլիետ Ասանտե]] # [[Kiss Me More]] # [[Ալեքսանդր Կոչուբաև]] # [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի գրադարան]] # [[Երևանի գինու օրեր]] # [[Beautiful Mistakes]] # [[Ջեյմս Բոուեն]] # [[Ամենաերկար ժենգյալով հաց]] # [[Loco (երգ)]] # [[Գյումրու երիտասարդական նախաձեռնությունների կենտրոն]] # [[Մարկիփլիեր]] # [[Սոֆյա Կիաննի]] # [[First Class]] # [[About Damn Time]] # [[Pa Mis Muchachas]] # [[Heat Waves]] # [[I Like You (A Happier Song)]] # [[Էդուարդ Չիչյան]] # [[What Was I Made For?]] # [[Միա Նեգովետիչ]] # [[Խուլերի իրավունքների շարժում]] # [[Անի Հովհաննիսյան (լրագրող)]] # [[Հակապատերազմական բողոքի ցույցեր Ռուսաստանում (2022-այժմ)]] # [[Պրոպոֆոլ]] # [[Հայաստանի ղեկավարներն արցախյան հակամարտությունում]] # [[Նիկոլայ Դյաչենկո]] # [[Աննա Լաշչևսկա]] # [[Ալեքսեյ Խիլսկի]] # [[Ջեսսի Ջեյմս]] # [[Santana]] # [[Հայաստանի Եվրոպական համալսարան]] # [[Պատաուի համախտանիշ]] # [[Իվերմեկտին]] # [[Նոր վարչական մայրաքաղաք]] # [[Poison (երգ, Էլիս Քուփեր)]] # [[Ռասուլ Ջաֆարով]] # [[Shop Pay]] # [[Իսլանդիայի կանանց իրավունքների ասոցիացիա]] # [[Սոլ Յոն Ու]] # [[Չարլի Քըրք]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ]] # [[Houdini (երգ, Դուա Լիպա)]] # [[Ռոբերտ Ինգլանդ]] # [[.scot]] # [[Ազատեք պտուկը]] # [[Կլիմայական արտակարգ դրության հայտարարություն]] # [[Beautiful Things]] # [[Աննա Սողոմոնյան]] # [[Ջալալ Հասան]] # [[Աբդուլ Ֆաթավու]] # [[Էրոն Տշիբոլա]] # [[GMMTV]] # [[Հացադուլի մեդալ]] # [[Պրիմուս (ռոք խումբ)]] # [[She Wolf (երգ)]] # [[Հեդինգթոնյան շնաձուկ]] # [[Ջաշոդհարա Բագչի]] # [[Շուլալ կարպետ]] # [[Left and Right]] # [[Կատարինա Թանցեր]] # [[Shopify]] # [[Կոլումբայնի էֆեկտ]] # [[Too Sweet]] # [[Ֆենտանիլ]] # [[Անուշա Նազարի]] # [[Համակցված հավանության քվեարկություն]] # [[Ղրիմի թաթարների տեղահանություն]] # [[Glimpse of Us]] # [[Սոնա Մովսեսյան]] # [[Dancing in the Flames]] # [[Lovers on the Sun]] # [[Ariana Grande at the BBC]] # [[Էնն Մարտին]] # [[Ուիթնի Միլլեր]] # [[Fuse (շոկոլադե սալիկ)]] # [[Սլավա ԿՊՍՍ]] # [[Արթուր Սերոբյան]] # [[Հարցազրույց վամպիրի հետ (վեպ)]] # [[Creepin’]] # [[Յասմին Փահլավի]] # [[Վիկտոր Օնիսկո]] # [[Paragon (խումբ)]] # [[Բրիջիս դահլիճ]] # [[August (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Teresa & Maria (երգ)]] # [[Կանանց սպորտ]] # [[Քրիստին Կանգալու]] # [[Հովհաննես Նազարյան]] # [[Քրիստինա Սոլովեյ]] # [[Ֆայդեր Բուրբանո]] # [[Դրիթա Զիրի]] # [[Ռամազան Իսաև]] # [[Նիկոլայ Բերզարին]] # [[Քեյթ Ռայան]] # [[Dance the Night]] # [[Cardigan (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Վերա Նեդկովա]] # [[Ride Out (ալբոմ)]] # [[The Emptiness Machine]] # [[Լիլիթ Սարգսյան]] # [[100 Գրանդ սալիկ]] # [[Yes, And?]] # [[In the Morning]] # [[Good Luck, Babe!]] # [[Միրիանա Կոնտե]] # [[Ռոբերտ Դարբինյան]] # [[Սաշա Ստրունին]] # [[Բելլա Ռամզի]] # [[Ալլա Դուդաևա]] # [[Չժան Յուանդին]] # [[Բուալամ Խուխի]] # [[Չապել Ռոուն]] # [[Մեսրոպ Խիզանցի]] # [[Sports Car (երգ)]] # [[Luther (երգ)]] # [[Սթիվեն Սանչես]] # [[Վահրամ Այվազյան]] # [[Criminal (երգ, Բրիթնի Սփիրս)]] # [[Hard Rock Stadium]] # [[Առաջին ուղեծիր արձակման ժամանակացույց ըստ երկրների]] # [[AJJ]] # [[Ավելի մուգ: Քրիստիանը հիսուն երանգներով ավելի մուգի մասին]] # [[Էմինեմի ալբոմների սկավառակագրություն]] # [[Lunch (երգ)]] # [[Օլգա Գորբունովա]] # [[Իրական ժամանակի տնտեսություն]] # [[Անդրեյ Բաստունեց]] # [[Բենզոկաին]] # [[Առլետ Զաքարյան]] # [[Կին, կյանք, ազատություն]] # [[Արվադ]] # [[Երջանիկ Ղուբասարյան]] # [[Love Me Not]] # [[Զար Ամիր Էբրահիմի]] # [[Հող (երաժշտական նախագիծ)]] # [[Մայա (բջջային վճարումներ)]] # [[Ռոման Սորոկա]] # [[Յուսուֆ Օտուբանջո]] # [[Էնգֆա Վարահա]] # [[Դմիտրի Տիմչուկ]] # [[Նիք Լանդ]] # [[Flowers]] # [[Թոփլես]] # [[Հացունե Միկու]] # [[Եգոր Գայդար]] # [[Մայքլ Ջոնսոն]] # [[Պրոսոցիալական վարքագիծ]] # [[Կամբոջա-թաիլանդական հակամարտություն (2025)]] # [[Machine Head (խումբ)]] # [[Ռոչդի Աչենտե]] # [[Սանդեյ Ինգբեդե]] # [[Միչիգանի կանանց երաժշտական փառատոն]] # [[Թերեզա Թենգ]] # [[Թամբլեր Ռիջի կրակոցներ]] # [[Minicraft]] # [[Եվգենի Մուրաև]] # [[Սերխի Գոնսալես]] # [[Հունաստանում խնայողության դեմ շարժում]] # [[Պրահայի հրաձգություն (2023)]] # [[Միյավակի Սակուրա]] # [[Մերիդա (մուլտհերոս)]] # [[No One Noticed]] # [[Բակար Բալդե]] # [[Մաքսիմ Մարցինկևիչ]] # [[Կիմ Մին-սոկ (քաղաքական գործիչ)]] # [[TQG]] # [[Իվան Ժդանով]] # [[I Ain’t Worried (երգ, OneRepublic)]] # [[Յասնա Կոտեսկա]] # [[Abracadabra]] # [[Վադիմ Պաիրելի]] # [[Cry for Me (երգ, The Weeknd)]] # [[Վադիմ Խլուպիանեց]] # [[Nokia (երգ)]] # [[Ազգային անվտանգության գործակալություն]] # [[Քևին Մաքքարթի]] # [[Թերենս Գիլիամ]] # [[Սիրիայի զինանշան]] # [[Birds of a Feather (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Վլադիմիր Ագա]] # [[Քադբուրի Հերոսներ]] # [[Please Please Please (երգ, Սաբրինա Քարփենթեր)]] # [[Paysafecard]] # [[Klavdia Petrivna]] # [[Նիկոլ Գելոուեյ]] # [[Ռաֆալ Տշասկովսկի]] # [[Ֆեյսբուք կրեդիտներ]] # [[Ջրհեղեղ Տեխասում (2025)]] # [[Ստեֆանի Գիզինգեր]] # [[Takaful Malaysia]] # [[Հենրի Ավագյան]] # [[Daisies (երգ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Մահարլիկա հարստության հիմնադրամ]] # [[Ռազմական հեղաշրջում Նիգերում (2023)]] # [[Մերձավոր Արևելքի հայ ավետարանական եկեղեցիների միություն]] # [[10:35]] # [[Ապուշի կյանքը]] # [[Անյա Միտթագ]] # [[Չժու Ցզիցուն]] # [[Ֆրեդ Նյուհաուս]] # [[Just Keep Watching]] # [[Հարձակումներ ԱՄՆ դիվանագիտական առաքելությունների վրա (2012)]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Լաթակիա)]] # [[Ֆլանկիբոլ]] # [[Էյլա Սեկուրա]] # [[Vampire (երգ)]] # [[Էրիկա Էլենիակ]] # [[Սքիթլզ]] # [[Հեյլի Կալիլ]] # [[Paint the Town Red]] # [[Մասիս Արամ Գյոզբեկ]] # [[Ալեքս Ժունիոր Քրիստիան]] # [[Բնածին հիպերինսուլինիզմ]] # [[Քլայվ Բարքեր]] # [[Մոնտեն]] # [[Traitor (երգ, Օլիվիա Ռոդրիգո)]] # [[Պեկինյան օպերա]] # [[Տամպոնի հարկ]] # [[Ֆերդինանդ Ֆյուրեր և Ռոլանդ վան Օյստերն]] # [[ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողով (2024)]] # [[The Strokes]] # [[Դավիթ Տերտերյան]] # [[Ակսել Բակայոկո]] # [[Եվրատեսիլ 2026 երգի մրցույթ]] # [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)]] # [[Հյուսիսային և արևելյան Սիրիայի ինքնավար վարչություն]] # [[Եվրոպա–Վրաստան ինստիտուտ]] # [[Ընտրողների ձայների ճնշում]] # [[The Door (երգ, Թեդի Սվիմս)]] # [[Միասնական նախնական ընտրություններ]] # [[Մետավին Օպաս-իամկաջորն]] # [[Միխաելա Ֆիլևա]] # [[Էլհան Կաստրատի]] # [[Զաքարիա Սանոգո]] # [[Սերգեյ Մուրադյան (ֆուտբոլիստ)]] # [[Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցի (Հալեպ)]] # [[Յուսուֆ Իսլամ]] # [[Take Two (երգ)]] # [[Սիլվիա Էրլ]] # [[Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողով]] # [[Eyes Closed]] # [[Բաբկեն Ապատյան]] # [[Կարինե Սարգսյան (գենետիկ)]] # [[Էդուարդ Էմսիս]] # [[Կոջո Կասսե Ալֆոնս]] # [[Ֆեմիցիդ]] # [[Eyes Closed (երգ, Ջիսու և Զեյն)]] # [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նախագահ]] # [[Alcest]] # [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2026]] # [[Տաիսիա Օնոֆրիյչուկ]] # [[Տիպնարե Վիրավատնոդոմ]] # [[Ալեքսանդր Բելյավսկի]] # [[Կուբայական պեսո]] # [[Գաբրիելա Կնուտսոն]] # [[Գունսան]] # [[Արցախ (բասկետբոլային ակումբ)]] # [[Արթուր Հերման]] # [[I'm Good (Blue)]] # [[Էլդեր Կոշտա]] # [[Քաջ Նազար (Մկրտիչ Սարգսյան)]] # [[Նաիրա Թումանյան]] # [[Սիրիայի անցումային կառավարություն]] # [[Strangers (երգ, Քենյա Գրեյս)]] # [[Ռազմական հեղաշրջման փորձ Ադրբեջանում (1994)]] # [[Միռնեսա և Միռնետա Բեչիրովիչներ]] # [[Բիանկա Շմիդտ]] # [[Ջոել]] # [[Snow on the Beach]] # [[Հավերի համար ակնոցներ]] # [[Ղազալե տուն]] # [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2024-ը հեռարձակելու իրավունք]] # [[Օլգա Դարյան]] # [[Հալիեն]] # [[Ուրոշ Նենադովիչ]] # [[Ֆիոնուալա Շերի]] # [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ]] # [[Կենտրոնական բանկերի թվային արժույթների պատմությունը ըստ երկրների]] # [[Լիդիա Սեմյոնովա]] # [[Յուրի Գարեգինյան]] # [[Պավել Օվչիննիկով]] # [[Պիտա Տաուֆատոֆուա]] # [[Ֆինլանդիայի ազգային օպերա և բալետ]] # [[Վալենտինա Հյոլ]] # [[Հեդվիգ Գորսկի]] # [[Անտրակոլ]] # [[Ալեքսեյ Գոնչարենկո]] # [[Hold Me Closer (երգ, Էլթոն Ջոն և Բրիթնի Սփիրս)]] # [[Չիա Թեք Լենգ]] # [[Beneath the Sky (խումբ)]] # [[Willow]] # [[Մարսելո Սալաս]] # [[Տուվալուի վստահության հիմնադրամ]] # [[Manchild (երգ, Սաբրինա Քարփենթեր)]] # [[Shakira: Bzrp Music Sessions, Vol. 53]] # [[Թոմաս Թրահերն]] # [[Cruel Summer (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Էդգար Գրիգորյան]] # [[Վախկոտ Առյուծ]] # [[Ջոշուա Վոն Ճիֆըն]] # [[Դմիտրի Յարոշ]] # [[Ավե Մարիա (Բախ/Գունո)]] # [[Հակոբ Հակոբյան (ֆուտբոլիստ)]] # [[Հայրենական Մեծ պատերազմի հուշարձան (Զովունի)]] # [[Ագրոֆոս]] # [[Արամ Տերտերյան]] # [[Ճագարների թանգարան]] # [[Հովհաննես Հարությունյան (ֆուտբոլիստ)]] # [[Անուշ Սարգսյան]] # [[Հեծանվավարություն և ֆեմինիզմ]] # [[Անմահների գվարդիա]] # [[Զիգգի Մառլի]] # [[Bella]] # [[Ֆիլիպ Թերզյան]] # [[Ստյոպա Մկրտչյան]] # [[Ռոբերտ Լայֆլդ]] # [[Պոլինա Դաշկովա]] # [[Արսեն Սիուկաև]] # [[Շների պարեկախումբը կինոյում]] # [[Համզա Աբդելքարիմ]] # [[Միջազգային արձագանքներ 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրություններին]] # [[Ալի Աբդի]] # [[Այմեն Դահմեն]] # [[2017 թվականի Կատալոնիայի անկախության հանրաքվեի արձագանքներ]] # [[Թրեյսի Սեյդինի]] # [[Die with a Smile]] # [[Ֆիլիպինների տիեզերական գործակալություն]] # [[Բեհրուզ Քարիմով]] # [[Վալմերսոն]] # [[Ուսման Դիոմանդե]] # [[Միջազգային արձագանքներ Դոնալդ Թրամփի 2016 թվականի նախագահական ընտրություններին]] # [[I Like the Way You Kiss Me]] # [[Vanilla Ninja]] # [[Snooze]] # [[Lebanon Hanover]] # [[Երազիկ Գրիգորյան]] # [[Լիբիայի կենտրոնական բանկ]] # [[Die for You]] # [[Շահեն Հարությունյան]] # [[Թավիշ (վեպ)]] # [[Diem (թվային արժույթ)]] # [[Արայիկ Էլոյան]] # [[Սպիտակ-կապույտ-սպիտակ դրոշ]] # [[Երեխաների իրավունքների ուսուցում]] # [[Մարգարեթ Նիլսոն Արմսթրոնգ]] # [[Դյուկի համալսարան]] # [[Մաիլսոն Լիմա]] # [[Այրին (ֆիլմ, 2020)]] # [[Էդուարդո դե լա Բարրա]] # [[Սանսիդինո Սիլվա]] # [[Հայաստանի ազատագրության համաշխարհային կազմակերպություն]] # [[Մետա]] # [[Րաֆֆի Քորթոշյան]] # [[Azizam]] # [[Դոբրիվոյե Վելեմիր]] # [[Բլադիմիր Դիաս]] # [[Մամբա (կոնֆետ)]] # [[Who (երգ)]] # [[Կիրիլ Կրիվոշեև]] # [[We Can't Be Friends (Wait for Your Love)]] # [[Serving]] # [[Վլադիմիր Գրոյսման]] # [[Չեխական ծովահենների կուսակցություն]] # [[Տենտոն Եննե]] # [[Արագածոտնի մարզային գրադարան]] # [[Survive (երգ)]] # [[Վարդան Ղազարյան]] # [[Topfreedom]] # [[The Smashing Pumpkins]] # [[Ռիստո Միտրևսկի]] # [[Թինա Ռայթեր]] # [[Oklou]] # [[Սեյրան Քոչարյան]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Հայկաձոր)]] # [[Անուշ Բաբայան]] # [[Հոնկոնգի ավանդական կոնֆետներ]] # [[Fair Trade]] # [[Slow Dancing in the Dark]] # [[Դարիա Սերենկո]] # [[Լորեն Ցայ]] # [[Բուկովինա (ստադիոն)]] # [[Կոնֆետների ցանկ]] # [[Մատյաժ թագավոր]] # [[Ռազմական դրությունը Ուկրաինայում]] # [[Wood (երգ)]] # [[Standing Next to You]] # [[Նատալի Պուշկինովա]] # [[Աննալիզա]] # [[Հարցման լեզու]] # [[Պետր Ֆիալա]] # [[Ջոնաթան Բեննեթ]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Հայաստանի ժողովրդավարական ազատական միություն]] # [[Եվգենի Լավրենչուկ]] # [[Վիքիպեդիայի պատմություն]] # [[Move (երգ, Adam Port և Stryv)]] # [[Սպիտակ խալաթի արարողություն]] # [[Կոկոմո Մուրասե]] # [[Ճշմարտությունը կազատի ձեզ]] # [[Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններ Չեխիայում (2024)]] # [[Գագիկ Սարուխանյան]] # [[Ալվարդ Հովսեփյան]] # [[Ընտրություններին մասնակցած ոչ մարդ թեկնածուններ]] # [[Wildflower (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Ջիրավատ Սուտիվանիչսակ]] # [[Լևոն Ավետիսյան (բռնցքամարտիկ)]] # [[Լիզա Լեսլի]] # [[Հեմանտ Գոսվամի]] # [[Տոգո (շուն)]] # [[Վիկտոր Սանիկիձե]] # [[Արթուր Ժորժե (1946)]] # [[Սոֆյա Անդրուխովիչ]] # [[Սպասո Ստեֆանովիչ]] # [[Անկախ լրատվամիջոցներ]] # [[Էլհամ Մոդարեսի]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ]] # [[Բալաբեկ Մելյան]] # [[Unholy (երգ, Սեմ Սմիթ և Քիմ Պետրաս)]] # [[Անատոլի Բայդաչնի]] # [[Իսմաել Բեկո Ֆոֆանա]] # [[Sapphire (երգ)]] # [[2024 թվականի Ռումինիայի նախագահական ընտրություններ]] # [[Լիդնաու]] # [[Կազուհա]] # [[ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչություն]] # [[Պատրանք (պատմվածք)]] # [[Միջազգային արձագանքներ Միացյալ Թագավորության ԵՄ անդամակցության հանրաքվեին (2016)]] # [[Զոհրան Մամդանի]] # [[2026 թվականի Սան Դիեգոյի քաղաքային խորհրդի ընտրություններ]] # [[Հաստատումներ 2020 թվականի Իտալիայի սահմանադրական հանրաքվեում]] == twitter.com == # [[Տիտան (արբանյակ)]] # [[Նոր Զելանդիա]] # [[X (սոցիալական ցանց)]] # [[44-օրյա պատերազմ]] # [[Box Office Mojo]] # [[COVID-19 համավարակ]] # [[Դոնալդ Թրամփ]] # [[Կայք]] # [[Համակարգչային պլատֆորմ]] # [[Ժերար Մուրու]] # [[Սթիվեն Քինգ]] # [[Արթուր Էշկին]] # [[Ջեքի Չան]] # [[Քեթի Փերրի]] # [[Լեբրոն Ջեյմս]] # [[Յոհան Կրոյֆ]] # [[Շառլոթ Հորնեթս]] # [[Կենտրոնական բանկ]] # [[Ռոնալդինյո]] # [[Արիանա Գրանդե]] # [[Ուեմբլի մարզադաշտ]] # [[Դիեգո Մարադոնա]] # [[Ուգո Չավես]] # [[Իլոն Մասկ]] # [[Մագնուս Կառլսեն]] # [[Ադրբեջանի ներխուժումը Հայաստան]] # [[Բիլլի Այլիշ]] # [[Սարդ-Մարդ։ Վերադարձ տուն]] # [[Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը]] # [[Գալակտիկայի պահապանները (ֆիլմ)]] # [[Ադամ Լևին]] # [[Գարրի Կասպարով]] # [[Girls' Generation (խումբ)]] # [[Ռեյ Բրեդբերի]] # [[Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)]] # [[Իքս մարդիկ։ Անցած ապագայի օրերը (ֆիլմ)]] # [[Արցախի հերոս]] # [[Թոր։ Մռայլ աշխարհը]] # [[Կենդանապոլիս]] # [[Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը]] # [[Ջեֆ Բեզոս]] # [[Ռալֆն ընդդեմ ինտերնետի]] # [[Մոանա]] # [[Ավրիլ Լավին]] # [[Ty Dolla Sign]] # [[Արցախում հրադադարի մասին հայտարարություն (2020)]] # [[Ֆինիս Օ'Քոնել]] # [[Դեդփուլ (ֆիլմ)]] # [[Հայ-հրեական հարաբերություններ]] # [[Իգի Ազալիա]] # [[Կիմ Կլեյստերս]] # [[Դավիդ Վիլյա]] # [[Քինգսման։ Ոսկե մատանի]] # [[Թալիբան]] # [[Լիվ Թայլեր]] # [[Լինդսեյ Դևենպորտ]] # [[Քարդի Բի]] # [[Հյուրիեթ]] # [[Սարդ-Մարդ (ֆիլմաշար)]] # [[Real and True]] # [[Էլեն Դեջեներես]] # [[Հարված հետույքին 2]] # [[Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)]] # [[ՎիքիԼիքս]] # [[Կշիշտոֆ Պյոնտեկ]] # [[Հարրի Փոթերը և Անիծված երեխան]] # [[Բեթմենն ընդդեմ Սուպերմենի։ Արդարության արշալույսին]] # [[The King's Man]] # [[«Marvel Comics»-ի ֆիլմերի ցանկ]] # [[Imagine Dragons]] # [[Ֆրենկի դե Յոնգ]] # [[Boy with Luv (երգ)]] # [[Միլա Յովովիչ]] # [[Problem (երգ, Արիանա Գրանդե)]] # [[Ջին (երգիչ)]] # [[Բիլլի Ջո Արմսթրոնգ]] # [[Ռադե Կրունիչ]] # [[Աքսել Տուանզեբե]] # [[Ֆլո Ռայդա]] # [[Սերգեյ Կարյակին]] # [[Liberation (ալբոմ, Քրիստինա Ագիլերա)]] # [[Everything I Wanted]] # [[Լիլի Ալեն]] # [[Revolution Radio]] # [[Լյուսիա Շաֆարժովա]] # [[Ռայան Սեսենյոն]] # [[Come Out and Play (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Սուպերգրլ (հեռուստասերիալ)]] # [[Ռիվերդեյլ (հեռուստասերիալ)]] # [[Էդվարդ Սնոուդեն]] # [[Ռոնի Լոպեշ]] # [[When We All Fall Asleep Tour]] # [[Հեշթեգ]] # [[Լինա Հիդի]] # [[Jonas Brothers]] # [[Քլոյի Քարդաշյան]] # [[ՅուԹյուբի կոճակներ]] # [[Kill the DJ]] # [[Վաղվա լեգենդները]] # [[Գուչի Մեն]] # [[Map of the Soul: Persona]] # [[Ինքնասպանների ջոկատ (ֆիլմ)]] # [[V (ալբոմ, Maroon 5)]] # [[Stay (երգ, Ռիհաննա)]] # [[Հրաշք կին (ֆիլմ, 2017)]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ]] # [[How You Like That]] # [[Բաստիան Շվայնշտայգեր]] # [[Ալֆոնսո Դեյվիս]] # [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)]] # [[Work (երգ, Ռիհաննա)]] # [[Winner (խումբ)]] # [[Բոբ Հոսկինս]] # [[BTS խմբի մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ]] # [[BTS World: Original Soundtrack]] # [[Kill This Love]] # [[DJ Mustard]] # [[1944 (երգ)]] # [[Սնդիկ (Marvel Comics)]] # [[Փնտրելով Դորիին]] # [[Lovesick Girls]] # [[Lust for Life (երգ)]] # [[Օկտավիա Սպենսեր]] # [[Stay Gold (երգ, BTS)]] # [[Արդարության լիգա (ֆիլմ)]] # [[Քամիլա Կաբելյո]] # [[Սեթ Ռոգեն]] # [[Feelings (երգ)]] # [[Շախմատի աշխարհի առաջնություն 2018]] # [[DC-ի ընդլայնված տիեզերք]] # [[Change Your Life]] # [[Dark Horse (երգ, Քեյթի Փերրի)]] # [[The Album]] # [[Needed Me]] # [[Կարիբյան ծովի ծովահենները (ֆիլմաշար)]] # [[Show Out]] # [[Լովրե Կալինիչ]] # [[Yours Truly]] # [[Dangerous Woman (ալբոմ)]] # [[My Everything]] # [[Միշա Քոլինզ]] # [[Լեոնա Լյուիս]] # [[Վրիժառուները։ Անվերջության պատերազմ]] # [[Foo Fighters]] # [[Ջոկեր (DC Comics)]] # [[Ժոզե Ֆոնտե]] # [[Stay with Me]] # [[Մերիհ Դեմիրալ]] # [[Break Free]] # [[The Thrill of It All (ալբոմ, Սեմ Սմիթ)]] # [[Թիմոթի Շալամե]] # [[Ուես Մորգան]] # [[Ջորջ Ֆլոյդի սպանություն]] # [[Trench]] # [[Too Good at Goodbyes]] # [[Տելեգրամ]] # [[Ջեֆրի Ռայթ]] # [[Սինդի Քրոուֆորդ]] # [[V (ամսագիր)]] # [[Տուն (մուլտֆիլմ, 2015)]] # [[Ձիթենու ճյուղ (գործողություն)]] # [[Artpop]] # [[Պար վիշապների հետ]] # [[Fall Out Boy]] # [[Physical (երգ)]] # [[Sweetener]] # [[Ռեյն (երգիչ)]] # [[Ալեքսանդար Միտրովիչ]] # [[Members Only, Vol. 4]] # [[Revenge]] # [[Թիմ Բերներս-Լի]] # [[Sad! (երգ, XXXTentacion)]] # [[Պեր Մերտեզակեր]] # [[Աննա Պեկուին]] # [[Կատալոնիայի անկախության հանրաքվե (2017)]] # [[Լիամ Հեմսվորթ]] # [[Վալերիանը և հազարավոր մոլորակների քաղաքը]] # [[Ղասեմ Սոլեյմանի]] # [[Էլիոթ Փեյջ]] # [[Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2022)]] # [[ArtRave: The Artpop Ball Tour]] # [[XXXTentacion-ի սպանություն]] # [[At. Long. Last. ASAP]] # [[Wanna One]] # [[Manic (ալբոմ, Հոլզի)]] # [[I Can Only Imagine]] # [[Սլավեն Բիլիչ]] # [[Մոխրագույնի հիսուն երանգները (ֆիլմ)]] # [[Megan Thee Stallion]] # [[Հոգի (ֆիլմ, 2020)]] # [[Positions (ալբոմ)]] # [[Ավետիսյանների ընտանիքի սպանություն Գյումրիում]] # [[Ալեքսանդրա Դադարիո]] # [[Պավել Դուրով]] # [[Mumford & Sons]] # [[Արևի հետնորդները]] # [[1989 (ալբոմ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Բաղդադի օդանավակայանի հրթիռակոծում (հունվարի 3, 2020)]] # [[Hopeless Fountain Kingdom]] # [[Կիլաուեա (հրաբուխ)]] # [[Ակվամեն]] # [[Էլիզաբեթ Ռիզեր]] # [[Մեդդի Զիգլեր]] # [[Pretend]] # [[Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցու հրթիռակոծություն (2020)]] # [[Թեյլոր Մոմսեն]] # [[Be Kind]] # [[Իմիտացիայի խաղ]] # [[Արևմտյան Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Խոստումը (ֆիլմ, 2016)]] # [[Nine Inch Nails]] # [[Անաբել Վոլիս]] # [[Ադամ Բոլդուին]] # [[Watermelon Sugar]] # [[Հատեմ Բեն Արֆա]] # [[Հրաշք կին 1984]] # [[Գրեյ Դելայլ]] # [[Վիոլետտա (հեռուստասերիալ)]] # [[Նախագահական ընտրություններ Ֆրանսիայում (2017)]] # [[Doja Cat]] # [[Scars on Broadway]] # [[Panic! At the Disco]] # [[Younger Now (ալբոմ)]] # [[Ultraviolence]] # [[Մեթ Սմիթ]] # [[Միխայիլ Գորշենյով]] # [[Հոլզիի սկավառակագրություն]] # [[Գրիգոր Դիմիտրով]] # [[Old Town Road]] # [[Ռիկի Ջերվեյս]] # [[Լիլ Փիփ]] # [[Օսունա (երգիչ)]] # [[Նորմանի]] # [[Fun (խումբ)]] # [[Լիզի Կապլան]] # [[You Should Be Sad]] # [[Լաբիրինթոսում վազողը (ֆիլմ)]] # [[Մտածել ինչպես հանցագործ (հեռուստասերիալ)]] # [[Ջեք Դորսի]] # [[Blank Space]] # [[Կոլեն Դագբա]] # [[Պայթյուններ Բեյրութի նավահանգստում]] # [[Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ Ապոկալիպսիս]] # [[Born to Die (ալբոմ)]] # [[Bon Iver]] # [[Սերեբրո (խումբ)]] # [[Տոկիո Հոթել]] # [[Կապույտ ծովի լեգենդը]] # [[Էմիլի Օսմենթ]] # [[Falling (երգ, Հարի Սթայլզ)]] # [[DaBaby]] # [[Թայքա Վայթիթի]] # [[Աննաբելլի անեծքը։ Չարի ծնունդը]] # [[Մեքսիկական նարկոպատերազմ]] # [[Էնսել Էլգորթ]] # [[Կորածը (ֆիլմ, 2014)]] # [[Sense8]] # [[Westlife]] # [[Իվոն Ստրախովսկի]] # [[Love On Tour]] # [[Ջեյ Մոր]] # [[Homemade Dynamite]] # [[Սատոսի Տաձիրի]] # [[Ուկրաինական հեղափոխություն (2014)]] # [[Արթուր Սմոլյանինով]] # [[All About That Bass]] # [[Արցախում Մի-24 ուղղաթիռի խոցում (2014)]] # [[Ալեքսանդրա Շիփ]] # [[Legends Never Die]] # [[Սթիվեն Հիլենբերգ]] # [[Level of Concern]] # [[Juice Wrld-ի սկավառակագրություն]] # [[Genius (երգ, LSD)]] # [[Yungblud]] # [[Դիտա ֆոն Թիզ]] # [[Kara]] # [[Կարլի Քլոս]] # [[Roddy Ricch]] # [[Լյուկ Քոմբս]] # [[Հրդեհ Փարիզի Աստվածամոր տաճարում]] # [[Դպրոցական դասադուլ հանուն կլիմայի]] # [[Էլիզա Բենեթ]] # [[Խաբիբ Նուրմագոմեդով]] # [[Gearbox Software]] # [[Տարվա վիքիմեդիստ]] # [[Տաիսա Ֆարմիգա]] # [[Նաոմի Սքոթ]] # [[Մաք Միլլեր]] # [[Green Light]] # [[Pentatonix]] # [[Շոն Էշմոր]] # [[Լեա Սալոնգա]] # [[Քարիս Վան Հաուտեն]] # [[Ջորջ Բոյդ]] # [[Far Cry 4]] # [[Լիամ Գալահեր]] # [[A321-ի ավիավթար Սինայի թերակղզում]] # [[Քեթրին Նյուտոն]] # [[Էյվա Մաքս]] # [[Revival (ալբոմ)]] # [[Մարեն Մորիս]] # [[Midnight Memories]] # [[Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան]] # [[Լյուիս Քափալդի]] # [[Pure Heroine]] # [[Մանջարո]] # [[Էնցո Չիլենտի]] # [[Գազան (Marvel Comics)]] # [[Ռազմական հեղաշրջում Գվինեայում (2021)]] # [[Բելինդա Պերեգրին]] # [[Լիամ Փեյն]] # [[Evolve]] # [[Բրայանա Էվիգան]] # [[Մարտինա Շտոսսել]] # [[Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում]] # [[Լոգան (ֆիլմ)]] # [[Նոյ Սենթինեո]] # [[Հերակլես (ֆիլմ, 2014)]] # [[Դանա Դիլեյնի]] # [[Տալիթա Բեյթման]] # [[Rain On Me]] # [[Լաբիրինթոսում վազողը]] # [[Իզաբելա Մոներ]] # [[Սքոթ Ուոքեր]] # [[Վինթոն Գրեյ Սերֆ]] # [[Վորքրաֆթ]] # [[Կարտեր Ջենկինս]] # [[Էլչին Սանգու]] # [[Փեյջ]] # [[Մեդիսոն Բիր]] # [[WayV]] # [[Electronic Entertainment Expo 2018]] # [[Pokémon Go]] # [[Սթիվ Ջոբս (ֆիլմ)]] # [[How I'm Feeling]] # [[Քրիս Քորնել]] # [[Սև այրի (ֆիլմ)]] # [[Գրանթ Գասթին]] # [[Էվան Ջոգիա]] # [[Say So]] # [[Կիկի Պալմեր]] # [[Սոֆյա Մայլս]] # [[Խավար (հեռուստասերիալ)]] # [[Բրենդոն Ուրի]] # [[Սանջեի և Կրեիգ]] # [[Յան Նելսոն (դերասան, 1995)]] # [[Արցախի Հանրապետության շրջափակում (2022-2023)]] # [[Քեթրին ՄաքՆամարա]] # [[Մահանալու ժամանակը չէ]] # [[Լաբիրինթոսում վազողը։ Մահվան դեղ]] # [[Սիրիուս Բլեք]] # [[Stormzy]] # [[Tyler, The Creator]] # [[This Is Acting]] # [[Դեն Շնայդեր]] # [[Դենիել Պանաբեյքեր]] # [[The Truth About Love]] # [[Մաքս Տիրիոտ]] # [[Լյուք Փերի]] # [[Գայթաքար]] # [[Էրիկ Բալֆուր]] # [[Պակիստանա-հնդկական սահմանային հակամարտություն (2019)]] # [[Applause]] # [[Օքսիմիրոն]] # [[Loved Me Back to Life]] # [[Life is Strange]] # [[Ձմեռային փոթորիկ Հյուսիսային Ամերիկայում (դեկտեմբեր 2022)]] # [[Չեմպիոնների միջազգային գավաթ 2014]] # [[Ջեսի Ռեյես]] # [[Սեզարո]] # [[Ջոն Նյումեն]] # [[Դոնալդ Թրամփ Կրտսեր]] # [[Քսավիե Վուդս]] # [[Յաննիս Ադետոկունբո]] # [[2K Czech]] # [[Բուրկինա Ֆասոյի ռազմական հեղաշրջում (2022)]] # [[Kyoto Animation ընկերության շենքի հրկիզում]] # [[Nylon (ամսագիր)]] # [[A.K.A. (ալբոմ)]] # [[Դիփեր Պայնս]] # [[Փոլա Մալքոմսոն]] # [[Deus Ex: Mankind Divided]] # [[You Need to Calm Down]] # [[Ռոքեթմեն (ֆիլմ)]] # [[Սոցիալական ցանցերի ցանկ]] # [[Վհակը (հեռուստասերիալ)]] # [[Լավ բժիշկը (հեռուստասերիալ)]] # [[Բեթմենի որդին]] # [[Lover (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Ռոքսանա Գեյ]] # [[Բարսելոնայի ահաբեկչություն (2017)]] # [[Սաուլի որդին]] # [[Հիդեո Կոձիմա]] # [[Հաջիմե Իսայամա]] # [[Ռիկիշի]] # [[Էմիլի Ռատակովսկի]] # [[Ահաբեկչություն Բեռլինում (2016)]] # [[Հրաձգություն Մարջորի Սթոունման Դուգլաս ավագ դպրոցում]] # [[PlayerUnknown’s Battlegrounds]] # [[Սերը լուսնի լույսի տակ]] # [[Հինգերորդ ալիքը (ֆիլմ)]] # [[÷ (ալբոմ)]] # [[Էռա Իստրեֆի]] # [[Դանյա Ռամիրես]] # [[Ստեփանակերտի ռմբակոծում (2020)]] # [[Եննի Բերգրեն]] # [[Սամանթա Ջեյդ]] # [[Քևին Դիկս]] # [[Դևիդ Նատտեր]] # [[Մարդու իրավունքներն Ադրբեջանում]] # [[Քրիսի Թեյգեն]] # [[Ռոբ Թոմաս]] # [[Cosmic Girls]] # [[Էլիզաբեթ Գիլիս]] # [[One Last Time]] # [[Ադամ Դիվայն]] # [[Astro (խումբ)]] # [[April (խումբ)]] # [[Ace of Base]] # [[Ջեյքոբ Անդերսոն]] # [[Սթեֆանի Սքոթ]] # [[Էլդար Ջարախով]] # [[Դևոն Բոստիկ]] # [[Ուկրաինայում Ժողովրդավարության պաշտպանությանը միտված լենդ-լիզի մասին օրենք 2022]] # [[Somebody That I Used to Know]] # [[Քրիստոֆեր Պաոլինի]] # [[1000 Forms of Fear]] # [[Խաբեբա մեկ։ Աստղային պատերազմների պատմություն]] # [[Ջուլիանա Հարքավի]] # [[Everglow]] # [[Էնրիկո Կոլանտոնի]] # [[Մատեո Սալվինի]] # [[Գործակալ Ջոնի Ինգլիշ 3.0 (ֆիլմ)]] # [[Ռեյնբոու Ռաուել]] # [[Chloe x Halle]] # [[Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում]] # [[Քրիս Հարդվիք]] # [[Բեա Միլլեր]] # [[Ալեքսանդր Էլդեր]] # [[Միգել Սապոչնիկ]] # [[Սքոթ Արֆիլդ]] # [[Stone Cold]] # [[Անն Իդալգո]] # [[Թղթե քաղաքներ (վեպ)]] # [[Pink Friday]] # [[Քարլի Լլոյդ]] # [[SSJ 100-ի ավիավթար Շերեմետևո օդանավակայանում]] # [[Ubisoft Kyiv]] # [[Toxic]] # [[Ջենգիզ Ունդեր]] # [[Խելագարները]] # [[Ցանկություններ իրականացնող վիշապը]] # [[Քոդի Քրիստիան]] # [[Break Up With Your Girlfriend, I’m Bored]] # [[Ալեքսանդրա Բյորկ]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Բողոքի ակցիաներ Մոսկվայում (2019)]] # [[«Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի կերպարների ցանկ]] # [[Hangar 13]] # [[Կոնստանտին Գենիչ]] # [[Դերձակը]] # [[Rare (երգ)]] # [[Բառեր լոգասենյակի պատերին]] # [[Ուորեն Էլիս (գրող)]] # [[A Great Big World]] # [[Դևիդ Բլեյն]] # [[Աննա Սուբրի]] # [[Agust D]] # [[Թիֆընի Թորնտոն]] # [[Կատարյալ ձայն 3]] # [[Գվիլիմ Լի]] # [[Թիմ Հանտ]] # [[Դեյվիդաս Շեմբերաս]] # [[Սաբրինա Քլաուդիո]] # [[Աննե Լինբու]] # [[Գլուխը կորցնելու միլիոն միջոց]] # [[Քիթ Ալան]] # [[Ռաիֆ Բադավի]] # [[Twicetagram (ալբոմ)]] # [[Մումիա (ֆիլմ, 2017)]] # [[Քոնան Գրեյ]] # [[Խոսե Անխել Գուրրիա]] # [[Սոնյա Ուոլգեր]] # [[Anne with an E (հեռուստասերիալ)]] # [[Դիքսի Դ'Ամելիո]] # [[Ջեսիկա Բարդեն]] # [[Kings and Queens]] # [[Years & Years]] # [[The Man]] # [[Don’t Call Me Angel]] # [[Ֆարաոհ]] # [[Ռոնան Ֆերրոու]] # [[Սեմյուել Լարսեն]] # [[Էլզագեյթ]] # [[Էնն Վոջիցկի]] # [[Վբեյմար Անգուլո]] # [[Կինը լուսամուտի մոտ]] # [[Ռոս Բաթլեր]] # [[Eternal Atake]] # [[Բելլան և Բուլդոգները]] # [[Going To Hell]] # [[«Վրիժառուներ։ Անվերջության պատերազմ» և «Վրիժառուներ։ Վերջնախաղ» ֆիլմերի ստեղծում]] # [[Macarena]] # [[Գարիկ Իսրայելյան]] # [[Արցախի ֆուտբոլային լիգա]] # [[Նայջել Ֆարաժ]] # [[Լանա Ռոուդս]] # [[Փորձություն կրակի հետ]] # [[Մարգարիտա Մամուն]] # [[Դենի Օ'Դոնոհյու]] # [[Սոֆի Ռանդլ]] # [[Ջորջա Սմիթ]] # [[Նատալյա Պոդոլսկայա]] # [[Քեսի Սերբո]] # [[Խուան Գուայդո]] # [[Բեն Կարսոն]] # [[Ծովահեններ։ Անհաջողակների հրոսակախումբը]] # [[Ժերեմի Բոգա]] # [[Ջինի և Ջորջիա]] # [[F-35]] # [[Bbno$]] # [[Ֆլորիանա Լիմա]] # [[Yes (խումբ)]] # [[Թրամփ-Զելենսկի հակասություն]] # [[Դանիելլա Քեմպբելլ]] # [[Ժենևիև Պադալեկի]] # [[Pidgin]] # [[Chained to the Rhythm]] # [[Hope (երգ, The Chainsmokers)]] # [[Փոլա Հոուքինս]] # [[Ռուս-շվեդական հարաբերություններ]] # [[Թոմի Ռամոն]] # [[I Want You To Know]] # [[Me!]] # [[Something I Need]] # [[Blue Neighbourhood]] # [[Սիդնի Սուինի]] # [[Խաղաղօվկիանոսային սահմանագիծ 2]] # [[New Hope Club]] # [[Նամ Թե Հյոն]] # [[Hey Arnold! The Jungle Movie]] # [[Hurts 2B Human]] # [[Պայթյուններ Շրի Լանկայում (2019)]] # [[Թղթե քաղաքներ (ֆիլմ)]] # [[Mirror's Edge]] # [[Բազզի]] # [[Ջորդան Պիտերսոն]] # [[Հավերժները]] # [[Electronic Entertainment Expo 2016]] # [[Ֆրենսիս Քոբեյն]] # [[DJ M.E.G.]] # [[Օրենքից դուրս արքան]] # [[Սքայլար Էսթին]] # [[Շեյն Ֆայլան]] # [[Ջեյմս և Օլիվեր Ֆելփսներ]] # [[Blame (երգ, Քելվին Հարիս)]] # [[Calm (ալբոմ)]] # [[Վաիլ Գոնիմ]] # [[PETA (կազմակերպություն)]] # [[Դոն Թոլիվեր]] # [[The K2 (հեռուստասերիալ)]] # [[Դեյզի Ռիդլի]] # [[Electronic Entertainment Expo 2019]] # [[Donda]] # [[X (ալբոմ, Էդ Շիրան)]] # [[Մաքսիմ Կրեպո]] # [[Սևան Նիշանյան]] # [[Պակ Ջին Յոնգ (երգիչ)]] # [[Լի Կի Հոն]] # [[Ռայան Փոթեր]] # [[I Don’t Care]] # [[Կրիստալինա Գեորգիևա]] # [[SimCity (2013)]] # [[BABYMETAL]] # [[Իվան Գոլունով]] # [[Մոհանադ Ալի]] # [[Believe (ալբոմ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Ազատ գիտություն]] # [[Ինգվար Կամպրադ]] # [[NF (ռեփեր)]] # [[Ջերեմի Ջորդան]] # [[Հաքերների համաշխարhային կոնգրես]] # [[Learn to Let Go]] # [[Էլիֆ Էլմաս]] # [[Machine (Imagine Dragon-ի երգ)]] # [[Սերգեյ Ստեպանով]] # [[Էնկանտո (մուլտֆիլմ)]] # [[Night Visions]] # [[Մեթյու Դադարիո]] # [[Թիվ 1344 չվերթի աղետ]] # [[Կոսովոյի միջազգային իրավական կարգավիճակ]] # [[Ջեյսոն Ռալֆ]] # [[Ռինա Սավայամա]] # [[Ռայան Գուզմեն]] # [[Կլաուդիա Գամոն]] # [[R (ալբոմ)]] # [[Red Pill Blues]] # [[Ահաբեկչություններ Բրյուսելում (մարտի 22, 2016)]] # [[Թեսսա Վայոլեթ]] # [[Թոմ Էլլիս]] # [[Ռիչարդ Հարմոն]] # [[Chantaje]] # [[Լայզա Վայլ]] # [[Վանեսա Մորգան Մզիրեյ]] # [[Էրիկ Անդրե]] # [[Մեգի Ռոջերս]] # [[Ջեֆրի Էփշթեյն]] # [[Back to You (սինգլ)]] # [[Up All Night]] # [[Աշխարհի ամենաշատ վաճառված ալբոմների ցանկ]] # [[Էմբեր Մոնտանա]] # [[Դանիել Լադինսկի]] # [[Հրաձգություն Ստրասբուրգում (2018)]] # [[Փաք Սոնհուն]] # [[Շրինխալա Խաթիվադա]] # [[Նատալյա Ռամոս]] # [[Ես կարմրում եմ]] # [[Ջոել Սպոլսկի]] # [[Santa Tell Me]] # [[Հավայան պիցցա]] # [[Քափքեյք (ռեփեր)]] # [[Freak (երգ)]] # [[Քրիստաֆոր Ռեյ]] # [[Քանայո Օ Քանայո]] # [[Էրագոն]] # [[Ռուս-ուկրաինական հարաբերությունները Եվրատեսիլ երգի մրցույթում]] # [[Woodkid]] # [[Trampoline]] # [[Venus (երգ, Լեդի Գագա)]] # [[Թեյանա Թեյլոր]] # [[Օսթին և Էլի]] # [[Իտան Ամպադու]] # [[Չինամի Սուզուկի]] # [[Թուրք-նիդերլանդական դիվանագիտական լարվածություն (2017)]] # [[Smosh]] # [[Ալլի Էքս]] # [[Խոնաս Գուտիեռես]] # [[I Want It That Way]] # [[Virgin Radio]] # [[All Your Fault: Pt. 1]] # [[Բոբի Ռուդ]] # [[Respawn Entertainment]] # [[Շերիֆ Վուդին]] # [[Kings & Queens]] # [[Rocket League]] # [[Nothing Breaks Like a Heart]] # [[Հոլի Վելանս]] # [[Սուսաննա Շահինյան]] # [[Sex + Love]] # [[Փիթեր Ջուքս]] # [[Րաֆֆի Կրիկորյան]] # [[Քեյթլին Թարվեր]] # [[Սեմ Ցույ]] # [[Լունա Լավգուդ]] # [[Alt-J]] # [[Լինկ Բայֆիլդ]] # [[24K Magic (սինգլ)]] # [[Ժիզել (ռեփեր)]] # [[Միքքի Էքքո]] # [[Ադամ Լամբերտի սկավառակագրություն]] # [[Քրուելա (ֆիլմ)]] # [[Իվան Գոլունովի գործ]] # [[Միխայիլ Դոբկին]] # [[Զահրա Լարի]] # [[Վլյորա Չիտակու]] # [[Դոմինիկ Ռաաբ]] # [[The Score]] # [[Անդրեաս Բորջեաս]] # [[More Life]] # [[I’m with You (ալբոմ)]] # [[Պրոսոպագնոզիա]] # [[Four (ալբոմ, One Direction)]] # [[Origins (Imagine Dragons, ալբոմ)]] # [[Մարկուս Պերսոն]] # [[Beabadoobee]] # [[Օզան Դոլունայ]] # [[Բարրի Սանդերս]] # [[Trollz]] # [[Հոթել դել Լունա]] # [[Excuse Me, I Love You (ֆիլմ)]] # [[Way Down We Go]] # [[Watch the Throne (երգ)]] # [[Ինդիա դե Բեֆորթ]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Плакала (երգ, KAZKA)]] # [[Ալեքսա Բլիսս]] # [[Ինչպես պատահի]] # [[Heart of Glass]] # [[Ալմա Դոյչեր]] # [[Անձնական գնորդ]] # [[Galway Girl]] # [[Brockhampton]] # [[Շահեդ-136]] # [[Սթիվ Ջոբսի հուշարձան (Սանկտ Պետերբուրգ)]] # [[Երթ հանուն մեր կյանքի]] # [[Յակուբա Սիլլա]] # [[City Girls]] # [[Sci-Hub]] # [[Ալեքսանդրա Էլբակյան]] # [[Հարի Օզբորն]] # [[Կապիկների մոլորակը։ Պատերազմ]] # [[Մորիսա Թանչարոեն]] # [[Bootstrap]] # [[Քալիդի սկավառակագրություն]] # [[Ateez (խումբ)]] # [[Massive Entertainment]] # [[Գիլերմո Լասո]] # [[Nine Muses]] # [[Ֆունդա Էյրիղիթ]] # [[Բագրատ Եսայան]] # [[NCT խմբի սկավառակագրություն]] # [[Յոհիո]] # [[Ստրկության վերացման օր]] # [[Red Barrels]] # [[Blow (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Վյաչեսլավ Կարավաև]] # [[Քեթրին Մաքֆի]] # [[Քեյսի Քոթ]] # [[Էլայզա Շլեզինգեր]] # [[Ալիսիա Կոզակիևիչ]] # [[2022 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[Only One]] # [[212 (երգ)]] # [[Phantogram (խումբ)]] # [[Mafia: Definitive Edition]] # [[Մղձավանջների ծառուղի (ֆիլմ, 2021)]] # [[Գոլդըն Լանդիս Ֆոն Ջոնս]] # [[Արմեն Գասպարյան (լրագրող)]] # [[Էլիո Կապրադոսի]] # [[H.E.R.-ի սկավառակագրություն]] # [[Աղբաբանություն]] # [[Երկրաշարժ Հայիթիում (2021)]] # [[Սարդ-մարդ (խաղ, 2018)]] # [[Թոմի Դորֆման]] # [[Arrival of Everglow]] # [[Քեթլին Չուկագյան]] # [[Հմայիչ խաբեբաները։ Պերֆեկցիոնիստները]] # [[Վամպիրի օրագրերը (8-րդ եթերաշրջան)]] # [[Ապակի (ֆիլմ, 2019)]] # [[EA Play]] # [[Cross me (երգ)]] # [[Լևան Ակին]] # [[Take Over The Moon]] # [[Բեռնար Կազնյով]] # [[Markul]] # [[Իսկ հետո մենք պարեցինք]] # [[Haikyuu!!]] # [[Նա Ջե Մին]] # [[Youngblood (երգ, 5 Seconds of Summer)]] # [[Holiday (երգ, Liitle Mix)]] # [[Հայրը (ֆիլմ)]] # [[Love Adventure]] # [[Mood]] # [[I Made]] # [[Freedom (երգ, Ֆարել Վիլյամս)]] # [[Էնոլա Հոլմս (ֆիլմ)]] # [[Յաել Սթոուն]] # [[Circus (ալբոմ, Բրիթնի Սփիրս)]] # [[True to Self]] # [[Հեյդի Ալեքսանդեր]] # [[Այզեք Դենիելսոն]] # [[BB Talk]] # [[Գրեգ Բերկ]] # [[Լյուդա Կրոյտոր]] # [[Աուքեյ Քոլինզ]] # [[«Տիտանների գրոհը» կերպարների ցանկ]] # [[Ֆրանչեսկա Արկիբուջի]] # [[Կուրտ Հյուգո Շնայդեր]] # [[Bugbear Entertainment]] # [[Մաքս և Հարվեյ]] # [[Միսս Տիեզերք 2019]] # [[ԱՄԲԵՐ զգուշացում]] # [[Ճիչերի թագուհիները (2-րդ եթերաշրջան)]] # [[TKN (երգ, Ռոսալիա և Թրևիս Սքոթ)]] # [[Chase Atlantic]] # [[Գևին Սթոնի հարությունը]] # [[Archive.today]] # [[Ռեբեկա Կիմ]] # [[ZDFneo]] # [[Շերրի Հիլլ]] # [[Fever (երգ, Դուա Լիպա)]] # [[K-12 (ալբոմ)]] # [[Ահաբեկչություն Սիդնեյում]] # [[Մարիա Ֆերնանդա Էսպինոսա]] # [[Burn It Down]] # [[Easy Love]] # [[Թեն (երգիչ)]] # [[X.com]] # [[Մերի Դերոս]] # [[Սամեր Ուոքեր]] # [[Ընդմիշտ հրեշը (ֆիլմ)]] # [[Jack & Jack]] # [[Super Mario Maker 2]] # [[Դոմինիկ Ֆայք]] # [[The Hundred-Foot Journey (սաունդթրեք)]] # [[«Սառցե սիրտ» մուլտֆիլմի հերոսների ցանկ]] # [[Սերգեյ և Յուլիա Սկրիպալների թունավորում]] # [[Լիզա Ֆիշեր]] # [[Հինգերորդ ալիքը (վեպ)]] # [[Լեոնարդու Ժարդիմ]] # [[Մեյ Մարթին]] # [[Բրեթ Դալթոն]] # [[Փութի Կայսար-Միհարա]] # [[Granny]] # [[Obsessed]] # [[Կարեն Փիրս]] # [[Նինին]] # [[Գոդվինի օրենք]] # [[Singles]] # [[Լավ զգալ (հեռուստասերիալ)]] # [[Ֆելիքս Մալարդ]] # [[Imagine Dragons-ի սկավառակագրություն]] # [[The long dark]] # [[Feel Me]] # [[Թալալ Իբն Աբդուլազիզ Ալ Սաուդ]] # [[Never Gonna Give You Up]] # [[Say Something (երգ, Քայլի Մինոուգ)]] # [[Press]] # [[Երկինք։ Լույսի երեխաներ]] # [[Head Above Water (երգ)]] # [[Քոլին Օ'Դոնոհյու]] # [[Noname]] # [[Addicted to You (Շակիրայի երգ)]] # [[Կարինա]] # [[Հինատա Հյուգա]] # [[ԻԼԻՊ տարածքային պահանջներ]] # [[Կայա Գերբեր]] # [[Էլիսոն Գուդման]] # [[Հոգիների ալքիմիա]] # [[Փաք Ջի-Մին]] # [[Sorry Not Sorry]] # [[Bones (երգ, Imagine Dragons)]] # [[Title (ալբոմ, Մեգան Թրեյնոր)]] # [[Eyes Wide Open (ալբոմ)]] # [[Մի-17-ի աղետ Կունուրի մոտ]] # [[Hey Violet]] # [[Ռիկ Սանչես]] # [[Նատալյա Խերշե]] # [[Cold]] # [[Who Do You Love (երգ, The Chainsmokers)]] # [[Closer to the Truth]] # [[Lo Vas a Olvidar]] # [[365 (երգ)]] # [[Փոլ Հոլիվուդ]] # [[Heavy]] # [[Ջեյքոբ Սարտարիուս]] # [[Անգուս Քլաուդ]] # [[Energy in Common (EIC)]] # [[Շեյխ Զայիդի մզկիթ]] # [[Էկոսմիթ]] # [[Rocksteady Studios]] # [[Դանիել Սմիթ (երաժիշտ)]] # [[Սառույց-մարդ (Marvel Comics)]] # [[Պուջա Բհատ]] # [[Հրաձգություն Քվեբեկի մզկիթում (2017)]] # [[Cry For Me]] # [[Կոալիցիայի հարվածը Սիրիային 2018 թվականի ապրիլին]] # [[Բարս և Մելոդի]] # [[Cheerleader]] # [[Սաբրինա Գոնսալես Պաստերսկի]] # [[Pittsburgh Pet Expo]] # [[Ահաբեկչական հարձակումներ Լոնդոնում (2017)]] # [[I Love It]] # [[Քեմերոն Ռասել]] # [[Սղոց 8]] # [[Էմիլի Թեմփլ-Վուդ]] # [[Վիտա և Վիրջինիա]] # [[High Road (ալբոմ)]] # [[Դեյվիդ Գրեբեր]] # [[4 (ալբոմ, Բիյոնսե)]] # [[Դևին Դրուիդ]] # [[Walk Me Home]] # [[Wish You Well (երգ, Sigala և Բեքի Հիլլ)]] # [[Քիմ Դոթքոմ]] # [[Դիլան Ուիլյամ]] # [[Ֆաբիու Սիլվա]] # [[Ctrl (ալբոմ)]] # [[April, and a Flower]] # [[Ցիկադա 3301]] # [[Gucci Gang]] # [[Slipgate Ironworks]] # [[Սուշիլա Նայար]] # [[CutiePieMarzia]] # [[Young Dumb & Broke]] # [[ԱՄՆ-ի դուրս գալը Փարիզյան համաձայնագրից]] # [[Քեյսի Նեյսթեթ]] # [[Ֆրեդի Քարթեր]] # [[Քարլի Հենսոն]] # [[Ռիչարդ Ռայքրոֆթ]] # [[Ily (I Love You Baby)]] # [[Ջեյմս Արթըրի սկավառակագրություն]] # [[I Trust]] # [[Թվիթեր սոցիալական կայքի ամենաշատ հետևորդներ ունեցող օգտատերերի ցանկ]] # [[Կիարա Ֆեռանյի]] # [[Somebody Else]] # [[Հիտոմի Թանակա]] # [[Ես մտածում եմ այս ամենին վերջ տալու մասին (ֆիլմ)]] # [[Reggaetón Lento (Bailemos)]] # [[What Is Love? (մինի ալբոմ)]] # [[Hashcat]] # [[Քելի Բերգլունդ]] # [[Մայքլ Սթիվենս]] # [[Լեոնիդ Վոլկով]] # [[Հանա Սթոքինգ]] # [[Ընկածները (ֆիլմ, 2016)]] # [[Instruction (երգ)]] # [[Մերկելի շեղանկյուն]] # [[Salt (երգ, Էյվա Մաքս)]] # [[Save the Day (երգ, Մրայա Քերի)]] # [[Down to fuck]] # [[Լիսիպրիյա Կանգուջամ]] # [[Ritual (երգ)]] # [[Իլհամ Ալիևի նախագահություն]] # [[Մարիլու Պադուա]] # [[Light Switch]] # [[Սիրենա (հեռուստասերիալ)]] # [[No Excuses]] # [[Prelude (April-ի մինի ալբոմ)]] # [[Venom (երգ, Էմինեմ)]] # [[Waiting All Night]] # [[Ջանել Պերցինա]] # [[Քլիֆ Բլեզինսկի]] # [[∞ (ալբոմ)]] # [[Only You (երգ, Cheat Codes և Little Mix)]] # [[Դեյվիդ Էյմսի սպանություն]] # [[Սոնիկ ոզնին 2 (ֆիլմ)]] # [[Փոքրիկ (հեռուստասերիալ)]] # [[Կոնրադ Յունգլինգ]] # [[Ջովանի Ռեյնա]] # [[Ֆիզիկա, թե քիմիա]] # [[Solo (երգ, Clean Bandit)]] # [[Earth (երգ)]] # [[Սպանություններ մեկ շենքում]] # [[Ահաբեկչություն Քաբուլում (2017)]] # [[Նատալի Մեխիա]] # [[Բելլա Պորչ]] # [[I Am ((G)I-DLE-ի ալբոմ)]] # [[Մաքս Ուիթլոք]] # [[Լանժոու]] # [[Say Amen (Saturday Night)]] # [[Ահաբեկչություն Մոգադիշոյում (2019)]] # [[Սառա Մաաս]] # [[Mr Probz]] # [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի գրադարան]] # [[Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ Նյու Յորք]] # [[Վանդերսոն դու Կարմու]] # [[Արիանա Գրանդեի սկավառակագրություն]] # [[Kep1er]] # [[Beautiful Mistakes]] # [[Յուտա Նակամոտո]] # [[Շոն Սփայսեր]] # [[Feel Something]] # [[Here’s to Never Growing Up]] # [[Նիրաջ Չոպրա]] # [[Դիեգո Ալբերտո Գամա Գարսիա]] # [[Շանթալ Յուդում]] # [[Welcome Back (iKon-ի ալբոմ)]] # [[Nmixx]] # [[Starship]] # [[LAR-160 (ՀԿՌԿ)]] # [[Boeing 737-ի աղետը Տենսյանում]] # [[Strip That Down]] # [[Հանս Մոկե Նիման]] # [[Ջորջ Դիք]] # [[Քիթի (ռեփեր)]] # [[Քերիդի Ինգլիշ]] # [[Առաջնածինները (4-րդ եթերաշրջան)]] # [[Սելին Դիոնի ալբոմների սկավառակագրություն]] # [[Լինդա Տիրադո]] # [[Ռասուլ Ջաֆարով]] # [[Ծովային պատնեշ]] # [[Միստր Փիքլզ]] # [[Առլեն Դիքինսոն]] # [[Հակապատերազմական բողոքի ցույցեր Ռուսաստանում (2022-այժմ)]] # [[Ֆանտաստիկ քառյակ (ֆիլմ, 2025)]] # [[Վանգելիս Պավլիդիս]] # [[Ազատ առևտրի ինստիտուտ]] # [[Յուլիա Շիմիչ]] # [[Ռուսական հարվածներ ուկրաինական ենթակառուցվածքներին (2022-ից մինչ օրս)]] # [[Հացադուլի մեդալ]] # [[Եվրատեսիլ երգչախումբ]] # [[Ռեյբին Սուլակա]] # [[Վիլլի Սեմեդու]] # [[Իմ փոքրիկ պոնի։ Էքվեստրիայի աղջիկները։ Ծիածանային ռոք]] # [[Էրոն Տշիբոլա]] # [[Քրիստի Նոեմ]] # [[Հարևանները 2]] # [[Publix]] # [[Էնթոնի Ռոբինսոն]] # [[Կլիմայի փոփոխության ժխտում]] # [[GMMTV]] # [[Նունու Մենդեշ]] # [[Կլիմայական արտակարգ դրության հայտարարություն]] # [[Խուլիո Էնսիսո]] # [[Պրիմուս (ռոք խումբ)]] # [[Քեյսի Սթոունի]] # [[Beautiful People (երգ, Դեյվիդ Գետտա և Սիա)]] # [[Նիկոլաս Քրիստոֆ]] # [[Սիդնի Լերու]] # [[Crew Dragon Demo-2]] # [[Մափեթներ (ֆիլմ, 2011)]] # [[Լևի Ռոզման]] # [[Լու Փերլման]] # [[Իլյա Սուցկևեր]] # [[Հարավային Սուդանի քաղաքացիական պատերազմ]] # [[Մայքլ Ջոնսոն]] # [[Օզգյուր Օզել]] # [[Մատվեյ Սաֆոնով]] # [[Դևիդ Փիթերսոն]] # [[Միկի Նունյես]] # [[Ավստրալիա-Միացյալ Թագավորություն ազատ առևտրի համաձայնագիր]] # [[Լաուրա Բլինդքիլդ]] # [[Ջուլիա Լուի-Դրեյֆուս]] # [[Scaled and Icy]] # [[Ամենաթանկ դոմենային անունների ցանկ]] # [[Shopify]] # [[Մոանա 2]] # [[Երկրի արքա]] # [[Current (ընկերություն)]] # [[ORCID]] # [[Քրիսթիան Վոլփաթո]] # [[Կապիտան Ամերիկա։ Խիզախ նոր աշխարհ]] # [[Միտյա Ֆոմին]] # [[Չարը։ Մաս երկրորդ]] # [[Ariana Grande at the BBC]] # [[Կիմ Գայոն]] # [[Bored Ape]] # [[Fire (երգ)]] # [[Պսեֆոլոգիա]] # [[Կուն Ջին]] # [[Ավարտի պոեմ]] # [[Եվրոպական քաղաքական համայնքի 2-րդ գագաթնաժողով]] # [[Վիժեցնող]] # [[Եվրոպական քաղաքական համայնքի 3-րդ գագաթնաժողով]] # [[Կապիկների մոլորակ. հեղափոխություն]] # [[Ջոկեր։ Խելագարություն երկուսով]] # [[AJJ]] # [[Tucows]] # [[Պատրանիտ Լիմպատիյակորն]] # [[Ջեյ Փաք]] # [[Bundle Africa]] # [[Սինթիա Նիքսոն]] # [[Բջջային վճարում]] # [[Cult County]] # [[Sonic Boom մուլտսերիալի սերիաների ցուցակ]] # [[SQL ներմուծում]] # [[Plaid Inc.]] # [[Լայա Ալեյշանդրի]] # [[Hipster Whale]] # [[Քլեր Ֆոքս]] # [[Մարդասպանի հավատամքը (ֆիլմ, 2009)]] # [[Սիրելի փոքրիկ խաբեբաները (7-րդ եթերաշրջան)]] # [[Three Lions]] # [[Իմամ Խոմեյնիի անվան միջազգային օդանավակայան]] # [[Ծովահենային ինտերնացիոնալ]] # [[Ալի Հաջիբեկով]] # [[Միխալ Պրոբեժ]] # [[Մորտալ Կոմբատի լեգեդներ. Ձյունե կուրություն]] # [[Ալիսա Նիհեր]] # [[Ռոբերտ Ֆիցոյի դեմ մահափորձ]] # [[Եկատերինա Միզուլինա]] # [[United24]] # [[Անտիհայփ]] # [[PlayStation Network-ի անջատում]] # [[Gemini (լեզվական մոդել)]] # [[CryptoPunks]] # [[Կիմ Սոն Հոն]] # [[Կանանց ազգային կազմակերպություն]] # [[Ան Բո Հյոն]] # [[Ժուլիանո Բելետի]] # [[Բրուտալիստը]] # [[Էրեն Բյուլբյուլի սպանություն]] # [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016 (կազմեր)]] # [[Ամառը, երբ ես գեղեցիկ դարձա (հեռուստասերիալ)]] # [[Վեն Ճունհուի]] # [[Տնտեսական ճգնաժամ Թուրքիայում (2018 թվականից մինչև մեր օրեր)]] # [[Բաուհաուս (խումբ)]] # [[Նինջա-կրիաներ։ Ստվերներից դուրս]] # [[Me (ալբոմ)]] # [[Լոուրեն Չուլջյան]] # [[Քրիստոֆեր Տրիմմել]] # [[Ջոշ Գրոբան]] # [[Ֆերբ Ֆլետչեր]] # [[I Know ? (երգ)]] # [[Payanywhere]] # [[Սլավա ԿՊՍՍ]] # [[Ժելե մանուկներ (կոնֆետ)]] # [[Թերենս Գիլիամ]] # [[Թուրքերենի այբուբեն]] # [[Ռիկո Ռոդրիգես]] # [[Հետալիա]] # [[Չվե Ու Շիկ]] # [[Ռուսերեն Վիքիպեդիայի գործադուլ]] # [[Իմ փոքրիկ պոնի։ Էքվեստրիայի աղջիկները]] # [[Վինսենթ Ռոդրիգես III]] # [[Խավիեր Միլեյի երդմնակալություն]] # [[Քրիս Ռեկարդի]] # [[Միանձնուհու անեծքը]] # [[Լի Դո Հյոն]] # [[Blairmore Holdings]] # [[Անոնիմուսը և Ռուսաստանի ներխուժումը Ուկրաինա]] # [[Մարկ Օկրանդ]] # [[Խոնատան Սորիանո]] # [[Սոնիկ ոզնին (ֆիլմ)]] # [[Soon May the Wellerman Come]] # [[Recovering]] # [[Կատարինա Մակարիու]] # [[2023 MOVEit տվյալների արտահոսք]] # [[Հիպերինֆլյացիա Վենեսուելայում]] # [[Նազիլա Մարուֆիան]] # [[Google Wallet]] # [[Touch 'n Go eWallet]] # [[MobileCoin]] # [[Փեթոն Օսվալթ]] # [[Տվյալների արտահոսքերի ցանկ]] # [[Պանսա Վոսբեին]] # [[Ֆերեյդուն Աբբասի]] # [[Աիդա Ռոստամի]] # [[Միսս Ամերիկանա]] # [[Դոկտոր Էգման]] # [[Քուրդ-իրաքյան հակամարտություն (2017)]] # [[Չակ Բլեյզեր]] # [[Ջան Շակովսկի]] # [[Համայնքային նշումներ]] # [[Ռաս]] # [[Goodreads]] # [[Շամար Նիքոլսոն]] # [[Թափանցիկության հաշվետվություն]] # [[Bristeil]] # [[Քևին Մաքքարթի]] # [[Յուրի Կապլան]] # [[Energetic (Wanna One-ի երգ)]] # [[Proud boys]] # [[Քեթի Փայփեր]] # [[Լի Էրմի]] # [[Ջեֆ Վանդերմեեր]] # [[Բախումներ Սուդանում (2023)]] # [[SweeTarts]] # [[Ռոջեր Սկրութոն]] # [[Պանդեիզմ]] # [[Ազգային անվտանգության գործակալություն]] # [[Նատաշա Փայն]] # [[DC հեռուստատեսային աշխարհի կերպարների ցանկ]] # [[StayC]] # [[Դրյու Վայսման]] # [[Լեգենդներ ժամանակի միջով ճանապարհորդությունների մասին]] # [[Էմմա Բլեքերի]] # [[Սոլթբըրն]] # [[Բելլա Ռամզի]] # [[Ջեսիկա Կարլսոն]] # [[I Follow Rivers]] # [[Ռիկի Ուիթլ]] # [[Չարի կացարան: Վերջին գլուխ]] # [[Միկի վան դե Վեն]] # [[Պանդորայի արխիվ]] # [[Նգոզի Օկոնջո-Իվեալա]] # [[Ֆահրեթին Ալթուն]] # [[Don’t Be So Shy]] # [[Արտակարգ իրավիճակների հեռախոսահամարների ցանկ]] # [[Մոնտեն]] # [[Լորեն Սեսելման]] # [[Թատերագիր]] # [[Fifty Fifty]] # [[Քեյթ Մալգրյու]] # [[Խումբը Չինաստանում]] # [[Ջեյսոն Ալեքսանդր]] # [[Նիկոլա Պետրիչ]] # [[Կոնստանտին Կիսին]] # [[FASTag]] # [[Էվան Ռեյչել Վուդ]] # [[Քենդես Ֆլին]] # [[ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողով (2024)]] # [[Յուի Հասեգավա]] # [[DreamHost]] # [[Շեդոու ոզնի]] # [[Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն]] # [[Солнце мёртвых (ալբոմ)]] # [[Կասպերսկի և Ռուսաստանի կառավարություն]] # [[The Strokes]] # [[Սելինա Ռոբինսոն]] # [[Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի (ալ-Ռակկա)]] # [[Dogecoin]] # [[Մետավին Օպաս-իամկաջորն]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու Մարոկկոյի հայտ]] # [[Տիեզերական հետազոտությունների ազգային կենտրոն]] # [[Փոստային քվեարկություն]] # [[Միասնական նախնական ընտրություններ]] # [[Շանթարձակները*]] # [[Վիքիպեդիայի խորություններ]] # [[Յուսուֆ Իսլամ]] # [[Ֆեյսբուքի աշխատանքի խաթարում (2021)]] # [[Փիրս Մորգան]] # [[In a World Like This]] # [[Զնդաններ և վիշապներ. պատիվ գողերի մեջ]] # [[FinCEN ֆայլեր]] # [[Ջիլ Ռորդ]] # [[Բաթըրֆինգեր]] # [[Աննա Խաչիյան]] # [[Wiped Out!]] # [[Բեն Վինչել]] # [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նախագահ]] # [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ]] # [[Հոգեբանական դրամա]] # [[Ռաֆայել Սիլվա (դերասան)]] # [[Սղոց-մարդը]] # [[Փոլլի Սեմսոն]] # [[Սփենսեր Նևիլ]] # [[Բաբեթ Պետեր]] # [[Կրիպտո փարթի]] # [[Վիվալդի (դիտարկիչ)]] # [[Էնն Փաուերս]] # [[Ռանգինա Համիդի]] # [[Սուպերմեն (DC-ի ընդլայնված տիեզերք)]] # [[Նիգերի ճգնաժամ]] # [[Քանյե Ուեսթի տեսակետները]] # [[Մողեսների ջոկատ]] # [[Վիկտոր Ալկսնիս]] # [[Բենջամին Բայրոն Դևիս]] # [[Թոմ Բեյքեր]] # [[Ֆրանսուա Սագա]] # [[Իրանի Շահանշահի Պետություն]] # [[Հալիեն]] # [[Վիշապի ատամներ (ֆորտիֆիկացիա)]] # [[Կոստա Ռիկայի կիբերհարձակում (2022)]] # [[Titcoin]] # [[Քրիստեն Փրես]] # [[Քրիստիան Աթսու]] # [[Կենտրոնական բանկերի թվային արժույթների պատմությունը ըստ երկրների]] # [[Վերա Ռուբին]] # [[Գրասիելա Կալդերոն]] # [[Արկեյն]] # [[Ջոն Պիլջեր]] # [[Գրքերի այրում]] # [[Սառա Շյոստրյոմ]] # [[Մելորի Փյու]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր]] # [[Ռալֆ Ռանգնիկ]] # [[Լրտես երեխաները։ Արմագեդոն]] # [[Ռեմի Մաթիս]] # [[Կախովկայի հիդրոէլեկտրակայանի վթար]] # [[Բ․Ջ․ Փեն]] # [[Յունիվերսալ Ստուդիոս]] # [[Բեմբի։ Հատուցում]] # [[Նեյթան Ֆիլիոն]] # [[Cruel Summer (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Nyan Cat]] # [[Դոնեցկի մարզային ակադեմիական դրամատիկական թատրոն]] # [[Քեյթ Ֆորբս]] # [[Ջոշուա Վոն Ճիֆըն]] # [[Էլիզա Տորսնես]] # [[Սթիվ Լեյսի]] # [[DeepDotWeb]] # [[Քրիսթալ Դանն]] # [[Նիքսելպիքսել]] # [[Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ]] # [[Ռինա Գոնոի]] # [[Ազիզ (հեռուստասերիալ)]] # [[Polo G]] # [[Princess of China]] # [[Հարազատ տուն (հեռուստասերիալ)]] # [[Փենն և Թելլեր]] # [[Կինո (նկարիչ)]] # [[Սեյլոր Մուն]] # [[Սպիտակաձյունիկը և չար թագուհին]] # [[Happy (երգ, Մարինա Դիամանդիս)]] # [[Սթենլի Ուիթինգհեմ]] # [[Ռոբերտ Լայֆլդ]] # [[Ջեսս Ուեյդ]] # [[Ռոման Նոյշտեդտեր]] # [[Չափուլինգ]] # [[Pay to fly]] # [[Կլիմայական ճգնաժամ]] # [[2017 թվականի Կատալոնիայի անկախության հանրաքվեի արձագանքներ]] # [[Աքրամ Աֆիֆ]] # [[Դիմակայություն (վեպ)]] # [[Այման Հուսեյն]] # [[Միջազգային արձագանքներ Դոնալդ Թրամփի 2016 թվականի նախագահական ընտրություններին]] # [[Մալիք Տշաու]] # [[Իսրայելում դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ]] # [[Կենտրոնական շճային խորիոռետինոպաթիա]] # [[Բեքի Սաուերբրան]] # [[Էմբեր Լյու]] # [[Բերքին Էլվանի մահ]] # [[Չեխական ոզնի]] # [[Մորիարտիի հայրենասիրությունը]] # [[C418]] # [[Die for You]] # [[1.1.1.1]] # [[Կլաուդիա Չոլաքյան]] # [[BB Girls]] # [[Սպիտակ-կապույտ-սպիտակ դրոշ]] # [[Ռեյչել Զեգլեր]] # [[Էլլի Շեռլոք]] # [[Անկարայի պայթյուններ (2015 թվական)]] # [[Չադ Հերլի]] # [[Սանսիդինո Սիլվա]] # [[Նեհա Դհուպիա]] # [[Christmas]] # [[Սոֆյա Ուետրա]] # [[Էլեմենտալ (ֆիլմ, 2023)]] # [[Պրոֆեսոր Բալթազար]] # [[Էմմի Ռոսում]] # [[NotAllMen]] # [[Լի Սոն Գյուն]] # [[Համայնք (հեռուստասերիալ)]] # [[Ֆրեդի Թորփ]] # [[The Smashing Pumpkins]] # [[Իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմ (2023-ներկա)]] # [[Հարձակում Անկարայում (2023)]] # [[Սալլի Ամակի]] # [[Սղոց 10]] # [[You Make It Feel Like Christmas (ալբոմ)]] # [[Էդի Ասներ]] # [[Հղիության հիպերէմեզիս]] # [[Բրիս Սամբա]] # [[Address Downtown]] # [[Մարիա Մորերա]] # [[Ռազմական հեղաշրջում Մյանմայում (2021)]] # [[Lustful Sacraments]] # [[Կակաոյի համաշխարհային հիմնադրամ]] # [[DPR Ian]] # [[Դոմենիկո Տեդեսկո]] # [[Մայքլ Լևիտ]] # [[Ջեյմս Մեթիս]] # [[Dyn (company)]] # [[Բոջի (շուն)]] # [[Դալեկների նախօրեն]] # [[Սթենլի Փայնս]] # [[Revival (ալբոմ, Էմինեմ)]] # [[Ճշմարտությունը կազատի ձեզ]] # [[Hell: The Sequel]] # [[Եվրո թղթադրամներ]] # [[Ֆանտաստիկ քառյակ]] # [[Ջիրավատ Սուտիվանիչսակ]] # [[Էմոջիների համաշխարհային օր]] # [[The Prodigy]] # [[Re-Logic]] # [[Վոնհո]] # [[Կույս և վիշապ]] # [[Թոմի Ադեյեմի]] # [[Ամին Բուհարի]] # [[Փիթեր Բողոսյան]] # [[Application Programming Interface (API)]] # [[Արցախի նախագահական ընտրություններ (2023)]] # [[Լավ, K.O! Եկեք լինենք հերոսներ]] # [[Iconic Tower]] # [[Minecraft Live]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ]] # [[Ուլվիա Ալի]] # [[Վերա Շարավ]] # [[Մեզնից վերջինները (սերիալ)]] # [[Միք Ուոլլիս]] # [[Still Falling for You]] # [[Աջմալ Ահմադի]] # [[Ճապոնական օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալություն]] # [[Էմիլի Ուիլիս]] # [[FiveThirtyEight]] # [[Ջասիմ Ջաբիր]] # [[Յուրի Տոպլակ]] # [[Ասորիները Սիրիայում]] # [[Բոլիվիայի քաղաքական ճգնաժամ (2019)]] # [[Բացակա քվեաթերթիկ]] # [[Միջազգային արձագանքներ Միացյալ Թագավորության ԵՄ անդամակցության հանրաքվեին (2016)]] # [[Քվեասելֆի]] # [[Կրաբսբուրգեր]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու միացյալ հայտ]] # [[Ալ-Ջադիդա (Հալեպ)]] == youtube.com == # [[Օդեսա]] # [[Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետություն]] # [[Լուսին]] # [[Գանիմեդ (արբանյակ)]] # [[Տիտան (արբանյակ)]] # [[ՅուԹյուբ]] # [[Ստամբուլ]] # [[Փոփ երաժշտություն]] # [[Նոր Զելանդիա]] # [[Իրաք]] # [[Պիեմոնտ]] # [[Աֆղանստան]] # [[Եվրոպական միություն]] # [[Հովհաննես Թումանյան]] # [[Իսլանդիա]] # [[Սաուդյան Արաբիա]] # [[Վլադիմիր Պուտին]] # [[JSTOR]] # [[Շիա իսլամ]] # [[Հայֆիլմ]] # [[44-օրյա պատերազմ]] # [[Բարաք Օբամա]] # [[Վոկալ]] # [[Արարատ]] # [[Մայիսի 27]] # [[Ատոմ]] # [[Հոլոքոստ]] # [[Հարվածային գործիքներ]] # [[Համացանց]] # [[Սերժ Սարգսյան]] # [[Տրետյակովյան պատկերասրահ]] # [[Կոմիտաս]] # [[Վահան Տերյան]] # [[Վինսենթ վան Գոգ]] # [[Անդրանիկ Օզանյան]] # [[Հովհաննես Շիրազ]] # [[Ջուզեպպե Վերդի]] # [[Արտաշեսյանների թագավորություն]] # [[Աղքատի պատիվը]] # [[Եղիսաբեթ II]] # [[Բրուձոլո]] # [[Անդեձենո]] # [[Մեձենիլե]] # [[Մարալիկ]] # [[Ադրբեջանի զինված ուժեր]] # [[Արամ Խաչատրյան]] # [[Հայաստանի մշակույթի նախարարություն]] # [[Ջոն Ֆ. Քենեդի]] # [[Հասարակական կազմակերպություն]] # [[Տաղ]] # [[Ագարակ (Արագածոտնի մարզ)]] # [[Օշական (գյուղ)]] # [[Փրինսթոնի համալսարան]] # [[Լեռնապատ]] # [[.рф]] # [[9-րդ հրաշալիք]] # [[Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան]] # [[Վազգեն Սարգսյան]] # [[Ռոնալդ Ռեյգան]] # [[Ռեմբրանդ վան Ռեյն]] # [[Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթ]] # [[Հոսքային մուլտիմեդիա]] # [[Արտավազդ Բ]] # [[Քառօրյա պատերազմ]] # [[Ուոլթ Դիսնեյ]] # [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)]] # [[Երվանդունիների թագավորություն]] # [[Կոնստանտին Նովոսյոլով]] # [[Ժերար Մուրու]] # [[Սթիվեն Քինգ]] # [[Շոկոլադ]] # [[Էդմոն Մարուքյան]] # [[Դմիտրի Մեդվեդև]] # [[Արցախյան հակամարտություն]] # [[Ինֆորմացիա]] # [[Վահե Էնֆիաջյան]] # [[Նորաշեն եկեղեցի]] # [[Ջոն Լենոն]] # [[Ջեքի Չան]] # [[Հրայր Դժոխք]] # [[Մոնթե Մելքոնյան]] # [[Յոհան Կրոյֆ]] # [[Բիձարոնե]] # [[Դևիդ Բեքհեմ]] # [[Ալեսանդրո Դել Պիեռո]] # [[Ջո Բայդեն]] # [[Գառնու հեթանոսական տաճար]] # [[Մեր հայրենիք]] # [[Եվրատեսիլ 2017 երգի մրցույթ]] # [[Սելենա Գոմես]] # [[Աղբյուր Սերոբ]] # [[Իրկուտսկ]] # [[Վոյաջեր]] # [[Հայոց ցեղասպանության ժխտում]] # [[Ջեյմս Ջոյս]] # [[Վիբորգ]] # [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 1980]] # [[Հայֆա]] # [[Օրհան Փամուք]] # [[Դեբետ (գյուղ)]] # [[Այս հրաշալի կյանքը]] # [[Գեորգի Վիցին]] # [[Սոս Սարգսյան]] # [[Արմենիա հեռուստաընկերություն]] # [[Նելսոն Մանդելա]] # [[Գարեթ Բեյլ]] # [[Սերգեյ Փարաջանով]] # [[Արթուր Հովհաննիսյան (նկարիչ)]] # [[Հայերը Չինաստանում]] # [[Վերձենիս]] # [[Արա Սարգսյան]] # [[Էդրիեն Բրոուդի]] # [[Զլատան Իբրահիմովիչ]] # [[Լեռնահովիտ (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)]] # [[Արիանա Գրանդե]] # [[BTS]] # [[Ժերար Դեպարդիե]] # [[Լուկա Մոդրիչ]] # [[Ռոմանո դ’Էցելինո]] # [[Արցինյանո]] # [[Դենիս Բերգկամպ]] # [[Ջորջ Բեսթ]] # [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)]] # [[Գեղեցկության մրցույթ]] # [[Կրիկետ]] # [[Վիլհելմ II]] # [[Ֆրեդի Մերկուրի]] # [[Համո Օհանջանյան]] # [[Մարտին Լյութեր Քինգ]] # [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 1988]] # [[Երվանդ Քոչար]] # [[Քվենտին Տարանտինո]] # [[Ալեքսանդր Լուկաշենկո]] # [[Վոլոդիմիր Զելենսկի]] # [[Սերիական մարդասպան]] # [[Հեյդար Ալիև]] # [[Վազգեն Մանուկյան]] # [[Անուշ (օպերա)]] # [[Դիեգո Մարադոնա]] # [[Զովունի]] # [[Շակիրա]] # [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2000]] # [[Իլոն Մասկ]] # [[Տուն (շինություն)]] # [[Սողոմոն Թեհլիրյան]] # [[DC Comics]] # [[Մագնուս Կառլսեն]] # [[Կլարա Ռումյանովա]] # [[Բիլլի Այլիշ]] # [[App Store]] # [[JYP Entertainment]] # [[Սելին Դիոն]] # [[Ջեք Լեմոն]] # [[Ազգերի համագործակցություն]] # [[Շուշան Պետրոսյան]] # [[Բրայան Մեյ]] # [[Մարկ Ցուկերբերգ]] # [[Լոթար Մաթեուս]] # [[Հարրի Փոթեր (կերպար)]] # [[Մյուզ]] # [[Նաիրի]] # [[Տիգրան Սարգսյան]] # [[Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը]] # [[Քեյթ Բեքինսեյլ]] # [[Խորեն Աբրահամյան]] # [[Դինո Ձոֆ]] # [[Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղեր]] # [[Իվետա Մուկուչյան]] # [[Գալակտիկայի պահապանները (ֆիլմ)]] # [[Ադամ Լևին]] # [[Սիրուշո]] # [[Girls' Generation (խումբ)]] # [[Սառցե սիրտը (մուլտֆիլմ)]] # [[Դուդուկ]] # [[Էդի Մերֆի]] # [[Խամես Ռոդրիգես]] # [[Հեզբոլլահ]] # [[Պետրո Պորոշենկո]] # [[Ռեյ Բրեդբերի]] # [[Դոկտոր Սթրենջ (ֆիլմ)]] # [[ABBA (խումբ)]] # [[Յոհան Շտրաուս]] # [[Միքայել Լաուդրուպ]] # [[Քեմերոն Դիաս]] # [[Բարվինոկ (գյուղ, Լուցկի շրջան)]] # [[Թուփաք Շաքուր]] # [[Վրիժառուները (ֆիլմ, 2012)]] # [[Ռաֆայել Նադալ]] # [[Սուրբ Սոֆիայի տաճար (Ստամբուլ)]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1966]] # [[Սամվել Ալեքսանյան (գործարար)]] # [[Արա Հարությունյան]] # [[Խավիեր Զանետտի]] # [[Աքքա]] # [[Մինաս Ավետիսյան]] # [[Ջիմի Հենդրիքս]] # [[Twenty One Pilots]] # [[Կենդանապոլիս]] # [[Ուրախ կարուսել]] # [[Բահայի]] # [[Գորդոն Բենքս]] # [[IPad]] # [[Մարկո Ռոյս]] # [[Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիր]] # [[Պետեր Շմեյխել]] # [[Կապիտան Ամերիկա։ Ձմռան զինվորը]] # [[Արքայադուստրը և գորտը]] # [[Ռալֆն ընդդեմ ինտերնետի]] # [[Red Velvet (խումբ)]] # [[Կախարդական սրինգ]] # [[Մրցակցություն]] # [[Կինոտավր]] # [[Մոանա]] # [[Ջիմ Մորիսոն]] # [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2022]] # [[Մորավիա]] # [[Գոնկուրյան մրցանակ]] # [[Իքս մարդիկ։ Ապոկալիպսիս]] # [[Ավրիլ Լավին]] # [[Ֆինիս Օ'Քոնել]] # [[Միլա Կունիս]] # [[Էրազմ Ռոտերդամցի]] # [[Էդգար Հովհաննիսյան]] # [[Կառլոս Ալբերտո Տոռես]] # [[Bohemian Rhapsody]] # [[RM (ռեփեր)]] # [[Ջոն Միլթոն]] # [[Բերինգի նեղուց]] # [[Իգոր Մուրադյան]] # [[Գալակտիկայի պահապանները. մաս 2]] # [[Բրիան Լաուդրուպ]] # [[Երջանկություն]] # [[2010-ականներ]] # [[Երևանի մանկական երկաթուղի]] # [[Քնած գեղեցկուհին (մուլտֆիլմ, 1959)]] # [[Moves like Jagger]] # [[Վայնոնա Ռայդեր]] # [[Էմմա Ուոթսոն]] # [[Դեդփուլ (ֆիլմ)]] # [[Սվետլանա Կուզնեցովա]] # [[Արամի փողոց (Երևան)]] # [[Փետրվարյան ապստամբություն]] # [[Շրի Ջայավարդենեպուրա Կոտտե]] # [[Բուժումբուրա]] # [[Շուգա (ռեփեր)]] # [[Ազգային ինքնորոշում միավորում]] # [[Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն]] # [[Քենդրիկ Լամար]] # [[Ջերարդ Բաթլեր]] # [[We Will Rock You]] # [[Քրիստոնյաներ]] # [[Ջուզեպպե Բերգոմի]] # [[Ռազմագերիներ]] # [[Նամուս (ֆիլմ)]] # [[Սիրիայի դրոշ]] # [[Երվանդ Զախարյան]] # [[Վարազաբուն]] # [[Անհավանական Սարդ-մարդը 2]] # [[Աշխարհի պատմության խոշորագույն տերությունների (կայսրությունների) ցանկ]] # [[Անհավանական Սարդ-մարդը (ֆիլմ, 2012)]] # [[Տիմատի]] # [[Կարլ Լագերֆելդ]] # [[Իգի Ազալիա]] # [[Թոմ Ֆելթոն]] # [[Եվրամայդան]] # [[Ջիսու]] # [[Քինգսման։ Ոսկե մատանի]] # [[Քըրք Դուգլաս]] # [[Կառլ XVI Գուստաֆ]] # [[Թայմ 100]] # [[Ultimate Fighting Championship]] # [[Ջեյ Հոփ]] # [[Թութք]] # [[Ջեննի]] # [[Ուիլյամ Ուայլեր]] # [[Մարիա Կալաս]] # [[Լիվ Թայլեր]] # [[Ադամ Լամբերտ]] # [[Նիկոլայ Ռիժկով]] # [[Ստալինյան բռնաճնշումներ]] # [[Քարդի Բի]] # [[Ռումինական հեղափոխություն (1989)]] # [[Չոնգուկ]] # [[Լիսա Մանոբան]] # [[Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ]] # [[Էշթոն Քաթչեր]] # [[Բեռլինի պատի փլուզում]] # [[Լիբանանը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում]] # [[Ջոն Սինա]] # [[Օսման I]] # [[Էլեն Դեջեներես]] # [[Մարվին Հից]] # [[Էլիա Կազան]] # [[Ռոսե]] # [[Դենիս Հոփեր]] # [[Nintendo Switch]] # [[Սթենդ ափ կատակերգություն]] # [[Քրիստինա Ֆեռնանդես դե Կիրշներ]] # [[Արմավիր (մայրաքաղաք)]] # [[Ժան-Կլոդ Վան Դամ]] # [[Կանչ (թերթ, Երևան)]] # [[Արտո Թունջբոյաջյան]] # [[Հայաստանի նախագահի նստավայր]] # [[Քարագլուխ (Հադրութի շրջան)]] # [[Հայ-ադրբեջանական ռազմական բախում (հուլիս, 2020)]] # [[Գրիգոր Հասրաթյան]] # [[Վացլավ Հավել]] # [[Անժելիկա Քերբեր]] # [[Վարդան Վահրամյան]] # [[Ջարեդ Լետո]] # [[Ռայան Գիգզ]] # [[Փավստոս Բուզանդի փողոց (Երևան)]] # [[Դուա Լիպա]] # [[Մայքլ Ֆասբենդեր]] # [[Բեթմենն ընդդեմ Սուպերմենի։ Արդարության արշալույսին]] # [[Մոխրոտը]] # [[Google Doodle]] # [[Գնչուների ցեղասպանություն]] # [[Քիմ Բեսինջեր]] # [[Ամբերդ (ամրոց)]] # [[Հիրոսիմայի և Նագասակիի ատոմային ռմբակոծումներ]] # [[Love Me Harder]] # [[GOT7]] # [[Imagine Dragons]] # [[Թայլեր Ջոզեֆ]] # [[Եռանկյունաչափություն]] # [[Աստղային պատերազմներ։ Էպիզոդ VII։ Ուժի արթնացում]] # [[Ֆրենչ Մոնտանա]] # [[Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2016]] # [[Մարաղայի կոտորած]] # [[Boy with Luv (երգ)]] # [[Նիք Ջոնաս]] # [[Նռան գույնը]] # [[Ջին (երգիչ)]] # [[Ալեն Մարգարյան]] # [[Դելֆին]] # [[Դոկտոր Վաթսոն]] # [[Գեորգի Դանելիա]] # [[Հոլզի]] # [[Ջոն Մաքքեյն]] # [[Մեդեա Աբրահամյան]] # [[Գալյա Նովենց]] # [[Զենդեյա]] # [[Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմ]] # [[Անգուն]] # [[Աուդի]] # [[Ումֆ]] # [[Եվա Գրին]] # [[Արթուր Ալեքսանյան (ըմբշամարտիկ)]] # [[Միկի Մաուս]] # [[Յուլիա Տիմոշենկո]] # [[Ջերեմի Ռեներ]] # [[Ալեքսեյ Նավալնի]] # [[Snap (երգ, Ռոզա Լին)]] # [[Բեսլանի ահաբեկչական հարձակում]] # [[TRT]] # [[Կատրին Դենյով]] # [[Գանձակի ջարդեր]] # [[Հումանիտար գիտություններ]] # [[Հսկողության վերջ (վեպ)]] # [[Միշել Լեգրան]] # [[Love Yourself: Answer]] # [[XXXTentacion]] # [[Բլեյք Գրիֆին]] # [[Դյումա Քի]] # [[Պոլինա Գագարինա]] # [[Բողոքի ցույցեր Բելառուսում (2020–2021)]] # [[Lovely (երգ, Բիլլի Այլիշ և Քալիդ)]] # [[Խորեզմ]] # [[Գարեգին Ա Հովսեփյան]] # [[Դոլֆ Լունդգրեն]] # [[Սպարտակ]] # [[Երևանի կրկես]] # [[Դև (բանաստեղծ)]] # [[Ջիլ Բայդեն]] # [[Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներ]] # [[Իրինա Ալլեգրովա]] # [[Ջոզեֆ Ֆայնս]] # [[Միլորադովո (գյուղ, Կոտելվայի շրջան)]] # [[Ստանդարտ մոդել]] # [[Հանա Մոնտանա (հեռուստասերիալ)]] # [[Մաթս Վիլանդեր]] # [[Թոմ Յորք]] # [[Come Out and Play (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Six Feet Under (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Փոլ Ռադ]] # [[O!RUL8,2?]] # [[You Should See Me in a Crown]] # [[Bored (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Տարօրինակ դեպքեր]] # [[Wings: You Never Walk Alone]] # [[Post Malone]] # [[Զինված հակամարտություն Ուկրաինայի արևելքում]] # [[Թալիշերեն]] # [[8 (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[2 Cool 4 Skool]] # [[Պակ Ջին Յոնգ]] # [[Վահան Քոչար]] # [[Գիլյերմո դել Տորո]] # [[BTS World Tour: Love Yourself]] # [[ԲԱՏԷ ՖԱ]] # [[Իսահակ Շվարց]] # [[Վլադիմիր Ժիրինովսկի]] # [[Ռիվերդեյլ (հեռուստասերիալ)]] # [[Ocean Eyes (երգ)]] # [[BTS խմբի սինգլների սկավառակագրություն]] # [[Հասան Ռոհանի]] # [[Էդվարդ Սնոուդեն]] # [[Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն խոսքեր]] # [[Bellyache (երգ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Միխայիլ Բոյարսկի]] # [[Սումո]] # [[Լինա Հիդի]] # [[Վալենտին Գաֆտ]] # [[Սենտ Էնդրյուսի համալսարան]] # [[ՅուԹյուբի կոճակներ]] # [[Ddu-Du Ddu-Du]] # [[Մայք Թայսոն]] # [[Դմիտրի Բիկով]] # [[Ջիլիան Անդերսոն]] # [[Blood Sweat & Tears (երգ)]] # [[Պետական հեղաշրջում]] # [[Kill the DJ]] # [[Walking Out]] # [[This Summer's Gonna Hurt like a Motherfucker]] # [[Մաչու Պիկչու]] # [[ChromeOS]] # [[Էմիլիա Քլարկ]] # [[2017 BTS Live Trilogy Episode III: The Wings Tour]] # [[Միլիյեթ]] # [[Պիեռ Էմերիկ Օբամեյանգ]] # [[Տիտանիկի խորտակում]] # [[Հավի և ձվի խնդիր]] # [[Ֆորսաժ 7]] # [[Wish You Were Gay]] # [[Նեոնացիզմ]] # [[Spring Day (երգ)]] # [[Սամրա Ռահիմլի]] # [[Կարագով կատվի պարադոքս]] # [[Xanny]] # [[I Need U]] # [[Մայքլ Ռուքեր]] # [[Ռուպերտ Գրինթ]] # [[Winner (խումբ)]] # [[Քորթնի Լավ]] # [[Գրութ]] # [[Գահերի խաղ (վեպ)]] # [[Life Goes On]] # [[On (երգ)]] # [[Էլեկտրատեխնիկա]] # [[Sugar (երգ, Maroon 5)]] # [[Ջասթին Լոնգ]] # [[Խիզախ արքայադուստրը (անիմացիոն ֆիլմ)]] # [[Գլոբուս]] # [[Լիզա Քուդրոու]] # [[IAI Harop]] # [[!!!!!!!]] # [[Արտակ Ղուլյան]] # [[Բիլլի Այլիշի սկավառակագրություն]] # [[Մուսլիմ Մագոմաև]] # [[Be (ալբոմ)]] # [[BTS խմբի մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ]] # [[Համբույր]] # [[Ռոուզ Բիրն]] # [[Լուսինե Զաքարյան]] # [[1944 (երգ)]] # [[Lovesick Girls]] # [[Bangtan Boys խմբի տեսագրություն]] # [[Միմինո]] # [[Թարս պար]] # [[Վճարային հաշվեկշիռ]] # [[Փնտրելով Դորիին]] # [[Il Volo]] # [[Blurryface]] # [[Սովորական լուսան]] # [[Ջիմի Ուոքեր]] # [[Ֆրանկա Ռայմոնդի]] # [[Վեբ սերիալ]] # [[Lust for Life (երգ)]] # [[Blurred Lines]] # [[Չարլի Փութ]] # [[Juice Wrld]] # [[Blackpink House]] # [[Թոմ Հոլանդ]] # [[Պետական դավաճանություն]] # [[Hands All Over (երգ)]] # [[Տիմուր Բեկմամբետով]] # [[Էկզորսիզմ]] # [[Քվանտային համակարգիչ]] # [[Ռուսական քարոզչություն]] # [[Ադրբեջանի պատմություն]] # [[Serendipity (երգ, BTS)]] # [[H.E.R.]] # [[Դիպուկահար]] # [[Սեթ Ռոգեն]] # [[Boombayah]] # [[Kill This Love (երգ)]] # [[As If It’s Your Last]] # [[Forever Young]] # [[Թրոյ Սիվան]] # [[Umbrella (երգ)]] # [[Singularity (երգ)]] # [[Քրիս Հեմսվորթ]] # [[DC-ի ընդլայնված տիեզերք]] # [[Five to One]] # [[Change Your Life]] # [[Square One]] # [[Իվան Օխլոբիստին]] # [[Արաբական արշավանքները Պարսկաստան]] # [[Square Up]] # [[Քևին Սմիթ]] # [[Տիգրան Մեծի պարթևական արշավանք]] # [[Best Mistake]] # [[Never Gonna Leave This Bed]] # [[Windows 98]] # [[Պրիանկա Չոպրա]] # [[Կրող հրթիռ]] # [[Break On Through (To the Other Side)]] # [[Ice Cream]] # [[Dark Horse (երգ, Քեյթի Փերրի)]] # [[Ayo (երգ)]] # [[Վերկա Սերդյուչկա]] # [[No Mediocre]] # [[Yours Truly]] # [[Marvel կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի կերպարներ]] # [[Սթիվեն Սիգալ]] # [[Ռատկո Մլադիչ]] # [[Միշա Քոլինզ]] # [[Ինչպես վարժեցնել վիշապին 3․ Թաքնված աշխարհը]] # [[Գագիկ Եգանյան]] # [[Նազենի Հովհաննիսյան]] # [[Բրիգադա (սերիալ)]] # [[Blackpink (մինի ալբոմ)]] # [[Գերբնական (հեռուստասերիալ, մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ)]] # [[Վրիժառուները։ Անվերջության պատերազմ]] # [[Գագիկ Խաչատրյան (գեներալ)]] # [[Հարութ Փամբուկչյան]] # [[Գևորգ Վարդանյան]] # [[Քրոմիտ]] # [[Amami se vuoi]] # [[Break Free]] # [[Stay with Me]] # [[Again (երգ)]] # [[Վարդան Պետրոսյան]] # [[Ռուսական 102-րդ ռազմաբազա]] # [[Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան]] # [[Կիմ Ջին Ու]] # [[Ակբա բանկ]] # [[Մաքսիմ Ֆադեև]] # [[Ուիլյամ Շաթներ]] # [[Սեմ Սմիթի սկավառակագրություն]] # [[Ֆրենկ Օուշեն]] # [[Հանրության գերակա շահ]] # [[Ջեոն Սո-մի]] # [[Լի Սոն Կյոնգ]] # [[Exodus (ալբոմ)]] # [[Հենրիկ Սիրավյան]] # [[Roll in Peace]] # [[Beat It]] # [[Aprite le finestre]] # [[To Die For]] # [[Secrets (սինգլ, The Weeknd)]] # [[The Hills]] # [[Կորոլ ի Շուտ]] # [[Էլիս Քուփեր]] # [[Չուլպան Խամատովա]] # [[I Feel It Coming]] # [[Too Good at Goodbyes]] # [[Trench]] # [[Տեսողական պատրանք]] # [[Վիկտորյա Բեքհեմ]] # [[Տերմինատոր։ Ջենիսիս]] # [[Ջորջ Ֆլոյդի սպանություն]] # [[Antena 3]] # [[GD X Taeyang]] # [[Տատու (խումբ)]] # [[Հովհաննես Թոքմաջյան]] # [[Վիտալի Կլիչկո]] # [[Բելլա Ախմադուլինա]] # [[Նիկոլ Փաշինյանի առաջին կառավարություն]] # [[Բելա Թորն]] # [[Call Out My Name]] # [[Արսեն Թորոսյան]] # [[Լեոնիդ Յարմոլնիկ]] # [[Տասնութերորդ արքայատոհմ]] # [[Գրիգորի Ռասպուտին]] # [[Side to Side]] # [[Նիկոլայ Կոստեր-Վալդաու]] # [[Monsta X]] # [[Արամ Երկանյան]] # [[Fire on Fire]] # [[Մոդ Բրիտանացի]] # [[Bad Vibes Forever]] # [[Սվետլանա Լոբոդա]] # [[Կոնկորդ]] # [[Կոբուրգ]] # [[Ազատ արվեստներ]] # [[Անմոռուկ]] # [[Բորիս Ակունին]] # [[Kanal D]] # [[Արթուր Ջանիբեկյան]] # [[Baby Monster]] # [[Artpop]] # [[Նարդի]] # [[Բրայսոն Թիլեր]] # [[Հետ դեպի ապագա (ֆիլմ)]] # [[Made of Stars]] # [[Բոննի Ռայթ]] # [[XXXTentacion-ի սկավառակագրություն]] # [[Արցախի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Դմիտրի Խառատյան]] # [[Sweetener]] # [[Disturbia (երգ)]] # [[Հարլի Քուին]] # [[Վերա Բրեժնևա]] # [[Երևան (հեռուստաֆիլմերի ստուդիա)]] # [[Love Me (երգ, Լիլ Ուեյն)]] # [[Fancy (երգ)]] # [[Ռոբերտ Էլիբեկյան]] # [[Հայկազ Բաղմանյան]] # [[Move That Dope]] # [[Գրիգոր Մինասյան]] # [[Sad! (երգ, XXXTentacion)]] # [[Swan Song]] # [[Ռոբերտ Բրյուս]] # [[Տերմինատոր։ Փրկիչը]] # [[Mafia II]] # [[Վերարկու]] # [[Moses (երգ, Ֆրենչ Մոնտանա)]] # [[Բազ Օլդրին]] # [[Լրացված իրականություն]] # [[Ամիր Հադդադ]] # [[Break My Heart]] # [[Քրիստին Չենովետ]] # [[Tik Tok]] # [[Don't Cry (երգ, Լիլ Ուեյն)]] # [[Fun (երգ, Պիտբուլ)]] # [[Scared to Be Lonely]] # [[Աուն Սան Սու Չժի]] # [[Holy Grail]] # [[Արիստարքոս Սամոսցի]] # [[Շահում Ղազարյան]] # [[Shape of You]] # [[Անդրեյ Մալախով]] # [[Stressed Out]] # [[XXXTentacion-ի սպանություն]] # [[Արև Բաղդասարյան]] # [[Wanna One]] # [[Hallucinate]] # [[TXT (խումբ)]] # [[Արմեն Հովհաննիսյան (զինվորական)]] # [[Beast (խումբ)]] # [[Թամար Գվերդծիթելի]] # [[Արամո]] # [[Դուա Լիպայի սկավառակագրություն]] # [[Comedy Club]] # [[Ջեյմս Քորդեն]] # [[Բորիս Գրեբենշչիկով]] # [[Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն]] # [[Մոսկվայի Անտոն Չեխովի անվան գեղարվեստական թատրոն]] # [[Manic (ալբոմ, Հոլզի)]] # [[New Rules]] # [[Տիրանոզավր]] # [[21 Savage]] # [[Ջեյ Բալվին]] # [[Հուավեյ]] # [[Մի անգամ Հոլիվուդում]] # [[Բահաուլլա]] # [[Mamamoo]] # [[Megan Thee Stallion]] # [[Փոլ Սքոուլզ]] # [[Սթիվ Ֆորբս]] # [[Ֆուլ հաուս (սիթքոմ)]] # [[Աշնանային սալոն]] # [[Բիլլի Հոլիդեյ]] # [[Մթնշաղ։ Խավարում]] # [[Ալեքսեյ Բերեզուցկի]] # [[Ծրագրի կատարում]] # [[Ալեքսանդր Ռիբակ]] # [[Մոր և մանկան առողջության պահպանման գիտահետազոտական կենտրոն]] # [[Փրկվածը (ֆիլմ, 2015)]] # [[Վալերի Մելաձե]] # [[Heart to Heart (երգ, Ջեյմս Բլանտ)]] # [[Բիբի Ռեքսա]] # [[Գինեգործությունը Հայաստանում]] # [[4Minute (խումբ)]] # [[Անտոն Ելչին]] # [[IDGAF]] # [[Էլիզա Դուշկու]] # [[Գիշերային դետք (կտավ)]] # [[Տիգրան Խզմալյան]] # [[Duran Duran]] # [[Էվանջելին Լիլլի]] # [[Ադրիանա Լիմա]] # [[Ալեքսանդր Ժուլին]] # [[Dangerous (երգ, Ջեյմս Բլանտ)]] # [[Սոհյոն (երգչուհի)]] # [[You're Beautiful (երգ, Ջեյմս Բլանտ)]] # [[Ամինատա Սավադոգո]] # [[Hopeless Fountain Kingdom]] # [[Աննա Հակոբյան]] # [[Bad!]] # [[Զոուի Դեշանել]] # [[Հայկ Չոբանյան]] # [[Միքայելյան վիրաբուժության ինստիտուտ]] # [[Ալֆորվիլ]] # [[Վեներա նախագիծ]] # [[Nickelback]] # [[Թայրա Բենքս]] # [[Մեդդի Զիգլեր]] # [[15&]] # [[Ջեյմս Բլեյք]] # [[Նեմրա]] # [[Լյուդմիլա Ուլիցկայա]] # [[Ֆլի]] # [[Alone (երգ, Հոլզի)]] # [[If Time Is All I Have]] # [[Be the One]] # [[Eastside (երգ)]] # [[Blur]] # [[Անժելա Սարաֆյան]] # [[Աշոտ Ոսկանյան]] # [[So Far Gone (երգ)]] # [[Պատմության կեղծարարությունն Ադրբեջանում]] # [[Խորվաթիայի անկախության պատերազմ]] # [[Ուոթերգեյթյան սկանդալ]] # [[Նունե Թումանյան]] # [[Ջոն Գրին]] # [[Հոլլանդ Ռոդեն]] # [[Նինա Հագեն]] # [[The Makemakes]] # [[Չոի Մին Հո]] # [[Գորիսի պետական համալսարան]] # [[Little Big]] # [[Արևմտյան Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Սեմ Հարիս]] # [[Jumpsuit]] # [[Քլարենս Նեշ]] # [[Chlorine]] # [[Անզսպելիները]] # [[Rhythm Inside]] # [[Խոստումը (ֆիլմ, 2016)]] # [[Հոգեսոմատիկա]] # [[Ռիտա Սարգսյան]] # [[Ռաշիդ Բեհբութով]] # [[Էմբեր Հերդ]] # [[Կարլ Ռայներ]] # [[Nine Inch Nails]] # [[Կլաուդիա Շիֆեր]] # [[Զոի Քրավից]] # [[Ալան Ուոքեր]] # [[Չհվե Սու Յոնգ]] # [[Փիթեր Գեբրիել]] # [[Վալենտինա Տոլկունովա]] # [[Սերգեյ Կուրղինյան]] # [[Lust for Life]] # [[Հույսի շողերի հավաքածուն]] # [[Գրեյս Ջոնս]] # [[Դեյն ԴեՀան]] # [[IU (երգչուհի)]] # [[Ելիզավետա Բոյարսկայա]] # [[Ալեքսանդր Պանկրատով-Չոռնի]] # [[Իգի Ազալիայի սկավառակագրություն]] # [[Fat Bottomed Girls]] # [[ՌՏՌ Պլանետա]] # [[Վլադիմիր Գիլյարովսկի]] # [[Ֆիլիպ Զիմբարդո]] # [[Հակահայկականությունը Ռուսաստանում]] # [[Օմարիոն]] # [[Արծրուն Հովհաննիսյան]] # [[Լուկաս Հեջես]] # [[Էդի Ռամա]] # [[Թերեզա Փալմեր]] # [[Շառլոտ Գենսբուր]] # [[Իվիցա Օլիչ]] # [[Լեգենդ Քորայի մասին]] # [[Ռիչարդ Քրթիս]] # [[Լիլիթ Հովհաննիսյան]] # [[Doja Cat]] # [[Գրիգորի Լեպս]] # [[Թեհրան-43]] # [[Ջիմի Ֆելոնի երեկոյան շոու]] # [[Younger Now (ալբոմ)]] # [[Panic! At the Disco]] # [[Յուրի Լոտման]] # [[Լուիս Ֆոնսի]] # [[Մեծ Բրիտանիայի՝ Եվրոպական միությունում անդամակցության հարցով հանրաքվե]] # [[Միխայիլ Պրոխորով]] # [[Ալեքսանդր Ռադիշչև]] # [[Sistar (խումբ)]] # [[Սպամ]] # [[Վիոլետտա (հեռուստասերիալ)]] # [[Դոնալ Գլիսոն]] # [[Ուիսթեն Հյու Օդեն]] # [[Դավիթ Թուխմանով]] # [[Արամ Աբրահամյան (լրագրող)]] # [[We Can't Stop]] # [[BtoB (խումբ)]] # [[Մեթ Սմիթ]] # [[(G)I-DLE]] # [[Alice in Chains]] # [[Միխայիլ Գորշենյով]] # [[Հոլզիի սկավառակագրություն]] # [[Կարեն Անտաշյան]] # [[Hold Me (երգ, Ֆարիդ Մամեդով)]] # [[Այսել Մամեդովա]] # [[Ռոյ Օրբիսոն]] # [[Քենդալ Ջեններ]] # [[Մարկո Ամելիա]] # [[Սրբուհի Լիսիցյան]] # [[The Clash]] # [[7 Rings]] # [[Հույն-եգիպտական հարաբերություններ]] # [[Խորխե Սամպաոլի]] # [[Մուրադ Հասրաթյան]] # [[Սերգեյ Դյոժկին]] # [[Նիք Վույչիչ]] # [[Անասնաֆերմա]] # [[Էցի]] # [[Լևոն Ղալումյան]] # [[Գահերի խաղ (5-րդ եթերաշրջան)]] # [[Լիզի Կապլան]] # [[Գահերի խաղ (4-րդ եթերաշրջան)]] # [[Ride]] # [[You Should Be Sad]] # [[Ժակ Ֆրեսկո]] # [[Fun (խումբ)]] # [[Դեյվ Շափել]] # [[Habemus Papam]] # [[Քերրի Վաշինգտոն]] # [[Օսունա (երգիչ)]] # [[Լեննոքս Լյուիս]] # [[Իմ խաչը]] # [[Կատերինա Գրեմ]] # [[Սկրիպտոնիտ]] # [[Սթենֆորդի բանտային գիտափորձ]] # [[Այն (ֆիլմ, 2017)]] # [[Ռոջեր Բոմպաս]] # [[Աբրահամ Աբրահամյան (գիտնական)]] # [[Նարեկ Ավետիսյան (նկարիչ)]] # [[Running Scared]] # [[Դալեր Կուզյաև]] # [[Իրինա Շեյք]] # [[Արփի Գաբրիելյան]] # [[Լեդի Գագայի սկավառակագրություն]] # [[Միհրան Հակոբյան (քանդակագործ)]] # [[TRT 1]] # [[As It Was]] # [[Քաղաքացու երգը]] # [[2012 թվականը երաժշտությունում]] # [[Ուսեյն Բոլտ]] # [[Յուրի Հովհաննիսյան]] # [[Պաուլ Լանդերս]] # [[My Blood (երգ, Twenty One Pilots)]] # [[Ռեջինա Հոլլ]] # [[Լյուդմիլա Պետրուշևսկայա]] # [[Զառա Լարսոն]] # [[Դոկտոր Ժիվագո (ֆիլմ, 1965)]] # [[Գենադի Խազանով]] # [[Սեբաստիան Կել]] # [[Ստեփան Զատիկյան]] # [[Կոնչիտա Վուրստ]] # [[Ռուբեն Քոչար]] # [[Տաթևիկ Հովհաննիսյան]] # [[Աշոտ Բեգլարյան (գրող)]] # [[Սերեբրո (խումբ)]] # [[Դե, սպասիր (թողարկում 11)]] # [[Սյոն]] # [[Lights Up]] # [[Հենզելն ու Գրետելը]] # [[Միստիկ (Marvel Comics)]] # [[Դիանա Հաջիևա]] # [[Ավագ Պետրոսյան]] # [[Սպառողների իրավունքների պաշտպանություն]] # [[Արարատ Գրիգորյան]] # [[Էվանդեր Հոլիֆիլդ]] # [[Car Radio]] # [[Bon Iver]] # [[Բազմատիեզերք]] # [[Բելլա Դարբինյան]] # [[Երեք գրոշանոց օպերա]] # [[Սուպեր մամա]] # [[Ֆիլիպ Նուարե]] # [[Էրիկ Աբիդալ]] # [[Օլգա Կաբո]] # [[Heavydirtysoul]] # [[Միտրալ փականի պրոլապս]] # [[Լիլ Բեյբի]] # [[Լյուդմիլա Կիչենոկ]] # [[Ռազմական հեղաշրջում Եգիպտոսում (2013)]] # [[Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամ]] # [[Ամուլսարի հանքավայր]] # [[Դենիել Սթերն]] # [[Գալինա Բելյաևա]] # [[Էմիլի Բրաունինգ]] # [[Lucid Dreams]] # [[Lane Boy]] # [[Գեշտալտ]] # [[Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամ]] # [[Կիմ Հյո Յոնգ]] # [[Shake It Off (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)]] # [[Ջուլիա Մայքլզ]] # [[Քոուլ Սփրոուս]] # [[Բերենիկա]] # [[Android Pay]] # [[Bekuh BOOM]] # [[Եկել ես այստեղ, որ ի՞նչ անես]] # [[All I Want for Christmas Is You]] # [[Սպիտակաձյունիկ (Դիսնեյ)]] # [[LA to the Moon Tour]] # [[Մելիսա Բենոիսթ]] # [[Eleanor Rigby]] # [[Արքայազն Ջորջ]] # [[Take Me to Church]] # [[Նիք Ռոբինսոն]] # [[Տատյանա Նավկա]] # [[Love On Tour]] # [[Ֆին Ուիթրոք]] # [[Ռիո (մուլտֆիլմ)]] # [[Թայքա Վայթիթի]] # [[Նարնջագույնը նոր սևն է]] # [[Մեքսիկական նարկոպատերազմ]] # [[Ջեսսի (հեռուստասերիալ)]] # [[Նատալյա Արինբասարովա]] # [[Կար-չկար մի շուն (մուլտֆիլմ)]] # [[Գրետա Գերվիգ]] # [[Նիկոլ Փաշինյանի անձի պաշտամունք]] # [[Մեթ Լուկաս]] # [[Nico and the Niners]] # [[Յուրի Ավերբախ]] # [[Roar]] # [[Արցախում Մի-24 ուղղաթիռի խոցում (2014)]] # [[Լիրիկական երթ (Կովկասյան բնապատկեր)]] # [[Սթենլի Միլգրեմ]] # [[Նարինե Դովլաթյան]] # [[Նիք Դրեյք]] # [[Holding on to You]] # [[Միավորված աշխարհներ (հեռուստասերիալ)]] # [[Lil Yachty]] # [[Միշել Գոնդրի]] # [[Level of Concern]] # [[Ստոկհոլմի համախտանիշ]] # [[League of Legends]] # [[Մաքսիմ Գալկին]] # [[Բրիջիթ Մենդլեր]] # [[Լինդա Եվանգելիստա]] # [[Փոթորիկ (Marvel Comics)]] # [[Արև Պետրոսյան]] # [[Ֆեթի Ուափ]] # [[Միխայիլ Զադոռնով]] # [[Դօրիան]] # [[Ռոնդա Ռոուզի]] # [[Մախիկո Գոնսալես]] # [[Միշո]] # [[Ծիծաղի օր]] # [[Golden]] # [[Juice Wrld-ի սկավառակագրություն]] # [[Ահմադ Շահ Մասուդ]] # [[Տնային ճնճղուկ]] # [[Պոլ Հագիս]] # [[Էդվարդյան դարաշրջան]] # [[Վիկտոր Նիկիտին]] # [[Կամիլո Վարգաս]] # [[Շեյն Լոնգ]] # [[Թիմ Կեհիլ]] # [[No Sense]] # [[Ռոյ Ջոնս Կրտսեր]] # [[Ալեքսանդր Գորդոն]] # [[Yungblud]] # [[Պակ Ջիհյո]] # [[House of Gold]] # [[Under Pressure]] # [[Թոմ և Ջերի. Ֆիլմ]] # [[Ալ Բանո]] # [[Յուրի Շատունով]] # [[Levitate]] # [[Թոմ Օդել]] # [[Կարեն Դեմիրճյան փողոց (Երևան)]] # [[Շպագինի գնդացիր-ատրճանակ]] # [[Ստաս Միխայլով]] # [[Գասպար Նոե]] # [[Վիգեն Ավետիս]] # [[Հովհաննես Ասատրյան]] # [[Ամանդին Բուրժուա]] # [[Վոլոդիմիր Զելենսկիի նախագահություն]] # [[Պերճ Ստեփանյան]] # [[Ակվաֆինա]] # [[Ստալինի մահը (ֆիլմ)]] # [[Անդրեյ Պանին]] # [[Գիլիան Ջեյքոբս]] # [[Անթաքիա]] # [[ՄակՔինզի]] # [[Your Song]] # [[Համախառն ներքին երջանկություն]] # [[Լևոն Լաճիկյան]] # [[Մաք Միլլեր]] # [[Լուի Սի Քեյ]] # [[Green Light]] # [[Unchained Melody]] # [[Ջոն Նոքս]] # [[Քրիստիան Ամանպուր]] # [[Օքսանա Ֆյոդորովա]] # [[Լիլ Փամփ]] # [[EXID]] # [[Բոբ Դոուլ]] # [[Գեթսեմանի այգի]] # [[Ջեֆ Բաքլի]] # [[Համաշխարհային պատերազմ Զ (ֆիլմ)]] # [[Դպրոցական դասադուլ հանուն կլիմայի]] # [[6ix9ine]] # [[Քան ակադեմիա]] # [[Կոնսերտգեբաու (Ամստերդամ)]] # [[Արթուր Բաբիչ]] # [[Ջեյմե Լաննիստեր]] # [[The 2nd Law]] # [[Twenty One Pilots խմբի սկավառակագրություն]] # [[Ռայան Ուայթ]] # [[Քաղաքական ճգնաժամ Ուկրաինայում (2013-2014)]] # [[Էլիսոն Բրի]] # [[Նաոմի Սքոթ]] # [[Ալլահ Ռահման]] # [[Դոնալդ Ֆեյսոն]] # [[Տարօրինակ պատերազմ]] # [[Հեռացատկ]] # [[Ռոզա Քենեդի]] # [[Անդրանիկ Ավետիսյան]] # [[Պի թվի օր]] # [[Տարվա վիքիմեդիստ]] # [[Բեքի Ջի]] # [[Ջորջ Ֆլոյդ]] # [[Don't Stop Me Now]] # [[Հասմիկ Կարապետյան]] # [[Pentatonix]] # [[Իրինա Բեզռուկովա]] # [[Ջումանջի։ Նոր մակարդակ]] # [[Անտոնիո Տեխերո]] # [[Լի Հարվի Օսվալդ]] # [[Քենդիս Սվեյնփոլ]] # [[Հեղաշրջման փորձ Իսպանիայում 1981 թվականի փետրվարի 23-ին]] # [[Յուլյա Պերեսիլդ]] # [[Հարանց վանք]] # [[ՅուԹյուբում ամենից շատ դիտված տեսահոլովակների ցանկ]] # [[Էսթեր Պիոնի]] # [[Սարգիս Ալաջաջյան]] # [[Քամուց քշվածները (վեպ)]] # [[Կրաբի (պոկեմոն)]] # [[Իգոր Տալկով]] # [[Մատաղիսի գրավում]] # [[Վինդոուզ 11]] # [[Զառա (երգչուհի)]] # [[Ֆրիդրիխ Ֆրյոբել]] # [[Ջեյն Գուդոլլ]] # [[Բլեյք Քլարք]] # [[Լաուրա Պաուզինի]] # [[Դոնեցկի ազգային տեխնիկական համալսարան]] # [[Վլադիմիր Կրյուչկով]] # [[Ալիսիա Ալոնսո]] # [[Ֆավորիտուհին (ֆիլմ, 2018)]] # [[Շարլտո Կոպլի]] # [[Բելլա Հադիդ]] # [[Վարդան Հովհաննիսյան (հասարակական գործիչ)]] # [[Կարապետ Հայրապետյան]] # [[Թոմ և Ջերի (ֆիլմ, 2021)]] # [[Սամվել Մարտիրոսյան]] # [[Դանյա Միլոխին]] # [[Կարլիս Ուլմանիս]] # [[Թխկու օշարակ]] # [[Էմփիրեյ]] # [[Խրճիթը (ֆիլմ)]] # [[Nick Cave and the Bad Seeds]] # [[Սրտի աղմուկներ]] # [[Արդեն Չո]] # [[I.O.I (երաժշտական խումբ)]] # [[Լենա Կատինա]] # [[Վլադիմիր Բուկովսկի]] # [[Stripped]] # [[Յուրի Կոլոկոլնիկով]] # [[Գրքի գողը (ֆիլմ)]] # [[Լեզվական կրթություն]] # [[Լյուդմիլա Ալեքսեևա]] # [[Լիամ Գալահեր]] # [[X Ambassadors]] # [[Դմիտրի Մոնատիկ]] # [[Վիեննական նիզակ]] # [[Ռաուլ Վալենբերգ]] # [[Մելիսանդրա]] # [[Վենդի]] # [[A Whole New World]] # [[Ջոն Բրեդլի]] # [[Կառլսոն]] # [[Բուրատինո (ՀԿՌՀ)]] # [[Մեգան Մարքլ]] # [[Քլեմանս Պոեզի]] # [[Բրենտոն Թվեյթս]] # [[Ցենտրալնի (մարզադաշտ, Եկատերինբուրգ)]] # [[Քրիստինա Ասմուս]] # [[Ջոն Լենոնի սպանություն]] # [[Այլին Խաչատուրյան]] # [[Անզսպելիները 2]] # [[Ջասթին Չոն]] # [[Assassin’s Creed II]] # [[Սառա Փեյլին]] # [[Էդ Օ’Նիլ]] # [[Բրեմենյան երաժիշտների հետքերով]] # [[Դենիել Քադմոր]] # [[Միստր Թի]] # [[Նաիրա Գյուրջինյան]] # [[Angry Birds (մուլտֆիլմ)]] # [[Բելինդա Պերեգրին]] # [[The Vamps]] # [[Twenty One Pilots խմբի ձայնագրած երգերի ցանկ]] # [[Միլլի Բոբբի Բրաուն]] # [[Գագիկ Սիրավյան]] # [[Ռոզենհանի գիտափորձ]] # [[Ջո Ֆրեյզեր]] # [[Boyfriend (խումբ)]] # [[Քայլ առաջ 4]] # [[Մարինա Մայկո]] # [[Իսրայել Հակոբկոխյան]] # [[Եղբայր 2]] # [[Խավիեր Սամուել]] # [[Սիբիլ Բեքթորոսօղլու]] # [[Միլթոն Գլեյզեր]] # [[Ողբերգություն Մայերլինգում]] # [[The Script]] # [[Լև Լեշչենկո]] # [[Սիմֆոնիա № 2 (Արամ Խաչատրյան)]] # [[Պահապան։ Միայնակ և Մեծ Աստվածը]] # [[Խոլերիկ]] # [[Էլիսոն Սթոուներ]] # [[Ալբինոնիի Ադաջիո]] # [[Չար թագուհի (Դիսնեյ)]] # [[Նոյ Սենթինեո]] # [[Ռոմեո և Ջուլիետ (ֆիլմ, 1968)]] # [[Ռուբինա Արեշյան]] # [[Ճամբար «Իքս Ռեյ» (ֆիլմ)]] # [[We Are Never Ever Getting Back Together]] # [[Սաբատոն]] # [[Iz*One]] # [[Երրորդ ալիք (գիտափորձ)]] # [[Վերջին երգը]] # [[Grumpy Cat]] # [[Rag'n'Bone Man]] # [[Էլդիս Հոջ]] # [[Քլինթ Դեմփսի]] # [[Երաժշտության հնչյուններ (մյուզիքլ)]] # [[Վարդան Ասծատրյան]] # [[Վալմար]] # [[Evolve]] # [[Մարս (շոկոլադե սալիկ)]] # [[Քրիստոֆեր Յոներ]] # [[Հայկ Օրդյան]] # [[Դավոս Սիվորտ]] # [[Հրաձգություն Քրայստչերչի մզկիթում]] # [[Լ՛որեալ-ՅՈՒՆԵՍԿՕ]] # [[Մարգարեթ Քին]] # [[Վարուժան Վարդանյան]] # [[U + Ur Hand]] # [[Թորոս Ռասթկելենյան]] # [[Վեց ձեռքսեղմումների տեսություն]] # [[Ֆուլերեն]] # [[Լիդիան Արմենիա]] # [[Էնկիդու]] # [[Արմեն Սարգսյան (պրոդյուսեր)]] # [[Ֆորսաժ 8]] # [[Բաբկեն Չոբանյան]] # [[Ջեյմս Ռենդի]] # [[Օսկար Փիթերսոն]] # [[Յուրիկ Բուդաղյան]] # [[Գրիգոր Դանիելյան (դերասան)]] # [[Տոմաշ Կուշչակ]] # [[Արտակարգ դու]] # [[Հովանոց (պարագա)]] # [[Տեներիֆեի օդանավակայանի աղետ]] # [[Սոնոյա Միձունո]] # [[Ֆրեդերիկ Դիֆենտալ]] # [[Ուիլյամ Սթեյգ]] # [[Վիկտորյա Լոպիրյովա]] # [[Մինսկի երկրորդ համաձայնագիր]] # [[Բեն Փլատ]] # [[Աննան կանաչ կտուրներից]] # [[Սերգեյ Ստեպաշին]] # [[13 Reasons Why: Season 2 (Music From The Original TV Series)]] # [[Ճանիկ Արամյան]] # [[Թորի Քելլի]] # [[Electronic Entertainment Expo 2018]] # [[Ջեյմս Արթըր]] # [[Hot n Cold]] # [[Հրաչուհի Ութմազյան]] # [[Միշել Բաչելետ]] # [[Ջոն Օ'Շի]] # [[Գոշ լիճ]] # [[Աննա Խիլկևիչ]] # [[Սեդա Մանուկյան (նկարչուհի)]] # [[Պաշտպանը (ֆիլմ, 2015)]] # [[Քրիստոֆեր Հիթչենզ]] # [[Օստանկինոյի 1-ին ալիք]] # [[Խորեն Հակոբյան]] # [[Որտե՞ղ եմ ես նրան տեսել]] # [[Անտոն Աղայանց]] # [[Ժակ Դուվալյան]] # [[Միկոլա Ազարով]] # [[Ալան Հանսեն]] # [[Մամաև կուրգան]] # [[Mad World]] # [[We Are Young]] # [[Օլեգ Պրոտոպոպով]] # [[La Vie en rose]] # [[Նիկիտա Ջիգուրդա]] # [[Ուկրաինայի ձայնը]] # [[Սամվել Խուդոյան]] # [[Անդրեաս Բրեմե]] # [[AngularJS]] # [[Tyler, The Creator]] # [[Ադամ Քլեյթոն]] # [[This Is Acting]] # [[Hurts]] # [[Անդրիյան Նիկոլաև]] # [[Խաչատուր Ազիզյան]] # [[Ջուլիետ Կապուլետ]] # [[Ռոմանոս Սարգսյան]] # [[Իվան Դորն]] # [[Ալեքսանդր Ռևվա]] # [[Sing Me to Sleep (սինգլ)]] # [[Հիբրիդային պատերազմ]] # [[Lauv]] # [[We Don’t Talk Anymore]] # [[Սեմ Հանթ]] # [[Ուսանողական ակտիվիզմ]] # [[Աիդա Ներսիսյան]] # [[The Truth About Love]] # [[Նատալյա Անդրեյչենկո]] # [[Վյաչեսլավ Վոլոդին]] # [[Բրայան Իդովու]] # [[Circles (երգ, Post Malone)]] # [[Նա լավ է խաղում (ֆիլմ)]] # [[Շեղբի վրայով վազողը - 2049]] # [[Նիլ Բլոմկամպ]] # [[Սկայլար Գրեյ]] # [[Ժենյա Մկրտումյան]] # [[Ջենա Դուան]] # [[Վերսալի այգի]] # [[No tears left to cry]] # [[Խավար (հեռուստասերիալ)]] # [[Սարգիս Բաբայան]] # [[Gran Turismo 4]] # [[Ջերարդ Ուեյ]] # [[Քնարիկ Փիլոսյան]] # [[Habertürk]] # [[Էրլինգ Հոլանդ]] # [[Կատարավոր կոկորդիլոս]] # [[Արսեն Փանոսյան]] # [[Արման Նուռ]] # [[The Story Begins]] # [[Կատալոնիայի հանրապետական ձախեր]] # [[Say So]] # [[Սերգեյ Գալոյան]] # [[Գեյբ Նյուել]] # [[Արման Սարգսյան]] # [[Ազատության հիսուն երանգները (ֆիլմ)]] # [[Պաբլո Ալբորան]] # [[Անյա Պոկրով]] # [[Լևոն Շիրինյան]] # [[Տոնյան ընդդեմ բոլորի]] # [[Counting Stars]] # [[Զանգվածային սպանություններ Բուչայում]] # [[Ռենե Իգիտա]] # [[Կուչինգ]] # [[Մուամմար ալ-Կադդաֆիի սպանություն]] # [[Մարդկային գործոն (հեռուստածրագիր)]] # [[Ջեսի Ռեյես]] # [[Անդրանիկ Մակարյան]] # [[2-րդ քրոմոսոմ (մարդ)]] # [[Youngblood (ալբոմ, 5 Seconds of Summer)]] # [[Բզիկեբի]] # [[Լիլիթ Սողոմոնյան]] # [[Արձակուրդ փոխանակումով]] # [[Արտեմիս I]] # [[Թիյա Սիրկար]] # [[Մարիա Կոժևնիկովա]] # [[Գայանե Ասլամազյան]] # [[Սարի աղջիկ]] # [[Գեղամ Աբրահամյան (քանդակագործ)]] # [[SuperM]] # [[Believer]] # [[Serart]] # [[Սասունցի Դավիթ կամավորական ջոկատ]] # [[Survival (երգ, Muse)]] # [[Follow Me]] # [[Սուր հովարներ]] # [[Վլադ Սոկոլովսկի]] # [[Ֆանտաստիկ գազաններ։ Գրինդելվալդի հանցագործությունները]] # [[Ռոզմարի Քենեդի]] # [[Բարձր ֆունկցիոնալ աուտիզմ]] # [[Ծովամարտ]] # [[Ալեքսանդր Օվեչկին]] # [[Nylon (ամսագիր)]] # [[Սպիտակցի Հայկո]] # [[Կվակ Դոնգ Յոն]] # [[Ձնծաղիկներ և էդելվեյսներ]] # [[Ելենա Դրոբիշևա]] # [[Արթուր Էլբակյան]] # [[Watch Dogs 2]] # [[ԽՍՀՄ-ում սեքս չկա]] # [[Everything Has Changed]] # [[Goodbyes]] # [[Դմիտրի Գլուխովսկի]] # [[Լյուսի Ֆրայ]] # [[Գիք (մարդ)]] # [[Ցոլակ Մլքե-Գալստյան]] # [[Ջիլլ Վագներ]] # [[Guf (ռեփեր)]] # [[Դուլիթլ (ֆիլմ)]] # [[Դենիս Պուշիլին]] # [[Tous les mêmes]] # [[Աննա Աստվածատուրյան Թերքոթ]] # [[Իմ քնքուշ և նուրբ գազան]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Իրինդ)]] # [[Իսելին Սոլհեյմ]] # [[Faded]] # [[Մեհքադ Բրուքս]] # [[Պիա Միա]] # [[Օտտո Լիլիենթալ]] # [[Ալեքսեյ Գերման Կրտսեր]] # [[Երբ գալիս է սեպտեմբերը (ֆիլմ)]] # [[Havana (երգ)]] # [[Cute]] # [[Մարտին Մալ]] # [[Հայկական միջնադարյան կերպարվեստ]] # [[Lover (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Լեպա Բրենա]] # [[Ռոկկի Մարչիանո]] # [[Հաջողությո՜ւն, Չարլի՛։ Սուրբ ծնունդ է]] # [[Crayon Pop]] # [[Շրջանակ։ Երկու կապակցված աշխարհներ (հեռուստասերիալ)]] # [[Էռա Իստրեֆի]] # [[Սաթենիկ Հակոբյան-Ուլիխանյան]] # [[Կատրինա Բալֆ]] # [[Ամուսնության տնտեսագիտություն]] # [[Եկատերինա Ադուշկինա]] # [[Բռնապետությունից ժողովրդավարություն]] # [[Էյմի Մալինզ]] # [[Կառլոս Սայադյան]] # [[Քրիսի Թեյգեն]] # [[Սամանթա Ջեյդ]] # [[Արփեն Մովսեսյան]] # [[Հենրի Լաու]] # [[Ջոյներ Լուկաս]] # [[Հայ Լաո]] # [[Շուտի Գաթվա]] # [[Բենիգնո Ակինո Կրտսեր]] # [[Կոնստանտին Զիրյանով]] # [[Նամ Ու Հյոն]] # [[Ժեորժինա Ամորոս]] # [[Lean On]] # [[Լեյլա Լոպես]] # [[Տնտեսական կոլապս]] # [[Եննի Բերգրեն]] # [[Սաբինա Ազեմա]] # [[Մաֆիա (խաղ)]] # [[Մայքլ Կիվանուկա]] # [[Ալվարդ Ջիվանյան]] # [[Գադի Այզենկոտ]] # [[T-killah]] # [[Երեք խոզուկները]] # [[Հեյլի Ուիլյամս]] # [[Girl Gone Wild]] # [[Ալֆոնսո Արմադա]] # [[11.22.63]] # [[Պավել Գրուդինին]] # [[Ջոդի Լին Օ’Քիֆ]] # [[Սևեռնի Ֆլոտ]] # [[MiyaGi & Էնդշպիլ]] # [[Մոնետոչկա]] # [[Cosmic Girls]] # [[Իլյա Պրուսիկին]] # [[72 մետր]] # [[Կասկածելի գործընկեր (հեռուստասերիալ)]] # [[Ատլիտ]] # [[Ալյոնա Խմելնիցկայա]] # [[Խնամիներ]] # [[Ֆելիքս Բաումգարտներ]] # [[Դևիդ Նատտեր]] # [[Ich will]] # [[Սաադ Հարիրի]] # [[Երկաթե ասպետը]] # [[Նարկոկարտել]] # [[Բագրատ Գալստանյան]] # [[Սերը լուսնի լույսի տակ]] # [[Հերալդո Ռիվերա]] # [[Բիթսի Թալլոք]] # [[Ջոնաթան Նոլան]] # [[Սաուդյան Արաբիայի տնտեսություն]] # [[Հիդեո Կոձիմա]] # [[Որդան Կարմիր (խումբ)]] # [[Ռուբի Ռոուզ]] # [[Ուորդ Քանինգհեմ]] # [[Էմիլի Ռատակովսկի]] # [[Ջոն Քեյսիկ]] # [[Տիրանայի նախագահական պալատ]] # [[Բեշբարմակ]] # [[Խա (կիրճ)]] # [[Ելենա Տեմնիկովա]] # [[Մերի Մովսիսյան]] # [[Ջոն Բելիոն]] # [[Cose della vita]] # [[Սթիվ Հարվի]] # [[Կեղտ (ֆիլմ)]] # [[Յուրի Բեզմենով]] # [[Արմինե Գրիգորյան (դաշնակահար)]] # [[Սերգեյ Տիխանովսկի]] # [[Տատյանա Մասլանի]] # [[Խաբեբա մեկ։ Աստղային պատերազմների պատմություն]] # [[Servier]] # [[Աշխարհի վերջ]] # [[Մեթյու Էվանս]] # [[Համլետ Թամազյան]] # [[Ռուբեն Մուրադյան (բալետի արտիստ)]] # [[Rewrite the Stars]] # [[Կոզեռնի գերեզմանատուն]] # [[Լինդսի Սթիռլինգ]] # [[Արշակ Սարգսյան]] # [[Գեղամ Մալխասյան]] # [[Դուբրովնիկի պաշարում]] # [[Կրիստալ Չոն]] # [[Արմեն Վահրամյան]] # [[Սթիվեն Ռայխ]] # [[Գուգլ Վեյվ]] # [[Սյուզան Լուչի]] # [[Իլյա Լյուբիմով]] # [[Ջիա Քարանջի]] # [[Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում]] # [[Ֆելիքս Նարտի]] # [[Ֆերդինանդ Շևալ]] # [[Թոնի Գարն]] # [[Swish Swish]] # [[Կառլոս Անթառամյան]] # [[Բիր Գրիլս]] # [[Ես գազանանոցում]] # [[Նունե Ավետիսյան]] # [[Ռոքսանա Վենգել]] # [[Դոկտոր Սթրենջ։ Խելագարության բազմատիեզերքում]] # [[Truth Hurts]] # [[Քեթրին Մաեր]] # [[Վիլյամ Վայներ]] # [[Պարգևողը]] # [[Հովհաննես Դավթյան (ձյուդոիստ)]] # [[Մարիամ Դավթյան]] # [[Ալեքսանդր Ռյազանցև]] # [[Wow (երգ, Post Malone)]] # [[Stone Cold]] # [[Con te partirò]] # [[Girls Like You]] # [[Տիեզերական աղբ]] # [[Մանրակերտ այգի]] # [[Malibu (երգ, Մայլի Սայրուս)]] # [[Լոննի Դոնեգան]] # [[Bring Me the Horizon]] # [[Happier Than Ever (ալբոմ, Բիլլի Այլիշ)]] # [[Արտեմ Մեջինյան]] # [[Քրիստիան Լյուբուտին]] # [[Ադամ Դիվայն]] # [[Astro (խումբ)]] # [[Վիկտոր Բաբարիկո]] # [[Արթուր Մանուկյան (ռեժիսոր)]] # [[You Don't Own Me]] # [[Ուիլոու Սմիթ]] # [[Աննա Մայիլյան]] # [[Midnight Sky]] # [[Ռոմեո Մոնդեգյու]] # [[Սեպուհ Սիմոնյան]] # [[Chloe x Halle]] # [[Աղվեսն ու արջը (մուլտֆիլմ)]] # [[Stone Sour]] # [[Զորիկ Գևորգյան]] # [[Ծովինար Հովհաննիսյան]] # [[Ջոկատ 731]] # [[Քրիստիանա Կապոտոնդի]] # [[Բարի գալուստ Զոմբիլենդ]] # [[April (խումբ)]] # [[Նարեկ Մալյան]] # [[Դենի Մաքբրայդ]] # [[Չառլի Փլամեր]] # [[Սիերա Բրավո]] # [[Վիտամին ակումբ]] # [[Ռուսաստանի Դաշնության տնտեսական զարգացման նախարարություն]] # [[Էլդար Ջարախով]] # [[Լոլա Ֆլորես]] # [[Քարե Դարդ]] # [[Մանոլիս Գլեզոս]] # [[Cyberpunk 2077]] # [[Յուրի Միլներ]] # [[Եկատերինա Զղուլաձե]] # [[Nothing Else Matters]] # [[Բեն Հարդի]] # [[Հայերի հայրենադարձություն]] # [[Խաչիկ Հովհաննիսյան (նկարիչ)]] # [[Ադոլֆ Հիտլերի մահ]] # [[The O.C.]] # [[Ստեփան Ալիխանյան]] # [[Love of My Life (երգ, Queen)]] # [[Հրանտ Թադևոսյան (Թաթոս)]] # [[Սաշա Սպիլբերգ]] # [[Լիզզոյի սկավառակագրություն]] # [[Արփինե Հովհաննիսյան (նկարչուհի)]] # [[Ռուբեն Ֆիլյան]] # [[Գայա Արզումանյան]] # [[Bridge over Troubled Water]] # [[Կուրայ]] # [[Արտյոմ Տարասով]] # [[Արթուր Ղուկասյան]] # [[Love (երգ)]] # [[Qnet]] # [[Անդրեյ Կառլովի սպանություն]] # [[Don’t Tell Me (երգ, Մադոննա)]] # [[React (JavaScript գրադարան)]] # [[Une vie d'amour (երգ)]] # [[Արմինե Առաքելյան]] # [[Կարեն Խաչատրյան (գրող)]] # [[Վայբեր]] # [[Ամենաբարձրահասակ մարդկանց ցանկ]] # [[Սպիտակ պայթյուն]] # [[Hangar 13]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մովսեսգյուղ)]] # [[«Գահերի խաղը» հեռուստասերիալի կերպարների ցանկ]] # [[Praying for Time]] # [[Հաճախորդ պետություն]] # [[Devolver Digital]] # [[Ալեքսիս Նափ]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Բրեյն ռինգ]] # [[Բեսլանի ահաբեկչական հարձակման հետ կապված հակասություններ]] # [[Whatever It Takes]] # [[Բո Միրչոֆ]] # [[Շմավոն Շմավոնյան]] # [[Գարեգին Զաքոյան]] # [[Rare (երգ)]] # [[Լուիս Գարավիտո]] # [[K-19 (ֆիլմ)]] # [[Սիրիայում Ռուսաստանի ՌՕՈՒ–ի խմբավորում]] # [[Բեդրոս Կիրկորով]] # [[Լյուդմիլա Շևչենկո]] # [[Hann (Alone)]] # [[Մշո Առաքելոց վանքի դուռ]] # [[Իսպանիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ]] # [[Մեդուզա լաստ]] # [[ԵրԲԻ (ՈՒՀԱ)]] # [[Փոստատար Պեչկին]] # [[Գլեյշեր (ազգային պարկ)]] # [[Վերջին բնակիչը (ֆիլմ)]] # [[Գերտրուդ Բելլ]] # [[Թիֆընի Թորնտոն]] # [[Agust D]] # [[Դիանա Գրիգորյան]] # [[Սերգեյ Սահակյան]] # [[Young and Beautiful (երգ)]] # [[Ջոն Մաքաֆի]] # [[The Boss]] # [[Սերգեյ Սարկիսով]] # [[Panic Station (սինգլ)]] # [[Պոլտերգեյսթ]] # [[Նագլյա Ֆաթհի]] # [[Happy Birthday, Mr. President]] # [[Լուսինե Գևորգյան (երգչուհի)]] # [[Մերի Վագներ]] # [[Տաթևիկ Ավետիսյան]] # [[Ալեքսանդր Կարասյով]] # [[Սենոտ]] # [[Դևիդ Սոչա]] # [[Ich tu dir weh]] # [[Բրեկ Բասինգեր]] # [[Լյուդմիլա Պավլիչենկո]] # [[Mein Herz brennt]] # [[Քոնան Գրեյ]] # [[Մանվել Մամոյան]] # [[Փախստականները]] # [[Ֆիլմ-բալետ]] # [[Իգոր Պլոտնիցկի]] # [[Ջեյմս Գոսլինգ]] # [[Փոլ Դոլան]] # [[«Վրիժառուներ։ Անվերջության պատերազմ» և «Վրիժառուներ։ Վերջնախաղ» ֆիլմերի ստեղծում]] # [[Պելագեա]] # [[Գարիկ Իսրայելյան]] # [[Արա Ալոյան]] # [[Amazon Appstore]] # [[Պարիս Հերունու գիտցող-ստվերաչափ]] # [[So Am I]] # [[Ռոս Բաթլեր]] # [[Going To Hell]] # [[Konfuz]] # [[Վարդան Մալաքյան]] # [[Звезда по имени Солнце]] # [[Ելենա Ֆրոլովա]] # [[Դավիթ Պետրոսյան (ճարտարապետ, մշակութաբան)]] # [[Նարինե Սիմոնյան]] # [[Վիոլետա Գևորգյան]] # [[Ռուսլան Բաղդասարյան]] # [[Սոֆի Ռանդլ]] # [[Լեոնիդ Ռոշալ]] # [[Մերկ արևը (վեպ)]] # [[Մարվին Լի Մինսկի]] # [[Վենոմ։ Եղիցի նախճիր]] # [[Հուդի]] # [[Դյուք Դյումոն]] # [[Վիկտոր Բուտ]] # [[Kiiara]] # [[Արմինե Թումանյան]] # [[Artik & Asti]] # [[Շոուն Ֆեննինգ]] # [[Նուբար Ասլանյան (կոմպոզիտոր)]] # [[Եվգենի Օսին]] # [[Լևոն Ֆլջյան (նկարիչ)]] # [[Can't Pretend]] # [[Իրակլի Պիրցխալավա]] # [[Սերգեյ Ակսյոնով]] # [[Սինեմատոգրաֆ]] # [[Անմեղության թանգարան (վեպ)]] # [[Boyfriend (երգ)]] # [[Ալեքսիս Օհանյան]] # [[Սելին Սյամմա]] # [[Կորյուն Նահապետյան (նկարիչ)]] # [[Boston Dynamics]] # [[300 Entertainment]] # [[Կիրիլ Սաֆոնով]] # [[Ռոբերտ Անդրիասյան]] # [[Բաշկորտոստանի պատմություն]] # [[Եվրամայդանի ժամանակագրություն]] # [[Ալեքսանդր Ցաունյա]] # [[Apple Park]] # [[Բրայան Մոլքո]] # [[Знаешь ли ты]] # [[Ռաիֆ Բադավի]] # [[Կրիստիան Կոստով]] # [[Sexy and I Know It]] # [[Աշխարհի փոստային և ֆիլատելիստական թանգարանների ցանկ]] # [[Գրայմս]] # [[Գալոյան եղբայրների փողոց (Երևան)]] # [[Խոպանի տեսություն]] # [[Անդրե Բուշե]] # [[Տանյա Թաքեր]] # [[Կենդանիների վարժեցում]] # [[Լայկա (տիեզերագնաց շուն)]] # [[Macarena]] # [[Դիանա Աստեր]] # [[Քեյթ Քլեփ]] # [[Սթիվեն Բալմեր]] # [[Zivert]] # [[Սաբրինա Քլաուդիո]] # [[Պողոս Պողոսյանի մահ]] # [[Ալեքս Մորգան]] # [[Չինաստանը կրակների մեջ]] # [[IC3PEAK]] # [[Կատերինա Մուրինո]] # [[Թբիլիսո]] # [[Breathin]] # [[Fieber]] # [[Փրոդյուսիջ]] # [[Ալեն Քիգան]] # [[Վիկտոր Չեռնոմիրդին]] # [[Վիկտորյա Բոնյա]] # [[LIZER]] # [[Առաջին հայկական ճակատ]] # [[Վյաչեսլավ Սոլովյով]] # [[Գուրգեն Խաչատրյան (գործարար)]] # [[Տոնյա Հարդինգ]] # [[Նայջել Ֆարաժ]] # [[Մարիա Սիբիլլա Մերիան]] # [[Անթալիայի տուրիզմի ակադեմիա]] # [[Բահայիների վարչակարգ]] # [[Էլզագեյթ]] # [[Գրավիտացիոն ալիքների հայտնաբերում]] # [[Մարո Աճեմյան]] # [[Գոհար սիմֆոնիկ նվագախումբ և երգչախումբ]] # [[Համաշխարհային կառավարություն]] # [[Լի Ջե Վուկ]] # [[Դակրե Մոնտգոմերի]] # [[Des Wahnsinns Fette Beute]] # [[Նորա Բումբիերե]] # [[Թամարա Պետրոսյան]] # [[Օլիվիա Օ'Բրայեն]] # [[Նաիրա Ահարոնյան]] # [[Solo (երգ, Ջեննի)]] # [[Մարի Կրայմբրերի]] # [[Շվեդական լուցկի (պատմվածք)]] # [[Կենիտի Մաեյամադա]] # [[Արարատ Խանզադյան]] # [[The One That Got Away (երգ)]] # [[Չժոու Ցզըյու]] # [[Պալեն մենակ է աշխարհում]] # [[Ինեսա Կրավեց]] # [[Վալերիա Նովոդվորսկայա]] # [[Ռալֆ Բակշի]] # [[Ռոնան Ֆերրոու]] # [[Ստեֆան Կարլ Ստեֆանսոն]] # [[Մկրտիչ Մազմանյան (քանդակագործ)]] # [[Ձողաձկան պատերազմներ]] # [[Նինա Սազոնովա]] # [[Ո՞ւր ես կորել, Բերնադետ]] # [[Ալեքսանդր Պովետկին]] # [[Մարինա Կավացցանա]] # [[Մարդու աուրա]] # [[Յունոնա և Ավոս (օպերա)]] # [[Լյուդմիլա Բելոուսովա]] # [[Կիմ Մին Ջե]] # [[The Ghost of You]] # [[Leave the Door Open]] # [[Նատաշա Պոլի]] # [[Լորեն Գրեյ]] # [[Grep]] # [[Հադիա Թայիկ]] # [[A Day to Remember]] # [[Prisoner (երգ, Մայլի Սայրուս)]] # [[Դարյա Կլյուկինա]] # [[Դեոնտեյ Ուայլդեր]] # [[Owner of a Lonely Heart]] # [[Թերեզա Յոհաուգ]] # [[Սլեքլայն]] # [[Consumer Electronics Show]] # [[Ավատար 3]] # [[Նատալյա Պոդոլսկայա]] # [[Help! (երգ)]] # [[Seven Nation Army]] # [[Գրիգորի Բուլատով]] # [[Human (երգ, Rag'n'Bone Man)]] # [[Երբ նրանք մեզ կտեսնեն]] # [[Mia Boyka]] # [[Ricchi e Poveri]] # [[Երևան քաղաք]] # [[Յոն Ջուն Հյոն]] # [[Սերգեյ Բաբկին]] # [[Նիկոլաս Ուինթոն]] # [[Էնդրյու Ռենելս]] # [[Բահայի այգիներ]] # [[Նամ Թե Հյոն]] # [[New Hope Club]] # [[Սյունիք օդանավակայան]] # [[Կուկուշկա (երգ)]] # [[Թղթե ինքնաթիռ]] # [[Էմիլ Կուե]] # [[Լիդիա Հերսթ]] # [[Ամանդա Թենֆյորդ]] # [[Կարմին]] # [[Կասպար Հաուզեր]] # [[Դիվայն]] # [[Քարանձավային նկարչություն]] # [[Միխաել Շուլտե]] # [[Ջեյդ Փեթիջոն]] # [[Դմիտրի Գուբերնիև]] # [[Մաքսիմ Աթայանց]] # [[ArmComedy]] # [[Նաուալ ալ-Սաադաուի]] # [[Վերածնունդ Մշակութային և Ինտելեկտուալ Հիմնադրամ]] # [[Օլեգ Ուտգոֆ]] # [[Դամիանո Դավիդ]] # [[Սատի Կազանովա]] # [[Քարլի Սայմոն]] # [[Bahh Tee]] # [[Դանիել Իոաննիսյան]] # [[Ապակե աշտարակ]] # [[Ջորդան Պիտերսոն]] # [[В лесу родилась ёлочка]] # [[Ռուլ]] # [[Վորքաութ]] # [[Party Rock Anthem]] # [[Քոնոր Մեյնարդ]] # [[Վիկտորյա Նուլանդ]] # [[Գարուդա]] # [[Դարյա Դոմրաչևա]] # [[VERBEE]] # [[Electronic Entertainment Expo 2016]] # [[Աննա Բանշչիկովա]] # [[Լենա Փաշինյան]] # [[Դենիս Շաֆորոստով]] # [[Շեյն Ֆայլան]] # [[Վելորի Քերի]] # [[Plastic Hearts]] # [[Boyfriend (երգ, Սելենա Գոմես)]] # [[Աշոտ Հարությունյան (քանդակագործ)]] # [[Տարաձայնություն Մանիլայում]] # [[Ռուստեմ Խամիտով]] # [[Sunny Hill]] # [[Բզուրայի ճակատամարտ]] # [[Վովա (փիղ)]] # [[Դանելիա Տուլեշովա]] # [[Մարի Սեն]] # [[KAZKA (խումբ)]] # [[Աիդա Գարիֆուլլինա]] # [[Աղ ու հաց]] # [[Mirror's Edge]] # [[DJ M.E.G.]] # [[Վլադիսլավ Լիստևի սպանություն]] # [[Dasaran (կրթական ծրագիր)]] # [[Բարբարա Ուոլթերս]] # [[Ֆրանսիական դիսպետչերը]] # [[Հարավային սոխակ]] # [[Are We All We Are]] # [[Ջուլիո Անդրեոտի]] # [[Բազզի]] # [[Foster the People]] # [[Յաննիս Մանիատիս]] # [[Լորա Մարանո]] # [[Supremacy]] # [[Գեղեցիկ դարաշրջանի ավարտը]] # [[Վաճառականի մահը]] # [[Բևեռային ճեպընթաց (մուլտֆիլմ)]] # [[Հասմիկ Շիրոյան]] # [[Բիլ Քլինթոնի իմպիչմենտ]] # [[Electronic Entertainment Expo 2019]] # [[Բոբ Լեֆսեց]] # [[Դեն Քարլին]] # [[Դոն Թոլիվեր]] # [[Սոյայի սոուս]] # [[Անառակ թութակի վերադարձը (երկրորդ թողարկում)]] # [[Վաչագան Հովհաննիսյան (բանաստեղծ)]] # [[Ելենա Սաֆոնովա]] # [[Սայաթ-Նովայի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Bad Liar (երգ, Imagine Dragons)]] # [[Սև կատու (Marvel Comics)]] # [[Մերձդաշտային հաղորդակցություն (NFC)]] # [[Հրաշալի դարաշրջան (ֆիլմ, 2019)]] # [[Մրցախաղ (ֆիլմ, 2012)]] # [[Էնթոնի Բուրդեն]] # [[Սամվել Խառատյան]] # [[Նատաշա Օ'Քիֆֆ]] # [[Լասլո Նեմեշ]] # [[Մարգարիտ Թախտաջյան]] # [[The K2 (հեռուստասերիալ)]] # [[Ելենա Նիկողոսյան]] # [[Իսպանական ֆալանգա (1977)]] # [[Այվազ Ավոյան]] # [[Ալեքս Հիրշ]] # [[Թղթե սիրավեպ]] # [[Անուշկա Շրեստա]] # [[Անի Փաշայան]] # [[Անի Խաչիկյան (դերասան)]] # [[Փինքի սկավառակագրություն]] # [[Մզիմթա]] # [[Ալեքսանդր Ռոյտբուրդ]] # [[Thrill Pill]] # [[Գուգլի պատկերանիշ]] # [[Ջուդիթ Բաթլեր]] # [[Գուգուշ]] # [[F-35]] # [[Սոս Սահակյան]] # [[Վլադիսլավ Լիստև]] # [[Անդրեյ Գուբին]] # [[Lotte World Tower]] # [[Աքլորիկ, ոսկե կատարիկ (մուլտֆիլմ)]] # [[Englishman in New York]] # [[Լարիսա Հովհաննիսյան]] # [[Հակաֆեմինիզմ]] # [[Գաբիթ Մուսրեպով]] # [[Դարիա Ստավրովիչ]] # [[Blender]] # [[Շերլի Ջեքսոն]] # [[Մելանի Մարտինես]] # [[Կարինե Առուստամյան]] # [[Աղաս Մանուկյան]] # [[Ինքնասպանություններ Հարավային Կորեայում]] # [[Լաքլան Ուոթսոն]] # [[Բրայն Մապս]] # [[Տանել Պադար]] # [[Օսկար Կուչերա]] # [[Միշել Անդրադա]] # [[Վոն Բին]] # [[Ծրագրային արվեստ]] # [[Թոմ Մուր]] # [[Լուցկիներով աղջիկը]] # [[Էկզոսոմներ]] # [[Տիմա Բելառուսկիխ]] # [[Դավիթ Ղարիբյան]] # [[Անդրեա Դուրո]] # [[Յան Կարսկի]] # [[Միքել Մորոնե]] # [[Amerika]] # [[Չան Վոն Յոն]] # [[Ֆիքսիկներ։ Մեծ գաղտնիքը (մուլտֆիլմ)]] # [[NBA 2K14]] # [[Secrets]] # [[Գենադի Անտոնյուկ]] # [[Me!]] # [[Blue Neighbourhood]] # [[Հետնորդները 3]] # [[Ալեքսեյ Զավգոռոդնիի]] # [[Լիմ Սի Վան]] # [[Թեոդորո Օբիանգ Նգեմա Մբասոգո]] # [[X (ալբոմ, Էդ Շիրան)]] # [[Կացին (մուլտֆիլմ)]] # [[Խաչիկ Ղարաբեկյան]] # [[Marry Me]] # [[Արմեն Հովհաննիսյան (բանաստեղծ)]] # [[Takeoff]] # [[Էլիզա Մուրադյան]] # [[Bailando]] # [[Nothing Really Matters]] # [[Yes (խումբ)]] # [[Neutron Star Collision (Love is Forever)]] # [[Զաստավա Մ70 (ինքնաձիգ)]] # [[Լիբերաչե]] # [[Հիդեակի Աննո]] # [[Lose Yourself (երգ)]] # [[Thrift Shop]] # [[MBAND]] # [[Դերեկ Շովին]] # [[Հեյդար Ալիևի կենտրոն]] # [[Չանյե-4]] # [[Հաբեկի ծնունդը]] # [[Եգոր Շիպ]] # [[Դին Լյուիս]] # [[Don't Let Me Down (երգ, The Chainsmokers)]] # [[44-օրյա պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ]] # [[Պալաու Սենտ Ժորդի]] # [[Արիֆ Յունուսով]] # [[Քրաշ (երգիչ)]] # [[Անջելինա Ջորդան]] # [[Z սերունդ]] # [[Սաշա Սլոուն]] # [[Մաշա Վեյ]] # [[Թուլսի Գաբարդ]] # [[Կարեն Խուրշուդյան]] # [[Օն Սոնու]] # [[Ռայան Փոթեր]] # [[Ռուբեն Կոսեմյան]] # [[Վիկա Մարտիրոսյան]] # [[Ելենա Կոստյուչենկո]] # [[Անդրանիկ Մարգարյանի կիսանդրի (Երևան)]] # [[Մարկ Արեն]] # [[Ինգեր Անդերսեն]] # [[Ուոլթ Լլոյդ]] # [[Սոլա (երգչուհի)]] # [[Everyday Is Christmas]] # [[I Don’t Care]] # [[Պատանեկան ստեղծագործության թատրոն]] # [[Ջրառատի դեպքեր (մարտ, 2017)]] # [[Ջեյմս Չարլզ]] # [[Բոբ Ռոսս]] # [[Led Apple]] # [[Տիգրան Ասատրյան (երգիչ)]] # [[Ջեքսոն Ռոբերտ Սքոթ]] # [[Արսեն Խառատյան]] # [[Տիգրան Սարգսյան (քանդակագործ)]] # [[Կանցլեր Ռոլենի Տիրամայր]] # [[BABYMETAL]] # [[Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Բրաունշվայգ)]] # [[Մարիա Գեսսեն]] # [[Լուսինե Մարտիրոսյան]] # [[Սեմ Ուիթվեր]] # [[Let Her Go]] # [[Օլգա Կարտունկովա]] # [[Գայլերի արդարադատությունը]] # [[Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Կապան)]] # [[Kylie Cosmetics]] # [[Մարիանա Իսկանդեր]] # [[Նարինե Ավագյան]] # [[Կորալյան ամրոց]] # [[Շեյն Դաուսոն]] # [[Քաղաքային խուլիգաններ]] # [[Die Schlinge]] # [[Գալիլ (ինքնաձիգ)]] # [[Ֆրենկ Դիլեյն]] # [[Նորայր Բարսեղյան]] # [[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]] # [[Ռիմա Նանյան]] # [[Փիղը երազանք ուներ]] # [[Աթեիզմը Հայաստանում]] # [[Միմյանցից մեկ մետր հեռու]] # [[My Chemical Romance խմբի սկավառակագրություն]] # [[Գերի Ուեբ]] # [[Մարիզա]] # [[Ջեյմս Գոլդսմիթ]] # [[Gooba]] # [[Do They Know It’s Christmas?]] # [[Սիրել մարդուն]] # [[Ne me quitte pas]] # [[Քրիստոնեությունը 3-րդ դարում]] # [[Մարթա Քրիսթեն]] # [[SimCity (2013)]] # [[Raspberry Pi]] # [[Ռեյ Դալթոն]] # [[In My Feelings]] # [[Daisies]] # [[Վալենտին Նալիվայչենկո]] # [[Դիմաշ Կուդայբերգեն]] # [[Խաչված տղա]] # [[Ապակոմունիզացիա]] # [[Սերգեյ Էֆրոն]] # [[Հայոց ցեղասպանությունը մշակույթում]] # [[Ատոմային Իվանը]] # [[Ռազմիկ Պետրոսյան]] # [[Զոյա Բերբեր]] # [[Սյուզան Սիլվեր]] # [[The Beatles խմբի սկավառակագրություն]] # [[Ժոաո Կառլոս]] # [[Դմիտրի Չերնիշենկո]] # [[Ինգոլֆ Վունդեր]] # [[The Middle]] # [[Bangerz (ալբոմ, Մայլի Սայրուս)]] # [[Wylsacom]] # [[Կլեո (երգչուհի)]] # [[Օլիվեր (շիմպանզե)]] # [[Կարոլ Սևիլիա]] # [[Հանան Աշրավի]] # [[Նոյա Ուայլի]] # [[Վարդանանք (հեռուստահաղորդում)]] # [[Era (խումբ)]] # [[Շահեն Ասլանյան]] # [[Yellow Submarine (երգ)]] # [[Դյուցազնագիրք դյուցազունների ասոցիացիա հասարակական կազմակերպություն]] # [[Ազատ գիտություն]] # [[Պարոն, վերադարձեք]] # [[Լի Յակոկա]] # [[Lose You to Love Me]] # [[Կովկասի գերուհին (2014)]] # [[Նայիբ Բուկելե]] # [[Մոհանադ Ալի]] # [[Ռինա Սավայամա]] # [[Վարքագծի գենետիկա]] # [[Իքբալ Մասիհ]] # [[Հալե Սահաբի]] # [[Արմեն Մանասյան]] # [[Անկախության հրապարակ (Մինսկ)]] # [[Գագարին. առաջինը տիեզերքում]] # [[Լուգանսկի Ժողովրդական Հանրապետության դրոշ]] # [[Sing]] # [[Ցածր ֆունկցիոնալ աուտիզմ]] # [[Սեգվեյ]] # [[Հարոլդ Յուջին Էջերթոն]] # [[Սառա Անջարգոլյան]] # [[Կոլա Իդրոմենո]] # [[Չո Միյոն]] # [[Հավերժության շեմին (ֆիլմ)]] # [[Ռալֆ Փիթըրս]] # [[Սամվել Գրիգորյան (այբբենագետ)]] # [[Վլադիմիր Պուչկով]] # [[Միննի (երգչուհի)]] # [[Ռովուն]] # [[Even Flow]] # [[Վալենտին Թոդերկան]] # [[Ինգրիդ Շուլերու]] # [[Մեգի Ռոջերս]] # [[JID]] # [[Անդրեաս Համբարձումյան]] # [[Սարիտ Հադադ]] # [[Մալեցունյան ջրվեժ]] # [[Ջեք Դեմփսի]] # [[Էֆո]] # [[Նաիրի Սեդրակյան]] # [[Ստալկեր (ֆիլմ)]] # [[Ֆրենկի Ջոնաս]] # [[The Monkees]] # [[Մադարա Ուչիհա]] # [[Santa Tell Me]] # [[Էդրիան Քարի]] # [[Սամվել Թադևոսյան (դերասան)]] # [[Գերլի Պադար]] # [[Արշալույս Չիֆլիկյան]] # [[Ջոջո (երգչուհի)]] # [[Ջո Ին Սոնգ]] # [[Հենրիկ Նիկոյան]] # [[South of the Border]] # [[7 Years]] # [[Պերսի Հայնս Ուայթ]] # [[Ours]] # [[Գագիկ Կարապետյան (բժիշկ)]] # [[Նանֆադիմա Մագասսոուբա]] # [[Մորտիմեր Ցուկերման]] # [[Արթուր Օշականցի]] # [[Ռեբեքքա Բաքքեն]] # [[Ջերի Թրեյնոր]] # [[Օքսանա Բաուլինա]] # [[Վարուժան Եփրեմյան]] # [[Անդին. հայոց ճանապարհորդության տարեգրություն]] # [[Աննա Դավթյան]] # [[Աստղիկ Քամալյան]] # [[Ես կարմրում եմ]] # [[Թագավորական ճակատամարտ (համակարգչային խաղի ժանր)]] # [[Թամալլի Մաաք]] # [[Ֆեմինիզմի առաջին ալիք]] # [[Վաչագան Պողոսյան]] # [[Հիզեր Մորրիս]] # [[K’Naan]] # [[Եվա Զասիմաուսկայտե]] # [[Արշակ Բանուչյան]] # [[Թեսսա Վայոլեթ]] # [[Bethesda Game Studios]] # [[Hold Me (երգ, Թոմ Օդել)]] # [[Լինն Վիսսոն]] # [[Գոդունով (հեռուստասերիալ)]] # [[Պենտհաուս (հեռուստասերիալ)]] # [[R5 (խումբ)]] # [[Տիմոն և Պումբա]] # [[Ֆրունզե Ամիրխանյան]] # [[Սիդ Մեյեր]] # [[Իսկ դուք, ընկերներ, ոնց էլ նստեք․․․]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Քուչակ)]] # [[Կարեն Ադոնց]] # [[Օքսանա Մակարի սպանություն]] # [[Յուրի Խուդոնոգով]] # [[Կրասնոյարսկ (օդանավակայան)]] # [[Լոբիտու]] # [[Թանկարժեք տղա (ֆիլմ)]] # [[Լեոն Ռեդբոուն]] # [[Թվային մարքեթինգ]] # [[Արլեզիանուհի (սյուիտ)]] # [[Treat You Better]] # [[Թմրամիջոցների քաղաքականությունը Նիդերլանդներում]] # [[Վերոնիկ Սանսոն]] # [[Օքսանա Միսինա]] # [[Անդրե Ասիման]] # [[Չենդլեր Փարսոնս]] # [[ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարան]] # [[Կիմ Յոնգ Դե]] # [[Քիան Լոուլի]] # [[Ազիզա]] # [[Դենդի (խաղահամակարգ)]] # [[Ձմեռ պապ (մուլտֆիլմ)]] # [[Լինդա Գրեյ]] # [[Միքելանջելո Լոկոնտե]] # [[Կալեո (խումբ)]] # [[Սերգեյ Ֆուրգալ]] # [[Ռիչարդ Հարմոն]] # [[Ջավեդ Քարիմ]] # [[Սոֆյա Տայուրսկայա]] # [[Անդրեյ Բալ]] # [[01 99 (հաղորդաշար)]] # [[Լայզա Վայլ]] # [[Իգոր Վոլկ]] # [[Վիտալի Զախարչենկո]] # [[Tunak Tunak Tun]] # [[Լարա Ահարոնյան]] # [[Զաստավա Մ93]] # [[Ջյակովիցայի օդանավակայան]] # [[Հավայան պիցցա]] # [[Գո Արա]] # [[Քափքեյք (ռեփեր)]] # [[Freak (երգ)]] # [[OMG (երգ)]] # [[Bachman-Turner Overdrive]] # [[Lazzaro]] # [[Հայերը Նախիջևանում]] # [[Վալտեր ՄաքՄիլիան]] # [[Վահագ Ռաշ]] # [[Սուրեն Նալբանդյան]] # [[Ալեքսանդր Գուդկով]] # [[Իմ Նա Յոն]] # [[Էնոնի]] # [[Սունիտա Քրիշնան]] # [[Հովհաննես Հովհաննիսյան (ոստիկանապետ)]] # [[Մեսրոպ (անձնանուն)]] # [[Pristin]] # [[Ye]] # [[Joji]] # [[CYGO]] # [[Ուիթվորթի հրացան]] # [[Էմմիլու Հարրիս]] # [[Feel It Still]] # [[Patreon]] # [[Դինգո թիմ]] # [[Պերմի պետական մանկավարժական համալսարան]] # [[Sorry (երգ, Nothing But Thieves)]] # [[Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Վարդենիս)]] # [[Հայաստանի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության ոստիկանության զորքեր]] # [[Գուրգեն Թութխալյան]] # [[Բոգդան Բուլիչով]] # [[Կատարյալ ժամադրություն]] # [[Եգիպտացորենի հաց]] # [[Ֆադեյ Թադևոսյանի բնակելի տուն]] # [[Մեգաբատ]] # [[Տալկան (ուտեստ)]] # [[Էդիտ Գոնսալես]] # [[Ինտեգրված պաշտպանահարձակողական օվկիանոսա-ցամաքա-տիեզերական համալիր]] # [[Kings & Queens]] # [[Սալմա Յա Սալամա]] # [[Բարի Ջեյմս Օ'Նիլ]] # [[Тот, кто раньше с нею был]] # [[Brainstorm (լատվիական խումբ)]] # [[Էշլի Բայդեն]] # [[Ազգային փոստային թանգարան (ԱՄՆ)]] # [[Արջային պատմություն]] # [[Ջերի Էնդրյուս]] # [[Արեգ Միքայելյան]] # [[Այսպես չի լինում]] # [[Դարխան]] # [[Guilty All the Same]] # [[Անա Բոտելյա]] # [[Ռաֆիկ Գրիգորյան (հասարակական գործիչ)]] # [[Իվոն Ռիդլի]] # [[Ալֆա (ֆիլմ)]] # [[Make Me Wanna Die]] # [[Ալյոնա Պետրովսկայա]] # [[Նաիրի Գրիգորյան]] # [[Ֆլորիդա Չանտուրիա]] # [[Կոնստանտին Իշխանով]] # [[Ջուլիան Մորրիս]] # [[L’italiano]] # [[Artik]] # [[Ինձ համար թանկագին մարդ]] # [[Լավագույն հիթը]] # [[I Got You]] # [[Հյուրանոց Մումբայ]] # [[Էնթոնի Ջոշուա]] # [[Միկլոշ Ֆեհեր]] # [[Միսս Գրանդ Ինտերնացիոնալ]] # [[Հյուսիսատլանտյան պայմանագիր]] # [[Մայք Կրիգեր]] # [[Նորա Իստրեֆի]] # [[Հրում վարժություն]] # [[Րաֆֆի Կրիկորյան]] # [[Հայ քաղաքային ժողովրդական երաժշտություն]] # [[Ալեքս Եմենիջյան]] # [[Ձյունկո Ֆուրուտայի սպանություն]] # [[Black and Yellow]] # [[Էննի Մեյ]] # [[Kiss from a Rose]] # [[Սայմոն Վիքլունդ]] # [[Բորկա Պավիչևիչ]] # [[Օլեգ Մասկաև]] # [[Արամ Ավետիս]] # [[Մեգ Ուայթ]] # [[Bad Habits]] # [[Աթեշգա (Բաքու)]] # [[X-Երկրի ճգնաժամը]] # [[Անա Կասպարյան]] # [[Ցանկո Լավրենով]] # [[Մեծ անկման պատճառներ]] # [[Lil Pump (ալբոմ)]] # [[Ջոն Քուփեր]] # [[Ծերունին և զենքը]] # [[Անտոն Լապենկո]] # [[Շինարարական ամբարձիչի անկում Ալ-Հարամ մզկիթի վրա]] # [[Երիտասարդն ու մահը (բալետ)]] # [[Ֆրանչեսկո Գրանաչի]] # [[Face]] # [[BonBon (երգ)]] # [[The Hatters]] # [[Իլյա Գրանդի]] # [[Bad Habits]] # [[X-Երկրի ճգնաժամը]] # [[Օլեգ Մասկաև]] # [[Black and Yellow]] # [[Աթեշգա (Բաքու)]] # [[Ինտեգրված պաշտպանահարձակողական օվկիանոսա-ցամաքա-տիեզերական համալիր]] # [[Make Me Wanna Die]] # [[L’italiano]] # [[Ինձ համար թանկագին մարդ]] # [[Կոնստանտին Իշխանով]] # [[Հյուրանոց Մումբայ]] # [[Լավագույն հիթը]] # [[Artik]] # [[Ալյոնա Պետրովսկայա]] # [[Բորկա Պավիչևիչ]] # [[Նաիրի Գրիգորյան]] # [[Էնթոնի Ջոշուա]] # [[Այսպես չի լինում]] # [[Ջուլիան Մորրիս]] # [[Էլիու Թոմսոն]] # [[I Got You]] # [[Brainstorm (լատվիական խումբ)]] # [[Քորթնի Բարնեթ]] # [[Մեգաբատ]] # [[Տալկան (ուտեստ)]] # [[Kings & Queens]] # [[Բարի Ջեյմս Օ'Նիլ]] # [[Գուրգեն Թութխալյան]] # [[Guilty All the Same]] # [[Դարխան]] # [[Тот, кто раньше с нею был]] # [[Ալֆա (ֆիլմ)]] # [[Արամ Ավետիս]] # [[Ջերի Էնդրյուս]] # [[Ազգային փոստային թանգարան (ԱՄՆ)]] # [[Իվոն Ռիդլի]] # [[Յարմակ (ռեփեր)]] # [[Sandmann]] # [[Մաշկ (կարճամետրաժ ֆիլմ)]] # [[EA Gothenburg]] # [[Չորս մետաղադրամ]] # [[Տիրանայի բուրգ]] # [[Nothing Breaks Like a Heart]] # [[I Don’t Wanna Live Forever]] # [[Սթիվենի տիեզերքը]] # [[Հիդեո Օչի]] # [[Չարլզ Մայքլ Դևիս]] # [[I Hate U, I Love U (երգ)]] # [[Someone Else]] # [[Niantic]] # [[Ալիսա Կոժիկինա]] # [[Նորա Իստրեֆի]] # [[Անա Բոտելյա]] # [[Ռաֆիկ Գրիգորյան (հասարակական գործիչ)]] # [[Արեգ Միքայելյան]] # [[Մեգ Ուայթ]] # [[Չարենցի կամար հուշարձան (Ողջաբերդ)]] # [[Հայ քաղաքային ժողովրդական երաժշտություն]] # [[Անա Կասպարյան]] # [[Հրում վարժություն]] # [[Րաֆֆի Կրիկորյան]] # [[Ալեքս Եմենիջյան]] # [[Baila el Chiki-chiki]] # [[Shameless (երգ)]] # [[Վերա Սանդբերգ]] # [[Կադրի հաճախություն]] # [[Մարթա Սանչես]] # [[What I’ve Done]] # [[Պիցցայի պատմություն]] # [[Սեմ Ցույ]] # [[Ուեսլի Շուլց]] # [[Փաստերի ստուգում]] # [[Երկու ՏՈւ-134 ինքնաթիռների բախում Դնեպրոձերժինսկում]] # [[Ռեկետիր (ֆիլմ)]] # [[F.A.M.E. (ալբոմ, Մալումա)]] # [[Դյատլովի արշավախմբի մահ]] # [[Porsche Macan]] # [[Ուրվականի պատմություն]] # [[Ցրիչը]] # [[Կառլ Բիլդտ]] # [[Ելենա Պրոկոպչուկ]] # [[Սեմ Ֆենդեր]] # [[Our Last Night]] # [[JJ Project (խումբ)]] # [[Մուլք Ռաջ Անանդ]] # [[Ֆիլ Անսելմո]] # [[Ջենք Ույղուր]] # [[Kahoot!]] # [[A Thousand Years (երգ, Քրիստինա Փերրի)]] # [[Ալլա Սահակյան]] # [[Միխայիլ Դոբկին]] # [[Չմշկորդ նախարար]] # [[Ռուզան Գասպարյան]] # [[Կատյուշա (երգ)]] # [[Իվան Գոլունովի գործ]] # [[Shaed]] # [[Գայթակղության ծով]] # [[Ադրիան Ագրեստ]] # [[Էդվարդ Մակուկա Նկոլոսո]] # [[Goodbye]] # [[Աթեիստական ֆեմինիզմ]] # [[Զորաց եկեղեցի]] # [[Հարձակում Թել Ավիվի դելֆինարիումում]] # [[Արչի Գալենց]] # [[Բնական պատմության թանգարան (Ուլան Բատոր)]] # [[Մանուել Մենենկիչյան]] # [[Psycho (երգ, Post Malone)]] # [[ՀՅԴ Եվրոպայի Հայ դատի գրասենյակ]] # [[Ջոնի]] # [[TotalBiscuit]] # [[Դարեն Քրիս]] # [[Where Them Girls At]] # [[Pristin V (խումբ)]] # [[Լյուստրացիան Հայաստանում]] # [[Ազնիվ գողեր (ֆիլմ)]] # [[Günther (երաժիշտ)]] # [[Ուբունտու (փիլիսոփայություն)]] # [[Ֆոքսի էֆեկտ]] # [[Monster (երգ)]] # [[Գայ Կավասակի]] # [[Վասկո դա Գամա աշտարակ]] # [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Կիրանց)]] # [[Børns]] # [[Միրա Ավադ]] # [[Ալեքս Հոննոլդ]] # [[Էննի Գեյլոր]] # [[Չարագուշակ հովիտ]] # [[Что было дальше?]] # [[Ֆրեդերիկ-Ժակ Օսանգ]] # [[911 (երգ)]] # [[Սերժիու Նիկոլաեսկու]] # [[Պրոսոպագնոզիա]] # [[Պատրիկ Արտեմի]] # [[Անժելինա (ֆրանսիացի երգչուհի)]] # [[Ալեքսանդր Ուսիկ]] # [[Սարասադաթ Խադեմալշարիե]] # [[Վրացիների էթնիկ զտումները Աբխազիայում]] # [[Նարինե Օջախյան]] # [[Ինչպես պատահի]] # [[Էդին Ցոցալիչ]] # [[Արամազդ Պետրոսյան]] # [[Tom Clancy’s The Division]] # [[Արմեն Հարությունյան (նկարիչ)]] # [[The Art of War]] # [[Սիրիլ Դեսկուր]] # [[Լուկաս Սամարաս]] # [[DZIDZIO]] # [[Էռնեստ Քլայն]] # [[Դայակներ]] # [[Հորիզոնին այնքան մոտ]] # [[Նիա Սանչես]] # [[Ռազմական քողարկաներկման նախշերի ցանկ]] # [[ԼԵԳՕ Մայնդստորմս]] # [[Բայբա Սկրիդե]] # [[Սուրբծննդյան սվիտեր]] # [[Origins (Imagine Dragons, ալբոմ)]] # [[Ալաա Թալբի]] # [[Ավագ Սիմոնյան]] # [[Բաուրդարբունգա]] # [[Էսպերանտո համայնք]] # [[Արայիկ Ոսկանյան]] # [[Սպիտակ գերի (ֆիլմ)]] # [[ՊռեԳոմեշ]] # [[Վարդան Գալստյան]] # [[What's Up?]] # [[Անտոնինա Մակարովնա Մակարովա]] # [[Կանաչ ասպետը]] # [[Պինգվին Պորորո (մուլտֆիլմ)]] # [[Ռոնի Յոհնսեն]] # [[Մամորու Միյանո]] # [[Յանիս Յուբալթս]] # [[Նիկոլաս Ցե]] # [[Իլգար Մամեդով]] # [[Սերգեյ Նիգոյան]] # [[Taki Taki]] # [[Watch the Throne (երգ)]] # [[Symphony]] # [[Այն, ինչ ես պետք է ասեմ]] # [[Trollz]] # [[Հոթել դել Լունա]] # [[Օնիներ (դևեր)]] # [[Highway Don’t Care]] # [[Կիմ Դա Մի]] # [[Գեյլ Դայնս]] # [[Գաուրիկա Սինգհ]] # [[Ֆոմա Յարեմչուկ]] # [[Լուկա Շուլիչ]] # [[Ֆլոոր Յանսեն]] # [[Արձագանք (խումբ)]] # [[Լիլ Փիփի մահ]] # [[Ալմա Դոյչեր]] # [[Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրյան]] # [[Հիլարի Հան]] # [[Կոնդրատե Թաթարիշվիլի]] # [[Ստեփան Աստուրյան]] # [[Плакала (երգ, KAZKA)]] # [[Ջեյմս Հարիսոն]] # [[Жить (երգ)]] # [[Brockhampton]] # [[Էնդի Գոլդզուորթի]] # [[Օտըմ Պելտիե]] # [[City Girls]] # [[Բեթա Ռեյ Բիլ]] # [[True Love (երգ, Փինք)]] # [[My Life Is Going On]] # [[Մադալին Մյուրրեյ Օ'Հեյր]] # [[Ֆանտազիաների կղզի]] # [[Ալեքսանդրոս Ցոպոզիդիս]] # [[Միլ Մի-38]] # [[Մեգան Մակնիլ]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Galway Girl]] # [[Նոա Ռինգեր]] # [[Սպիտակ եղջյուրներով Օլյոշկան]] # [[Գորգո (թագուհի)]] # [[Ուլյանա Սուպրուն]] # [[Ռոմեո Մուրադյան]] # [[Երթ հանուն մեր կյանքի]] # [[Cimorelli]] # [[Սեուրասաարի]] # [[I’ll Follow the Sun]] # [[Մարկ Էնթոնի Քեյ]] # [[Լիա Վուկմիր]] # [[Կապիկների մոլորակը։ Պատերազմ]] # [[Հռիփսիմե Ելինյան]] # [[Mr. Know It All]] # [[Լատվիայի ազգային անկախության շարժում]] # [[Պրոգրես (անտարկտիկական գիտակայան)]] # [[Արյունոտ շաբաթ]] # [[Գրուֆալո (ֆիլմ)]] # [[Նարե Գևորգյան]] # [[Wavin’ Flag]] # [[Յուլիա Սանինա]] # [[Օլգա Բրիզգինա]] # [[Նոտկեր Կակազող]] # [[Բեն Շապիրո]] # [[Դեյվ Էնաբլ]] # [[Ցտեսություն, Ծիտ]] # [[Ռոբ Փայք]] # [[Անաստասիա Բեզռուկովա]] # [[Ծիծեռնակաբերդի նշանավոր այցելուների ցանկ]] # [[Քալիդի սկավառակագրություն]] # [[Մխիթար Սպարապետ (պատմավեպ)]] # [[Կովկասյան հովվաշուն]] # [[Բերթին Զեթլից]] # [[Eidos Montreal]] # [[Անգել Սանս Բրիս]] # [[Գոհար Նավասարդյան]] # [[Անտոն Պտուշկին]] # [[Տոր (զենիթահրթիռային համալիր)]] # [[Tank and the Bangas]] # [[Սուրբ Աստվածամոր Հովանու մայր տաճար]] # [[Արթուր Ավանեսով]] # [[Նոննա Զոտովա]] # [[Ալեքսանդր Կարելին]] # [[Յան Արտյուս-Բերտրան]] # [[Նորաձևության ցուցադրություն]] # [[Վարդագույն հովազ (մուլտսերիալ, 1993)]] # [[Բենչո Օբրեշկով]] # [[Տղամարդը խոհանոցում]] # [[Բոննի Բասլեր]] # [[Սաշա Այս]] # [[Լիա]] # [[Title (մինի ալբոմ, Մեգան Թրեյնոր)]] # [[Վանեսա Պոնս]] # [[Ավետիք Հարությունյան]] # [[Արամ Մայիլյան]] # [[Սասեն]] # [[Իմ դրախտը (երգ)]] # [[Հաշիվ (օգտատեր)]] # [[Անաստասիա Ցվետաևա (դերասանուհի)]] # [[Ձնեմարդեր]] # [[Պոլին Ակկար]] # [[Sjokz]] # [[DEF CON]] # [[Audacious]] # [[Jaguar (խմիչք)]] # [[Կիմ Չոն Ա]] # [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սպիտակ)]] # [[Մարիա Աումա]] # [[Fibrum]] # [[NCT խմբի սկավառակագրություն]] # [[Dr. Steel]] # [[Girl on Fire (երգ, Ալիշա Քիզ)]] # [[Դիանա Պանչենկո]] # [[Միկս]] # [[Schtiel]] # [[Ալեքսանդր Նևզորով]] # [[Նիկոլ Վոնգ]] # [[Կլաուս (մուլտֆիլմ)]] # [[Մակ ԴեՄարքո]] # [[Blow (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Love & Hate]] # [[RETScreen]] # [[60 րոպե (Ռուսաստան)]] # [[Հանս-Յուրգեն Դյոռներ]] # [[Kadebostany]] # [[Զաբիտ Մահոմեդշարիպով]] # [[Հիլիեր]] # [[Շիրա Հաաս]] # [[Բալտո (մուլտֆիլմ)]] # [[Ալեքս Այոնո]] # [[Սեյմուր Շուլիկ]] # [[Ազատ Իդել-Ուրալ]] # [[Սեսիլյա Վիկստրյոմ]] # [[Fragile (երգ)]] # [[Կոնստանտինո Չիվենգա]] # [[Արթուր Պետրոսյան (լրագրող)]] # [[Եվա Սալվեյլ]] # [[Աննա Դոլիձե]] # [[Կոֆե Հաուս]] # [[212 (երգ)]] # [[The Piano Guys (խումբ)]] # [[Բադրինաթի հարսնացուն]] # [[Պապկովի տուն]] # [[Spicy Horse]] # [[Սյուզաննա Փիրումյան]] # [[Ջեյքոբ Լի Քրիստիան Բլոուս]] # [[Վեցերորդ սերնդի պատերազմներ]] # [[Ջեն Լեջեր]] # [[Ալլա Բարխատնովա]] # [[Մալալայ Ջոյա]] # [[Մոնիկա Բրոդկա]] # [[Ջեսսի]] # [[Սամվել Առաքելյան]] # [[Բեռնարդ Պարենտ]] # [[Գերասկոֆոբիա]] # [[Գոլդըն Լանդիս Ֆոն Ջոնս]] # [[Կոնստանտին Բորովոյ]] # [[Die-in]] # [[Պայթյուն Մագնիտոգորսկում (2018)]] # [[Papaoutai]] # [[Իգոր Տալկովի սպանություն]] # [[Youth (երգ, Շոն Մենդես)]] # [[Քեթի Փերրիի սկավառակագրություն]] # [[Վարձերի գործադուլ]] # [[Գույների գործարան]] # [[Էշ (երգչուհի)]] # [[Եվգենի Սանդով]] # [[Երկրաշարժ Հայիթիում (2021)]] # [[Ֆրանչեսկո Լանդինի]] # [[Լայլա Տրետիկով]] # [[Արթուր Խաչատրյան (իրավաբան)]] # [[Սարդ-մարդ (խաղ, 2018)]] # [[Նիլ Քորբոլդ]] # [[Ջոնաթան Գրուբեր]] # [[Նորայր Շահինյան]] # [[Issues]] # [[Հյուսիսկորեական-հարավկորեական հարաբերություններ]] # [[Mamamoo-ի սկավառակագրություն]] # [[Մենություն (սերիալ)]] # [[Ջեսի Նելսոն]] # [[Iza (երգչուհի)]] # [[Սպիտակաձյունիկը (մուլտֆիլմ, 1933)]] # [[Bad Wolves]] # [[Օլեգ Տինկով]] # [[Nothing Happens]] # [[Վիգեն Գևորգյան]] # [[Աբուզար Այդամիրով]] # [[Ջոն Մաքսվել]] # [[Մեծ (ֆիլմ, 1975)]] # [[Դարումա (տիկնիկ)]] # [[Միխայիլ Տոլստիխ]] # [[Դուգլաս Սըրք]] # [[Յուրի Մելիքով]] # [[Oxenfree]] # [[Յոակիմ Բրոդեն]] # [[Champagne Showers]] # [[Ռոզի Անուշ Սվազլյան]] # [[Լենա Հոլլ]] # [[Պետրուշկայի համախտանիշ]] # [[Վենտսպիլսի միջազգային ռադիոաստղագիտական կենտրոն]] # [[Շանդորնե Բալին]] # [[Կապույտ երթուղի (Հունգարիա)]] # [[Սրիջիտա Դե]] # [[Բոլոր հնարավոր աշխարհներից լավագույնը]] # [[Ջեյմս Յանգ (երաժիշտ)]] # [[Թվերկինգ]] # [[Արուսյակ Հովհաննիսյան]] # [[Տանջանքների թանգարան]] # [[Confessa]] # [[Սանիթեք Հայաստան]] # [[Boys & Girls]] # [[Օրիոն (ԱԹՍ)]] # [[Մարիա Կոլեսնիկովա]] # [[Վահան Անանյան]] # [[Կենսաբանական անմահություն]] # [[Դոմինիկայի թանգարան]] # [[Dragostea Din Tei (երգ)]] # [[Dead Inside]] # [[Մարալ Յազարլու-Պատրիկ]] # [[Ցույցեր Եթովպիայում (2016)]] # [[Feloni]] # [[Կարոլինա Արդոային]] # [[Prisencolinensinainciusol]] # [[Hate Me (մինի ալբոմ)]] # [[Փեթեր Շոլցե]] # [[Ամոնիտ (ֆիլմ)]] # [[Այգի (ֆիլմ, 2008)]] # [[Ջորջիա (երգչուհի)]] # [[Անխռովություն (լուսանկար)]] # [[Ռոն Չեռնոու]] # [[Շելի Լաբեն]] # [[Միխայիլ Վելլեր]] # [[Youngblood (երգ, 5 Seconds of Summer)]] # [[Pornocrates]] # [[Մարդը Կապուցինների փողոցից]] # [[Վերամբարձ ուժ]] # [[Միշա (երգիչ)]] # [[Let It Go (երգ, Ջեյմս Բեյ)]] # [[Նիկոլայ Էկկ]] # [[Lalala]] # [[Մարինա Քիմ]] # [[Ախպեր, հա՞յ ես։ Բայց կայֆ ա, չէ՞]] # [[Նելլի Գարսոն Ալարկոն]] # [[Beautiful People (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Feliz Navidad]] # [[Simple like a Flower]] # [[Պերսի Ֆեյտ]] # [[Holiday (երգ, Liitle Mix)]] # [[If I Could (երգ)]] # [[Հալեպի շուկա (Երևան)]] # [[Յու Սո Յոն]] # [[Ֆաթու Ջալլոու]] # [[Say (All I Need)]] # [[Ֆիլ Ջագելկա]] # [[Someone New]] # [[Youth]] # [[Գրամշի]] # [[Իշխանուհին (պատմվածք)]] # [[Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ]] # [[Էն Ուիլսոն]] # [[Չիլիի ազգային օրհներգ]] # [[Էնոլա Հոլմսի առեղծվածները]] # [[Լոլիտա (իսպանացի երգչուհի)]] # [[Դևիդ Ռովիքս]] # [[Lost and Found]] # [[Ռազմիկ Գրիգորյան (գրող)]] # [[Սերժ Լյուտանս]] # [[Արգամ Հարությունյան]] # [[ՀՏ Հայկո]] # [[Տոշիկո Ակիյոշի]] # [[Հուբերտ Օգունդե]] # [[Հին ճանապարհով]] # [[Օրդեր ֆիլմ փրոդաքշն]] # [[Արա Խաչադուրյան]] # [[Դիմա Խատիբ]] # [[Այզեք Դենիելսոն]] # [[Ֆրիգանիզմ]] # [[Ռիվեր Վայփերի]] # [[Լարիսա Տուտովա]] # [[Burn It Down]] # [[Վերադարձ Հելոուինթաուն]] # [[Դավիթ Սարգսյան (հեռուստալրագրող)]] # [[Dura]] # [[Сладкая жизнь (ալբոմ)]] # [[The Last of Us Part II]] # [[Հանա Նյու]] # [[Քրիս Քլեֆորդ]] # [[Շին Ռյուջին]] # [[Ահաբեկչություն Սիդնեյում]] # [[Ադրիան ֆոն Ցիգլեր]] # [[Հվայուգի]] # [[Հաշմանդամությունը արվեստում]] # [[1-800-273-8255]] # [[Don’t Look Down]] # [[Ալիսա Գանիևա]] # [[VO.X]] # [[Մառլոն Տեյշեյրա]] # [[Դոմինիկ Ֆայք]] # [[Տամարա Էյդելման]] # [[Մարսին Պատցալեկ]] # [[Yummy]] # [[Աերոպարկ]] # [[Ջեսի Ուիլյամս]] # [[Enslaved]] # [[Դու կարո՞ղ ես գաղտնիք պահել (ֆիլմ)]] # [[Ազատություն ձեռք բերելով (թանգարան)]] # [[Սոնիտա Ալիզադե]] # [[A Head Full of Dreams]] # [[Էդիթ Ռոզենբաում]] # [[Մուկտեդար Խան]] # [[Կարեն Լուիզ Էրդրիկ]] # [[Անկրոնությունը Հայաստանում]] # [[Սոս Էլբակյան]] # [[Սյուզի Շահբազյան]] # [[Big Brain]] # [[Ասկար Մամին]] # [[Ջորջ Աղաջանյան]] # [[Շերրի Հիլլ]] # [[Չոն Սոնհա]] # [[Ագա Քանքանյան]] # [[Գևին Սթոնի հարությունը]] # [[Dreamcatcher (խումբ)]] # [[Չերյոն]] # [[We Love You]] # [[Ֆիլիպո Բիաջիոլի]] # [[Roses (երգ, The Chainsmokers)]] # [[Մաքս և Հարվեյ]] # [[Chase Atlantic]] # [[Ռեբեկա Կիմ]] # [[Ամանդա Թոդի ինքնասպանություն]] # [[Նիկոլայ Մադոյան]] # [[The Apostasy]] # [[K-12 (ալբոմ)]] # [[Դարիո Իվանովսկի]] # [[Էմիլի Հայնս]] # [[Мне пох (երգ)]] # [[Լու դը Լաաժ]] # [[Don't Bring Me Down (երգ)]] # [[Ագռավն ու Աղվեսը]] # [[Կուրտ Հյուգո Շնայդեր]] # [[Ներսեհ Խալաթյան]] # [[Dare (La La La)]] # [[Ձմեռային տոները տիեզերքում]] # [[Կրթությունը Իրանում]] # [[Call It What You Want]] # [[Անդրեաս Զապատինաս]] # [[Վիկենտի Խվոյկա]] # [[Օզջան Դենիզ]] # [[ՕԿՕ (Մոսկվա Սիթի)]] # [[TKN (երգ, Ռոսալիա և Թրևիս Սքոթ)]] # [[Մարիամ Կարապետյան]] # [[Ալիս Բաբս]] # [[Ձևավոր չմուշկներ]] # [[Էդվարդ Մորդեյք]] # [[Youku (տեսապորտալ)]] # [[Կրինգենի ճակատամարտ]] # [[AOA խմբի սկավառակագրություն]] # [[Առաքել Քարամյան]] # [[Մատենագիրք հայոց]] # [[Ծաղրող թռչուններ]] # [[Գնացք դեպի Փարիզ]] # [[Նելլի Դանիելյան]] # [[Մերի Դերոս]] # [[Բան Չան]] # [[Շամիստան Ալիզամանլի]] # [[Կաստելո Կավալկանտի]] # [[Կառլոս Կաստանյո Խիլ]] # [[One Call Away]] # [[Ռիզա Օնտիվերոս]] # [[Շառլ Ազնավուրի ֆիլմագրություն]] # [[Վհուկներ (ֆիլմ, 2020)]] # [[AlphaGo]] # [[Սլիտերեի ազգային պարկ]] # [[Հեզարֆեն Ահմեդ Չելեբի]] # [[Ladies' Code]] # [[Չուչա]] # [[Բողոքի ցույցեր Ուկրաինայի հարավ-արևելքում (2014)]] # [[Վալենտին Յուդաշկին]] # [[Լի Չու Յոն]] # [[Gagnamagnið]] # [[S.T.D (Shelters to Deltas)]] # [[Եկատերինա Բակունինա (գթասրտության քույր)]] # [[Սերգեյ Շիպով]] # [[Ասյա Կազանցևա]] # [[Անատոլի Ավագյան]] # [[Լիզի Վելասկես]] # [[Հեյլի Ռայնհարտ]] # [[Սերգեյ և Յուլիա Սկրիպալների թունավորում]] # [[Լեո Հովարդ]] # [[Ալիաս Գրեյս (հեռուստասերիալ)]] # [[Think About Things]] # [[Բաեկ Ե-րին]] # [[Օսվենցիցմի դաջվածք անողը]] # [[Merry & Happy (ալբոմ)]] # [[13 Reasons Why (Season 3)]] # [[Լուիզետ Տեկսիե]] # [[Աննա Գերման։ Սպիտակ հրեշտակի գաղտնիքը]] # [[Բրեթ Դալթոն]] # [[Met Gala]] # [[Blood // Water]] # [[Շնչող արվեստ]] # [[Մեյ Մարթին]] # [[Հասարակական կազմակերպությունների միջազգային օր]] # [[Վիրավոր հրեշտակը (նկար)]] # [[Դավիթ Պողոսյան (բանաստեղծ)]] # [[Լյուիս Բեյքեր]] # [[Պիրահա]] # [[Հայկ Թորոյան]] # [[Jah Khalib]] # [[Ձվի գլորում]] # [[Էլման Զեյնալով]] # [[Ստերի քաղաք (ֆիլմ)]] # [[Տունը, որտեղ...]] # [[Սարսափելի վրեժ]] # [[The Killers խմբի սկավառակագրություն]] # [[Sepultura խմբի սկավառակագրություն]] # [[Վերա Շեբեկո]] # [[Հարրի Փոթերի զարմանահրաշ աշխարհ]] # [[Աղջիկը դաշնամուրի մոտ (նկար)]] # [[Give Me Everything]] # [[Լիլիչկա]] # [[Ալեքսանդր Ֆու]] # [[Կիրա Կոսարին]] # [[Էնցա Հաջիա]] # [[Վրացական ինքնաթիռների ոչնչացումը Սուխումում]] # [[Վալերի Ռեդկոզուբով]] # [[Smile (երգ, Քեթի Փերրի)]] # [[Դարինա Ալեքսեևնա Կրասնովեցկայա]] # [[Յան-Յան]] # [[Մատներով շրխկոց]] # [[Ջո Սագ]] # [[Hurricane (խումբ)]] # [[Էշլի Փարկ]] # [[Եվա Խադաշի]] # [[Ես այլևս երբեք չեմ վերադառնա այստեղ]] # [[Բերդ (պար)]] # [[Միսթր Բին (կերպար)]] # [[Stay (երգ, Zedd և Ալեսիա Կարա)]] # [[Վրիժառուի օրագիրը]] # [[Rude]] # [[Location]] # [[BTS World Tour : Love Yourself Սեուլ]] # [[Անիլ Ագարվալ]] # [[Կարինա Կրոս]] # [[Թաալ լիճ]] # [[Alone]] # [[Միտչ Գրասի]] # [[Drinking from the Bottle]] # [[Ռեմի Մա]] # [[Diamond DA42]] # [[Սառա ալ-Ամիրի]] # [[Հինա (ներկ)]] # [[O.Torvald]] # [[Այնբո. Ամազոնի սիրտը]] # [[Մադլեն Փեթշ]] # [[Հավատարմություն (ֆիլմ, 1965)]] # [[Մարտին Բաշիր]] # [[Սոլնցեպյոկ (ՀԿՌՀ)]] # [[Ֆադվա Սոլիման]] # [[Love Lies]] # [[Պաշտոնական հագուստ]] # [[Միխաել Ռեյզիգեր]] # [[Վերջին տերևը]] # [[Լևոն Ահարոնյան]] # [[Մարետա Քոչարյան]] # [[Կարմիր դերմատին]] # [[Mi Gente]] # [[Վերոնիկ Ակա]] # [[Թենգիզ Միկոյանց]] # [[Արմին Նավաբի]] # [[Ջորջ Մարագոս]] # [[Ալեքսեյ Շչերբակով]] # [[My House]] # [[Dagoba]] # [[Գոդվինի օրենք]] # [[Ֆելիքս Մալարդ]] # [[Imagine Dragons-ի սկավառակագրություն]] # [[Զանգվածային սպանություն Վիննենդենում]] # [[Ալեքս Բելոս]] # [[Սեդրակ Մամուլյան]] # [[Հվան Հյոնջին]] # [[Գայանե Մկրտչյան (մանկավարժ)]] # [[Վիքի տատիկներ]] # [[Մաքսիմ Կաց]] # [[Լիտվայի ազգային կենցաղի թանգարան]] # [[Տղամարդիկ և ֆեմինիզմ]] # [[Never Gonna Give You Up]] # [[Ուոշո (շիմպանզե)]] # [[Կետային օրագիր]] # [[SOS (երգ, Ավիչի)]] # [[Նինա Բագինսկայա]] # [[Queen Elizabitch]] # [[Ալեքսանդր Պանչին]] # [[Prussian Blue]] # [[Edu VanHub]] # [[Գաբրիել Դուգլաս]] # [[Ծիրանի այգիներ (ֆիլմ, 2016)]] # [[Էլենա Ցագրինու]] # [[ANIVAR]] # [[I'll Wait]] # [[Ինչպես աղվեսներն ընկերացան հավերի հետ]] # [[Կենտրոնական քաղաքային գրադարան (Սալավատ)]] # [[Գարեթ Նեֆ]] # [[SYML]] # [[Lay It All on Me]] # [[Good Old Days]] # [[Գևորգ Մկրտչյան]] # [[Say Something (երգ, Քայլի Մինոուգ)]] # [[Մարի Մեյ]] # [[Բիյոնսեի ձայնագրած երգերի ցանկ]] # [[Հայերի ասամբլեա]] # [[Ջիլիան Անդերսոնի մրցանակներ և անվանակարգեր]] # [[Դզոն]] # [[City of Blinding Lights]] # [[Վազի՛ր, ճագա՛ր (վեպ)]] # [[Քենեթ Հեգին]] # [[Fefe]] # [[Touch (երգ, Little Mix)]] # [[Քոլին Օ'Դոնոհյու]] # [[Աթանասիե Եվտիչ]] # [[Ռիչարդ Ջոնս (աճպարար)]] # [[Կարինա]] # [[Լանիակեա]] # [[Արտաքսում. Դեպի անհայտություն]] # [[Գրիգոր Թագվորյան]] # [[Վինի Հառլոու]] # [[Արտակ Մախսուդյան]] # [[Հինատա Հյուգա]] # [[Դավիթ Միրոյան]] # [[Նիհալ Սարին]] # [[Delicate]] # [[Biig Piig]] # [[Baby (երգ, Քլին Բենդիթ)]] # [[Կիմ Ջու Յունգ]] # [[Ex’s & Oh’s]] # [[Градусы (խումբ)]] # [[Նաթանիել Քոուլման]] # [[Նիկոլայ Արությունով]] # [[Էնթոնի Սանտոս]] # [[Փաք Ջի-Մին]] # [[Dame (ռեփեր)]] # [[Sorry Not Sorry]] # [[Կանանց բոդիբիլդինգ]] # [[Դորա (երգչուհի)]] # [[Bones (երգ, Imagine Dragons)]] # [[Breezeblocks]] # [[Ամուսնական մատանիների հուշարձան]] # [[Freedom (երգ, Kygo)]] # [[Տորատաու]] # [[Երիտասարդ Ֆրիդրիխ Էնգելսը]] # [[Mr. Freeman]] # [[Դրագանա Կրշենկովիչ Բրկովիչ]] # [[Կոմետալ Գյորչե Պետրով]] # [[Ալեքսեյ Ակիմով]] # [[Նիկոլա Հիլթոն-Ռոտշիլդ]] # [[Tiny Little Houses]] # [[Motorola Razr (2020)]] # [[Прохожий (երգ)]] # [[Туса]] # [[Ստանիսլավ Ասեև]] # [[Needle Tower]] # [[Hey Violet]] # [[A Light That Never Comes]] # [[Լասսի (ըմպելիք)]] # [[Ռիկ Սանչես]] # [[Marmok]] # [[Le Sserafim]] # [[Վալերիա Լուկյանովա]] # [[Նատալյա Խերշե]] # [[Կարևոր պատմություններ]] # [[Cold]] # [[Հելգե Լիմբուրգ]] # [[Who Do You Love (երգ, The Chainsmokers)]] # [[Լևոն Օգանեզով]] # [[Ռյու-դյու-Շա-քի-Պեշ]] # [[Դմիտրի Չերիշև]] # [[Anyone (երգ)]] # [[Զանգվածային սպանություն Յոկելայում]] # [[Դենիել Գիլբերտ]] # [[Էսմերալդա (բալետ)]] # [[Պալլաս և Արաքնե]] # [[Օսեանա]] # [[South Club (խումբ)]] # [[Hold On (երգ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Լեն Ուիքս]] # [[Կան Դանիել]] # [[Electric Love (երգ)]] # [[Heavy]] # [[Overpass Graffiti]] # [[Ավիվ Ալուշ]] # [[A340-ի ավիավթար Տորոնտոյում]] # [[Չորս վերջին երգեր]] # [[Մարկ Բոուլ]] # [[Ռոուզ Ռեյլի]] # [[Արման Բադեյան]] # [[Լևոն Հակոբյան (քիքբոքսեր)]] # [[Ալեքսանդր Մյասնիկով (բժիշկ)]] # [[Պրեսլավա]] # [[Shaft]] # [[Տորինո ֆուտբոլային ակումբի ավիավթար]] # [[Գնդակը վախենում է քաջից]] # [[Ժանա Բերգենդորֆ]] # [[Մոմչիլո Գավրիչ]] # [[It Gets Better Project]] # [[Навсегда (երգ)]] # [[Շատրվան Կոկա-Կոլայից և Մենթոսից]] # [[Վլադիմիր Բարանով-Ռոսսինե]] # [[Գրեմմի՝ վոկալային կամ գործիքավորված հարդ-ռոք/մետալ ոճում լավագույն կատարման համար]] # [[Քիմ Մին Կյոն]] # [[Faradenza]] # [[Բարև, աշխա՛րհ (ֆիլմ)]] # [[Սպասիր ինձ (բանաստեղծություն)]] # [[Եգոր Ժուկով]] # [[Sub pielea mea]] # [[Մարկ Մարտել]] # [[Հերման Գարմենդիա]] # [[Ուիլյամ Թրավիլա]] # [[Դանիել Սմիթ (երաժիշտ)]] # [[Միջազգային ուսանողական փառատոն Թրոնդհեյմում (ISFiT)]] # [[Էգլե Շպոկայտե]] # [[Վայոց ձորի տարածաշրջանային պետական քոլեջ]] # [[Աստերիքսը և գաղտնի թուրմը]] # [[Պաբլո Սոլոն Ռոմերո]] # [[Դեյվ Լոգան]] # [[Mobvoi]] # [[Վարոշլիգեթ]] # [[Կորինա Կիրիակ]] # [[Սիրելին (ֆիլմ, 1965)]] # [[Սիրո վայրէջք]] # [[Ավի Բենեդի]] # [[Cry For Me]] # [[Կոալիցիայի հարվածը Սիրիային 2018 թվականի ապրիլին]] # [[Hello (երգ, Լայոնել Ռիչի)]] # [[Human (երգ, The Killers)]] # [[Ռյուկին]] # [[Lanvin (ապրանքանիշ)]] # [[Քսենյա Բորոդինա]] # [[Մեգը (ֆիլմ)]] # [[Cola Song]] # [[Քիդեր Ուիլյամս Սթիրլինգ]] # [[Օբյեկտների ամանորյա վայրէջք և վերելք]] # [[Փիթեր Թոմսոն]] # [[Don’t Be Shy]] # [[Տարտու-մոսկովյան նշանագիտության դպրոց]] # [[Հվան Յեջի]] # [[Անուշավան Ալեքսանյան]] # [[Հենրի Դավիթ]] # [[Dreaming]] # [[Punani]] # [[Ռուբեն Սուվարի]] # [[Dead Man's Bones]] # [[Mother Mother]] # [[Փեմբրոք (Մալթա)]] # [[Cheerleader]] # [[Լողի համաշխարհային ռեկորդներ]] # [[Տավուշի մարզային գրադարան]] # [[Լենինգրադի լեռնային ինստիտուտի ուսանողների և դասախոսների հուշարձան]] # [[Tatarka]] # [[Սիմոն Նեսման]] # [[ԿՕՌ-500]] # [[Յայո Էռերո]] # [[Ուտա Իբրահիմի]] # [[Հրաչ Չիլինգարյան]] # [[Քեյլի Մորգ]] # [[Քսենիա Դելի]] # [[Կատարժինա Կոբրո]] # [[I See Stars]] # [[Բիգֆուտների ընտանիքը]] # [[Դերասանուհին (ֆիլմ)]] # [[Ֆուետե]] # [[Կոտորած Պիրգիում]] # [[Lockheed Martin-ի ջերմամիջուկային ռեակտոր]] # [[Young Guns (երգ)]] # [[Սուրբ Աստվածածնին եկեղեցուն ընծայելու տաճար]] # [[Սելինա Ջեյթլի]] # [[Me Too (երգ, Մեգան Թրեյնոր)]] # [[Էլվինը և բուրունդուկները (սերիալ)]] # [[День Победы (երգ)]] # [[Hot (երգ, Իննա)]] # [[Ապոֆենիա]] # [[Սառա Լալամա]] # [[Wallows]] # [[Քեմերոն Ռասել]] # [[Girl in Red]] # [[Կենջի Ժիրակ]] # [[Baby Shark]] # [[Սղոց 8]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Անաստասիևկա)]] # [[Ամանդա Գորման]] # [[Wish You Well (երգ, Sigala և Բեքի Հիլլ)]] # [[The Fox (What Does the Fox Say?)]] # [[Շին Յունա]] # [[Գարոս պատկերասրահ]] # [[Նարեկ Մկրտչյան (զինվորական)]] # [[Ալան Մելիքջանյան]] # [[Հավասարության երթ]] # [[Dust in the Wind]] # [[Մակբուլ Ֆիդա Հուսեյն]] # [[Oh My God]] # [[Feels]] # [[Up & Up]] # [[Թոնի Մոչամա]] # [[Վոլոդիմիր Զելենսկու այցը ԱՄՆ (2022)]] # [[Pomme]] # [[Mubla]] # [[Էրիկ Ուիթնի]] # [[Հովվուհին և ծխնելույզ մաքրողը]] # [[ՈւՃԳՀ ճարտարապետության և դիզայնի թանգարան]] # [[Ավտոբուսի պայթյուն Թունիսում]] # [[Մայք Գրավել]] # [[SOS Գ/7]] # [[Աննա Իսրայելյան]] # [[Գոթեյկ (կամուրջ)]] # [[Մերաբ Կվիրիկաշվիլի]] # [[Your Power]] # [[Չի վաճառվում]] # [[You Don't Know Me]] # [[Սանա Ջավեդ]] # [[Սպասում (հուշարձան)]] # [[Լի Կա Ին]] # [[In the Name of Love]] # [[Տի կտո՞ տակոյ, դավայ դասվիդանիյա]] # [[Դարիա Դադվար]] # [[Սլեքթիվիզմ]] # [[Հավերժական քաղաք (ֆիլմ)]] # [[Կեյկո Մացուի]] # [[Ալեքսանդր Միսկո]] # [[Մարու (կատու)]] # [[Աստղ (ֆիլմ, 1949)]] # [[Until It Sleeps]] # [[Մումի դոլ (մուլտֆիլմերի շարք)]] # [[Բիգ Բեյբի Թեյփ]] # [[Twinkle, Twinkle, Little Star]] # [[Մայքլ Պատրիկ Մալրոյ]] # [[P/F]] # [[Ակնհայտ-անհավանական (հեռուստահաղորդում)]] # [[Hot Nigga]] # [[Առաձգական Արմսթրոնգ]] # [[Waves]] # [[Blueberry Faygo]] # [[Ստանիսլավ Բոնդարենկո]] # [[Դեյվիդ Կարպ]] # [[Քեյսի Նեյսթեթ]] # [[Young Dumb & Broke]] # [[Փոքրիկ Ուրվականը]] # [[Սար Սարգսյան]] # [[Նիկոլ Ֆոքս]] # [[Միանգամյա օգտագործման դրախտ]] # [[Կարմեն (բալետ)]] # [[Վիկլունդի տուն]] # [[Տանգանիկայի և Զանզիբարի միության հոդվածները]] # [[Տատյանա Չեռնովոլ]] # [[Քոլին Ֆիցպատրիկ]] # [[Վադիմ Կազաչենկո]] # [[Պուրանդարա Դասա]] # [[CutiePieMarzia]] # [[Քրաշ (երգ)]] # [[The Git Up]] # [[Արհեստական ֆլաժոլետ]] # [[I Do Not Hook Up]] # [[Խուլիո Պենյա Ֆերնանդես]] # [[Ելենա Մասյուկ]] # [[Թոմ Ռոզենտալ (երաժիշտ)]] # [[Կիարա Ֆեռանյի]] # [[Սուրբհի Չանդնա]] # [[Ազատ Թորոսյան]] # [[Կոնստանտ (նկարիչ)]] # [[Ջեյք Փոլ]] # [[Բուժենինա]] # [[Մեհրաբ Միրզախանյան]] # [[Բանալի թատրոն]] # [[Անդրեյ Բոյկո (երգիչ)]] # [[I Trust]] # [[Լարրի Ուոլթերս]] # [[Կենդանի գեղանկարչություն]] # [[Անկողնում խաղաղության համար]] # [[Հավատարիմ Ռուսլանը (ֆիլմ)]] # [[Pure (ալբոմ, Լառա Ֆաբիան)]] # [[Oh My Girl-ի սկավառակագրություն]] # [[A+ (մինի ալբոմ)]] # [[Նո Լի Յոն]] # [[Դուբայ մոլ]] # [[Նաիրա Հովակիմյան]] # [[Առա՛ջ, ժամանակ]] # [[Կամիլ Տոլոն]] # [[7 Up]] # [[Ջեյմս Արթըրի սկավառակագրություն]] # [[11 bit studios]] # [[Քվեստ (հեռուստասերիալ)]] # [[Մենք ավելի հայտնի ենք, քան Հիսուսը]] # [[Պոլինա Ժերեբցովա]] # [[Մասալիտինայի տուն (Դոնի Ռոստով)]] # [[Սիմոն Բաթլ]] # [[Վահագն Ստեփանյան]] # [[Delilah (երգ, Քուին)]] # [[Dream (յություբեր)]] # [[Ուինթեր]] # [[Կարիմ Մասիմով]] # [[Սիլվերթայդ]] # [[Կվոն Ռի Սե]] # [[Burn the Stage: The Movie]] # [[Կանանց իրավունքները Ղազախստանում]] # [[Նյուրա (հուշարձան)]] # [[Մայքլ Սթիվենս]] # [[Կուստենդորֆի ֆիլմի փառատոն]] # [[What Is Love? (մինի ալբոմ)]] # [[Ուովել Ռամկալավան]] # [[Եվգենի Շչերբանի սպանություն]] # [[No Guidance]] # [[Ռիչարդ Կլայդերման]] # [[Շամիլ Լախիյալով]] # [[Poison (երգ, Ռիտա Օրա)]] # [[Լեոնիդ Վոլկով]] # [[Ար Ջեյ Միթ]] # [[Միխայիլ Իդով]] # [[Rubius]] # [[Էդուարդ Քալանթարյան]] # [[MrBeast]] # [[Բողոքի ցույցեր Խաբարովսկի երկրամասում]] # [[Չարլզ Լիբեր]] # [[Վիրխինյա Վալիեխո]] # [[Օլիվիե Ռուստեն]] # [[Շարլոթ Դոյլի ճշմարիտ խոստովանությունները]] # [[Ահմադ Խալիդ Թաուֆիկ Ֆարագ]] # [[Քլոե Մորիոնդո]] # [[Անգործ ջրահարսը]] # [[Ֆիլիպ Լաշո]] # [[Հարություն Մեսրոբյան]] # [[Մայք Մանջինի]] # [[French Kiwi Juice]] # [[Լուա Ֆյուլեր]] # [[April, and a Flower]] # [[White Wind]] # [[Սոֆյա Կարլբերգ]] # [[Ռոնեն Ռուբինշթեյն]] # [[Օձի պորտ]] # [[Crossout]] # [[Գրեչկա (երգչուհի)]] # [[Սմուրֆիկներ։ Կորսված գյուղ]] # [[NewJeans]] # [[Կապոդաստր]] # [[Weki Meki]] # [[Վի Հա Ջուն]] # [[Մերկելի շեղանկյուն]] # [[Madtown (խումբ)]] # [[Hot Girl Bummer]] # [[Salt (երգ, Էյվա Մաքս)]] # [[Լիլիթ Մանարյան]] # [[RC4WD]] # [[Հասկի (ռեփեր)]] # [[Բեթ Դոհերթի]] # [[Cocomelon]] # [[Ալկոհոլային խաղ]] # [[Լողափային ռեգբի]] # [[Աշխարհի առաջնության եզրափակիչ 1958]] # [[Դուբայի շատրվան]] # [[Իբրահիմ Սեսեյ]] # [[Ալեքսեյ Ռետինսկի]] # [[Մի թող ինձ մենակ]] # [[Տրդելնիկ]] # [[Էմիլ Կիրակոսյան]] # [[Սևակ Սերոբյան]] # [[Մեցի Սուրբ Ստեփանոսի տաճար]] # [[Ադեսուա Էտոմի]] # [[Պիրյատինի ժողովրդական պատմաերկրագիտական թանգարան]] # [[Քլիվ Բարրի Մոլեր]] # [[Խամխամա]] # [[Stitches]] # [[Կողպէկրան]] # [[Հիլդա]] # [[2022 Ֆորմուլա 1-ի աշխարհի առաջնություն]] # [[Ռուկի վվերխ]] # [[Մարդուկ-Ջարդուկը (ֆիլմ-բալետ, 1993)]] # [[Մաբուկ Էլ Մեկրի]] # [[Sacrifice (երգ, The Weeknd)]] # [[Off the Grid]] # [[Ռուսլան Ուսաչև]] # [[Դիմա Մասլեննիկով]] # [[Skin (երգ, Rag'n'Bone Man)]] # [[No Excuses]] # [[Նեֆֆա]] # [[Prelude (April-ի մինի ալբոմ)]] # [[Անկարգություններ Կամիշլիում (2004)]] # [[Bam Bam]] # [[Լիդիա Ջեյքոբի]] # [[Սուրբ Նարեկ մատուռ]] # [[Ալեքսեյ Արեստովիչ]] # [[Հրանուշ Եղոյան]] # [[Waiting All Night]] # [[Secrets (երգ, Regard և Raye)]] # [[More than That]] # [[Viki Show]] # [[Նատալյա Գոցի]] # [[Առաքել Աֆրիկյանի բնակելի տուն]] # [[Պանցիր-Ս1 (զենիթային հրթիռաթնդանոթային համալիր)]] # [[Ռոզա Ջալիլովա]] # [[Պատրոն (շուն)]] # [[∞ (ալբոմ)]] # [[Մեյ Սյան]] # [[Ռուսաստանի Դաշնությանը Ղրիմի բռնակցման ժամանակագրություն]] # [[Աիշա Այենսու]] # [[Հոգեբանական ճկունություն]] # [[Միջադեպ Ղրիմում (2016)]] # [[Ֆիլ Թեյլոր]] # [[Սոնիկ ոզնին 2 (ֆիլմ)]] # [[Հակահարված (արվեստագետների խումբ)]] # [[Eulenspiegel]] # [[I’m on Fire (երգ)]] # [[Լա Բոհեմ (երգ)]] # [[Apple AirPods]] # [[Պավել Մորոզով]] # [[Hot Right Now]] # [[Փոլ Ջոզեֆ Ուոթսոն]] # [[Գալալա]] # [[Մկրտիչ Թարաքջյան]] # [[In Your Eyes (երգ, Ռոբին Շուլց)]] # [[Թեյթ ՄաքՌեյ]] # [[Կալկի Կյոկլեն]] # [[Little Me]] # [[Ջասթինա Վալենթայն]] # [[Նարեկ Կոսմոս]] # [[I Won’t Give In]] # [[Պանին հաղթող Ապոլլոնը]] # [[Join, or Die]] # [[Կոլլաբորատիվ ֆիլտրացիա]] # [[Behind These Hazel Eyes]] # [[Jackie Chan (երգ)]] # [[Չեթ Ֆեյքեր]] # [[Answerphone (Banx & Ranx-ի և Էլլա Էյրի երգ)]] # [[Սարինա Քրոս]] # [[Բելլա Պորչ]] # [[Rigs of Rods]] # [[Սթիվեն Քյուրքչյան]] # [[Ausländer (երգ)]] # [[Արիանա Գրանդեի սկավառակագրություն]] # [[Հասանգուսեյնով եղբայրների սպանություն]] # [[Այբբենագիր]] # [[Ռոբերտ ՄակՔի]] # [[Բոբբի Քրիստինա Բրաուն]] # [[9А-91]] # [[Գնդապետին ոչ ոք չի գրում (երգ)]] # [[Արմեն Ավանեսյան (փիլիսոփա)]] # [[Կաիմանա]] # [[Here’s to Never Growing Up]] # [[Հիլադ Բրախա]] # [[Ջեյք Հանրահան]] # [[ՌԳ-42]] # [[Lost and Found (IU-ի ալբոմ)]] # [[Լուկաս և Մարկուս]] # [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի գրադարան]] # [[Ֆադեյ Քալանթարյանի բնակելի տուն]] # [[Բրեդ Մոնդո]] # [[Ամենաերկար ժենգյալով հաց]] # [[ChuChu TV]] # [[Թեորեմների ավտոմատացված ապացուցում]] # [[Լեգենդ փարոսի և նավի մասին]] # [[Տարոն Անդրեասյան]] # [[Ալեքսանդր Կոչուբաև]] # [[Կենտուրիոնը՝ Հռոմի պաշտպանը]] # [[Չինոնյե Չուկվու]] # [[Քիթի (ռեփեր)]] # [[Ուշ միջնադարի հայկական մշակույթ]] # [[Ուսանողների և ուսուցանողների իրավունքներ]] # [[Հաբիբ (երգիչ)]] # [[Until It’s Gone]] # [[Հակոբ և Արմեն]] # [[Աքիանե Քրամարիկ]] # [[Smile (երգ, Ավրիլ Լավին)]] # [[Beautiful Mistakes]] # [[Thats What I Want]] # [[Զանգվածային սպանություն Ռեդկինոյում]] # [[Starset]] # [[Islands in the Stream]] # [[Թագավորական աշտարակի գանձը]] # [[Շրջված դասարան]] # [[Ամերիկա-ուկրաինական հարաբերություններ]] # [[Ալեքսանդր Չաուշյան (թավջութակահար)]] # [[Ռուստամ Գևորգյան (Մրե)]] # [[Երևանի գինու օրեր]] # [[Are You with Me]] # [[Ամբիդեքստրիա]] # [[Շոգեքարշը, որ կարողացավ]] # [[YouTube Music-ում ամենաշատ բաժանորդներ ունեցող արտիստների ցանկ]] # [[Վերբա (շարժական զենիթահրթիռային համակարգ)]] # [[Սոֆի Լանքասթերի սպանություն]] # [[USB]] # [[Ai, se eu te pego!]] # [[Յուտա Նակամոտո]] # [[PrankvsPrank]] # [[Ջոն Սմիթ (ծովագնաց)]] # [[Մոկպան]] # [[Deadpool (խաղ)]] # [[Nmixx]] # [[Ամենաշատ հավանումներ ստացած հրապարակումների ցանկ]] # [[Take My Breath Away]] # [[Hard Times (երգ, Paramore)]] # [[Starship]] # [[Դաշա Մեդովայա]] # [[Shower]] # [[Paradise (երգ)]] # [[Մեծ թռչուն]] # [[Ահաբեկչական գործողություն Չիրկեյ գյուղում]] # [[Տատյանա Մինինա]] # [[Cross Gene]] # [[Tuesday (երգ)]] # [[Օլեգ Կենզով]] # [[ՅանԳո]] # [[Քորնելիա Փարքեր]] # [[Վալենտինա Վարդուհի Կարախանյան]] # [[Գեղեցիկ տիկնանց համար]] # [[Առաջնածինները (4-րդ եթերաշրջան)]] # [[Քինգ Քասի]] # [[Բալլադ Սինքլերի մասին]] # [[«Փալանչո» տիկնիկային թատերախումբ]] # [[Հայաստանի բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողովը]] # [[Թափոնների խտացում]] # [[ՀՀ ԳԱԱ գիտակրթական միջազգային կենտրոն]] # [[Մարկիփլիեր]] # [[Ֆերենց Լիստ։ Սիրո երազներ]] # [[Je Suis Malade (երգ)]] # [[Անինոասա]] # [[Սվետլանա Սուրգանովա]] # [[Salut Salon]] # [[From Eden]] # [[Gjon’s Tears]] # [[Bop (երգ)]] # [[Goosebumps (երգ)]] # [[Hold Up]] # [[Կառլոս Սահակյան]] # [[Զավեն Խաչիկյան]] # [[Asking Alexandria (խումբ)]] # [[Զանգվածային սպանություն № 175 գիմնազիայում]] # [[Զուլալի (ֆիլմ)]] # [[Alien (Ջոնաս Բլու և Սաբրինա Քարփենթեր)]] # [[Ջան]] # [[Բիչոլլա Տետրաձե]] # [[Ռոբոֆոբիա]] # [[Lovefool (երգ, The Cardigans)]] # [[Կիրա Պլաստինինա]] # [[Անժելիկա Ագուրբաշ]] # [[Carnival (երգ)]] # [[Ռասուլ Ջաֆարով]] # [[5-Minute Crafts]] # [[Սաուդյան տեսլական 2030]] # [[Գազայի պատերազմի նախապատմություն]] # [[Կրասուխա (ՌԷՊ համալիր)]] # [[Միա Նեգովետիչ]] # [[Բոլիվիայի տնտեսություն]] # [[Առլեն Դիքինսոն]] # [[Կաղամարի խաղ (3-րդ եթերաշրջան)]] # [[Մարդակեր բույս]] # [[Գևորգ Թամամյան]] # [[Խուլերի իրավունքների շարժում]] # [[Անի Հովհաննիսյան (լրագրող)]] # [[Հիպերֆոկուս]] # [[Rockstar Games presents Table Tennis]] # [[Սուրբ Վարդան եկեղեցի (Վերին Սասնաշեն)]] # [[Ալեքսանդր Ռոզենբաում]] # [[Լյովա Խաչատրյան]] # [[BLT սենդվիչ]] # [[Ջեյ ՄաքԻներնի]] # [[Սոֆիա (փիլիսոփայություն)]] # [[Տնտեսող արտադրություն]] # [[Թռչող լապտերներ]] # [[Լեոմի Անդերսոն]] # [[Քեյթ Սմուրթուեյթ]] # [[Մունդուս (քենդի բար)]] # [[Հայաստանի ղեկավարներն արցախյան հակամարտությունում]] # [[Black Hippy]] # [[Մաքսիմ Գոլոպոլոսով]] # [[Air Control]] # [[Վլադիմիր Արլազարով]] # [[Գիշերային ընտանիք]] # [[Սիգարոն]] # [[Նագա]] # [[Օդանավի նստատեղ]] # [[Populous: The Beginning]] # [[Չիկագոյի պլան]] # [[Լևոն XIV պապի այցը Թուրքիա և Լիբանան]] # [[Լուիզա Գրագատի]] # [[Kizuna AI]] # [[Mari0]] # [[Շոգեխաշում]] # [[Հացադուլի մեդալ]] # [[Քուինսի Ջոնս Կրտսեր]] # [[Օմար Մատին]] # [[Քադի Տուրե]] # [[Ջոն Բրեմուել]] # [[Ռյուդի Փենքոու]] # [[Ջոնի Սինս]] # [[Զիդան Իկբալ]] # [[Ջալալ Հասան]] # [[Այասե Ուեդա]] # [[Jerry Heil]] # [[Իմ փոքրիկ պոնի։ Էքվեստրիայի աղջիկները։ Ծիածանային ռոք]] # [[Veolia]] # [[Շելլի Ուինթերս]] # [[Կորպորատիվ պարտքի փուչիկ]] # [[Բրյունետ (երգչուհի)]] # [[Մերի Մորելլո]] # [[Պանրով մակարոն]] # [[Աննա Սողոմոնյան]] # [[Դինո Ելուշիչ]] # [[Adonxs]] # [[Բեն Գեննոն-Դոուք]] # [[Քվեարկություն Մելոդիֆեստիվալենում]] # [[Դրահմա]] # [[Մայքլ Օմեր]] # [[Էնթոնի Ռոբինսոն]] # [[Ջոնաթան Դևիդ]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճահարույց դրվագներ]] # [[Սևուկի յուղ]] # [[Ջասիմ Յասին]] # [[Էկոցիդ]] # [[Անդրեաս Շելդերուպ]] # [[Մարսելո Բիելսա]] # [[Ընտրողների մասնակցության ապահովում]] # [[GMMTV]] # [[Նիկոլայ Ռիբակով (քաղաքական գործիչ)]] # [[Ջոն Ֆրում]] # [[Left and Right]] # [[Куда уходит детство]] # [[Scareware]] # [[Անդրեյ Բեբուրիշվիլի]] # [[Zjerm]] # [[Maersk]] # [[Բեսա (երգչուհի)]] # [[Milkshake Man]] # [[Օսթոն Թրասթի]] # [[Նոր Զելանդիայի տիեզերական գործակալություն]] # [[«Սարիբեկյան» միջազգային բժշկական համալսարան]] # [[Ferto]] # [[Regarde!]] # [[Թիմուր Մինդիչ]] # [[Պրիմուս (ռոք խումբ)]] # [[Անգե Պոստեկոգլու]] # [[Պոկե]] # [[Փրիսցիլա Փրեսլի]] # [[Lindt շոկոլադի տուն]] # [[Արդի դրամական տեսություն]] # [[Անջատողականություն Իրանում]] # [[Network Solutions]] # [[Կալպանա Սարոջ]] # [[Beautiful People (երգ, Դեյվիդ Գետտա և Սիա)]] # [[Կրակ և արյուն]] # [[GRIN արշավ]] # [[Նեպալի հակակառավարական բողոքի ցույցեր (2025)]] # [[Մահմուդ Դարվիշ]] # [[Crew Dragon Demo-2]] # [[Արժեթղթավորում]] # [[Սոնիկ ոզնի]] # [[Ալեքսանդր Իվանով (երաժիշտ)]] # [[Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս (նկար, Ֆրիդրիխ)]] # [[The Great Gig in the Sky]] # [[Յոան Գուրկյուֆ]] # [[Կոլումբայնի էֆեկտ]] # [[Ֆար Բրետոն]] # [[Հոմլենդեր]] # [[Լևի Ռոզման]] # [[Gate Tower Building]] # [[Նիկոլայ Օբոլսկի]] # [[Մարկո Միշանիա]] # [[Ազատեք պտուկը]] # [[Միաեղջուրի մահը]] # [[Бордерлайн]] # [[Էնդրյու Ֆորեսթ]] # [[Բոստոնի գրամեքենաների նվագախումբ]] # [[Կարլոս Դիագո]] # [[Ալեքսանդր Սպենդիարյան (պատկերագիրք)]] # [[Արհեստական բանականության բում]] # [[Չարլի Քըրք]] # [[EA Sports]] # [[Էնդրյու Վիդերհորն]] # [[Հան Ջիսոն]] # [[Ֆեդորա]] # [[Միուսի ռազմաճակատ]] # [[Մարթա Ուոշ]] # [[Քրիստոֆեր Քրիստոֆերսոն]] # [[Last One Standing]] # [[The Emptiness Machine]] # [[Հոշի]] # [[The Sherlocks (խումբ)]] # [[Դեղագործական և անձնական խնամքի միջոցների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա]] # [[Եվգենի Դոդոլև]] # [[Լիզկա]] # [[Դոուգ Հենինգ]] # [[Խավիեր Միլեյ]] # [[Սարադհա Գրուպի ֆինանսական սկանդալ]] # [[Դուռը թակում են]] # [[Սպանել Բիլին։ Մաս 1]] # [[Ֆայտոն Ալեքը (պոեմ)]] # [[Եգոր Գայդար]] # [[Երկար ճանապարհ դեպի ազատություն (ֆիլմ)]] # [[Նշան Յաուբյան]] # [[Ինտերնետ ակտիվիզմ]] # [[Նորմալ ճնշման հիդրոցեֆալիա]] # [[Քրեյգ Մելլո]] # [[Սառա Մաքբրայդ]] # [[Ռուսաստան - Անգլիա ֆուտբոլային խաղ (2007)]] # [[Հին հունական կրոնական սովորույթներ]] # [[Կանանց նեղացնել խորհուրդ չի տրվում]] # [[Լի Սանդրա]] # [[Օլիվիա Հասի]] # [[Առևտրային նշանների հաշվարկային կենտրոն]] # [[Երևան (պատանեկան սիմֆոնիկ նվագախումբ)]] # [[Բենյապա Ջինպրասոմ]] # [[Ու Հյե Ռիմ]] # [[The8]] # [[Դավիթ Ուզունյան]] # [[Թոմ Բլայթ]] # [[Իլիա Տոպուրիա]] # [[Անգլիայի բանկ]] # [[The Message]] # [[Հացի լույսը]] # [[Լատինական Ամերիկայի մշակույթ]] # [[Ավետիք Գրիգորյան (աստղագետ)]] # [[Limp Bizkit]] # [[Մարինա Դրուզ]] # [[Գենային թերապիա]] # [[Չինարեն «ճգնաժամ» բառը]] # [[Սիրիլ Կոնգո]] # [[ԼՍԴ]] # [[Scaled and Icy]] # [[Հյորին]] # [[Կայուն տրանսպորտ]] # [[Ռոման Օրեշչուկ]] # [[Գաղտնի հղիություն]] # [[Հուվեր (փոկ)]] # [[Նորա Բեյս]] # [[Դուք ունեք 0 ընկեր]] # [[Ֆիլիպ Պիեռ]] # [[Միկրոաշխատանք]] # [[Սատանան կրում է Պրադա 2]] # [[Բնաձայնություն]] # [[Hayat Project]] # [[Happy Nation (երգ)]] # [[MamaRika]] # [[Լևոն XIV]] # [[Մոանա 2]] # [[Սուրբ Ներսես հայկական ճեմարան]] # [[Լին Քոնվեյ]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ]] # [[Էնգֆա Վարահա]] # [[Հին աշխարհի կապիկներ]] # [[Նյարդաբազմազանություն]] # [[Սահմանային միջադեպ Դամանսկի կղզում]] # [[Յաշ (դերասան)]] # [[Экспонат (երգ)]] # [[Յուզուրու Հանյու]] # [[Բելկա և Ստրելկա։ Լուսնային արկածներ]] # [[Բելկա և Ստրելկա։ Աստղային շներ]] # [[Գրեգ Թոլանդ]] # [[Սոնա Մովսեսյան]] # [[Օսեմ]] # [[Machine Head (խումբ)]] # [[Որոտ ջունգլիում]] # [[Ջոն Ռեմբո]] # [[Հայելի (ֆիլմ, 1974)]] # [[Լինդա (երգչուհի)]] # [[Սուլթան Լագուչև]] # [[Բրեյնռոթ]] # [[Ռժևի ճակատամարտ]] # [[Ֆիլիպ Ջեսափի անվան միջազգային իրավունքի դատախաղ-մրցույթ]] # [[Չինական աերոստատի միջադեպ]] # [[Վալենտինա Սեներե]] # [[Էքհարթ Տոլլե]] # [[Կապիտան Ամերիկա։ Խիզախ նոր աշխարհ]] # [[Օրը մթնեց]] # [[Պրոյեկտ «Աշխարհի վերջ» (ֆիլմ)]] # [[Դարյա Բելոդեդ]] # [[Հավերժ կանացի]] # [[Միտյա Ֆոմին]] # [[LockBit]] # [[Գիվեոն]] # [[Ariana Grande at the BBC]] # [[Ղրիմի թաթարների տեղահանություն]] # [[Պատրանքային ճշմարտության էֆեկտ]] # [[Կիմ Չոնհա]] # [[Արմինե Հարությունյան (բժիշկ)]] # [[Բեսթ Լայֆ (բժշկական կենտրոն)]] # [[Հ. Սամուելյան արևելյան գրախանութ]] # [[Ոսկե քաղաք]] # [[Մայա Լե Տիսիե]] # [[Դեյվիդ Հասելհոֆ]] # [[Սյուզաննա Մելքոնյան]] # [[Ջոշուա (երգիչ)]] # [[Արունդատի Բհաթաչարյա]] # [[Ագնես Ավագյան]] # [[Լաուրա Քամհուբեր]] # [[Նատալի Իմբրուլյա]] # [[Խնայողության դեմ շարժում Իռլանդիայում]] # [[Fire (երգ)]] # [[Ջեք Ուեստոն]] # [[Շուկայի կենտրոնացում]] # [[Զիջողական ելույթ]] # [[Նեդա Աղա-Սոլթան]] # [[Ծիրանի ծառ (կինոփառատոն)]] # [[Աբդուլլահ Չաթլը]] # [[Ուոլթեր Քրոնքայթ]] # [[Վալտեր Կրիվիցկի]] # [[Ժան-Ռոբեր Իպուստեգի]] # [[Քլաբ (բիկսվիթ)]] # [[My Songs Know What You Did in the Dark (Light Em Up)]] # [[Թրամփի երկրորդ նախագահության վարչակազմի սահմանած մաքսատուրքեր]] # [[Լիզա Ումարովա]] # [[I Am the Best (սինգլ)]] # [[The First Noel]] # [[Լի Ռե]] # [[Նիշկամ Սվատ]] # [[Անիզոկորիա]] # [[TuralTuranX]] # [[Հեդբենգինգ]] # [[Ֆրանցիսկոս Պապի մահ ու հուղարկավորություն]] # [[Նյուրնբերգյան դատախաղ-մրցույթ]] # [[Հեզեր Ֆորդ]] # [[Yangpa]] # [[Լելա Կարայաննի]] # [[Սալտանատ Նուկենովայի սպանությունը]] # [[Կանադական անշարժ գույքի փուչիկ]] # [[Ինտերնետ հասարակության Հայաստան հատված]] # [[Մոնղոլ Շուուդան]] # [[2009 թվականի DDoS հարձակումներ Հարավային Կորեայի դեմ]] # [[Ազիզյանները]] # [[Լիզի Բորդեն]] # [[Ուղիղ դեբետագրում]] # [[Ցայ Սյուքուըն]] # [[Փոլ Բիլզերյան]] # [[Համլետ Առաքելյան]] # [[Անվերջ ամառ]] # [[Կոռուպցիան Բանգլադեշում]] # [[Նուրգյուլ Սալիմովա]] # [[Սոցիալական վաճառք]] # [[Կորսուն-Շևչենկովսկիի գործողություն]] # [[Galaxy Unpacked]] # [[Չայ կո]] # [[Մելիսա Չեն]] # [[Գործակալ 117․ սիրով Աֆրիկայից]] # [[Լարիսա Մարոլտ]] # [[Հարցաշարային գավաթ]] # [[Կլեոպատրա Ստրատան]] # [[Եսասիրության առաքինությունը]] # [[Վացլավ Չեռնի]] # [[Կրիշտկինդելսմերիկ]] # [[Փոլ Նըրս]] # [[Ջոկեր։ Խելագարություն երկուսով]] # [[Մանիժա]] # [[Ճոու Ծիելուն]] # [[Hogwarts Legacy]] # [[Ուլիանա Սինեցկայա]] # [[Ճշմարտության շիճուկ]] # [[Ուղղաթիռային փող]] # [[Hard Rock Stadium]] # [[Պատրանիտ Լիմպատիյակորն]] # [[ՀՀ հպարտ քաղաքացու անձնագիր]] # [[Բողոքի ցույցեր Հայաստանում (2003-2004)]] # [[Ջեյ Փաք]] # [[Ջեֆ Դանեմ]] # [[Ազնիվ խոսք (պատմվածք)]] # [[Պանփսիխիզմ]] # [[Ջեսիկա Լի Ռոուզ]] # [[Օգոստոս (վիպակ)]] # [[Բջջային վճարում]] # [[Զոհրաբ Ըռքոյան]] # [[Վիդիտ Սանտոշ Գուջրաթի]] # [[Ալեքսանդր Պյատիգորսկի]] # [[Эти глаза напротив]] # [[Էմիլի Սոննեթ]] # [[Չժու Ցզիցուն]] # [[The Eminem Show]] # [[BlackRock]] # [[Բհասկարա II]] # [[Ֆեյգենբաումի հաստատուններ]] # [[Քամրան Ազիզ]] # [[DK (երգիչ)]] # [[Բերմալ Չեմ]] # [[Խարկովի մետրոպոլիտեն]] # [[Պակ Հե Սու]] # [[Էլ Ռիսիտաս]] # [[Սառը պատերազմի թանգարան (Մոսկվա)]] # [[Կիևի դրոշ]] # [[Պատրիկ Բուն]] # [[Nena]] # [[Բեռնարդ Ռոլին]] # [[Դասական հոլիվուդյան կինո]] # [[Հակոբ Վահրամ Չերչիյան]] # [[M-Pesa]] # [[Մարդասպանի հավատամքը (ֆիլմ, 2009)]] # [[This Time I'm Free]] # [[Սուրբ Նիկողայոս տաճար (Լյուբլյանա)]] # [[Կարմրիկը]] # [[Յուջու]] # [[Ցանցային Պետություն]] # [[Հայաստանի բահայի համայնք]] # [[Ռոզոնդա Թոմաս]] # [[Գրադա Կիլոմբա]] # [[Անա Դայմունդ]] # [[Անաստասիա Սիվաևա]] # [[Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me]] # [[Ջոզեֆին Հեննինգ]] # [[This Is Me… Now]] # [[Ladyva]] # [[Սուվորով։ Մեծ ճամփորդություն]] # [[Լեոնիդ Տկաչենկո]] # [[Մարկ Մորդովցև]] # [[Tanzschein]] # [[Մեծ մզկիթ (Տիրանա)]] # [[Ալմազ ծրագիր]] # [[Աղվեսն ու ագռավը (ժողովրդական հեքիաթ)]] # [[Ուելսյան կորգի]] # [[Նարեկ Կարապետյան]] # [[Նահոմի Կավասումի]] # [[Spice Girls]] # [[Վիլլին և թույն մեքենաները]] # [[Ե դասարանի մարգարիտը]] # [[Ռաֆալ Տշասկովսկի]] # [[Սերգեյ Բուրունով]] # [[Rainbow (երգ, Սիա)]] # [[Նիկոլա Օլիսլագերս]] # [[Կինցուգի]] # [[Կապիկի և բանանի խնդիր]] # [[Համացանցի չեզոքություն]] # [[Հեռավոր հակադարձ ուղեծիր]] # [[Գոր Վիդալ]] # [[Սիրիայի ազատագրության կազմակերպություն]] # [[Վլադիսլավ Դավանկով]] # [[Շահրամ Քաշանի]] # [[Oneus]] # [[Ազատություն (բարեգործական կազմակերպություն)]] # [[Michelle]] # [[Մաքսիմ Մարցինկևիչ]] # [[Յանգան Տաու (գեոպարկ)]] # [[Ծովը մշակույթում]] # [[Cry for Me (երգ, The Weeknd)]] # [[Սալվադորի տնտեսություն]] # [[Ախ, որտեղ (ֆիլմ)]] # [[Չխվե Յոնջե]] # [[Tvorchi]] # [[Անիմացիայի պատմություն]] # [[Կանայք Թուրքիայում]] # [[Ռուժա Իգնատովա]] # [[Վիկտոր Մոխով]] # [[Վիլհելմ Շպեռլինգ]] # [[Կատաֆիլ]] # [[Մեկանգամյա օգտագործման հասարակություն]] # [[Եկատերինա Միզուլինա]] # [[Մահարլիկա հարստության հիմնադրամ]] # [[Երրորդ սեռ]] # [[Բիլալ Սկաֆ]] # [[Վադիմ Աբդռաշիտով]] # [[Վիքիպեդիան մշակույթում]] # [[Քերոլ Սփիննի]] # [[Լուկաս Բերալդո]] # [[Տատյանա Մոսկալկովա]] # [[Օլգա Սեմյոնովա]] # [[Մոնտաժ (կինոարտադրություն)]] # [[PlayStation Network-ի անջատում]] # [[Դոբրիցայի մատանի]] # [[Քենթ Սիդնի Գիլբերտ]] # [[Թոմաս Քելներ]] # [[Ունայնության տոնավաճառ (վեպ)]] # [[6lack]] # [[Տելեմատիկա]] # [[Դանիլ Խարիտոնով]] # [[Շրջակա միջավայրի շահույթի և վնասի հաշիվ]] # [[Ժան Բելենյուկ]] # [[Հարրի Փոթեր (հեռուստասերիալ)]] # [[Գոռ Թումանյան]] # [[Audio deepfake]] # [[Վլադիմիր Սաֆարով]] # [[Հոն Ընչե]] # [[Ստեֆանի Գիզինգեր]] # [[Կարոտը]] # [[I.M]] # [[Եվգենի Միրոնով (դերասան)]] # [[Յուրի Խովանսկի]] # [[Գրենլանդիայի ճգնաժամ]] # [[Let Me Love You (երգ, DJ Snake)]] # [[Բելովեժյան համաձայնագրեր]] # [[Դարա (երգչուհի)]] # [[The Nights (երգ, Ավիչի)]] # [[Կարամիլկ]] # [[DBpedia]] # [[The Kinks]] # [[Նոր Հոլիվուդ]] # [[Հարձակումներ ԱՄՆ դիվանագիտական առաքելությունների վրա (2012)]] # [[Իբրահիմ Տրաորե]] # [[Զամայ (ռեփեր)]] # [[GoldenEye (երգ)]] # [[Նոբուո Ուեմացու]] # [[Թուրքիայի երաժշտություն]] # [[Վերա Գրան]] # [[Վիտալի Բուտերին]] # [[Mary GU (երգչուհի)]] # [[Զլինսկի ձիաբուծարան]] # [[Վարդան Ազատյան]] # [[Հարրի Գիլմոր]] # [[Յորգեն Ինգման]] # [[Սանուսի Լամիդո Սանուսի]] # [[Կոնեկտիկուտցի յանկին Արթուր թագավորի արքունիքում]] # [[Պարսից ծոցի ազգային օր]] # [[Ջեք Վայնբերգ]] # [[Կլեմանս Բոտինո]] # [[Վեն Ճունհուի]] # [[Desire (երգ, Քելվին Հարիս և Սեմ Սմիթ)]] # [[Կախարդական աշխարհ]] # [[Ուզում եմ հավատալ]] # [[Սերժ Առուշանյան]] # [[Բաուհաուս (խումբ)]] # [[Ալեքսանդր Գոլդշտեյն]] # [[Հանրային խորհուրդ]] # [[Վալյա Խաչատրյան]] # [[Գույնի կառավարում]] # [[Աիգել (խումբ)]] # [[Օգոստոսյան պուտչ]] # [[Ֆերբ Ֆլետչեր]] # [[Քայլաշ Սատյարթի]] # [[Herreys]] # [[Քիմբերլի Քրենշոու]] # [[Fight the Power]] # [[Իրինա Սալտիկովա]] # [[Կամիլա Շամսի]] # [[Բաշկիրական ժողովրդական երգ]] # [[Կրիպտոտնտեսագիտություն]] # [[Սիմուլյացիայի վարկած]] # [[Ազահրիա]] # [[Բուրգ բայ Մագդեբուրգ]] # [[Նոա Լայլս]] # [[Cadbury Creme Egg]] # [[Look Mum No Computer]] # [[Citibank]] # [[Դավիթ Հարությունյան (ֆուտբոլիստ)]] # [[Ասորիներն Ադրբեջանում]] # [[Մունբին]] # [[Սլավա ԿՊՍՍ]] # [[Մագնիտսկու ակտ]] # [[Գենադի Պադալկա]] # [[Մու-մու (ֆիլմ, 1998)]] # [[Ֆրենկ Ռիչարդս]] # [[Միյավակի Սակուրա]] # [[Խաշած ձու]] # [[Ջեֆրի Հինթոն]] # [[Ակնթարթային վճարում]] # [[Լյուսյա Չեբոտինա]] # [[Կառլ Վյոզե]] # [[Վադիմ Խլուպիանեց]] # [[Հետալիա]] # [[Как упоительны в России вечера]] # [[New Divide]] # [[Եվայլն կամ նոր Դիոգենես]] # [[Մարկ Ֆլեկկեն]] # [[Մարդու տիեզերական թռիչքի ծրագրեր]] # [[Կոտովսկի (ֆիլմ)]] # [[Անհատականության իրավունքներ]] # [[Պայմանավորված խաղ]] # [[Չեչենական առաջին պատերազմ]] # [[Տատյանա Լիսենկո]] # [[Հոլոքոստը Բելառուսում]] # [[Շուշան Սարգսյան]] # [[Արճիճով գուշակություն]] # [[Յուան Լի]] # [[Շոկոլադե նապաստակ]] # [[Քրիս Ռեկարդի]] # [[Reminder (երգ)]] # [[Խավիեր Կասկերո]] # [[Միշել Ֆիլիպս]] # [[Դաշնային պահուստային համակարգի վերաբերյալ քննադատություն]] # [[Դրամավարկային բարեփոխում (ԽՍՀՄ, 1991 թվական)]] # [[Ֆարիդ Նովին]] # [[Ստադս Տերկել]] # [[Ասիացի ամերիկացիների պատմություն]] # [[Ապրում է այսպիսի տղա]] # [[Նորիկ Աստվածատուրով]] # [[Անասնաֆերմա (մուլտֆիլմ)]] # [[Ամուսնացած ամուրին]] # [[Sky Bar]] # [[Blairmore Holdings]] # [[Ֆրանչեսկո Պաոլո Տոստի]] # [[Անդրոգենային անզգայունության համախտանիշ]] # [[Միգինգո]] # [[Բիթքոյն և քաղաքականություն]] # [[Հարավային տապակած հավ]] # [[Թմրանյութերի ազատականացում]] # [[Գոյ թատրոն]] # [[ՍԻՆԱՐ սկանդալ]] # [[Մարկ Օկրանդ]] # [[Մավրիկիոսի տնտեսություն]] # [[Կենտրոնական բանկի թվային արժույթ]] # [[Օլգա Գորբունովա]] # [[Հունական լուծում]] # [[Սիլվիա Բրաուն]] # [[Ալան Մայքլ Ռիչսոն]] # [[Բիբի]] # [[Պետրոս Մեղրյան]] # [[Երրորդ աստիճանի սերտ շփումներ (ֆիլմ, 1977)]] # [[Իոսիֆ Անդրիասով]] # [[Պեգասուս նախագիծ (հետաքննություն)]] # [[Օիրան]] # [[Կանանց ինքնապաշտպանական ջոկատներ]] # [[Infineon Technologies]] # [[Սոնիկ ոզնին (ֆիլմ)]] # [[Աքըն Օզթյուրք]] # [[Պավել Գրիբ]] # [[Վադիմ Դեմչոգ]] # [[Օտեմ դե Ֆորեստ]] # [[Soon May the Wellerman Come]] # [[Ուբիկ (վեպ)]] # [[Արա Զոհրաբյան]] # [[King (ալբոմ)]] # [[Տեխնիկական աջակցության զեղծարարություն]] # [[Ալլա Դուդաևա]] # [[Դյորքինի հարձակում]] # [[Վլադիմիր Պուտինի ելույթը Ուկրաինա ներխուժման մեկնարկի մասին]] # [[True (երգ)]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Եվրոպա)]] # [[Սուսաննա Հովհաննիսյան]] # [[Ալխո (վիպակ)]] # [[Յուանի արժութային արժեք]] # [[Մո Լի Հուա]] # [[Էնրիկե Կաբրերա]] # [[Satyr (բլոգեր)]] # [[Սոֆյա Գոջա]] # [[Վուլկան ճագար]] # [[Ջեֆ (մանգուստ)]] # [[Ինքնագոլ]] # [[Լյուկ Էյլինգ]] # [[Էսթեր-Միրյամ Սենթ]] # [[Հացի փշրանքներ]] # [[Խոսող Թոմն ու ընկերները (մուլտսերիալ)]] # [[Մամմուտի]] # [[Հայաստանը մանկական Եվրատեսիլ 2019-ում]] # [[Կո Մինսի]] # [[Լի Լիլի]] # [[Ռեյնա]] # [[Ջոֆրի Բարաթեոն]] # [[Կանանց սպորտ]] # [[Փողից ազատ շարժում]] # [[Սոցիալական սպառողականություն]] # [[Գեորգի Թոթիբաձե]] # [[Քեսս Էլիոթ]] # [[The Limba]] # [[Երկաթե գվարդիա]] # [[Դենիել Դեննեթ]] # [[Լեոնիդ Սլուցկի]] # [[Սլոփ]] # [[Ջեյդ Ռիվիեր]] # [[Հիպերինֆլյացիա Վենեսուելայում]] # [[Ֆինանսական մոդելավորման աշխարհի գավաթ]] # [[Ջերմեյն Ջեքսոն]] # [[Եժի Կոսինսկի]] # [[Glimpse of Us]] # [[The Colorado Sun]] # [[Կունտա Կինտե]] # [[Պարող դագաղակիրները]] # [[Google Wallet]] # [[Իվանա Բոդրոժիչ]] # [[Ամերիկյան Ազատություն]] # [[Մարի Հյոբինգեր]] # [[Գո-Ջո]] # [[Ահմադ Մատառ]] # [[Կիպրոսյան փաստաթղթեր]] # [[Վիկտոր Աքսելսեն]] # [[Սևդալինկա]] # [[Օլիվիա Դին]] # [[Ջո Լյուիս]] # [[IShowSpeed]] # [[Դենիել Նարոդիցկի]] # [[Իլյա Զդանևիչ]] # [[Յուլիա Դոլգորուկովա]] # [[Անդեր 1972 (թանգարան)]] # [[Նաիրի Սարգսյան]] # [[Թակիր ցանկացած դուռ (ֆիլմ, 1958)]] # [[Verbludes (խումբ)]] # [[Ֆուտբոլը բարեկամության համար]] # [[Սուզանիտա]] # [[Ռոալդ Հոֆման]] # [[Տվյալների արտահոսքերի ցանկ]] # [[Վիքիմեդիա հիմնադրամն ընդդեմ Ազգային անվտանգության գործակալության]] # [[Դեցլ]] # [[Չա Ին-հա]] # [[Վիշապի շունչ (քարանձավ)]] # [[GPT-4]] # [[Մեկ ձուկ, երկու ձուկ, կարմիր ձուկ, կապույտ ձուկ (գիրք)]] # [[Лесник (երգ)]] # [[Յագուբ Էյուբով]] # [[Անորա]] # [[Պանսա Վոսբեին]] # [[Չեթ Բեյքեր]] # [[Թափոնների այրում]] # [[Հայաքվե]] # [[Վիրալի Մոդի]] # [[ՍԴ (երաժիշտ)]] # [[Դոուդի Քլարք]] # [[Լորեն Սանչես]] # [[Պախրա բզեզ]] # [[Միսս Ամերիկանա]] # [[Խվիչա Կվարացխելիա]] # [[Պոլինա Օսիպենկո]] # [[Անկա լրատվական գործակալություն]] # [[Դոկտոր Էգման]] # [[Մկրտիչ Հալվաջյան]] # [[Cardigan (երգ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Ռեգինա Սպեկտոր]] # [[Իգոր Իրտիշով]] # [[Արմեն Զախարյան]] # [[32 ատամ]] # [[Մասե]] # [[Քրիստինա Հովակիմյան]] # [[Ռուսական բանակի ճապոնացի կամավորականներ]] # [[Կուբայի պատմություն]] # [[Գնոսիս]] # [[Ռոբինզոն Կրուզոյի տնտեսություն]] # [[Արևմտյան Աֆրիկայի պետությունների կենտրոնական բանկ]] # [[Դառը համ]] # [[Այդահո սփադ]] # [[Իրանի տնտեսություն]] # [[Երևանի օծանելիքի թանգարան]] # [[Դիանա Բաղդասարյան]] # [[Նամ Յուն Սու]] # [[Նադիր Ռուստամլի]] # [[Ջորջ Մայքեն]] # [[Բեմբի Թագ]] # [[Ռաս]] # [[Մարիաննա Բախմայեր]] # [[Միկա Կոբայաշի]] # [[Սթիվեն Ռիչի]] # [[Կողմնակալություն]] # [[Գրեմ Փոլ]] # [[Սոցիալական կառուցողականություն]] # [[Նիկոլայ Բոգոմոլով]] # [[Իվան Ժդանով]] # [[Քիմ Ջիուն]] # [[Ժպտուն աչքեր]] # [[Սկոուգաֆոս]] # [[Զլատկո Դալիչ]] # [[Նիկի Լաուդա]] # [[Ինվեստիտուրայի պայքար]] # [[Ալեքսանդր Դրեյմոն]] # [[Պիրոկինեզ]] # [[Ինսբրուքի խաղաղության ուսումնասիրությունների դպրոց]] # [[QRIS]] # [[Դիզակի գույները]] # [[Կավիտա Կրիշնան]] # [[Վալենտինա Տրոնել]] # [[Maison Margiela]] # [[Թափոնների կառավարումը Ռուսաստանում]] # [[Յուրի Կապլան]] # [[Գվին Շոթվել]] # [[Շիվոն Հոգի]] # [[Սեղանի սպասք]] # [[Անդրոմախի]] # [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Օրենբուրգ)]] # [[Messy (երգ)]] # [[Լի Էրմի]] # [[Infinite (ալբոմ)]] # [[Վեգաֆոբիա]] # [[Մերիդա (մուլտհերոս)]] # [[Ֆրեդ ՄաքՄյուրեյ]] # [[Ռոքսանա Մեսկիդա]] # [[Սատոշի Նակամոտո]] # [[Մոնսորոյի ամրոց (թանգարան)]] # [[Գենադի Դուդնիկ]] # [[Սեքս աշխատանք]] # [[Կրիպտոարժույթների իրավական ռեժիմ]] # [[Երալաշ]] # [[Տուն–դպրոց]] # [[I Ain’t Worried (երգ, OneRepublic)]] # [[Նվեր Սարգսյան]] # [[Էվա Մարիա]] # [[Distemper]] # [[Ռոջեր Սկրութոն]] # [[Տղամարդկանց կիսաշրջազգեստ]] # [[Դատական լեզվաբանություն]] # [[Գերտուրիզմ]] # [[Կախարդները (վեպ)]] # [[Darkness and Light (ալբոմ)]] # [[Ծիածանից բարձր]] # [[Բարբարա Պոպովիչ]] # [[Մերի Մորիսի (հեղինակ)]] # [[Էլեյն Բենես]] # [[Ստիվ Բլում]] # [[Թբիլիսիի ռմբակոծություն]] # [[Ֆանտաստիկ գազաններ (ֆիլմաշար)]] # [[Հայաստանի գավաթի եզրափակիչ 2016]] # [[Աստծո գոյության հարց]] # [[Գուրգեն Հովհաննիսյան]] # [[Վանգ Օդ]] # [[Արթին Փենիք]] # [[Եկատերինա Կոտրիկաձե]] # [[StayC]] # [[Տղաներ Սքոթսբորոյից]] # [[Իրանի կենտրոնական բանկ]] # [[Սինդի Մարինա]] # [[Գիթ]] # [[Telexfree]] # [[Հավայան երաժշտություն]] # [[Բաց կոդով ծրագրերի գրասենյակ]] # [[Լյուբով Չերեպախա-Վոլկովա]] # [[Ռուջերո Ռայմոնդի]] # [[Թերեզա Թենգ]] # [[Միչիգանի կանանց երաժշտական փառատոն]] # [[Don't Hold Your Breath (երգ)]] # [[Can’t Find My Way Home]] # [[Ուկրաինացի երեխաների արտաքսումը Ռուսաստան]] # [[Սպոնդուլիքս]] # [[Պավել Կուկա]] # [[Սերգեյ Սելին]] # [[Փոլ Սթենլի]] # [[Զարգացած միջնադարի հայկական մշակույթ]] # [[Հիմարի առաջադրանք]] # [[Մանսուդե (նիստերի դահլիճ)]] # [[Փնտրում ես դու]] # [[Դիդա (դարպասապահ)]] # [[Յասմին Փահլավի]] # [[Ռունի Բարդաղջի]] # [[Սարդ (զարդարանք)]] # [[DeepSeek (չատբոտ)]] # [[Այրված տունը]] # [[Կին, կյանք, ազատություն]] # [[MDMA-ն մշակույթում]] # [[Ադրբեջանի անկախության վերականգնման օր]] # [[Նիկիտա Միխայլովսկի]] # [[Անա Տիժու]] # [[Մկրատաձև հարված]] # [[Nominet UK]] # [[A New Day Has Come (երգ)]] # [[Միշել Էքերս]] # [[Չապագետտի]] # [[Էմմա Բլեքերի]] # [[Տունիշա Շարմա]] # [[Քելսի Բալերինի]] # [[Chime (ընկերություն)]] # [[Որտե՞ղ է գտնվում նոֆելետը]] # [[Միմի Ուոլթերս]] # [[Գրեգոր Գիզի]] # [[Միրիանա Կոնտե]] # [[.nyc]] # [[Նիլ Քասադի]] # [[Ժոնաշ Սավիմբի]] # [[Կիմ Յանգ-հա]] # [[Ելենա Սերովա]] # [[Բելլա Ռամզի]] # [[Ջեսիկա Կարլսոն]] # [[Ելիզավետա Վասիլենկո]] # [[I Follow Rivers]] # [[Սանկտ Գալլենի սիմպոզիում]] # [[Կիբերսին նախագիծ]] # [[Քելլի Սյու ԴեՔոննիք]] # [[Էնդրյու Ռուրկ]] # [[Դավիթ Գաբունիա]] # [[Վիյան Փեյման]] # [[Իզաբել Լական]] # [[Minds (սոցիալական ցանց)]] # [[Գառնիկ Կարապետի Ղանդիլյան]] # [[Down in It]] # [[Վան Իբո]] # [[Տիտոս Լաբիենոս]] # [[Միցկի]] # [[Ռեգինա Զբարսկայա]] # [[Յո-յո]] # [[Ելենա Անդրեյչևա]] # [[Մարինա Աբրամովիչ]] # [[Aesthetics of Hate]] # [[Ռոբերտ Ամստերդամ]] # [[Ցուեն Հոնչան]] # [[Տեսախաղերում սեռի ներկայացում]] # [[Ark Invest]] # [[Իրինա Ֆարիոն]] # [[Трава у дома]] # [[Սքիթլզ]] # [[Տեղ գյուղի Արամայիս Սարգսյանի անվան միջնակարգ դպրոց]] # [[Համացանցի պատմություն]] # [[Ֆլանկիբոլ]] # [[Արդարակյացը (ֆիլմ)]] # [[Շահիդ Աշրաֆ]] # [[Տիրասպոլի օդանավակայան]] # [[Իվան Սկիցկո]] # [[Ro'ya TV]] # [[Fiji Water]] # [[Սթիվեն Վան Ռենսելեր III]] # [[Շվեդական Ձուկ]] # [[Fifty Fifty]] # [[Ջեյսոն Ալեքսանդր]] # [[Ջուդիթ Հյումեն]] # [[Felices los 4]] # [[Ավստրալիայի Միություն (ԱՄՆ արժեթղթերի կազմակերպություն)]] # [[Traitor (երգ, Օլիվիա Ռոդրիգո)]] # [[Ռիգայի մետրո]] # [[Արտակ Արզումանյան]] # [[Միշա Բարթոն]] # [[Նավերի վերամշակում]] # [[Apple Wallet]] # [[Թելման Ադիգոզալով]] # [[Կոնստանտին Կիսին]] # [[Լի Հովոն]] # [[Lida]] # [[FASTag]] # [[Բուլինգը ուսուցիչների շրջանում]] # [[Կարմիր, սպիտակ և թագավորական կապույտ]] # [[Բարի գալուստ, կամ Կողմնակի անձանց մուտքն արգելվում է]] # [[Համակարգային կոռուպցիա]] # [[Когда твоя девушка больна]] # [[Grateful Dead]] # [[Մայքլ Հասթինգս]] # [[Գրեգորի Ռեյես]] # [[Պարտիզանական այգեգործություն]] # [[Բթամատերի պտտում]] # [[Տիկնիկային տուն]] # [[Վիքիմեդիա հիմնադրամի գործադիր տնօրեն]] # [[Լատվիական հրաձիգներ]] # [[Червона рута]] # [[Գիլբերտ Սելդես]] # [[Քլարք սալիկ]] # [[Էդվարդ Բերնեյս]] # [[Ghoti]] # [[Բարձրակրունկ կոշիկներ]] # [[Resting bitch face]] # [[Էլեն Պաո]] # [[Զարգացման կենսաբանություն]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (ալ-Ջադիդա)]] # [[Մարկ Համիլ]] # [[Մոմե ժամացույց]] # [[Ջանիբեկովի Էֆեկտ]] # [[Սաիդ Ակլ]] # [[Յան Շենկման]] # [[Facebook-Cambridge Analytica տվյալների սկանդալ]] # [[Մահը]] # [[Զոի Կլոզյուր]] # [[Մարկ Թրավերս]] # [[Ռոբերտ Մոզես]] # [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)]] # [[Ինտերնետներ]] # [[Եվգենի Մուրաև]] # [[Ժողովրդավարության ֆորում]] # [[Դեկոտորա]] # [[Բացասական քարոզարշավ]] # [[Պարաշյուտիստ (թեկնածու)]] # [[Եվրատեսիլ 2026 երգի մրցույթ]] # [[Ջոն Բոյլ Օ՚Ռեյլի]] # [[Ընտրություն վիճակահանմամբ]] # [[Կարմիր պատ]] # [[Համացանցի կառավարում]] # [[Մետավին Օպաս-իամկաջորն]] # [[Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանի]] # [[The Door (երգ, Թեդի Սվիմս)]] # [[Եգիպտոսի խորհրդարանական ընտրություններ (2011-2012)]] # [[Եվրոպա–Վրաստան ինստիտուտ]] # [[Ծրագրային ապահովման ինժեներիա]] # [[Նախագահական ընտրություններ Ֆիլիպիններերում (1986)]] # [[Ընտրողների ձայների ճնշում]] # [[Ընտրությունների անցկացման պատասխանատու]] # [[Ֆրանսիական սինեմատեկա]] # [[Նիկոլ Ուոլես]] # [[Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կրթություն]] # [[ՆԱԻՎ (խումբ)]] # [[Կարլ Բերնշտեյն]] # [[Երիկամի փոխպատվաստում]] # [[Ֆաիկ Աբդ ալ-Ջալիլ]] # [[Շահր ի Սուխտե]] # [[Nel blu, dipinto di blu]] # [[Գրիզելդա Փոլլոք]] # [[Արկեյն]] # [[Սոմբր]] # [[Կեսօր ընդդեմ Պուտինի]] # [[Յուկա Կինոսիտա]] # [[Համասեռականությունը իսլամում]] # [[Սարդապոչ եղջյուրավոր իժ]] # [[Star Wars Episode I: Racer]] # [[Չիկանա ֆեմինիզմ]] # [[Պիեռ Նարցիս]] # [[Հարգանք և Ազատություն կուսակցություն]] # [[Կազուհա]] # [[Ֆուտբոլ ֆրիսթայլ]] # [[Էկոաղյուսներ]] # [[Համացանցը Չինաստանում]] # [[Ռայան Հելդ]] # [[Միկաելա Պավլատովա]] # [[Բոստոնյան առոգանություն]] # [[Դրոշի անարգում]] # [[Հերերո և նամա ցեղերի ցեղասպանություն]] # [[Մեկուսի մնալու արտոնություններ]] # [[Լեա Յուպի]] # [[Shakira: Bzrp Music Sessions, Vol. 53]] # [[Դերիլ Մակքորմակ]] # [[Քերոլ Չեննինգ]] # [[Ավելի լավ չի կարող լինել]] # [[Ցատկախաղ (վեպ)]] # [[Տիգրան Կարապետյան (բժիշկ)]] # [[Ամելիա Էլիզաբեթ Դայեր]] # [[Քոուլ Հոքեր]] # [[Լորա Փալմեր]] # [[Քրիստոնեությունը Սիրիայում]] # [[Էդվարդ Սաիդ]] # [[Տապակած հավ]] # [[Բրյուս Բրանիտ]] # [[Ջիմ Ֆիքս]] # [[Թող միշտ լինի արևը]] # [[Խուան Թերրի Թրիփ]] # [[Փառաբանություն]] # [[Բերմեխա]] # [[Շահլա Ռիյահի]] # [[Ռոսեն Ժելյազկով]] # [[Սնեժանա Կորդիչ]] # [[Չանկի (շոկոլադե բար)]] # [[Լոնդոն-Կալկաթա ավտոբուսի երթուղի]] # [[Հերման Դեյլի]] # [[Իրանի ազգային զարգացման հիմնադրամ]] # [[Սերգեյ Ստերնենկո]] # [[Մոտ (ֆիլմ, 2022)]] # [[Կատակներ զոքանչի կամ սկեսրոջ մասին]] # [[Eyes Closed]] # [[Յորք փեփըմինթ Փեթի]] # [[Տրոն]] # [[Ուիլիամ Ռոուչ]] # [[Ֆրենկ Կապրիո]] # [[Վիկտոր Կաշաի]] # [[Վիկտորիա Վիլյառուել]] # [[Ռազմական հեղաշրջման փորձ Ադրբեջանում (1994)]] # [[Փոլ Ղազարյան]] # [[Յուրի Նագայցև]] # [[Կամիլա Իսմաիլովա]] # [[Club Milk]] # [[Titanium]] # [[Սիբրին]] # [[Ռուսլան Ֆազլիև]] # [[Loyalty (երգ)]] # [[Մարկետ (կղզի)]] # [[Կարինե Սարգսյան (գենետիկ)]] # [[Մայքլ Ուիթաքեր Սմիթ]] # [[Բլեյդ (ֆիլմ, 2025)]] # [[Սինդի Լոփեր]] # [[Ջեք Շլոսբերգ]] # [[The Ecstasy of Gold]] # [[Մլադեն Կաշչելան]] # [[Մարտին Օսյան]] # [[Փոլ Մոթյան]] # [[Սափրվելու ածելի]] # [[Հանս-Հերման Հոպպե]] # [[Ռամատա-Տուլեյ Սի]] # [[Անկարայի պայթյուններ (2015 թվական)]] # [[Klarna]] # [[Կարլեն Մատինյան]] # [[Բենեթ Ալֆրեդ Սերֆ]] # [[Յան Չոնին]] # [[Ռուսական ազգային միասնություն (1990)]] # [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Բուդյոնովսկ)]] # [[Լի Սոն Գյուն]] # [[Աշխատավորների մարզադաշտ (Պեկին)]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հալեպ)]] # [[Western Union]] # [[Յոգի Արջը]] # [[Աթիլա Սալաի]] # [[Հաստ մատի սխալ]] # [[Rain (երգ, Թեյոն)]] # [[Անիտա Փեյջ]] # [[Ալան Ա'Կուրտ]] # [[Սանդրա Օ]] # [[Ռոման Դոբրոխոտով]] # [[Something in the Way You Move]] # [[Ջոն Քլարկ]] # [[Ջեյմս Մեթիս]] # [[Pinkfong]] # [[Մհեր Իսրայելյան]] # [[«Կոստա Կոնկորդիայի» խորտակում]] # [[Գրիլավորում]] # [[Մարինետտ Դյուպեն-Չեն]] # [[OG Buda (ռեփեր)]] # [[Վհուկների որս]] # [[Վարդան Ղուկասյան (Դոգ)]] # [[Քիտբուլ]] # [[Կյանքը երազ է]] # [[Բոնդի լողափի կրակոցներ (2025)]] # [[Ալբերտ Ագարունով]] # [[Էնդրյու Մեթյուզ]] # [[Ջերսի միլք]] # [[Վարձակալության դիմաց սեփականության գործարքներ]] # [[Հուանգ Սիյուսի]] # [[Վախկոտ Առյուծ]] # [[Աշնան մեղեդի]] # [[Վիշապի ատամներ (ֆորտիֆիկացիա)]] # [[Գագանյան]] # [[Ճապոնական օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալություն]] # [[Դայանա Մեթիսոն]] # [[Հաղթանակի դրոշ]] # [[Վիտալի Նույկին]] # [[ՍՊԱՄ (սննդամթերք)]] # [[Ներդրումների կայուն վերադարձ]] # [[Նատալյա Կուստինսկայա]] # [[Բարըշ Յըլմազ]] # [[Rewire]] # [[Իդա Մարկո-Վարգա]] # [[Վոիսլավ Շեշել]] # [[2019 թվականի կիբերհարձակումներ Շրի Լանկայի դեմ]] # [[Աշնանային մարաթոն]] # [[Ելենա Յակովլևա]] # [[Հյուսիսային Կորեայում կրոնի ազատություն]] # [[Տիպնարե Վիրավատնոդոմ]] # [[Միշել Դևորե]] # [[True Story (երգ)]] # [[Չերքեզները Կոսովոյում]] # [[Մեքենաներ 3]] # [[Bluepoint Games]] # [[Ջոն Բարլոու]] # [[Ռալֆ Ռանգնիկ]] # [[Sucker Punch Productions]] # [[Ալտ-աջ]] # [[Կիբեռհանցագործությունը Գանայում]] # [[Հրաչյա Դանիելյան]] # [[Վլադիմիր Մենշով]] # [[Դմիտրի Բիստրոլյոտով]] # [[Դիսնեյի վերածնունդ]] # [[Ֆիշերի շախմատ]] # [[Ալիցյա Շեմպլինսկա]] # [[Քրիստեն Փրես]] # [[Հռոմեական ողջույն]] # [[Պրիտիպալ Սինգհ]] # [[2019 թվականի Կանանց երթ]] # [[Ղազալե տուն]] # [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2024-ը հեռարձակելու իրավունք]] # [[Նոր ռուս]] # [[Ալիա Ագադիլովա]] # [[Յուսուֆ Գերվալլա]] # [[28 տարի անց]] # [[Հյուսիսային Դակոտայի բանկ]] # [[Մեծ անկում (Եվրոպա)]] # [[Յուրա Բորիսով]] # [[Real Friends (երգ, Կամիլա Կաբելո)]] # [[HandWallet]] # [[Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Յամբոլ)]] # [[Խուան Դիեգո Բոտտո]] # [[Էնն Քոուլթեր]] # [[Վոլոդիմիր Վակուլենկո]] # [[Չարլի Քոքս]] # [[Ցատկող փոստատարներ]] # [[Zoë]] # [[Նաիրա Թումանյան]] # [[Ջոել]] # [[Ֆենշեն (արևադարձային փոթորիկ, 2025)]] # [[Չիա Թեք Լենգ]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Տամբով)]] # [[Ջոն Գյունդերսեն]] # [[Խավի Սիմոնս]] # [[Մահվան ջոկատներ Սալվադորում]] # [[Բարտ Դե Վևեր]] # [[Սառա Ուիթսոն]] # [[Աֆղանստանի դեմ միջազգային պատժամիջոցներ]] # [[Երիտասարդական ակտիվիզմ]] # [[Asian News International-ն ընդդեմ Վիքիմեդիա հիմնադրամի]] # [[Կարինա Պասյան]] # [[Սեմ Ուորներ]] # [[Քաթրին Շվիցեր]] # [[Էմամ-Ալի Հաբիբի]] # [[Ալեքսեյ Գոնչարենկո]] # [[Մարշա Լինեհան]] # [[Կատյա Լել]] # [[Stumblin’ In]] # [[Օլիվեր Ֆելփս]] # [[Շարիաթ և արժեթղթերի առևտուր]] # [[Սիրիայի երկրորդ հանրապետություն]] # [[Նորիլսկ]] # [[Գլխապտույտ (ֆիլմ)]] # [[Ասաֆա Փաուել]] # [[Եվրոպական աստղագնացների կենտրոն]] # [[Ամեն ինչ ամենուր միանգամից]] # [[Քևին Մաքլաուդ]] # [[Ջոն Գուրդոն]] # [[Geacron]] # [[Պրիմոժ Ռոգլիչ]] # [[Նավար ալ-Ավլաքիի սպանություն]] # [[Տամինո (երգիչ)]] # [[Անտառի տնակը]] # [[Բախտ]] # [[Բլեֆարոսպազմ]] # [[Զինա Շրեկ]] # [[Սևդալիզա]] # [[Գաղտնի ոստիկանություն]] # [[Too big to fail]] # [[Էյդան Կասար]] # [[Աղի խոզի միս]] # [[Հարյուր յարդ եզրից այն կողմ]] # [[Էլիզաբեթ Վուրցել]] # [[Մահվան թռիչքներ]] # [[Պեդրո Պասկալը էկրանին և բեմում]] # [[Հարմարավետ արջուկ]] # [[Կռունկներ (երգ)]] # [[Ողջ այրվածը]] # [[Գենդերային բռնության դեմ ակտիվ գործողությունների 16 օր]] # [[Բոուլինգ]] # [[Լաբորատոր մկան արձան]] # [[Bloody Mary (երգ, Լեդի Գագա)]] # [[XG]] # [[Գրողուցավ (կայք)]] # [[Էլլի Շեռլոք]] # [[Յուրի Շվեց]] # [[ԱՄՆ հարյուր դոլարանոց թղթադրամ]] # [[Միշել Թոմաս]] # [[Կույսի աշտարակ (բալետ)]] # [[Մաո Պույի]] # [[Սլավայի դուստրը (պոեմ)]] # [[Կին աշխատանքային միգրանտներ]] # [[Համբույր այտին]] # [[Մասնավոր դետեկտիվ]] # [[Ջոս Բոյս]] # [[Եղեք իմ զոքանչը]] # [[Ջրային սղարան]] # [[Դոն Հենլի]] # [[4 in the Morning]] # [[Բերնադեթ Միհեն]] # [[Բրաեսի պարադոքս]] # [[Շահեն Հարությունյան]] # [[Թավիշ (վեպ)]] # [[Բաց բանկային գործունեություն]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Ստավրոպոլ)]] # [[Երկար մազեր]] # [[Սակավա]] # [[Կոպի լուվակ]] # [[Քոնրադ Բլեք]] # [[Die for You]] # [[Մարիամ Դիկո]] # [[Fils de joie]] # [[Plasan Sand Cat]] # [[Machinima Inc.]] # [[Դավիթ Ամսալեմ]] # [[Բո Բրամել]] # [[Բարբարա Կամպանինի]] # [[Սամիհ ալ-Կասիմ]] # [[Նաիլա Քաբիր]] # [[Սերգեյ Մավրոդի]] # [[Olly (երգիչ)]] # [[Յուի]] # [[Ատեֆե Սահալե]] # [[Սիլվետ]] # [[Զանգվածային սեռական բռնություն]] # [[Շումշուի ճակատամարտ]] # [[Նավթ արդյունահանող և արտահանող կարտելների արգելքի մասին օրենք]] # [[Ռաչանուն Մահավան]] # [[Ճախրասավառնում]] # [[Բեթի Ուայթ]] # [[Շոնու]] # [[Fennech Financial]] # [[FinCEN ֆայլեր]] # [[Սիրիայի անցումային կառավարություն]] # [[Ալյոնա Շվեց]] # [[Նիկոլայ Տերտերյան]] # [[Ազիզխոն Չորշանբիև]] # [[Նարեկ Աղասարյան]] # [[Show (երգ)]] # [[Afterpay]] # [[Ազիտա Ռաջի]] # [[Սալվատորե Գարաու]] # [[I'm Good (Blue)]] # [[Քսանութ պանֆիլովցիները]] # [[Ջանեթ Օ՚Սալիվան]] # [[Մութապա ներդրումային հիմնադրամ]] # [[Վալդիս Բիրկավս]] # [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներն ընդդեմ Սամուել Բենքմեն-Ֆրիդի]] # [[Միշել Լոտիտո]] # [[Հեսթոն Մարկ Բլումենտալ]] # [[Կոնգոլեզական ռումբա]] # [[Սուրբ Աստվածածնի ծննդյան եկեղեցի (Վյազովկա)]] # [[Կմախքների պարը]] # [[Ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյս]] # [[Բարեկամության կամուրջ (Պրիմորիե)]] # [[Լու Դելյոզ]] # [[Նորֆոլկ Հարավային-Գրեգսոն փողոցի վերգետնյա անցում]] # [[BASE ջամփինգ]] # [[Սիլվիա Էրլ]] # [[Լուան (երգչուհի)]] # [[Little Things (երգ, ABBA)]] # [[Տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրություն]] # [[Անտոն Շաստուն]] # [[Էրլ Անթոնի]] # [[Ռուբեն Անտոնյան]] # [[Քավության նոխազ]] # [[Չուկն ու Գեկը։ Մեծ արկած]] # [[Օնիկ Արշակյան]] # [[Վանդենբերգի ռազմաօդային բազա]] # [[Սթիվ Լեյսի]] # [[Գորկու ռմբակոծում]] # [[Նիկոլայ Զոլոտով]] # [[Չոյ Բոմ Գյու]] # [[Չինաստանի Ուժեն Գո գագաթնաժողով]] # [[Music to Watch Boys To]] # [[My Shot]] # [[Մահթաբ Սերվատի]] # [[Զահհակ]] # [[Անուշ Ապետյանի մահը]] # [[Կաղամարի խաղ (2-րդ եթերաշրջան)]] # [[Թեյավճար]] # [[Google AI]] # [[Զիզզ]] # [[Անտոն Ալիխանով]] # [[Արամ Տերտերյան]] # [[Layla]] # [[Քրիստոֆեր Լի Բերդեն]] # [[Polo G]] # [[Ֆրանկլին Չանգ-Դիաս]] # [[Անապուրնա]] # [[Կոնդի թունել]] # [[Արցախում ծնված նշանավոր հայերի ցանկ]] # [[Հեղինակային իրավունքի խախտում]] # [[Արվեստի գործերի գողություն]] # [[Կասիուս (կոկորդիլոս)]] # [[Ներդերս (կոնֆետ)]] # [[Lie: The Love and Terror Cult]] # [[Princess of China]] # [[Անմահների գվարդիա]] # [[Hit Me Hard and Soft]] # [[N.Flying]] # [[Scam baiting]] # [[Մահացու տենչ]] # [[Փենն և Թելլեր]] # [[Ամանդա Լանգ]] # [[Պլաստիլինե ագռավը]] # [[Մահացու շարժիչներ (վեպ)]] # [[Շքերթ Կարմիր հրապարակում 1941 թվականի նոյեմբերի 7-ին]] # [[Մեթհեմոգլոբինեմիա]] # [[Eternal Sunshine (ալբոմ)]] # [[Բթամարտ]] # [[Ֆայտոն Ալեքը]] # [[Կիմ Խաչատրյան]] # [[Պալաուի տնտեսություն]] # [[Feel Good Inc.]] # [[Լադա Դենս]] # [[Արարատ Ալեքսանյան]] # [[Letsrecycle.com]] # [[Ռետինե բադիկ (քանդակ)]] # [[Խավիեր Իբանյես]] # [[Schweppes]] # [[Ժամանակավոր դժվարություններ]] # [[Ֆորտիֆիկացիա]] # [[Ռոբերտ Բոումեն]] # [[Կարոլինա Շիինո]] # [[Բաշկորտոստանի գրականություն]] # [[Հերշիզի մինիատյուրներ]] # [[Ռութ Պորատ]] # [[Հայրենական Մեծ պատերազմի հուշարձան (Զովունի)]] # [[Քրիստոֆեր Բրինի]] # [[Յամանդու Օրսի]] # [[Alcohol You (երգ)]] # [[Ռոկի (երգիչ)]] # [[Վահաջ Ալի]] # [[Beauty and the Beast (երգ)]] # [[Կալիֆոռնիա (ռոլլ)]] # [[Ալֆրեդ Բեսթեր]] # [[Սառա Մոնթեգ]] # [[Omnia (խումբ)]] # [[Շակունտալա Դևի]] # [[Արևելյան Աֆրիկայի համայնք]] # [[Զիգգի Մառլի]] # [[Իվան Չերնյախովսկի]] # [[Նեյթանը քեզ համար]] # [[Բաժնետերերի ակտիվություն]] # [[Væb]] # [[Ամստերդամ (ֆիլմ)]] # [[Լուլու (երգչուհի)]] # [[Նարե Ղազարյան]] # [[Էրիխ Վոլֆգանգ Կորնգոլդ]] # [[Բենգալական խոհանոց]] # [[Քարտինգ (խաբեություն)]] # [[Հայաստանի գավաթի եզրափակիչ 2017]] # [[Մարտին Բրայանտ]] # [[Rasputin]] # [[Մաքսիմիլիան Արֆսթեն]] # [[Ջո Բայդենի նախագահություն]] # [[Ռեբեկա Բլեք]] # [[Այման Հուսեյն]] # [[Կլիմայի փոփոխության կրթություն]] # [[Գերմանական օդատիեզերական կենտրոն]] # [[Ավետիք Չալաբյան]] # [[Սեյլոր Մուն]] # [[Արքայական գամբիտ]] # [[Անկախ Պետությունների Համագործակցության միասնական տնտեսական տարածք]] # [[Չափուլինգ]] # [[Թանոս (Կաղամարի խաղ)]] # [[Golden Child]] # [[Կարմիր թել (Կաբալա)]] # [[Պոլինա Դաշկովա]] # [[Onewe]] # [[DotConnectAfrica]] # [[Սեղանի ֆուտբոլ]] # [[Արհեստական ​​բանականություն և ընտրություններ]] # [[Արթուր Օսիպյան]] # [[Ժոան Գարսիա]] # [[Թվային դետոքս]] # [[Սիամական երկվորյակներ]] # [[Միջին բարձրության և մեծ թռիչքատևողության ԱԹՍ]] # [[Sólo quiero más]] # [[Սաման Ղոդոս]] # [[Горгород 2 (ալբոմ)]] # [[Վիշապի տունը (3-րդ եթերաշրջան)]] # [[Միշել Տոռ]] # [[Բազումք տիեզերական հետազոտությունների լաբորատորիա]] # [[Գեղեցիկ հեռու (երգ)]] # [[Յուլիան Սեմյոնով]] # [[Դանիել Ջանջիգյան]] # [[Արսեն Մարգարյան]] # [[Pre-Madonna]] # [[Ավատար 4]] # [[Աբդուլայե Սեկ]] # [[TLC]] # [[Ուսման Դիոմանդե]] # [[United Breaks Guitars]] # [[Камнем по голове]] # [[World (երգ)]] # [[Անդրեյ Առնաուտով]] # [[Էնցո Բեարզոտ]] # [[Քլոդ Քահուն]] # [[Ընկերություն (պանսիոնատ)]] # [[Ապրել (ֆիլմ, 2012)]] # [[Պետրա Շտեֆանկովա]] # [[Արգելափակիչ ջոկատ]] # [[Նադյա Բարտոկլետի]] # [[Ռուտրիչա Փապակիթի]] # [[Չառլի Սենիոր]] # [[YouTube Music]] # [[Je sais pas]] # [[Քլայվ Դան]] # [[Փիթեր Բողոսյան]] # [[Մարյանա Սպիվակ]] # [[Լուիզա Մաբուլո]] # [[Ջուդիթ Ռիսման]] # [[Հայասաթ-1]] # [[Դենի Մինոուգ]] # [[Ռոբերտ Լայֆլդ]] # [[Կուպալինկա]] # [[Մար-ա-Լագոյի համաձայնագիր]] # [[Երազիկ Գրիգորյան]] # [[Նյուտ Սքամանդեր (կերպար)]] # [[Մարդասպանի հավատամքը]] # [[Սյորն Տորպեգոր Լուն]] # [[Vegas (երգ, Doja Cat)]] # [[Աննա Գասեր]] # [[Happy (երգ, Մարինա Դիամանդիս)]] # [[Բորիս Գոդունով]] # [[Ծածկույթների մենամարտ]] # [[Ջիջի Պերես]] # [[Դորիան Էլեկտրա]] # [[Զոդիակ (սերիական մարդասպան)]] # [[Camel (խումբ)]] # [[Լիզա Սու]] # [[ՊԱԿ դասալիքների ցուցակ]] # [[Շեյն]] # [[Ջոն Ստամպֆ]] # [[Սա Փերիսն է]] # [[Երդում ճկույթով]] # [[Քվադրոկոպտեր]] # [[Քրիստինա Քուք]] # [[Ջեսս Ուեյդ]] # [[Օզդեմիր Էրդողան]] # [[Էմբեր Լյու]] # [[Վիլհելմի ճիչ]] # [[Պանդո (ծառ)]] # [[Motörhead]] # [[(I’m Gonna) Love Me Again]] # [[Bunq]] # [[Միկրոաղտոտիչներ]] # [[Իվան Չեպարինով]] # [[Էլիզաբեթ Բերքլի]] # [[Սեմ Կի շենք]] # [[Բադի Ռիչ]] # [[2022-2023 թվականների Բրազիլիայում ​​հեղաշրջման ժամանակագրություն]] # [[Ալեքսիս Վեգա]] # [[Leave Before You Love Me]] # [[Մարշա Փի Ջոնսոն]] # [[Bright Side (YouTube)]] # [[Կատալոնական տիեզերական գործակալություն]] # [[Լվացման առևտուր]] # [[«Իսլամական պետության» կողմից մշակութային ժառանգության ոչնչացում]] # [[Օլիվիա Նյուտոն-Ջոն]] # [[Էդուար Մենդի]] # [[Ինստասամկա]] # [[Վարուժան Խաստուր]] # [[Մոլեգնություն (ֆիլմ, 2025)]] # [[Հեղինակության կորուստ]] # [[Միջազգային արձագանքներ 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրություններին]] # [[Vanilla Ninja]] # [[Անվադողերի վերամշակում]] # [[Մեյսոն Լոք Ուիմս]] # [[Յակոբյան թետա ֆունկցիա]] # [[Dormi amore, la situazione non è buona]] # [[Հուամբո]] # [[Հոգվարթս Էքսպրես գնացք]] # [[Աննա Կրամլինգ]] # [[Զոյչ]] # [[Հայ-պաղեստինյան հարաբերություններ]] # [[Minecraft Live]] # [[Dancing on the Ice]] # [[Գերսպառում (տնտեսագիտություն)]] # [[Զերո շոկոլադե սալիկ]] # [[Էմմի Աբրահամսոն]] # [[Տատյանա Դանիլենկո]] # [[Neoliner Origin]] # [[Խնդրահարույց ակտիվների օգնության ծրագիր]] # [[Իրմա Սոխաձե]] # [[Մեգատրոն (շենք)]] # [[Դեբյուտանտ]] # [[Համացանցի ամենախորհրդավոր երգը]] # [[Pigs Pigs Pigs Pigs Pigs Pigs Pigs]] # [[Չեյզեր (շուն)]] # [[Արմեն Բարսեղյան (շախմատիստ)]] # [[Մեթիկա Ջիրանորապատ]] # [[Կարմիր ֆըստան (երգ)]] # [[Կերոսինային լամպ]] # [[Մարինե Գյուլումյան]] # [[Թրեյ Փարքեր]] # [[Դիանա Աբիշևա]] # [[Սինգապուրի կիբերհարձակումներ]] # [[Նանկինի կոտորած]] # [[Ֆեմկե Բոլ]] # [[Ռանչ (սոուս)]] # [[Սկզբնական սարքավորումների արտադրող]] # [[Վուդու տիկնիկ]] # [[Օքսանա Բայուլ]] # [[Կոկի Ռոբերտս]] # [[Մեդիսոն Քինի]] # [[Ամադեուս (պիես)]] # [[Չառլի Բրաունի Սուրբ ծնունդը]] # [[Ահմեդ Ալբաշիր]] # [[Էնդրյու Գեյզ]] # [[Վիսլա-Օդերյան ռազմագործողություն]] # [[Հարրի Փոթեր։ Քվիդիչի աշխարհի գավաթ]] # [[Սքեյթբորդինգ]] # [[Դրագան Ստոյկովիչ]] # [[Վիկտոր Մինյոնա]] # [[Յոսինո Աոյամա]] # [[Պոկեմոն փոխանակման թղթախաղ]] # [[Փի Ջեյ Հարվի]] # [[Ջորջը ջունգլիից (մուլտֆիլմ)]] # [[Արքայազն Ռուպերթի կաթիլ]] # [[Իվան Նաումով]] # [[Կլինիկական վամպիրիզմ]] # [[Նիկոլայ Ֆոմենկո]] # [[Մարդու իրավունքների խախտումները բելառուսական բողոքի ակցիաների ճնշման ժամանակ (2020)]] # [[Արագածոտնի մարզային գրադարան]] # [[Յոգի Բերա]] # [[Մաքս Այթկեն, Բիվերբրուքի 1-ին բարոն]] # [[Լուկման Գիլմոր]] # [[Прыгну со скалы (երգ)]] # [[Անուշ Բաբայան]] # [[Արթուր Չափարյան]] # [[Ժողովրդավարության աստվածուհի (Հոնկոնգ)]] # [[Էլեմենտալ (ֆիլմ, 2023)]] # [[Տատյանա Նայնիկ]] # [[Ճգնավոր]] # [[Qi Card]] # [[Now and Then (The Beatles)]] # [[Մհեր Հարությունյան (ազատամարտիկ)]] # [[Արթուր Սարկիսյան]] # [[Ալեքսանդր Թաթարսկի]] # [[Ալեքսեյ Վենեդիկտով]] # [[Արևելյան տնտեսական ֆորում]] # [[Դեյվիդ Թոմփսոն]] # [[Միտք-մարմին դուալիզմ]] # [[Canon EOS R5]] # [[Դիանա Արբենինա]] # [[Ստվերային բանկային համակարգը Չինաստանում]] # [[Ավիատիեզերական տեխնոլոգիաների ազգային վարչություն]] # [[Սարգիս Մուհիբյան]] # [[Յու Գիհյոն]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Մինսկ)]] # [[Մարկուս Թյուրամ]] # [[Լև Օշանին]] # [[10 կյանք]] # [[Սփլիթ (ֆիլմ)]] # [[Dame Tu Cosita]] # [[The Line (Սաուդյան Արաբիա)]] # [[Դեյվիդ Բալթիմոր]] # [[Կոնտրապար]] # [[Տանը մենակ (ֆիլմ, 2021)]] # [[Ուղեգնացության պարեր (Հայաստան)]] # [[Azizam]] # [[Դերջանի Ապարանից Ս. Դավիթ վանքի խաչքարերի կրկնօրինակներ]] # [[Քրիստին Հա]] # [[Թոմի Ադեյեմի]] # [[Ակադեմիայի մոլագարներ]] # [[Կալիմբա]] # [[Թայվին Լանիսթեր]] # [[Բեն Հեխտ]] # [[Amazon Go]] # [[Բենզակայանի թագուհին]] # [[Bboom Bboom]] # [[Սուպերլամբանանա]] # [[Հայելի (երգ)]] # [[Տիտանիա (Միջամառային գիշերվա երազ)]] # [[Ատելության խոսքի դեմ օրենսդրությունը Միացյալ Թագավորությունում]] # [[Լորեն Ցայ]] # [[Դեյվիդ Փարքեր Ռեյ]] # [[Սեմ Բենքմեն-Ֆրիդ]] # [[Էդի Ասներ]] # [[A Great Big Sled]] # [[Յուբանկ]] # [[Շիվա Ն’Զիգու]] # [[Աննա Վորոնովա]] # [[Իննա Շևչենկո]] # [[Ակեբոշի (երգ)]] # [[Լաուրա Բրետան]] # [[Սիզամարգի խաղեր]] # [[Իրինա Նելսոն]] # [[Ջեյդ Քերի]] # [[The Secret]] # [[Renderforest]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Ոչ պատերազմող երկրների օդային տարածքի խախտումներ ռուս-ուկրաինական պատերազմի ընթացքում (2022-մինչ օրս)]] # [[Իջնում էր անցած տարվա ձյունը]] # [[Նադիյա Շպիլկա]] # [[Վենոմ։ Վերջին պարը]] # [[Նովոչերկասկի խռովություն]] # [[Ռեյչել Զեգլեր]] # [[Brown Eyed Girls]] # [[Մրցույթ (ֆիլմ, 2013)]] # [[Sway (երգ)]] # [[Սթիվեն Փրուիթ]] # [[Հայաստանի ազատագրության համաշխարհային կազմակերպություն]] # [[Քրիս Ռոքի և Ուիլ Սմիթի ապտակի միջադեպ]] # [[Տեղական գովազդ]] # [[Ֆերդիա Ուոլշ-Պիլո]] # [[Կակաոյի համաշխարհային հիմնադրամ]] # [[Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցի (Տյումեն)]] # [[Շառլոտե Կրեչման]] # [[Air China]] # [[Կառլա Գուջինո]] # [[«ԱՊԱԳԱ ՀԱՅԿԱԿԱՆԸ» նախաձեռնություն]] # [[Պոդմոր]] # [[Րաֆֆի Քորթոշյան]] # [[Ամրուտա Ֆադնավիս]] # [[Ծիծեռնակ (ֆիլմ)]] # [[Վոնհո]] # [[Ինքնավար սարքերով ռազմական գործողություններ]] # [[Algorand]] # [[Լի Նոու]] # [[Չվերթ 19 (առեղծված)]] # [[Մյանմայի քաղաքացիական պատերազմ]] # [[Ծյուշծյան]] # [[Ջեյմի Ռոդեմեյերի ինքնասպանություն]] # [[Վլադիմիր Կարա-Մուրզա]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ]] # [[Happy Anywhere]] # [[Էլեկտրոնային թուղթ]] # [[Հովհաննես XXIII (Հռոմի պապ)]] # [[Մոզամբիկի պատմություն]] # [[Ջունոն]] # [[Շախմատի աշխարհի առաջնություն 2024]] # [[Իգոր Սարուխանով]] # [[Մաքսիմ Մատլակով]] # [[Մեզնից վերջինները (սերիալ)]] # [[Աֆանասի Բելոբորոդով]] # [[Արևելքի ասորական եկեղեցի]] # [[Դոնալդ Թրամփի առաջին նախագահություն]] # [[Ռուսական գդակ]] # [[Get Down (երգ, Ջեյմս Արթուր)]] # [[Չեյլ Սոննեն]] # [[Հրեական աթեիզմ]] # [[Անդրեյ Կարպատի]] # [[Թութսի փոփ]] # [[Ֆրենսիս Սքոթ Քի կամրջի փլուզում]] # [[Մարգագետնի աթոռով թռիչք]] # [[Դեյվիդ Քորենսվեթ]] # [[Սառա Ջեյմս]] # [[Կենշի]] # [[Օմար Յաղի]] # [[Ընտրություններին մասնակցած ոչ մարդ թեկնածուններ]] # [[Cherchez la femme]] # [[Գլեբ Սամոյլով]] # [[Ջիրավատ Սուտիվանիչսակ]] # [[Why don't we]] # [[Ուլվիա Ալի]] # [[Cyber ShockWave]] # [[Սուրեն Նազինյան]] # [[Երկաթի (II) սուլֆիդ]] # [[Հուննու]] # [[Քոբի Մեյնու]] # [[Անդրեյ Գոլովաչով]] # [[Լաուրա Թորն]] # [[Պետեր Վեսել Զապֆե]] # [[Marvel Anime]] # [[Benz Patent-Motorwagen]] # [[Սյուզան Սոմերս]] # [[Տոմիսլավ Սունիչ]] # [[Ջեյլա Ռամովիչ]] # [[Սենդի Սթոուն]] # [[Նոր ալիք]] # [[CLC (խումբ)]] # [[Կիմ Սընմին]] # [[Transistor (խաղ)]] # [[Hit 'Em Up]] # [[Yorkie]] # [[Կաթող պեկի փորձ]] # [[Precious Plastic]] # [[Աջմալ Ահմադի]] # [[Երեխաների վաճառքի գործ]] # [[Ոստիկանական ակադեմիա 7։ Առաքելություն Մոսկվայում]] # [[Լինդսի Լոհանի անձնական կյանք]] # [[Դեյվիդ Քուշներ]] # [[Շախմատի աշխարհի առաջնություն 2023]] # [[Sure We Can]] # [[Մարիո Տեստինո]] # [[Անդրեյ Շալոպա]] # [[The Smashing Pumpkins]] # [[Փղի ատամի մածուկ]] # [[Ուլա Լոժար]] # [[Quad9]] # [[Ջոնաթան Սթրաուդ]] # [[Թրեյսի Ուլման]] # [[Ազգային արժանապատվության ասպետներին]] # [[Van Buren]] == instagram.com == # [[Ինստագրամ]] # [[Էլթոն Ջոն]] # [[Ալեսանդրո Դել Պիեռո]] # [[Դուեյն Ջոնսոն]] # [[Զլատան Իբրահիմովիչ]] # [[Արիանա Գրանդե]] # [[Բրայան Մեյ]] # [[Գալակտիկայի պահապանները (ֆիլմ)]] # [[Լանա Դել Ռեյ]] # [[ABBA (խումբ)]] # [[Մոանա]] # [[Դեդփուլ (ֆիլմ)]] # [[Twice]] # [[Քարդի Բի]] # [[Ռոսե]] # [[Վենսան Կասել]] # [[Միլա Յովովիչ]] # [[When We All Fall Asleep, Where Do We Go?]] # [[Բիլլի Ջո Արմսթրոնգ]] # [[Ֆլո Ռայդա]] # [[Պոպովկա (գյուղ, Վելիկա-Պիսարևկայի շրջան)]] # [[Father of All Motherfuckers]] # [[Everything I Wanted]] # [[Happier Than Ever]] # [[When We All Fall Asleep Tour]] # [[Where Do We Go? World Tour]] # [[Հրաշք կին (ֆիլմ, 2017)]] # [[Քունգ ֆու պանդա 3]] # [[Therefore I Am]] # [[Իմ պատասխանատվությունը չէ]] # [[Իքս մարդիկ։ Խավարի փյունիկ]] # [[Արդարության լիգա (ֆիլմ)]] # [[Playing with Fire]] # [[DC-ի ընդլայնված տիեզերք]] # [[The Album]] # [[Ice Cream]] # [[Falling Down (երգ, Լիլ Փիփ և XXXTentacion)]] # [[Սեմ Սմիթի սկավառակագրություն]] # [[Լիլ Նաս Էքս]] # [[Side to Side]] # [[Քսավյե Դոլան]] # [[Don't Start Now]] # [[Bad Vibes Forever]] # [[Սվետլանա Լոբոդա]] # [[In Your Eyes]] # [[Sad! (երգ, XXXTentacion)]] # [[Նոր մուտանտներ]] # [[TKO (երգ)]] # [[Վալերիանը և հազարավոր մոլորակների քաղաքը]] # [[Break My Heart]] # [[Omen]] # [[Դոմինիկ Փարսել]] # [[Ակվամեն (ֆիլմ)]] # [[1989 (ալբոմ, Թեյլոր Սվիֆթ)]] # [[Ֆիբի Թոնքին]] # [[Մեդդի Զիգլեր]] # [[Շազամ (ֆիլմ)]] # [[Little Big]] # [[Դևիդ Թենանթ]] # [[Գիշատիչ թռչուններ։ Զարմանալի պատմություն Հարլի Քուինի մասին (ֆիլմ)]] # [[Մարիա Միրոնովա]] # [[Younger Now (ալբոմ)]] # [[Գիլյերմե Մարինատո]] # [[Thank U, Next (երգ)]] # [[Ալեսիա Կարա]] # [[Bon Iver]] # [[Շերիլ Քոուլ]] # [[Է. Լ. Ջեյմս]] # [[Լանա Դել Ռեյի սկավառակագրություն]] # [[Cadillac (երգ)]] # [[Legends Never Die]] # [[Yungblud]] # [[LSD (ալբոմ)]] # [[Կարլի Քլոս]] # [[Nickelodeon Animation Studio]] # [[Վիկտորյա Դայնեկո]] # [[Նաոմի Սքոթ]] # [[XO (ձայնագրման լեյբլ)]] # [[Մարիա Շուկշինա]] # [[Rare]] # [[Էսթեր Պիոնի]] # [[Chemtrails Over the Country Club]] # [[Մաքքենա Գրեյս]] # [[Twenty One Pilots (ալբոմ)]] # [[Բրեդ Ֆելչաք]] # [[Մարինա Մայկո]] # [[Շոն Լենոն]] # [[Rain On Me]] # [[Իզաբելա Մոներ]] # [[Վիկտորյա Մոնե]] # [[Electronic Entertainment Expo 2018]] # [[Նոննա Գրիշաևա]] # [[Ջեյմի Քինգ]] # [[Պաբլո Ալբորան]] # [[Խավար (հեռուստասերիալ)]] # [[Մահանալու ժամանակը չէ]] # [[Stormzy]] # [[Միսս Տիեզերք 2018]] # [[Դաունթոնի աբբայություն]] # [[Hurts]] # [[Մեծագույն շոումենը]] # [[Անյա Պոկրով]] # [[Perfect Places]] # [[Ջոն Նյումեն]] # [[Վեճից հետո (ֆիլմ)]] # [[Guf (ռեփեր)]] # [[Սոցիալական ցանցերի ցանկ]] # [[You Need to Calm Down]] # [[Ալեն Լիչ]] # [[Ռոքեթմեն (ֆիլմ)]] # [[Բիթսի Թալլոք]] # [[Camila]] # [[Արման Ջուլհակյան]] # [[÷ (ալբոմ)]] # [[Ջոյներ Լուկաս]] # [[Եկատերինա Ադուշկինա]] # [[Ուայաթ Օլեֆ]] # [[Ալյոնա Խմելնիցկայա]] # [[Հեյլի Լու Ռիչարդսոն]] # [[Մարիամ Դավթյան]] # [[Everglow]] # [[Ալեքսեյ Նավալնիի թունավորում]] # [[Señorita (երգ, Շոն Մենդես և Կամիլա Կաբելո)]] # [[Ռոզուել, Նյու Մեքսիկո]] # [[Թոնի Գարն]] # [[Swish Swish]] # [[Բեա Միլլեր]] # [[Միգել Էռան]] # [[Ռեբեկա Մեյդեր]] # [[Ադամ Դիվայն]] # [[Astro (խումբ)]] # [[Love (երգ)]] # [[Break Up With Your Girlfriend, I’m Bored]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Roxanne]] # [[Բենջամին Ուոքեր]] # [[Նյարդ (ֆիլմ, 2016)]] # [[Գվիլիմ Լի]] # [[Եվգենիա Մեդվեդևա]] # [[Հենրի Գոլդինգ]] # [[Կատարյալ ձայն 3]] # [[Սաբրինա Քլաուդիո]] # [[Twicetagram (ալբոմ)]] # [[Քեյթ Քլեփ]] # [[Aventura (խումբ)]] # [[Օլիվիա Օ'Բրայեն]] # [[Գողացված արքայադուստրը։ Ռուսլան և Լյուդմիլա]] # [[Էմիլի Հեմփշիր]] # [[Դիքսի Դ'Ամելիո]] # [[Քոնան Գրեյ]] # [[Toosie Slide]] # [[Եվգենի Օսին]] # [[Մայք Պորտնոյ]] # [[Boyfriend (երգ)]] # [[Դու (հեռուստասերիալ)]] # [[Ալեսսո]] # [[Մեկուկես լրտես]] # [[Քրիստոֆեր Ռոբին (ֆիլմ)]] # [[The Man]] # [[Ավատար 3]] # [[Լորեն Գրեյ]] # [[Դարյա Կլյուկինա]] # [[Փոլ Բլեքթորն]] # [[Թեյլոր Քիննի]] # [[Սաշա Սլոուն]] # [[Մելանի Մարտինես]] # [[Հետնորդները 3]] # [[Me!]] # [[Բոլոր այն տղաներին, ում սիրում էի (ֆիլմ)]] # [[Վեսթսայդյան պատմություն (ֆիլմ, 2021)]] # [[Կարոլ Ջի]] # [[Աշոտ Յան]] # [[Սքայլար Էսթին]] # [[Stuck with U]] # [[Էթերի Տուտբերիձե]] # [[Ռուլ]] # [[DJ M.E.G.]] # [[Ֆրանսիական դիսպետչերը]] # [[Դոն Թոլիվեր]] # [[Քոնգ։ Գանգի կղզի]] # [[KAZKA (խումբ)]] # [[Լինդսի Ֆոնսեկա]] # [[All Your Fault: Pt. 2]] # [[Էլլի Բերթրամ]] # [[Նամ Գունգ Մին]] # [[Դիմաշ Կուդայբերգեն]] # [[Ջեքսոն Ռոբերտ Սքոթ]] # [[Ցույցեր Իրանում (2017-2018)]] # [[Kylie Cosmetics]] # [[Bones (ռեփեր)]] # [[Միլան Մարիչ]] # [[Ուիթնի Վուլֆ Հերդ]] # [[Daisies]] # [[Մի՛ անհանգստացիր, սիրելի՜ս]] # [[Վադիմ Գալիգին]] # [[Կլաուդիա Սալաս]] # [[R (ալբոմ)]] # [[Շառլոթ Լոուրենս]] # [[Սերգեյ Ֆուրգալ]] # [[Միննի (երգչուհի)]] # [[Դաֆնի Քին]] # [[Լիլի-Ռոուզ Դեփ]] # [[Ջրու Հոլիդեյ]] # [[Stupid Love]] # [[Ֆրենկի Ջոնաս]] # [[Կիրիլ Կոմբարով]] # [[Ջոջո (երգչուհի)]] # [[Շրինխալա Խաթիվադա]] # [[Castle on the Hill]] # [[Ստեֆանի Թենսի]] # [[Ես կարմրում եմ]] # [[Glory (ալբոմ, Բրիթնի Սփիրս)]] # [[Թիֆանի Թրամփ]] # [[Քափքեյք (ռեփեր)]] # [[Մայք Կրիգեր]] # [[Boss Bitch]] # [[Մաթի Նոյես]] # [[Ուլե Էյնար Բյորնդալեն]] # [[Արման Անտոնյան]] # [[Մարկուս Բաթլեր]] # [[Բարի Ջեյմս Օ'Նիլ]] # [[Մալեֆիսենտ։ Խավարի տիրուհին]] # [[13 (ալբոմ, Տիմատի)]] # [[Мы (երաժշտական խումբ)]] # [[Ջուդ Բելինգեմ]] # [[Sex + Love]] # [[Bad Habits]] # [[X-Երկրի ճգնաժամը]] # [[Never Really Over]] # [[Քելլի Գեյլ]] # [[Դենիս Կուրյան]] # [[Արջուն Գուպտա]] # [[Positions]] # [[Supreme (բրենդ)]] # [[Hot Pink]] # [[Սեմ Ցույ]] # [[F.A.M.E. (ալբոմ, Մալումա)]] # [[Alt-J]] # [[Ալլի Էքս]] # [[Նեյթան Սայքս]] # [[Shameless (երգ)]] # [[Black Panther (ալբոմ)]] # [[Քրուելա (ֆիլմ)]] # [[Ալեքս Հոննոլդ]] # [[Gone]] # [[Դմիտրի Բորիսով]] # [[Beabadoobee]] # [[Լուիս Հոֆման]] # [[Կանաչ ասպետը]] # [[Բարբի Ֆերեյրա]] # [[Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթում]] # [[Trollz]] # [[Ինդիա դե Բեֆորթ]] # [[Էմերալդ Փելես Կեմպինսկի Դուբայ]] # [[Լիլ Փիփի մահ]] # [[Կոմատոզնիկներ]] # [[Ֆանտազիաների կղզի]] # [[Չժան Ցզիլին]] # [[Միրանդա Սինգս]] # [[Իդա Գալիչ]] # [[Ջանին Մեյսոն]] # [[Coachella – Woodstock in My Mind]] # [[Մադամ (ֆիլմ, 2017)]] # [[RSAC]] # [[Audacious]] # [[I Took a Pill in Ibiza]] # [[Արյունահոսող պողպատ (ֆիլմ)]] # [[NCT խմբի սկավառակագրություն]] # [[Լեդի Բագ և Սուպեր կատու]] # [[Արագընթաց գնացք]] # [[Մեգան Դյուամել]] # [[Youngblood (երգ, 5 Seconds of Summer)]] # [[Ջորջինա Հեյգ]] # [[Dead Inside]] # [[Բոլոր ուրախ վայրերը]] # [[Shivers (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Մղձավանջների ծառուղի (ֆիլմ, 2021)]] # [[Post Malone-ի սկավառակագրություն]] # [[Merry Christmas (երգ, Էդ Շիրան և Էլթոն Ջոն)]] # [[Azbuka Morze (ալբոմ)]] # [[Ոչ հղի (ֆիլմ)]] # [[Մոխրոտիկ (ֆիլմ, 2021)]] # [[Ավանպոստ (հեռուստասերիալ)]] # [[True to Self]] # [[Արմեն Գասպարյան (լրագրող)]] # [[Sweet Lovin']] # [[Beautiful People (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Վամպիրի օրագրերը (8-րդ եթերաշրջան)]] # [[Dura]] # [[@world record egg]] # [[Տամարա Էյդելման]] # [[Յուլիա Մենշովա]] # [[Սվետլանա Բոնդարչուկ]] # [[Perfect (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Մաքս և Հարվեյ]] # [[K-12 (ալբոմ)]] # [[Միսս Տիեզերք 2019]] # [[Цвет настроения чёрный (երգ)]] # [[Կարին Դվայեր]] # [[Կառլա Սոուսա]] # [[Էլման Զեյնալով]] # [[Ալիշա Լեման]] # [[Smile (երգ, Քեթի Փերրի)]] # [[Location]] # [[Մադլեն Փեթշ]] # [[Singles]] # [[Imagine Dragons-ի սկավառակագրություն]] # [[Zalagasper]] # [[Կատուների ցանկ]] # [[Press]] # [[Չիկի (հեռուստասերիալ)]] # [[Գևորգ Մկրտչյան]] # [[Լիդիա Նայթ]] # [[Hold On (երգ, Ջասթին Բիբեր)]] # [[Քրիստինա Սերեդինա]] # [[Էրիկ Ռեդֆորդ]] # [[Lo Vas a Olvidar]] # [[Եվ մարում է լույսը...]] # [[Էկոսմիթ]] # [[Call You Mine]] # [[Postal (տեսախաղ, 1997)]] # [[Կարմիր ծանուցում (ֆիլմ)]] # [[Sorry Not Sorry]] # [[Stray Kids-ի սկավառակագրություն]] # [[Էյվա (ֆիլմ)]] # [[Attention (սինգլ, Չարլի Փութ)]] # [[Լուլու Ուիլսոն]] # [[Մոնա Զաքի]] # [[Girl in Red]] # [[Ջին Սիբերգի վտանգավոր դերը]] # [[Up & Up]] # [[Fenty Beauty]] # [[Good 4 U]] # [[Այն ավարտվում է մեզ հետ]] # [[Նաստյա Լյուկին]] # [[Սիմոն Բաթլ]] # [[Մայքլ Սթիվենս]] # [[Յոսիպ Ստանիշիչ]] # [[I Still Have Faith in You]] # [[Բեթ Դոհերթի]] # [[King’s Dead]] # [[Անատոլի Աքսակով]] # [[Earth (երգ)]] # [[Bam Bam]] # [[Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ Նյու Յորք]] # [[Anywhere]] # [[Կախարդների բացահայտումը]] # [[Հասանգուսեյնով եղբայրների սպանություն]] # [[Dead Blonde]] # [[Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի գրադարան]] # [[Weird!]] # [[Adidas Beau Jeu]] # [[Սառա Մաաս]] # [[Քսանհինգ քսանմեկ]] # [[Երևանի գինու օրեր]] # [[Liar (երգ, Կամիլա Կաբելո)]] # [[Գաղտնի միաբանություն (հեռուստասերիալ)]] # [[Goosebumps (երգ)]] # [[Մաքսիմ Գոլոպոլոսով]] # [[Յուրի Լոդիգին]] # [[Mia (երգ, Բեդ Բաննի)]] # [[Jerry Heil]] # [[Ընտանեկան նախագիծ]] # [[Ջալալ Հասան]] # [[Այասե Ուեդա]] # [[Ռեն Դուդուկչյան]] # [[Յուկինարի Սուգավարա]] # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ]] # [[Ռյուդի Փենքոու]] # [[Run with U]] # [[Այուբ Էլ Քաաբի]] # [[Ջեդ Սփենս]] # [[R.E.M. Beauty]] # [[Ազատեք պտուկը]] # [[Claude]] # [[Ալի Ահմեդ]] # [[Houdini (երգ, Դուա Լիպա)]] # [[Бордерлайн]] # [[Tautumeitas]] # [[Սոնյա Բոմպաստոր]] # [[Կարմիր (ֆիլմ)]] # [[Բուսական սնունդ]] # [[Էնգֆա Վարահա]] # [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] # [[Օլիվիա Հասի]] # [[Միա Թայլեր]] # [[Մոանա 2]] # [[Պատրանիտ Լիմպատիյակորն]] # [[Երկնագույն հագուստով փոքր աղջիկը]] # [[Յուրի Կապլան]] # [[New Divide]] # [[Օլիվիա Դին]] # [[Շառլոտ Ռոնսոն]] # [[Յո-յո]] # [[Look Mum No Computer]] # [[Աննա Պլետնյովա]] # [[Վիրգինիա Տոռեսիլյա]] # [[Թոփլես]] # [[Ուղևորություն դեպի Ամերիկա 2]] # [[Fire (երգ)]] # [[Ariana Grande at the BBC]] # [[Ջոն Ռեմբո]] # [[Միքաելա Քոնլին]] # [[Լյուկ Էյլինգ]] # [[Փեթոն Օսվալթ]] # [[Glimpse of Us]] # [[Բեթանի Ինգլենդ]] # [[Սալտանատ Նուկենովայի սպանությունը]] # [[Easy on me]] # [[Բլոնդինկա Քսյու]] # [[Սոնա Մովսեսյան]] # [[Կատարինա Մակարիու]] # [[Սոֆի Դալ]] # [[Ռենե Ռեփ]] # [[Macan (երգիչ)]] # [[Բայ Լու]] # [[Երևանի մամուլի տուն]] # [[Էմինեմի ալբոմների սկավառակագրություն]] # [[Կանանց սպորտ]] # [[Պարգ (երգիչ)]] # [[Չարի կացարան: Վերջին գլուխ]] # [[Ազահրիա]] # [[Անա Դերեկ]] # [[Գաբրիել Թոմաս]] # [[Անծանոթ դուստրը]] # [[Պանսա Վոսբեին]] # [[Հայ-չու]] # [[TV Girl]] # [[Շիվոն Հոգի]] # [[Սերխի Գոնսալես]] # [[Солнце мёртвых (ալբոմ)]] # [[Կենջիրո Ցուդա]] # [[Ձեռքի ուղեբեռ]] # [[Գրետե Աննա Լեյտց]] # [[Klavdia Petrivna]] # [[Դերիլ Սաբարա]] # [[Աղջիկը ոչ մի տեղից]] # [[Շահրամ Քաշանի]] # [[Change (երգ, Լանա Դել Ռեյ)]] # [[Andro]] # [[Մոնտեն]] # [[Բաուհաուս (խումբ)]] # [[Թոմաս Ֆիբել]] # [[Նիկոլ Գելոուեյ]] # [[Սոֆյա Սմիթ]] # [[Մետավին Օպաս-իամկաջորն]] # [[Եվրատեսիլ 2026 երգի մրցույթ]] # [[Նիկոլ Ուոլես]] # [[Քիրսթի Քովենթրի]] # [[Սուրբ Գայանե եկեղեցի (Ռուբցովսկ)]] # [[Լրտես երեխաները։ Արմագեդոն]] # [[Գլի]] # [[Մադլեն Շարաֆյան]] # [[Էդիսոն Թիմլին]] # [[Eyes Closed]] # [[Ադամ Ռայներ (դերասան)]] # [[Love for Sale (ալբոմ, Թոնի Բենեթ և Լեդի Գագա)]] # [[Կամիլա Իսմաիլովա]] # [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2026]] # [[Համզա Ձորձիս]] # [[Դ'Անջելո (երգիչ)]] # [[Մարինո Վրգոչ]] # [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ]] # [[Հուանգ Սիյուսի]] # [[Ուրոշ Նենադովիչ]] # [[Մեքենաներ 3]] # [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2024-ը հեռարձակելու իրավունք]] # [[Դալիլա Բելա]] # [[Zoë]] # [[Ջոել]] # [[Զաք Վիլլա]] # [[Վալենտինա Հյոլ]] # [[Happier (երգ, Էդ Շիրան)]] # [[Քրիստեն Շաալ]] # [[Ամերիկյան սարսափ պատմություն։ 1984]] # [[Սիբ Հաշյան]] # [[Տամինո (երգիչ)]] # [[Զինա Շրեկ]] # [[Սևդալիզա]] # [[XG]] # [[Շայգըրլ]] # [[Die for You]] # [[Eyes Closed (երգ, Ջիսու և Զեյն)]] # [[Նրա անձնական դժոխքը]] # [[Սկուբի Դուն և գուշակիր ո՞վ]] # [[AnnenMayKantereit]] # [[Շոնու]] # [[Show (երգ)]] # [[Անտոն Շաստուն]] # [[Սթիվ Լեյսի]] # [[Սալվատորե Բոկետտի]] # [[Music to Watch Boys To]] # [[Polo G]] # [[Գլոբբինգ]] # [[Ալեքսանդրա Մերկուլովա]] # [[Hit Me Hard and Soft]] # [[Eternal Sunshine (ալբոմ)]] # [[Արամ Օստադյան-Բինայ]] # [[Զիգգի Մառլի]] # [[Honeymoon (երգ)]] # [[Նարե Ղազարյան]] # [[Միջին բարձրության և մեծ թռիչքատևողության ԱԹՍ]] # [[Սաման Ղոդոս]] # [[Յուլիան Սեմյոնով]] # [[TLC]] # [[Բեհրուզ Քարիմով]] # [[«Սկուբի Դուի» ֆրանշիզայի հերոսների ցանկ]] # [[Joker Out]] # [[Կոչանիի գիշերային ակումբի հրդեհ]] # [[Այա Նակամուրա]] # [[Ալեքսանդրա Շևչենկո]] # [[Սյորն Տորպեգոր Լուն]] # [[Միա Քիլբուրգ]] # [[Leave Before You Love Me]] # [[Օլիվիա Նյուտոն-Ջոն]] # [[Մալիք Տշաու]] # [[Ալի Ազայզա]] # [[Միջազգային արձագանքներ 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրություններին]] # [[Vanilla Ninja]] # [[Էմմի Ռոսում]] # [[Voilà]] # [[Բլադիմիր Դիաս]] # [[Մենք ստախոսներ էինք (հեռուստասերիալ)]] # [[Սննդի լրագրություն]] # [[Safe (երգ, Քարդի Բի)]] # [[Արագածոտնի մարզային գրադարան]] # [[Artpop (երգ)]] # [[Ջիգմե Խեսար Նամգյալ Վանգչուկ]] # [[Բացահայտման օր]] # [[Համիդ Սուրիան]] # [[Մեծ, համարձակ, գեղեցիկ ճանապարհորդություն]] # [[Նազլի Տաբաթաբայ-Խաթամբախշ]] # [[Հայաստանի ազատագրության համաշխարհային կազմակերպություն]] # [[Ֆերդիա Ուոլշ-Պիլո]] # [[«ԱՊԱԳԱ ՀԱՅԿԱԿԱՆԸ» նախաձեռնություն]] # [[Վոնհո]] # [[Մայր Մարիա (ֆիլմ, 2025)]] # [[Վիկտոր Սանիկիձե]] # [[Թեմուր Մուստաֆին]] # [[Ջիրավատ Սուտիվանիչսակ]] # [[Բիանկա Գիտանի]] # [[FTX (կազմակերպություն)]] # [[The Smashing Pumpkins]] # [[Շիրակ Ավիա]] # [[Էլհամ Մոդարեսի]] # [[Շիլպա Շեթի]] # [[Revival (ալբոմ, Էմինեմ)]] # [[Լի Թինգթինգ]] # [[Never (Produce 101-ի երգ)]] # [[Մեծ ֆլոպա]] # [[Աբդուվոհիդ Նեմատով]] # [[Աննա Խաչիյան]] # [[Ջեյմի Ռեյ Նյուման]] # [[Մեր փոքրիկ գաղտնիքը]] # [[Սփենսեր Նևիլ]] # [[Եվգենի Լավրենչուկ]] # [[Ինդոնեզիայի նախագահական ընտրություններ (2019)]] # [[Որակյալ մեծամասնություն]] # [[2026 թվականի Վիրջինիայի վերաբաշխման հանրաքվե]] == wikipedia.org == # [[Հայերեն Վիքիպեդիա]] # [[Էրիս]] # [[Եգիպտոս]] # [[Վիքիդարան]] # [[Մոսկվայի պետական համալսարան]] # [[Ղրիմի թաթարերեն]] # [[Ուրուգվայ]] # [[Սաուդյան Արաբիա]] # [[Գրականություն]] # [[Ռեալ Մադրիդ]] # [[Շիա իսլամ]] # [[Աստղագիտություն]] # [[Թրիլլեր]] # [[Շվանիձոր]] # [[Ապրիլի 21]] # [[Բալետ]] # [[Քեմբրիջ]] # [[Սոմալի]] # [[Մարդու իրավունքներ]] # [[Նիկոլ Փաշինյան]] # [[Կինեմատոգրաֆիա]] # [[Գորի]] # [[Վիքիպեդիա]] # [[Մայքլ Ջեքսոն]] # [[Վիքիտվյալներ]] # [[Երկուշաբթի]] # [[Վինսենթ վան Գոգ]] # [[Գիտական ֆանտաստիկա]] # [[Ագաթանգեղոս]] # [[Վիկտոր Հյուգո]] # [[Յոհան Սեբաստիան Բախ]] # [[Բանակ]] # [[Մադոննա]] # [[Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ]] # [[Ուոլթ Դիսնեյ]] # [[Վերմոնտ]] # [[Շառլ Ազնավուր]] # [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն]] # [[Արմեն Սարգսյան]] # [[Ալեքսեյ Աբրիկոսով]] # [[Կոնստանտին Նովոսյոլով]] # [[Գալակտիկա]] # [[Ուզբեկերեն]] # [[Կելտեր]] # [[Բակալավր]] # [[Ջոուլ]] # [[Անգլերեն Վիքիպեդիա]] # [[Բոնն]] # [[Փող]] # [[Վիքիմեդիա Հիմնադրամ]] # [[Քիթ]] # [[Նիքս]] # [[Կիտրոն]] # [[Հույզեր]] # [[Լոնդոնի համալսարան]] # [[Նիկոլայ Կոպեռնիկոս]] # [[Իմացաբանություն]] # [[Հանրագիտարան]] # [[Սանդրա Բուլոք]] # [[Շենգավիթ (վարչական շրջան)]] # [[Հանրապետության հրապարակ (Երևան)]] # [[Ջերեմի Այրոնս]] # [[Մեծ Այրում]] # [[Մերիլին Մոնրո]] # [[Մասսաթ]] # [[Մորգան Ֆրիման]] # [[Անօդաչու թռչող սարք]] # [[Արմավիր (գյուղ, Արմավիրի մարզ)]] # [[Շառլ Գունո]] # [[Հայաստանի ազգային գրադարան]] # [[Նելլի Զաքս]] # [[Էնդի Ուորհոլ]] # [[Շոշ]] # [[Ջիմ Քերրի]] # [[Ծովագյուղ]] # [[Վարսեր]] # [[Ռազմաօդային ուժեր]] # [[Հայաստանի սեյսմականություն]] # [[Ջրհոս (համաստեղություն)]] # [[Ելիզավետա Պետրովնա]] # [[Ազոլո]] # [[Թոքի քաղցկեղ]] # [[Քրիստիան Բեյլ]] # [[Իննոկենտիոս I (Հռոմի պապ)]] # [[Ասորիների ցեղասպանություն]] # [[Էսքիլոս]] # [[Դաշտան]] # [[Նեյտրինո]] # [[Պաոլո Մալդինի]] # [[Իսլամը Հայաստանում]] # [[Երկաթե մարդը 2]] # [[Գեղաշեն (Կոտայքի մարզ)]] # [[Սարիգյուղ]] # [[Զալեսցի (գյուղ, Դունաևցիի շրջան)]] # [[Երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում]] # [[Ռոջեր Թեյլոր]] # [[Դդում]] # [[Օկոպ (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)]] # [[Լուսնի խավարում]] # [[Չապաևն ու Դատարկությունը]] # [[Ուրալյան լեռներ]] # [[Սառա Բեռնար]] # [[Կոճողոտ]] # [[Պրայա]] # [[Երկաթե մարդը 3]] # [[Գլազգոյի համալսարան]] # [[Ֆրանսերեն Վիքիպեդիա]] # [[Մալիի կայսրություն]] # [[Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ]] # [[Դաշնակահարը]] # [[Սին (քաղաք)]] # [[Լև Յաշին]] # [[Ճարտար (քաղաք)]] # [[Քիմիաթերապիա]] # [[Ջեյ-Ջեյ Օկոչա]] # [[Ատրճանակ]] # [[Ռաբ]] # [[Վրացերեն Վիքիպեդիա]] # [[Նեանդերթալյան մարդ]] # [[Մոնղոլիայի դրոշ]] # [[Լատիշերեն Վիքիպեդիա]] # [[Ղազախերեն Վիքիպեդիա]] # [[Նին (Խորվաթիա)]] # [[Լիմֆոմա]] # [[Փիլիսոփաների ցանկ]] # [[Աննա Բոլեյն]] # [[Աֆրիկյան Միություն]] # [[Արքայադուստր Դիանա]] # [[Աշխատանքի իրավունք]] # [[Չակովեց]] # [[Խնձրիստան]] # [[Միլանի դքսություն]] # [[Օդալուսանկարչություն]] # [[Մարի Ստյուարտ]] # [[Բիթ]] # [[Զգեստ]] # [[Էպիֆենոմենալիզմ]] # [[Ալբերտ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի]] # [[Աֆրիկա մայրցամաքի լեզուներ]] # [[Վիքի]] # [[Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցություն]] # [[Ռուբեուս Հագրիդ]] # [[Անդրանիկ Մադադյան]] # [[American Airlines]] # [[Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)]] # [[Համբարձում Մաթևոսյան]] # [[Սքորպիոնս]] # [[Ժան-Բատիստ Լամարկ]] # [[Իվան Պասկևիչ]] # [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2020 (որակավորում)]] # [[Star TV]] # [[Յոախիմ Մյուրատ]] # [[Հաքեր]] # [[Լեոնիդ Կուչմա]] # [[Ճպուռներ]] # [[Հայաստանի քաղաքացիներին ներկայացվող վիզային պահանջներ]] # [[Մածուն]] # [[Քրիստիան Պուլիշիչ]] # [[Scala (ծրագրավորման լեզու)]] # [[Կոնրադ Ադենաուեր]] # [[Լուֆթհանզա]] # [[Բողոքի ցույցեր Բելառուսում (2020–2021)]] # [[Չերեպկովցի]] # [[Միսսուրիի համալսարան]] # [[Կարեն Խաչատրյան (կոմպոզիտոր)]] # [[Հայաստանի չորրորդ բաժանում]] # [[Հայաստանը Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթում]] # [[Ներիմա]] # [[Մալուխ]] # [[Արադ (Ռումինիա)]] # [[Ալբերտ Գոր]] # [[Կոսա (լեզու)]] # [[Ացետալդեհիդ]] # [[Բամբերգ]] # [[Առաջնածինները (հեռուստասերիալ)]] # [[Ղոթյուլ (Դաշկեսանի շրջան)]] # [[Աքբար Մեծ]] # [[Ուլան Ուդե]] # [[Ուտիներ]] # [[Լենկոմ թատրոն]] # [[Օրփեոս]] # [[Միլիյեթ]] # [[Star Alliance]] # [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ]] # [[Հելլադա (Մարս)]] # [[Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլեր]] # [[Մայքլ Ռուքեր]] # [[Բիլլի Այլիշի մրցանակների և անվանակարգերի ցանկ]] # [[Նոր հորիզոններ (ավտոմատ միջմոլորակային կայան)]] # [[Մայքլ Ջեյ Ֆոքս]] # [[Պալատին (բլուր)]] # [[Վալենտինա Տերեշկովա]] # [[Քայլի Ջեններ]] # [[Նորագավիթ]] # [[Էսկվիլին (բլուր)]] # [[Ակոս (թերթ, Ստամբուլ)]] # [[2017 թվականը կինոյում]] # [[Շառավղային արագություն]] # [[Թաուեր կամուրջ]] # [[Կլաուդիա Կիմ]] # [[Stay Gold (երգ, BTS)]] # [[Քուալքոմ]] # [[Գորշ գայլեր (կազմակերպություն)]] # [[Մետրոպոլյան Ֆրանսիա]] # [[Մատանի]] # [[Ջաննի Ռոդարի]] # [[Դոլլի Փարթոն]] # [[Կլարա Շուման]] # [[Իգոր Կրուտոյ]] # [[Ջոն Սնոու]] # [[Պետրոսի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Դեյթոն]] # [[Yours Truly]] # [[Կոկոյի գաղտնիքը]] # [[Նազենի Հովհաննիսյան]] # [[Կվիրինալ (բլուր)]] # [[Ջոկեր (DC Comics)]] # [[Վրաստանը զարգացած միջնադարում]] # [[Փարավոնների ցանկ]] # [[Հրեաների արյան զրպարտանք]] # [[Աթաբեկ]] # [[Bad Romance]] # [[Իլիջա (համայնք)]] # [[Բիլի Քոնոլի]] # [[Խելք]] # [[Էլֆրի Վուդարդ]] # [[Մերի Կեսսետ]] # [[Սյամին]] # [[Բաթու խան]] # [[Նապաստականմաններ]] # [[Կորտրեյկ]] # [[Տնտեսական ճգնաժամ]] # [[Կլոդ Շենոն]] # [[Մանանեխ (համեմունք)]] # [[Կառլես Պույոլ]] # [[Show TV]] # [[Նիլ ՄակԴոնաֆ]] # [[Վիկտորյա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացի (Գերմանիայի կայսրուհի)]] # [[QR-կոդ]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ (ամբողջը)]] # [[Հելեն Քելլեր]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «F»]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «U»]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «T»]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «H»]] # [[NOW (Թուրքիա)]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «C»]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «A»]] # [[Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «B»]] # [[Թյուբինգեն]] # [[Վիթեր]] # [[Մարգարեթ Աթվուդ]] # [[Ռաբդոմիոլիզ]] # [[Գոլդսմիթի համալսարան]] # [[Անիտա Սիմոնչինի]] # [[Ընտելացում]] # [[Բահաուլլա]] # [[Snapdragon]] # [[Դեննի Բոյլ]] # [[Վարսահարդար]] # [[Արթուր Ուելսլի Վելինգթոն]] # [[Գահերի խաղ (3-րդ եթերաշրջան)]] # [[Մեծն Գեթսբի (վեպ)]] # [[Պավել Դուրով]] # [[Մարտին Բորման]] # [[Ջեք Հյուսթոն]] # [[ExxonMobil]] # [[Տիգրան Խզմալյան]] # [[Ադրիանա Լիմա]] # [[Ճոպան]] # [[ATV (Թուրքիա)]] # [[Ամինատա Սավադոգո]] # [[Ջամի]] # [[Մոդեռն գրականություն]] # [[Մեֆիստոֆելես]] # [[Նախոդկա]] # [[Թյուրինգի թեստ]] # [[Սերժ Վենտուրինի]] # [[Վելիկիե Լուկի]] # [[Խորվաթիայի անկախության պատերազմ]] # [[Ջոն Գրին]] # [[Սկալյար արտադրյալ]] # [[Ջորջիա Օ’Քիֆ]] # [[Airbus A350 XWB]] # [[Սուրբծննդյան երաժշտություն]] # [[Բրքբեքի համալսարան]] # [[Էստոնիայի աշխարհագրություն]] # [[Էլիզաբեթ Վիժե լը Բրոն]] # [[Զոմբի]] # [[Ամուրի Կոմսոմոլսկ]] # [[Զվարճանքի զբոսայգի]] # [[Տարեկանի արտում՝ անդունդի եզրին]] # [[Ֆեթուլլահ Գյուլեն]] # [[Ռաֆայել Լեմկին]] # [[Ուկրաինայի և Եվրամիության միջև ասոցացման համաձայնագիր]] # [[Մինամ, դու գեղեցիկ ես]] # [[Որդնախոռոչ]] # [[Չարլզ Լինդբերգ]] # [[Ֆիդայական շարժում]] # [[Պլաստիկ վիրաբուժություն]] # [[Էդուարդ Բեռնշտայն]] # [[Sedia Gestatoria]] # [[Կիբերհանցագործություն]] # [[Ցիանիդ]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի դաշնակիցներ]] # [[IPv6 համացանցային հաղորդակարգ]] # [[Կալևիպոեգ]] # [[Մերի Էլիզաբեթ Ուինսթեդ]] # [[Կիև-Մոգիլայի ակադեմիա ազգային համալսարան]] # [[CNN Türk]] # [[Ֆլորենս Փյու]] # [[Apple II]] # [[Լեհաստանի աշխարհագրություն]] # [[Արիս Արսենի]] # [[Լոնդոնի մեծ հրդեհ]] # [[Վասիլի Ստալին]] # [[Համաշխարհային միջբանկային ֆինանսական հեռահաղորդակցության կազմակերպություն (SWIFT)]] # [[Հայդարաբադի նիզամ]] # [[Ժառանգում (ծրագրավորում)]] # [[Լաթերան]] # [[Տիկ (բժշկություն)]] # [[Լանա Դել Ռեյի սկավառակագրություն]] # [[Գյոթեբորգ ՖԱ]] # [[Հիսուսի ծնունդ]] # [[Ալեքսանդր Կվասնևսկի]] # [[Ուրգենչ]] # [[Ահաբեկչական գործողություններ Նորվեգիայում (2011)]] # [[Բրաբիոն]] # [[Բոռ (վեպ)]] # [[Սոկրատիս Պապաստատոպուլոս]] # [[Արժութային խորհուրդ]] # [[Օդափոխում]] # [[Թոնի Ամենդոլա]] # [[Ստոկհոլմի համախտանիշ]] # [[Ջունգլիների գիրքը (ֆիլմ, 2016)]] # [[Ռոբ Սթարք]] # [[Կամենսկ Ուրալսկի]] # [[Պետական պարտատոմս]] # [[Documenta]] # [[Սասպենս]] # [[Սեսիլիա Թաղաիշվիլի]] # [[Ոչ հստակ տրամաբանություն]] # [[Thai Airways International]] # [[Մարիա Վալվերդե]] # [[Կարապետ Գրիգորյան]] # [[Վաչե Ավագյան]] # [[Սեզար Ֆրանկ]] # [[Մաթեմատիկական ապացույց]] # [[Ռոմանոս I Լեկափենոս]] # [[Ալդեբարան (աստղ)]] # [[Սյուզան Վուչիցկի]] # [[Աբրահամյան կրոններ]] # [[Մոնա Լիզայի ժպիտը (ֆիլմ)]] # [[Լոմանա Լուա-Լուա]] # [[Անձեռոցիկ]] # [[Ջումհուրիյեթ]] # [[Համակարգչային տեսլական]] # [[Կամելոտ]] # [[Ջրատարածություն]] # [[Կոչի՛ր ինձ քո անունով (ֆիլմ)]] # [[Բաստիլի հրապարակ]] # [[Օլիվիա Մանն]] # [[Բելգիայի գավառներ]] # [[Ջեյն Գուդոլլ]] # [[Ալկոհոլային զրկանքի համախտանիշ]] # [[Բեեղզեբուղ]] # [[Սոֆի Մխեյան]] # [[Պատկերների ճանաչման տեսություն]] # [[Իսլանդիայի տնտեսություն]] # [[Գիգա Լորթքիփանիձե]] # [[Աշխարհի լեզուներ]] # [[Ամերիկյան ընտանիք]] # [[Կաշիհարա]] # [[Դավիթ Բեկ (վեպ)]] # [[Առևտրի հաշվեկշիռ]] # [[Գրաֆիկական քարտ]] # [[ԱՄՆ մետաղադրամներ]] # [[Արևելյան գորիլա]] # [[Սիլվերսան Փիքապս]] # [[Շմիդտի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Հրշեջ]] # [[Ֆոլկ մետալ]] # [[Կարլտոնի համալսարան]] # [[Օքսիգենոթերապիա]] # [[ԴիՋորջի համախտանիշ]] # [[Ջոնի Մենդել]] # [[Կրթությունը Լիբանանում]] # [[Արթուր Դավթյան]] # [[Ռումինիայի տնտեսություն]] # [[Հայկ Օրդյան]] # [[Կարմիրն ու սևը (վեպ)]] # [[Վադիմ Աբրամով]] # [[Վիրուերեն]] # [[Վալկիրիա (դիցաբանություն)]] # [[Տոլստոյականություն]] # [[Տագանրոգի գրականության և պատմաճարտարապետական պետական թանգարան-արգելոց]] # [[Պատրիկ Շվարցենեգեր]] # [[Տիկին պետքարտուղար]] # [[Կարեն Գևորգյան (պարուսույց)]] # [[Ջեֆ Կունս]] # [[Ավրորա (Դիսնեյ)]] # [[Ալբա Լոնգա]] # [[Վանիլ (համեմունք)]] # [[Պատրիկ Մալաքյան]] # [[Պատրիսիա Հայսմիթ]] # [[Սերբական Հանրապետության զինված ուժեր]] # [[Դմիտրի Կուլեբա]] # [[Նվեր Մխիթարյան]] # [[Կիևի պատմություն]] # [[Քաղաքական սպեկտր]] # [[Ասկլեպիոն]] # [[Տրիվանդրամ]] # [[Դոբրոլյուբովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Եփրատի վահան (ռազմագործողություն)]] # [[Ական (լեզու)]] # [[Վենդա (լեզու)]] # [[Թեոդիցիա]] # [[Ավարտական երեկո]] # [[Ֆիլիպինների աշխարհագրություն]] # [[Սպեկտրալ գիծ]] # [[Աշոտ Սյունի]] # [[Տուն (բնակարան)]] # [[Դեյվիդ Բուռլյուկ]] # [[«Վենոնա» նախագիծ]] # [[Ֆելդքիրխ (Ավստրիա)]] # [[Գորկու անվան մշակույթի և հանգստի զբոսայգի (Տագանրոգ)]] # [[Ժիրայր Աղավելյան]] # [[Աթաբասկյան լեզուներ]] # [[Աննա (Մեծ Բրիտանիայի թագուհի)]] # [[Հավասարման լուծում]] # [[Ռոսատոմ]] # [[Ջոն Քենեդի Կրտսեր]] # [[Լեհական խոհանոց]] # [[Alibaba group]] # [[Ինտերակտիվ գրատախտակ]] # [[Թոմաս Սաս]] # [[Կաստել դել Մոնտեի ամրոց]] # [[Լուիզիանա (թանգարան)]] # [[Սեբաստիանո Սերիլո]] # [[Խաղացողը (ֆիլմ, 1992)]] # [[Ջոն Նյուբերի]] # [[Գրիշա Բաղյան]] # [[Կոսմիզմ]] # [[Ուորդ Քանինգհեմ]] # [[ԱՄՆ էկոլոգիական պատերազմ Վիետնամում]] # [[Տրոյան Բելիսարիո]] # [[Լուի-Անտուան դը Բուգենվիլ]] # [[Ազատության կղզի]] # [[Ջուլիաս և Էթել Ռոզենբերգներ]] # [[Ֆիլմերի ցանկ ըստ DC Comics-ի կոմիքսների]] # [[Լևկիպոս]] # [[Ուլոֆ Պալմե]] # [[Չխկացող մատ]] # [[Վան ռազմագործողություն]] # [[Մանի թերակղզի]] # [[Ադիլ Իսգենդերով]] # [[ՌԴՍ-1]] # [[Բեշբարմակ]] # [[Մանդինկա (լեզու)]] # [[Հունաստանի ղեկավարներ]] # [[Յասմինա Ռեզա]] # [[Պոլ Սերյուզե]] # [[Դուբրովնիկի պաշարում]] # [[Նեկրասովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Պարգևողը]] # [[Ջեյմս Սքոթ (Մոնմութի առաջին դուքս)]] # [[Ժան Դոբերվալ]] # [[Սամեր Ֆոնտանա]] # [[Վասակ Իշխանիկ]] # [[Կլանման սպեկտրալ գիծ]] # [[Աշրաֆիա]] # [[Կիրսան Իլյումժինով]] # [[Կեղտոտ պատերազմ (Արգենտինա)]] # [[Րոպեում սրտի 128 զարկ]] # [[Թաթարստանի հանրապետության ազգային թանգարան]] # [[Ալեքսանդրիա Վիլասենյոր]] # [[Օկտյաբրսկայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Կովկասյան IV բանակային կորպուս]] # [[Հայաստանի լեռնագրություն]] # [[Խրճիթ]] # [[Վիքիմեդիա շարժում]] # [[ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագիր]] # [[Էդդի Վեդդեր]] # [[Էսկապիզմ]] # [[Յուրի Միլներ]] # [[Մորդովիա Արենա]] # [[Ազազել (սատանա)]] # [[Կուրայ]] # [[Լուելլա Պարսոնս]] # [[Լոգարիթմական պարույր]] # [[Քոլլին Բալինջեր]] # [[Ժաննա Ֆրանսիացի]] # [[Անն Ռոբեր Ժակ Տյուրգո]] # [[Ուորեն Էլիս (գրող)]] # [[Չորբա]] # [[Լուկա դելլա Ռոբբիա]] # [[Շվեխաթ]] # [[Նադին Լաբաքի]] # [[Աստղ է ծնվել (ֆիլմ, 1937)]] # [[Դեֆոլտ]] # [[Մանազկերտի ճակատամարտ (1915)]] # [[Ուկրաինայի դատական համակարգ]] # [[Յուրիկա]] # [[Անավարտ թռիչք (ֆիլմ)]] # [[Պինդ տղան]] # [[Հեղափոխական սեր (հեռուստասերիալ)]] # [[Դորոթի Հեմիլ]] # [[Թիմոթի Լիրի]] # [[Սկիկդա]] # [[Ռապունցել (Դիսնեյ)]] # [[Վեբ-տեսախցիկ]] # [[Վիչայ Շրիվադանապրաբահա]] # [[Ֆիլ Նայթ]] # [[Աննիկա Ֆալկենգրեն]] # [[Ջեք Աղազարյան]] # [[Ռալֆ Բակշի]] # [[Պ․ Թ․ Սելբիտ]] # [[Ռուսաստանի նկարիչների միության ցուցասրահ (Տագանրոգ)]] # [[Անծանոթուհու նամակը (ֆիլմ)]] # [[Սամուդրագուպտա]] # [[Կոմսոմոլսկի ճեմուղի (Տագանրոգ)]] # [[Ջորջ II]] # [[Գրքի թվայնացում]] # [[Boston Dynamics]] # [[Դեյն Ջեֆրի Քուկ]] # [[Շոկի ուսմունքը]] # [[Մանստևի վանք]] # [[Կոմսաձագերի արքայատոհմ]] # [[Տենզինգ Նորգայ]] # [[Սննդային մանրաթելեր]] # [[Չո Կյու Հյոն]] # [[Պլազմային էկրան]] # [[Դելիի մետրոպոլիտեն]] # [[Վլադիսլավ Բուգերա]] # [[Սթիվեն Մնուչին]] # [[Մետեոտրոն]] # [[Գնացքի բախում Անկարայում]] # [[Դեմետրիուս Ջոնսոն]] # [[Պիացցա դեյ Միրակոլի]] # [[Քորմաք Մաքքարթի]] # [[Սաբանջը համալսարան]] # [[Յուվալ Նոյ Հարարի]] # [[Խոր ուսուցում]] # [[Գյուլիստանի մելիքական ապարանք]] # [[Իգոր Կոստենկո]] # [[Սաբահ (թերթ)]] # [[Ֆայետոն]] # [[Ricchi e Poveri]] # [[Բեթսաիդա]] # [[Կաձույա Կամենասի]] # [[Հանս Ռոսլինգ]] # [[Գաբրիել Մոլոյան]] # [[Սամվել Ավետիսյան (բժիշկ)]] # [[Սիսեռի շիլա]] # [[Խելագարություն երկուսով (համախտանիշ)]] # [[Մարկ Ալդանով]] # [[Գերի Քիլդալ]] # [[Ջոզեֆ Կոլոմբո]] # [[Դիսնեյ Արքայադուստր]] # [[Անդրանիկ Չալաբյան]] # [[Բայեսյան ցանց]] # [[Պողոս Գալստյան]] # [[Ֆրանսերենի խարտիա]] # [[Ջալալաբադ]] # [[Տարաձայնություն Մանիլայում]] # [[Լանոլին]] # [[Սոն Հե Քյո]] # [[Ալ-Ահսա]] # [[Լորա Մարանո]] # [[Ջեյմս և Օլիվեր Ֆելփսներ]] # [[Թոմաս Հոդսկին]] # [[Պարսկերենի օր]] # [[Մերձդաշտային հաղորդակցություն (NFC)]] # [[Արմեն Նիազյան]] # [[Մեքսիկացին]] # [[The Signpost]] # [[Վոլտա (ջրամբար)]] # [[Ջուդիթ Բաթլեր]] # [[Ալեքսանդր Բարկով]] # [[Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք]] # [[Ինչպես Գրինչը գողացավ Սուրբ ծնունդը (մուլտֆիլմ, 1966)]] # [[Բուրմա (կատուների ցեղատեսակ)]] # [[Սամոյի պետություն]] # [[Դեյվիդ Աջայե]] # [[Լեո Սիլարդ]] # [[Պոմելո]] # [[Լենինի հուշարձան (1970, Տագանրոգ)]] # [[Նան Գոլդին]] # [[Սկանդար Քեյնս]] # [[Վոստոկ (անտարկտիկական գիտակայան)]] # [[Հայկ Գրիգորյան]] # [[Քնապարկ]] # [[Ջրահարսը (քանդակ)]] # [[Նադյա Կոմանեչի]] # [[Լուիզա Ֆլեկ]] # [[Ֆելա Սովանդե]] # [[Պոբեդա (ավիաընկերություն)]] # [[Բոդիշեյմինգ]] # [[Ուզբեկերեն Վիքիպեդիա]] # [[Սայրա Կիիզբաևա]] # [[Ծովային իգուանա]] # [[Վիկտորյա Բերգսման]] # [[Վալենտին Նալիվայչենկո]] # [[Սիբիրյան կատու]] # [[Ֆրեդ Հոյլ]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի օսմանյան ռազմական հանցագործների ցանկ]] # [[Գրադոնաչալնիչեսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[Դասական լեզու]] # [[Քեչեկյանի առանձնատուն]] # [[Հիլարի Ուայթհոլ Փաթնամ]] # [[Կլաուդիա Սալաս]] # [[Լյուսիեն Քարր]] # [[Խոհանոցային դանակ]] # [[Լեզվական քաղաքականությունը Ֆրանսիայում]] # [[Ջորջ Հու]] # [[Սանդրա Ֆաբեր]] # [[Kylie Cosmetics]] # [[Նինոչկա]] # [[Կանցլեր Ռոլենի Տիրամայր]] # [[Ռիչլենդ]] # [[Հակասեմականությունը Հունգարիայում]] # [[Գուրգեն Բալայան]] # [[Լենինի կիսանդրի (Տագանրոգ)]] # [[Էրան Զահավի]] # [[Այտասկա (լիճ)]] # [[Սկանդալ Essjay-ի հետ]] # [[Քեթլին Լոնսդեյլ]] # [[Ռոնալդ Օ'Բրայան]] # [[Ալեքսանդր I-ի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Չանդրա Բահադուր Դանգի]] # [[Կոմսոմոլսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[1-ին Կրեպոստնոյ նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Մայիլյան եղբայրներ]] # [[Մաքսիմ Գորկու հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Շաքիի խաների պալատ]] # [[Հիլմա աֆ Կլինտ]] # [[Շտրիխ կոդ]] # [[Կորոլյովի և Գագարինի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Լենինի հուշարձան (1935, Տագանրոգ)]] # [[Չերապունջի]] # [[Հելեն Լևիթ]] # [[Սմիռնովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Դոննա Հարաուեյ]] # [[Հատուկ կարծիք (հեռուստասերիալ)]] # [[Նոր կորոնավիրուսի բռնկումը Իրանում (2020)]] # [[Ստեպան Էրզիա]] # [[Հարություն Արզումանյան]] # [[Ջոնահ Փերեթի]] # [[Իրական ժամանակի օպերացիոն համակարգեր]] # [[Աուլիի Կրավալիո]] # [[Ավստրալիական ֆունտ]] # [[Բալենու այգին (Չեխովի հուշարձան, Տագանրոգ)]] # [[Գաջեթ]] # [[Էլիզաբետա Սիրանի]] # [[Միքելանջելո Լոկոնտե]] # [[Դհանպաթրայ Շրիվասթավ]] # [[Բաֆոմետի կնիք]] # [[Ռադիոյի համաշխարհային օր]] # [[Չայկովսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Tame Impala]] # [[Հուստուս Էսիրի]] # [[Մեչնիկովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Հովհաննես Հովհաննիսյան (ոստիկանապետ)]] # [[Ստակա Սկենդերովա]] # [[Հյուսիսարևելյան Հնդկաստան]] # [[Էրին Սանդերս]] # [[2022 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[Սպառողի անկախություն]] # [[Մարկուս Բաթլեր]] # [[Ուսուցչի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Բենջամին Ռոբերտս-Սմիթ]] # [[Ապակեփաթեթ]] # [[Դեպի Տիեզե՜րք (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Կայսր Մեյձի]] # [[Քրիստո դե լա Կոնկորդիա]] # [[Սանդալ (լիճ)]] # [[Միոտոնիկ դիստրոֆիա]] # [[Կարլ Մարքսի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)]] # [[Keiino]] # [[Կնուտ (բևեռային արջ)]] # [[Զանգով կանչվող աղջկա գաղտնի օրագիրը]] # [[Ադամ Քշոթ]] # [[Աբրահամ Սարգսյան]] # [[Կիմ Գաբրիելյան]] # [[Լակոնիկոս]] # [[Նիկոլայ Պանարին]] # [[XAMPP]] # [[Կամեննովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ռոզա Լյուքսեմբուրգի փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Ավտոմատացված պլանավորում]] # [[Տնտեսական դետերմինիզմ]] # [[Մարմարե կամար]] # [[Քեթլին Սքոթ]] # [[Էլզա Բրենդստրյոմ]] # [[Համաշխարհային քաղաքացիություն]] # [[Մեռյալների անտառ]] # [[Դրոսսիի տուն]] # [[Քերի Գրեմի և Ֆրանսին Թրիմբլի սպանություն]] # [[Խանդրինի առանձնատուն]] # [[Մամորու Միյանո]] # [[Քաղաքային վարչության շենք (Տագանրոգ)]] # [[Ֆեռնանդո Սոր]] # [[Հովսեփ Շարականագիր]] # [[ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստների ցանկ]] # [[Աշխարհի ամենաբարձր բնակելի շենքերի ցանկ]] # [[Շակիա Գանն]] # [[Հռիփսիմե Ելինյան]] # [[Հիլարի Հան]] # [[Melisses]] # [[Էմերալդ Փելես Կեմպինսկի Դուբայ]] # [[Մուրուզիի տուն]] # [[Սվետլանա Ազարովա]] # [[Դարեն Բարնեթ]] # [[Կոմիտաս (կտավ)]] # [[Շոտլանդիայի պատմական շրջաններ]] # [[Արբանա Ջարա]] # [[Հորես Լինդրում]] # [[Խուլերի միջազգային օր]] # [[Եգիպտական բուրգ (քանդակ, Տագանրոգ)]] # [[Ինստրումենտալնայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Realme]] # [[Դեմերջի (գետ)]] # [[Ֆլագմանսկի զառիվայր (Տագանրոգ)]] # [[Կառնուլ]] # [[Ֆեոդոր Դոստոևսկու հուշարձան (Մոսկվա, Վոզդվիժենկա փողոց)]] # [[Կլոնուս]] # [[Յոհան Պֆեֆֆերկորն]] # [[Մարկուս Պերսոն]] # [[Լերմոնտովի նրբանցք (Տագանրոգ)]] # [[Տիպ 59]] # [[Սառա Պիկելլի]] # [[Մարի-Կատրին դ՛Օլնուա]] # [[Ակհիլ Բհարատիյա Ակհարա Փարիշադ]] # [[Կարլ Կորենս]] # [[Կրասնուշկինի տուն (Տագանրոգ)]] # [[The A Team (երգ)]] # [[Սեկոնդի Տակորադի]] # [[Ֆելիքս Ձերժինսկու հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Ռիմա Ռամինֆար]] # [[Xʸ = yˣ հավասարում]] # [[Ռազմական քողարկաներկման նախշերի ցանկ]] # [[Ամուսիններ]] # [[Օդդ Ներդրում]] # [[Տրուխիլյոյի մուրալյա]] # [[Պիրամիդ (լիճ)]] # [[Ուինսթոն Չերչիլ (գրող)]] # [[Տիտուս Լարցիուս]] # [[Կրիստինա Պելակովա]] # [[Միյատ Գաչինովիչ]] # [[Ռութ Բրաուն]] # [[Վանեսա Պոնս]] # [[Հավերժական մարդը]] # [[Ձեռագիր տեքստի ճանաչում]] # [[Նակա Միտիյո]] # [[Պավել Կարյագին]] # [[Ալ-Կաիդան իսլամական Մաղրիբի երկրներում]] # [[Աբու Սուֆյան իբն Հարբ]] # [[Դևիդ Գեյլ]] # [[Հին Եգիպտոսի քանդակագործություն]] # [[Էստոնիայի վտարանդի կառավարություն]] # [[Կառլեն Հայրապետյան (գործարար)]] # [[Լեդի Բագ և Սուպեր կատու]] # [[Խոջաևի տուն (Տագանրոգ)]] # [[VIVA Polska]] # [[Ջոն Քելհուն (էթոլոգ)]] # [[Հայր Կառլո]] # [[Մարիո Կապանա]] # [[Չեխովի առափ (Տագանրոգ)]] # [[Ամերիկյան գորշուկ]] # [[Կոուլրոֆոբիա]] # [[Խուան Պանտոխա դե լա Կրուս]] # [[Սարդոստային արվեստ]] # [[Ամրիթ Կաուր]] # [[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Կոտայք)]] # [[Միջուկային աստղաֆիզիկա]] # [[Ինյացիո Կասիս]] # [[Դորնբիրն (Ավստրիա)]] # [[Պաուլիի էֆեկտ]] # [[Լիեպայայի համալսարան]] # [[Սանկտ Պետերբուրգի ծովային դարպաս]] # [[Քաղաքների ցուցակներն ըստ ՀՆԱ-ի]] # [[Ալբանիայի կապի միջոցներ]] # [[Ակցիոնիզմ]] # [[Նեյթան Դիաս]] # [[Դելֆյան միջազգային խորհուրդ]] # [[Աննա Սվիրշչինսկա]] # [[Գագիկ Ներսիսյան]] # [[Երաժշտական կոմեդիայի պետական հանրապետական ակադեմիական կորեական թատրոն]] # [[Պաոլո Նուտինի]] # [[The Twelve Days of Christmas]] # [[Նիոկոլո-Կոբա (ազգային պարկ)]] # [[Սթրեյզանդի էֆեկտ]] # [[Էմմա Չեդվիկ]] # [[Ի հիշատակ 1905 թվականի հեղափոխության (հուշարձան, Տագանրոգ)]] # [[Էրիկ (անձնանուն)]] # [[Գեորգի Էրիստով]] # [[Ճանապարհ դեպի տուն]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Բարսում)]] # [[Տիեզերքի թանգարան (Երևան)]] # [[Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թառաթումբ)]] # [[Բրեստ պայմանագիր (Ուկրաինա-Կենտրոնական գերտերություններ)]] # [[Պոլ Բիտտի]] # [[Բորոտանոցների դրամ]] # [[Էջ (երկրաչափություն)]] # [[Սերգեյ Տուչկով]] # [[Frictional Games]] # [[Եվրոպական խորհրդի արդարադատության դատարան]] # [[Հայդի]] # [[Օգե Վեստոլ]] # [[Ագուստու Տասու Ֆրագոզու]] # [[Սերգեյ Շիպով]] # [[Միսս Տիեզերք 1952]] # [[Էդուարդ Եղիազարյան]] # [[Ավտոցուցասրահներ ըստ մայրցամաքների]] # [[Թուխ Մանուկ վանք (Քարագլուխ)]] # [[Շեքսպիրյան Գլոբուս]] # [[Ժոզեֆ Էֆրայիմ Քեյսլի-Հեյֆորդ]] # [[Ջերմային և էլեկտրական էներգիայի համակցված միկրո աղբյուրներ]] # [[Ռեյ Վենտուրա]] # [[Սուրբ Հակոբ եկեղեցի (Ոսկանապատ)]] # [[Զիգ Զիգլար]] # [[Evisceration Plague]] # [[Բնության օր Իրանում]] # [[Քոլին Հուվեր]] # [[Հայերը Հայրենական մեծ պատերազմում]] # [[Ընկնող մարդ (լուսանկար)]] # [[Ռոմանովի թոմարես]] # [[Ամե և Յուկի․ Գայլի զավակները]] # [[Լենինի հուշարձան (Մոսկվա, Կալուժսկայա հրապարակ)]] # [[Բայուն կատու]] # [[Ֆաինա Ռանևսկայայի հուշարձան (Տագանրոգ)]] # [[Ջովաննի Բատիստա Գվադանինի]] # [[Լուի Բուլյե]] # [[Կրիա (ամրոց, Տագանրոգ)]] # [[Կամբուրովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Քերոլայն Լի Ուայթինգ Հենց]] # [[Նեբուլիում]] # [[Կարմեն Մոնդրագոն]] # [[Կրթությունը Իրանում]] # [[Ծիածանաթաղանթի ճանաչում]] # [[Շտրիմերի դեղատուն]] # [[Հրեաներն Էստոնիայում]] # [[Տանզանիայի աշխարհագրություն]] # [[Goodbye Yellow Brick Road (երգ)]] # [[NXIVM]] # [[Արարատյան բակալավրիատ]] # [[Բոլո փողկապ]] # [[Ջուլի Գարվուդ]] # [[Պոլ Տաֆանել]] # [[Ջովանի Պաոլո Լոմացո]] # [[Ռեզա Աբբասիի թանգարան]] # [[Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Իտալիայի մասնաճյուղ]] # [[Սիլաս (մարգարե)]] # [[Վեց Ագռավներ]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Չարդախլու)]] # [[Սահլե Վորկ Զևդե]] # [[Չիժովների քաղաքային դաստակերտ]] # [[Պավլովյան ամրոց]] # [[Պյոտր Կոտլյարևսկի]] # [[Ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհված իրավապահների հուշարձան (Մոսկվա)]] # [[Ալուքարդ (Հելլսինգ)]] # [[Գենետիկորեն մոդիֆիկացված սնունդ]] # [[Լենինի հուշարձաններ Դոնի Ռոստովում]] # [[Գայուս (իրավաբան)]] # [[Կատերինա Կազելլի]] # [[Իվան Ֆոկինի եկամտաբեր տուն]] # [[1-ին գիմնազիչեսկի պուրակ (Տագանրոգ)]] # [[Հինատա Հյուգա]] # [[Արիոկարպուս եռանկյունաձև]] # [[Օլոնեցի թեմական օրիորդաց ուսումնարան]] # [[Տերրա դու Մեյու էկոլոգիական կայան]] # [[Տեատրալնայա փողոց (Տագանրոգ)]] # [[Մետաբոլոմիկա]] # [[Մանկական թատրոնների թանգարան]] # [[Խանժոնկովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Զինովևների-Յուսուպովների տուն]] # [[Ելիզավետյան օրիորդաց գիմնազիա]] # [[Փաստոիդ]] # [[Անելի Հուլտեն]] # [[Ալբանական մաֆիա]] # [[Առցանց ծանոթության ծառայությունների համեմատական]] # [[Նիկա Բաբայան]] # [[Ֆիլևսկու տուն (Տագանրոգ)]] # [[Հնդկական առևտրային իջևանատուն]] # [[Կաստետ (ՀՏՀՀ)]] # [[Մագնուս Մանսկե]] # [[Պրոլետարսկի շրջանի աշխարհազորականների հուշարձան]] # [[Պոնտե Վելլա]] # [[Ուիլսոնս Պրոմոնտորի]] # [[Mobvoi]] # [[Ռյուկին]] # [[Ադել Հյուգոյի սինդրոմ]] # [[Գորգերի թանգարան (Թեհրան)]] # [[Առաձգական Արմսթրոնգ]] # [[Երրորդ հարվածային բանակի զինվորների կոթող]] # [[Ցիկադա 3301]] # [[Ավիցեննայի դամբարան]] # [[Յան Գունար Ռյոյսե]] # [[Նորբիթ]] # [[ԱՄՆ-ի դուրս գալը Փարիզյան համաձայնագրից]] # [[Clash Royale]] # [[Արհեստական ֆլաժոլետ]] # [[Ալեքսանդր Տորմասով]] # [[Իլյա Իլյին]] # [[Օրմիլիեխա]] # [[Ջեյք Փոլ]] # [[Երջանիկ Մաքսը]] # [[Մայակովսկու հրապարակ (Տագանրոգ)]] # [[Ալեքսանդար Իվովիչ]] # [[Միացյալ Նահանգների տեխնոլոգիական և արդյունաբերական պատմություն]] # [[Կու-կու (խաղ)]] # [[Սայգենթալերի կենսագրության հետ կապված սկանդալ]] # [[Մարդաբանական լեզվաբանություն]] # [[Ռուսսոյի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Վենեդիկտովների-Շնաուբերտների-Մոնոսզոնի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Դժոխքի հրեշտակներ]] # [[Մայկապարի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Նախահունարեն]] # [[Հակաերկիր]] # [[Կոնրադ Ցելտիս]] # [[Նինա Քարին Մոնսեն]] # [[Չեռնոյարովայի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Ահաբեկչություն Գաոյում (2017)]] # [[Անդրեա դի Նիկոլո]] # [[Շեստակովի ճեմուղի (Տագանրոգ)]] # [[Վիրխինյա Վալիեխո]] # [[Բռնադատվածների հիշատակի օր]] # [[Մարջան Ֆարսադ]] # [[Ալեքսանդրովյան վանատան շենք (Մոսկվա)]] # [[Ջրմուղ աշտարակ (Սվետլոգորսկ)]] # [[Հարություն Մեսրոբյան]] # [[Շուլե Յուքսել Շենլեր]] # [[Լրացված իրականության կիրառումը զբոսաշրջության մեջ]] # [[Կարեն Դուրինյան]] # [[Թերթաքարերն Էստոնիայում]] # [[Ծառերի արմատներ (նկար, Վան Գոգ)]] # [[Վաճառական Պանչենկոյի տուն (Կոնստանտինովսկ)]] # [[Սեյտնաֆե Սետվելև]] # [[Ալաֆուզովի տուն (Տագանրոգ)]] # [[Յոհաննա Էլեոնորա Դելագարդի]] # [[Հյուսիսային ապահովագրական ընկերության շենքեր]] # [[Ռոբբի (կարճ պատմվածք)]] # [[Ֆրենկի Ավալոն]] # [[Վեգների գիտափորձ]] # [[Մարկուս Կարուզո]] # [[Դաունոռուբիցին]] # [[Չետվերիկովի-Կնոպի քաղաքային դաստակերտ]] # [[Լևաշովների տուն (Մոսկվա, Պոկրովկա)]] # [[Անտոնեն Մանավյան]] # [[Կրաշենիննիկովների բնակելի տուն]] # [[Պիեռ Լե Գրո Մեծ]] # [[Իոսիֆ Ռեուտ]] # [[Խորվաթական ժանյակ]] # [[ԴՆԹ պարունակող վիրուսներ]] # [[Երվանդ Թաղիանոսյան]] # [[Էթիկական հաքերություն]] # [[Ամբողջագիր]] # [[Հայեր ըստ երկրի]] # [[Սերրա դոս Օրգաոս ազգային պարկ]] # [[Հրանտ Մաթևոսյանի հուշաքար-աղբյուր]] # [[Մարկ Սլեն թանգարան]] # [[Պինոֆրանկեադո]] # [[Հիլդա]] # [[Ռոբերտ Փիք]] # [[Օորտի հաստատուն]] # [[Ուայդեների գրադարան]] # [[Haber7.com]] # [[ՌՆԹ պարունակող վիրուսներ]] # [[Անի Քոչար]] # [[ՄԻԿՏԱ]] # [[Ստրասբուրգի համալսարանական պալատ]] # [[Մենի արվեստի քոլեջ]] # [[WannaCry]] # [[Հարսանեկան տարեդարձ]] # [[Աստարոտ]] # [[Դիույ]] # [[Hay Day]] # [[Հայ ազգային երիտասարդական միություն (ՀԱԵՄ)]] # [[Թերեզա Ժամհարյան-Լաչինի]] # [[Աբրիկոն]] # [[Ռուսաստանի տարածքային վեճեր]] # [[Բուտրինտ Իմերի]] # [[Կլեբեր հրապարակ]] # [[Մարդու իրավունքները թվային ոլորտում]] # [[Եզրային հաշվարկ]] # [[Էյրլի ամրոց]] # [[Ծերունական համակարգային ամիլոիդոզ]] # [[Եվրոպայի ամենախոշոր մզկիթների ցանկ]] # [[Ահմադ Նիկթալաբ]] # [[Աստղաինֆորմատիկա]] # [[Քիմ Յոնջա]] # [[Ռոբին Հուդը և Գայ Գիսբորնը]] # [[Ուսուցման մեթոդներ և հնարներ]] # [[Գիշերային քաղաքապետ]] # [[Ալեքսանդր Կոչուբաև]] # [[Սղոց (ֆիլմ)]] # [[Ելենա Զերկալ]] # [[18-19-րդ դարերի քաղաքային դաստակերտ Ստարոկիրոչնի նրբանցքում]] # [[Կոոտապատամբա]] # [[Լյուցիֆեր Մորնինգսթար]] # [[Քարիմ Խանի ամրոց]] # [[Պյոտր Վերզիլին]] # [[Ժաննա Վոլկովա]] # [[Գեոմաթեմատիկա]] # [[Կալանիշի քարեր]] # [[Իվերմեկտին]] # [[Թաթարստանի Հանրապետության գիտության և տեխնոլոգիայի բնագավառում պետական մրցանակ]] # [[Ուշանկա]] # [[Պրոպոֆոլ]] # [[Լեհաստանի պատմություն]] # [[Փենսիլվանիայի պետական թանգարան]] # [[Մարդկային հաղորդակցություն]] # [[Ռիվերինա]] # [[Ջեսսի Ջեյմս]] # [[Փոլ Ատրեյդես]] # [[Տեխասի լոնգհորն]] # [[Չոի Շի Վոն]] # [[Երևանի Ալեքսանդր Բլոկի անվան №122 դպրոց]] # [[Սերգեյ Սվյատչենկո]] # [[Բուրունդիի պատմություն]] # [[ChatGPT]] # [[Կարիպրազին]] # [[Ընտրական ուղերձ]] # [[Maersk]] # [[Բաժակապնակ]] # [[Սյաո Ճան]] # [[Ներդրումային հիմնադրամ]] # [[Ֆենտանիլ]] # [[Մերգելյանի զբոսայգի]] # [[Արհեստական բանականության բում]] # [[Խավիեր Միլեյ]] # [[Ride Out (ալբոմ)]] # [[Գազոնահնձիչներով մրցարշավ]] # [[Արբանյակային օդերևութաբանություն]] # [[Վիրտուալ աստղադիտարան]] # [[Վինիկունկա]] # [[Սեբուանո Վիքիպեդիա]] # [[Սև բլոկ]] # [[Էննի Մաունդեր]] # [[Թվային անվտանգության կանոնակարգ]] # [[Իրավաբանական պրոֆիլակտիկա]] # [[Հրաշագործ (ֆենտեզի)]] # [[Նորա Բեյս]] # [[Բիբիգոնի արկածները]] # [[Կոլիուր]] # [[Մեշչորսկի Բոր]] # [[Լուսանկարչությունը և օրենքը]] # [[Ինքնաթիռի զուգարան]] # [[Մաքսվել Ռութվեն Թորնթոն]] # [[Տուփ]] # [[Սիգմայաձև հաստ աղիք]] # [[Քրիստոնեությունը Չինաստանում]] # [[Մարգարեն]] # [[2024 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[Նարինե Կիրակոսյան]] # [[Ակոսագծիչ]] # [[Մաչիա]] # [[Լունա (երգչուհի)]] # [[Էնդրյու Բարտոն Պատերսոն]] # [[Մարիա Զախարևիչ]] # [[Քրիստոնեական տրանսհումանիզմ]] # [[The Best of Rouben Hakhvderdyan]] # [[Կանանց օրինական իրավունքները պատմության մեջ]] # [[Կապիկների մոլորակ. հեղափոխություն]] # [[ԼԳԲՏՔ համայնքի տեսանելիությունը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում]] # [[Ռուսաստանի միջամտությունը Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին (2026)]] # [[Հայկ Պապիկյան]] # [[Կարկատան]] # [[Spice Girls]] # [[Ռոբերտ Սիտրոն]] # [[Իվան Պապանին]] # [[Չինական դիցաբանություն]] # [[Անիմացիայի պատմություն]] # [[Որակական հետազոտություններ]] # [[Deus vult]] # [[Վիքիպեդիան մշակույթում]] # [[Մասնավոր կապիտալ]] # [[Goatse.cx]] # [[Տզերով փոխանցվող հիվանդություններ]] # [[Ցերեկային լույս]] # [[Փոքր հավասարությունը կանանց և տղամարդկանց համար]] # [[Չինական կաղամբ]] # [[Էլեկտրոնային մարքեթինգ]] # [[Բոլորի պատերազմն ընդդեմ բոլորի]] # [[Էմանուել Գոլդշտեյն]] # [[Ռայմոն Քենո]] # [[Ալադին (հեքիաթ)]] # [[Համաշխարհային ֆինանսական կենտրոններ]] # [[Սանասար Ղալեչյան]] # [[Թմրություն (էստիվացիա)]] # [[Թուրքերենի այբուբեն]] # [[Ֆինանսական էկոնոմետրիկա]] # [[Բոկխոս I]] # [[Անհատականության իրավունքներ]] # [[Իգոր Կուպերման]] # [[Մարդու իրավունքների միջազգային իրավունք]] # [[ԱՄՆ առևտրային դոլար]] # [[Ոստիկանական ակադեմիա 5։ Նշանակետը՝ Մայամի Բիչ]] # [[Արհեստական գիտակցություն]] # [[Դոմենի անվան գրանցող]] # [[QT միջակայք]] # [[Անտուան Ռիվարոլ]] # [[Ռոնալդ Մարկինի]] # [[Բենզոկաին]] # [[Հասան ալ-Սաբբահ]] # [[Ֆորդ Մեդոքս Ֆորդ]] # [[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love]] # [[Ամենաերկար գահակալած միապետների ցանկ]] # [[Ամերիկյան ոսկե արծիվ]] # [[Մարի Հյոբինգեր]] # [[Արբիտրաժային կոմիտե]] # [[Ֆուտբոլը բարեկամության համար]] # [[Ալ-Դահնա անապատ]] # [[Ծույլ արջ]] # [[Բելլա]] # [[Պախրա բզեզ]] # [[Պալմա (կղզի)]] # [[Դոկտոր Էգման]] # [[Կես Ռեյվերս]] # [[Պարգև (մրցանակ)]] # [[Երևանի օծանելիքի թանգարան]] # [[Արազի Թիրաբյան]] # [[Ստյուարտ Սաթքլիֆ]] # [[Ներակնային արյունազեղում]] # [[Բորիս Պատոն]] # [[Մերի Մորիսի (հեղինակ)]] # [[Պուերտո Ռիկոյի դրոշ]] # [[Բատորինո]] # [[Աստծո Թագավորություն (քրիստոնեություն)]] # [[Վաշինգտոնի դրոշ]] # [[Մկրատաձև հարված]] # [[Դրամավարկային քաղաքականություն (ընդլայնված)]] # [[Կորեայի պատմություն]] # [[Ադրամելեք (դև)]] # [[Արհեստական ​​բանականության սպառազինության մրցավազք]] # [[C-56]] # [[Լոմա Լինդայի հակալսարանի Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի]] # [[Ջրամատակարարումը և ջրահեռացումը Հունաստանում]] # [[Օլգա Ռժևսկայա]] # [[Պոզնանի պատմական ժառանգության կենտրոն]] # [[Ժան Արիստ Ալեն]] # [[Ուգատավա Տայոկունի]] # [[2024 թվականի մայիսին մահացածներ]] # [[Հակառակ գրաֆիտի]] # [[Ջերոմ Ռոբինս]] # [[Վիքիպեդիայի առաջին խմբագրումը]] # [[Եվրոպական սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն]] # [[Մասուդ Փեզեշքիան]] # [[Ֆիլիպ Նոել-Բեյքեր]] # [[Adventist Health]] # [[Կարմիր պատ]] # [[Ջոն Մանի]] # [[Բազմազանություն, հավասարություն և ներառում]] # [[Թել]] # [[Ժողովրդական իշխանություն]] # [[Մադ Դոգ և Գլորի]] # [[Դեղամիջոցների ընդունման եղանակներ]] # [[Ամուսնական արգելք]] # [[Կայունության մասին հաշվետվություն]] # [[Կանայք կլիմայի փոփոխության ոլորտում]] # [[Քրիստինա Քուք]] # [[Գեորգի Մամիկոնով]] # [[Դուռ]] # [[Եվրոպական միության տիեզերական ծրագրի գործակալություն]] # [[Անոթային դեմենցիա]] # [[Վիքիպեդիայի ադմինիստրատորներ]] # [[Թամազ Սոմխիշվիլի]] # [[Կլոդ Շապպ]] # [[Հոլոքոստի ժամանակագրություն]] # [[Ուղղահայաց ինտեգրում]] # [[Ատամնաթել]] # [[Շպիգելի գործ]] # [[Գրիգոր Մանուչարյանց]] # [[Արժութային պատերազմ]] # [[Ազար Նաֆիսի]] # [[Հրեական աթեիզմ]] # [[Interzero Holding]] # [[Սանտոկա Տանեդա]] # [[Ակադեմիայի մոլագարներ]] # [[Zcash]] # [[Պոլիկորիա]] # [[Սոմդեթ Թո]] # [[Անատոլի Գայդամակա]] # [[NOD2]] # [[Փառք Ռուսաստանին (հրվանդան)]] # [[Շուլցեի մեթոդ]] # [[Մարին Լորֆելին]] # [[Սիյոն]] # [[Կոնստանտին Սարաջև (երաժշտության տեսաբան)]] # [[Վիքիպեդիայում հոդվածների ջնջում]] # [[Հանս Յոնաս]] # [[Զենտա Բերգեր]] # [[Հիլդա Դուլիթլ]] # [[Սպանված պատերազմում]] # [[Մարկ Բեռնշտեյն]] # [[Վիքիպեդիայի պատմություն]] # [[Լևոն Խաչիգյան]] # [[Նորմա Թոլմաջ]] # [[Կեղծիքներ ռուսական պատմության մասին Վիքիպեդիայում (2022)]] # [[Սոֆիայի վանք (Պոլոցկ)]] # [[«ԱՊԱԳԱ ՀԱՅԿԱԿԱՆԸ» նախաձեռնություն]] # [[Կատուներ և շներ]] # [[Ցիուն Յաո]] # [[Ռիչարդ Դալթոն]] # [[Հիպօսմիա]] # [[Աղազերծումային ջրում]] # [[Էլզասյան թանգարան]] # [[Մարտինե Հովհաննիսյան]] # [[Կորին Մարշան]] # [[Բացօթյա տարածք]] # [[Վարդան Զադոյան]] # [[Ջիրավատ Սուտիվանիչսակ]] # [[Հիդեկի Շիրակավա]] # [[Սարիասիայի շրջան]] # [[Ազոցեովիտ-1]] # [[Կետամին]] # [[Հողի վերամշակում]] # [[Սմարթ հեռուստացույց]] # [[Հարավային հարթ կետ]] # [[Թրոմսյո (քաղաք)]] # [[Ներքին աուդիտորների ինստիտուտ]] # [[Պրոգեստոգեններ]] # [[B-52]] # [[Քերսիֆրոնես]] # [[Ռեյնհեմի պատերազմի հուշահամալիր]] # [[Չսանրվող մազերի համախտանիշ]] # [[Իսլամաբադի ահաբեկչական պայթյուն (2025)]] # [[Պանետոնե]] # [[Շուկայի տրամադրվածություն]] # [[Փիթեր Քերի]] # [[Աբադդոն]] # [[Վարկային քարտ]] # [[Ինշալլահ]] # [[Կուջո (վեպ)]] # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի իտալական ճակատ]] # [[Կոպի լուվակ]] # [[Ջոն Քրիզի]] # [[Բրիդ-լը-Բեն]] # [[Առցանց հոգեախտորոշիչ համակարգեր]] # [[My-Ukraina (հեռուստաալիք)]] # [[Մասնավոր դետեկտիվ]] # [[Wish I Didn’t Miss You]] # [[Ջրի աղազերծում]] # [[Փողերի լվացման դեմ պայքարի համակարգ Ֆրանսիայի ֆինանսական հաստատությունների համար]] # [[Բնական քիլլերներ]] # [[Սոլանժ Կոուտու]] # [[Հայատյացություն]] # [[Կրոնական խտրականություն]] # [[Asian News International-ն ընդդեմ Վիքիմեդիա հիմնադրամի]] # [[Բրովալլեի ճակատամարտ]] # [[Մահ օժիտի պատճառով]] # [[Ռիկարդա Լանգ]] # [[Այրվող սեր]] # [[Բաթլ Քրիկ]] # [[Էլի Կոհեն]] # [[Բոբի Ֆարել]] # [[Սառա Թեյսդեյլ]] # [[Հրաձգություն Օքսֆորդի դպրոցում]] # [[Ջորջ Միթչել]] # [[Նաուրուի պատմություն]] # [[Լիպօքսիգենազ]] # [[Ջեքսոն Մակլոու]] # [[Գուանյինի արձան (Նանշան)]] # [[Էպօքսիդ]] # [[Մատեուս Սոլանո]] # [[Անարխո-կապիտալիզմ]] # [[Բաթերսթ]] # [[Լոմա Լինդայի համալսարան]] # [[Մոնմութպեդիա]] # [[Մատա դու Ժակարե էկոլոգիական կայան]] # [[Հոմոսկլերոֆորիդա]] # [[Քոլին Ռյոսլեր]] # [[Truth Social]] # [[Գյուտարար կանայք]] # [[Խոսե Մարիա Գարսիա-Արանդա]] # [[Քարդաշևի սանդղակ]] # [[Շաղիկներ]] # [[ՌԽՖՍՀ դրոշ]] # [[Նոյի ագռավը (Մուրացան)]] # [[Իրակլի Անդրոնիկով]] # [[Քավության նոխազ]] # [[Shinhwa]] # [[ABBA խմբի սկավառակագրություն]] # [[Հաճելիորեն ցրված]] s7xr2rrsf6pcw8kmsq2drkrj0034513 4 1164105 10806709 10806266 2026-06-30T11:48:05Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806709 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Հոդված!!Տարբ!!IP!!Ամսաթիվ |- |[[Բոլշևիզմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805788 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37190-01|~2026-37190-01]]||2026-06-28T13:41:11Z |- |[[Դիզյունկտիվ նորմալ ձև]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806469 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37360-60|~2026-37360-60]]||2026-06-29T21:09:59Z |- |[[Տավիղ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10800319 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36707-20|~2026-36707-20]]||2026-06-25T18:06:01Z |- |[[Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10798470 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36656-54|~2026-36656-54]]||2026-06-24T19:33:54Z |- |[[Հայկական երկրորդ հեռուստաալիք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799335 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36557-11|~2026-36557-11]]||2026-06-25T12:09:13Z |- |[[Ժաննա Արթուրի Քոչարյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806223 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37286-34|~2026-37286-34]]||2026-06-29T10:22:44Z |- |[[Գագիկ Միրիջանյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805991 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37149-76|~2026-37149-76]]||2026-06-28T22:29:46Z |- |[[Կաքավաձոր (Կոտայք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805986 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37391-13|~2026-37391-13]]||2026-06-28T21:55:51Z |- |[[Կաքավաձոր (Կոտայք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805983 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37391-13|~2026-37391-13]]||2026-06-28T21:50:52Z |- |[[Կաքավաձոր (Կոտայք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805982 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37391-13|~2026-37391-13]]||2026-06-28T21:46:11Z |- |[[Կաքավաձոր (Կոտայք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805981 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37391-13|~2026-37391-13]]||2026-06-28T21:43:31Z |- |[[Թվաբանական պրոգրեսիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806292 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37341-66|~2026-37341-66]]||2026-06-29T12:21:56Z |- |[[Ռեզնիկովկա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10801428 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36911-53|~2026-36911-53]]||2026-06-26T09:20:24Z |- |[[Մեր բակը]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10796987 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36144-41|~2026-36144-41]]||2026-06-23T12:11:18Z |- |[[Մեր բակը]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10796981 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36144-41|~2026-36144-41]]||2026-06-23T12:05:01Z |- |[[Մեր բակը]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10796980 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36144-41|~2026-36144-41]]||2026-06-23T12:01:08Z |- |[[Տնտեսական համակարգ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10798403 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36594-94|~2026-36594-94]]||2026-06-24T18:55:59Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799316 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:41:19Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799314 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:37:38Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799313 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:36:08Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799311 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:34:28Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799310 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:33:55Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799309 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:32:06Z |- |[[Յուրի Սաքունց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799308 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-25869-99|~2026-25869-99]]||2026-06-25T11:30:07Z |- |[[Արցախի պետական համալսարան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10796998 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36387-28|~2026-36387-28]]||2026-06-23T12:28:14Z |- |[[Իրինա Դանիելյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10803536 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37100-52|~2026-37100-52]]||2026-06-27T10:58:24Z |- |[[Հայերեն հանրագիտարանների ցանկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10798554 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-28920-47|~2026-28920-47]]||2026-06-24T21:14:51Z |- |[[Բաքվի 26 կոմիսարներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10797490 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36532-25|~2026-36532-25]]||2026-06-23T22:25:40Z |- |[[Դոներ քաբաբ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10797864 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36657-03|~2026-36657-03]]||2026-06-24T10:47:28Z |- |[[Գեղասար (Լոռու մարզ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799572 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36763-09|~2026-36763-09]]||2026-06-25T14:28:51Z |- |[[Վիտամին ակումբ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799338 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36557-11|~2026-36557-11]]||2026-06-25T12:20:00Z |- |[[Վիտամին ակումբ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10797004 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36144-41|~2026-36144-41]]||2026-06-23T12:32:24Z |- |[[Ճապոնիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10801124 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-28177-70|~2026-28177-70]]||2026-06-26T08:05:01Z |- |[[Ճապոնիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10801112 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-28177-70|~2026-28177-70]]||2026-06-26T08:02:52Z |- |[[Սայաթ-Նովա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805090 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-31618-78|~2026-31618-78]]||2026-06-28T05:20:20Z |- |[[Արսեն Սաֆարյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804820 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37136-59|~2026-37136-59]]||2026-06-27T21:58:09Z |- |[[Պատմություն Հայոց (Խորենացի)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806622 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37612-23|~2026-37612-23]]||2026-06-30T09:00:17Z |- |[[Արամ-Դամասկոսի թագավորություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10798207 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36497-26|~2026-36497-26]]||2026-06-24T17:59:58Z |- |[[Արամ-Դամասկոսի թագավորություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10798206 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36497-26|~2026-36497-26]]||2026-06-24T17:59:04Z |- |[[Ռուանդայի ցեղասպանություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806593 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37613-02|~2026-37613-02]]||2026-06-30T07:30:11Z |- |[[Արևաշող]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799559 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36763-09|~2026-36763-09]]||2026-06-25T14:27:24Z |- |[[Գրիցանա Մորանդի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799312 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36672-54|~2026-36672-54]]||2026-06-25T11:35:29Z |- |[[Re: Zero kara Hajimeru Isekai Seikatsu]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804146 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37081-57|~2026-37081-57]]||2026-06-27T15:42:57Z |- |[[Re: Zero kara Hajimeru Isekai Seikatsu]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804124 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37081-57|~2026-37081-57]]||2026-06-27T15:34:49Z |- |[[Re: Zero kara Hajimeru Isekai Seikatsu]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804113 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37081-57|~2026-37081-57]]||2026-06-27T15:32:51Z |- |[[Re: Zero kara Hajimeru Isekai Seikatsu]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804082 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37081-57|~2026-37081-57]]||2026-06-27T15:21:23Z |- |[[Ջիմ Չանկալյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806137 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-35244-61|~2026-35244-61]]||2026-06-29T04:56:44Z |- |[[Ջիմ Չանկալյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806136 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-35244-61|~2026-35244-61]]||2026-06-29T04:54:58Z |- |[[Ջիմ Չանկալյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806135 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-35244-61|~2026-35244-61]]||2026-06-29T04:45:33Z |- |[[Կաթնաջուր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799578 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36763-09|~2026-36763-09]]||2026-06-25T14:29:50Z |- |[[Հին քաղաք (Դամասկոս)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10800752 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-35980-81|~2026-35980-81]]||2026-06-26T05:54:13Z |- |[[Ռոբերտ Ջոնսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805655 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37112-20|~2026-37112-20]]||2026-06-28T09:39:40Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10800514 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36848-79|~2026-36848-79]]||2026-06-25T21:36:27Z |- |[[Տիգրան Գամաղելյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805759 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37085-26|~2026-37085-26]]||2026-06-28T12:37:42Z |- |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806607 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37445-64|~2026-37445-64]]||2026-06-30T08:03:10Z |- |[[Ալիսենթ Հայթաուեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10800472 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36635-10|~2026-36635-10]]||2026-06-25T20:36:55Z |- |[[Ռուբեն Ռուբինյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804804 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36968-28|~2026-36968-28]]||2026-06-27T21:39:47Z |- |[[Ռուբեն Ռուբինյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10804803 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36968-28|~2026-36968-28]]||2026-06-27T21:39:02Z |- |[[Շանթ հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799336 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36557-11|~2026-36557-11]]||2026-06-25T12:10:01Z |- |[[Արսեն Ամիրյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805773 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37190-01|~2026-37190-01]]||2026-06-28T13:20:03Z |- |[[Վարդգես Պետրոսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10801494 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36845-04|~2026-36845-04]]||2026-06-26T11:33:38Z |- |[[Վարդգես Պետրոսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10801493 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36845-04|~2026-36845-04]]||2026-06-26T11:32:24Z |- |[[Եվպատորիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10806158 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37332-97|~2026-37332-97]]||2026-06-29T07:04:20Z |- |[[Յոթերորդ օրվա ադվենտիստների եկեղեցի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799365 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-28920-47|~2026-28920-47]]||2026-06-25T13:20:57Z |- |[[Աշուղ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805089 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-31618-78|~2026-31618-78]]||2026-06-28T05:18:33Z |- |[[Այբ դպրոց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10799891 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36691-00|~2026-36691-00]]||2026-06-25T15:57:33Z |- |[[Իսկուսովո]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10803713 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36965-03|~2026-36965-03]]||2026-06-27T13:52:17Z |- |[[Քրիստոնեա-դեմոկրատական վերածնունդ կուսակցություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10805689 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-37072-66|~2026-37072-66]]||2026-06-28T11:10:09Z |- |[[Աբուլ (լեռ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10800451 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-36920-18|~2026-36920-18]]||2026-06-25T20:12:55Z |} phxx5n2bdhocqwttanrhwyippbcv2rb 4 1196441 10806324 10805805 2026-06-29T14:33:06Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10806324 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Էջերի քանակ!!Կատեգորիա |- |150||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ|Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] |- |116||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ|Ֆուտբոլի պաշտպաններ]] |- |109||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ|Ֆուտբոլի հարձակվողներ]] |- |75||[[:Կատեգորիա:Բրիտանացի սցենարիստներ|Բրիտանացի սցենարիստներ]] |- |52||[[:Կատեգորիա:Եվրոպայի չեմպիոններ|Եվրոպայի չեմպիոններ]] |- |38||[[:Կատեգորիա:Գործարարներ|Գործարարներ]] |- |34||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլի դարպասապահներ|Ֆուտբոլի դարպասապահներ]] |- |29||[[:Կատեգորիա:Կազմակերպություններ|Կազմակերպություններ]] |- |29||[[:Կատեգորիա:Ամերիկահայեր|Ամերիկահայեր]] |- |24||[[:Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից|Օլիմպիական մարզիկներ Ավստրալիայից]] |- |22||[[:Կատեգորիա:Երգիչներ|Երգիչներ]] |- |21||[[:Կատեգորիա:ԼԳԲՏ քաղաքական գործիչներ|ԼԳԲՏ քաղաքական գործիչներ]] |- |18||[[:Կատեգորիա:Երգահաններ|Երգահաններ]] |- |15||[[:Կատեգորիա:Տնտեսություն ըստ մայրցամաքի|Տնտեսություն ըստ մայրցամաքի]] |- |14||[[:Կատեգորիա:Տնտեսություն ըստ տարածաշրջանի|Տնտեսություն ըստ տարածաշրջանի]] |- |14||[[:Կատեգորիա:Ուտեստներ ըստ երկրի|Ուտեստներ ըստ երկրի]] |- |13||[[:Կատեգորիա:Պատմություն ըստ երկրի|Պատմություն ըստ երկրի]] |- |11||[[:Կատեգորիա:Ֆիլմեր|Ֆիլմեր]] |- |10||[[:Կատեգորիա:Հայաստան|Հայաստան]] |- |9||[[:Կատեգորիա:Դեղագործներ ըստ ազգության|Դեղագործներ ըստ ազգության]] |- |7||[[:Կատեգորիա:Ֆոնդային բորսաներ ըստ երկրների|Ֆոնդային բորսաներ ըստ երկրների]] |- |6||[[:Կատեգորիա:Ցանկեր ըստ երկրի|Ցանկեր ըստ երկրի]] |- |6||[[:Կատեգորիա:Նախագահներ ըստ երկրի|Նախագահներ ըստ երկրի]] |- |6||[[:Կատեգորիա:Կենդանական աշխարհ ըստ երկրի|Կենդանական աշխարհ ըստ երկրի]] |- |6||[[:Կատեգորիա:Ակադեմիականներ|Ակադեմիականներ]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն ըստ տարածաշրջանի|Փիլիսոփայություն ըստ տարածաշրջանի]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Կամուրջներ ըստ գետերի|Կամուրջներ ըստ գետերի]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Խտրականություն ըստ երկրի|Խտրականություն ըստ երկրի]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Լրագրողներ|Լրագրողներ]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Գրողներ ըստ մրցանակի|Գրողներ ըստ մրցանակի]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Գետեր ըստ երկրի|Գետեր ըստ երկրի]] |- |5||[[:Կատեգորիա:Արվեստ ըստ թեմայի|Արվեստ ըստ թեմայի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլ ըստ երկրի|Ֆուտբոլ ըստ երկրի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Վրաստանի պատմություն|Վրաստանի պատմություն]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Վրաստանի աշխարհագրություն|Վրաստանի աշխարհագրություն]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Ջրհեղեղներ|Ջրհեղեղներ]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Պատմություն ըստ թեմաների|Պատմություն ըստ թեմաների]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Ուրուգվայահայեր|Ուրուգվայահայեր]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Նիդերլանդահայեր|Նիդերլանդահայեր]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Մշակութային ժառանգություն ըստ երկրի|Մշակութային ժառանգություն ըստ երկրի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Մարզիկներ ըստ ազգության|Մարզիկներ ըստ ազգության]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Կանադայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Կանադայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Լեզուներ ըստ երկրի|Լեզուներ ըստ երկրի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Էկվադորցիներ ըստ մասնագիտության|Էկվադորցիներ ըստ մասնագիտության]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Զոհեր|Զոհեր]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Գրքեր ըստ թեմայի|Գրքեր ըստ թեմայի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Գրականություն ըստ երկրի|Գրականություն ըստ երկրի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Աֆրիկայի տնտեսություն ըստ երկրի|Աֆրիկայի տնտեսություն ըստ երկրի]] |- |4||[[:Կատեգորիա:Անջատողականություն ըստ երկրի|Անջատողականություն ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Փողոցներ ըստ քաղաքի|Փողոցներ ըստ քաղաքի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Վրաստան|Վրաստան]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Վեպեր ըստ ժանրի|Վեպեր ըստ ժանրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Վարչապետներ ըստ երկրի|Վարչապետներ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Ուրուգվայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Ուրուգվայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Ուտեստներ ըստ հիմնական բաղադրիչի|Ուտեստներ ըստ հիմնական բաղադրիչի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Մարզիկներ ըստ մարզաձևի|Մարզիկներ ըստ մարզաձևի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Հուշարձաններ ըստ երկրի|Հուշարձաններ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Հիմնադրամներ ըստ երկրի|Հիմնադրամներ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Կրոն ըստ երկրի|Կրոն ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Կուսակցություններ ըստ երկրի|Կուսակցություններ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Կամուրջներ ըստ երկրի|Կամուրջներ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Կալկաթայի շենքեր և կառույցներ|Կալկաթայի շենքեր և կառույցներ]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Ընկերություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ արժեթղթերի բորսայի|Ընկերություններ ըստ արժեթղթերի բորսայի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Էներգետիկա ըստ երկրի|Էներգետիկա ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Էլեկտրակայաններ ըստ երկրի|Էլեկտրակայաններ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Երգեր ըստ թեմատիկայի|Երգեր ըստ թեմատիկայի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Գրքեր ըստ ժանրի|Գրքեր ըստ ժանրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Բուլղարիա|Բուլղարիա]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Բժիշկներ ըստ մասնագիտության|Բժիշկներ ըստ մասնագիտության]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Բժիշկներ ըստ ազգության|Բժիշկներ ըստ ազգության]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Բարեգործական կազմակերպություններ ըստ երկրի|Բարեգործական կազմակերպություններ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Արվեստ ըստ երկրի|Արվեստ ըստ երկրի]] |- |3||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր ըստ ժանրի|Ամերիկյան ֆիլմեր ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ֆրանսիացի գրողներ ըստ ժանրի|Ֆրանսիացի գրողներ ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր ըստ ժանրի|Ֆրանսիական ֆիլմեր ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ|Ֆուտբոլիստներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ ըստ երկրի|Ֆուտբոլիստներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլային ակումբներ ըստ երկրի|Ֆուտբոլային ակումբներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Օդանավակայաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Օդանավակայաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Փիլիսոփայությունն ըստ դարաշրջանի|Փիլիսոփայությունն ըստ դարաշրջանի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Սլովենացի կանայք|Սլովենացի կանայք]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ռոք խմբեր ըստ ոճի|Ռոք խմբեր ըստ ոճի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ռասիզմ ըստ երկրի|Ռասիզմ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ջրվեժներ ըստ երկրի|Ջրվեժներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ջրանցքներ ըստ երկրի|Ջրանցքներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Պարգևներ ըստ երկրի|Պարգևներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ուկրաինայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Ուկրաինայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ոչ գեղարվեստական գրքեր ըստ տարեթվի|Ոչ գեղարվեստական գրքեր ըստ տարեթվի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Նոբելյան մրցանակակիրներ ըստ ազգության|Նոբելյան մրցանակակիրներ ըստ ազգության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Նկարներ ըստ նկարչի|Նկարներ ըստ նկարչի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Մուլտֆիլմեր ըստ տարեթվի|Մուլտֆիլմեր ըստ տարեթվի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Մուլտսերիալներ ըստ երկրի|Մուլտսերիալներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Միջազգային կազմակերպություններ ըստ թեմայի|Միջազգային կազմակերպություններ ըստ թեմայի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Միացյալ Թագավորության համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ|Միացյալ Թագավորության համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Մահացածներ|Մահացածներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Հիվանդանոցներ ըստ քաղաքի|Հիվանդանոցներ ըստ քաղաքի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Հիգիենիստներ ըստ ազգության|Հիգիենիստներ ըստ ազգության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Հասկացություններ ըստ ոլորտի|Հասկացություններ ըստ ոլորտի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Հանցագործություն ըստ երկրի|Հանցագործություն ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Հանցագործության հետ առնչվող անձինք|Հանցագործության հետ առնչվող անձինք]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Կուսակցություններ ըստ գաղափարախոսության|Կուսակցություններ ըստ գաղափարախոսության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Կոմիքսների կերպարներ ըստ արտադրողի|Կոմիքսների կերպարներ ըստ արտադրողի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Կղզիներ ըստ երկրի|Կղզիներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Կայքեր ըստ երկրի|Կայքեր ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Կաթոլիկ հոգևորականներ|Կաթոլիկ հոգևորականներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ծոցեր ըստ երկրի|Ծոցեր ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Խաղալիքներ ըստ դարի|Խաղալիքներ ըստ դարի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Իրավունք ըստ ժամանակի|Իրավունք ըստ ժամանակի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Իրավագետներ ըստ ազգության|Իրավագետներ ըստ ազգության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Թռչուններ ըստ երկրի|Թռչուններ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ տեսակի|Թանգարաններ ըստ տեսակի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Թանգարաններ ըստ երկրի|Թանգարաններ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Էլեկտրակայաններ ըստ տեսակի|Էլեկտրակայաններ ըստ տեսակի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Զննման կատեգորիաներ|Զննման կատեգորիաներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Զբոսայգիներ ըստ երկրի|Զբոսայգիներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Երգեր ըստ դարերի|Երգեր ըստ դարերի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Երաժշտություն ըստ երկրի|Երաժշտություն ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Դրոշներ ըստ թեմայի|Դրոշներ ըստ թեմայի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ ազգության|Դերասաններ ըստ ազգության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գրողներ ըստ ժանրի|Գրողներ ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գրական ստեղծագործություններ ըստ հեղինակի|Գրական ստեղծագործություններ ըստ հեղինակի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գրադարաններ ըստ երկրի|Գրադարաններ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գյուտարարներ ըստ ազգության|Գյուտարարներ ըստ ազգության]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գերմանիայի համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ|Գերմանիայի համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Գերմանահայեր|Գերմանահայեր]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Բժշկություն ըստ երկրի|Բժշկություն ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Բալետ ըստ երկրի|Բալետ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Արհմիություններ ըստ երկրի|Արհմիություններ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ավստրիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Ավստրիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Աշխարհագրություն ըստ մայրցամաքի|Աշխարհագրություն ըստ մայրցամաքի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ամսագրեր ըստ թեմայի|Ամսագրեր ըստ թեմայի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոք խմբեր ըստ ժանրի|Ամերիկյան ռոք խմբեր ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ ըստ ժանրի|Ամերիկյան հեռուստասերիալներ ըստ ժանրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացիներ ըստ ծագման էթնոսի կամ երկրի|Ամերիկացիներ ըստ ծագման էթնոսի կամ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ալկոհոլային խմիչքներ ըստ երկրի|Ալկոհոլային խմիչքներ ըստ երկրի]] |- |2||[[:Կատեգորիա:Ադրբեջանցիները Հայաստանում|Ադրբեջանցիները Հայաստանում]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Ֆրանսիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր ըստ տասնամյակի|Ֆրանսիական ֆիլմեր ըստ տասնամյակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆրանսահայեր|Ֆրանսահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ ըստ ակումբների|Ֆուտբոլիստներ ըստ ակումբների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆինլանդիայի քաղաքների մշակույթ|Ֆինլանդիայի քաղաքների մշակույթ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Ֆինանսական ծառայությունների ընկերություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆիլմեր ըստ պատերազմի|Ֆիլմեր ըստ պատերազմի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆիլմեր ըստ ժանրի|Ֆիլմեր ըստ ժանրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ֆիլմեր ըստ երկրի|Ֆիլմեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Օպերային երգիչներ ըստ ազգության|Օպերային երգիչներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Օդանավակայաններ ըստ երկրի|Օդանավակայաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քրիստոնեությունն ըստ ազգությունների|Քրիստոնեությունն ըստ ազգությունների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քիմիկոսներ ըստ ազգության|Քիմիկոսներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քանդակներ ըստ տարեթվի|Քանդակներ ըստ տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քաղաքականություն ըստ երկրի|Քաղաքականություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քաղաքական փիլիսոփաներ ըստ ազգության|Քաղաքական փիլիսոփաներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Քաղաքական շարժումներ ըստ խնդրի|Քաղաքական շարժումներ ըստ խնդրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն ըստ ժամանակաշրջանի|Փիլիսոփայություն ըստ ժամանակաշրջանի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Փարոսներ ըստ երկրի|Փարոսներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Տրանսպորտ ըստ երկրի|Տրանսպորտ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Տնտեսության ճյուղեր ըստ երկրի|Տնտեսության ճյուղեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Տնտեսագետներ ըստ ազգության|Տնտեսագետներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վրաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Վրաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիայի կատեգորիաներ|Վիքիպեդիայի կատեգորիաներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վիրաբույժներ ըստ ազգության|Վիրաբույժներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վիպասաններ ըստ դարի|Վիպասաններ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վեպեր ըստ հեղինակի|Վեպեր ըստ հեղինակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վեպեր ըստ լեզվի|Վեպեր ըստ լեզվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Վավերագրական գրքեր ըստ թեմայի|Վավերագրական գրքեր ըստ թեմայի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սրբեր ըստ դավանանքի|Սրբեր ըստ դավանանքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սպորտային պարգևներ և մրցանակներ ըստ երկրի|Սպորտային պարգևներ և մրցանակներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սպորտային կազմակերպություններ ըստ երկրի|Սպորտային կազմակերպություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սպորտ ըստ տարեթվի|Սպորտ ըստ տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սոմալեցիներ ըստ մասնագիտության|Սոմալեցիներ ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սիրիահայեր|Սիրիահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սիթքոմներ ըստ երկրի|Սիթքոմներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սերբ կանայք ըստ մասնագիտության|Սերբ կանայք ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սարսափ ստեղծագործություններ ըստ մեդիա ոլորտի|Սարսափ ստեղծագործություններ ըստ մեդիա ոլորտի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սառցադաշտեր ըստ երկրի|Սառցադաշտեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Սահմաններ ըստ երկրի|Սահմաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռոք խմբեր ըստ երկրի|Ռոք խմբեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռուսաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Ռուսաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռումինահայեր|Ռումինահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռեփերներ ըստ ազգության|Ռեփերներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռեստորաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Ռեստորաններ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռազմական պատմություն ըստ երկրի|Ռազմական պատմություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ ըստ երկրի|Ռազմական գործիչներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռազմական գործիչներ ըստ ազգության|Ռազմական գործիչներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ռազմաբազաներ ըստ երկրի|Ռազմաբազաներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ջրվեժներ ըստ մայրցամաքի|Ջրվեժներ ըստ մայրցամաքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ջազմեններ ըստ ազգության|Ջազմեններ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պոռնոդերասաններ ըստ ազգության|Պոռնոդերասաններ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պետական կառուցվածք ըստ երկրի|Պետական կառուցվածք ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պատմություն ըստ երկրի և ժամանակաշրջանի|Պատմություն ըստ երկրի և ժամանակաշրջանի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պատմական փաստաթղթեր ըստ երկրի|Պատմական փաստաթղթեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պանիրներ ըստ երկրի|Պանիրներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Պայմանագրեր ըստ ուժի մեջ մտնելու տարեթվի|Պայմանագրեր ըստ ուժի մեջ մտնելու տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ուսուցիչներ ըստ ազգության|Ուսուցիչներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ուկրաինացիներ ըստ երկրի|Ուկրաինացիներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ոչ առևտրային կազմակերպություններ ըստ երկրի|Ոչ առևտրային կազմակերպություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ոճեր ըստ լրատվամիջոցի|Ոճեր ըստ լրատվամիջոցի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Շքանշաններ ըստ երկրի|Շքանշաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Շենքեր և կառույցներ ըստ երկրի|Շենքեր և կառույցներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Նկարներ ըստ թեմայի|Նկարներ ըստ թեմայի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Նեղուցներ ըստ երկրի|Նեղուցներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Նավթի հանքավայրեր ըստ երկրի|Նավթի հանքավայրեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Նավեր ըստ երկրի|Նավեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Նախագահական ընտրություններ ըստ երկրի|Նախագահական ընտրություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մուլտիպլիկատորներ ըստ ազգության|Մուլտիպլիկատորներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մոզամբիկի պատմություն ըստ տասնամյակի|Մոզամբիկի պատմություն ըստ տասնամյակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մշակույթ ըստ երկրի|Մշակույթ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մշակութային կազմակերպություններ ըստ երկրի|Մշակութային կազմակերպություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Միջազգային հարաբերություններ ըստ տասնամյակի|Միջազգային հարաբերություններ ըստ տասնամյակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մեծ Հայքի գավառներ|Մեծ Հայքի գավառներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մարդիկ ըստ սեռի|Մարդիկ ըստ սեռի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մանրէաբաններ ըստ ազգության|Մանրէաբաններ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մահեր ըստ պատճառի|Մահեր ըստ պատճառի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Մահ ըստ երկրի|Մահ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ճարտարապետություն ըստ ժամանակաշրջանի|Ճարտարապետություն ըստ ժամանակաշրջանի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ճարտարապետություն ըստ երկրի|Ճարտարապետություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ճարտարապետներ ըստ ազգության|Ճարտարապետներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հրվանդաններ ըստ երկրի|Հրվանդաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հրատարակչական գործ ըստ երկրի|Հրատարակչական գործ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հրատարակություններ ըստ երկրի|Հրատարակություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հրապարակներ ըստ քաղաքի|Հրապարակներ ըստ քաղաքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հունաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Հունաստանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հյուրանոցներ ըստ երկրի|Հյուրանոցներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հյուսիսային Ամերիկայի գրականություն ըստ երկրի|Հյուսիսային Ամերիկայի գրականություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հիվանդանոցներ ըստ հիմնադրման դարի|Հիվանդանոցներ ըստ հիմնադրման դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հին հռոմեացիներ ըստ մասնագիտության|Հին հռոմեացիներ ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ ըստ տարեթվի|Հեռուստասերիալներ ըստ տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հանրային ծառայողներ ըստ կոչման|Հանրային ծառայողներ ըստ կոչման]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հայերն Իսրայելում|Հայերն Իսրայելում]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Համակարգչային խաղերի արտադրողներ ըստ երկրի|Համակարգչային խաղերի արտադրողներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Համակարգչային խաղեր ըստ պլատֆորմի|Համակարգչային խաղեր ըստ պլատֆորմի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Հակամարտություններ ըստ ժամանակի|Հակամարտություններ ըստ ժամանակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կրթություն ըստ երկրի|Կրթություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կղզեխմբեր ըստ երկրի|Կղզեխմբեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կիպրահայեր|Կիպրահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կինոփառատոներ ըստ երկրի|Կինոփառատոներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կենդանիների հիվանդություններ ըստ պատճառային գործոնի|Կենդանիների հիվանդություններ ըստ պատճառային գործոնի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կենդանաբանական այգիներ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Կենդանաբանական այգիներ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կատեգորիաներ ըստ կղզու|Կատեգորիաներ ըստ կղզու]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կառավարում ըստ երկրի|Կառավարում ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կալանավորներ և ձերբակալվածներ ըստ ազգության|Կալանավորներ և ձերբակալվածներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կազմակերպություններ ըստ տեսակի|Կազմակերպություններ ըստ տեսակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կազմակերպություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի|Կազմակերպություններ ըստ հիմնադրման տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կազմակերպություններ ըստ երկրի|Կազմակերպություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Կազմալուծումներ ըստ դարի և երկրի|Կազմալուծումներ ըստ դարի և երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ծովեր ըստ օվկիանոսների|Ծովեր ըստ օվկիանոսների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ծովեր ըստ մայրցամաքի|Ծովեր ըստ մայրցամաքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ծովեր ըստ երկրի|Ծովեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Խորհրդային կանայք ըստ մասնագիտության|Խորհրդային կանայք ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Խոհարարներ ըստ ազգության|Խոհարարներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Խաղաձևեր ըստ ազգության|Խաղաձևեր ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լրագրություն ըստ մայրցամաքի|Լրագրություն ըստ մայրցամաքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լուսանկարիչներ ըստ ազգության|Լուսանկարիչներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լճեր ըստ երկրի|Լճեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լեռներ ըստ երկրի|Լեռներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լեռնադահուկորդներ ըստ երկրի|Լեռնադահուկորդներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Լեզուներ ըստ տարածաշրջանի|Լեզուներ ըստ տարածաշրջանի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իրաքահայեր|Իրաքահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իրանցիներ ըստ մասնագիտության|Իրանցիներ ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իրանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Իրանի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իտալիայի համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ|Իտալիայի համալսարանների կամ քոլեջների շրջանավարտներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իսլանդացիներ ըստ մասնագիտության|Իսլանդացիներ ըստ մասնագիտության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Իռլանդիայի պատմություն ըստ ժամանակաշրջանի|Իռլանդիայի պատմություն ըստ ժամանակաշրջանի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ինքնաթիռներ ըստ արտադրողների|Ինքնաթիռներ ըստ արտադրողների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Թերթեր ըստ լեզվի|Թերթեր ըստ լեզվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Թերթեր ըստ երկրի|Թերթեր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Թարգմանիչներ ըստ ազգության|Թարգմանիչներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Թատրոններ ըստ երկրի|Թատրոններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ երկրի|Ընկերություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ընկերություններ ըստ ամսաթվի|Ընկերություններ ըստ ամսաթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ըմպելիքներ ըստ երկրի|Ըմպելիքներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Էլեկտրոնային առևտուր ըստ երկրի|Էլեկտրոնային առևտուր ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Էթնիկ խմբեր ըստ վայրի|Էթնիկ խմբեր ըստ վայրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Զբոսաշրջություն ըստ երկրի|Զբոսաշրջություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Երգեր ըստ կատարողի|Երգեր ըստ կատարողի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ գործիքի|Երաժիշտներ ըստ գործիքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Երաժիշտներ ըստ ազգության|Երաժիշտներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներն ըստ երկրի|Եվրատեսիլ երգի մրցույթի մասնակիցներն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգերն ըստ երկրների|Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգերն ըստ երկրների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Եգիպտոսի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Եգիպտոսի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դիվանագետներ ըստ երկրի|Դիվանագետներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դիզայներներ ըստ երկրի|Դիզայներներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դիզայներներ ըստ ազգության|Դիզայներներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դերասանուհիներ|Դերասանուհիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ մեդիա ոլորտի և ազգության|Դերասաններ ըստ մեդիա ոլորտի և ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ երկրի և բնակավայրի|Դերասաններ ըստ երկրի և բնակավայրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ դարի և ազգության|Դերասաններ ըստ դարի և ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դերասաններ ըստ բնակավայրի|Դերասաններ ըստ բնակավայրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դեսպաններ ըստ երկրի|Դեսպաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Դամբարաններ ըստ երկրի|Դամբարաններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Գրահրատարակչություններ ըստ երկրի|Գրահրատարակչություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Գիտնականներ ըստ ժամանակի|Գիտնականներ ըստ ժամանակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Գիտնականներ ըստ աստիճանների և կոչումների|Գիտնականներ ըստ աստիճանների և կոչումների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Գիտնականներ ըստ ազգության|Գիտնականներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բրազիլիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Բրազիլիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բրազիլահայեր|Բրազիլահայեր]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բռնաբարներ ըստ ազգության|Բռնաբարներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բուսաբաններ ըստ ազգության|Բուսաբաններ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բողոքներ ըստ երկրների|Բողոքներ ըստ երկրների]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բնակչություն ըստ երկրի|Բնակչություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բնակավայրեր ըստ վայրի|Բնակավայրեր ըստ վայրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բնագետներ ըստ ազգության|Բնագետներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բլոգերներ ըստ ազգության|Բլոգերներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բժիշկներ ըստ մասնագիտության ըստ երկրի|Բժիշկներ ըստ մասնագիտության ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բեյսբոլիստներ ըստ ազգության|Բեյսբոլիստներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բարեգործներ ըստ ազգության|Բարեգործներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Բարբառագետներ ըստ ազգության|Բարբառագետներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Արտաքին հարաբերություններ ըստ երկրի|Արտաքին հարաբերություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Արվեստագետներ ըստ ազգության|Արվեստագետներ ըստ ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Արվեստ ըստ մայրցամաքի|Արվեստ ըստ մայրցամաքի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Արգենտինայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Արգենտինայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Աշտարակներ ըստ երկրի|Աշտարակներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Աշխատանք ըստ ոլորտի|Աշխատանք ըստ ոլորտի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անվտանգություն ըստ երկրի|Անվտանգություն ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անուններ ըստ մշակույթի|Անուններ ըստ մշակույթի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անձինք ըստ բժշկական կամ հոգեբանական վիճակի|Անձինք ըստ բժշկական կամ հոգեբանական վիճակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անձինք ըստ ազգակցական կապի|Անձինք ըստ ազգակցական կապի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ ըստ ժանրի|Անգլիացի գրողներ ըստ ժանրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ ըստ դարի|Անգլիացի գրողներ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամրաշինական կառույցներ ըստ երկրի|Ամրաշինական կառույցներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամրաշինական կառույցներ ըստ դարի|Ամրաշինական կառույցներ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամսագրեր ըստ հետաքրքրության|Ամսագրեր ըստ հետաքրքրության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան վեպեր ըստ գրողի|Ամերիկյան վեպեր ըստ գրողի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան հեռուստասերիալներ ըստ տասնամյակի|Ամերիկյան հեռուստասերիալներ ըստ տասնամյակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան երգեր ըստ ժանրի|Ամերիկյան երգեր ըստ ժանրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր ըստ նահանգի|Ամերիկյան երաժշտական խմբեր ըստ նահանգի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան երաժշտական խմբեր ըստ ժանրի|Ամերիկյան երաժշտական խմբեր ըստ ժանրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկյան գրքեր ըստ գրողի|Ամերիկյան գրքեր ըստ գրողի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի քաղաքական գործիչներ ըստ դարի|Ամերիկացի քաղաքական գործիչներ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոռեժիսորներ ըստ նահանգի|Ամերիկացի կինոռեժիսորներ ըստ նահանգի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի լրագրողներ ըստ տեսակի|Ամերիկացի լրագրողներ ըստ տեսակի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի երաժիշտներ ըստ ժանրի|Ամերիկացի երաժիշտներ ըստ ժանրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ ըստ մեդիա ոլորտի|Ամերիկացի դերասաններ ըստ մեդիա ոլորտի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ ըստ դարի|Ամերիկացի դերասաններ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ամերիկացի արվեստագետներ ըստ դարի|Ամերիկացի արվեստագետներ ըստ դարի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ահաբեկչական գործողություններ ըստ երկրի|Ահաբեկչական գործողություններ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ակտիվիստներ ըստ խնդրի|Ակտիվիստներ ըստ խնդրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ալբոմներ ըստ տարեթվի|Ալբոմներ ըստ տարեթվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ալբոմներ ըստ լեզվի|Ալբոմներ ըստ լեզվի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ալբոմներ ըստ ժանրերի և ըստ երաժիշտների ազգության|Ալբոմներ ըստ ժանրերի և ըստ երաժիշտների ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ալբոմներ ըստ երաժիշտների ազգության|Ալբոմներ ըստ երաժիշտների ազգության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ազգեր ըստ տեղագրության|Ազգեր ըստ տեղագրության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ազգանուններ ըստ բաղադրիչի|Ազգանուններ ըստ բաղադրիչի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:Ադրբեջանցի քաղաքական գործիչներ ըստ կուսակցության|Ադրբեջանցի քաղաքական գործիչներ ըստ կուսակցության]] |- |1||[[:Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի տեսարժան վայրեր ըստ նահանգի|ԱՄՆ-ի տեսարժան վայրեր ըստ նահանգի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի շենքեր և կառույցներ ըստ տեսակի ըստ նահանգի|ԱՄՆ-ի շենքեր և կառույցներ ըստ տեսակի ըստ նահանգի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|ԱՄՆ-ի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] |- |1||[[:Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ ըստ նահանգի|ԱՄՆ-ի կազմակերպություններ ըստ նահանգի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:2000 ըստ երկրի|2000 ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1998 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1998 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1996 ըստ երկրի|1996 ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1986 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1986 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1958 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1958 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1949 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1949 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1932 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1932 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1928 ըստ երկրի|1928 ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1896 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1896 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1893 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1893 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1869 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1869 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1862 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1862 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |- |1||[[:Կատեգորիա:1861 հիմնադրումներ ըստ երկրի|1861 հիմնադրումներ ըստ երկրի]] |} c2q4sahlr5px46ngifcbzmul3tfwe08 2 1262262 10806552 10806185 2026-06-30T05:24:45Z Մարի Ավետիսյան 70918 10806552 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==College football== Arrowhead Stadium has hosted five [[Big 12 Football Championship Game|Big 12 Conference football championship games]]: [[Kansas State University|Kansas State]] versus [[University of Oklahoma|Oklahoma]] in 2000 and 2003, [[University of Colorado at Boulder|Colorado]] versus [[University of Oklahoma|Oklahoma]] in 2004, [[2006 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] versus [[2006 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] on December 2, 2006, and [[2008 Missouri Tigers football team|Missouri]] versus [[2006 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] in 2008. From 2007 to 2011, Arrowhead Stadium hosted the [[Border War (Kansas–Missouri rivalry)|Border War]] between the [[Kansas Jayhawks football|Kansas Jayhawks]] and the [[Missouri Tigers football|Missouri Tigers]]. The 2007 game between the No. 2 [[2007 Kansas Jayhawks football team|Jayhawks]] and No. 3 [[2007 Missouri Tigers football team|Tigers]], dubbed "Armageddon at Arrowhead" by media and fans, drew the second largest crowd in stadium history, at 80,537, with the Tigers winning 36–28.<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref> Kansas also played [[Oklahoma Sooners football|Oklahoma]] at Arrowhead in 2005. Missouri played Arkansas State in 2005 and BYU in 2015 as home games at Arrowhead. Missouri was scheduled to play Arkansas in 2020; however, the game location was changed to Columbia due to the [[COVID-19 pandemic]]. In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || [[1998 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[1998 Oklahoma State Cowboys football team|Oklahoma State]] || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || [[2000 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2000 Iowa Hawkeyes football team|Iowa]] || 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[2002 Florida State Seminoles football team|Florida State]] || [[2002 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || [[2003 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2003 California Golden Bears football team|California]] || 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || [[2005 Missouri Tigers football team|Missouri]] || [[2005 Arkansas State Indians football team|Arkansas State]] || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || [[2005 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] || [[2005 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || [[2015 Missouri Tigers football team|Missouri]]* || [[2015 BYU Cougars football team|BYU]] || 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || [[2024 TCU Horned Frogs football team|TCU]] || [[2024 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Kansas || [[2024 Houston Cougars football team|Houston]] || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Kansas || [[2024 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Kansas || [[2024 Colorado Buffaloes football team|Colorado]] || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || [[2025 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[2025 Cincinnati Bearcats football team|Cincinnati]] || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Win vacated}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 0l8unbjypsi0t32lcwe0hzixee16vx4 10806554 10806552 2026-06-30T05:32:09Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* College football */ 10806554 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==College football== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարան Arrowhead Stadium has hosted five [[Big 12 Football Championship Game|Big 12 Conference football championship games]]: [[Kansas State University|Kansas State]] versus [[University of Oklahoma|Oklahoma]] in 2000 and 2003, [[University of Colorado at Boulder|Colorado]] versus [[University of Oklahoma|Oklahoma]] in 2004, [[2006 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] versus [[2006 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] on December 2, 2006, and [[2008 Missouri Tigers football team|Missouri]] versus [[2006 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] in 2008. From 2007 to 2011, Arrowhead Stadium hosted the [[Border War (Kansas–Missouri rivalry)|Border War]] between the [[Kansas Jayhawks football|Kansas Jayhawks]] and the [[Missouri Tigers football|Missouri Tigers]]. The 2007 game between the No. 2 [[2007 Kansas Jayhawks football team|Jayhawks]] and No. 3 [[2007 Missouri Tigers football team|Tigers]], dubbed "Armageddon at Arrowhead" by media and fans, drew the second largest crowd in stadium history, at 80,537, with the Tigers winning 36–28.<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref> Kansas also played [[Oklahoma Sooners football|Oklahoma]] at Arrowhead in 2005. Missouri played Arkansas State in 2005 and BYU in 2015 as home games at Arrowhead. Missouri was scheduled to play Arkansas in 2020; however, the game location was changed to Columbia due to the [[COVID-19 pandemic]]. In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12» կոնֆերանսի ֆուտբոլային առաջնության հինգ խաղեր՝ «Կանզաս Սթեյթ»-ը ընդդեմ «Օկլահոմա»-ի՝ 2000 և 2003 թվականներին, «Կոլորադո»-ն ընդդեմ «Օկլահոմա»-ի՝ 2004 թվականին, «Նեբրասկա»-ն ընդդեմ «Օկլահոմա»-ի՝ 2006 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, և «Միսսուրի»-ն ընդդեմ «Օկլահոմա»-ի՝ 2008 թվականին։ 2007-ից 2011 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Սահմանային պատերազմ»-ը «Կանզաս Ջեյհոքս»-ի և «Միսսուրի Թայգերս»-ի միջև։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Արրոուհեդ»-ում, հավաքեց մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենամեծ հանդիսատեսը՝ 80,537 հանդիսատես, որտեղ «Թայգերս»-ը հաղթեց 36-28 հաշվով։[1] Կանզասը նաև խաղացել է «Օկլահոմա»-ի դեմ «Արրոուհեդ»-ի դեմ 2005 թվականին։ «Միսսուրին» խաղացել է «Արկանզաս Սթեյթ»-ի դեմ 2005 թվականին, իսկ «Բրիտանիայի համալսարան»-ի դեմ՝ 2015 թվականին, որպես տնային խաղեր «Արրոուհեդ»-ում։ «Միսսուրին» պետք է խաղար «Արկանզաս»-ի դեմ 2020 թվականին, սակայն խաղի վայրը փոխվեց «Կոլումբիա»՝ COVID-19 համավարակի պատճառով։ 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || [[1998 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[1998 Oklahoma State Cowboys football team|Oklahoma State]] || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || [[2000 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2000 Iowa Hawkeyes football team|Iowa]] || 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[2002 Florida State Seminoles football team|Florida State]] || [[2002 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || [[2003 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2003 California Golden Bears football team|California]] || 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || [[2005 Missouri Tigers football team|Missouri]] || [[2005 Arkansas State Indians football team|Arkansas State]] || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || [[2005 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] || [[2005 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || [[2015 Missouri Tigers football team|Missouri]]* || [[2015 BYU Cougars football team|BYU]] || 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || [[2024 TCU Horned Frogs football team|TCU]] || [[2024 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Kansas || [[2024 Houston Cougars football team|Houston]] || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Kansas || [[2024 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Kansas || [[2024 Colorado Buffaloes football team|Colorado]] || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || [[2025 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[2025 Cincinnati Bearcats football team|Cincinnati]] || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Win vacated}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} tq5r0k0njb88uv978abslx5h95ouy7w 10806569 10806554 2026-06-30T06:30:29Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* College football */ 10806569 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==College football== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ From 2007 to 2011, Arrowhead Stadium hosted the [[Border War (Kansas–Missouri rivalry)|Border War]] between the [[Kansas Jayhawks football|Kansas Jayhawks]] and the [[Missouri Tigers football|Missouri Tigers]]. The 2007 game between the No. 2 [[2007 Kansas Jayhawks football team|Jayhawks]] and No. 3 [[2007 Missouri Tigers football team|Tigers]], dubbed "Armageddon at Arrowhead" by media and fans, drew the second largest crowd in stadium history, at 80,537, with the Tigers winning 36–28.<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref> Kansas also played [[Oklahoma Sooners football|Oklahoma]] at Arrowhead in 2005. Missouri played Arkansas State in 2005 and BYU in 2015 as home games at Arrowhead. Missouri was scheduled to play Arkansas in 2020; however, the game location was changed to Columbia due to the [[COVID-19 pandemic]]. In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 2007-ից 2011 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Սահմանային պատերազմ»-ը «Կանզաս Ջեյհոքս»-ի և «Միսսուրի Թայգերս»-ի միջև։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Արրոուհեդ»-ում, հավաքեց մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենամեծ հանդիսատեսը՝ 80,537 հանդիսատես, որտեղ «Թայգերս»-ը հաղթեց 36-28 հաշվով։[1] Կանզասը նաև խաղացել է «Օկլահոմա»-ի դեմ «Արրոուհեդ»-ի դեմ 2005 թվականին։ «Միսսուրին» խաղացել է «Արկանզաս Սթեյթ»-ի դեմ 2005 թվականին, իսկ «Բրիտանիայի համալսարան»-ի դեմ՝ 2015 թվականին, որպես տնային խաղեր «Արրոուհեդ»-ում։ «Միսսուրին» պետք է խաղար «Արկանզաս»-ի դեմ 2020 թվականին, սակայն խաղի վայրը փոխվեց «Կոլումբիա»՝ COVID-19 համավարակի պատճառով։ 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || [[1998 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[1998 Oklahoma State Cowboys football team|Oklahoma State]] || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || [[2000 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2000 Iowa Hawkeyes football team|Iowa]] || 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[2002 Florida State Seminoles football team|Florida State]] || [[2002 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || [[2003 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2003 California Golden Bears football team|California]] || 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || [[2005 Missouri Tigers football team|Missouri]] || [[2005 Arkansas State Indians football team|Arkansas State]] || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || [[2005 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] || [[2005 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || [[2015 Missouri Tigers football team|Missouri]]* || [[2015 BYU Cougars football team|BYU]] || 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || [[2024 TCU Horned Frogs football team|TCU]] || [[2024 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Kansas || [[2024 Houston Cougars football team|Houston]] || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Kansas || [[2024 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Kansas || [[2024 Colorado Buffaloes football team|Colorado]] || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || [[2025 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[2025 Cincinnati Bearcats football team|Cincinnati]] || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Win vacated}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} k4b8uw1srvb1t7rnzmfoevryd33wl2y 10806575 10806569 2026-06-30T06:54:04Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* College football */ 10806575 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==College football== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || [[1998 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[1998 Oklahoma State Cowboys football team|Oklahoma State]] || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || [[2000 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2000 Iowa Hawkeyes football team|Iowa]] || 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[2002 Florida State Seminoles football team|Florida State]] || [[2002 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || [[2003 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2003 California Golden Bears football team|California]] || 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || [[2005 Missouri Tigers football team|Missouri]] || [[2005 Arkansas State Indians football team|Arkansas State]] || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || [[2005 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] || [[2005 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || [[2015 Missouri Tigers football team|Missouri]]* || [[2015 BYU Cougars football team|BYU]] || 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || [[2024 TCU Horned Frogs football team|TCU]] || [[2024 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Kansas || [[2024 Houston Cougars football team|Houston]] || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Kansas || [[2024 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Kansas || [[2024 Colorado Buffaloes football team|Colorado]] || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || [[2025 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[2025 Cincinnati Bearcats football team|Cincinnati]] || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Win vacated}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} k2exfw4dgpmzjvkdchn7t1b0tuf33nu 10806577 10806575 2026-06-30T06:56:09Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* College football */ 10806577 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || [[1998 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[1998 Oklahoma State Cowboys football team|Oklahoma State]] || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || [[2000 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2000 Iowa Hawkeyes football team|Iowa]] || 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[2002 Florida State Seminoles football team|Florida State]] || [[2002 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || [[2003 Kansas State Wildcats football team|Kansas State]] || [[2003 California Golden Bears football team|California]] || 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || [[2005 Missouri Tigers football team|Missouri]] || [[2005 Arkansas State Indians football team|Arkansas State]] || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || [[2005 Oklahoma Sooners football team|Oklahoma]] || [[2005 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || [[2015 Missouri Tigers football team|Missouri]]* || [[2015 BYU Cougars football team|BYU]] || 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || [[2024 TCU Horned Frogs football team|TCU]] || [[2024 Kansas Jayhawks football team|Kansas]] || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Kansas || [[2024 Houston Cougars football team|Houston]] || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Kansas || [[2024 Iowa State Cyclones football team|Iowa State]] || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Kansas || [[2024 Colorado Buffaloes football team|Colorado]] || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || [[2025 Nebraska Cornhuskers football team|Nebraska]] || [[2025 Cincinnati Bearcats football team|Cincinnati]] || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Win vacated}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} ijg4r2y2erty6imi6xpeqgl087ezflm 10806581 10806577 2026-06-30T07:04:15Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Համալսարանական ֆուտբոլ */ 10806581 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 2009 and 2010, Arrowhead Stadium hosted the annual "Farmageddon" game (a reference to the shared agricultural roots of the two competing schools) between the [[Iowa State Cyclones]] and the [[Kansas State Wildcats]].<ref>{{cite web|title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City|url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323|work=cyclones.com|publisher=Iowa State University Athletic Department|access-date=November 27, 2013}}</ref> Iowa State previously played at Arrowhead against the Florida State Seminoles in the 2002 Eddie Robinson Classic, while [[Kansas State Wildcats football|Kansas State]] played [[California Golden Bears football|Cal]] in the 2003 Eddie Robinson Classic. In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} ttejdnzd0bt3shq61wbljj43kja1nef 10806582 10806581 2026-06-30T07:06:22Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Համալսարանական ֆուտբոլ */ 10806582 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 2009 և 2010 թվականներին «Արրոուհեդ» մարզադաշտը հյուրընկալել է «Ֆարմագեդոն» ամենամյա խաղը (հղում երկու մրցակից դպրոցների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին)՝ Այովա Սթեյթ Սայքլոնսի և Կանզաս Սթեյթ Ուայլդքեթսի միջև։[2] Այովա Սթեյթը նախկինում խաղացել է Արրոուհեդում Ֆլորիդա Սթեյթ Սեմինոլսի դեմ 2002 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում, մինչդեռ Կանզաս Սթեյթը խաղացել է Քալիֆորնիայի դեմ 2003 թվականի Էդի Ռոբինսոնի դասական խաղում։ 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 5pk8be7tt8v4k9jzxvxy9z89vmrrccq 10806590 10806582 2026-06-30T07:14:24Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Համալսարանական ֆուտբոլ */ 10806590 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ In 1998, [[Oklahoma State Cowboys football|Oklahoma State]] moved its scheduled home game vs. [[Nebraska Cornhuskers football|Nebraska]] to Arrowhead. The move was done to boost attendance and revenue: [[Boone Pickens Stadium|Lewis Field]] in Stillwater sat less than 50,000 fans at that time, the Huskers were the defending national champions, and with many Nebraska supporters living only a few hours' drive via [[Interstate 29]] from Arrowhead, it made sense for a program which, at the time, was one of the Big XII's lesser teams. The stadium also played host to the annual [[Northwest Missouri State−Pittsburg State football rivalry|Fall Classic at Arrowhead]], a Division II game that featured two nearby powerhouse programs in [[Northwest Missouri State University]] and [[Pittsburg State University]]. The 2004 game featured No. 1 Pittsburg State defeating No. 2 Northwest Missouri State in the only Division II game to feature the nation's top two teams playing in the regular season finale. For the 2024 season, Kansas played four conference home games at the stadium due to renovations at [[David Booth Kansas Memorial Stadium|their stadium]].<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref> 1998 թվականին Օկլահոմա Սթեյթը Նեբրասկայի դեմ նախատեսված իր տնային խաղը տեղափոխել է Արրոուհեդ։ Տեղափոխությունը կատարվել է ներկա գտնվելը և եկամուտը մեծացնելու համար. այդ ժամանակ Սթիլուոթերի «Լյուիս Ֆիլդ» մարզադաշտում տեղավորվել է 50,000-ից պակաս երկրպագու, «Հասկերսը» գործող ազգային չեմպիոնն էր, և քանի որ Նեբրասկայի շատ երկրպագուներ ապրում էին Արրոուհեդից ընդամենը մի քանի ժամվա հեռավորության վրա՝ միջպետական ​​29-րդ մայրուղով, իմաստ ուներ ծրագրի համար, որն այդ ժամանակ «Մեծ XII»-ի ամենաթույլ թիմերից մեկն էր։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է Արրոուհեդում ամենամյա «Աշնանային դասականը», որը II դիվիզիոնի խաղ էր, որը ներառում էր երկու մոտակա հզոր ծրագրեր՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական ​​համալսարանը և Փիթսբուրգի պետական ​​համալսարանը։ 2004 թվականի խաղում առաջին համարի՝ Փիթսբուրգ Սթեյթը հաղթեց երկրորդ համարի՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրի Սթեյթին։ Սա միակ խաղն էր II դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 66d7bj6jmleqil88e7e9sntpvl7xdur 10806591 10806590 2026-06-30T07:26:58Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Համալսարանական ֆուտբոլ */ 10806591 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===2026 FIFA World Cup=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead in May 2025 undergoing prep for the 2026 FIFA World Cup]] Arrowhead Stadium was chosen as one of the 16 venues that will host games during the [[2026 FIFA World Cup]], which will be hosted jointly by the United States, [[Canada]] and [[Mexico]]. The stadium will require renovations. Kansas City, Missouri mayor [[Quinton Lucas]] estimated the cost of the necessary renovations at $50 million.<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=QuintonLucasKC|author-link=Quinton Lucas|date=June 17, 2022}}</ref> The stadium will host six matches, including four group stage matches, one Round of 32 match, and one quarterfinal match.<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref> {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} qivfo6reogg8qej27vuhkyo6c7cumou 10806597 10806591 2026-06-30T07:37:50Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* 2026 FIFA World Cup */ 10806597 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Time ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Team #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Round !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |June 16, 2026 | 20:00 |{{fb|ARG}} |3–0 |{{fb|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |June 20, 2026 | 19:00 |{{fb|ECU}} |– |{{fb|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |June 25, 2026 | 18:00 |{{fb|TUN}} |– |{{fb|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |June 27, 2026 | 21:00 |{{fb|ALG}} |– |{{fb|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |July 3, 2026 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |July 11, 2026 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} sh7jf7gfvgsfj40ckcfitpfxkhtfzm5 10806599 10806597 2026-06-30T07:46:57Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026 */ 10806599 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |– |{{դրոշավորում|CUR}} |[[2026 FIFA World Cup Group E|Group E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |– |{{դրոշավորում|NED}} |[[2026 FIFA World Cup Group F|Group F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |– |{{դրոշավորում|AUT}} |[[2026 FIFA World Cup Group J|Group J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 |Winner Group K |– |3rd Group D/E/I/J/L |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Round of 32|Round of 32]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Winner Match 95 |– |Winner Match 96 |[[2026 FIFA World Cup knockout stage#Quarterfinals|Quarterfinals]] | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} slt33vdza3oa8ay3b89lcmaad77z5h7 10806600 10806599 2026-06-30T07:51:45Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026 */ 10806600 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |0–0 |{{դրոշավորում|CUR}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|Խումբ E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |1–3 |{{դրոշավորում|NED}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|Խումբ F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |3–3 |{{դրոշավորում|AUT}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 | |– | |Փուլ 32 | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Խաղ 95-ի հաղթող |– |Խաղ 96-ի հաղթող |Քառորդ եզրափակիչ | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 35f9th2kot3cqcrzomu8xdm0m34jucd 10806601 10806600 2026-06-30T07:53:29Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026 */ 10806601 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |0–0 |{{դրոշավորում|CUR}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|Խումբ E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |1–3 |{{դրոշավորում|NED}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|Խումբ F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |3–3 |{{դրոշավորում|AUT}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 |{{դրոշավորում|COL}} |– |{{դրոշավորում|GHA}} |Փուլ 32 | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Խաղ 95-ի հաղթող |– |Խաղ 96-ի հաղթող |Քառորդ եզրափակիչ | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 1v1ll5aabzcdt066tqkk2vrz0w0qvc4 10806603 10806601 2026-06-30T07:56:01Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026 */ 10806603 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական ​​աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: ===1970-ական թվականներ=== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 7).jpg|thumb|Arrowhead Stadium at night, prior to a game against the [[Green Bay Packers]].]] Arrowhead մարզադաշտի շինարարությունը ավարտվել է 1972 թվականի մրցաշրջանի ժամանակ։ 1972 թվականի օգոստոսի 12-ին «Չիֆսը» Arrowhead մարզադաշտում կայացած նախամրցաշրջանային առաջին խաղում 24-14 հաշվով հաղթել է «Սենթ Լուիս Քարդինալսին»։ 1972 թվականին Arrowhead մարզադաշտում կայացած առաջին մրցաշրջանի խաղում «Չիֆսը» պարտվել է «Մայամի Դոլֆինսին»<ref> {{cite web | url=https://news.google.com/newspapers?id=dSsyAAAAIBAJ&sjid=tOcFAAAAIBAJ&pg=6934%2C2346329 |title=Miami Topples Sluggish Chiefs | date=September 18, 1972 | access-date= September 25, 2023 }}</ref>, որին «Չիֆսը» պարտվել էր Քաղաքային մարզադաշտում 1971 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրվա խաղին, որը NFL-ի պատմության մեջ ամենաերկար խաղն է եղել՝ կրկնակի լրացուցիչ ժամանակով<ref>{{cite web |title=1971 AFC Divisional Playoff Game |url=https://www.profootballhof.com/news/2005/01/news-1971-afc-divisional-playoff-game/ |website=Pro Football Hall of Fame |language=en}}</ref>։ 1972 թվականի նոյեմբերի 5-ին 82,094 հանդիսատես հետևել է, թե ինչպես է 27-14 հաշվով «Չիֆսը» պարտության մատնել «Օքլենդ Ռեյդերսին»՝ իրենց նոր տանը նշելով մրցաշրջանի առաջին հաղթանակը։ In 1973, the stadium was the first in the NFL to include arrows on the yard markers to indicate the nearer goal line. (Initially, they resembled little Indian arrowheads.) This practice would eventually spread to the other NFL stadiums as the 1970s progressed, finally becoming mandatory league-wide in the [[1978 NFL season|1978 season]] (after being used in [[Super Bowl XII]]), and become almost near-universal at lower levels of football.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JpyPeROhOO0|title=Pat Bickle Benefit Game - Raytown High School vs Center High School At Arrowhead Stadium 11-24-1973|date=September 20, 2015 |via=www.youtube.com}}</ref> On January 20, 1974, Arrowhead Stadium [[Pro Bowl#Stadiums that have hosted the Pro Bowl|hosted]] the [[Pro Bowl]]. Due to an ice storm and brutally cold temperatures the week leading up to the game, the game's participants worked out at the facilities of the [[San Diego Chargers]]. On game day, the temperature soared to {{convert|41|F|C}}, melting most of the ice and snow that accumulated during the week. The [[American Football Conference|AFC]] defeated the [[National Football Conference|NFC]], 15–13. ===1980s–present=== [[File:Mahomes cadence - Browns at Chiefs, 2021.jpg|thumb|[[Patrick Mahomes]] leading the [[2021 Kansas City Chiefs|Chiefs]] offense against the [[2021 Cleveland Browns|Cleveland Browns]], 2021.]] In 1984, the Jackson County Sports Authority re-evaluated the concept of a fabric dome. The concept was disregarded as being unnecessary and financially impractical. Arrowhead hosted the [[Drum Corps International]] World Championships in 1988 and 1989. In 1991, two [[Diamond Vision]] screens shaped as footballs were installed. In 1994, other improvements were made and natural grass playing surface was installed, replacing the original artificial [[AstroTurf]] playing field. In 2009, Arrowhead Stadium completed the installation of a multimillion-dollar integrated system from [[Daktronics]]. Two high definition video displays were retrofitted into the existing football-shaped displays in both end zones. Approximately {{convert|1,625|ft|m}} of digital ribbon board technology was also installed in the stadium.<ref name=technology>{{Cite web|url=http://www.chiefsplanet.com/BB/archive/index.php/t-194863.html|title=Chiefs Kansas City Chiefs Contracts With Daktronics for HD Video Displays [Archive] - ChiefsPlanet|website=www.chiefsplanet.com}}</ref> In 2013, Arrowhead Stadium started using a new playing surface known as NorthBridge Bermudagrass. The reason the team made the switch was due to the cold weather tolerance, rapid recovery and aggressive rooting.<ref name="auto"/> In 2021, the Chiefs sold the naming rights for Arrowhead Stadium to [[GEHA]], renaming it GEHA Field at Arrowhead Stadium.<ref>{{cite web|title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium|url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|website=Chiefs.com|access-date=March 4, 2021|archive-date=March 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta|url-status=dead}}</ref> Arrowhead Stadium will be one of the hosts for the [[2026 FIFA World Cup]] and it is scheduled to undergo small renovations in the years ahead. Seating capacity is expected to be reduced in the corners of the end zones to comply with [[Football pitch|FIFA field regulations]]. Space would also have to be made for hospitality and media seating (outside of the stadium's already existing press box). The field will also undergo improvement to its ventilation system.<ref name=FIFA>{{cite news|url=https://www.kansascity.com/news/local/article262630952.html|title=The 2026 World Cup is coming to Kansas City. When can you get tickets?|last=Hernandez|first=Joseph|date=June 17, 2022|access-date=June 17, 2022|language=en}}</ref> In February 2024, renovations were announced and showcased. The renovations were scheduled to begin in 2027 if an extension of a 3/8-cent sales tax from [[Jackson County, Missouri]], voters was approved;<ref name="KCUR">{{Cite web |date=February 28, 2024 |title=Kansas City Chiefs reveal an $800 million vision for the future of Arrowhead Stadium |url=https://www.kcur.org/sports/2024-02-28/kansas-city-chiefs-reveal-an-800-million-vision-for-the-future-of-arrowhead-stadium |access-date=February 29, 2024 |website=KCUR - Kansas City news and NPR |language=en}}</ref> however, the sales tax extension failed to pass.<ref>{{cite web |title=Sales tax vote to fund Chiefs, Royals stadium fails in Jackson County |url=https://www.kctv5.com/2024/04/03/royals-chiefs-concede-loss-stadium-sales-tax-vote/ |website=KCTV5.com|date=April 3, 2024 }}</ref> On December 22, 2025, the team announced their intention to leave Arrowhead Stadium for a [[New Chiefs Stadium|new stadium]] to be built in [[Wyandotte County, Kansas]], scheduled to open in time for the 2031 NFL season and paving the way for Arrowhead Stadium to be demolished following the 2031 NFL season.<ref>{{Cite web |last=Skretta |first=Dave |date=2025-12-22 |title=Chiefs' move to Kansas leaves Missouri fans heartbroken over another NFL franchise leaving |url=https://apnews.com/article/kansas-city-chiefs-missouri-stadium-e064605345f40a5bbf4a925b66093eee |access-date=2025-12-23 |website=AP News |language=en}}</ref> ==Noise record== [[File:Arrowhead Stadium crowd noise.wav|thumb|284px|Since September 2014, Chiefs fans have been recognized by Guinness World Records as the loudest fan base in the world among outdoor stadiums.<ref>{{cite news|title=Chiefs Ready for Playoff Nemesis Indianapolis |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005200006/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4179/is_20040111/ai_n11810123 |url-status=dead |archive-date=October 5, 2008 |newspaper=The Topeka Capital-Journal |year=2004 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43800278 |title=Celtic's win over Rangers made Hampden roar like a lion, say sound experts |work=BBC Sport |publisher=BBC |date=April 17, 2018 |access-date=April 18, 2018}}</ref>]] In 1990 in a game against the [[Denver Broncos]], the Chiefs were threatened with a penalty if the crowd would not quiet down. After [[John Elway]] was backed up to his own goal line and unable to even run a play he quickly spoke to referee [[Gordon McCarter]]. After listening to Elway, McCarter said "Any further crowd-noise problem will result in a charged timeout against Kansas City. Thank you for your cooperation."<ref>{{cite web|title = Remember When: Chiefs crowd makes life hard for Elway in 1990|url = https://www.cbssports.com/nfl/news/remember-when-chiefs-crowd-makes-life-hard-for-elway-in-1990/|website = CBSSports.com| date=November 25, 2014 |access-date = January 3, 2016}}</ref> On October 13, 2013, in a game between the Chiefs and [[Oakland Raiders]], the crowd at the stadium set a [[Guinness World Record]] for the loudest stadium, with 137.5 [[decibel|dB]].<ref>{{cite web|last=Kuhla|first=Andrew|title=Arrowhead Sets World Record For Loudest Stadium|url=http://arrowheadaddict.com/2013/10/13/arrowhead-sets-world-record-loudest-stadium/|work=Fansided|date=October 13, 2013 |access-date=October 13, 2013}}</ref> That record would be broken by [[Seattle Seahawks]] [[12th man (football)#Seattle Seahawks|fans]] at [[Lumen Field|CenturyLink Field]] on December 2, 2013, at a home game against the [[New Orleans Saints]]. Seattle gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.<ref>{{cite web|last=Schwab|first=Frank|title=Seahawks take back the Guinness World Record for crowd noise at 137.6 decibels|url=https://sports.yahoo.com/blogs/nfl-shutdown-corner/seahawks-back-guinness-world-record-crowd-noise-137-030804215--nfl.html|publisher=[[Yahoo! Sports]]|date=December 2, 2013|access-date=December 2, 2013}}</ref> The Chiefs reclaimed the title on September 29, 2014, in a [[Monday Night Football]] game against the [[New England Patriots]], hitting 142.2 decibels.<ref name="Noise record">{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=Chiefs break Guinness crowd noise record at Arrowhead against the Patriots|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/chiefs-break-guinness-crowd-noise-record-at-arrowhead-against-the-patriots|website=USAToday.com|date=September 29, 2014|access-date=September 29, 2014}}</ref> ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==Soccer== [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|thumb|The [[Exhibition game|friendly]] between the [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards (now Sporting Kansas City)]] and [[Manchester United F.C.]], July 2010.]] With the formation of [[Major League Soccer]] in 1996, Arrowhead Stadium became home to the Kansas City Wiz, now known as [[Sporting Kansas City]]. After the 1996 season, the team was renamed the Wizards. They left after the 2007 season, after being sold by the Hunt Family to [[Sporting Club|On Goal, LLC]], once their lease ended. This was also beneficial so that construction work on Arrowhead Stadium's renovation could take place during the NFL off-season. The Wizards moved to CommunityAmerica Ballpark, now known as [[Legends Field]], in 2008 and did not return to Arrowhead except for one friendly.<ref name="Wizards Move to CommunityAmerica Ballpark">{{cite web|title=T-Bones Welcome Major League Soccer to CommunityAmerica Ballpark|url=http://www.tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|work=tbonesbaseball.com|publisher=Kansas City T-Bones|access-date=April 19, 2013|archive-date=September 5, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130905035821/http://tbonesbaseball.com/news/archives/index.html?article_id=1121|url-status=dead}}</ref> That friendly was played on July 25, 2010; the Wizards faced [[Manchester United F.C.|Manchester United]] at Arrowhead Stadium for the [[England|English]] team's third preseason friendly in America during 2011. Due to ticket demand, they could not play the game at their new home stadium, CommunityAmerica Ballpark. The match ended with Kansas City winning 2–1 with [[Dimitar Berbatov]] scoring the only goal for Manchester United on a [[Penalty kick (association football)|penalty kick]]. The stadium has hosted two [[United States men's national soccer team|US Men's National Team]] matches and three [[United States women's national soccer team|Women's National Team]] matches. Arrowhead hosted MLS teams Sporting Kansas City and [[Inter Miami CF|Inter Miami]] in a 2–3 victory for the latter on April 13, 2024, to accommodate for the large demand for tickets to see Inter Miami player [[Lionel Messi]]. It was Sporting's first game at the stadium since 2010 and attracted a crowd of 72,610, the fourth highest attended MLS event. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Date !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Winning Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Result !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Losing Team !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Game type !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Attendance |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{fbw|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{fbw|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{fbw|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{fbw|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{fbw|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fbw|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |0–0 |{{դրոշավորում|Կյուրասաո}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|Խումբ E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |1–3 |{{դրոշավորում|NED}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|Խումբ F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |3–3 |{{դրոշավորում|AUT}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 |{{դրոշավորում|COL}} |– |{{դրոշավորում|GHA}} |Փուլ 32 | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Խաղ 95-ի հաղթող |– |Խաղ 96-ի հաղթող |Քառորդ եզրափակիչ | |} ==Renovations== [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 5).jpg|thumb|One of the entrances to the stadium.]] [[File:Arrowhead Stadium (October 27, 2019 - 6).jpg|thumb|Rear view of the stadium]] On April 4, 2006, Jackson County voters approved a tax increase to finance municipal bonds to pay for $850&nbsp;million in renovations to Arrowhead Stadium and nearby [[Kauffman Stadium]].<ref>{{cite news|agency=Associated Press|url=https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2397151|title=Kansas City OKs sales tax for sports renovations|website=ESPN|date=April 5, 2006 }}</ref> Before the bond election, the NFL announced it would award hosting rights of a future Super Bowl to Kansas City provided it would have a climate-controlled stadium. With the passing of the stadium bill, the Chiefs signed a new lease which ensures that the team will remain at Arrowhead until at least 2031.<ref>{{cite web|url=https://news.stlpublicradio.org/post/chiefs-royals-sign-lease-extensions#stream/0|title=Chiefs, Royals sign lease extensions|website=St. Louis Public Radio|date=January 24, 2006 }}</ref> However, a second bond issue to build the rolling roof shared with Kauffman Stadium that was part of the original 1967 stadium plan was defeated by voters, and Kansas City chose to withdraw its request to host [[Super Bowl XLIX]] in 2015; the game was played at the [[State Farm Stadium|University of Phoenix Stadium]] (now State Farm Stadium) in [[Glendale, Arizona]].<ref>[https://www.espn.com/nfl/news/story?id=2458407 No rolling roof, no Super Bowl at Arrowhead] Associated Press. May 25, 2006.</ref> On August 15, 2007, the Chiefs announced final plans for the renovated Arrowhead Stadium, which would cost $375&nbsp;million. The cost to the city was reduced by $50&nbsp;million thanks to an additional payment by the Hunt family, which originally had intended to donate $75&nbsp;million. The renovated stadium features the Chiefs Hall of Honor, a tribute to [[Lamar Hunt]], and "horizon level" seating in which [[luxury box|luxury suite]] owners sit outdoors.<ref name="New Arrowhead">[https://web.archive.org/web/20090924204338/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead Chiefs unveil the new Arrowhead] ''KCChiefs.com''. August 25, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930203623/http://kcchiefs.com/news/2007/08/15/chiefs_unveil_the_new_arrowhead/ |date=September 30, 2007 }}</ref> Reconstruction for the stadiums started on October 3, 2007. Refurbishment of nearby Kauffman Stadium, home to the [[Kansas City Royals]] baseball team, commenced at that time, and both completely-refurbished stadiums were ready for play by the 2010 season.<ref>{{cite web|url= https://www.arrowheadpride.com/2010/9/13/1685792/kansas-city-chiefs-to-show-off-new|title=Kansas City Chiefs To Show Off New Arrowhead Stadium Renovations|website=Arrowhead Pride|first=Chris|last=Thorman|date=September 13, 2010 }}</ref> In 2019, the Chiefs announced multiple renovations for the 2020 season, which included replaced seats in the lower level, a new video display on the East end, and locker room upgrades.<ref>{{Cite web|url=https://footballstadiumdigest.com/2020/01/chiefs-announce-arrowhead-stadium-renovations-for-2020/|title=Chiefs Announce Arrowhead Stadium Renovations for 2020|first=Zach|last=Spedden|date=January 27, 2020}}</ref> In February 2024, the Chiefs announced additional plans to renovate the stadium starting in 2027, which would further increase the seating capacity along with other upgrades;<ref name="KCUR"/> however, those plans were shelved in April when voters rejected a 40-year sales tax increase to help fund the project.<ref>{{Cite web |last=Chavanelle |first=Nikki |date=April 3, 2024 |title=Voters reject sales tax measure to help fund Chiefs' Arrowhead Stadium renovations |url=https://www.on3.com/pro/news/voters-reject-sales-tax-measure-for-chiefs-arrowhead-stadium-renovations/ |access-date=April 3, 2024 |website=On3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brizuela |first=James |date=April 3, 2024 |title=Kansas City Chiefs Stadium Renovations Shut Down by Local Taxpayers |url=https://www.newsweek.com/sports/nfl/chiefs-stadium-renovations-shut-down-local-taxpayers-1886690 |access-date=April 4, 2024 |website=Newsweek |language=en}}</ref> ==Stadium music== From 1963 to 2008, the TD Pack Band was a mainstay at every Chiefs home game. The band was founded by [[trumpet]]er Tony DiPardo.<ref>{{cite web|url=https://www.lakeexpo.com/news/top_stories/dipardo-s-band-ending-longtime-engagement-at-arrowhead/article_86009259-27a5-5c89-8a54-ead282b8e54e.html|title=DiPardo's band ending longtime engagement at Arrowhead|first=Lisa|last=Gutierrez|website=Kansas City Star|date=December 9, 2008 }}</ref> The band was previously known as The Zing Band while the Chiefs played at [[Municipal Stadium (Kansas City)|Municipal Stadium]]. DiPardo, nicknamed "Mr. Music",<ref name="Mr. Music">{{cite web|url=http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |title=Mr. Music is ailing |publisher=Kansas City Chiefs |date=March 19, 2008 |access-date=December 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110195600/http://www.kcchiefs.com/news/2008/03/19/mr_music_is_ailing/ |archive-date=January 10, 2009 |url-status=dead }}</ref> was born in [[St. Louis, Missouri]] on August 15, 1912. DiPardo wrote songs about the team such as "The Chiefs are on the Warpath" and "The Hank Stram Polka". DiPardo received a [[Super Bowl ring]] for the Chiefs' victory in [[Super Bowl IV]]. DiPardo died in 2011.{{citation needed|date=November 2024}} ==Concerts== {{expand section|date=December 2025}} On September 8, 2018, [[Taylor Swift]] hosted a show from her [[Reputation Stadium Tour]], followed two nights of her signature [[The Eras Tour|Eras Tour]] at the stadium on July 7–8, 2023.<ref>{{cite web | url=https://www.chiefs.com/photos/photos-taylor-swift-the-eras-tour#a1bc83b4-11c1-4c85-9727-1cdb6a187535 | title=Photos: Taylor Swift the Eras Tour at GEHA Field at Arrowhead }}</ref> On October 1, 2023, [[Beyoncé]] performed at the stadium and concluded her [[Renaissance World Tour]]. At the end of the show, she premiered the teaser for ''[[Renaissance: A Film by Beyoncé]]''.<ref>{{Cite web|url=https://www.chiefs.com/news/beyonce-returns-to-the-global-stage-for-renaissance-world-tour|title=Beyoncé Returns to the Global Stage for Renaissance World Tour|website=Kansas City Chiefs|date=February 1, 2023}}</ref> ==Transportation== The Truman Sports Complex has 26,000 total parking spaces that are shared between the two stadiums.<ref>{{cite news |last=Friestad |first=Thomas |date=September 13, 2024 |title=Where to Park? A Crown Center stadium site already had 19,000-plus spaces within walking distance |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/news/2024/09/13/washington-square-park-royals-parking-garage-3d.html |work=Kansas City Business Journal |url-access=subscription |accessdate=April 29, 2026}}</ref> Arrowhead Stadium is served by a single bus route operated by the [[Kansas City Area Transportation Authority]]. During the 2026 World Cup, several express buses are planned to connect the stadium to destinations around the Kansas City area, including the fan festival at the [[National World War I Museum and Memorial]] in downtown.<ref>{{cite news |last=Rosenburg |first=Gabe |date=April 16, 2026 |title=How much is Kansas City charging for World Cup stadium transit? A lot less than other cities |url=https://www.kcur.org/sports/2026-04-16/kansas-city-world-cup-buses-transit-shuttle-game-transportation |publisher=KCUR |accessdate=April 29, 2026}}</ref> ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://stadiumdb.com/stadiums/usa/arrowhead_stadium Arrowhead Stadium] at StadiumDB.com * [https://web.archive.org/web/20040917122526/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/ Arrowhead stadium info on KCChiefs.com] – [https://web.archive.org/web/20100117180256/http://www.kcchiefs.com/arrowhead/seating/ Seating chart] – [https://web.archive.org/web/20040906074455/http://www.kcchiefs.com/fanfair/v_arrowhead.asp Virtual Tour] * [http://www.stadiumsofprofootball.com/afc/ArrowheadStadium.htm Stadiums of Pro Football: Arrowhead stadium] * [https://web.archive.org/web/20110922072132/http://wheresmyseat.net/arrowhead-stadium-kansas-city-mo/ Arrowhead Stadium Seating Chart] {{s-start-collapsible|header={{s-sta|et}}}} {{succession box | title = Home of the<br>[[Kansas City Chiefs]] | years = 1972 – present | before = [[Municipal Stadium (Kansas City, Missouri)|Municipal Stadium]] | after = [[New Chiefs Stadium]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] | years = 1996 – 2007 | before = first stadium | after = [[T-Bones Stadium|CommunityAmerica Ballpark]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[Pro Bowl|NFL Pro Bowl]] | years = 1974 | before = [[Texas Stadium]] | after = [[Miami Orange Bowl]] }} {{succession box | title = Host of the<br>[[AFC Championship Game]] | years = 2019 – 2023<br>2025 | before = <br>[[Gillette Stadium]]<br>[[M&T Bank Stadium]] | after = <br>[[M&T Bank Stadium]]<br>[[Empower Field at Mile High]] }} {{succession box | title = Home of the<br>[[Big 12 Championship Game]] | years = 2000<br>2003 – 2004<br>2006<br>2008 | before = <br>[[Alamodome]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[NRG Stadium|Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]] | after = <br>[[Texas Stadium]]<br>[[Reliant Stadium]]<br>[[Alamodome]]<br>[[AT&T Stadium|Cowboys Stadium]] }} {{succession box | title = Host of the <br>[[Drum Corps International]]<br>World Championship | years = 1988 – 1989 | before = [[Camp Randall Stadium]] | after = [[New Era Field|Rich Stadium]] }} {{s-end}} {{Kansas City Chiefs}} {{Navboxes|title=Articles related to Arrowhead Stadium|list1= {{Sporting Kansas City}} {{Kansas City, Missouri}} {{NFL Stadiums}} {{Former MLS stadiums}} {{Big 12 Championship Game navbox}} {{Missouri college football venues}} {{Kansas Jayhawks football navbox}} {{Music venues of Missouri}} {{2024 Copa América venues}} {{2026 FIFA World Cup stadiums}} }} {{Authority control}} 9zpr11wd2853b2fzya9ws2oiqh24d4m 0 1264410 10806407 10704880 2026-06-29T17:57:20Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կամերունցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] 10806407 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Սեբաստիան Այմար Բասոնգ Նգենա''' ({{lang-fr|Sébastien Aymar Bassong Nguena}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանս-կամերունցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]]։ Խաղացել է Կենտրոնական և ձախ պաշտպանների դիրքերում։ == Կարիերա == === Վաղ տարիներ === Հայտնի կլերֆոնտենի երիտասարդական ակադեմիայի շրջանավարտ, որտեղ վերապատրաստվել են [[Ֆրանսիա]]յի հավաքականի շատ ֆուտբոլիստներ, ինչպիսիք են [[Թիերի Անրի]]ն, [[Նիկոլյա Անելկա|Նիկոլա Անելկան]], [[Լուի Սահա]] և [[Վիլյամ Գալաս]]ը։ 2005 թվականին Սեբաստիենը կնքեց իր առաջին պայմանագիրը՝ դառնալով «Մեց» ֆուտբոլային ակումբի խաղացող։ 2005/06 մրցաշրջանում Բասոնգը տեղափոխվեց առաջին թիմ և 2005 թվականի օգոստոսի 23-ին իր նորամուտը նշեց «Մեցի» կազմում «Ստրասբուրգի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |date=2005 թ․ օգոստոսի 23 |title=FC METZ 0-0 RC STRASBOURG |url=https://www.fcmetz.com/2005-2006/ligue-1/fc-metz-vs-vauban-strasbourg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329201232/https://www.fcmetz.com/2005-2006/ligue-1/fc-metz-vs-vauban-strasbourg |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}<br>{{Cite web |date=2005 թ․ օգոստոսի 23 |title=BASSONG EN CLASSE SUPÉRIEURE |url=https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/club/bassong-en-classe-superieure |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329200152/https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/club/bassong-en-classe-superieure |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}</ref>։ «Մեցում» իր առաջին պրոֆեսիոնալ մրցաշրջանում Բասոնգը բոլոր մրցումներում անցկացրել է 24 հանդիպում։ Մրցաշրջանի ավարտին նա երեք տարվա պայմանագիր կնքեց ակումբի հետ<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ մայիսի 11 |title=NOUVEAUX CONTRATS |url=https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/equipe-pro/nouveaux-contrats |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329204554/https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/equipe-pro/nouveaux-contrats |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}<br>{{Cite web |date=2006 թ․ հունիսի 26 |title=BASSONG SIGNE TROIS ANS |url=https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/equipe-pro/bassong-signe-trois-ans |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329204605/https://www.fcmetz.com/2005-2006/actualites/equipe-pro/bassong-signe-trois-ans |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}</ref>։ 2006/07 մրցաշրջանում Բասոնգը դարձել է «Մեցի» հիմնական խաղացողը։ 2007 թվականի մայիսի 18-ին Բասոնգը խփեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը կարիերայում՝ «Ստրասբուրգի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ մայիսի 18 |title=UN TRÈS BEAU DERBY! |url=https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/equipe-pro/un-tres-beau-derby |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329212531/https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/equipe-pro/un-tres-beau-derby |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}</ref>։ «Մեցի» կազմում նա անցկացրել է երեք մրցաշրջան (երկուսը՝ առաջին լիգայում, մեկը՝ երկրորդ), եղել է հիմնական կազմի խաղացող։ === «Նյուքասլ Յունայթեդ» === 2008 թվականի հուլիսին Սեբաստիենը փորձաշրջան է անցել անգլիական «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]ում», մասնակցել նախամրցաշրջանային խաղերից մեկին, որից հետո հուլիսի 30-ին ձևակերպվել է նրա տեղափոխությունը «Մեցից»։ Տրանսֆերի գումարը, ըստ տարբեր աղբյուրների, կազմել է 500 հազարից մինչև 1,5 միլիոն ֆունտ ստերլինգ<ref name="guardian1">[http://www.guardian.co.uk/football/2009/aug/04/sebastien-bassong-fined-wages Newcastle’s Sébastien Bassong fined for missing Dundee United trip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090807042825/http://www.guardian.co.uk/football/2009/aug/04/sebastien-bassong-fined-wages |date=2009-08-07 }}. Louise Taylor. Guardian. 4 августа 2009</ref><ref>[http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=66657&cc=5739 Sebastien Bassong Bio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902043454/http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=66657&cc=5739 |date=2009-09-02 }}. Soccernet. ESPN.com</ref>։ 2008 թվականի օգոստոսի 26-ին Բասոնգը իր նորամուտը նշեց «Նյուքասլի» կազմում «[[Քովենթրի Սիթի]]ի» դեմ ֆուտբոլային լիգայի գավաթի խաղում։ 2013 թվականի դեկտեմբեր 26 ին «[[Ուիգան Ատլետիկ|Ուիգան]]ի »դեմ խաղում նա ստացել է իր առաջին կարմիր քարտը<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Wigan Athletic 2 Newcastle United 1 |url=https://www.chroniclelive.co.uk/sport/football/football-news/wigan-athletic-2-newcastle-united-1479144 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204557/https://www.chroniclelive.co.uk/sport/football/football-news/wigan-athletic-2-newcastle-united-1479144 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Chronicle Live}}</ref>։ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում անցկացրած առաջին մրցաշրջանում նա մասնակցել է 30 հանդիպման, գոլեր չի խփել։ Չնայած «Նյուքասլ Յունայթեդը» մրցաշրջանում չափազանց անհաջող հանդես եկավ՝ զբաղեցնելով 18-րդ հորիզոնականը և հեռանալով Պրեմիեր լիգայից, Բասոնգը լավ հանդես եկավ և ճանաչվեց թիմի լավագույն խաղացող 2008/09 մրցաշրջանում<ref>[http://www.nufc.premiumtv.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10278~41721,00.html Sebastien Bassong. Player Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804014601/http://www.nufc.premiumtv.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10278~41721,00.html |date=2009-08-04 }}. Newcastle United FC Official Website</ref>։ === «Տոտենհեմ Հոտսպուր» === [[Պատկեր:Cristiano Ronaldo (5593704534).jpg|thumb|left|250px|Բասոնգը 2011 թվականին [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՈՒԵՖԱ]]-ի Չեմպիոնների լիգայի խաղում [[Կրիշտիանու Ռոնալդու]]ի դեմ պայքարում:]] «Նյուքասլի» ֆուտբոլային լիգայի առաջնություն մեկնելուց հետո Սեբաստիենը ցանկություն է հայտնել հեռանալ թիմից։ Այն ձեռք բերելու համար հետաքրքրված ակումբների թվում էին «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]]ը», «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ն», «[[Աստոն Վիլլա]]ն», «[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]]ը» և «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]ը»<ref name="guardian1"/>։ 2009 թվականի օգոստոսի 6-ին տեղի ունեցավ Բասոնգի տեղափոխությունը «Նյուքասլ Յունայթեդից» «Տոտենհեմ Հոտսպուր», որի համար լոնդոնցիները վճարեցին մոտ 8 միլիոն ֆունտ ստերլինգ<ref>[http://www.guardian.co.uk/football/2009/aug/07/sebastien-bassong-newcastle-tottenham-spurs Spurs' Sébastien Bassong has no regrets about tough year at Newcastle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810124319/http://www.guardian.co.uk/football/2009/aug/07/sebastien-bassong-newcastle-tottenham-spurs |date=2009-08-10 }}. Guardian. 7 августа 2009</ref>։ «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]]ում» հատկապես լավ կենտրոնական պաշտպանի կարիք ունեին, քանի որ մրցաշրջանի մեկնարկից առաջ թիմը վնասվածքների պատճառով զրկվեց միանգամից երեք խաղացողներից՝ Լեդլի Քինգից, Մայքլ Դոուսոնից և Ջոնաթան Վուդգեյթից<ref>[http://www.championat.ru/football/news-279031.html «Тоттенхэм» близок к приобретению Бассонга]{{Недоступная ссылка|date=Май 2018 |bot=InternetArchiveBot }}. Чемпионат.ру. 6 августа</ref>։ 2009 թվականի օգոստոսի 16-ին Սեբաստիենը իր նորամուտը նշեց «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» կազմում Պրեմիեր լիգայի առաջին տուրի «[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]ի» դեմ խաղում։ Նա դուրս է եկել մեկնարկային կազմում, խաղադաշտում անցկացրել է ամբողջ հանդիպումը և 59-րդ րոպեին գլխով հաղթական գոլը խփել Լուկա Մոդրիչի խփած տուգանային հարվածից հետո<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8198253.stm Tottenham 2 — 1 Liverpool] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201122135551/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8198253.stm |date=2020-11-22 }}. Phil McNulty. BBC Sport. 16 августа 2009</ref>։ Այս գոլը Բասոնգի համար առաջինն էր Պրեմիեր լիգայում։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 22-ին «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]ի» դեմ խաղի ժամանակ նա ուղեղի ցնցում ստացավ [[Նիկոլյա Անելկա|Նիկոլա Անելկա]]յի հետ բախման ժամանակ անհարմար ընկնելուց հետո և պետք է փոխարինվեր<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 21 |title=Injuries blight Spurs' defence |url=https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/4639433.injuries-blight-spurs-defence/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211812/https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/4639433.injuries-blight-spurs-defence/ |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Tottenham Independent}}</ref>, բայց բժիշկները թույլ տվեցին շարունակել խաղը, և Բասոնգը վերադարձավ «սփըրսի» մեկնարկային կազմ<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 21 |title=Bassong given all-clear |url=https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/4640829.bassong-given-all-clear/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211741/https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/4640829.bassong-given-all-clear/ |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Tottenham Independent}}</ref>։ Նա մրցաշրջանի մեկնարկից ի վեր մեկնարկային կազմում խաղացել է յուրաքանչյուր հանդիպում՝ [[Ջոնաթան Վուդգեյթ]] և Լեդլի Քինգի բացակայության պատճառով, մինչև նոյեմբերի սկզբին բաց թողեց մեկ հանդիպում ՝ ազդրի վնասվածքից հետո<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ ապրիլի 22 |title=Spurs stand firm over £1m Asmir Begovic fee from Portsmouth |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/spurs-stand-firm-over-1m-asmir-begovic-fee-from-portsmouth-6461612.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211729/https://www.standard.co.uk/sport/football/spurs-stand-firm-over-1m-asmir-begovic-fee-from-portsmouth-6461612.html |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=London Evening Standard}}<bt>{{Cite news |date=2009 թ․ նոյեմբերի 7 |title=Spurs suffer Bassong blow |url=https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/4726695.spurs-suffer-bassong-blow/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204552/https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/4726695.spurs-suffer-bassong-blow/ |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Tottenham Independent}}</ref>։ 2009/10 մրցաշրջանի վերջում Բասոնգը մասնակցել է 38 հանդիպման և խփել մեկ գոլ բոլոր մրցաշարերում։ 2010/11 մրցաշրջանի մեկնարկին Չեմպիոնների լիգայի որակավորման խաղում Բասոնգը խփեց «Սփըրսի» առաջին գոլը շվեյցարական «Յանգ Բոյզի» դարպասը<ref>{{Cite web |author=Mandeep Sanghera |date=2010 թ․ օգոստոսի 17 |title=Young Boys 3 – 2 Tottenham |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8918259.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208044559/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8918259.stm |archive-date=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, նա չկարողացավ մասնակցել պատասխան խաղին, որում «Տոտենհեմը» հաղթեց 4:0 հաշվով (6:3՝ երկու խաղերի հանրագումարով) և դուրս եկավ Չեմպիոնների լիգայի խմբային փուլ<ref>{{Cite web |author=Mandeep Sanghera |date=2010 թ․ օգոստոսի 25 |title=Tottenham 4 – 0 Young Boys (agg 6 – 3) |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8939577.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028221520/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8939577.stm |archive-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ 2010 թվականի սեպտեմբերի 22-ին «Արսենալի» հետ խաղի ժամանակ Բասոնգը տուգանային հրապարակում խախտեց Սամիր Նասրիի վրա, Իսկ ինքը՝ Նասրին, հաջողությամբ իրացրեց 11 մետրանոցը։ «Խաղից հետո Բասոնգը ասաց Ֆոլի մասին. Նա շատ հեշտությամբ ընկավ։ Հետագայում նա ասաց ինձ, որ ես հազիվ եմ դիպչել նրան»<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ սեպտեմբերի 23 |title=Are Arsenal victims &ndash; or the worst of villains? |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/are-arsenal-victims-ndash-or-the-worst-of-villains-2086868.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/are-arsenal-victims-ndash-or-the-worst-of-villains-2086868.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109043428/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/are-arsenal-victims-ndash-or-the-worst-of-villains-2086868.html |archive-date=2022 թ․ մայիսի 26 |archivedate=2020 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |work=The Independent}}</ref>։ 2010/11 մրցաշրջանի վերջում Բասոնգը միայն 12 խաղ է անցկացրել առաջնությունում և մեկ գոլ խփել «[[Բիրմինգհեմ Սիթի]]ի» դարպասը<ref>{{Cite web |author=Saj Chowdhury |date=2010 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Birmingham 1 – 1 Tottenham |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/9244664.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204550/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/9244664.stm |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2017 թ․ մայիսի 17 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ 2011/12 մրցաշրջանից առաջ Բասոնգը ցանկություն է հայտնել հեռանալ «Տոտենհեմից»<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ մայիսի 20 |title=Sebastien Bassong eyes Tottenham exit |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/sebastien-bassong-eyes-tottenham-exit-2286860.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/sebastien-bassong-eyes-tottenham-exit-2286860.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019205617/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/sebastien-bassong-eyes-tottenham-exit-2286860.html |archive-date=2022 թ․ մայիսի 26 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |work=The Independent}}</ref>։ Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ընթացքում նա կապված էր «Նյուքասլ Յունայթեդ» և «[[Քուինս Պարկ Ռեյնջերս]]» տեղափոխության հետ, սակայն ի վերջո մնաց «Տոտտենհեմում»<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հուլիսի 28 |title=Blackburn defender Chris Samba a target for Spurs and Arsenal |url=https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/9166197.spurs-to-move-for-samba/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211726/https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/9166197.spurs-to-move-for-samba/ |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Tottenham Independent}}<br>{{Cite news |date=2011 թ․ սեպտեմբերի 1 |title=Cahill disappointment for Spurs |url=https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/9227414.cahill-disappointment-for-spurs/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211743/https://www.thetottenhamindependent.co.uk/sport/national/9227414.cahill-disappointment-for-spurs/ |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Tottenham Independent}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, նա շարունակում էր մնալ պահեստայինների նստարանին<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հոկտեմբերի 21 |title=Tottenham defender Sebastien Bassong open to QPR switch |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/tottenham-defender-sebastien-bassong-open-to-qpr-switch-2374015.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/tottenham-defender-sebastien-bassong-open-to-qpr-switch-2374015.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019205900/https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/tottenham-defender-sebastien-bassong-open-to-qpr-switch-2374015.html |archive-date=2022 թ․ մայիսի 26 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |work=The Independent}}<br>{{Cite news |date=2011 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Bassong: It hurts that my Spurs career is nearly over |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/bassong-it-hurts-that-my-spurs-career-is-nearly-over-6364362.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019205901/https://www.standard.co.uk/sport/football/bassong-it-hurts-that-my-spurs-career-is-nearly-over-6364362.html |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=London Evening Standard}}</ref>։ 2011 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Բասոնգը առաջին անգամ դարձավ թիմի ավագ ՈՒԵՖԱ-ի [[Եվրոպա]] լիգայում «Կազանի Ռուբինի» դեմ խաղում և օգնեց «սփըրսին» հաղթել 1-0 հաշվով<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հոկտեմբերի 21 |title=Bassong's play-me plea to Harry Redknapp |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/bassongs-play-me-plea-to-harry-redknapp-6360033.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211725/https://www.standard.co.uk/sport/football/bassongs-play-me-plea-to-harry-redknapp-6360033.html |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=London Evening Standard}}</ref>։ ==== Վարձակալություն «Վուլվերհեմփթոն Ուոնդերերս» - ում ==== 2012 թվականի հունվարի 31-ին Բասոնգը վարձավճարով տեղափոխվել է «Վուլվերհեմփթոն Ուոնդերերս» մինչև 2011/12 մրցաշրջանի ավարտը<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ հունվարի 31 |title=Wolves sign Sebastien Bassong on loan from Tottenham Hotspur |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/16821935.stm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227093541/https://www.bbc.co.uk/sport/football/16821935 |archivedate=2019 թ․ դեկտեմբերի 27 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ 2012 թվականի փետրվարի 4-ին նա իր նորամուտը նշեց «գայլերի» կազմում՝ 90 րոպե խաղալով «Քուինս Պարկ Ռեյնջերսի» դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ փետրվարի 4 |title=QPR 1 Wolves 2 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/16778841 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015103244/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/16778841 |archivedate=2013 թ․ հոկտեմբերի 15 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Ծնկատակի ջիլի վնասվածքից հետո նա վերադարձել է մեկնարկային կազմ և հիմնական կազմում մասնակցել է մի շարք հանդիպումների, մինչև Առաջին խաղակեսի սկզբում հեռացվեց «Արսենալի» հետ խաղում<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ փետրվարի 24 |title=Fletcher only Wolves doubt for Toon duel |url=https://www.expressandstar.com/sport/football/wolverhampton-wanderers-fc/2012/02/24/fletcher-only-wolves-doubt-for-toon-duel/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204548/https://www.expressandstar.com/sport/football/wolverhampton-wanderers-fc/2012/02/24/fletcher-only-wolves-doubt-for-toon-duel/ |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Express and Star}}<br>{{Cite news |date=2012 թ․ ապրիլի 23 |title=Wolves 0 Arsenal 3 - match analysis |url=https://www.expressandstar.com/sport/football/wolverhampton-wanderers-fc/2012/04/12/wolves-0-arsenal-3-match-analysis/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204548/https://www.expressandstar.com/sport/football/wolverhampton-wanderers-fc/2012/04/12/wolves-0-arsenal-3-match-analysis/ |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Express and Star}}</ref>։ Սակայն նրա վարձակալությունը չի խանգարել ակումբին «Մանչեսթեր Սիթիից» կրած պարտությունից հետո մեկնել փոքր լիգա<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ ապրիլի 22 |title=Wolves 0 – 2 Manchester City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17718140 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160116140030/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17718140 |archivedate=2016 թ․ հունվարի 16 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ === «Նորվիչ Սիթի» === 2012 թվականի օգոստոսի 21-ին Բասոնգը տեղափոխվեց «[[Նորվիչ Սիթի]]»՝ «դեղձանիկների» հետ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր<ref name="NCFC-signing">{{Cite web |date=2012 թ․ օգոստոսի 21 |title=Sebastien Bassong leaves Tottenham for Norwich City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19330887 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105003718/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19330887 |archive-date=2015 թ․ հունվարի 5 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Բասոնգը նորամուտը նշեց «Նորվիչ Սիթիի» կազմում «Քուինս Պարկ Ռեյնջերսի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |author=Chris Osborne |date=2012 թ․ օգոստոսի 25 |title=Norwich City 1 – 1 Queens Park Rangers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19304497 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117180700/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19304497 |archive-date=2016 թ․ հունվարի 17 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Այն բանից հետո, երբ Բասոնգը տեղափոխվեց «Նորվիչ», նա արագորեն դարձավ ակումբի հիմնական խաղացողը<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ սեպտեմբերի 10 |title=Signings could be an early Christmas present for Norwich City fans |url=https://www.eveningnews24.co.uk/views/ian-clarke/signings-could-be-an-early-christmas-present-for-norwich-city-fans-1-1510539 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406235250/https://www.eveningnews24.co.uk/views/ian-clarke/signings-could-be-an-early-christmas-present-for-norwich-city-fans-1-1510539 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}<br>{{Cite news |date=2012 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=Sebastien Bassong revels in his Norwich City start |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/sebastien-bassong-revels-in-his-norwich-city-start-1-1504017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211802/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/sebastien-bassong-revels-in-his-norwich-city-start-1-1504017 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}<br>{{Cite news |date=2012 թ․ սեպտեմբերի 14 |title=Russell Martin impressed with Norwich City's centre-back pairing of Sebastien Bassong and Leon Barnett |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/russell-martin-impressed-with-norwich-city-s-centre-back-pairing-of-sebastien-bassong-and-leon-barnett-1-1521574 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406223600/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/russell-martin-impressed-with-norwich-city-s-centre-back-pairing-of-sebastien-bassong-and-leon-barnett-1-1521574 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ 2012 թվականի նոյեմբերի 24-ին Բասոնգը խփեց իր առաջին գոլը «Նորվիչի» կազմում՝ 90-րդ րոպեին հավասարեցնելով հաշիվը «Էվերթոնի» դեմ արտագնա խաղում<ref>{{Cite web |author=Chris Bevan |date=2012 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Everton 1 – 1 Norwich City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20374510 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128195244/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20374510 |archive-date=2012 թ․ նոյեմբերի 28 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ Հանդիպման ընթացքում նա ռասիստական վիրավորանքների է ենթարկվել «Էվերթոնի» երկրպագուների կողմից, ինչի հետևանքով «Նորվիչ Սիթին» այդ մասին հայտնել է ոստիկանությանը<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ նոյեմբերի 25 |title=Norwich City to report racist Twitter comments about Sebastien Bassong following equaliser against Everton |url=https://www.eveningnews24.co.uk/news/crime/norwich-city-to-report-racist-twitter-comments-about-sebastien-bassong-following-equaliser-against-everton-1-1708030 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406223616/https://www.eveningnews24.co.uk/news/crime/norwich-city-to-report-racist-twitter-comments-about-sebastien-bassong-following-equaliser-against-everton-1-1708030 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}<br>{{Cite news |date=2012 թ․ նոյեմբերի 27 |title=Norwich contact police with evidence of alleged racist tweets directed at Sebastien Bassong |url=https://www.skysports.com/football/news/11709/8286543/norwich-contact-police-with-evidence-of-alleged-racist-tweets-directed-at-sebastien-bassong |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204546/https://www.skysports.com/football/news/11709/8286543/norwich-contact-police-with-evidence-of-alleged-racist-tweets-directed-at-sebastien-bassong |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Sky Sports}}</ref>։ Դեկտեմբերի սկզբին նա կրկին գոլ խփեց, ինչի շնորհիվ «Նորվիչը» 2:1 հաշվով հաղթեց «Սանդերլենդին»<ref>{{Cite web |author=Mandeep Sanghera |date=2012 թ․ դեկտեմբերի 2 |title=Norwich City 2 – 1 Sunderland |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20483937 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121211021914/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20483937 |archive-date=2012 թ․ դեկտեմբերի 11 |access-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |work=bbc.co.uk |publisher=BBC Sport}}</ref>։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Բասոնգը «Նորվիչի» կազմում իր երրորդ գոլը խփեց «[[Սուոնսի Սիթի]]ի» դարպասը<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ դեկտեմբերի 8 |title=Swansea City 3, Norwich City 4 |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/swansea-city-3-norwich-city-4-1-1735759 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406235203/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/swansea-city-3-norwich-city-4-1-1735759 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ Իր ելույթի համար Բասոնգը [[Sky Sports]]-ի վարկածով ընդգրկվել է շաբաթվա թիմում<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Premier League Team of the Week |url=https://www.skysports.com/football/news/12040/8324311/pl-team-of-the-week |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204548/https://www.skysports.com/football/news/12040/8324311/pl-team-of-the-week |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Sky Sports}}</ref>։ Խաղի ընթացքում նա կրկին ենթարկվել է ռասիստական վիրավորանքների «Սուոնսի Սիթիի» երկրպագուների կողմից, ինչի արդյունքում «Նորվիչ Սիթին» երկրորդ անգամ ռասիզմի մասին հայտնել է ոստիկանությանը և հետաքննել փաստացի կամ ենթադրյալ ռասիստական բռնության չորս առանձին դեպքեր, ինչի արդյունքում ոստիկանությունը ձերբակալել է<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Norwich report Sebastien Bassong racial abuse incidents to police |url=https://www.skysports.com/football/news/11709/8322432/norwich-report-sebastien-bassong-racial-abuse-incidents-to-police |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204550/https://www.skysports.com/football/news/11709/8322432/norwich-report-sebastien-bassong-racial-abuse-incidents-to-police |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Sky Sports}}<br>{{Cite news |date=2012 թ․ դեկտեմբերի 8 |title=Police make arrest after racial abuse against Norwich's Sebastien Bassong |url=https://www.skysports.com/football/news/11709/8318469/police-make-arrest-after-racial-abuse-against-norwichs-sebastien-bassong |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204546/https://www.skysports.com/football/news/11709/8318469/police-make-arrest-after-racial-abuse-against-norwichs-sebastien-bassong |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Sky Sports}}</ref>։ 2013 թվականի մայիսին «Սուոնսի Սիթիի» երկրպագուի դեմ մեղադրանքները հանվել են<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ մայիսի 22 |title=Legal proceedings dropped against Swansea City fan accused of racially abusing Norwich City star |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/legal-proceedings-dropped-against-swansea-4002814 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204550/https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/legal-proceedings-dropped-against-swansea-4002814 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Wales Online}}</ref>։ 2012/13 մրցաշրջանի արդյունքներով նա մասնակցել է 35 հանդիպման և բոլոր մրցաշարերում դարձել 3 գոլի հեղինակ։ Բասոնգը ճանաչվեց թիմի լավագույն խաղացող՝ նվաճելով Բարրի Բաթլերի հուշամրցաշարը։ Ընդ որում, նա դարձել Է [[Հռոմեական Բրիտանիա|Բրիտանիա]]յի սահմաններից դուրս առաջին խաղացողը, ով ստացել է այդ մրցանակը<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ մայիսի 19 |title=Sebastien Bassong 'honoured' to lift Norwich City's player of season award |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/sebastien-bassong-honoured-to-lift-norwich-city-s-player-of-season-award-1-2200918 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211806/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/sebastien-bassong-honoured-to-lift-norwich-city-s-player-of-season-award-1-2200918 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ 2013/14 մրցաշրջանից առաջ Բասոնգը նշանակվել է թիմի ավագ Գրանտ Հոլտի հեռանալուց հետո<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ օգոստոսի 10 |title=New Norwich City captains confirmed |url=https://www.eveningnews24.co.uk/news/new-norwich-city-captains-confirmed-1-2329041 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406214901/https://www.eveningnews24.co.uk/news/new-norwich-city-captains-confirmed-1-2329041 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}<br>{{Cite news |date=2013 թ․ օգոստոսի 16 |title=Norwich City skipper Sebastien Bassong insists the time has come to deliver |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/norwich-city-skipper-sebastien-bassong-insists-the-time-has-come-to-deliver-1-2339066 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211905/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/norwich-city-skipper-sebastien-bassong-insists-the-time-has-come-to-deliver-1-2339066 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ 2017 թվականի մայիսի 2-ին Բասոնգը 7 ֆուտբոլիստների թվում էր, ովքեր 2016/17 մրցաշրջանից հետո լքեցին «Նորվիչ Սիթին»<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ մայիսի 2 |title=Norwich City: John Ruddy & Sebastien Bassong among seven released by Canaries |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39780816 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204546/https://www.bbc.co.uk/sport/football/39780816 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2017 թ․ հունիսի 21 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |work=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Ակումբում գտնվելու ընթացքում նա դարձել է երկրպագուների սիրելին՝ շնորհիվ իր «ուժեղ, արագ և հիանալի կազմակերպչական խաղի»<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ նոյեմբերի 15 |title=On sale Saturday - The Canary magazine |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/on-sale-saturday-the-canary-magazine-1-1694221 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211736/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/on-sale-saturday-the-canary-magazine-1-1694221 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}<br>{{Cite news |date=2013 թ․ հունվարի 3 |title=Sebastien Bassong is the star pupil in Norwich City's class of 2012/13 |url=https://www.eveningnews24.co.uk/views/ian-clarke/sebastien-bassong-is-the-star-pupil-in-norwich-city-s-class-of-2012-13-1-1781829 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406235257/https://www.eveningnews24.co.uk/views/ian-clarke/sebastien-bassong-is-the-star-pupil-in-norwich-city-s-class-of-2012-13-1-1781829 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ === Հետագա կարիերա === Բասոնգը 2017/18 մրցաշրջանն անցկացրել է ազատ գործակալի կարգավիճակում, մարզվել է և կապված է եղել «Քուինս Պարկ Ռեյնջերս» և «Բիրմինգհեմ Սիթի» տեղափոխության հետ<ref>{{Cite news |date=2018 թ․ օգոստոսի 21 |title=Sebastien Bassong training with QPR after more than year out of game |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11478332/sebastien-bassong-training-with-qpr-after-more-than-year-out-of-game |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204548/https://www.skysports.com/football/news/11095/11478332/sebastien-bassong-training-with-qpr-after-more-than-year-out-of-game |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Sky Sports}}<br>{{Cite news |date=2017 թ․ օգոստոսի 23 |title=Birmingham City boss Harry Redknapp considering signing released Norwich City defender Sebastien Bassong |url=https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/birmingham-city-boss-harry-redknapp-considering-signing-released-norwich-city-defender-sebastien-bassong-1-5160361 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406211728/https://www.eveningnews24.co.uk/sport/norwich-city/birmingham-city-boss-harry-redknapp-considering-signing-released-norwich-city-defender-sebastien-bassong-1-5160361 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Norwich Evening News}}</ref>։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Բասոնգը կարճաժամկետ պայմանագիր կնքեց Առաջին լիգայի «Պիտերբորո Յունայթեդ» ակումբի հետ՝ 18 ամիս անցկացնելով ազատ գործակալի կարգավիճակում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Sebastien Bassong: Peterborough United sign ex-Norwich and Tottenham defender |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45979349 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019204550/https://www.bbc.co.uk/sport/football/45979349 |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 26 |publisher=BBC Sport}}</ref>։ 2018 թվականի նոյեմբերի 13-ին Բասոնգը նորամուտը նշեց ակումբի կազմում «Լուտոն Թաունի» դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2018 թ․ նոյեմբերի 13 |title=Peterborough United 2 Luton Town 1: Posh squeeze through after a few nervy moments |url=https://www.peterboroughtoday.co.uk/sport/football/posh/peterborough-united-2-luton-town-1-posh-squeeze-through-after-a-few-nervy-moments-1-8703340 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406202048/https://www.peterboroughtoday.co.uk/sport/football/posh/peterborough-united-2-luton-town-1-posh-squeeze-through-after-a-few-nervy-moments-1-8703340 |archivedate=2019 թ․ ապրիլի 6 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Peteborough Today}}</ref>։ 2019 թվականի հուլիսի 24-ին հայտարարվեց, որ «Վոլոսը» Բասոնգի հետ կնքել է մեկ տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հուլիսի 25 |title=Cameroon internationals Njie and Bassong secure transfers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49113711 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019204551/https://www.bbc.co.uk/sport/football/49113711 |archivedate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 28 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=BBC Sport}}<br>{{Cite web |date=2019 թ․ հուլիսի 24 |title=Υπέγραψε στον Βόλο ο Σεμπαστιάν Μπασόνγκ |url=https://www.volosfc.com/archives/10866 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921072329/https://www.volosfc.com/archives/10866 |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 21 |access-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 28 |publisher=Volos FC |language=el}}</ref>։ === Հավաքական === 2007 թվականին Սեբաստիենը երկու ընկերական հանդիպում է անցկացրել Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ փետրվարի 16 |title=RENCONTRE AVEC SÉBASTIEN BASSONG |url=https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/club/rencontre-avec-sebastien-bassong |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329212600/https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/club/rencontre-avec-sebastien-bassong |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}<br>{{Cite web |date=2007 թ․ մարտի 15 |title=BASSONG APPELÉ |url=https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/equipe-pro/bassong-appele |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329212533/https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/equipe-pro/bassong-appele |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}</ref>։ Բասոնգը հարցազրույցում ասել է, որ եթե իրեն կանչեն [[Կամերուն]]ի ազգային հավաքական, նա կընդունի առաջարկը<ref name="Bassong Interview 2007">{{Cite web |date=2007 թ․ փետրվարի 26 |title=UN BLEU À DÉCOUVERT |url=https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/club/un-bleu-decouvert |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329212552/https://www.fcmetz.com/2006-2007/actualites/club/un-bleu-decouvert |archive-date=2019 թ․ մարտի 29 |access-date=2019 թ․ ապրիլի 6 |publisher=FC Metz |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=2006 թ․ օգոստոսի 11 |title=Bassong (FC Metz) " Mon cœur bat pour le Cameroun " |url=https://www.camfoot.com/les-lions-en-club/bassong-fc-metz-mon-coeur-bat-pour,7554.html?bassong-fc-metz-mon-coeur-bat-pour%2C7554_html= |access-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 28 |publisher=Cam Foot |language=fr}}</ref>։ 2009 թվականի մայիսին Բասոնգը հրավիրվել է Կամերունի ազգային հավաքական, որի կազմում նա իրավունք ուներ հանդես գալու, քանի որ չի խաղացել [[Ֆրանսիա]]յի երիտասարդական հավաքականում որևէ մրցաշարերում<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/8067937.stm Bassong joins Cameroon squad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304122739/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/8067937.stm |date=2021-03-04 }}. BBC Sport. 29 мая 2009</ref>։ Նա մասնակցել է [[Բելգիա]]յում կայացած մարզումային հավաքին, սակայն 2010 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի Մարոկկոյի հավաքականի դեմ խաղին չի մասնակցել։ 2009 թվականի օգոստոսի 12-ին Սեբաստիենը Կամերունի հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշեց [[Ավստրիա]]յի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց աֆրիկացիների հաղթանակովա՝ 2:0 հաշվով<ref>{{Cite news |author=Stuart Rayner |date=2009 թ․ օգոստոսի 15 |title=Bassong was Alan's tip, says Redknapp |url=http://www.journallive.co.uk/nufc/newcastle-united-news/2009/08/15/bassong-was-alan-s-tip-says-redknapp-61634-24446733/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307113744/http://www.journallive.co.uk/nufc/newcastle-united-news/2009/08/15/bassong-was-alan-s-tip-says-redknapp-61634-24446733/ |archivedate=2012 թ․ մարտի 7 |access-date=2009 թ․ սեպտեմբերի 22 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |work=The Journal |publisher=journallive.co.uk}}</ref>։ Բասոնգը հրավիրվել է հավաքական՝ մասնակցելու 2010 թվականին [[Հարավային Աֆրիկա]]յում կայանալիք Աշխարհի առաջնությանը՝ իր նախկին թիմակից Բենուա ասու-Էկոտոյի հետ միասին։ Գրեթե երկու տարվա բացակայությունից հետո Բասոնգը հրավիրվել է ազգային հավաքական՝ [[Տոգո]]յի դեմ խաղին։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 6-ին նա չորս տարվա ընթացքում առաջին անգամ խաղաց Կամերունի կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով [[Գամբիա]]յի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ սեպտեմբերի 7 |title=Gambie - Cameroun (0-1) : une victoire sur le fil |url=https://www.camfoot.com/actualites/gambie-cameroun-le-onze-avec-joel,22127.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212015840/http://www.camfoot.com/actualites/gambie-cameroun-le-onze-avec-joel,22127.html |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 12 |access-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 28 |accessdate=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |publisher=Cam Foot |language=fr}}</ref>։ == Վիճակագրություն == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Հանդիպումներ և գոլեր ըստ ակումբների, մրցաշրջանների և մրցումների<ref>{{Cite web |title=Sebastien Bassong |url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=49742 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019205416/https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=49742 |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2014 թ․ մարտի 3 |work=Soccerbase}}</ref><ref>{{Soccerway|20944}}</ref> |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="3"|Առաջնություն !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրագավաթներ !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!'''Խաղեր'''!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="4"|Մեց |2005/06 |Լիգա 1 |23||0||1||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||24||0 |- |2006/07 |Լիգա 2 |37||1||1||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||38||1 |- |2007/08 |Լիգա 1 |19||0||3||0||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||24||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !79!!1!!5!!0!!2!!0!!colspan="2"|-!!0!!0!!86!!1 |- |Նյուքասլ Յունայթեդ |2008/09 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |30||0||2||0||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||34||0 |- |rowspan="4"|Տոտենհեմ Հոտսպուր |2009/10 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |28||1||7||0||3||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||38||1 |- |2010/11 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |12||1||2||0||1||0||5||1||colspan="2"|-||20||2 |- |2011/12 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |5||0||1||0||1||0||6||0||colspan="2"|-||13||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !45!!2!!10!!0!!5!!0!!11!!1!!0!!0!!71!!3 |- |Վուլվերհեմփթոն Ուոնդերերս (Վարձավճար) |2011/12 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |9||0||0||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||9||0 |- |rowspan="6"|Նորվիչ Սիթի |2012/13 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |34||3||0||0||1||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||35||3 |- |2013/14 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |27||0||1||0||2||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||30||0 |- |2014/15 |Չեմպիոնշիպ |21||0||0||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||21||0 |- |2015/16 |Անգլիայի Պրեմիեր լիգա |32||1||1||0||3||1||colspan="2"|-||colspan="2"|-||36||2 |- |2016/17 |Չեմպիոնշիպ |9||0||1||0||3||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||13||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !123!!4!!3!!0!!9!!1!!colspan="2"|-!!0!!0!!135!!5 |- |Ուոթֆորդ (Վարձավճար) |2014/15 |Չեմպիոնշիպ |11||0||0||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||11||0 |- |Պիտերբորո Յունայթեդ |2018/19 |Լիգա 1 Անգլիայի ֆուտբոլի լիգայի |0||0||0||0||0||0||colspan="2"|-||1{{efn|Матчи в турнире [[Трофей Английской футбольной лиги]]}}||0||1||0 |- |Վոլոս |2019/20 |Սուպերլիգա |3||0||0||0||0||0||colspan="2"|-||colspan="2"|-||3||0 |- !colspan="3"|Ընդամենը կարիերայի ընթացքում !300!!7!!20!!0!!18!!1!!11!!1!!1!!0!!350!!9 |} {{notelist}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.canaries.co.uk/team/player-profile/index.aspx?playerid=322560 Профиль на официальном сайте «Норвич Сити»]{{Недоступная ссылка|date=Май 2018 |bot=InternetArchiveBot }}{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20090817204240/http://www.fcmetz.com/fiche/joueur/105 Статистика выступлений за «Мец»]{{ref-fr}} <references group="Ն" /> {{DEFAULTSORT:Բասոնգ, Սեբաստիան}} [[Կատեգորիա:Կամերունի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նորվիչ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կամերունցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] m3c5tciudc44s2v2il9snbu8mmjavw7 0 1264997 10806570 10751154 2026-06-30T06:36:15Z Kareyac 13198 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հայաստանի լեռներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806570 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Վարդաբլուր (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Լեռ}} '''Վարդաբլուր''' կամ '''գայլի ականջներ''', լեռ [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Վայոց ձորի մարզ|Վայոց ձորի]] մարզում<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022 թ․ մայիսի 23 |title=Վարդաբլուր լեռ |url=https://campinginarmenia.com/%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%A2%D5%AC%D5%B8%D6%82%D6%80-%D5%AC%D5%A5%D5%BC/ |access-date=2024 թ․ հունիսի 11 |website=Crossway |language=hy}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Լեռան գագաթի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2455 մետր է<ref>{{Cite web |title=Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ |url=https://www.armgeo.am/vardablur/}}</ref>։ [[Պատկեր:Mount Vardablur, Vayots Dzor.jpg|մինի|300px|Ձյունապատ Վարդաբլուրը [[Եղեգնաձոր]] քաղաքից]] Վարդաբլուրի վրա տարեկան միջին տեղումների քանակը 625 միլիմետր է։ Ամենախոնավ ամիսը մայիսն է՝ 84 միլիմետր անձրև, իսկ ամենաչորը՝ օգոստոսը՝ 11 միլիմետր<ref name="nasarain">{{Cite web |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archive-date=2019 թ․ ապրիլի 19 |access-date=30 Enero 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref>։ Լեռան արևմուտքում է գտնվում 13-րդ դարում կառուցված [[Պռոշաբերդ|Պռոշաբերդը]]։ Վարդաբլուրի հարևանությամբ են գտնվում [[Զեդեա]] և [[Գնիշիկ]] գյուղերը։ {| |{{Կլիմայի աղյուսակ|Vardablur|-15|-7|51|-11|-1|54|-5|11|73|-2|19|64|5|23|84|12|32|55|15|35|38|14|36|11|12|33|34|4|20|40|-4|11|69|-11|-1|54|float=left|clear=left|source=}} |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հայաստանի լեռներ]] lljh66zutrgs1tjb12m8jvnno3qsx4i 10806571 10806570 2026-06-30T06:36:54Z Kareyac 13198 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հայաստանի լեռներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806571 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Վարդաբլուր (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Լեռ}} '''Վարդաբլուր''' կամ '''գայլի ականջներ''', լեռ [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Վայոց ձորի մարզ|Վայոց ձորի]] մարզում<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022 թ․ մայիսի 23 |title=Վարդաբլուր լեռ |url=https://campinginarmenia.com/%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%A2%D5%AC%D5%B8%D6%82%D6%80-%D5%AC%D5%A5%D5%BC/ |access-date=2024 թ․ հունիսի 11 |website=Crossway |language=hy}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Լեռան գագաթի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2455 մետր է<ref>{{Cite web |title=Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ |url=https://www.armgeo.am/vardablur/}}</ref>։ [[Պատկեր:Mount Vardablur, Vayots Dzor.jpg|մինի|300px|Ձյունապատ Վարդաբլուրը [[Եղեգնաձոր]] քաղաքից]] Վարդաբլուրի վրա տարեկան միջին տեղումների քանակը 625 միլիմետր է։ Ամենախոնավ ամիսը մայիսն է՝ 84 միլիմետր անձրև, իսկ ամենաչորը՝ օգոստոսը՝ 11 միլիմետր<ref name="nasarain">{{Cite web |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archive-date=2019 թ․ ապրիլի 19 |access-date=30 Enero 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref>։ Լեռան արևմուտքում է գտնվում 13-րդ դարում կառուցված [[Պռոշաբերդ|Պռոշաբերդը]]։ Վարդաբլուրի հարևանությամբ են գտնվում [[Զեդեա]] և [[Գնիշիկ]] գյուղերը։ {| |{{Կլիմայի աղյուսակ|Vardablur|-15|-7|51|-11|-1|54|-5|11|73|-2|19|64|5|23|84|12|32|55|15|35|38|14|36|11|12|33|34|4|20|40|-4|11|69|-11|-1|54|float=left|clear=left|source=}} |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ]] lb84u1acucbw9w06zmdo07wel14r9z1 10806572 10806571 2026-06-30T06:37:29Z Kareyac 13198 /* Ծանոթագրություններ */ 10806572 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Վարդաբլուր (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Լեռ}} '''Վարդաբլուր''' կամ '''գայլի ականջներ''', լեռ [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Վայոց ձորի մարզ|Վայոց ձորի]] մարզում<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022 թ․ մայիսի 23 |title=Վարդաբլուր լեռ |url=https://campinginarmenia.com/%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%A2%D5%AC%D5%B8%D6%82%D6%80-%D5%AC%D5%A5%D5%BC/ |access-date=2024 թ․ հունիսի 11 |website=Crossway |language=hy}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Լեռան գագաթի բարձրությունը ծովի մակարդակից 2455 մետր է<ref>{{Cite web |title=Վարդաբլուր / Գայլի ականջներ |url=https://www.armgeo.am/vardablur/}}</ref>։ [[Պատկեր:Mount Vardablur, Vayots Dzor.jpg|մինի|300px|Ձյունապատ Վարդաբլուրը [[Եղեգնաձոր]] քաղաքից]] Վարդաբլուրի վրա տարեկան միջին տեղումների քանակը 625 միլիմետր է։ Ամենախոնավ ամիսը մայիսն է՝ 84 միլիմետր անձրև, իսկ ամենաչորը՝ օգոստոսը՝ 11 միլիմետր<ref name="nasarain">{{Cite web |title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM) |url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014 |archive-date=2019 թ․ ապրիլի 19 |access-date=30 Enero 2016 |publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref>։ Լեռան արևմուտքում է գտնվում 13-րդ դարում կառուցված [[Պռոշաբերդ|Պռոշաբերդը]]։ Վարդաբլուրի հարևանությամբ են գտնվում [[Զեդեա]] և [[Գնիշիկ]] գյուղերը։ {| |{{Կլիմայի աղյուսակ|Vardablur|-15|-7|51|-11|-1|54|-5|11|73|-2|19|64|5|23|84|12|32|55|15|35|38|14|36|11|12|33|34|4|20|40|-4|11|69|-11|-1|54|float=left|clear=left|source=}} |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Սպորտային հղումներ}} [[Կատեգորիա:Վայոց ձորի մարզի լեռներ]] sqqo276q1t635pzfabw8513p5amv9cu 0 1265504 10806521 10370213 2026-06-30T02:12:13Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 10806521 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ֆրանսուա Բրիսոն''' ({{lang-fr|François Brisson}}, {{ԱԾ}}), [[ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]], օլիմպիական չեմպիոն-1984։ == Կարիերա == === Ակումբային === Ֆրանսուա Բրիսոնը սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Բուր-Լա-Ռեն» ակումբում։ 1975 թվականին տեղափոխվել է «[[Պարի Սեն-Ժերմեն|Պարի Սեն Ժերմեն]]»։ Հարձակվողը վեց տարի հանդես է եկել փարիզցիների կազմում՝ 1979/80 մրցաշրջանում ընդմիջումով, որը վարձավճարով անցկացրել է «Լավալում»։ 1981-1985 թվականներին Բրիսոնը հանդես է եկել «[[Լանս ՖԱ|Լանս]]ի» կազմում, իսկ 1985/86 մրցաշրջանում պաշտպանել Է «Ստրասբուրգի» գույները։ 1986-1987 թվականներին Բրիսոնը եղել է Մարսելի «Օլիմպիկի» խաղացող։ Այդ թիմի կազմում 1986/87 մրցաշրջանում հարձակվողը դարձել է Ֆրանսիայի գավաթի փոխչեմպիոն և եզրափակիչի մասնակից։ 1987 թվականից Ֆրանսուա Բրիսոնը խաղացել է «Լավալում», իսկ այն բանից հետո, երբ ակումբը 1988/89 մրցաշրջանի արդյունքներով լքել է 1-ին դիվիզիոնը, տեղափոխվել է «Օլիմպիկ Լիոն»։ «Ջուլհակների» կազմում հարձակվողն անցկացրել է 1 մրցաշրջան՝ 1990 թվականի ամռանը դառնալով «[[Լիլ]]» խաղացող։ Ավարտել է պրոֆեսիոնալ կարիերան 1993 թվականին։ === Ազգային հավաքականում === Ֆրանսուա Բրիսոնը Ֆրանսիայի հավաքականում նորամուտը նշել է 1982 թվականի նոյեմբերի 10-ին [[Նիդերլանդներ]]ի հավաքականի հետ ընկերական խաղում՝ հանդիպման 68-րդ րոպեին փոխարինելով Ժան-Մարկ Ֆերատժին<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт федерации футбола Франции |url=http://www.fff.fr/equipes-de-france/1/france-a/matchs/962/1982-11-10/pays-bas-france |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921172147/http://www.fff.fr/equipes-de-france/1/france-a/matchs/962/1982-11-10/pays-bas-france |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 21 |language=fr |description=Нидерланды — Франция 1:2}}</ref>։ Ֆրանսիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում Բրիսոնը մասնակցել է 84-րդ Օլիմպիական խաղերին։ Հարձակվողը մրցաշարի շրջանակներում անցկացրել է 5 հանդիպում, խփել 3 գոլ և դարձել օլիմպիական չեմպիոն։ Օլիմպիական խաղերից հետո Բրիսոնը ազգային հավաքականի կազմում խաղաց [[Լյուքսեմբուրգ]]ի դեմ աշխարհի առաջնության ընտրական խաղում 86<ref>{{Cite web |title=Официальный сайт федерации футбола Франции |url=http://www.fff.fr/equipes-de-france/1/france-a/matchs/979/1984-10-13/luxembourg-france |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921170840/http://www.fff.fr/equipes-de-france/1/france-a/matchs/979/1984-10-13/luxembourg-france |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 21 |language=fr |description=Люксембург — Франция 0:4}}</ref>։ Այս հանդիպումը հարձակվողի համար վերջինն էր հավաքականում։ === Մարզչական === Ֆրանսուա Բրիսոնը մարզչական կարիերան սկսել է «Մոնտոբան» սիրողական ակումբում 1994 թվականին։ Երեք տարի անց դարձել է Դանիել Լեկլերի օգնականը «Լանսում», իսկ 1999 թվականի հոկտեմբերին նրան փոխարինել է գլխավոր մարզչի պաշտոնում։ 1999/2000 մրցաշրջանը «Լանսը» Բրիսոնի գլխավորությամբ ավարտել է առաջնության 5-րդ հորիզոնականում։ Թիմը հասել է նաև [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՈՒԵՖԱ]]-ի գավաթի կիսաեզրափակիչ՝ հաջորդաբար մրցաշարից դուրս թողնելով հոլանդական «Վիտեսին», գերմանական «Կայզերսլաուտերնին» և իսպանական «[[Ատլետիկո Մադրիդ]]ին» ու «[[Սելտա Վիգո|Սելտա]]յին»։ 2000 թվականի ամռանը «Լանսի» գլխավոր մարզիչը դարձավ Ռոլլան Կուրբիսը, իսկ Բրիսոնը մնաց ակումբում ՝ որպես սուպերվայզեր։ 2002 թվականի օգոստոսից մինչև 2003 թվականի մարտը Ֆրանսուա Բրիսոնը գլխավորել է «Նիմ Օլիմպիկը», որն այդ ժամանակ հանդես էր գալիս Նասիոնալ լիգայում։ 2006 թվականից աշխատում է [[Մարսել|Մարսե]]լի «Օլիմպիկում», որտեղ զբաղվում է «պրովանսալցիների» մրցակիցների խաղերի վերլուծությամբ<ref>{{Cite web |title=Madeinlens.com |url=http://www.madeinlens.com/index.php/component/content/article/4-anciens-lensois/422-didier-deschamps-rend-hommage-a-francois-brisson.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023727/http://www.madeinlens.com/index.php/component/content/article/4-anciens-lensois/422-didier-deschamps-rend-hommage-a-francois-brisson.html |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |language=fr |description=«Дидье Дешам представляет Франсуа Бриссона»}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == === Թիմային === ; Ֆրանսիա (Օլիմպոս.) * Օլիմպիական չեմպիոններ (1)։ 1984 ; Օլիմպիկ Մարսել * Ֆրանսիայի փոխչեմպիոն (1)։ 1986/87 * Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից (1)։ 1986/87 === Անձնական === * 505 հանդիպում Ֆրանսիայի առաջնությունում (14-րդ արդյունքը պատմության մեջ) * 103 գոլ Ֆրանսիայի առաջնությունում (71-րդ արդյունքը պատմության մեջ) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.pari-et-gagne.com/joueur/francois_brisson.html Профиль на сайте Pari-et-gagne.com] {{DEFAULTSORT:Բրիսոն, Ֆրանսուա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ստրասբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օլիմպիական չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] lnc9gf9h4albwnyofopakqlopnwdxo9 0 1265606 10806537 10745979 2026-06-30T02:48:13Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ]] 10806537 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Սերու Յադալի Գիրասի''' ({{lang-fr|Serhou Yadaly Guirassy}}; {{ԱԾ}}), [[գվինեա]]ցի և [[ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Գերմանիա|գերմանական]] [[Շտուտգարտ (ֆուտբոլային ակումբ)|«Շտուտգարտ»]] ակումբի և Գվինեայի ազգային հավաքականի [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|կենտրոնական հարձակվող]]։ == Ակումբային կարիերա == Սերու Գիրասին «Լավալ» ակումբի սան է։ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ին [[Հավր ՖԱ|«Հավրի»]] դեմ խաղում իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 18 |title=Лаваль VS. Гавр 2:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/10/18/france/ligue-2/stade-lavallois-mayenne-football-club/le-havre-athletic-club-football-associat/1479784/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306041708/http://int.soccerway.com/matches/2013/10/18/france/ligue-2/stade-lavallois-mayenne-football-club/le-havre-athletic-club-football-associat/1479784/ |archive-date=2016 թ․ մարտի 6 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2014 թվականին Սերուն հաղթեց հիմքում տեղ ունենալու համար։ Դեկտեմբերի 12-ին [[Հավր ՖԱ|«Հավրի»]] դեմ խաղում Գիրասին խփել է իր առաջին գոլը «Լավալի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Гавр VS. Лаваль 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/12/12/france/ligue-2/le-havre-athletic-club-football-associat/stade-lavallois-mayenne-football-club/1687769/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404231053/http://int.soccerway.com/matches/2014/12/12/france/ligue-2/le-havre-athletic-club-football-associat/stade-lavallois-mayenne-football-club/1687769/ |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 4 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2015 թվականի ամռանը Գիրասին տեղափոխվեց [[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|«Լիլ»]]՝ կնքելով 4 տարվա պայմանագիր։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 1 միլիոն եվրո<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 2 |title=Ligue 1: Lille engage un jeune attaquant |url=http://www.leparisien.fr/sports/football/ligue-1-lille-engage-un-jeune-attaquant-02-07-2015-4912771.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180421162711/http://www.leparisien.fr/sports/football/ligue-1-lille-engage-un-jeune-attaquant-02-07-2015-4912771.php |archivedate=2018 թ․ ապրիլի 21 |accessdate=2016 թ․ հուլիսի 15 |work=Le Parisien |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 5 |title=Sehrou Guirassy quitte Laval et file à Lille |url=http://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/sehrou-guirassy-quitte-laval-et-file-lille-3539514 |accessdate=2016 թ․ հուլիսի 15 |work=Ouest-France |language=fr}}</ref>։ Օգոստոսի 7-ին [[Պարի Սեն-Ժերմեն|«Պարի Սեն-Ժերմենի»]] դեմ խաղում նա իր նորամուտը նշեց [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ օգոստոսի 7 |title=Лилль VS. Пари Сен-Жермен 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/08/07/france/ligue-1/lille-olympique-sporting-club-metropole/paris-saint-germain-fc/2045807/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180310223753/https://int.soccerway.com/matches/2015/08/07/france/ligue-1/lille-olympique-sporting-club-metropole/paris-saint-germain-fc/2045807/ |archive-date=2018 թ․ մարտի 10 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի սկզբին խաղային պրակտիկա ստանալու համար Գիրասին վարձավճարով տեղափոխվել է «Օսեր»։ Հունվարի 22-ին «Տուր»-ի դեմ խաղում նա իր նորամուտը նշեց նոր թիմի կազմում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունվարի 22 |title=Осер VS. Тур 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/01/22/france/ligue-2/association-de-la-jeunesse-auxerroise/tours-football-club/2045741/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912190346/http://int.soccerway.com/matches/2016/01/22/france/ligue-2/association-de-la-jeunesse-auxerroise/tours-football-club/2045741/ |archive-date=2017 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Նույն խաղում Գիրասին իր առաջին գոլը խփեց «Օսերի» կազմում։ Նույն թվականի ամռանը Գիրասին տեղափոխվեց [[Գերմանիա|գերմանական]] [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլն»]]՝ կնքելով 5 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հուլիսի 20 |title=«Кельн» приобрел форварда «Лилля» Гирасси |url=https://www.sports.ru/football/1042215565.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730021309/https://www.sports.ru/football/1042215565.html |archive-date=2018 թ․ հուլիսի 30 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=sports.ru |language=ru}}</ref>։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 6 միլիոն եվրո։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 25-ին [[ՌԲ Լայպցիգ|«ՌԲ Լայպցիգի»]] դեմ խաղում նա նորամուտը նշեց [[Բունդեսլիգա]]յում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=Кёльн VS. РБ Лейпциг 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/09/25/germany/bundesliga/1-fc-koln/rb-leipzig/2254945/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224203836/http://int.soccerway.com/matches/2016/09/25/germany/bundesliga/1-fc-koln/rb-leipzig/2254945/ |archive-date=2017 թ․ փետրվարի 24 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2016/17 մրցաշրջանում [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլնի»]] կազմում խաղացել է ընդամենը 6 խաղում (բոլոր խաղերում դուրս է եկել փոխարինման)՝ մրցաշրջանի մեծ մասը բաց թողնելով վնասվածքների պատճառով։ 2017 թվականի օգոստոսի 12-ին «Լեհերի» դեմ [[Ֆուտբոլի Գերմանիայի գավաթ|Գերմանիայի Գավաթի]] խաղում խփել է իր առաջին գոլը [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլնի»]] կազմում<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |title=Лехер VS. Кёльн 0:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2017/08/12/germany/dfb-pokal/leher/1-fc-koln/2461727/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005074219/http://int.soccerway.com/matches/2017/08/12/germany/dfb-pokal/leher/1-fc-koln/2461727/ |archive-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի հոկտեմբերի 28-ին խփել է իր առաջին գոլը [[Բունդեսլիգա]]յում՝ [[Բայեր Լևերկուզեն|«Բայերի»]] դարպասը։ Շուտով Գիրասին դուբլի հեղինակ դարձավ [[Շալկե 04|«Շալկե 04»]]-ի դեմ խաղում և [[Բունդեսլիգա]]յում [[Ֆրայբուրգ ՖԱ|«Ֆրայբուրգի»]] հետ խաղում, ինչպես նաև գոլեր խփեց [[ԲԱՏԷ ՖԱ|ԲԱՏԷ]]-ի և [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|«Արսենալի»]] դարպասներին [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպա լիգայում]], սակայն մրցաշրջանի գրեթե ամբողջ երկրորդ կեսը կրկին բաց թողեց վնասվածքի պատճառով։ Այդ մրցաշրջանի արդյունքներով [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլնը»]] դուրս մնաց [[Բունդեսլիգա]]յից։ 2018/19 մրցաշրջանի առաջին կեսում մասնակցել է [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլնի»]] 16 հանդիպման [[Երկրորդ Բունդեսլիգա]]յում, սակայն խփել է ընդամենը 2 գոլ և 2019 թվականի հունվարին վարձավճարով մինչև մրցաշրջանի ավարտը տեղափոխվել է [[ֆրանսիա]]կան [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյեն»]]<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունվարի 31 |title=SERHOU GUIRASSY EST AMIÉNOIS ! |url=http://www.amiensfootball.com/blog/article/serhou-guirassy-est-amienois-9242 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426140015/http://www.amiensfootball.com/blog/article/serhou-guirassy-est-amienois-9242 |archive-date=2025-04-26 |access-date=2019 թ․ փետրվարի 7 |publisher=Amiens SC}}</ref>, որտեղ մինչև մրցաշրջանի ավարտը 13 խաղում խփել է 3 գոլ։ 2019 թվականի ամռանը [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյենն»]] օգտվեց [[Քյոլն ՖԱ|«Քյոլնից»]] [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվողին]] գնելու հնարավորությունից<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 15 |title=Amiens SC: quel avenir pour Serhou Guirassy ? |url=https://le11amienois.fr/amiens-sc-quel-avenir-pour-serhou-guirassy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715221306/https://le11amienois.fr/amiens-sc-quel-avenir-pour-serhou-guirassy/ |archive-date=2019 թ․ հուլիսի 15 |access-date=2019 թ․ հունիսի 15 |publisher=le11amienois.fr}}</ref>։ 2019/20 մրցաշրջանում Ֆրանսիայի առաջնության 23 խաղում 9 գոլով դարձել է [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյենի»]] լավագույն ռմբարկուն, ինչը, սակայն, չի օգնել թիմին մնալ Լիգա 1-ում՝ [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյենը»]] [[COVID-19 համավարակ|COVID-19]] համավարակի պատճառով ընդհատված առաջնությունում զբաղեցրել է 19-րդ հորիզոնականը և մեկնել Լիգա 2։ 2020 թվականի օգոստոսի 22-ին Գիրասին իր վերջին խաղն անցկացրեց [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյենի»]] կազմում։ Դա Լիգա 2-ի նոր մրցաշրջանի առաջին տուրի «Նանսիի» դեմ խաղն էր, որը [[Ամյեն ՖԱ|«Ամյենը»]] հաղթեց 1:0 հաշվով՝ Գիրասիի գոլի շնորհիվ։ 2020 թվականի օգոստոսի 27-ին Գիրասին տեղափոխվեց «Ռեն»՝ նոր ակումբի հետ կնքելով 5 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ օգոստոսի 27 |title=Serhou Guirassy, nouvel atout offensif du Stade Rennais F.C.! |url=https://www.staderennais.com/serhou-guirassy-nouvel-atout-offensif-du-stade-rennais-fc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827205502/https://www.staderennais.com/serhou-guirassy-nouvel-atout-offensif-du-stade-rennais-fc |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 27 |access-date=2020 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=Stade Rennais F.C.}}</ref>։ 2020 թվականի օգոստոսի 29-ին իր նորամուտը նշեց նոր ակումբում՝ փոխարինման դուրս գալով «Մոնպելյեի» դեմ խաղում (2:1)։ 2020 թվականի սեպտեմբերի 13-ին առաջին անգամ դուրս է եկել «Ռենի» մեկնարկային կազմում և դուբլ ձևակերպել «Նիմի» դարպասը այն խաղում, որն ավարտվել է «Ռենի» հաղթանակով՝ 4:2 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ սեպտեմբերի 13 |title=Nimes 2–4 Rennes |url=https://www.whoscored.com/Matches/1463947/Live/France-Ligue-1-2020-2021-Nimes-Rennes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814130653/https://www.whoscored.com/Matches/1463947/Live/France-Ligue-1-2020-2021-Nimes-Rennes |archive-date=2022 թ․ օգոստոսի 14 |access-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 14 |website=www.whoscored.com}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 20-ին խփեց իր առաջին գոլը Չեմպիոնների լիգայում [[Կրասնոդար ՖԱ|«Կրասնոդարի»]] դեմ խաղում (1:1)<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=Rennes 1–1 FK Krasnodar |url=https://www.bbc.com/sport/football/54559703 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220814130653/https://www.bbc.com/sport/football/54559703 |archive-date=2022 թ․ օգոստոսի 14 |access-date=2022 թ․ օգոստոսի 14 |website=BBC Sport}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, դեբյուտային մրցաշրջանում «Ռենը» բոլոր մրցաշարերում 32 խաղում դարձել է 13 գոլի հեղինակ։ 2021/22 մրցաշրջանում սկսել է ավելի հազվադեպ հայտնվել «Ռենի» մեկնարկային կազմում, սակայն գրեթե միշտ փոխարինման է դուրս եկել՝ նա առաջնությունում մասնակցել է թիմի 37 հանդիպման և դարձել 9 գոլի հեղինակ։ Եվս երեք գոլով Գիրասին աչքի է ընկել կոնֆերենցիաների լիգայի 9 խաղերում։ == Միջազգային կարիերա == 2015 թվականին Գիրասին Ֆրանսիայի պատանեկան հավաքականի կազմում մասնակցել է [[Հունաստան]]ում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Ուկրաինայի<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 9 |title=Украина (до 19) VS. Франция (до 19) 1:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/07/09/europe/uefa-u19-championship/ukraine-under-19/france-under-19/2038759/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104132523/https://int.soccerway.com/matches/2015/07/09/europe/uefa-u19-championship/ukraine-under-19/france-under-19/2038759/ |archivedate=2018 թ․ հունվարի 4 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>, Հունաստանի<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 12 |title=Франция (до 19) VS. Греция (до 19) 2:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/07/12/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/greece-under-19/2038760/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180104132514/https://int.soccerway.com/matches/2015/07/12/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/greece-under-19/2038760/ |archivedate=2018 թ․ հունվարի 4 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>, Ավստրիայի<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 6 |title=Австрия (до 19) VS. Франция (до 19) 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/07/06/europe/uefa-u19-championship/austria-under-19/france-under-19/2038757/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170913183331/http://int.soccerway.com/matches/2015/07/06/europe/uefa-u19-championship/austria-under-19/france-under-19/2038757/ |archivedate=2017 թ․ սեպտեմբերի 13 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> [[Իսպանիայի ֆուտբոլի պատանեկան հավաքական (մինչև 19 տարեկան)|Իսպանիայի]] թիմերի դեմ խաղերին<ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 16 |title=Франция (до 19) VS. Испания (до 19) 0:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/07/16/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/spain-under-19/2038768/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170929075356/http://int.soccerway.com/matches/2015/07/16/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/spain-under-19/2038768/ |archivedate=2017 թ․ սեպտեմբերի 29 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ Ուկրաինացիների դեմ խաղում սերուն դարձել է գոլի հեղինակ։ 2022 թվականին որոշում է կայացրել հանդես գալ Գվինեայի հավաքականում, որի կազմում նորամուտը նշել է մարտի 25-ին [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ՀԱՀ]]-ի դեմ ընկերական խաղում (0:0)<ref name="Sky Sports 2022">{{Cite web |date=2022 թ․ մարտի 25 |title=Starting Lineups - S. Africa vs Guinea - 25.03.2022 |url=https://www.skysports.com/football/south-africa-vs-guinea/teams/463221 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326042137/https://www.skysports.com/football/south-africa-vs-guinea/teams/463221 |archive-date=2022 թ․ մարտի 26 |access-date=2022 թ․ մարտի 26 |website=Sky Sports}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == === Անձնական === * Ընդգրկվել է [[Բունդեսլիգա]]յի խորհրդանշական հավաքականում՝ 2023/24<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մայիսի 4 |title=Confirmed: Bundesliga Team of the Season 2023/24 by EA FC 24! |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/vote-now-for-the-bundesliga-team-of-the-season-2023-24-with-ea-fc-24-26961 |website=Bundesliga |language=en}}</ref> == Ելույթների վիճակագրություն == === Ակումբային === {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Ելույթները և գոլերը ըստ ակումբների, մրցաշրջանների և մրցումների !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="3"|Լավալ Բ |2013–14 |rowspan="2"|CFA 2 |10||6||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||10||6 |- |2014–15 |6||8||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||8 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !16!!14!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!16!!14 |- |rowspan="3"|Լավալ |2013–14 |rowspan="2"|Լիգա 2 |4||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||0 |- |2014–15 |29||6||2||1||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||34||7 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!6!!2!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!38!!7 |- |[[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ]] |2015–16 |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |8||0||0||0||1||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||1 |- |[[Լիլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Լիլ Բ]] |2015–16 |CFA 2 |4||4||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||4 |- |Օսեր |2015–16 |Լիգա 2 |16||8||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||8 |- |rowspan="4"|[[Քյոլն ՖԱ|1. Քյոլն]] |2016–17 |rowspan="2"|[[Բունդեսլիգա]] |6||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |2017–18 |15||4||2||1||colspan="2"|—||5||2||colspan="2"|—||22||7 |- |2018–19 |[[Երկրորդ Բունդեսլիգա|Բունդեսլիգա 2]] |16||2||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||2 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !37!!6!!3!!1!!colspan="2"|—!!5!!2!!colspan="2"|—!!45||9 |- |rowspan="3"|[[Քյոլն ՖԱ|1. Քյոլն II]] |2016–17 |rowspan="2"|Տարածաշրջանային լիգա |4||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||2 |- |2017–18 |1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !5!!2!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!5!!2 |- |[[Ամյեն ՖԱ|Ամյեն]] |2018–19 |rowspan="2"|Լիգա 1 |13||3||0||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||3 |- |rowspan="3"|[[Ամյեն ՖԱ|Ամյեն]] |2019–20 |23||9||1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||24||9 |- |2020–21 |Լիգա 2 |1||1||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||1 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !37!!13!!1!!0!!0!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!38!!13 |- |rowspan="4"|Ռեն |2020–21 |rowspan="3"|Լիգա 1 |27||10||1||1||colspan="2"|—||4||2||colspan="2"|—||32||13 |- |2021–22 |37||9||2||0||colspan="2"|—||9||3||colspan="2"|—||48||12 |- |2022–23 |1||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||1||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !65!!19!!3!!1!!colspan="2"|—!!13!!5!!colspan="2"|—!!81!!25 |- |[[Շտուտգարտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Շտուտգարտ]] |2022–23 |rowspan="2"|Բունդեսլիգա |22||11||4||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||1||28||14 |- |rowspan="2"|[[Շտուտգարտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Շտուտգարտ]] |2023–24 |28||28||2||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||30||30 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!39!!6!!4!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!1!!58!!44 |- !colspan="3"|Ընդհանուր կարիերայի ընթացքում !271!!111!!15!!7!!4!!1!!18!!7!!2!!1!!310!!127 |} === Միջազգային === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:beige" ! rowspan="2" |Հավաքական ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="2" |Ընկերական ! colspan="2" |Պաշտոնական ! colspan="2" |Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="2" |'''{{ֆուտբոլ|Գվինեա}}''' |- |2022 |3||0||2||0||5||0 |- style="background:beige" ! colspan="2" |Ընդհանուր կարիերայի ընթացքում !3||0||2||0||5||0 |} === Հանդիպումներ ազգային հավաքականում === '''Ընդհանուր՝ 5 խաղ / 0 գոլ՝ 1 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 3 պարտություն:''' == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{DEFAULTSORT:Գիրասի, Սերու}} [[Կատեգորիա:Webarchive template wayback links]] [[Կատեգորիա:Ամիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գվինեա Բիսաուի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գվինեայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գվինեացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լավալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ծանոթագրության սխալներով էջեր]] [[Կատեգորիա:Շտուտգարտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Քյոլնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օսերի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բորուսիա Դորտմունդի ֆուտբոլիստներ]] 8nagwjt64040lmtm4wnfoc6aokv3ykd 2 1267924 10806355 10805806 2026-06-29T16:22:28Z Daydream moon 146410 /* Ճակատային բլթեր */ 10806355 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1274238 10806424 10521246 2026-06-29T18:15:53Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806424 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Էլես Բեն Սեգիր''' ({{lang-fr|Eliesse Ben Seghir}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի և մարոկկացի ֆուտբոլիստ, «Մոնակո» ակումբի և [[Մարոկկոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մարոկկոյի հավաքականի]] հարձակվող կիսապաշտպան: == Ակումբային կարիերա == Ծնունդով Սեն Տրոպեից՝ Էլեսը հանդես է եկել «Կոգոլենուա» և «Ֆրեժուս Սեն Ռաֆայել» երիտասարդական թիմերում, իսկ 2020 թվականի հուլիսին միացել է «Մոնակո» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիային<ref name=fff />, 2022 թվականի հուլիսին կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը «Մոնակոյի» հետ<ref name=gffn2022>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=Eliesse Ben Seghir set to sign first pro contract with Monaco |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2022/eliesse-ben-seghir-set-to-sign-first-pro-contract-with-monaco/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212614/https://www.getfootballnewsfrance.com/2022/eliesse-ben-seghir-set-to-sign-first-pro-contract-with-monaco/ |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=Get French Football News |lang=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 3-ին նշել Է իր նորամուտը «Մոնակոյի» հիմնական կազմում ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպա լիգայի խմբային փուլի «[[Ցրվենա Զվեզդա|Ցրվենա Զվեզդայի]]» դեմ խաղում՝ փոխարինելով [[Քևին Ֆոլանդ|Քևին Ֆոլանդին]]<ref>{{Cite web |date=2022-11-03 |title=Monaco vs. Red Star Belgrade |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/11/03/europe/uefa-cup/association-sportive-monaco-fc/fk-crvena-zvezda-beograd/3947007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104055249/https://int.soccerway.com/matches/2022/11/03/europe/uefa-cup/association-sportive-monaco-fc/fk-crvena-zvezda-beograd/3947007/ |archive-date=2022-11-04 |access-date=2022-11-04 |publisher=Soccerway |lang=en}}</ref>։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին նշել է իր նորամուտը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում՝ փոխարինման դուրս գալով «Oսերի» դեմ խաղ երկրորդ խաղակեսում և աչքի ընկնելով երկու խփած գնդակով<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=Auxerre vs. Monaco |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/12/28/france/ligue-1/association-de-la-jeunesse-auxerroise/association-sportive-monaco-fc/3802292/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229040435/https://int.soccerway.com/matches/2022/12/28/france/ligue-1/association-de-la-jeunesse-auxerroise/association-sportive-monaco-fc/3802292/ |archive-date=2022-12-29 |access-date=2022-12-29 |publisher=Soccerway |lang=en}}</ref>։ == Կարիերան հավաքականում == Հանդես է եկել Ֆրանսիայի մինչև 17, մինչև 18 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականներում<ref name=fff>{{Cite web |title=Eliesse Ben Seghir |url=https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/10357-ben-seghir-eliesse/fiche.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212614/https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/10357-ben-seghir-eliesse/fiche.html |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=FFF |lang=fr}}</ref>։ Մարոկկոյի օլիմպիական հավաքականի կազմում դարձել Է Փարիզի [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Ամառային օլիմպիական խաղերի]] բրոնզե մեդալակիր<ref>{{Cite web |title=Paris 2024. FOOTBALL - MEN - MOROCCO |url=https://olympics.com/en/paris-2024/team/morocco_fblmteam11--mar01 |lang=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվել է Ֆրանսիայում՝ Մարոկկոյից գաղթածների ընտանիքում<ref>{{Cite web |date=2022-07-20 |title=Monaco : Ben Seghir va signer pro ! |url=https://www.footmercato.net/a7094051956070472690-monaco-ben-seghir-va-signer-pro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212612/https://www.footmercato.net/a7094051956070472690-monaco-ben-seghir-va-signer-pro |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=Foot Mercato |lang=fr}}</ref>։ Նրա ավագ եղբայր Սալիմը նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է<ref name=gffn2022 />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.asmonaco.com/ru/joueurs/eliesse-ben-seghir/ Ֆուտբոլիստի էջը] «Մոնակո» ակումբի պաշտոնական կայքում{{ref-fr}} {{DEFAULTSORT:Բեն Սեգիր, Էլիես}} [[Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրեժյուս Սանտ Ռաֆայելի ֆուտբոլիստներ]] hp5idix1lc60q0m8gk162xmdjwq4i9p 10806426 10806424 2026-06-29T18:16:20Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806426 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Էլես Բեն Սեգիր''' ({{lang-fr|Eliesse Ben Seghir}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի և մարոկկացի ֆուտբոլիստ, «Մոնակո» ակումբի և [[Մարոկկոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մարոկկոյի հավաքականի]] հարձակվող կիսապաշտպան: == Ակումբային կարիերա == Ծնունդով Սեն Տրոպեից՝ Էլեսը հանդես է եկել «Կոգոլենուա» և «Ֆրեժուս Սեն Ռաֆայել» երիտասարդական թիմերում, իսկ 2020 թվականի հուլիսին միացել է «Մոնակո» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիային<ref name=fff />, 2022 թվականի հուլիսին կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը «Մոնակոյի» հետ<ref name=gffn2022>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=Eliesse Ben Seghir set to sign first pro contract with Monaco |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2022/eliesse-ben-seghir-set-to-sign-first-pro-contract-with-monaco/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212614/https://www.getfootballnewsfrance.com/2022/eliesse-ben-seghir-set-to-sign-first-pro-contract-with-monaco/ |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=Get French Football News |lang=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 3-ին նշել Է իր նորամուտը «Մոնակոյի» հիմնական կազմում ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպա լիգայի խմբային փուլի «[[Ցրվենա Զվեզդա|Ցրվենա Զվեզդայի]]» դեմ խաղում՝ փոխարինելով [[Քևին Ֆոլանդ|Քևին Ֆոլանդին]]<ref>{{Cite web |date=2022-11-03 |title=Monaco vs. Red Star Belgrade |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/11/03/europe/uefa-cup/association-sportive-monaco-fc/fk-crvena-zvezda-beograd/3947007/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104055249/https://int.soccerway.com/matches/2022/11/03/europe/uefa-cup/association-sportive-monaco-fc/fk-crvena-zvezda-beograd/3947007/ |archive-date=2022-11-04 |access-date=2022-11-04 |publisher=Soccerway |lang=en}}</ref>։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին նշել է իր նորամուտը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում՝ փոխարինման դուրս գալով «Oսերի» դեմ խաղ երկրորդ խաղակեսում և աչքի ընկնելով երկու խփած գնդակով<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=Auxerre vs. Monaco |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/12/28/france/ligue-1/association-de-la-jeunesse-auxerroise/association-sportive-monaco-fc/3802292/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229040435/https://int.soccerway.com/matches/2022/12/28/france/ligue-1/association-de-la-jeunesse-auxerroise/association-sportive-monaco-fc/3802292/ |archive-date=2022-12-29 |access-date=2022-12-29 |publisher=Soccerway |lang=en}}</ref>։ == Կարիերան հավաքականում == Հանդես է եկել Ֆրանսիայի մինչև 17, մինչև 18 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականներում<ref name=fff>{{Cite web |title=Eliesse Ben Seghir |url=https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/10357-ben-seghir-eliesse/fiche.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212614/https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/10357-ben-seghir-eliesse/fiche.html |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=FFF |lang=fr}}</ref>։ Մարոկկոյի օլիմպիական հավաքականի կազմում դարձել Է Փարիզի [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Ամառային օլիմպիական խաղերի]] բրոնզե մեդալակիր<ref>{{Cite web |title=Paris 2024. FOOTBALL - MEN - MOROCCO |url=https://olympics.com/en/paris-2024/team/morocco_fblmteam11--mar01 |lang=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվել է Ֆրանսիայում՝ Մարոկկոյից գաղթածների ընտանիքում<ref>{{Cite web |date=2022-07-20 |title=Monaco : Ben Seghir va signer pro ! |url=https://www.footmercato.net/a7094051956070472690-monaco-ben-seghir-va-signer-pro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103212612/https://www.footmercato.net/a7094051956070472690-monaco-ben-seghir-va-signer-pro |archive-date=2022-11-03 |access-date=2022-11-04 |publisher=Foot Mercato |lang=fr}}</ref>։ Նրա ավագ եղբայր Սալիմը նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է<ref name=gffn2022 />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.asmonaco.com/ru/joueurs/eliesse-ben-seghir/ Ֆուտբոլիստի էջը] «Մոնակո» ակումբի պաշտոնական կայքում{{ref-fr}} {{DEFAULTSORT:Բեն Սեգիր, Էլիես}} [[Կատեգորիա:2024 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարոկկոյի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրեժյուս Սանտ Ռաֆայելի ֆուտբոլիստներ]] nu92lpooyvt2yl7a5zgsj6orjupl5ui 0 1277298 10806539 10600414 2026-06-30T02:53:06Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի հարձակվողներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806539 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ֆիլիպ Գոնդե''' ({{Lang-fr|Philippe Gondet}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսիա|ֆրանսիացի]] [[ֆուտբոլիստ]], [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]։ == Ակումբային կարիերա == Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում իր նորամուտը նշել է 1959 թվականին՝ խաղալով «Ստադ Ֆրանս» ակումբում, որտեղ անցկացրել է մեկ մրցաշրջան։ 1963 թվականին տեղափոխվել է [[Նանտ ՖԱ|Նանտ]], որտեղ հանդես է եկել իր խաղային կարիերայի հաջորդ ութ մրցաշրջաններին։ «Նանտի» կազմում անցկացրած ժամանակի մեծ մասը նա եղել է ակումբի հարձակման գծի գլխավոր խաղացող։ «Նանտի» կազմում նա եղել է լավագույն ռմբարկուներից մեկը՝ միջինը 0,5 գոլ մեկ խաղում։ «Նանտի» կազմում Ֆիլիպ Գոնդեն երկու անգամ դարձել է [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի չեմպիոն]] և մեկ անգամ հաղթել է [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ|Ֆրանսիայի Սուպերգավաթը]]։ 1971-1972 թվականներին հանդես է եկել «Փարիզ-Ժուինվիլ» և «Ռեդ Սթար» ակումբներում։ Պրոֆեսիոնալ խաղային կարիերան ավարտել է [[Կան (Ֆրանսիա)|Կան]] քաղաքի համանուն ակումբում։ == Ազգային հավաքականում == 1965 թվականին ֆուտբոլիստն իր նորամուտը նշել է [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ում։ Հավաքականում իր կարիերայի ընթացքում, որը տևել է 5 տարի, նա երկրի գլխավոր թիմի համազգեստով մասնակցել է 14 հանդիպման և դարձել 7 գոլի հեղինակ։ Ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է [[Անգլիա]]յի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1966|1966 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]։ Ֆիլիպ Գոնդեն մահացել է 2018 թվականի հունվարի 21-ին]<ref>{{Cite web |title=matchID - Moteur de recherche des décès |url=https://deces.matchid.io/id/xsOPdERY-3wo |website=deces.matchid.io |consulté le=2024-04-08}}</ref>: Նրա հուղարկավորել են Սուրբ Մարտին դե Վերտու եկեղեցում։ == Ձեռքբերումներ == === Ակումբային === * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի չեմպիոն]]՝ 1964/65, 1965/66 թթ․ * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթակիր]]՝ 1965/1966, 1969/1970 թթ․ * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ|Ֆրանսիայի սուպերգավաթի]] հաղթող՝ 1965 թ․ === Անձնական === *Ֆրանսիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ 1965, 1966 * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկու՝ 1965/1966 (36 գոլ) == Խաղերի վիճակագրություն == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center; text-align:center" |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style=background:beige !rowspan=2 width=130|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=2|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Եվրոգավաթ !colspan=2|[[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ]] !colspan=2|Արդյունք |- style=background:beige !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- !rowspan=12|[[Նանտ ՖԱ|«Նանտ»]] |1960/61 |17 |12 |1 |1 ||- ||- |0 |0 !18 !13 |- |1961/62 |13 |3 |0 |0 ||- ||- |0 |0 !13 !3 |- |1962/63 |8 |3 |0 |0 ||- ||- |0 |0 !8 !3 |- |1963/64 |25 |7 |5 |3 ||- ||- |0 |0 !30 !10 |- |1964/65 |16 |3 |4 |2 |0 |0 |0 |0 !20 !5 |- |1965/66 |37 |36 |7 |8 |2 |0 |1 |3 !47 !47 |- |1966/67 |25 |14 |3 |0 |1 |2 |1 |0 !30 !16 |- |1967/68 |21 |8 |2 |2 |0 |0 |0 |0 !23 !10 |- |1968/69 |28 |8 |2 |2 |0 |0 |0 |0 !30 !10 |- |1969/70 |24 |14 |9 |5 |0 |0 |0 |0 !33 !19 |- |1970/71 |18 |8 |1 |0 |3 |2 |0 |0 !22 !10 |- style=background:lemonchiffon !Արդյունք!!232!!116!!34!!23!!6!!4!!2!!3!!274!!146 |- !rowspan=2|«Փարիզ-Ժուինվիլ» |1971/72 |13 |4 |2 |1 ||- ||- |0 |0 !15 !5 |- style=background:lemonchiffon !Արդյունք!!13!!4!!2!!1!!0!!0!!0!!0!!15!!5 |- !rowspan=2|«Ռեդ Սթար» |1971/72 |18 |2 |0 |0 |0 |0 |0 |0 !18 !2 |- style=background:lemonchiffon !Արդյունք!!18!!2!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!18!!2 |- !rowspan=2|«Կան» |1972/73 |29 |3 |2 |1 ||- ||- |0 |0 !31 !4 |- style=background:lemonchiffon !Արդյունք!!29!!3!!2!!1!!0!!0!!0!!0!!31!!4 |- style=background:beige !colspan=2|Ամբողջը կարիերայի ընթացքում !292!!125!!38!!25!!6!!4!!2!!3!!338!!157 |} '''''Աղբյուր''''' * {{Cite web |title=Philippe Gondet |url=http://www.pari-et-gagne.com/joueur/philippe_gondet.html |accessdate=2016-01-06 |website=Pari-et-gagne.com |lang=fr}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=19658 Статистика выступлений на сайте ''national-football-teams.com'']{{ref-en}} * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.philippe.gondet.24073.en.html Статистика на сайте ''www.footballdatabase.eu'']{{ref-en}} * [http://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur20000000000000000000013297.html Stats at lequipe.fr] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գոնդե, Ֆիլիպ}} [[Կատեգորիա:Կանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նանտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեդ Սթարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] gu8vhm581kmox8rhn7626xmk1s731p5 0 1278262 10806541 10524155 2026-06-30T02:59:45Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806541 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}}'''Ժիլ Գրիմանդի''' ({{Lang-fr|Gilles Grimandi}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, որը պաշտպանի դիրքում հանդես է եկել [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|«Մոնակոյում»]] և Լոնդոնի [[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|«Արսենալում»]]: == Կարիերա == Ծնվել է [[Վերին Ալպեր|Վերին Ալպերի]] [[Գապ]] քաղաքում։ 1990 թվականին պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է «Մոնակոյի» կազմում։ 1991 թվականի նոյեմբերի 30-ին «Նանսիի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Լիգա 1-ում<ref>{{Cite web |date=1991-11-30 |title=Нанси — Монако |url=https://www.transfermarkt.world/%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8_%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE/index/spielbericht/1013900 |access-date=2023-01-12 |publisher=[[Transfermarkt]] |lang=ru}}</ref>: 1994 թվականի մայիսի 21-ին [[Նանտ ՖԱ|«Նանտի»]] դեմ խաղում խփել է թիմի առաջին գոլը<ref>{{Cite web |date=1994-05-21 |title=Монако — Нант |url=https://www.transfermarkt.world/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D1%82/index/spielbericht/1012508 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112173914/https://www.transfermarkt.world/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D1%82/index/spielbericht/1012508 |archive-date=2023-01-12 |access-date=2023-01-12 |publisher=[[Transfermarkt]] |lang=ru}}</ref>: 1996/1997 մրցաշրջանում օգնել է «մոնեգասկներին» նվաճել Ֆրանսիայի չեմպիոնի տիտղոսը։ 1997 թվականին մարզիչ [[Արսեն Վենգեր|Արսեն Վենգերից]] հետո տեղափոխվել է Լոնդոնի «Արսենալ»։ Օգոստոսի 9-ին [[Լիդս Յունայթեդ|«Լիդս Յունայթեդի»]] դեմ խաղում նորամուտն է նշել Պրեմիեր լիգայում<ref>{{Cite web |date=1997-08-09 |title=Лидс Юнайтед — Арсенал |url=https://www.transfermarkt.world/%D0%9B%D0%B8%D0%B4%D1%81-%D0%AE%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB/index/spielbericht/941312 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112173910/https://www.transfermarkt.world/%D0%9B%D0%B8%D0%B4%D1%81-%D0%AE%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB/index/spielbericht/941312 |archive-date=2023-01-12 |access-date=2023-01-12 |publisher=[[Transfermarkt]] |lang=ru}}</ref>: 1998 թվականի փետրվարի 21-ին խփել է մեկնարկային և հաղթական գոլը [[Քրիսթալ Փելաս|«Քրիսթալ Փելասի»]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |date=1998-02-21 |title=Арсенал — Кристал Пэлас |url=https://www.transfermarkt.world/%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB-%D0%9F%D1%8D%D0%BB%D0%B0%D1%81/index/spielbericht/942172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112173908/https://www.transfermarkt.world/%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB-%D0%9F%D1%8D%D0%BB%D0%B0%D1%81/index/spielbericht/942172 |archive-date=2023-01-12 |access-date=2023-01-12 |publisher=[[Transfermarkt]] |lang=ru}}</ref>: 1997/1998, 2001/2002 մրցաշրջաններում դարձել է Պրեմիեր լիգայի չեմպիոն։ 2003 թվականի հունվարի 8-ին [[Միդլսբրո ՖԱ|«Միդլսբրոյի»]] առաջարկը մերժելուց հետո պայմանագիր է կնքել [[Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգա (MLS)|Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի]] «Կոլորադո Ռեփիդզ» ակումբի հետ<ref>{{Cite web |last=Chen |first=Albert |title=Breaking news, real-time scores and daily analysis from Sports Illustrated - SI.com |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/us/news/2003/01/08/rapids_grimandi/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005001308/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/us/news/2003/01/08/rapids_grimandi/ |archive-date=2013-10-05 |accessdate=2014-08-20 |publisher=Sportsillustrated.cnn.com}}</ref>: Դարձել է առաջին ֆրանսիացին MLS-ի պատմության մեջ և մասնակցել է մեքսիկական «Սանթոս Լագունայի» դեմ նախամրցաշրջանային հանդիպմանը: Ապրիլի 30-ին ընտանեկան պատճառներով վերադարձել է [[Ֆրանսիա]]<ref>{{Cite web |date=2003-04-30 |title=Defender returns to France |url=http://espnfc.com/news/story?id=265805&cc=5739 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006045840/http://espnfc.com/news/story?id=265805&cc=5739 |archive-date=2013-10-06 |accessdate=2014-08-20 |publisher=Espn Fc}}</ref>: == Մարզիչ == Կարիերան ավարտելուց հետո զբաղեցրել է «Վալանս» ակումբի տնօրենի պաշտոնը: 2006 թվականին դարձել է «Արսենալի» սկաուտ և մասնակցել է առաջին ստուգողական հանդիպմանը նորաբաց [[Էմիրեյթս (մարզադաշտ)|Էմիրեյթս]] մարզադաշտում՝ կատարելով կոպիտ փոխանցում [[Էդգար Դավիդս|Էդգար Դավիդսին]]<ref name="Arsenal">{{Cite web |title=Gilles Grimandi |url=http://www.arsenal.com/history/profiles/274/gilles-grimandi |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111030023430/http://www.arsenal.com/history/profiles/274/gilles-grimandi |archivedate=2011-10-30 |accessdate=2017-03-01 |publisher=Arsenal F.C.}}</ref>: 2007 թվականի հուլիսին նշանակվել է ակումբի մարզական տնօրեն և պատասխանատու է եղել տրանսֆերային քաղաքականության համար։ 2019 թվականի մարտին դարձել է «Նիս» ակումբի տեխնիկական տնօրեն՝ ակումբում վերամիավորվելով նախկին գործընկեր [[Պատրիկ Վիեյրա|Պատրիկ Վիեյրայի]] հետ։ Հոկտեմբերի 7-ին կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ խզել է պայմանագիրը։ Ղեկավարում է Բանբերիի գինու գործարանը<ref>[https://www.ogcnice.com/en/news/38050/gilles-grimandi-leaves-the-club GILLES GRIMANDI LEAVES THE CLUB]{{Недоступная ссылка}}, ogcnice.com, 7 October 2019</ref>: == Ձեռքբերումներ == '''[[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|«Մոնակո»]]''' * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 1996/97<ref name="Eurosport">{{Cite web |title=Gilles Grimandi |url=http://www.eurosport.com/football/gilles-grimandi_prs3436/person.shtml |website=Eurosport.com}}</ref> '''[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|«Արսենալ»]]''' * Անգլիայի չեմպիոն (2)՝ 1997/1998, 2001/02<ref>{{Cite web |title=Gilles Grimandi: Overview |url=https://www.premierleague.com/players/1297/Gilles-Grimandi/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416221804/https://www.premierleague.com/players/1297/Gilles-Grimandi/overview |archive-date=2018-04-16 |accessdate=2018-04-16 |publisher=Premier League}}</ref> * Անգլիայի գավաթի գավաթակիր՝ 1997/1998<ref>{{Cite news |last=Moore |first=Glenn |date=1998-05-18 |title=Football: Gunners train sights on European glory |url=https://www.independent.co.uk/sport/football-gunners-train-sights-on-european-glory-1158983.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191013234306/https://www.independent.co.uk/sport/football-gunners-train-sights-on-european-glory-1158983.html |archivedate=2019-10-13 |accessdate=2019-10-14 |newspaper=The Independent |location=London}}</ref> * Ֆուտբոլի Անգլիայի սուպերգավաթակիր (2)՝ 1998<ref>{{Cite news |date=1998-08-10 |title=Arsenal show no charity at home from home |url=https://www.irishtimes.com/sport/arsenal-show-no-charity-at-home-from-home-1.181732 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022002612/https://www.irishtimes.com/sport/arsenal-show-no-charity-at-home-from-home-1.181732 |archivedate=2018-10-22 |accessdate=2019-10-14 |newspaper=The Irish Times |location=Dublin}}</ref>, 1999<ref>{{Cite news |date=1999-08-01 |title=Parlour gives Gunners Wembley win |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/409273.stm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170810160654/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/409273.stm |archivedate=2017-08-10 |accessdate=2019-10-14 |website=BBC News}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}}{{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գրիմանդի, Ժիլ}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արսենալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]] ki4ua611valt3pbqzdbwpwfbqula50p 0 1278639 10806517 10367202 2026-06-30T02:06:36Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ]] 10806517 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}}'''Բիլալ Բուտոբա''' ({{lang-fr|Bilal Boutobba}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Հաթայսպոր» ակումբի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]: == Ակումբային կարիերա == Բուտոբան իր հայրենի քաղաքի [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|«Օլիմպիկ Մարսել»]] ակումբի սան։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|«Մոնակոյի»]] դեմ խաղում վերջինիս կազմում նորամուտն է նշել [[Լիգա 1]]-ում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով [[Մարիո Լեմինա|Մարիո Լեմինային]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Монако VS. Марсель 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/12/14/france/ligue-1/association-sportive-monaco-fc/olympique-de-marseille/1687049/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711091938/http://int.soccerway.com/matches/2014/12/14/france/ligue-1/association-sportive-monaco-fc/olympique-de-marseille/1687049/ |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 11 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2016 թվականի ամռանը հրաժարվել է երկարաձգել պայմանագիրը [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|«Օլիմպիկի»]] հետ և ազատ գործակալի կարգավիճակով պայմանագիր է կնքել իսպանական [[Սևիլյա ՖԱ|«Սևիլյայի»]] հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունիսի 18 |title=Boutobba vers Séville |trans-title=Boutobba to Sevilla |url=http://sport24.lefigaro.fr/football/transferts/fil-info/boutobba-vers-seville-810476 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160618211432/http://sport24.lefigaro.fr/football/transferts/fil-info/boutobba-vers-seville-810476 |archive-date=2016 թ․ հունիսի 18 |access-date=2016 թ․ հունիսի 18 |website=Le Figaro |lang=fr}}</ref>: 2018 թվականի սեպտեմբեր 4-ին խզել է պայմանագիրը «Սևիլյայի» հետ<ref>{{Cite news |date=2018 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=Бутобба разорвал контракт с "Севильей" |url=https://www.sport-express.ru/football/spain/news/butobba-razorval-kontrakt-s-seviley-1453393/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180904153955/https://www.sport-express.ru/football/spain/news/butobba-razorval-kontrakt-s-seviley-1453393/ |archivedate=2018 թ․ սեպտեմբերի 4 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 4}}</ref>: == Միջազգային կարիերա == 2015 թվականին պատանեկան հավաքականի կազմում դարձել է Բուլղարիայում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնության հաղթող: Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիայի]], [[Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունաստանի]], [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզիչների ցանկ|Ռուսաստանի]], [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիաի]], [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիաի]] և [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի]] թիմերի դեմ խաղերին<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 7 |title=Шотландия (до 17) VS. Франция (до 17) 0:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/07/europe/uefa-u17-championship/scotland-under-17/france-under-17/2026164/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQF56Fn?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/07/europe/uefa-u17-championship/scotland-under-17/france-under-17/2026164/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 13 |title=Франция (до 17) VS. Греция (до 17) 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/13/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/greece-under-17/2026167/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQJsopm?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/13/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/greece-under-17/2026167/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 10 |title=Россия (до 17) VS. Франция (до 17) 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/10/europe/uefa-u17-championship/russia-under-17/france-under-17/2026166/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQHnMuG?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/10/europe/uefa-u17-championship/russia-under-17/france-under-17/2026166/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 16 |title=Франция (до 17) VS. Италия (до 17) 3:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/16/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/italy-under-17/2033613/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQMs7Ip?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/16/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/italy-under-17/2033613/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 19 |title=Бельгия (до 17) VS. Франция (до 17) 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/19/europe/uefa-u17-championship/belgium-under-17/france-under-17/2033889/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026043727/http://int.soccerway.com/matches/2015/05/19/europe/uefa-u17-championship/belgium-under-17/france-under-17/2033889/ |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 26 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 22 |title=Франция (до 17) VS. Германия (до 17) 4:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/22/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/germany-under-17/2033891/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025162547/http://int.soccerway.com/matches/2015/05/22/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/germany-under-17/2033891/ |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 25 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Շոտլանդացիների դեմ խաղում Բիլալը դարձել է գոլի հեղինակ։ Նույն թվականին ընդգրկվել է Պատանեկան ազգային հավաքականի հայտացուցակում՝ [[Չիլի|Չիլիում]] կայանալիք աշխարհի պատանեկան առաջնությանը մասնակցելու համար։ Մրցաշարում մասնակցել է [[Նոր Զելանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նոր Զելանդիայի]], [[Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պարագվայի]], [[Սիրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սիրիաի]] և [[Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոստա Ռիկաի]] հավաքականների դեմ խաղերին<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 19 |title=Новая Зеландия (до 17) VS. Франция (до 17) 1:6 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/19/world/u17-world-cup/new-zealand-under-17/france-under-17/2037215/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQXactF?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/19/world/u17-world-cup/new-zealand-under-17/france-under-17/2037215/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |title=Парагвай (до 17) VS. Франция (до 17) 3:4 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/23/world/u17-world-cup/paraguay-u17/france-under-17/2037230/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQbF5M2?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/23/world/u17-world-cup/paraguay-u17/france-under-17/2037230/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Франция (до 17) VS. Сирия (до 17) 4:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/25/world/u17-world-cup/france-under-17/syria-u17/2037240/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816191115/http://int.soccerway.com/matches/2015/10/25/world/u17-world-cup/france-under-17/syria-u17/2037240/ |archive-date=2016 թ․ օգոստոսի 16 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Франция (до 17) VS. Коста-Рика (до 17) 0:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/30/world/u17-world-cup/france-under-17/costa-rica-under-17/2037414/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427175708/http://int.soccerway.com/matches/2015/10/30/world/u17-world-cup/france-under-17/costa-rica-under-17/2037414/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 27 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Պարագվայցիների և նորզելանդացիների դեմ մենամարտերում Բիլալը դարձել է մեկական գոլի հեղինակ: == Ձեռքբերումներ == '''Ֆրանսիա (մինչև 17)''' * Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն՝ 2015 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.chamoisniortais.fr/effectif/bilal-boutobba/ Профиль на сайте «Ньора»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129133529/https://www.chamoisniortais.fr/effectif/bilal-boutobba/ |date=2022-11-29 }}{{ref-fr}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բուտոբա, Բիլալ}} [[Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ]] sh4l36p24zl1xjhmi0p0mflqx3ztg77 10806518 10806517 2026-06-30T02:07:06Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806518 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}}'''Բիլալ Բուտոբա''' ({{lang-fr|Bilal Boutobba}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Հաթայսպոր» ակումբի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]: == Ակումբային կարիերա == Բուտոբան իր հայրենի քաղաքի [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|«Օլիմպիկ Մարսել»]] ակումբի սան։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|«Մոնակոյի»]] դեմ խաղում վերջինիս կազմում նորամուտն է նշել [[Լիգա 1]]-ում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով [[Մարիո Լեմինա|Մարիո Լեմինային]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Монако VS. Марсель 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/12/14/france/ligue-1/association-sportive-monaco-fc/olympique-de-marseille/1687049/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711091938/http://int.soccerway.com/matches/2014/12/14/france/ligue-1/association-sportive-monaco-fc/olympique-de-marseille/1687049/ |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 11 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2016 թվականի ամռանը հրաժարվել է երկարաձգել պայմանագիրը [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|«Օլիմպիկի»]] հետ և ազատ գործակալի կարգավիճակով պայմանագիր է կնքել իսպանական [[Սևիլյա ՖԱ|«Սևիլյայի»]] հետ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունիսի 18 |title=Boutobba vers Séville |trans-title=Boutobba to Sevilla |url=http://sport24.lefigaro.fr/football/transferts/fil-info/boutobba-vers-seville-810476 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160618211432/http://sport24.lefigaro.fr/football/transferts/fil-info/boutobba-vers-seville-810476 |archive-date=2016 թ․ հունիսի 18 |access-date=2016 թ․ հունիսի 18 |website=Le Figaro |lang=fr}}</ref>: 2018 թվականի սեպտեմբեր 4-ին խզել է պայմանագիրը «Սևիլյայի» հետ<ref>{{Cite news |date=2018 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=Бутобба разорвал контракт с "Севильей" |url=https://www.sport-express.ru/football/spain/news/butobba-razorval-kontrakt-s-seviley-1453393/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180904153955/https://www.sport-express.ru/football/spain/news/butobba-razorval-kontrakt-s-seviley-1453393/ |archivedate=2018 թ․ սեպտեմբերի 4 |accessdate=2018 թ․ սեպտեմբերի 4}}</ref>: == Միջազգային կարիերա == 2015 թվականին պատանեկան հավաքականի կազմում դարձել է Բուլղարիայում կայացած Եվրոպայի պատանեկան առաջնության հաղթող: Մրցաշարի ընթացքում մասնակցել է [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիայի]], [[Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունաստանի]], [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզիչների ցանկ|Ռուսաստանի]], [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիաի]], [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիաի]] և [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի]] թիմերի դեմ խաղերին<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 7 |title=Шотландия (до 17) VS. Франция (до 17) 0:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/07/europe/uefa-u17-championship/scotland-under-17/france-under-17/2026164/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQF56Fn?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/07/europe/uefa-u17-championship/scotland-under-17/france-under-17/2026164/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 13 |title=Франция (до 17) VS. Греция (до 17) 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/13/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/greece-under-17/2026167/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQJsopm?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/13/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/greece-under-17/2026167/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 10 |title=Россия (до 17) VS. Франция (до 17) 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/10/europe/uefa-u17-championship/russia-under-17/france-under-17/2026166/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQHnMuG?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/10/europe/uefa-u17-championship/russia-under-17/france-under-17/2026166/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 16 |title=Франция (до 17) VS. Италия (до 17) 3:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/16/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/italy-under-17/2033613/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQMs7Ip?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/16/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/italy-under-17/2033613/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 19 |title=Бельгия (до 17) VS. Франция (до 17) 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/19/europe/uefa-u17-championship/belgium-under-17/france-under-17/2033889/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026043727/http://int.soccerway.com/matches/2015/05/19/europe/uefa-u17-championship/belgium-under-17/france-under-17/2033889/ |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 26 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 22 |title=Франция (до 17) VS. Германия (до 17) 4:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/22/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/germany-under-17/2033891/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025162547/http://int.soccerway.com/matches/2015/05/22/europe/uefa-u17-championship/france-under-17/germany-under-17/2033891/ |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 25 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Շոտլանդացիների դեմ խաղում Բիլալը դարձել է գոլի հեղինակ։ Նույն թվականին ընդգրկվել է Պատանեկան ազգային հավաքականի հայտացուցակում՝ [[Չիլի|Չիլիում]] կայանալիք աշխարհի պատանեկան առաջնությանը մասնակցելու համար։ Մրցաշարում մասնակցել է [[Նոր Զելանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նոր Զելանդիայի]], [[Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պարագվայի]], [[Սիրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սիրիաի]] և [[Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոստա Ռիկաի]] հավաքականների դեմ խաղերին<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 19 |title=Новая Зеландия (до 17) VS. Франция (до 17) 1:6 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/19/world/u17-world-cup/new-zealand-under-17/france-under-17/2037215/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQXactF?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/19/world/u17-world-cup/new-zealand-under-17/france-under-17/2037215/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |title=Парагвай (до 17) VS. Франция (до 17) 3:4 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/23/world/u17-world-cup/paraguay-u17/france-under-17/2037230/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6fAQbF5M2?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/23/world/u17-world-cup/paraguay-u17/france-under-17/2037230/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 9 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Франция (до 17) VS. Сирия (до 17) 4:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/25/world/u17-world-cup/france-under-17/syria-u17/2037240/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816191115/http://int.soccerway.com/matches/2015/10/25/world/u17-world-cup/france-under-17/syria-u17/2037240/ |archive-date=2016 թ․ օգոստոսի 16 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Франция (до 17) VS. Коста-Рика (до 17) 0:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/10/30/world/u17-world-cup/france-under-17/costa-rica-under-17/2037414/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427175708/http://int.soccerway.com/matches/2015/10/30/world/u17-world-cup/france-under-17/costa-rica-under-17/2037414/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 27 |access-date=2016 թ․ հունիսի 29 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Պարագվայցիների և նորզելանդացիների դեմ մենամարտերում Բիլալը դարձել է մեկական գոլի հեղինակ: == Ձեռքբերումներ == '''Ֆրանսիա (մինչև 17)''' * Եվրոպայի պատանեկան առաջնություն՝ 2015 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.chamoisniortais.fr/effectif/bilal-boutobba/ Профиль на сайте «Ньора»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129133529/https://www.chamoisniortais.fr/effectif/bilal-boutobba/ |date=2022-11-29 }}{{ref-fr}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բուտոբա, Բիլալ}} [[Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սևիլյայի ֆուտբոլիստներ]] 0oi0bncaj4kmmnw634t6xj63ynql0d0 0 1278641 10806519 10618352 2026-06-30T02:08:44Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] 10806519 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ամին Բուտրա''' ({{Lang-fr|Amine Boutrah}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «[[Բաստիա ՖԱ|Բաստիա]]» ակումբի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]: == Ակումբային կարիերա == Ծնվել է [[Պորտո Վեքիո]]յում՝ Ֆրանսիայում՝ ծագումով մարոկկացի ընտանիքում<ref>{{Cite web |date=2023-04-14 |title=Amine Boutrah: «La suite logique, c’est la Ligue 1» |url=https://www.sofoot.com/articles/amine-boutrah-je-reste-jeune-donc-il-faut-que-je-me-protege |access-date=2024-04-24 |publisher=Sofoot.com |lang=fr}}</ref>: Բուտրան «<wiki/>[[Բաստիա ՖԱ|Բաստիա]]» ակումբի սան է։ 2018 թվականնի փետրվարի 17-ին «Լե Պոնտեի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել ակումբի կազմում<ref>{{Cite web |date=2018-02-17 |title=Ле-Понте VS. Бастия 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/02/17/france/cfa-2/union-sportive-le-pontet/sporting-club-de-bastia/2526487/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Ապրիլի 7-ին «Վիլֆրանշի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Բաստիայի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2018-04-07 |title=Бастия VS. Вильфранш 4:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/04/07/france/cfa-2/sporting-club-de-bastia/villefranche-sjb/2526523/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2019 թվականին Բուտրան դարձել է «Լուչանա» ակումբի խաղացող։ Օգոստոսի 17-ին «Նիցա Բ-ի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում<ref>{{Cite web |date=2019-08-17 |title=Луччана VS. Ницца II 2:2 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/08/17/france/cfa-2/lucciana/ogc-nice-ii/3096885/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Օգոստոսի 24-ին «[[Բալան]]» ակումբի դեմ խաղում խփել է մեկնարկային գոլը<ref>{{Cite web |date=2019-08-21 |title=Луччана VS. Балань 1:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/08/24/france/cfa-2/lucciana/fa-ile-rousse-monticello/3096892/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Սեպտեմբերի 7-ին «Կոտ Բլեի» դեմ խաղում աչքի է ընկել կարիերայի առաջին [[հեթ-տրիկ]]ով<ref>{{Cite web |date=2019-09-07 |title=Луччана VS. Кот Блё 6:2 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/09/07/france/cfa-2/lucciana/cote-bleue/3096907/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2021 թվականի հուլիսին ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվել է «Կոնկարնո»<ref>{{Cite web |date=2021-07-15 |title=Qui est Amine Boutrah, le dernier joueur à l’essai à l’US Concarneau? |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/us-concarneau/football-national-qui-est-amine-boutrah-le-dernier-joueur-a-l-essai-a-l-us-concarneau-121f93e6-e577-11eb-b328-3bb388b4cb1f |access-date=2024-04-24 |publisher=Ouest-France.fr |lang=fr}}</ref>: Օգոստոսի 6-ին «Ռեդ Սթարի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել ֆրանսիական «Նասիոնալում»<ref>{{Cite web |date=2021-08-06 |title=Конкарно VS. Ред Стар 2:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/06/france/national/us-concarneau/red-star-fc-93/3560780/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Օգոստոսի 27-ին «Վիլֆրանշի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը ակումբի կազմում<ref>{{Cite web |date=2021-08-27 |title=Вильфранш VS. Конкарно 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/27/france/national/fc-villefranche-beaujolais/us-concarneau/3560805/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2023 թվականին դարձել է հոլանդական «Վիտես» ակումբի խաղացող<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Amine Boutrah: «Le projet du Vitesse Arnhem m’a direct tapé dans l’œil» |url=https://www.ouest-france.fr/sport/football/us-concarneau/entretien-amine-boutrah-le-projet-du-vitesse-arnhem-ma-direct-tape-dans-lil-2f32eee2-1928-11ee-b34a-b36553860272 |access-date=2024-04-24 |publisher=Ouest-France.fr |lang=fr}}</ref>: Օգոստոսի 11-ին «[[Վոլենդամ (ֆուտբոլային ակումբ)|Վոլենդամ]]ի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն]]ում<ref>{{Cite web |date=2023-08-11 |title=Волендам VS. Витесс 1:2 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/08/11/netherlands/eredivisie/fc-volendam/sbv-vitesse/4096658/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Սեպտեմբերի 24-ին «[[Սպարտակ (ֆուտբոլային ակումբ, Մոսկվա)|Սպարտա]]յի» դեմ խաղում կոճի վնասվածք էր ստացել<ref>{{Cite web |date=2023-09-24 |title=Спарта (Роттердам) VS. Витесс 1:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/09/24/netherlands/eredivisie/sparta-rotterdam-bv/sbv-vitesse/4096708/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: Դեկտեմբերի 10-ին «Հերակլեսի» դեմ խաղում առաջին գոլն է խփել «Վիտեսի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2023-12-10 |title=Витесс VS. Хераклес 2:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/12/10/netherlands/eredivisie/sbv-vitesse/stichting-heracles-almelo/4096792/ |access-date=2024-04-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>: 2024 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «[[Բաստիա ՖԱ|Բաստիա]]» ակումբ<ref>{{Cite web |title=Amine Boutrah di ritornu in Bastia ! |url=https://sc-bastia.corsica/blogs/equipe-premiere/amine-boutrah-di-ritornu-in-bastia |accessdate=2024-07-05 |website=sc-bastia.corsica |lang=fr}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բուտրա, Ամին}} [[Կատեգորիա:Բաստիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վիտեսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] 1nr2i8v1oqfu6r9m261uzf93p4yvr2e 0 1279161 10806540 10524267 2026-06-30T02:53:51Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806540 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ժյուլիեն Գորյու''' ({{lang-fr|Julien Gorius}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == «Մեց» ակումբի ֆուտբոլային ակադեմիայի շրջանավարտ է: Բայց չի կարողացել մտնել հիմնական կազմ․ [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ում անցկացրել է ընդամենը երեք հանդիպում: 2005 թվականին տեղափոխվել է բելգիական «Բրյուսել»։ Նոր ակումբի կազմում անցկացրել է երկու մրցաշրջան՝ խաղալով 92 հանդիպում և դառնալով 15 գոլի հեղինակ։ 2008 թվականին տեղափոխվել է «Մեխելեն»: Օգոստոսի 23-ին «Մուսկրոնի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր ակումբում<ref>{{Cite web |date=2008-08-23 |title=Мускрон VS. Мехелен 3:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2008/08/23/belgium/pro-league/excelsior-de-mouscron/kv-mechelen/657731/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307044029/http://int.soccerway.com/matches/2008/08/23/belgium/pro-league/excelsior-de-mouscron/kv-mechelen/657731/ |archive-date=2016-03-07 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ 2009 թվականի փետրվարի 7-ին «Տյուբիզի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը ակումբում<ref>{{Cite web |date=2009-02-07 |title=Тюбиз VS. Мехелен 1:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2008/08/23/belgium/pro-league/excelsior-de-mouscron/kv-mechelen/657731/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307044029/http://int.soccerway.com/matches/2008/08/23/belgium/pro-league/excelsior-de-mouscron/kv-mechelen/657731/ |archive-date=2016-03-07 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Երկրորդ մրցաշրջանից սկսած՝ մեկ մրցաշրջանում խփել է առնվազն տասը գոլ։ 2011/2012 մրցաշրջանում խփել է 15 գնդակ՝ դառնալով Բելգիայի ֆուտբոլի առաջնության երրորդ ռմբարկուն։ 2012 թվականի ամռանը տեղափոխվել է «[[Գենկ ՖԱ|Գենկ]]»: Հուլիսի 27-ին «Սերկլե Բրյուգեի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում<ref>{{Cite web |date=2012-07-27 |title=Генк VS. Серкль Брюгге 3:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/29/belgium/pro-league/krc-genk/cercle-brugge-ksv/1289734/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307212540/http://int.soccerway.com/matches/2012/07/29/belgium/pro-league/krc-genk/cercle-brugge-ksv/1289734/ |archive-date=2016-03-07 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Օգոստոսի 26-ին «Զյուլտե-Վարեգեմի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Գենկի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2012-08-26 |title=Генк VS. Зюльте-Варегем 2:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/26/belgium/pro-league/krc-genk/sv-zulte-waregem/1289760/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130529154313/http://int.soccerway.com/matches/2012/08/26/belgium/pro-league/krc-genk/sv-zulte-waregem/1289760/ |archive-date=2013-05-29 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Օգնել է ակումբին մրցաշրջանի ավարտից հետո նվաճել Բելգիայի գավաթը։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Կիևի «[[Դինամո (ֆուտբոլային ակումբ, Կիև)|Դինամո]]յի» դեմ Եվրոպայի լիգայի 2013/2014 մրցաշրջանի<ref>{{Cite web |date=2013-09-19 |title=Динамо Киев VS. Генк 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/09/19/europe/uefa-cup/fc-dynamo-kyiv/krc-genk/1584713/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922093927/http://int.soccerway.com/matches/2013/09/19/europe/uefa-cup/fc-dynamo-kyiv/krc-genk/1584713/ |archive-date=2013-09-22 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, շվեյցարական «Տյունի»<ref>{{Cite web |date=2013-10-03 |title=Генк VS. Генк 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/09/19/europe/uefa-cup/fc-dynamo-kyiv/krc-genk/1584713/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922093927/http://int.soccerway.com/matches/2013/09/19/europe/uefa-cup/fc-dynamo-kyiv/krc-genk/1584713/ |archive-date=2013-09-22 |access-date=2013-09-23 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> և Վիեննայի «Ռապիդի» դեմ խաղերում Ջուլիենը մեկական գոլ է խփել։ 2016 թվականի սկզբին մեկնել է Չինաստան՝ համաձայնագիր ստորագրելով «Չանչուն Յատայի» հետ<ref>{{Cite news |date=2016-02-24 |title=比甲劲旅官宣法国中场转会亚泰 身价120万欧 |url=http://sports.sina.com.cn/china/j/2016-02-24/doc-ifxprucs6453543.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170404203247/http://sports.sina.com.cn/china/j/2016-02-24/doc-ifxprucs6453543.shtml |archivedate=2017-04-04 |accessdate=2016-01-23 |publisher=Sports Sina |lang=Chinese}}</ref>։ Մարտի 6-ին «Հանչժոու Գրինթաունի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել Չինաստանի սուպերլիգայում<ref>{{Cite web |date=2016-03-06 |title=Ханчжоу Гринтаун VS. Чанчунь Ятай 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/03/06/china-pr/csl/zhejiang-lucheng/changchun-yatai/2205969/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003124916/http://int.soccerway.com/matches/2016/03/06/china-pr/csl/zhejiang-lucheng/changchun-yatai/2205969/ |archive-date=2017-10-03 |access-date=2017-10-03 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Մայիսի 29-ին «Շիջյաժուանգ Էվեր Բրայթի» դեմ խաղում խփել է առաջին գոլը «Չանչուն Յատայի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2016-05-29 |title=Чанчунь Ятай VS. Шицзячжуан Эвер Брайт 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/05/29/china-pr/csl/changchun-yatai/fujian-smart-hero-fc/2207332/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003124842/http://int.soccerway.com/matches/2016/05/29/china-pr/csl/changchun-yatai/fujian-smart-hero-fc/2207332/ |archive-date=2017-10-03 |access-date=2017-10-03 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Տարվա վերջում տեղափոխվել է պահեստազոր՝ լեգեոներների համար սահմանաչափի պատճառով, այնուհետև ազատ է արձակվել որպես ազատ գործակալ<ref name="Gorius DHE">{{Cite news |date=2017-01-04 |title=Julien Gorius raconte son expérience en Chine: "J’y suis allé au moment où c’était encore possible d’y aller" |url=http://www.dhnet.be/sports/football/europe/championnatsetrangers/julien-gorius-raconte-son-experience-en-chine-j-y-suis-alle-au-moment-ou-c-etait-encore-possible-d-y-aller-586bd4f7cd70717f88e6571e |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170114230552/http://www.dhnet.be/sports/football/europe/championnatsetrangers/julien-gorius-raconte-son-experience-en-chine-j-y-suis-alle-au-moment-ou-c-etait-encore-possible-d-y-aller-586bd4f7cd70717f88e6571e |archivedate=2017-01-14 |accessdate=2017-01-23 |publisher=Dhnet.be |lang=fr}}</ref>։ 2017 թվականի ամռանը երկամյա պայմանագիր է կնքել «Աուդ-Հեվերլե Լյովենի» հետ<ref>{{Cite news |date=2017-06-13 |title=Kwaliteitsinjectie voor het middenveld |url=http://ohl.be/nl/heren/nieuws/bericht/10073/kwaliteitsinjectie-voor-het-middenveld |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171003125516/http://ohl.be/nl/heren/nieuws/bericht/10073/kwaliteitsinjectie-voor-het-middenveld |archivedate=2017-10-03 |accessdate=2017-06-13 |publisher=ohl.be |lang=nl}}</ref>։ Օգոստոսի 5-ին «Լյերսի» դեմ խաղում նորամուտն է նշել նոր թիմում<ref>{{Cite web |date=2017-08-05 |title=Ауд-Хеверле Лёвен VS. Льерс 2:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2017/08/05/belgium/second-division/fc-oud-heverlee-leuven/koninklijke-lierse-sportkring/2462650/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003174607/http://int.soccerway.com/matches/2017/08/05/belgium/second-division/fc-oud-heverlee-leuven/koninklijke-lierse-sportkring/2462650/ |archive-date=2017-10-03 |access-date=2017-10-03 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Նույն խաղում առաջին գոլն է խփել «Աուդ-Հեվերլե Լյովենի» կազմում։ Պայմանագրի ավարտից հետո հեռացել է ակումբից<ref>{{Cite web |title=OH Leuven maakt schoon schip en neemt afscheid van ervaren spelers Gorius, Dequevy en Daeseleire |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190618_04467185 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322145808/https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190618_04467185 |archive-date=2023-03-22 |access-date=2023-03-22 |website=Het Nieuwsblad |lang=nl-BE}}</ref>։ 2019 թվականի սեպտեմբերին ավարտել է պրոֆեսիոնալ կարիերան<ref>{{Cite web |date=2019-09-27 |title=(Exclusif) Julien Gorius tire sa révérence : "Je ne voulais pas tirer sur la corde" |url=https://www.walfoot.be/news/2019-09-27/exclusif-julien-gorius-tire-sa-reverence--je-ne-voulais-pas-tirer-sur-la-corde |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322145809/https://www.walfoot.be/news/2019-09-27/exclusif-julien-gorius-tire-sa-reverence--je-ne-voulais-pas-tirer-sur-la-corde |archive-date=2023-03-22 |access-date=2023-03-22 |website=Walfoot.be |lang=fr}}</ref>։ == Նվաճումներ == '''«Գենկ»''' * Բելգիայի գավաթի գավաթակիր՝ 2012/13 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{soccerway|13214}} * {{transfermarkt|26797}} * [https://web.archive.org/web/20120529061837/http://guardian.touch-line.com/StatsCentre.asp?Lang=0&CTID=6&CPID=10&pStr=Player&PLID=185848&TEID=7450 Guardian Football] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գորյու, Ժյուլիեն}} [[Կատեգորիա:Աուդ Հեվերլե Լյովենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գենկի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մեխելենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մեցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] 8usgpvewlcwwbme52qej9wyzhzi2kuf 0 1291736 10806404 10704863 2026-06-29T17:53:37Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] 10806404 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Սելմա Բաշա''' ({{lang-fr|Selma Bacha}}; {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, «Օլիմպիկ [[Լիոն]]» ակումբի և [[Ֆրանսիա]]յի հավաքականի ձախ [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան:]] == Ակումբային կարերա == 2008 թվականից հանդես է եկել Լիոնի արվարձանի «Ժերլանդ» ակումբում։ 8-ամյա Սելման տեղափոխվել է «Լիոնի Օլիմպիկ» մանկապատանեկան ակադեմիա<ref>{{Cite web |author=Vincent Roussel |date=2018 թ․ մարտի 5 |title=Selma Bacha, une merveilleuse histoire du temps |url=http://www.footdelles.com/selma-bacha-une-merveilleuse-histoire-du-temps/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310035344/https://www.footdelles.com/selma-bacha-une-merveilleuse-histoire-du-temps/ |archive-date=2022 թ․ մարտի 10 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 2 |publisher=www.footdelles.com}}</ref>, որտեղ անցան պատանեկան և երիտասարդական թիմերի բոլոր աստիճանները: Արդեն 15 տարեկանում եղել է մինչև 19 տարեկանների թիմի հիմնական խաղացողը։ Ակումբի ակադեմիայի մասնագետները նշում էին, որ նա խաղի մակարդակով զգալիորեն առաջ էր իր հասակակիցներից, ուստի այլևս իմաստ չուներ աղջկան խաղային պրակտիկա տրամադրել բացառապես երիտասարդական թիմում: 16 տարեկանում կնքել է իր առաջին մասնագիտական պայմանագիրը՝ 4 տարի ժամկետով։ Արդեն 2017 թվականի հոկտեմբերի կեսերին առաջին թիմի գլխավոր մարզիչ Ռեյնալդ Պեդրոսը հնարավորություն տվեց Բաշային նորամուտը նշել Ֆրանսիայի առաջին դիվիզիոնում։ 2017/18 մրցաշրջանում ևս 10 հանդիպում է անցկացրել ազգային առաջնությունում և չեմպիոնների լիգայի հաղթական եզրափակչում հանդես եկել մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ օգոստոսի 8 |title=Cinq choses à savoir sur Selma Bacha, la surdouée des Bleuettes |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Cinq-choses-a-savoir-sur-selma-bacha-la-surdouee-des-bleuettes/928884 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809151105/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Cinq-choses-a-savoir-sur-selma-bacha-la-surdouee-des-bleuettes/928884 |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 9 |accessdate=2021 թ․ հունվարի 22 |work=L'Équipe |language=French}}</ref>, իսկ հաջորդ մրցաշրջանում՝ «Լիոնի» հանդիպումների 2/3-ում և փոխարինման դուրս եկավ Չեմպիոնների լիգայի 2018/19 եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Hess |first=Alex |date=2020 թ․ օգոստոսի 21 |title=Lyon demolish Barcelona to win Women's Champions League – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2019/may/18/lyon-v-barcelona-womens-champions-league-final-live |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405160411/https://www.theguardian.com/football/live/2019/may/18/lyon-v-barcelona-womens-champions-league-final-live |archive-date=2022 թ․ ապրիլի 5 |accessdate=2021 թ․ հունվարի 22 |work=The Guardian}}</ref>։ Նոմինացվել է 2018 թվականի Ֆրանսիայի գործարարների Ազգային խորհրդի ամսագրի վարկածով լավագույն [[ֆուտբոլ]]իստի կոչման համար<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ ապրիլի 27 |title=Trophées UNFP: Thauvin face à la «MCN» du PSG pour le titre de meilleur joueur de L1 - Ligue 1 - Football |url=http://sport24.lefigaro.fr/football/ligue-1/actualites/trophees-unfp-thauvin-face-a-la-mcn-du-psg-pour-le-titre-de-meilleur-joueur-de-l1-906789 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506042717/https://sport24.lefigaro.fr/football/ligue-1/actualites/trophees-unfp-thauvin-face-a-la-mcn-du-psg-pour-le-titre-de-meilleur-joueur-de-l1-906789 |archive-date=2021 թ․ մայիսի 6 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 2 |publisher=sport24.lefigaro.fr}}</ref>։ == Կարիերան ազգային հավաքականում == Հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքի պատանեկան և երիտասարդական հավաքականներում: 2018 թվականի աշխարհի առաջնության մասնակից (մինչև 20 տարեկան), որտեղ ֆրանսիացիները հասան կիսաեզրափակիչ, որտեղ զիջեցին իսպանուհիներին: 2019 թվականի Եվրոպայի (մինչև 19 տարեկանների) առաջնության հաղթող: === Գոլեր հավաքականում === {| class="wikitable" ! № !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Մրցակից !! Հաշիվ !! Արդյունք !! Մրցաշար |- | 1 || 10 հունիս 2018 || Ստադ դու Ռուդուրու, Գենգան, Ֆրանսիա || {{Դրոշավորում|Ուելս}} || '''2''':0 || 2:0 || ԱԱ 2023-ի որակավորում |- | 2 || 22 սեպտեմբեր 2021 || Ստադ դյու Էնո, Վալանսիեն, Ֆրանսիա || {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} || '''2''':0 || 2:0 || Ազգերի լիգա 2023/24 |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոնուհի (6): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24 * Ֆրանսիայի գավաթակիր (3)՝ 2018/19, 2019/20, 2022/23 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող(4): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.ol.fr/en/contents/players/s/selma-bacha Сельма Баша] на сайте «Олимпик Лиона» * [https://web.archive.org/web/20200523051440/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250104503/profile/index.html Профиль] на сайте uefa.com {{DEFAULTSORT:Բաշա, Սելմա}} [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի կին ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կանանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] n37it7o7atn1rx6s4h5k1tae1vk3jks 2 1302458 10806353 10787348 2026-06-29T16:22:02Z Daydream moon 146410 /* Բժշկություն, անատոմիա և հոգեբանություն */ 10806353 wikitext text/x-wiki {{Բաբելոն|hy|en-5|ru-3|fr-2}} == Իմ մասին == <div style="height: 250px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> {| border="0" cellpadding="2" |{{Մասնակից/Հայ}} |{{Մասնակից/Վիքիստաժ|տարի=2024|ամիս=07|օր=07}} |{{Մասնակից/Երևանից}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Հոդվածների հաշվիչ|106}} |- |{{Մասնակից/Ֆեմինիստ}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Արվեստ}} |{{Մասնակցի տարիք|day=01|month=06|year=2009}} |- |{{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Աշխարհագրություն}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Կենսաբանություն}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Իրավունք}} |- |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Ճապոնիա}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Հունաստան}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Ֆրանսիա}} | |- |{{ԵԱՎՃ 2024/մասնակից}} |{{ԵԱՎՃ 2025/մասնակից}} |{{Կաղապար:Դրոշագիտարան/մասնակից}} |{{CEE Spring 2026/մասնակից}} </div> </div> == Հոդվածներ == === Անձինք === * {{Pagesize|Էսթեր Ֆիլիպս}} * {{Pagesize|Կրիստոբալ Էնրիկես Վիլյագրա}} * {{Pagesize|Ալի Աքբար Սանաթի}} * {{Pagesize|Գրիգորի Օստեր}} * {{Pagesize|Իվան դե լա Պենյա}} * {{Pagesize|Յորգեն Ռոեդ}} * {{Pagesize|Չո Սումի}} * {{Pagesize|Մարգարեթ Շթեյֆ}} * {{Pagesize|Թոմաս Սանկարա}} * {{Pagesize|Ջուն և Ջենիֆեր Գիբբոնս}} === Գրականություն=== * {{Pagesize|Դիմակի խոստովանությունը}} * {{Pagesize|Մի հաջողակ օր}} * {{Pagesize|Խուան Բատիստա Դավիլա}} * {{Pagesize|Յուրի (ժանր)}} === Դիցաբանություն === * {{Pagesize|Էգինա (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Էսոն (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Նեսոս (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Լաերտես (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Էրիգոնե (դիցաբանություն)}} === Երաժշտություն === * {{Pagesize|What Child Is This?}} * {{Pagesize|Black Box Recorder}} * {{Pagesize|AJJ}} === Խոհանոց === * {{Pagesize|Ֆլիպ (կոկտեյլ)}} * {{Pagesize|Վագյու}} * {{Pagesize|Ձու պաշոտ}} * {{Pagesize|Պունշկրապֆեն}} * {{Pagesize|Սոճու լիկյոր}} * {{Pagesize|Ղազարակիա}} * {{Pagesize|Խիխվի}} * {{Pagesize|Դակոս}} * {{Pagesize|Սառը ճակնդեղի ապուր}} === Գիտություն և մաթեմատիկա === * {{Pagesize|NGC 2169}} * {{Pagesize|Friendly Floatees}} * {{Pagesize|Բացասական զրո}} * {{Pagesize|Ոսկի անկյուն}} * {{Pagesize|I Can Eat Glass}} === Բժշկություն, անատոմիա և հոգեբանություն === * {{Pagesize|Անտոնի համախտանիշ}} * {{Pagesize|Լավ ոստիկան, վատ ոստիկան}} * {{Pagesize|Բադերի ժանտախտ}} * {{Pagesize|Դողէրոցք}} * {{Pagesize|Vena amoris}} * {{Pagesize|Թուի նա}} * {{Pagesize|Ալերգիկ ողջույն}} * {{Pagesize|Ատլասի բարդույթ}} * {{Pagesize|Թասկիգիի սիֆիլիսի ուսումնասիրություն}} * {{Pagesize|Նյարդային օրթորեքսիա}} * {{Pagesize|Լոբոտոմիա}} === Հեռուստատեսություն, ֆիլմեր և ընդհանուր արվեստ === * {{Pagesize|Լուսատտիկներն այգում}} * {{Pagesize|Բարանկին, մարդ եղիր}} * {{Pagesize|Խորքային ուսուցում (Հարավային այգի)}} * {{Pagesize|Կետային անբարոյականներ}} * {{Pagesize|Սեզոնի եզրափակիչ (Հարավային այգի)}} * {{Pagesize|Թանոս (Կաղամարի խաղ)}} * {{Pagesize|Չո Հյուն-ջու}} * {{Pagesize|Կատվի վերադարձը}} * {{Pagesize|Հետալիա}} * {{Pagesize|Կուջո (ֆիլմ)}} * {{Pagesize|Մարդակերների դժոխք}} * {{Pagesize|Մոլեգնություն (ֆիլմ, 2025)}} === Հասարակություն === * {{Pagesize|Թունավոր առնականություն}} * {{Pagesize|Կապույտ-յոթի երևույթ}} * {{Pagesize|Մեմտիկ պատերազմ}} === Մեմեր === * {{Pagesize|Nyan Cat}} * {{Pagesize|Keyboard Cat}} * {{Pagesize|6-7 (մեմ)}} * {{Pagesize|Փութ Լովատո}} * {{Pagesize|Ի՞նչ կասես սրան, Իլոն Մասկ}} * {{Pagesize|Բիլեֆելդի դավադրության տեսություն}} === Հանցագործություններ === * {{Pagesize|Մաալոտի կոտորած}} * {{Pagesize|Կաորու Կոբայաշի (մարդասպան)}} * {{Pagesize|Աում Սինրինկյո}} * {{Pagesize|Այվա Մացուոյի սպանություն}} * {{Pagesize|Ապամարդկայնացում}} * {{Pagesize|Վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիա}} * {{Pagesize|Ժիզել Պելիկո}} * {{Pagesize|Սատոմի Միտարայի սպանություն}} * {{Pagesize|Յուկա Տակաոկա}} * {{Pagesize|Էլիզաբեթ Օլտենի սպանություն}} * {{Pagesize|Ակադեմիայի մոլագարներ}} * {{Pagesize|Կոլումբայնի էֆեկտ}} * {{Pagesize|Պիցցագեյթ}} * {{Pagesize|Ջորջե Մարտինովիչի միջադեպ}} * {{Pagesize|Մայքլ Ռոքֆելլեր}} === Աշխարհագրություն և պատմություն === * {{Pagesize|Յակուտսկի զինանշան}} * {{Pagesize|Նյու Յորք նահանգի դրոշ}} * {{Pagesize|Տալլինի դրոշ}} * {{Pagesize|Վարշավայի դրոշ}} * {{Pagesize|Սաարի դրոշ}} * {{Pagesize|Լիտվայի ժամանակավոր մայրաքաղաք}} * {{Pagesize|Կուգելմուգել}} === Համակարգչային խաղեր === * {{Pagesize|Saya no Uta}} * {{Pagesize|The Coffin of Andy and Leyley}} === Այլ հոդվածներ === * {{Pagesize|Հակասեմականություն (տերմին)}} * {{Pagesize|Օսիկացու}} * {{Pagesize|Երկնագույն}} * {{Pagesize|Անձնակազմը այն հետո կերավ}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքները Օրեգոնում}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքները Այդահոյում}} * {{Pagesize|Polandball (կերպար)}} * {{Pagesize|Համբուրգեր (պատկերակ)}} * {{Pagesize|Առողջ միտքը առողջ մարմնում}} * {{Pagesize|Omnia mea mecum porto}} * {{Pagesize|Մարդու իրավունքները Լիտվայում}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքներ Լատվիայում}} * {{Pagesize|Կոսովոյի նախագահական ընտրություններ (2011)}} ey59pccdgzjglz9dv49zlrtqsfw2ayt 10806354 10806353 2026-06-29T16:22:19Z Daydream moon 146410 /* Իմ մասին */ 10806354 wikitext text/x-wiki {{Բաբելոն|hy|en-5|ru-3|fr-2}} == Իմ մասին == <div style="height: 250px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div class= style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> {| border="0" cellpadding="2" |{{Մասնակից/Հայ}} |{{Մասնակից/Վիքիստաժ|տարի=2024|ամիս=07|օր=07}} |{{Մասնակից/Երևանից}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Հոդվածների հաշվիչ|107}} |- |{{Մասնակից/Ֆեմինիստ}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Արվեստ}} |{{Մասնակցի տարիք|day=01|month=06|year=2009}} |- |{{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Աշխարհագրություն}} |{{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Կենսաբանություն}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Իրավունք}} |- |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Ճապոնիա}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Հունաստան}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:Ֆրանսիա}} | |- |{{ԵԱՎՃ 2024/մասնակից}} |{{ԵԱՎՃ 2025/մասնակից}} |{{Կաղապար:Դրոշագիտարան/մասնակից}} |{{CEE Spring 2026/մասնակից}} </div> </div> == Հոդվածներ == === Անձինք === * {{Pagesize|Էսթեր Ֆիլիպս}} * {{Pagesize|Կրիստոբալ Էնրիկես Վիլյագրա}} * {{Pagesize|Ալի Աքբար Սանաթի}} * {{Pagesize|Գրիգորի Օստեր}} * {{Pagesize|Իվան դե լա Պենյա}} * {{Pagesize|Յորգեն Ռոեդ}} * {{Pagesize|Չո Սումի}} * {{Pagesize|Մարգարեթ Շթեյֆ}} * {{Pagesize|Թոմաս Սանկարա}} * {{Pagesize|Ջուն և Ջենիֆեր Գիբբոնս}} === Գրականություն=== * {{Pagesize|Դիմակի խոստովանությունը}} * {{Pagesize|Մի հաջողակ օր}} * {{Pagesize|Խուան Բատիստա Դավիլա}} * {{Pagesize|Յուրի (ժանր)}} === Դիցաբանություն === * {{Pagesize|Էգինա (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Էսոն (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Նեսոս (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Լաերտես (դիցաբանություն)}} * {{Pagesize|Էրիգոնե (դիցաբանություն)}} === Երաժշտություն === * {{Pagesize|What Child Is This?}} * {{Pagesize|Black Box Recorder}} * {{Pagesize|AJJ}} === Խոհանոց === * {{Pagesize|Ֆլիպ (կոկտեյլ)}} * {{Pagesize|Վագյու}} * {{Pagesize|Ձու պաշոտ}} * {{Pagesize|Պունշկրապֆեն}} * {{Pagesize|Սոճու լիկյոր}} * {{Pagesize|Ղազարակիա}} * {{Pagesize|Խիխվի}} * {{Pagesize|Դակոս}} * {{Pagesize|Սառը ճակնդեղի ապուր}} === Գիտություն և մաթեմատիկա === * {{Pagesize|NGC 2169}} * {{Pagesize|Friendly Floatees}} * {{Pagesize|Բացասական զրո}} * {{Pagesize|Ոսկի անկյուն}} * {{Pagesize|I Can Eat Glass}} === Բժշկություն, անատոմիա և հոգեբանություն === * {{Pagesize|Անտոնի համախտանիշ}} * {{Pagesize|Լավ ոստիկան, վատ ոստիկան}} * {{Pagesize|Բադերի ժանտախտ}} * {{Pagesize|Դողէրոցք}} * {{Pagesize|Vena amoris}} * {{Pagesize|Թուի նա}} * {{Pagesize|Ալերգիկ ողջույն}} * {{Pagesize|Ատլասի բարդույթ}} * {{Pagesize|Թասկիգիի սիֆիլիսի ուսումնասիրություն}} * {{Pagesize|Նյարդային օրթորեքսիա}} * {{Pagesize|Լոբոտոմիա}} === Հեռուստատեսություն, ֆիլմեր և ընդհանուր արվեստ === * {{Pagesize|Լուսատտիկներն այգում}} * {{Pagesize|Բարանկին, մարդ եղիր}} * {{Pagesize|Խորքային ուսուցում (Հարավային այգի)}} * {{Pagesize|Կետային անբարոյականներ}} * {{Pagesize|Սեզոնի եզրափակիչ (Հարավային այգի)}} * {{Pagesize|Թանոս (Կաղամարի խաղ)}} * {{Pagesize|Չո Հյուն-ջու}} * {{Pagesize|Կատվի վերադարձը}} * {{Pagesize|Հետալիա}} * {{Pagesize|Կուջո (ֆիլմ)}} * {{Pagesize|Մարդակերների դժոխք}} * {{Pagesize|Մոլեգնություն (ֆիլմ, 2025)}} === Հասարակություն === * {{Pagesize|Թունավոր առնականություն}} * {{Pagesize|Կապույտ-յոթի երևույթ}} * {{Pagesize|Մեմտիկ պատերազմ}} === Մեմեր === * {{Pagesize|Nyan Cat}} * {{Pagesize|Keyboard Cat}} * {{Pagesize|6-7 (մեմ)}} * {{Pagesize|Փութ Լովատո}} * {{Pagesize|Ի՞նչ կասես սրան, Իլոն Մասկ}} * {{Pagesize|Բիլեֆելդի դավադրության տեսություն}} === Հանցագործություններ === * {{Pagesize|Մաալոտի կոտորած}} * {{Pagesize|Կաորու Կոբայաշի (մարդասպան)}} * {{Pagesize|Աում Սինրինկյո}} * {{Pagesize|Այվա Մացուոյի սպանություն}} * {{Pagesize|Ապամարդկայնացում}} * {{Pagesize|Վրեժխնդրության պոռնոգրաֆիա}} * {{Pagesize|Ժիզել Պելիկո}} * {{Pagesize|Սատոմի Միտարայի սպանություն}} * {{Pagesize|Յուկա Տակաոկա}} * {{Pagesize|Էլիզաբեթ Օլտենի սպանություն}} * {{Pagesize|Ակադեմիայի մոլագարներ}} * {{Pagesize|Կոլումբայնի էֆեկտ}} * {{Pagesize|Պիցցագեյթ}} * {{Pagesize|Ջորջե Մարտինովիչի միջադեպ}} * {{Pagesize|Մայքլ Ռոքֆելլեր}} === Աշխարհագրություն և պատմություն === * {{Pagesize|Յակուտսկի զինանշան}} * {{Pagesize|Նյու Յորք նահանգի դրոշ}} * {{Pagesize|Տալլինի դրոշ}} * {{Pagesize|Վարշավայի դրոշ}} * {{Pagesize|Սաարի դրոշ}} * {{Pagesize|Լիտվայի ժամանակավոր մայրաքաղաք}} * {{Pagesize|Կուգելմուգել}} === Համակարգչային խաղեր === * {{Pagesize|Saya no Uta}} * {{Pagesize|The Coffin of Andy and Leyley}} === Այլ հոդվածներ === * {{Pagesize|Հակասեմականություն (տերմին)}} * {{Pagesize|Օսիկացու}} * {{Pagesize|Երկնագույն}} * {{Pagesize|Անձնակազմը այն հետո կերավ}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքները Օրեգոնում}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքները Այդահոյում}} * {{Pagesize|Polandball (կերպար)}} * {{Pagesize|Համբուրգեր (պատկերակ)}} * {{Pagesize|Առողջ միտքը առողջ մարմնում}} * {{Pagesize|Omnia mea mecum porto}} * {{Pagesize|Մարդու իրավունքները Լիտվայում}} * {{Pagesize|ԼԳԲՏ իրավունքներ Լատվիայում}} * {{Pagesize|Կոսովոյի նախագահական ընտրություններ (2011)}} azxyq9c9ad3jne4e5wjwp0mg6ktlkld 2 1303952 10806458 10805938 2026-06-29T19:03:34Z Shant Mangasaryan 157281 10806458 wikitext text/x-wiki {{Short description|Evolution and neuroscience of romantic love}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {|class="Infobox" align="right" |{{Love sidebar|all}} |- | |} The '''biology of romantic love''' has been explored by such [[Biology|biological]] sciences as [[evolutionary psychology]], [[evolutionary biology]], [[anthropology]], and [[neuroscience]].<ref name="bode" /> [[Neurochemical]]s and [[hormone]]s, such as [[dopamine]] and [[oxytocin]], are studied along with a variety of interrelated brain systems (including the [[Reward system|mesocorticolimbic pathway]])<ref>{{Cite journal |last=Esch |first=Tobias |last2=Stefano |first2=George B. |date=August 2025 |title=The neurobiology of love and addiction: Central nervous system signaling and energy metabolism |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12464042/ |journal=Cognitive, Affective & Behavioral Neuroscience |volume=25 |issue=5 |pages=1225–1236 |doi=10.3758/s13415-025-01333-w |issn=1531-135X |pmc=12464042 |pmid=40760398}}</ref> which produce the [[Psychology|psychological]] experience and behaviors of [[romantic love]].<ref name="bode" /><ref name="co-opted">{{cite journal | last1 = Bode | first1 = Adam | date = 16 October 2023 | title = Romantic love evolved by co-opting mother-infant bonding | journal = [[Frontiers in Psychology]] | volume = 14 | article-number = 1176067 | doi = 10.3389/fpsyg.2023.1176067 | doi-access = free | pmid = 37915523 | pmc = 10616966 }}</ref> The study of romantic love is still in its infancy.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=November 2023 |title=Romantic Love and Behavioral Activation System Sensitivity to a Loved One |journal=Behavioral Sciences |language=en |volume=13 |issue=11 |page=921 |doi=10.3390/bs13110921 |issn=2076-328X |pmc=10669312 |pmid=37998668 |doi-access=free}}</ref> As of 2021, there were a total of 42 biological studies on romantic love.<ref name=":2" /> == Definition of romantic love == {{Main article|Romantic love (mental state)}} The meaning of the term "romantic love" has changed considerably throughout history, making it difficult to define simply.<ref name=":8">{{harvnb|Tallis|2005|pp=87–88, 106}}: "The cultural history of 'romance' and various meanings of the word 'romantic' make it extremely difficult to define 'romantic love'. Academic psychology—usually quite pedantic about its terminology—has been unable to establish a consensus. Some psychologists use the term in accordance with its courtly origins, whereas others use it interchangeably with 'passionate love'. As a culture, we seem to have settled on the latter usage, viewing 'romantic love' and 'falling in love' as much the same thing."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Karandashev|2017|pp=xi-xiii, 35–38}}</ref> It was initially coined to refer to certain attitudes and behaviors described in a body of literature now referred to as [[courtly love]].<ref>{{harvnb|Karandashev|2017|p=7}}</ref> However, academic [[psychology]] and especially [[biology]] also consider romantic love in a different sense, which refers to a [[brain]] system (or systems) related to [[pair bond]]ing or [[mating]] with associated psychological properties.<ref name=":8" /><ref name="bode"/><ref name="fisher4">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |date=13 Nov 2006 |title=Romantic love: a mammalian brain system for mate choice |journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]] |volume=361 |issue=1476 |pages=2173–2186 |doi=10.1098/rstb.2006.1938 |pmc=1764845 |pmid=17118931}}</ref><ref name="co-opted" /> The [[evolutionary anthropologist]]s Bode and Kushnick undertook a comprehensive review of romantic love from a biological perspective in 2021. They considered the psychology of romantic love, its mechanisms, development across the lifespan, functions, and [[evolutionary]] history. Based on the content of that review, they proposed a biological definition of romantic love:<ref name="bode">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kushnick |first2=Geoff |date=2021 |title=Proximate and Ultimate Perspectives on Romantic Love |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=12 |article-number=573123 |doi=10.3389/fpsyg.2021.573123 |issn=1664-1078 |pmc=8074860 |pmid=33912094 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love">{{Cite journal |last=Bode |first=Adam |date=2026-02-25 |title=Use of the term “romantic love” in the evolutionary social and behavioral sciences |url=https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2026.1716892/full |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=17 |doi=10.3389/fpsyg.2026.1716892 |issn=1664-1078 |doi-access=free}}</ref> {{blockquote|Romantic love is a [[Motivation|motivational state]] typically associated with a desire for long-term mating with a particular individual. It occurs across the lifespan and is associated with distinctive cognitive, emotional, behavioral, social, genetic, neural, and endocrine activity in both sexes. Throughout much of the life course, it serves [[mate choice]], [[courtship]], [[Sexual intercourse|sex]], and [[pair-bonding]] functions. It is a suite of adaptations and by-products that arose sometime during the recent evolutionary history of humans.}} The early stage of romantic love (which has obsessive and addictive features) might also be referred to as "[[being in love]]", [[passionate love]], [[infatuation]], [[limerence]], or [[obsessive love]].<ref name="fisher2">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Mashek |first3=Debra |last4=Li |first4=Haifang |last5=Brown |first5=Lucy L. |date=2002-10-01 |title=Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment |journal=Archives of Sexual Behavior |language=en |volume=31 |issue=5 |pages=413–419 |doi=10.1023/A:1019888024255 |pmid=12238608 |issn=1573-2800}}</ref><ref name="4th-dim" /><ref name="bode" /><ref name="fisher2016">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Xu |first2=Xiaomeng |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Brown |first4=Lucy |date=9 May 2016 |title=Intense, Passionate, Romantic Love: A Natural Addiction? How the Fields That Investigate Romance and Substance Abuse Can Inform Each Other |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=687 |doi=10.3389/fpsyg.2016.00687 |pmc=4861725 |pmid=27242601 |doi-access=free}}</ref> Research has never settled on a unified terminology or set of methods, although "romantic love" being used to refer to this state is the most common in [[biopsychology]].<ref name="bode" /><ref name=":2">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |date=2023 |title=Toward consistent reporting of sample characteristics in studies investigating the biological mechanisms of romantic love |journal=Frontiers in Psychology |volume=14 |article-number=983419 |doi=10.3389/fpsyg.2023.983419 |issn=1664-1078 |pmc=10192910 |pmid=37213378 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love" /> Distinctions are drawn between this early stage of romantic love and the "attachment system" theorized by the [[Attachment Theory|attachment theorists]] like [[John Bowlby]].<ref name="fisher1">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=March 1998 |title=Lust, attraction, and attachment in mammalian reproduction |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s12110-998-1010-5 |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |volume=9 |issue=1 |pages=23–52 |doi=10.1007/s12110-998-1010-5 |pmid=26197356 |url-access=subscription |access-date=18 February 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="4th-dim">{{cite journal |last1=Berscheid |first1=Ellen |author-link=Ellen S. Berscheid |date=2010 |title=Love in the Fourth Dimension |url=https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev.psych.093008.100318 |journal=[[Annual Review of Psychology]] |volume=61 |pages=1–25 |doi=10.1146/annurev.psych.093008.100318 |pmid=19575626 |url-access=subscription}}</ref> Romantic love is also distinct from [[sexual attraction]], although they most often occur together.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="diamond2003">{{cite journal |last1=Diamond |first1=Lisa |author-link=Lisa M. Diamond |date=Jan 2003 |title=What does sexual orientation orient? A biobehavioral model distinguishing romantic love and sexual desire |journal=[[Psychological Review]] |volume=110 |issue=1 |pages=173–92 |doi=10.1037/0033-295x.110.1.173 |pmid=12529061}}</ref> Typically, intense romantic love is limited to a duration of 12–18 months or as long as 3 years, depending on the estimate;<ref name="bode" /><ref name="fisher2016" /> however, in the rare phenomenon of long-term intense romantic love, some people experience intense attraction inside a relationship, even for 10 years or more. This is similar to early-stage intense romantic love, but at this later stage they exhibit less of the obsessional features.<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |date=1 March 2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1037/a0014226 |journal=[[Review of General Psychology]] |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=5 January 2011 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |url=https://academic.oup.com/scan/article/7/2/145/1622197 |journal=[[Social Cognitive and Affective Neuroscience]] |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmc=3277362 |pmid=21208991}}</ref> Romantic love is not necessarily "dyadic", "social", or "interpersonal", despite being related to pair bonding. Romantic love can be experienced outside the context of a [[Intimate relationship|relationship]], for example in the case of [[unrequited love]] where the feelings are not reciprocated.<ref name="refuting">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |date=2024 |title=Refuting Six Misconceptions about Romantic Love |journal=Behavioral Sciences |volume=14 |issue=5 |page=383 |doi=10.3390/bs14050383 |pmc=11117554 |pmid=38785874 |doi-access=free}}</ref><ref name="bringle">{{Cite journal |last1=Bringle |first1=Robert G. |last2=Winnick |first2=Terri |last3=Rydell |first3=Robert J. |date=2013-04-01 |title=The Prevalence and Nature of Unrequited Love |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244013492160 |journal=SAGE Open |language=en |volume=3 |issue=2 |article-number=2158244013492160 |doi=10.1177/2158244013492160 |issn=2158-2440|hdl=1805/15150 |hdl-access=free }}</ref> == Independent emotion systems == [[File:Chemical basis of love.svg|thumb|Simplified overview of the [[neurochemical]] and [[Hormone|hormonal]] basis of love.]] {{See also|Passionate and companionate love}} [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] and her colleagues proposed that the brain systems involved with [[mammalian reproduction]] can be separated into at least three parts:<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> {{blockquote|Neuroscientists currently believe that the basic emotions arise from distinct circuits (or systems) of neural activity; that humans share several of these primary emotion-motivation circuits with other mammals; and that these brain systems evolved to direct behavior [...]. It is hypothesized that among these primary neural systems are at least three discrete, interrelated emotion-motivation systems in the mammalian brain for mating, reproduction, and parenting: lust, attraction, and attachment [...].}} * '''Lust''' is the sex drive, or [[libido]]. * '''Attraction''' (or early-stage romantic love, also called [[passionate love]] or [[infatuation]]) is associated with feelings of exhilaration, obsessive (or "[[Intrusive thought|intrusive]]") thoughts, and the craving for emotional union. * '''Attachment''' (the attachment system from [[attachment theory]], and also called [[companionate love]]) is associated with feelings of calm, security, and comfort, but separation anxiety when apart.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /> In Fisher's theory, the systems tend to act in unison, but may become disassociated and act independently. For example, a person in a long-term partnership may feel deep ''attachment'' for their spouse, while experiencing intense romantic love (''attraction'') for some other individual'','' while being sexually attracted (''lust'') to still others, all at the same time.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=23 January 2014 |title=10 facts about infidelity |url=https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106120646/https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |archive-date=6 January 2025 |access-date=15 January 2025 |work=[[TED (conference)|TED.com]]}}</ref><ref name="fisher2" /> [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] has also used independent emotions theory to explain why people can 'fall in love' sometimes without sexual desire, as in the case of "[[Platonic love|platonic]]" infatuation for a friend.<ref name="diamond2003" /><ref name=":5"/> Fisher associates each system with different [[neurotransmitter]]s and/or [[hormone]]s (''lust'': [[estrogen]] & [[androgen]]s; ''attraction'': [[dopamine]], [[norepinephrine]] & [[serotonin]]; ''attachment'': [[oxytocin]] & [[vasopressin]]), but modern research shows these associations are not as clearly defined as Fisher's theory proposes.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /><ref name=":18"/> Additionally, romantic love has been associated with [[endogenous opioid]]s, [[cortisol]], and [[nerve growth factor]], which are not included in Fisher's earlier model.<ref name="co-opted" /><ref name=":22">{{Cite journal |last1=Younger |first1=Jarred |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Parke |first3=Sara |last4=Chatterjee |first4=Neil |last5=Mackey |first5=Sean |date=2010-10-13 |editor-last=Brezina |editor-first=Vladimir |title=Viewing Pictures of a Romantic Partner Reduces Experimental Pain: Involvement of Neural Reward Systems |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=10 |article-number= e13309|bibcode=2010PLoSO...513309Y |doi=10.1371/journal.pone.0013309 |issn=1932-6203 |pmc=2954158 |pmid=20967200 |doi-access=free}}</ref><ref name=":31">{{Cite journal |last1=Machin |first1=A.J. |author-link=Anna Machin |last2=Dunbar |first2=R.I.M |author-link2=Robin Dunbar |date=2011 |title=The brain opioid theory of social attachment: a review of the evidence |url=https://brill.com/view/journals/beh/148/9-10/article-p985_1.xml |journal=Behaviour |volume=148 |issue=9–10 |pages=985–1025 |doi=10.1163/000579511X596624 |issn=0005-7959 |url-access=subscription}}</ref> With respect to the idea that the systems are independent, a more modern theory holds that the attachment system is active in early-stage romantic love, in addition to the infatuation component. Fisher's model is considered outdated, although the idea of interrelated systems is useful.<ref name="co-opted" /> == Evolution of systems == === Evolutionary psychology === [[File:Peacock_Plumage.jpg|thumb|Romantic love might have evolved in part as a [[courtship display]] or a [[Handicap principle|handicap signal]], similar to a [[peacock]]'s tail, but signaling [[Committed relationship|commitment]].<ref name=":15" /><ref name=":23" /><ref name=":29" />]] [[Evolutionary psychology]] is seen as an organizing framework which offers explanations behind psychological functions (rather than merely describing them), as well as specifying theoretical constraints, like requiring that a given trait is adaptive in the form of providing [[Fitness (biology)|reproductive benefit]] to an individual.<ref>{{Harvard citation no brackets|Pinker|2005|pp=xi-xii, xiv-xv}}</ref> Evolutionary psychology has proposed a variety of explanations for romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|pp=419–423}}</ref><ref name=":37">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=66}}</ref> * Romantic love is a powerful [[commitment device]].<ref name="bode" /><ref name="fletcher">{{Cite journal |last1=Fletcher |first1=Garth J. O. |last2=Simpson |first2=Jeffry A. |last3=Campbell |first3=Lorne |last4=Overall |first4=Nickola C. |date=14 January 2015 |title=Pair-Bonding, Romantic Love, and Evolution: The Curious Case of Homo sapiens |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1745691614561683 |journal=Perspectives on Psychological Science |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20–36 |doi=10.1177/1745691614561683 |pmid=25910380 |issn=1745-6916|url-access=subscription }}</ref> Romantic love suppresses the search for alternative mates (even irrationally so, when a more desirable one comes along), and signals this to the partner.<ref name="fletcher" /><ref name="buss-2006-commit">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=70–72}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kowal |first1=Marta |last2=Bode |first2=Adam |last3=Koszałkowska |first3=Karolina |last4=Roberts |first4=S. Craig |last5=Gjoneska |first5=Biljana |last6=Frederick |first6=David |last7=Studzinska |first7=Anna |last8=Dubrov |first8=Dmitrii |last9=Grigoryev |first9=Dmitry |last10=Aavik |first10=Toivo |last11=Prokop |first11=Pavol |last12=Grano |first12=Caterina |last13=Çetinkaya |first13=Hakan |last14=Duyar |first14=Derya Atamtürk |last15=Baiocco |first15=Roberto |date=27 December 2024 |title=Love as a Commitment Device: Evidence from a Cross-Cultural Study across 90 Countries |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |language=en |volume=35 |issue=4 |pages=430–450 |doi=10.1007/s12110-024-09482-6 |pmid=39725786 |issn=1045-6767|pmc=11836147 }}</ref> Romantic love may also signal to alternative mates, disincentivizing them from pursuing oneself.<ref>{{Cite journal |last1=Gelbart |first1=Benjamin |last2=Walter |first2=Kathryn V. |last3=Conroy-Beam |first3=Daniel |last4=Estorque |first4=Casey |last5=Buss |first5=David M. |author-link5=David Buss |last6=Asao |first6=Kelly |last7=Sorokowska |first7=Agnieszka |last8=Sorokowski |first8=Piotr |last9=Aavik |first9=Toivo |last10=Akello |first10=Grace |last11=Alhabahba |first11=Mohammad Madallh |last12=Alm |first12=Charlotte |last13=Amjad |first13=Naumana |last14=Anjum |first14=Afifa |last15=Atama |first15=Chiemezie S. |date=March 2025 |title=The function of love: A signaling-to-alternatives account of the commitment device hypothesis |journal=Evolution and Human Behavior |language=en |volume=46 |issue=2 |article-number=106672 |bibcode=2025EHumB..4606672G |doi=10.1016/j.evolhumbehav.2025.106672 |doi-access=free|hdl=2078.1/304519 |hdl-access=free }}</ref> The emergence of longer pair bonds in the evolution of humans coincided with the emergence of [[concealed ovulation]], where it cannot (in general) be determined when a woman is [[Ovulation|ovulating]], requiring partners to stay together while having [[Sexual intercourse|sex]] during the entire [[menstrual cycle]]. [[Committed relationship|Commitment]] is seen as adaptive to facilitate this, and to facilitate [[child care]].<ref name="buss-2006-commit" /><ref name="fletcher" /> Love feelings might be the psychological reward produced by the brain when the problem of commitment is being solved.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=71}}</ref> * The intensity of romantic love feelings and why people become "fools for love" can be explained in terms of the [[handicap principle]], which states that a contention arises between honest and fake [[Signalling theory|signaling]]. When real [[emotion]]s evolved, a niche would have been created for sham emotions (e.g. fake facial expressions) which are less risky to express. One explanation for why honest signals can evolve without becoming worthless (because of competing fakers) is that the honest signal can evolve if it is too expensive to fake. One example in nature is the [[peacock]]'s tail, an example of [[conspicuous consumption]], a cumbersome display which consumes nutrients. Only a healthy peacock can afford it, so in that case it may have evolved ''because'' it was a handicap, and used by females of the species as an indicator of health. Romantic love may have evolved to be as bewitching and besotting as it is, "like handcuffing oneself to railroad tracks", as a handicap meant to prove that one's commitment is truly real.<ref name=":15">{{harvnb|Pinker|2009|pp=414–419, 500–501, 641}}</ref><ref name=":23">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=96–97}}</ref> * Romantic love may have evolved to override rationality, so that one reproduces regardless of the considerable costs of raising a child, and regardless of any rational will to be [[Single person|single]] or [[child-free]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=60–66, 85–86}}</ref> * Romantic love signals [[parental investment]].<ref name=":37" /> [[Paternal investment]] in the form of pair bonds has been linked to better outcomes for children, both as infants and as they grow older. Children raised in pair bonds are more socially competitive and more likely to survive to reproductive age.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=|pp=420–421}}</ref> * Being in love makes people more [[Creativity|creative]], so romantic love may have evolved as a [[courtship display]]. It has been suggested that [[art]], [[music]], and [[literature]] serve a function like a peacock's tail, but as a display of mental prowess, designed to impress and make a potential partner swoon. Creativity is believed by some authors to be especially a part of the male courtship display.<ref name=":29">{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=266–272}}</ref> * Romantic love may conserve time and metabolic [[energy]] by focusing courtship efforts on a specific individual over others.<ref name="fisher4" /> * Successful pair bonding predicts better [[health]] and [[survival]].<ref name="fletcher" /> Happy, well-functioning romantic relationships contribute to mental and physical health, especially when stress is encountered. The end of a pair bond (e.g. [[divorce]]) is associated with vulnerability, such as to [[disease]], [[Depression (mood)|depression]], [[substance abuse]], or negative outcomes for children. Victims of a [[heart attack]], for example, are more likely to have another when they live alone.<ref name="fletcher" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=422}}</ref> * Romantic love promotes exclusivity via [[mate guarding]].<ref name=":37" /> Romantic [[jealousy]] is one of the most common correlates of being in love, which evolved as a protection from the threat of losing one's love to a romantic rival.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=73–74}}</ref> Jealousy is seen as adaptive (when it motivates one to maintain their relationship) up to a point, but can also take the form of [[pathological jealousy]] where a sufferer has a [[delusion]]al or [[Paranoia|paranoid]] belief in their partner's [[infidelity]] regardless of actual evidence.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=201, 209–211}}</ref> * Monogamous pair bonding helps prevent [[sexually transmitted diseases]] (STDs) which compromise [[fertility]], especially for women. Certain STDs (e.g. [[syphilis]]) increase the risk of [[miscarriage]], and otherwise harm or can be passed to an unborn child. The strongest predictor of contracting an STD is the number of sexual partners, so limiting this is the best way to limit the risk of contracting a disease which would harm one's reproductive health.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=421}}</ref> === Time of evolution === {{unsolved|biology|When did human pair bonding evolve? Is pair bonding an antecedent to romantic love, or have there been other steps in the evolution of pair bonds in humans (e.g. a seasonal bond)?<ref name="co-opted" />}} Although the exact moment during [[human evolution]] is unknown, modern romantic love is usually believed to have evolved either during or after the time of [[bipedalism]].<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> The earliest [[hominid]] found with extensive evidence of bipedalism (and some evidence of pair bonding) is ''[[Ardipithecus ramidus]]'', from about 4.4 million years ago, although it may also be the case that bipedalism is older than this.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=120–121}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wayman |first=Erin |title=Becoming Human: The Evolution of Walking Upright |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726184224/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |archive-date=26 July 2025 |access-date=26 July 2025 |website=[[Smithsonian Magazine]] |language=en}}</ref><ref name="co-opted" /> It has been proposed that [[monogamous]] pair bonding (which is rare among [[mammal]]s) evolved during this time, because walking bipedally requires mothers to carry infants in their arms or on their hip, instead of on their backs. With their hands occupied, mothers would be more vulnerable, requiring additional help for food and protection from males of the species (hence, husbands or fathers).<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=132–134}}</ref> A different [[selection pressure]] which has been proposed is the evolution of infant [[altriciality]] (immaturity and helplessness) and large [[brain size]] at birth, which occurred around 2 million years ago.<ref name="co-opted" /> At this time, brain size became so large that a fully-developed infant's head could not fit through the mother's pelvic [[birth canal]] (known as the [[Obstetrical dilemma|obstetricial dilemma]]), requiring the infant to be born early and underdeveloped in comparison to other species. This would have also placed a greater burden on mothers, and made paternal support more valuable.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=236–237}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=420}}</ref> Due to the general scarcity of evidence, it is still also possible that romantic love (or a precursor to it) predated bipedalism and altriciality, possibly originating in a common ancestor of humans and [[chimpanzee]]s, 5–8 million years ago. While chimpanzees primarily mate opportunistically, some of their rarer reproductive strategies have features reminiscent of romantic love (involving [[mate guarding]], and a more-than-fleeting association).<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One assumption behind hypotheses based on [[fossil]] evidence is that less [[sexual dimorphism]] in [[body mass]] (i.e., similarity) is indicative of monogamy, but the comparative similarity between the sexes in human body mass occurred as recently as 500,000 years ago. This suggests that there may have been multiple steps in the evolution of human pair bonding, and romantic love may have evolved during any of these periods.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> === Courtship attraction === [[File:Mallard_ducks_pair.jpeg|thumb|"It was evidently a case of [[love at first sight]], for she swam about the new-comer caressingly ... with overtures of affection" ([[Charles Darwin|Darwin]], 1871, observing a [[Mallard]]).<ref name="fisher4" />]] [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory is that romantic love (which she considers distinct from attachment) is a motivation system for choosing and focusing energy on a preferred mating partner. According to Fisher, this brain system evolved for mammalian [[mate choice]], also called "courtship attraction". In this phenomenon, a preferred mating partner is chosen based on a display of physical traits (such as a peacock's tail feathers) or other behaviors.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher4" /> For humans, Fisher also includes the attraction to [[personality traits]] and other characteristics in her mate choice theory.<ref>{{harvnb|Fisher|2009|pp=11,37,142–143,157–159,284}}</ref><ref>{{harvnb|Fisher|2016|pp=20–23,26–27}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=2012 |title=We have chemistry! The role of four primary temperament dimensions in mate choice and partner compatibility |magazine=The Psychotherapist |publisher=[[United Kingdom Council for Psychotherapy]] |location=[[United Kingdom]] |issue=52 |issn=2049-4912}}: "Passionate love, obsessive love, being in love, whatever you wish to call it. [...] In short, Explorers preferentially sought Explorers, Builders sought other Builders, and Directors and Negotiators were drawn to one another."</ref> In most species, courtship attraction is as brief as lasting only minutes, hours, days, or weeks, but intense romantic love can last much longer in humans.<ref name="fisher4" /> Fisher believes that during the [[timeline of human evolution]], mammalian courtship attraction may have become prolonged and intensified as pair bonding evolved, eventually becoming the phenomenon of romantic love today.<ref name="fisher2016" /> A critique of Fisher's theory published by Adam Bode holds that courtship attraction only encompasses [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]], and the core components of romantic love (including the intense attraction and obsessive thoughts, in addition to attachment) evolved as a [[Co-option (biology)|co-option]] of mother-infant bonding.<ref name="co-opted" /> A study on love at first sight found that, even though people reporting the experience ''retrospectively'' will recall features resembling [[passionate love]] ("constant thoughts about the person and the desire to be with [them]"), people reporting love at first sight ''currently'' after just meeting the potential partner only report neutral scores (neither agreeing nor disagreeing) on a romantic love measure that includes a passion component. Some authors have speculated that the remembered account of falling in love at first sight (with high passion) is often actually a memory [[confabulation]]. Furthermore, the study found that the experience of love at first sight was related to the physical attractiveness of the potential partner. This led the researchers to conclude that love at first sight is actually a strong initial attraction, rather than resembling the state of being in love.<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Zsok |first1=Florian |last2=Haucke |first2=Matthias |last3=De Wit |first3=Cornelia Y. |last4=Barelds |first4=Dick P. H. |date=2017 |title=What kind of love is love at first sight? An empirical investigation |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/pere.12218 |journal=Personal Relationships |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=869–885 |doi=10.1111/pere.12218 |issn=1350-4126|hdl=11370/565d9e0f-48e8-45b9-993c-2a350e87217d |hdl-access=free }}</ref> Bode argues this more closely resembles the concept of courtship attraction, and can be considered a separate system from core romantic love components. Courtship attraction shares similar behaviors with romantic love in humans, and both involve activation of [[dopaminergic]] reward circuits. Courtship attraction may be characterized by [[dopamine]], [[oxytocin]] and [[opioid]] activity, but little is known about it because existing studies were not designed to target it.<ref name="co-opted" /> === Co-option of mother-infant bonding === <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> ''Co-option'' is an [[evolutionary]] process whereby a given trait is repurposed to take on a new function.<ref name=":3">{{Cite journal |last=McLennan |first=Deborah A. |date=24 June 2008 |title=The Concept of Co-option: Why Evolution Often Looks Miraculous |url=https://evolution-outreach.biomedcentral.com/articles/10.1007/s12052-008-0053-8 |journal=Evolution: Education and Outreach |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=247–258 |doi=10.1007/s12052-008-0053-8 |issn=1936-6434|hdl=1807/87202 |hdl-access=free }}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One example is how a number of species of fish (e.g. [[catfish]]) have co-opted their [[gas bladder]] to produce sound. Co-opted traits can be [[Morphology (biology)|morphological]], but also [[behavior]]al. Co-option has been used as an explanation of how a species can develop an evolutionary [[adaptation]] very quickly sometimes, seemingly faster than [[Darwinism]] could explain. With this process, a seemingly "new" trait can develop quickly because its structure predated the time of adaptation, only needing to be modified to function in a new way. In some cases, co-option involves one [[gene]] whose function is altered, while in other cases the co-opted gene is a duplicate and the function of the original gene is retained.<ref name=":3" /> The terms "co-option" and "[[exaptation]]" are closely related, but have different connotations, as ''exaptation'' refers to structural continuity when a trait takes on a new function.<ref name=":3" /><ref name="co-opted" /> Adam Bode has proposed that romantic love is "a suite of adaptations and by-products" consisting of a number of interrelated systems, several of which evolved by co-opting mother-infant bonding (attraction for bonding, obsessive thinking, and attachment). The co-option theory says that the genes that regulate mother-infant bonding were recreated and took on a new function. Courtship attraction and sexual desire are "causally linked adjuncts" which were not co-opted, but were combined and modified in romantic love. The theory is based on the available human evidence, but also a literature arising from research on [[prairie vole]]s that pair bonding uses the same mechanisms that mother-infant bonding uses.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> Academic literature has drawn a parallel between romantic love and the mother–infant dyad since the 1980s, with [[Attachment theory|attachment theorists]] like [[Cindy Hazan]] and [[Phillip Shaver]] believing they share a common biological process.<ref name="hazanshaver">{{cite journal |last1=Hazan |first1=Cindy |author-link=Cindy Hazan |last2=Shaver |first2=Phillip |author-link2=Phillip R. Shaver |date=April 1987 |title=Romantic love conceptualized as an attachment process |url=https://psycnet.apa.org/record/1987-21950-001 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=52 |issue=3 |pages=511–524 |bibcode=1987JPSP...52..511H |doi=10.1037/0022-3514.52.3.511 |pmid=3572722 |access-date=23 March 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="cnn-attachment">{{Cite web |last=Kaur |first=Harmeet |date=29 August 2023 |title=The four attachment styles and how they affect your relationships |url=https://www.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209142656/https://edition.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec/ |archive-date=9 February 2024 |access-date=6 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In 1981, [[Glenn Wilson (psychologist)|Glenn Wilson]] suggested a close analogy between adult lovers and the kind of infant attachment studied by [[John Bowlby]].<ref name="sternberg1987" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes compared features of romantic love and early [[parental love]], finding substantial similarities. Both are altered mental states featuring preoccupations, exclusivity of focus, longing for reciprocity, and idealization of the other. The trajectories of both also share similarities, with preoccupation increasing during [[courtship]] (for romantic love) and around the time of [[birth]] (for parental love), then diminishing after a relationship is established (for romantic love) or shortly after the [[postpartum period]] (for parental love).<ref name="leckmanmayes">{{cite journal |last1=Leckman |first1=James |author-link=James F. Leckman |last2=Mayes |first2=Linda |date=July 1999 |title=Preoccupations and Behaviors Associated with Romantic and Parental Love: Perspectives on the Origin of Obsessive-Compulsive Disorder |journal=Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America |volume=8 |issue=3 |pages=635–665 |doi=10.1016/S1056-4993(18)30172-X |pmid=10442234 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> (The use of "[[baby talk]]" by romantic lovers is another "uncanny" similarity.)<ref name="co-opted" /> In 2004, [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] were the first to compare romantic love and maternal love with [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]]. This comparison looked at areas known to contain high densities of receptors for the attachment hormones [[oxytocin]] and [[vasopressin]]. Bartels and Zeki found precise overlap in some specific areas including the [[striatum]] ([[putamen]], [[globus pallidus]], and [[caudate nucleus]]) and some overlap in the [[ventral tegmental area]], areas with [[dopamine]], and oxytocin receptors. Each type of love was also associated with other unique activations. Notably, maternal love involved the [[periaqueductal gray matter]], an area associated with endogenous pain suppression during intense emotional experiences such as childbirth.<ref name="bartelszeki">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=March 2004 |title=The neural correlates of maternal and romantic love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1053811903007237 |journal=[[NeuroImage]] |volume=21 |issue=3 |pages=1155–1166 |doi=10.1016/j.neuroimage.2003.11.003 |pmid=15006682 |url-access=subscription |access-date=22 May 2024}}</ref><ref name=":9" /><ref name="co-opted" /> Two meta-analyses of fMRI experiments have also found similarities between maternal love and romantic love.<ref>{{Cite journal |last1=Ortigue |first1=Stephanie |last2=Bianchi-Demicheli |first2=Francesco |last3=Patel |first3=Nisa |last4=Frum |first4=Chris |last5=Lewis |first5=James W. |date=2010-11-01 |title=Neuroimaging of Love: fMRI Meta-Analysis Evidence toward New Perspectives in Sexual Medicine |url=https://academic.oup.com/jsm/article/7/11/3541/6848197 |journal=The Journal of Sexual Medicine |language=en |volume=7 |issue=11 |pages=3541–3552 |doi=10.1111/j.1743-6109.2010.01999.x |pmid=20807326 |issn=1743-6109|url-access=subscription }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal |last1=Shih |first1=Hsuan-Chu |last2=Kuo |first2=Mu-En |last3=Wu |first3=Changwei |last4=Chao |first4=Yi-Ping |last5=Huang |first5=Hsu-Wen |last6=Huang |first6=Chih-Mao |date=2022-06-26 |title=The Neurobiological Basis of Love: A Meta-Analysis of Human Functional Neuroimaging Studies of Maternal and Passionate Love |journal=Brain Sciences |language=en |volume=12 |issue=7 |page=830 |doi=10.3390/brainsci12070830 |issn=2076-3425 |pmc=9313376 |pmid=35884637 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /> A 2022 meta-analysis by Shih [[et al.]] found that both types of love were associated with the left ventral tegmental area (more associated with the pleasurable aspect of reward, or "liking"), while in addition romantic love also involved the right ventral tegmental area (more associated with reward "wanting").<ref name=":9" /> <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> <section begin="Platonic love"/>In 2003, [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] suggested that adult pair bonding is an [[exaptation]] of the affectional bond between infants and caregivers, using this to explain phenomena such as [[romantic friendship]]s and "[[Platonic love|platonic]]" infatuations, or i.e. "romantic" passion without [[sexual desire]].<ref name=":5">{{Cite journal |last=Diamond |first=Lisa M. |author-link=Lisa M. Diamond |date=2004 |title=Emerging Perspectives on Distinctions Between Romantic Love and Sexual Desire |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |journal=Current Directions in Psychological Science |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=116–119 |doi=10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |issn=0963-7214 |url-access=subscription}}</ref><ref name="diamond2003" /> Some instances of this are reported by [[Dorothy Tennov]] in her study of "[[limerence]]" (i.e. love madness, commonly for an unreachable person), in which a younger woman who otherwise considered herself [[Heterosexuality|heterosexual]] would have this type of reaction towards an older woman.<ref name=":5" /><ref>{{harvnb|Tennov|1999|pp=24,216}}</ref><ref name="Hayes">{{Citation |last1=Hayes |first1=Nicky |title=Foundations of Psychology |pages=457–458 |year=2000 |edition=3rd |place=London |publisher=Thomson Learning |isbn=1-86152-589-3 |author-link=Nicky Hayes}}: "Tennov (1979) used the term ''limerence'' to refer to a kind of infatuated, all-absorbing passion — the kind of love that Dante felt for Beatrice, or that Juliet and Romeo felt for each other. Tennov argued that an important feature of limerence is that it should be unrequited, or at least unfulfilled. It consists of a state of intense longing for the other person, in which the individual becomes more or less obsessed by that person and spends much of their time fantasising about them. [...] Tennov suggests that limerence can only really last if external conditions are such that it remains unfulfilled: it is not uncommon for people to maintain a state of limerence about someone who is unreachable for some years; but if the desired person should actually come within reach, so that the desired relationship begins, then the limerence becomes extinguished and the attraction sometimes disappears very quickly."</ref><ref name="beam-limerence-fisher">{{harvnb|Beam|2013|pp=72,75}}: "[Tennov] discovered that many who considered themselves 'madly in love' had similar descriptions of their emotions and actions. She chose the label ''limerence'' to describe an intense longing and desire for another person that is much stronger than a simple infatuation, but not the same as a long-lived love that could last a life-time. [...] In 2002, Helen Fisher, PhD, in concert with other researchers, published the article 'Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment' in the ''Archives of Sexual Behavior''. Considered a leading researcher [...], she and her research colleagues have identified several characteristics of a person who is 'madly in love,' or, as we put it, in limerence."</ref> Among other examples are schoolgirls falling "violently in love with each other, and suffering all the pangs of unrequited attachment, desperate jealousy etc." (historically called a "smash"), and [[Indigenous peoples of the Americas|Native American]] men who seemed to [[Falling in love|fall in love]] with each other and form intense, but non-sexual bonds. [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory that sexual desire is a separate system from romantic love and attachment is also given as theoretical evidence. Diamond argues that romantic love without sexual desire can even happen in contradiction to one's [[sexual orientation]]: because it would not have been adaptive for a parent to only be able to bond with an opposite sex child, so the systems must have evolved independently from sexual orientation. People most often fall in love because of sexual desire, but Diamond suggests time spent together and physical touch can serve as a substitute. Diamond believes the connection between romantic love and sexual desire is "bidirectional" in that either one can cause the other to occur because of shared [[oxytocin]] pathways in the brain.<ref name="diamond2003" /><section end="Platonic love"/> === New model === Based on contentions over evolutionary theories and Fisher's outdated neurochemical model, Bode has suggested Fisher's model, while useful and the predominant one for a time, is oversimplified and proposes five systems:<ref name="co-opted" /> * '''Sexual desire''' is associated with a drive to initiate and be receptive to sexual activity. [[Testosterone]], [[dopamine]], [[serotonin]], [[norepinephrine]], [[acetylcholine]], [[histamine]], and [[opioid]]s have been implicated in sexual behavior. * '''Courtship attraction''' is for choosing and focusing energy on a preferred mating partner and promotes courtship behaviors. It can take the form of [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]] and also be intertwined with other forms of attraction, but might not precede a relationship in all cases. Courtship attraction may be associated with dopamine, [[oxytocin]], and opioids. * '''Bonding attraction''' is the type of attraction for pair bond formation, characterized by a strong desire for proximity, separation anxiety when apart, exclusivity of focus, and heightened awareness of the loved one. Bonding attraction is associated with dopamine and oxytocin activity, especially in the [[ventral tegmental area]]. According to Bode's arguments, this is the type of romantic attraction shown in [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiments of early-stage romantic love. * '''Obsessive thinking''' involves preoccupation or intrusive thinking about the loved one. Some authors have drawn a comparison between this feature and [[Obsessive–compulsive disorder|obsessive-compulsive disorder]], suggesting they share similar neurobiology, but the evidence for that is limited and ambiguous. * '''Attachment''' is for pair bond maintenance, or maintaining very close personal relationships, with psychological features like a heightened sense of responsibility, longing for reciprocity, and a powerful sense of empathy. Attachment is associated with oxytocin, dopamine, and opioid activity, but there is also some evidence for the involvement of [[vasopressin]]. Bode suggests that the systems of bonding attraction, obsessive thinking and attachment (the three systems which were co-opted from mother-infant bonding) together form the core of romantic love (the necessary components). However, all five systems are merged into one single phenomenon of romantic love, with a variety of different outcomes depending on the circumstances.<ref name="co-opted" /> == Mechanics == === Reward, motivation and addiction === [[File:Cortical_surface_with_an_overlay_of_the_basal_ganglia_and_thalamus.jpg|thumb|Anatomy of the [[basal ganglia]].]] [[File:Nucleus_accumbens.svg|thumb|Approximate location of the [[nucleus accumbens]] relative to the basal ganglia.]] [[File:Mesocorticolimbic_Circuit.png|thumb|Key connections in the [[mesocorticolimbic pathway]]: [[ventral tegmental area]] (VTA); [[nucleus accumbens]] (NAc); [[prefrontal cortex]] (PFC); [[amygdala]] (AMY); [[hippocampus]] (HIPP).]] [[File:CocaineHydrochloridePowder_cropped.jpg|thumb|Love acts in a manner "not unlike [[cocaine]]"; both work on the [[dopamine]] system.<ref name="love-drug-more-than-a-feeling">{{Cite web |last=Dingfelder |first=Sadie |date=February 2007 |title=More than a feeling: New research suggests love may be a drive as primal as thirst or hunger. |url=https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409125348/https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |archive-date=9 April 2025 |access-date=2 January 2026 |website=[[Monitor on Psychology]]}}</ref> Cocaine seems to hijack the [[reward system]] by artificially overstimulating dopamine neurons.<ref name="schultz2016"/>]] {{See also|Love addiction|Reward theory of attraction#Partner addiction hypothesis}} <!-- Note: The first three paragraphs are included as an excerpt on the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles, so do not re-order them without attending to that article. The first two paragraphs are included as an excerpt in "Romantic love (mental state)". The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love" and "Lovesickness" articles. --><section begin="Addiction long"/><section begin="Addiction medium"/><section begin="Addiction short"/>The early stage of [[romantic love]] is being compared to a [[behavioral addiction]] (i.e., addiction to a non-substance) but the "substance" involved is the loved person.<ref name="tallis-addict">{{harvnb|Tallis|2005|pp=216–218,235}}: "There are certainly some striking similarities between love and addiction[.] [...] At first, addiction is maintained by pleasure, but the intensity of this pleasure gradually diminishes and the addiction is then maintained by the avoidance of pain. [...] The 'addiction' is to a person, or an experience, not a chemical. [...] [O]ne of the characteristics shared by addicts and lovers is that they both obsess. The addict is always preoccupied by the next 'fix' or 'hit', while the lover is always preoccupied by the beloved. Such obsessions are associated with compulsive urges to seek out what is desired [...]."</ref><ref>{{Cite journal |last1=Grant |first1=Jon |last2=Potenza |first2=Marc |last3=Weinstein |first3=Aviv |last4=Gorelick |first4=David |date=21 June 2010 |title=Introduction to Behavioral Addictions |journal=[[The American Journal of Drug and Alcohol Abuse]] |volume=36 |issue=5 |pages=233–241 |doi=10.3109/00952990.2010.491884 |pmc=3164585 |pmid=20560821}}</ref><ref name="fisher2016" /><ref name=":7">{{Cite journal |last1=Zou |first1=Zhiling |last2=Song |first2=Hongwen |last3=Zhang |first3=Yuting |last4=Zhang |first4=Xiaochu |date=21 September 2016 |title=Romantic Love vs. Drug Addiction May Inspire a New Treatment for Addiction |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=1436 |doi=10.3389/fpsyg.2016.01436 |pmc=5031705 |pmid=27713720 |doi-access=free}}</ref> Addiction involves a phenomenon known as ''[[incentive salience]]'', also called "wanting" (in quotes).<ref name="koob-volkow">{{Cite journal |last1=Koob |first1=George F |author-link1=George Koob |last2=Volkow |first2=Nora D |author-link2=Nora Volkow |date=August 2016 |title=Neurobiology of addiction: a neurocircuitry analysis |journal=The Lancet Psychiatry |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=760–773 |doi=10.1016/S2215-0366(16)00104-8 |pmc=6135092 |pmid=27475769}}</ref><ref name=":11" /> This is the property by which cues in the environment stand out to a person and become attention-grabbing and attractive, like a "motivational magnet" which pulls a person towards a particular reward.<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |last3=Aldridge |first3=J. Wayne |date=February 2009 |title=Dissecting components of reward: 'liking', 'wanting', and learning |journal=[[Current Opinion in Pharmacology]] |volume=9 |issue=1 |pages=65–73 |doi=10.1016/j.coph.2008.12.014 |pmc=2756052 |pmid=19162544}}</ref><ref name=":11">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |date=2016 |title=Liking, wanting, and the incentive-sensitization theory of addiction |journal=[[American Psychologist]] |volume=71 |issue=8 |pages=670–679 |doi=10.1037/amp0000059 |pmc=5171207 |pmid=27977239}}</ref> Incentive salience differs from craving in that craving is a [[Consciousness|conscious]] experience while incentive salience may or may not be. While incentive salience can give feelings of strong urgency to cravings, it can also motivate behavior [[unconsciously]], as in an experiment where [[cocaine]] users were unaware of their own decisions to choose a low dose of cocaine (which they believed was [[placebo]]) more often than an actual placebo.<ref name=":27" /> In the ''incentive-sensitization theory'' of addiction, repeated drug use renders the brain hypersensitive to drugs and drug cues, resulting in pathological levels of "wanting" to use drugs.<ref name=":7" /><ref name=":11" /> People in love are thought to experience incentive salience in response to their beloved. Lovers share other similarities with addicts as well, like [[Drug tolerance|tolerance]], [[Substance dependence|dependence]], [[Drug withdrawal|withdrawal]], [[relapse]], craving, and mood modification.<ref name="fisher2016" /><section end="Addiction short" /> Incentive salience is mediated by [[dopamine]] projections in the [[mesocorticolimbic pathway]] of the brain, an area generally involved with [[Reward system|reward]], [[motivation]], and [[reinforcement]] learning.<ref name="koob-volkow" /><ref name=":11" /><ref>{{Cite journal |last1=Baskerville |first1=Tracey A. |last2=Douglas |first2=Alison J. |date=6 May 2010 |title=Dopamine and Oxytocin Interactions Underlying Behaviors: Potential Contributions to Behavioral Disorders |journal=CNS Neuroscience & Therapeutics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=e92-123 |doi=10.1111/j.1755-5949.2010.00154.x |issn=1755-5930 |pmc=6493805 |pmid=20557568}}</ref><ref name=":4" /> Dopamine signaling for incentive salience originates in the [[ventral tegmental area]] (VTA) and projects to areas such as the [[nucleus accumbens]] (NAc) in the [[ventral striatum]].<ref name=":33">{{Cite journal |last1=Olney |first1=Jeffrey J |last2=Warlow |first2=Shelley M |last3=Naffziger |first3=Erin E |last4=Berridge |first4=Kent C |author-link4=Kent C. Berridge |date=August 2018 |title=Current perspectives on incentive salience and applications to clinical disorders |journal=Current Opinion in Behavioral Sciences |language=en |volume=22 |pages=59–69 |doi=10.1016/j.cobeha.2018.01.007 |pmc=5831552 |pmid=29503841}}</ref><ref name=":11" /> The VTA is one of two main areas of the brain with neurons which produce dopamine (the other being the [[substantia nigra pars compacta]]). Projections from the VTA [[Nerve#Terminology|innervate]] the NAc, where dopamine activity attaches motivational significance to stimuli associated with rewards.<ref>{{harvnb|Nestler|Hyman|Malenka|2010|pp=147–148, 266, 364–367, 376}}: "Most [neurons which produce dopamine] have their cell bodies in two contiguous regions of the midbrain, the substantia nigra pars compacta (SNc) and the ventral tegmental area (VTA). [...] Neurons from the VTA innervate the ventral striatum (nucleus accumbens), olfactory bulb, amygdala, hippocampus, orbital and medial prefrontal cortex, and cingulate cortex. [...] [D]opamine confers motivational salience ("wanting") on the reward itself or associated cues (nucleus accumbens shell region), updates the value placed on different goals in light of this new experience (orbital prefrontal cortex), helps consolidate multiple forms of memory (amygdala and hippocampus), and encodes new motor programs that will facilitate obtaining this reward in the future (nucleus accumbens core region and dorsal striatum). [...] Dopamine acts in the nucleus accumbens to attach motivational significance to stimuli associated with rewards (such as food). [...] The brain reward circuitry targeted by addictive drugs [...] includes the dopaminergic projections from the ventral tegmental area (VTA) of the mid-brain to the nucleus accumbens (NAc) and other forebrain structures. [...] A reward is a stimulus that the brain interprets as intrinsically positive or as something to be approached. A reinforcing stimulus is one that increases the probability that behaviors paired with it will be repeated. [...] The neural substrates that underlie the perception of reward and the phenomenon of positive reinforcement are a set of interconnected forebrain structures called brain reward pathways; these include the nucleus accumbens (NAc; the major component of the ventral striatum), the basal forebrain (components of which have been termed the extended amygdala [...]), hippocampus, hypothalamus, and frontal regions of cerebral cortex. These structures receive rich dopaminergic innervation from the ventral tegmental area (VTA) of the midbrain."</ref> Brain scans of people in love using [[fMRI]] (commonly while looking at a [[photograph]] of their beloved) show activations in these areas like the VTA and NAc.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /> Another dopamine-rich area of the reward system shown to be active in romantic love is the [[caudate nucleus]], containing 80% of the brain's [[dopamine receptor]] sites, located in the [[dorsal striatum]].<ref name="fisher2016" /><ref name=":4" /><ref name="aron2005">{{Cite journal |last1=Aron |first1=Arthur |author-link=Arthur Aron |last2=Fisher |first2=Helen |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |last3=Mashek |first3=Debra J. |last4=Strong |first4=Greg |last5=Li |first5=Haifang |last6=Brown |first6=Lucy L. |date=July 2005 |title=Reward, Motivation, and Emotion Systems Associated With Early-Stage Intense Romantic Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00838.2004 |journal=[[Journal of Neurophysiology]] |language=en |volume=94 |issue=1 |pages=327–337 |doi=10.1152/jn.00838.2004 |issn=0022-3077 |pmid=15928068 |s2cid=396612 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{harvnb|Aron|Fisher|Strong|2006|p=601}}</ref> The dorsal striatum is implicated in reinforcement learning,<ref name=":40" /> and the caudate nucleus has shown activity in response to a [[monetary]] reward and cocaine.<ref name="aron2005" /><ref name=":16">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=27 November 2000 |title=The Neural Basis of Romantic Love |journal=[[NeuroReport]] |publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]] |volume=11 |issue=17 |pages=3829–3834 |doi=10.1097/00001756-200011270-00046 |pmid=11117499 |s2cid=1448875 |doi-access=free}}</ref><ref name="bartelszeki" /> This activity in reward and motivation areas suggests that early-stage intense romantic love is a motivation system or goal-oriented state (rather than a specific emotion), consistent with the description of romantic love as a desire or longing for union with another person.<ref name="aron2005" /><ref name=":7" /><ref name=":4" /> These activations are also consistent with the similarity between romantic love and addiction.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><section end="Addiction medium" /> In addiction research, a distinction is drawn between "wanting" a reward (i.e., incentive salience, tied to mesocorticolimbic dopamine) and "liking" a reward (i.e., pleasure, tied to [[hedonic hotspots]]), aspects which are dissociable.<ref name=":10" /><ref name=":11" /> People can be addicted to drugs and [[Compulsive behavior|compulsively]] seek them out, even when taking the drug no longer results in a high or the addiction is detrimental to one's life.<ref name="fisher2016" /> They can also [[Irrationality|irrationally]] "want" (i.e. feel compelled towards, in the sense of incentive salience) something which they do not [[Cognition|cognitively]] wish for.<ref name=":10" /> In a similar way, people who are in love may "want" a loved person even when interactions with them are not pleasurable. For example, they may want to contact an ex-partner after a rejection, even when the experience will only be painful.<ref name="fisher2016" /> It is also possible for a person to be "in love" with somebody they do not like, or who treats them poorly.<ref name="Hatfield 1985 103–105">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|pp=103–105}}</ref><section end="Addiction long" /> Academics have proposed a number of theories for how addictions begin and perpetuate.<ref name=":27">{{Cite journal |last1=Robinson |first1=Terry E. |author-link1=Terry Earl Robinson |last2=Berridge |first2=Kent C. |author-link2=Kent C. Berridge |date=2025-01-17 |title=The Incentive-Sensitization Theory of Addiction 30 Years On |journal=Annual Review of Psychology |language=en |volume=76 |issue=1 |pages=29–58 |doi=10.1146/annurev-psych-011624-024031 |pmid=39094061 |issn=0066-4308 |pmc=11773642}}</ref> One prominent theory developed by [[Wolfram Schultz]] involves a dopamine signal which encodes a ''reward prediction error'' (RPE): the difference between the ''predicted'' value of a reward, which would be received by performing a particular action, and the ''actual'' value upon receiving it: whether the reward was better, equal to or worse than expected.<ref name="schultz2016" /><ref name=":7" /><ref name=":25" /> In this theory, dopamine is also part of a mechanism for reinforcement learning which associates rewards with the cues which predicted them. Drugs of abuse like [[cocaine]] hijack this mechanism by artificially overstimulating dopamine neurons, mimicking an RPE signal which is much stronger than could be produced naturally.<ref name="schultz2016">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=2016-03-31 |title=Dopamine reward prediction error coding |journal=Dialogues in Clinical Neuroscience |volume=18 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.31887/DCNS.2016.18.1/wschultz |pmid=27069377|pmc=4826767 }}</ref> An alternative model developed by [[Kent C. Berridge|Kent Berridge]] and [[Terry Earl Robinson|Terry Robinson]] states that dopamine signaling causes the motivational output (incentive salience) which is proportional to RPE, but that the dopamine signal itself may be an effect of learning rather than causing it directly.<ref name=":28">{{Cite journal |last=Berridge |first=Kent C. |author-link=Kent C. Berridge |date=2007-04-01 |title=The debate over dopamine's role in reward: the case for incentive salience |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=191 |issue=3 |pages=391–431 |doi=10.1007/s00213-006-0578-x |pmid=17072591 |issn=1432-2072}}</ref><ref name=":10" /><ref name=":27" /> There is, however, said to be overwhelming evidence that dopamine guides learning in addition to motivation.<ref name=":0" /> The computation of dopamine signaling is complicated, with inputs from a variety of areas in the brain, although its output (primarily from the VTA) is a relatively homogeneous signal encoding the level of RPE.<ref>{{Cite journal |last1=Watabe-Uchida |first1=Mitsuko |last2=Eshel |first2=Neir |last3=Uchida |first3=Naoshige |date=2017-07-25 |title=Neural Circuitry of Reward Prediction Error |journal=Annual Review of Neuroscience |language=en |volume=40 |pages=373–394 |doi=10.1146/annurev-neuro-072116-031109 |pmid=28441114 |issn=0147-006X |pmc=6721851}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last1=Diederen |first1=Kelly M. J. |last2=Fletcher |first2=Paul C. |date=2021 |title=Dopamine, Prediction Error and Beyond |journal=The Neuroscientist |language=en |volume=27 |issue=1 |pages=30–46 |doi=10.1177/1073858420907591 |pmid=32338128 |issn=1073-8584 |pmc=7804370}}</ref> One study has investigated whether people in long-term romantic relationships experienced RPE in response to having expectations about their partners' appraisal of them validated or violated, indicating they do. This study used fMRI to find that reward areas like the VTA and striatum responded in a way consistent with other research on RPE.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Poore |first1=Joshua |last2=Pfeifer |first2=Jennifer |last3=Berkman |first3=Elliot |last4=Inagaki |first4=Tristen |last5=Welborn |first5=Benjamin Locke |last6=Lieberman |first6=Matthew |date=2012-08-08 |title=Prediction-error in the context of real social relationships modulates reward system activity |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=6 |page=218 |doi=10.3389/fnhum.2012.00218 |pmid=22891055 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=3413956 }}</ref> Most fMRI studies of romantic love have had participants look at a photograph, and the resulting reward system activity has been interpreted in terms of salience.<ref name=":9" /><ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /> Research has not investigated whether romantic love shares all of the neurobiological aspects of addiction.<ref name="bode" /><ref name=":32" /> Despite similarities, there are also differences between romantic love and addiction.<ref name=":7" /><ref name=":38" /> One of the major differences is that the trajectories diverge, with the addictive aspects tending to disappear over time during a relationship in romantic love. By comparison, in a drug addiction, the detrimental aspects magnify over time with repeated drug use, turning into compulsions, a loss of control and a negative emotional state.<ref name=":7" /><ref name="koob-volkow" /> It has been speculated that the difference between these could be related to [[oxytocin]] activity present in romantic love, but not in addiction.<ref name=":7" /> Oxytocin seems to ameliorate the effects of drug withdrawal, and it might inhibit the more long-term, excessive effects of addiction.<ref>{{Cite journal |last1=McGregor |first1=I S |last2=Callaghan |first2=P D |last3=Hunt |first3=G E |date=May 2008 |title=From ultrasocial to antisocial: a role for oxytocin in the acute reinforcing effects and long-term adverse consequences of drug use? |journal=British Journal of Pharmacology |language=en |volume=154 |issue=2 |pages=358–368 |doi=10.1038/bjp.2008.132 |issn=0007-1188 |pmc=2442436 |pmid=18475254}}</ref> Academics do not universally agree on whether or not love is always an addiction or when it needs to be treated.<ref name=":32">{{Cite journal |last1=Earp |first1=Brian D. |author-link=Brian Earp |last2=Wudarczyk |first2=Olga A. |last3=Foddy |first3=Bennett |last4=Savulescu |first4=Julian |author-link4=Julian Savulescu |date=2017 |title=Addicted to Love: What Is Love Addiction and When Should It Be Treated? |journal=Philosophy, Psychiatry, & Psychology |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=77–92 |doi=10.1353/ppp.2017.0011 |issn=1086-3303 |pmc=5378292 |pmid=28381923}}</ref> The term "[[love addiction]]" has had an amorphous definition over the years and does not yet denote a [[psychiatric condition]], but recently one definition has been developed that "Individuals addicted to love tend to experience negative moods and affects when away from their partners and have the strong urge and craving to see their partner as a way of coping with stressful situations."<ref name=":14">{{Cite journal |last1=Costa |first1=Sebastiano |last2=Barberis |first2=Nadia |last3=Griffiths |first3=Mark D. |last4=Benedetto |first4=Loredana |last5=Ingrassia |first5=Massimo |date=2021-06-01 |title=The Love Addiction Inventory: Preliminary Findings of the Development Process and Psychometric Characteristics |journal=International Journal of Mental Health and Addiction |language=en |volume=19 |issue=3 |pages=651–668 |doi=10.1007/s11469-019-00097-y |issn=1557-1882 |doi-access=free}}</ref> Other authors include rejected lovers as love addicts,<ref>{{Cite book |last1=Bolshakova |first1=Maria |chapter=Passionate Love Addiction: An Evolutionary Survival Mechanism That Can Go Terribly Wrong |date=2020-08-31 |title=The Cambridge Handbook of Substance and Behavioral Addictions |pages=262–270 |editor-last=Sussman |editor-first=Steve |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781108632591%23CN-bp-20/type/book_part |access-date=2025-06-12 |edition=1 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108632591.026 |isbn=978-1-108-63259-1 |last2=Fisher |first2=Helen |last3=Aubin |first3=Henri-Jean |last4=Sussman |first4=Steve |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://www.cambridge.org/core/books/the-cambridge-handbook-of-substance-and-behavioral-addictions/BCC5E21F274B1F7F986ED8DA7E3D68C3 |url-access=subscription}}</ref> or specify that love is an addiction when it involves abnormal processes which carry negative consequences. A broader view is that all love is addiction, or simply an [[appetite]], similar to how humans are dependent on [[food]].<ref name=":32" /> Research on behavioral addictions is more limited than research on drugs of abuse; however, there is a growing body of evidence that some people are susceptible to showing brain patterns in response to natural rewards (food, sex, etc.) similar to drug addicts, particularly in the case of [[gambling addiction]].<ref name=":27" /><ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=10 July 2025 |title=Addicted to Addiction |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228201133/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |archive-date=28 December 2025 |access-date=14 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Romantic love may be a "natural" addiction, which differs from the nature of drug addiction in that love may be prosocial and has been evolved for the purpose of pair bonding.<ref name=":7" /><ref name="fisher2016" /> Helen Fisher, [[Arthur Aron]] and colleagues have proposed that romantic love is a "positive addiction" (i.e. not harmful) when requited and a "negative addiction" when [[Unrequited love|unrequited]] or inappropriate.<ref name="fisher2016" /> === Oxytocin, bonding, and attraction === [[File:Hypothalamus_Pituitary_Complex_hariadhi.svg|thumb|Location of the [[hypothalamus]] and [[pituitary]].]] [[File:Prairie Vole Nastacia Goodwin CC BY-SA.png|thumb|Much of the research on [[oxytocin]] comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s.<ref name=":26" />]] <!-- Note: the first paragraph is included as an excerpt in the "Romantic love (mental state)" article --> [[Oxytocin]] is sometimes called the "love hormone", because of its involvement in the mechanisms of maternal behavior and adult pair bonding. Oxytocin is synthesized primarily in an area of the [[hypothalamus]] and released into the blood via the [[pituitary gland]], where it has been found circulating in people in the early stages of romantic love.<ref name=":25">{{Cite journal |last=Love |first=Tiffany M. |date=April 2014 |title=Oxytocin, motivation and the role of dopamine |journal=Pharmacology Biochemistry and Behavior |language=en |volume=119 |pages=49–60 |doi=10.1016/j.pbb.2013.06.011 |pmid=23850525 |pmc=3877159}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name=":26">{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=11 June 2025 |title=When the Love Hormone Is Not So Cuddly |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228200148/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |archive-date=28 December 2025 |access-date=13 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Additionally, the hypothalamus projects oxytocin to other areas of the brain, like the [[ventral tegmental area]] (VTA), [[nucleus accumbens]] (NAc), [[amygdala]], and [[hippocampus]]. The projections to reward areas (VTA and NAc) are thought to modulate ''[[social salience]]'', or i.e. the level of [[dopamine]] activity in response to socially-relevant stimuli.<ref name=":25" /><ref name=":12" /> This oxytocin signaling in reward pathways may also be the source of salience in response to a loved one.<ref name=":12" /> A [[placebo-controlled study]] found that administering intranasal oxytocin enhanced facial attractiveness of a romantic partner while viewing a photograph, as compared to an unfamiliar face. The effect was also measured using [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]], which found enhanced brain activity in reward areas like the VTA and NAc.<ref name=":39" /> Another fMRI study found dopamine-rich [[genetic expression]] of an oxytocin receptor [[gene]] in the left VTA, and the left VTA has also been found active in response to facial attractiveness.<ref name=":41" /><ref name="aron2005" /> In humans, circulating oxytocin levels have been associated with higher levels of interaction between partners, and also predicted which couples would still be together 6 months later.<ref name=":25" /> [[Anna Machin]] calls the combination of oxytocin and dopamine the "glue" which makes the early stages of a relationship possible.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=31}}</ref> The role of oxytocin in human behavior is varied and complex.<ref name=":26" /> Oxytocin lowers inhibitions to forming new relationships by deactivating the [[amygdala]], involved with processing [[fear]] and [[anxiety]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=29}}</ref> Oxytocin can be released with physical [[touch]], hence it's also sometimes called the "cuddle hormone".<ref name="diamond2003" /><ref>{{Cite web |date=2021-07-20 |title=Oxytocin: The love hormone |url=https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/oxytocin-the-love-hormone |access-date=2025-07-14 |website=Harvard Health |language=en}}</ref><ref name=":26" /> Oxytocin also plays a role in [[sexual behavior]], being released during [[sexual arousal]] and [[orgasm]].<ref name=":25" /> Aside from romantic and parental bonding, oxytocin activity has a role in the interactions with peers or strangers, for example facilitating [[Face perception|facial recognition]] and [[eye contact]]. Oxytocin is believed to facilitate [[Trust (social science)|trust]] and [[Altruism|altruistic]] behaviors towards in-groups (e.g. partners or children), but also aggression towards out-groups (e.g. strangers or [[conspecifics]]).<ref name=":25" /> Much of the research on oxytocin comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s (notably by [[Larry J. Young|Larry Young]]),<ref name="Rosenwald">{{cite news |last=Rosenwald |first=Michael W. |date=May 2, 2024 |title=Larry Young, Who Studied the Chemistry of Love, Dies at 56 |url=https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606053818/https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |archive-date=June 6, 2024 |access-date=May 2, 2024 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> but this research is also used for making inferences about humans.<ref name=":25" /><ref name="co-opted" /><ref name=":26" /> In prairie voles, both oxytocin and dopamine signaling have been shown to influence pair bond development. For example, the number of oxytocin receptors in the NAc is positively related to how fast a partner preference is formed. A partner preference can also be prevented by injecting either a dopamine or oxytocin [[receptor antagonist]] (a drug which blocks transmission) into the NAc of a prairie vole directly.<ref name=":25" /> In a contemporary model of the brain systems involved with romantic love, this type of salience (or 'bonding attraction') is present throughout the entire time a person is experiencing romantic love, including during the early stages. This contrasts with some previous theories (e.g. proposed by [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] in 1998) which stated that oxytocin activity and dopamine activity were distinct (and independent) systems, and that oxytocin activity only became prominent at some later stage of a relationship.<ref name="co-opted" /><ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> Levels of oxytocin would still vary from situation to situation because of differing types of stimuli, for example because of less regular interaction and physical touch in cases of [[unrequited love]]. This could be used to explain some of the maladaptive symptoms of infatuation (e.g. [[Insomnia|sleep difficulties]], [[social anxiety]], clammy hands, etc.), when dopaminergic activity is high without the calming effect of oxytocin from the attachment system.<ref name="co-opted" /> === Brain opioid theory of social attachment === [[File:OxyContin_branded_oxycodone_10mg_(number_side).jpg|thumb|[[Oxycodone]] 10mg]] [[File:Heroin_black_tar.jpg|thumb|[[Black tar heroin]]{{pb}}The addictive aspects of love may resemble [[opioid]] addiction in respects.<ref name="co-opted" /><ref name=":32" />]] <!-- Note: The first two paragraphs are used as an excerpt in the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles. The first paragraph is used as an excerpt in "Romantic love (mental state)". --> Modern research is increasingly showing the importance of [[endogenous opioids]] in love and social attachment, particularly the [[Β-Endorphin|β-endorphin]] (the most potent endogenous [[opioid]]) and the [[Μ-opioid receptor|μ-opioid]] receptor system.<ref name="co-opted" /><ref name=":31" /><ref name=":34">{{Cite journal |last1=Meier |first1=Isabell M. |last2=van Honk |first2=Jack |last3=Bos |first3=Peter A. |last4=Terburg |first4=David |date=February 2021 |title=A mu-opioid feedback model of human social behavior |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0149763420306898 |journal=Neuroscience & Biobehavioral Reviews |language=en |volume=121 |pages=250–258 |doi=10.1016/j.neubiorev.2020.12.013 |pmid=33359094 }}</ref><ref name=":35">{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=51–62, 78–81}}</ref> While opioids have their origin being the body's natural [[painkiller]], they're also implicated in a variety of other systems, essentially like [[neurotransmitter]]s.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=56}}</ref> Opioid receptors are located throughout the brain, including in the [[limbic system]] (affecting basic [[emotion]]s) and [[neocortex]] (affecting more [[Consciousness|conscious]] decision-making).<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=58}}</ref> Opioids are linked to the consummatory part of reward, or i.e. "liking" or pleasure, and released in areas of the brain called [[hedonic hotspots]] (or pleasure centers). Hedonic hotspots are located in the [[nucleus accumbens]], the [[ventral pallidum]] and other areas.<ref name=":31" /><ref name=":34" /><ref name=":33" /> This function includes social reward, or the pleasurable aspect of social interactions.<ref name=":31" /> The ''brain opioid theory of social attachment'' (BOTSA) is a long-running theory summarizing this connection, originally formulated in the 1980s and 1990s, based on a proposal by the [[psychiatrist]] [[Michael Liebowitz]] and research by the [[neuroscientist]] [[Jaak Panksepp]]. Starting in the 1990s, opioids were overshadowed by the interest in [[oxytocin]] and largely overlooked until more recently, possibly because of the difficulty studying them (requiring e.g. a [[Positron emission tomography|PET]] scan, which is expensive).<ref name=":31" /> Opioids have been connected to a variety of social experiences, including the early stage of romantic love and [[attachment styles]].<ref name=":35" /><ref name=":31" /><ref name=":22" /> While the addictive aspects of love have been compared to [[cocaine]] or [[amphetamine]] addiction, other aspects may also resemble an opioid addiction.<ref name="co-opted" /> BOTSA (as it was originally conceived of) predicts that in the absence of [[social relationships]], individuals will have comparatively lower levels of endogenous opioids, motivating them to initiate contact with other people. Social contact then leads to feelings of [[euphoria]] and [[contentment]], but individuals also need to continue contact to avoid [[Drug withdrawal|withdrawal]] symptoms.<ref name=":31" /> Liebowitz originally argued that romantic relationships resemble [[narcotic]] addiction and that individual neurochemical differences could also explain why some people are unable to [[Committed relationship|commit]], or stay in [[abusive relationship]]s.<ref name=":31" /> Earlier experiments on BOTSA were animal studies, but in the 2000s this has been expanded to include human experiments.<ref name=":31" /><ref name=":35" /> Among the animal studies which have been done, there is some evidence that separation distress is akin to opioid withdrawal. Studies on [[Chicken|chicks]], [[Puppy|puppies]], [[Guinea pig]]s, [[rat]]s, [[sheep]], and [[monkey]]s have shown that administrating morphine reduces distress vocalizations when separated from the mother, and administrating [[naloxone]] (an [[opioid antagonist]]) increases them, even in the presence of other members of the same species.<ref name=":31" /> In another study, mutant [[mouse]] pups with a μ-opioid receptor knockout (lacking the μ-receptor gene) vocalized less frequently in response to isolation than normal mice. Administration of morphine had no effect on distress vocalization frequency in the knockout mice, despite reducing it in normal mice. Furthermore, these knockout mice had a reduced preference for their mother's odor, which is normally the result of conditioning mediated by the endogenous opioid system.<ref>{{Cite journal |last1=Moles |first1=Anna |last2=Kieffer |first2=Brigitte L. |last3=D'Amato |first3=Francesca R. |date=2004-06-25 |title=Deficit in Attachment Behavior in Mice Lacking the µ-Opioid Receptor Gene |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1095943 |journal=Science |language=en |volume=304 |issue=5679 |pages=1983–1986 |doi=10.1126/science.1095943 |pmid=15218152 |bibcode=2004Sci...304.1983M |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref><ref name=":31" /> In nonhuman [[primate]]s, studies have suggested that endogenous opioids provide the euphoria behind dyadic [[social grooming]] behaviors.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=52}}</ref> Other animal studies have shown that endogenous opioids play a role in the desire for [[rough-and-tumble play]] (a physical, but also social behavior).<ref name=":31" /> In humans, physical activity with a social element ([[rowing]], [[Dance|dancing]], [[Laughter|laughing]]) increased [[pain tolerance]] more when the activities were [[Synchronization|synchronized]] with other people.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=56–57, 299}}</ref> An [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment in 2010 investigated whether viewing a picture of a romantic partner could reduce pain sensitivity, and which areas of the brain became active. Participants were exposed to high temperatures (resulting in moderate or high pain levels) while viewing a picture of a romantic partner (whom they were intensely in love with), or a friend, or performing a [[Word Association|word association]] task which has also been shown to reduce pain via [[distraction]]. Participants were then asked to rate how much pain they felt on a [[pain scale]], and both viewing a romantic partner and performing the distraction task (but not viewing a friend) were found to reduce pain levels. The fMRI scans revealed that viewing a romantic partner activated [[Reward system|reward circuits]] in the brain, while the distraction task did not. Brain areas were also correlated with pain relief to reveal that reward analgesia and distraction analgesia involved distinct areas. Some areas associated with [[sensory processing]] of pain also had decreased activity while viewing a romantic partner.<ref name=":22" /><ref name=":31" /> An earlier experiment showed that viewing photos of a romantic partner reduced experimental pain, but did not pair it with a brain scan.<ref name=":22" /> A PET scan experiment in 2016 investigated whether non-sexual social touching between romantic partners was mediated by endogenous opioid activity. This study found that social touch did have an effect, but unexpectedly found that social touching decreased opioid activity in the brain rather than increasing it (despite being rated as pleasurable by participants). This is in contrast with prior PET research that pleasant affect is related to increased opioid activity. One possible explanation is that touching decreases stress, so this might also decrease the ongoing opioid activity in response to distress and pain. As this is also at odds (to some extent) with primate studies on grooming, there may be some variation between species in how opioids are involved with social reward.<ref name=":36">{{Cite journal |last1=Nummenmaa |first1=Lauri |last2=Tuominen |first2=Lauri |last3=Dunbar |first3=Robin |author-link3=Robin Dunbar |last4=Hirvonen |first4=Jussi |last5=Manninen |first5=Sandra |last6=Arponen |first6=Eveliina |last7=Machin |first7=Anna |author-link7=Anna Machin |last8=Hari |first8=Riitta |last9=Jääskeläinen |first9=Iiro P. |last10=Sams |first10=Mikko |date=September 2016 |title=Social touch modulates endogenous μ-opioid system activity in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1053811916301835 |journal=NeuroImage |language=en |volume=138 |pages=242–247 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.05.063|pmid=27238727 |url-access=subscription }}</ref> Other modern studies on humans include [[blood plasma]] levels,<ref>{{Cite journal |last1=Ulmer-Yaniv |first1=Adi |last2=Avitsur |first2=Ronit |last3=Kanat-Maymon |first3=Yaniv |last4=Schneiderman |first4=Inna |last5=Zagoory-Sharon |first5=Orna |last6=Feldman |first6=Ruth |date=August 2016 |title=Affiliation, reward, and immune biomarkers coalesce to support social synchrony during periods of bond formation in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S088915911630037X |journal=Brain, Behavior, and Immunity |language=en |volume=56 |pages=130–139 |doi=10.1016/j.bbi.2016.02.017|pmid=26902915 |url-access=subscription }}</ref> [[genetics]]<ref>{{Cite journal |last1=Pearce |first1=Eiluned |last2=Wlodarski |first2=Rafael |last3=Machin |first3=Anna |author-link3=Anna Machin |last4=Dunbar |first4=Robin I. M. |author-link4=Robin Dunbar |date=2017-05-16 |title=Variation in the β-endorphin, oxytocin, and dopamine receptor genes is associated with different dimensions of human sociality |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=114 |issue=20 |pages=5300–5305 |doi=10.1073/pnas.1700712114 |pmid=28461468 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=5441808 |bibcode=2017PNAS..114.5300P }}</ref> and studies with drugs like [[morphine]] and [[naltrexone]] to see how they change social perception and behavior.<ref name=":34" /> === Obsessive thinking === <!-- Note: The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love", "Love addiction" and "Lovesickness" articles. --> [[File:OCD_Cycle.svg|thumb|Unlike [[OCD]], [[passionate love]] (as in [[limerence]]) starts with a period of intoxicating joy, and only later reaches a state of [[anxiety]] when [[Unrequited love|unrequited]].<ref name="bellamy-ocd">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=65, back cover}}</ref> The thoughts also differ in function and content.<ref name="co-opted" /> {{pb}}<!-- Note: Bellamy's blog is only cited here as a non-technical source tying these concepts neatly together. If you read the three papers cited (Bode & Kushnick, 2021; Burkett & Young, 2021; Koob & Volkow, 2016), you will see they say exactly the same thing Bellamy says in his blog. Koob & Volkow (2016) make this same comparison to OCD, and this is cited by Bode & Kushnick (2021) to review stages of addiction. Bode & Kushnick tie this to limerence by stating what they call '"romantic love" encompasses all of these definitions, descriptions, and terms'. The only difference is that Bode & Kushnick do not repeat that comparison between late-stage addiction and OCD themselves, in their own paper. They only talk about the stages of addiction, and also talk about OCD in a different place. Bellamy is only being cited here to avoid the appearance of [[WP:SYNTHESIS]]. Minus Bellamy's blog, what is stated here is still stated exactly in the citations, which would be allowed per [[WP:SYNTHNOTJUXTAPOSITION]]. Bellamy should be considered a domain expert (who can interpret science and link concepts together) in the way specified by [[WP:BLOG]], because of his credentials as a neuroscientist, and now as a published author on the subject. His blog could be removed as a citation here, but it neatly explains to a lay person what is explained here. -->In [[addiction]], the early stage starts with [[positive reinforcement]] (binging and [[Substance intoxication|intoxication]]), but over time a transition occurs towards a more [[compulsive]] stage of [[negative reinforcement]] (avoiding [[Drug withdrawal|withdrawal]]).<ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" /><ref name="burkett-young-addict"/><ref name="tallis-addict" /> This later stage (of negative reinforcement) is a possible parallel with OCD (where compulsions relieve tension or anxiety).<ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=20 December 2025 |title=The pain of long-term limerence |url=https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109100211/https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |archive-date=9 January 2026 |access-date=14 January 2026 |website=Living with Limerence |ref=none}}</ref><ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" />]] Obsessive thinking about a loved one has been called a hallmark or a cardinal trait of romantic love,<ref name="co-opted" /><ref name="aron2005" /> ensuring that the loved one is not forgotten.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|p=79}}</ref> Some reports have been made that people can even spend as much as 85 to 100% of their days and nights thinking about a love object.<ref name="Fisher 2016 21">{{harvnb|Fisher|2016|p=21}}</ref> One study found that on average people in love spent 65% of their waking hours thinking about their beloved.<ref name="langeslag2012" /> Another study used [[cluster analysis]] to find several different groups of lovers, with the least intense group spending 35% of their time on average and the most intense at 72%.<ref name=":30">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=2025-06-01 |title=Variation exists in the expression of romantic love: A cluster analytic study of young adults experiencing romantic love |journal=Personality and Individual Differences |volume=239 |article-number=113108 |doi=10.1016/j.paid.2025.113108 |issn=0191-8869|doi-access=free }}</ref> Since the late 1990s, these obsessional features have been compared to [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name="fisher1" /><ref name="leckmanmayes" /><ref name="marazziti2" /> This is also sometimes paired with a theory that obsessive (or [[Intrusive thought|intrusive]]) thinking is related to [[serotonin]] levels being lowered while in love, although study results have been inconsistent or negative.<ref name="fisher1" /><ref name="marazziti2">{{cite journal |last1=Marazziti |first1=D. |last2=Akiskal |first2=H. S. |last3=Rossi |first3=A. |last4=Cassano |first4=G. B. |year=1999 |title=Alteration of the platelet serotonin transporter in romantic love |journal=Psychol. Med. |volume=29 |issue=3 |pages=741–745 |doi=10.1017/S0033291798007946 |pmid=10405096 |s2cid=12630172}}</ref><ref name="bode" /><ref name=":18" /> Another theory relates obsessive thinking to [[addiction]], because drug users exhibit obsessive thoughts about drug use as well as [[Compulsive behavior|compulsions]].<ref name=":7" /><ref name="tallis-addict" /><ref name="koob-volkow" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes published a theoretical comparison between early-stage romantic love, early parental love, and OCD. This paper was intended as an investigation into the origin of OCD, but it also relates to the evolutionary theory of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /><ref name="co-opted" /> Both early-stage romantic love and OCD share features of preoccupation, intrusive thoughts, a heightened sense of responsibility, a need for things to be "just right", and some proximity-seeking behaviors. In some cases, obsessions experienced by OCD patients relate to what harms might happen to a family member, which resembles some behavioral patterns involved with romantic and parental love. The authors also speculate that [[psychasthenia]] (feelings of incompleteness, insufficiency, or imperfection) resembles the "longing for reciprocity" and idealization which are features of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /> Two experiments have investigated whether there is a relationship between romantic love and serotonin levels, by taking different measures using [[blood]] samples.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Although serotonin levels in the [[central nervous system]] would actually be the measure of interest, it has been assumed that measures of peripheral serotonin can be used as a marker for this.<ref name="langeslag2012" /> A 1999 experiment led by Donatella Marazziti found that people in love had [[platelet]] [[serotonin transporter]] (SERT) density which was lower than controls, and similar to the density of a group of unmedicated OCD patients. Six of the 20 in-love participants were also retested after a period of 12 to 18 months, and SERT density had returned to normal.<ref name="marazziti2" /> However, because Marazziti's experiment looked at SERT (rather than serotonin directly), this makes it ambiguous whether serotonin levels were actually higher or lower. SERT transports serotonin from [[blood plasma]] back into the platelets, so that a reduction in SERT could correspond to an increased plasma level.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Another experiment in 2012 led by [[Sandra Langeslag]] which looked at blood serotonin levels found a contradictory result, with men and women being affected differently. Men had lower serotonin levels than controls, but women had higher serotonin levels. In women, obsessive thinking was also actually associated with increased serotonin.<ref name="langeslag2012">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |last2=Van Der Veen |first2=Frederik |last3=Fekkes |first3=Durk |year=2012 |title=Blood Levels of Serotonin Are Differentially Affected by Romantic Love in Men and Women |journal=Journal of Psychophysiology |volume=26 |issue=2 |pages=92–98 |doi=10.1027/0269-8803/a000071 |hdl=1765/75067 |hdl-access=free}}</ref> A 2025 study led by Adam Bode also found no association between [[Selective serotonin reuptake inhibitor|SSRI]] use and obsessive thinking about a loved one, or the intensity of romantic love. Therefore, although the earlier experiments do suggest romantic love and serotonin are probably associated, the authors suggest that the idea of obsessive thinking being attributed to lowered serotonin levels seems inaccurate.<ref name=":18">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |last3=Cannas Aghedu |first3=Fabio |last4=Kavanagh |first4=Phillip S. |date=15 April 2025 |title=SSRI use is not associated with the intensity of romantic love, obsessive thinking about a loved one, commitment, or sexual frequency in a sample of young adults experiencing romantic love |journal=Journal of Affective Disorders |language=en |volume=375 |pages=472–477 |doi=10.1016/j.jad.2025.01.103 |pmid=39848471 |doi-access=free}}</ref> === Rejection === {{See also|Unrequited love|Romantic love (mental state)#Emotional valence}} Rather than being a specific [[emotion]] itself, romantic love is believed to be a [[motivation]] or drive which elicits different emotions depending on the situation: positive feelings when things go well, and negative feelings when awry.<ref name="refuting" /><ref name="aron2005" /><ref>{{harvnb|Hatfield|1988|pp=193–194,197}}</ref> Reciprocated love may elicit feelings of [[joy]], [[Ecstasy (emotion)|ecstasy]], or [[Self-fulfillment|fulfillment]], for example, but unrequited love may elicit feelings of [[sadness]], [[anxiety]], or [[despair]].<ref name="refuting" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|p=9}}</ref> <!-- Note: This section is included as an excerpt in the Unrequited love article. --> <section begin="Rejected lovers"/>In 2010, Helen Fisher, Arthur Aron and colleagues published their [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment investigating which areas of the brain might be active in recently rejected lovers. Participants had been in a relationship with their [[ex-partner]] for an average of 21 months, and then were post-rejection for an average of 63 days at the time of the experiment.<ref name="fisher-reject" /> These participants reported spending more than 85% of their waking hours thinking of their rejector, reported a lack of [[emotional control]], and exhibited [[unhappiness]], with sometimes more extreme emotions like depression, [[anger]], and even [[paranoia]] in pre- and post-interviews.<ref name="fisher-reject" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=155, 159}}</ref> Similar to other fMRI experiments, the scan while looking at a photograph of the rejecting partner showed activations in [[dopaminergic]] [[reward system]] areas, like the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]]. These activations were also stronger than in a previous experiment of participants who were happily in love. The active nucleus accumbens, [[prefrontal cortex]], and [[orbitofrontal cortex]] have been associated with assessing one's gains and losses, and active areas of the [[insular cortex]] and [[anterior cingulate cortex]] have been involved with [[physical pain]] and pain regulation (respectively) in other studies.<ref name="fisher-reject" /><ref name="fisher2016" /><section end="Rejected lovers"/> === Stress and physiological arousal === In the early stages of romantic love, individuals may start out [[Hypervigilance|hypervigilant]] (hyperaware and sensitive to a partner's cues) due to uncertainty and novelty, but become synchronized over time as a relationship progresses. Bonding is thought to be in part facilitated by coordinated behaviors which display reciprocity and events which evoke [[eustress|beneficial stress]], like a passionate [[kiss]]. The [[Stress (biology)|stress]] response system involves two major systems: the [[autonomic nervous system]] and the [[hypothalamic–pituitary–adrenal axis]] (HPA axis).<ref name=":42">{{Cite journal |last1=Mercado |first1=Evelyn |last2=Hibel |first2=Leah |date=2017 |title=I love you from the bottom of my hypothalamus: The role of stress physiology in romantic pair bond formation and maintenance |journal=Social and Personality Psychology Compass |volume=11 |issue=2 |article-number=e12298 |doi=10.1111/spc3.12298|pmid=30220909 |pmc=6135532 }}</ref> Some experiments have been done which support the idea that the stress response is involved during the early stage of romantic love, measuring [[cortisol]] levels; however, these experiments have been inconsistent with respect to cortisol being higher or lower.<ref name=":17">{{Cite journal |last1=Marazziti |first1=Donatella |last2=Canale |first2=Domenico |date=2004 |title=Hormonal changes when falling in love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0306453003001616 |journal=[[Psychoneuroendocrinology (journal)|Psychoneuroendocrinology]] |volume=29 |issue=7 |pages=931–936 |doi=10.1016/j.psyneuen.2003.08.006 |pmid=15177709|url-access=subscription }}</ref><ref name=":42" /><ref name="bode" /> In [[drug addiction]], [[corticotropin release factor]] (CRF) is involved with the aversive effects of [[Drug withdrawal|withdrawal]]. Stress causes CRF to release into the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]] shell, motivating reinstatement of drug use. A similar effect is also hypothesized in pair bonds, where stress after separation or social loss motivates a person to return to the partner; however, experiments have not investigated this in humans, only rodents.<ref name="burkett-young-addict">{{Cite journal |last1=Burkett |first1=James P. |last2=Young |first2=Larry J. |author-link2=Larry J. Young |date=2012 |title=The behavioral, anatomical and pharmacological parallels between social attachment, love and addiction |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=224 |issue=1 |pages=1–26 |doi=10.1007/s00213-012-2794-x |issn=0033-3158 |pmc=3469771 |pmid=22885871}}</ref> Helen Fisher believed that separation anxiety activates the HPA axis, producing these [[stress hormones]]. It's ironic, she says, because short-term stress can also produce [[dopamine]] and [[norepinephrine]], so "as the adored one slips away, the very chemicals that contribute to feelings of romance grow even more potent".<ref>{{harvnb|Fisher|2004|pp=163–164}}</ref> === Frustration attraction and uncertainty === [[Dopamine]] [[neuron]]s in the [[ventral tegmental area]] are theorized to encode a "reward prediction error" (RPE) signal, rather than a reward per se. This RPE signaling indicates whether a given reward was either better, equal to, or worse than what was anticipated, and this is believed to be part of a [[reinforcement]] learning paradigm.<ref name="schultz2000">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=1 December 2000 |title=Multiple reward signals in the brain |url=https://www.nature.com/articles/35044563 |journal=Nature Reviews Neuroscience |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=199–207 |doi=10.1038/35044563 |pmid=11257908 |issn=1471-003X|url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2016" /> Studies have shown that for learning about a stimulus to occur (so that behavior in response to it changes), the reward has to be surprising or unpredicted.<ref name="schultz2000" /> Rewards which are better than predicted reinforce the behavior and cause it to become more frequent, while a reward which is worse than expected would be avoided.<ref name="schultz2016" /> Dopamine neurons increase their firing rate when encountering an unexpected reward.<ref name="schultz2000" /> After reinforcement learning occurs, dopamine neurons also fire in response to encountering cues in the environment which predicted the reward (e.g. in animal studies, a lever or a special sound).<ref name="schultz2016" /><ref name="schultz2000" /> As predictions become updated and the rewards are the same as expected, dopamine activity comparatively diminishes.<ref name="schultz2016" /> "Frustration attraction" (also called the "[[Romeo and Juliet effect]]") is the idea that adversity heightens romantic passion, for example, through social or physical barriers.<ref name="fisher-frustration">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=16–18, 161–162, 250, 279}}</ref> The phenomenon has been remarked on by many authors, such as [[Socrates]], [[Ovid]], the ''[[Kama Sutra]]'', and "[[Dear Abby]]". [[Bertrand Russell]] once opined that "when a man has no difficulty in obtaining a woman, his feeling toward her does not take the form of romantic love".<ref name="tennov-uncertainty">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=18, 24, 26, 44–47, 56–57, 62, 104–105}}</ref><ref name="about-love-frustration">{{Harvard citation no brackets|Berscheid|Walster|1974|pp=364–369}}</ref> Some common social barriers are parents who interfere with their children's romance (as in ''Romeo and Juliet''), deceived spouses, or other social customs.<ref name="tennov-uncertainty" /><ref name="about-love-frustration" /> [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] believes the phenomenon can be explained by the mechanics of dopamine, because animal studies have shown that when a reward which is anticipated to be incoming is delayed, reward-expecting neurons prolong their firing (over comparatively short timescales—in these studies) until the reward is delivered.<ref name="fisher-frustration" /><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2000" /> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Souhtland-Casino.jpg | image2 = Slot_machines.jpg | alt2 = | caption2 = [[Infatuated love]] essentially thrives on [[intermittent reinforcement]]—also the mechanic a [[slot machine]] relies on.<ref name="sternberg1987"/><ref name="bellamy-slots"/> }} [[Passionate love|Passionate]] or [[infatuated love]] is also said to thrive in situations which involve the uncertainty of [[intermittent reinforcement]], when consummation is withheld, when barriers prevent lovers from meeting regularly, or when one's perceptions of how likely their love is reciprocated are ambiguous and constantly changing.<ref name="sternberg1987">{{Cite journal |last=Sternberg |first=Robert |author-link=Robert Sternberg |date=1987 |title=Liking versus loving: A comparative evaluation of theories |url=https://psycnet.apa.org/record/1988-07409-001 |journal=[[Psychological Bulletin]] |volume=102 |issue=3 |pages=331–345 |doi=10.1037/0033-2909.102.3.331 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Hayes" /><ref name="tennov-uncertainty" /> Uncertainty seems to magnify cue-triggered [[incentive salience]] "wanting".<ref name=":27" /><ref name="bellamy-slots" /><ref name="beckes">{{Cite journal |last=Beckes |first=Lane |last2=Simons |first2=Kailey |last3=Lewis |first3=Danielle |last4=Le |first4=Anthony |last5=Edwards |first5=Weston |date=4 October 2016 |title=Desperately Seeking Support: Negative Reinforcement Schedules in the Formation of Adult Attachment Associations |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1948550616671402 |journal=Social Psychological and Personality Science |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=229–238 |doi=10.1177/1948550616671402 |issn=1948-5506|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Anselme |first=Patrick |date=February 2015 |title=Incentive salience attribution under reward uncertainty: A Pavlovian model |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376635714002575 |journal=Behavioural Processes |language=en |volume=111 |pages=6–18 |doi=10.1016/j.beproc.2014.10.016|url-access=subscription }}</ref> A comparable type of situation is that of a [[slot machine]], where the rewards are designed to be always unpredictable so the [[gambler]] cannot understand the pattern. Unable to [[Habituation|habituate]] to the experience, for some people the exhilarating high from the unexpected wins leads to [[gambling addiction]] and [[Compulsive behavior|compulsions]]. If the machine paid out on a regular interval (so that the rewards were expected), it would not be as exciting.<ref name="bellamy-slots">{{Harvard citation no brackets|Bellamy|2025|pp=3, 6, 48–49, 56–58, 148–150, back cover}}</ref> Uncertainty theory in the context of romantic love is associated with [[Dorothy Tennov]]'s theory of [[limerence]], an addictive, infatuated kind of love, commonly experienced for an unobtainable or unreachable person.<ref name="what-fuels-passion">{{Cite journal |last1=Carswell |first1=Kathleen L. |last2=Impett |first2=Emily A. |date=6 July 2021 |title=What fuels passion? An integrative review of competing theories of romantic passion |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/spc3.12629 |journal=Social and Personality Psychology Compass |language=en |volume=15 |issue=8 |doi=10.1111/spc3.12629 |issn=1751-9004 |article-number=e12629}}</ref><ref name="bellamy-slots" /><ref name="Hayes" /> In her study, Tennov observed reports of sometimes drastic emotional transitions caused by changes in one's perception over whether their love might be reciprocated, and these abrupt transitions could cause seeming emotional volatility even in otherwise stable individuals.<ref name="tennov-uncertainty" /> The effect of uncertainty has also been interpreted as attachment anxiety.<ref name="what-fuels-passion" /><ref name=":1" /> Intermittent maltreatment (known as "[[traumatic bonding]]" in [[abusive relationship]]s) is also believed to intensify romantic "passion" (i.e. strong emotion, including suffering). This is, again, believed to be related to intermittent reinforcement and how one's expectations are confirmed or violated.<ref name="hatfield-maltreatment">{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|pp=58, 103–105}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Dutton |first1=Donald G. |author-link1=Donald Dutton |last2=Painter |first2=Susan |date=2 January 1993 |title=Emotional Attachments in Abusive Relationships: A Test of Traumatic Bonding Theory |url=http://connect.springerpub.com/lookup/doi/10.1891/0886-6708.8.2.105 |journal=Violence and Victims |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=105–120 |doi=10.1891/0886-6708.8.2.105 |pmid=8193053 |issn=0886-6708|url-access=subscription }}</ref> According to [[Elaine Hatfield]], 'Consistency generates little emotion; it is inconsistency that we respond to. If a person always treats us with love and respect, we start to take that person for granted. We like him or her—but "ho hum." [...] What would generate a spark of interest, however, is if our admiring friend suddenly started treating us with contempt—or if our arch enemy started inundating us with kindness.'<ref name="hatfield-maltreatment" /> === Positive illusions === [[File:Crystaled_salt_on_the_stick.jpg|thumb|"[[Crystallization (love)|Crystallization]]" was coined by the 19th-century French writer [[Stendhal]] to refer to these [[positive illusions]], based on an analogy where a tree branch is tossed into a [[Salt mining|salt mine]]. The tree branch (or twig) becomes covered in salt crystals, transforming it "into an object of shimmering beauty".<ref name="tennov-crystallization"/><ref name="fisher-positive"/><ref name="murray1996"/>]] People in love tend to overemphasize the positive aspects of their loved one or relationship, while overlooking or devaluing negative aspects.<ref name="fisher-positive">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=21, 307}}</ref><ref name="tennov-crystallization">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=29–33}}</ref><ref name="bode" /> This is regarded as a type of [[cognitive bias]] called [[positive illusions]].<ref name="bode" /><ref name="murray1996">{{cite journal |last1=Murray |first1=Sandra |last2=Holmes |first2=John |last3=Griffin |first3=Dale |date=January 1996 |title=The Benefits of Positive Illusions: Idealization and the Construction of Satisfaction in Close Relationships |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0022-3514.70.1.79 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=70 |issue=1 |pages=79–98 |doi=10.1037/0022-3514.70.1.79 |url-access=subscription}}</ref><ref name="song-positive" /> The phenomenon has also been referred to as [[Crystallization (love)|crystallization]],<ref name="fisher-positive" /> idealization,<ref name="murray1996" /> "love is blind" bias,<ref name="bode" /> putting the loved one on a pedestal,<ref>{{Cite web |last1=Modrek |first1=Anahid |last2=Caponigro |first2=Janelle |date=25 March 2011 |title=Think Your Spouse is the Best? We Have Good News for You |url=https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618151026/https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |archive-date=18 June 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Greater Good Science Center|Greater Good Magazine]] |language=en}}</ref> or seeing through rose-colored glasses.<ref>{{Cite web |last=Nuzzo |first=Regina |date=25 July 2011 |title=Rose-colored glasses may help love last |url=https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516043709/https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |archive-date=16 May 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref> In the past, some authors have depicted the phenomenon as a malady, arguing that people who idealize would have their partner fall short of their high expectations as a relationship progresses; however, despite this, significant modern scientific evidence has shown that positive illusions actually contribute to relationship satisfaction, long-term well-being and decreased risk for relationship discontinuation.<ref name="murray1996" /><ref name="song-positive">{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zhang |first2=Yongjun |last3=Zuo |first3=Lin |last4=Chen |first4=Xueli |last5=Cao |first5=Gui |last6=d'Oleire Uquillas |first6=Federico |last7=Zhang |first7=Xiaochu |date=2019-01-11 |title=Improving Relationships by Elevating Positive Illusion and the Underlying Psychological and Neural Mechanisms |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=12 |article-number=526 |doi=10.3389/fnhum.2018.00526 |pmid=30687044 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=6336892 }}</ref><ref name="fisher-positive" /> The exact mechanism is not currently understood, but some brain areas are proposed to be related.<ref name="song-positive" /><ref name="bode" /> The [[dopaminergic]] areas of the [[reward system]] which are active in romantic love may be involved with attributing [[Salience (neuroscience)|salience]] to the positive characteristics of a loved one. The [[dorsal anterior cingulate cortex]] is involved with error detection and has been active during negative social evaluation and exclusion, so that reduced activation of this area would be an adaptive response to a partner's negative characteristics. Certain areas of the [[prefrontal cortex]] could also be exerting top-down control to suppress emotional responses to attractive alternatives. Information is then passed to the [[orbitofrontal cortex]], where positive and negative information is weighed, resulting in a biased subjective value about the partner.<ref name="song-positive" /> ==Genetics== [[File:Colour Wheel of Love.jpeg|thumb]] ===Love attitudes=== {{Further information|Color wheel theory of love}} Studies have investigated the contribution of [[genetics]] to romantic love, using the ''[[Love Attitudes Scale]]'' (LAS).<ref name="las-twins"/><ref name="las-genes"/> The LAS is an instrument designed to measure the six "[[love styles]]" created by [[John Alan Lee]].<ref name="karandashev-las">{{Cite web |last=Karandashev |first=Victor |date=18 October 2022 |title=What Does the Love Attitude Scale Evaluate? |url=https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117224712/https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |archive-date=17 January 2025 |access-date=23 August 2025 |website=The Diversity of Love Journal}}</ref><ref name="hendricks-las">{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|p=151}}</ref> The concept of a love style is defined as a way to love another person, or a type of love story.<ref name="lee-typology">{{Cite journal |last=Lee |first=John Alan |author-link=John Alan Lee |date=1977 |title=A Typology of Styles of Loving |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/014616727700300204 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=173–182 |doi=10.1177/014616727700300204 |issn=0146-1672 |url-access=subscription |ref=none}}</ref><ref name="karandashev-las"/> Properly speaking then, the LAS measures ''love attitudes'', which are [[Variable (mathematics)|variables]] taken to measure the "amount" of each love style in the profile of an individual.<ref name="karandashev-las"/><ref name="hendricks-las"/> [[Elaine Hatfield]] has briefly summarized the six love styles this way:<ref name="hatfield-styles">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|p=38}}</ref> * '''Eros:''' love of beauty. * '''Ludus:''' playful love. * '''Storge:''' companionate love. * '''Mania:''' obsessive love. * '''Agape:''' altruistic love. * '''Pragma:''' realistic love. Both eros and mania correspond to concepts like [[falling in love]]<ref>{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|pp=154–155}}</ref> and [[passionate love]].<ref>{{harvnb|Hatfield|1988|p=191}}</ref> <!-- Note: This section is transcluded at "Romance" and "Colour wheel theory of love". It is transcluded FROM "Biology of romantic love" TO "Colour wheel theory of love", not the other way around, because "Biology of romantic love" has many other sections which are transcluded into other articles too. This keeps transclusions always coming from "Biology of romantic love", rather than a more disorganized web both coming and going (which would be more difficult to notate for other editors). --><section begin="LAS genetics"/>In 2007, researchers from the [[University of Pavia]] led by [[Enzo Emanuele]] investigated the relation between love attitudes and the [[dopamine]] and [[serotonin]] pathways, by examining the association with [[Gene polymorphism|polymorphisms]] in several [[neurotransmitter]] genes.<ref name="las-genes">{{Cite journal |last=Emanuele |first=Enzo |author-link=Enzo Emanuele |last2=Brondino |first2=Natascia |last3=Pesenti |first3=Sara |last4=Re |first4=Simona |last5=Geroldi |first5=Diego |date=2007 |title=Genetic loading on human loving styles |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18063936 |journal=Neuro Endocrinology Letters |volume=28 |issue=6 |pages=815–821 |issn=0172-780X |pmid=18063936}}</ref> This study found that the eros love attitude was associated with the [[DRD2]] ([[dopamine receptor]]) ''Taq''I A [[genotype]]s. A trend was observed in the study for higher scores on eros according to the number of A1 [[allele]]s, which has previously been associated with lower DRD2 density.<ref name="las-genes"/> (D2 receptors are inhibitory.)<ref name="burkett-young-addict"/> Such a difference is hypothesized to result in a deficiency such that the reward is enhanced from pleasant experiences, consistent with some of the "addictive" features of eros, such as a need for daily contact and a desire for exclusivity. Additionally, the mania love attitude was associated with the [[5HT2A]] ([[serotonin receptor]]) C516T genotype, which has also been associated with [[obsessive–compulsive disorder]].<ref name="las-genes"/> In [[Behavioural genetics|behavioral genetics]], one tool which is valuable for determining [[Genetic influences|genetic influence]] is the [[twin study]],<ref name="plomin-twins">{{harvnb|Plomin|DeFries|McClearn|McGuffin|2000|pp=75–82, 85, 87, 169, 296–301, 329–331}}</ref> which compares identical [[twin]]s (monozygotic, who are genetically identical) and fraternal twins (dizygotic, who are only 50% genetically related, like other [[sibling]]s). The differences between the two types of twins are used to estimate how much of a given trait is [[Heritability|heritable]] (how much the individual differences in a group, i.e. [[variance]], can be accounted for by genetic differences between individuals), and how much is environmental. Environmental contribution is further split between shared environment (which makes family members more similar) and nonshared environment (which makes them different, but for mathematical reasons also includes measurement error).<ref name="plomin-twins"/> In 1994, a twin study co-authored by [[Phillip R. Shaver|Phillip Shaver]] investigated the genetic and environmental influence on love attitudes.<ref name="las-twins">{{Cite journal |last1=Waller |first1=Niels G. |last2=Shaver |first2=Phillip R. |author-link2=Phillip R. Shaver |date=September 1994 |title=The Importance of Nongenetic Influences on Romantic Love Styles: A Twin-Family Study |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |journal=Psychological Science |language=en |volume=5 |issue=5 |pages=268–274 |doi=10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |issn=0956-7976|url-access=subscription }}</ref> This study found that individual differences in love attitudes are almost exclusively due to environmental influence, with genetic factors having very little influence for most love attitudes (from most-to-least heritable: mania, storge, pragma & eros), and even no influence at all for others (ludus & agape). The authors interpret the result as meaning that love styles may be influenced by one's childhood familial environment (for shared environment) and unique experiences with parents, peers, adolescent and adult lovers, and so on (for nonshared environment). Of these, the influence from the nonshared environment was larger than the shared environment.<ref name="las-twins"/><section end="LAS genetics"/> == Brain imaging == Brain imaging techniques such as [[functional magnetic resonance imaging]] (fMRI) and [[positron emission tomography]] (PET) have been used to investigate which brain regions are involved in romantic love. Nearly all of these experiments have had participants look at a [[photograph]] of their beloved during an fMRI scan, with a few exceptions, although the specific procedures used have not always been identical. The differences in experimental design (e.g. length of time the participants had been in love, or the specific task given to participants during the scan) can be used to explain why the experiment results are sometimes different.<ref name="aron2005"/><ref name="fisher-reject">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Brown |first2=Lucy L. |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Strong |first4=Greg |last5=Mashek |first5=Debra |date=1 July 2010 |title=Reward, Addiction, and Emotion Regulation Systems Associated With Rejection in Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00784.2009 |journal=Journal of Neurophysiology |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=51–60 |doi=10.1152/jn.00784.2009 |pmid=20445032 |issn=0022-3077 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":19">{{Citation |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |chapter=Romantic love, pair-bonding, and the dopaminergic reward system. |date=2014 |title=Mechanisms of social connection: From brain to group. |pages=55–69 |editor-last=Mikulincer |editor-first=Mario |editor-link2=Phillip R. Shaver |chapter-url=https://content.apa.org/books/14250-004 |access-date=2025-06-12 |place=Washington |publisher=American Psychological Association |language=en |doi=10.1037/14250-004 |isbn=978-1-4338-1415-0 |last2=Aron |first2=Arthur P. |author-link2=Arthur Aron |editor2-last=Shaver |editor2-first=Phillip R. |chapter-url-access=subscription}}</ref><ref name=":9" /><ref name=":21">{{Cite journal |last1=Takahashi |first1=Kayo |last2=Mizuno |first2=Kei |last3=Sasaki |first3=Akihiro T. |last4=Wada |first4=Yasuhiro |last5=Tanaka |first5=Masaaki |last6=Ishii |first6=Akira |last7=Tajima |first7=Kanako |last8=Tsuyuguchi |first8=Naohiro |last9=Watanabe |first9=Kyosuke |last10=Zeki |first10=Semir |last11=Watanabe |first11=Yasuyoshi |date=2015-04-09 |title=Imaging the passionate stage of romantic love by dopamine dynamics |journal=Frontiers in Human Neuroscience |volume=9 |page=191 |doi=10.3389/fnhum.2015.00191 |issn=1662-5161 |pmc=4391262 |pmid=25914637 |doi-access=free}}</ref> In 2000, a study by [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] of [[University College London]] was the first fMRI study of romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=44–45}}</ref> The 17 participants were "truly, deeply and madly in love", had been together for a mean of 2.4 years, and were shown either one or two photographs of their loved one during the scan. Two main areas were active in this study: the middle [[insular cortex]], associated with stomach churning or "gut feelings", which could have something to do with the feeling of "butterflies in the stomach", and part of the [[anterior cingulate cortex]], associated with feelings of euphoria. Other activations were areas in the [[cerebrum]], the [[caudate nucleus]], [[putamen]] and the [[cerebellum]].<ref name=":16" /><ref>{{Cite web |date=5 July 2000 |title=How the brain registers love |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512024401/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |archive-date=12 May 2025 |access-date=12 June 2025 |website=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Derbyshire |first=David |date=13 July 2000 |title=Why falling in love gives you butterflies |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615152753/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |archive-date=15 June 2024 |access-date=7 July 2025 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |language=en}}</ref> A later analysis in 2004 by the same authors also reports activity in the [[ventral tegmental area]] (VTA), which produces [[dopamine]].<ref name="bartelszeki" /><ref name="aron2005" /> The study also showed key deactivations, areas of the brain that were less active in romantic love compared to friendship love, in the [[amygdala]] and [[medial prefrontal cortex]] (mPFC). The amygdala is involved with [[fear]] and [[risk]] detection, and the mPFC is involved with understanding and predicting the intentions of other people, called [[mentalizing]]. These deactivations are taken as evidence that "love is blind", or i.e. that people in love discount the risks involved and misunderstand people's intentions, even leading to folly sometimes.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=45–46}}</ref> In 2005, a study by [[Arthur Aron]], [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]], Debra Mashek, Greg Strong, Haifang Li, and Lucy Brown was the first fMRI study of ''early-stage'' intense romantic love.<ref name="aron2005" /><ref name=":04">{{cite news |date=23 August 2024 |title=Helen Fisher, Who Researched the Brain's Love Circuitry, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607023422/https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |archive-date=7 June 2025 |access-date=23 August 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> It has been praised as advancing the scientific understanding of infatuated love, even by a skeptic of fMRI literature.<ref name=":04" /> This study differed from Bartels and Zeki in that the 17 participants who had "just fallen madly in love" had been in love for a much shorter mean time of only 7.4 months. These participants were more intensely in love, and spent 85% or more of their waking hours thinking of their loved one.<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher2016" /> This study also had participants look at a photograph of their loved one during the scan. Reward and motivation areas were active, like the VTA and areas of the caudate. Activity was also found in the insular and [[cingulate cortex]], involved with emotion. Some interesting areas were correlated with the length of the relationship, like the [[ventral pallidum]], implicated in attachment in [[prairie vole]]s, and the anterior cingulate, implicated in obsessive thinking, cognition and emotion. This study also examined correlations with facial attractiveness to determine that the right VTA was active because of romantic passion rather than because the partner was aesthetically pleasing. Aesthetically pleasing faces elicited more activity in the left VTA, which is more associated with "liking" a reward (i.e. pleasure), whereas the right VTA is more associated with "wanting" a reward (i.e. [[incentive salience]]).<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2016" /> In 2011, Xu et al. repeated the experiment by Aron et al., but using Chinese participants.<ref name=":24" /> Ortigue et al. used fMRI to investigate the [[Subliminal stimuli|subliminal]] influence of romantic love on motivation, interested in how these implicit neural representations might differ from previous experiments where subjects were consciously aware of the stimulus (viewing a photograph).<ref name="OrtigueEtAl2007">{{cite journal |author1=S. Ortigue |author2=F. Bianchi-Demicheli |author3=A. F. de C. Hamilton |author4=S. T. Grafton |date=Jul 2007 |title=The Neural Basis of Love as a Subliminal Prime: An Event-related Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://archive-ouverte.unige.ch/unige:29405 |journal=Journal of Cognitive Neuroscience |volume=19 |issue=7 |pages=1218–1230 |doi=10.1162/jocn.2007.19.7.1218 |pmid=17583996 |s2cid=12270112 |doi-access=free}}</ref> In Ortique et al.'s study, participants were shown a subliminal [[Priming (psychology)|prime]] word for 26ms (either their beloved's name, the name of a friend, or a word describing a personal passion like a hobby), followed by a series of symbols (#) for 150ms, followed by a target word for 26ms. This target was either an English word, non-word or blank, and participants were asked to identify whether it was a word or not. In trials with the love prime or passion prime, participants were faster to identify whether the target was a word or not, and this also correlated with scores on the ''[[Passionate Love Scale]]''. The authors believe this shows that love priming activates motivation systems in the brain, rather than just evoking a particular emotion.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> The fMRI scanning showed brain regions active for love primes similar to previous experiments, including reward and motivation areas like the VTA and caudate, but with some additions. Subliminal love priming additionally activated the bilateral [[Fusiform gyrus|fusiform gyri]] and [[Angular gyrus|angular gyri]], involved in integrating abstract representations. The authors relate this to the [[self-expansion model]] of interpersonal relationships, where self-expansion by integrating the characteristics of one's beloved into one's self (called inclusion of the other in the self) is a rewarding experience which may promote romantic love feelings.<ref name="OrtigueEtAl2007" /><ref name=":4" /> In brain scans of long-term intense romantic love (involving subjects who professed to be "madly" in love, but were together with their partner 10 years or more) led by [[Bianca Acevedo]], attraction similar to early-stage romantic love was associated with dopamine reward center activity ("wanting"), but long-term [[Attachment theory|attachment]] was associated with the [[Globus pallidus|globus palludus]], a site for [[Opioid|opiate]] receptors identified as a hedonic hotspot ("liking"). Long-term romantic lovers also showed lower levels of obsession compared to those in the early stage.<ref name=":4" /><ref name=":02" /> An fMRI study led by [[Sandra Langeslag]] investigated the effect of attention on brain activity related to a loved one. In most other previous experiments, subjects only passively viewed a photograph, but this experiment used an [[Oddball paradigm|oddball task]] to distinguish between instances where the loved one was either the intended target of the subject's attention or a distraction. Participants were given trials where they were presented with a random face for only 250ms (usually an unknown person) and instructed to watch for either a loved one or a friend, then press a button if the face was the intended target for a given run. In some runs, the loved one would be the intended target for a button press, while the friend would be a distractor causing participants to press the button by mistake sometimes, while in other runs the friend would be the target and the loved one a distractor. This experiment found that activity in the [[dorsal striatum]] (an area of the reward system) was modulated by whether or not participants were instructed to pay attention to their loved one. That is, the dorsal striatum showed more response to the loved one than to the friend, but only when the loved one was the target. This led the authors to conclude that "the dorsal striatum is not activated by beloved-related information per se, but only by beloved-related information that is attended". This activity also tended to be smaller when participants had been in love or been in a relationship for longer. The dorsal striatum is implicated in [[reinforcement]] learning, so the authors interpret the increase in brain activity as reflecting prior reinforcement of social actions which leads the infatuated individuals to pay preferential attention to their loved one. Participants also tended to press the button by mistake more often when distracted by the loved one than the friend.<ref name=":40" /> Some brain scan experiments of early-stage romantic love have found activation of the [[posterior cingulate cortex]], which is implicated in [[autobiographical memory]] of socially relevant stimuli (e.g. partner names) and [[attention]].<ref name=":19" /> Most experiments (including long-term romantic love) have shown activity in the [[hippocampus]] and [[parahippocampal gyrus]], areas involved with [[learning]] and [[memory]].<ref name=":19" /><ref name=":4" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ Brain imaging studies on romantic love !Year !Authors !Description !Time in love/in relationship !Stimuli |- |2000 |Bartels & Zeki<ref name=":16" /> |Passionate love in relationships |2.4 years (mean) |Pictures |- |2004 |Najib et al.<ref>{{Cite journal |last1=Najib |first1=Arif |last2=Lorberbaum |first2=Jeffrey P. |last3=Kose |first3=Samet |last4=Bohning |first4=Daryl E. |last5=George |first5=Mark S. |date=2004-12-01 |title=Regional Brain Activity in Women Grieving a Romantic Relationship Breakup |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |journal=American Journal of Psychiatry |language=en |volume=161 |issue=12 |pages=2245–2256 |doi=10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |pmid=15569896 |issn=0002-953X|url-access=subscription }}</ref> |Grief after rejection |Within 6 weeks after separation, after relationship at least 6 months |Rumination |- |2005 |Aron et al.<ref name="aron2005" /> |Early-stage intense passionate love in relationships |7.4 months (mean) |Pictures |- |2007 |Ortigue et al.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> |Passionate love in relationships |15.3 months (mean) |Names |- |2009 |Kim et al.<ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Won |last2=Kim |first2=Seungyeon |last3=Jeong |first3=Jaeseung |last4=Lee |first4=Kyung-Uk |last5=Ahn |first5=Kook-Jin |last6=Chung |first6=Yong-An |last7=Hong |first7=Keun-Young |last8=Chae |first8=Jeong-Ho |date=2009 |title=Temporal Changes in Functional Magnetic Resonance Imaging Activation of Heterosexual Couples for Visual Stimuli of Loved Partners |journal=Psychiatry Investigation |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=19–25 |doi=10.4306/pi.2009.6.1.19 |issn=1738-3684 |pmc=2796039 |pmid=20046369}}</ref> |Passionate love in relationships, retested 180 days later |Not more than 100 days |Pictures |- |2010 |Fisher et al.<ref name="fisher-reject" /> |Intense passionate love after rejection |63 days post-rejection, after 21-month relationship (averages) |Pictures |- |2010 |Younger et al.<ref name=":22" /> |Early-stage intense passionate love in relationships, with pain reduction measure |<9 months in relationship |Pictures |- |2010 |Zeki & Romaya<ref>{{Cite journal |last1=Zeki |first1=Semir |author-link1=Semir Zeki |last2=Romaya |first2=John Paul |date=2010-12-31 |editor-last=Sirigu |editor-first=Angela |title=The Brain Reaction to Viewing Faces of Opposite- and Same-Sex Romantic Partners |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=12 |article-number= e15802|bibcode=2010PLoSO...515802Z |doi=10.1371/journal.pone.0015802 |issn=1932-6203 |pmc=3013131 |pmid=21209829 |doi-access=free}}</ref> |Passionate love in heterosexual and homosexual relationships |3.7 years (mean) |Pictures |- |2011 |Acevedo et al.<ref name=":4" /> |Long-term intense passionate love |Married 10–29 years |Pictures |- |2011 |Stoessel et al.<ref>{{Cite journal |last1=Stoessel |first1=Christina |last2=Stiller |first2=Juliane |last3=Bleich |first3=Stefan |last4=Boensch |first4=Dominikus |last5=Doerfler |first5=Arnd |last6=Garcia |first6=Meritxell |last7=Richter-Schmidinger |first7=Tanja |last8=Kornhuber |first8=Johannes |last9=Forster |first9=Clemens |date=2011 |title=Differences and Similarities on Neuronal Activities of People Being Happily and Unhappily in Love: A Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://karger.com/article/doi/10.1159/000325076 |journal=Neuropsychobiology |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=52–60 |doi=10.1159/000325076 |pmid=21606659 |issn=0302-282X}}</ref> |Passionate love in happy relationships, and unhappy after separation |Maximum 6 months |Pictures |- |2011 |Xu et al.<ref name=":24">{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |last4=Cao |first4=Guikang |last5=Feng |first5=Tingyong |last6=Weng |first6=Xuchu |date=February 2011 |title=Reward and motivation systems: A brain mapping study of early-stage intense romantic love in Chinese participants |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=249–257 |doi=10.1002/hbm.21017 |issn=1065-9471 |pmc=6870433 |pmid=21229613}}</ref> |Early-stage intense passionate love in relationships (Chinese) |6.54 months (mean) |Pictures |- |2012 |Xu et al.<ref>{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Wang |first2=Jin |last3=Aron |first3=Arthur |last4=Lei |first4=Wei |last5=Westmaas |first5=J. Lee |last6=Weng |first6=Xuchu |date=2012-07-31 |editor-last=Le Foll |editor-first=Bernard |title=Intense Passionate Love Attenuates Cigarette Cue-Reactivity in Nicotine-Deprived Smokers: An fMRI Study |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=7 |article-number= e42235|bibcode=2012PLoSO...742235X |doi=10.1371/journal.pone.0042235 |issn=1932-6203 |pmc=3409150 |pmid=22860092 |doi-access=free}}</ref> |Intense passionate love in relationships (Chinese men who are smokers) |14.22 months (mean) |Pictures |- |2012 |Acevedo et al.<ref>{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=2012 |title=Neural correlates of marital satisfaction and well-being: Reward, empathy, and affect |url=https://psycnet.apa.org/record/2012-09902-003 |journal=Clinical Neuropsychiatry |volume=9 |issue=1 |pages=20–31}}</ref> |Marital satisfaction in long-term passionate love relationships |Married 21.4 years (mean) |Pictures |- |2012 |Poore et al.<ref name=":1" /> |Reward prediction error in long-term relationships |53 months (mean) in relationship |Gain/Loss |- |2013 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zhang |first2=John X. |last3=Xie |first3=Jing |last4=Zou |first4=Zhiling |last5=Huang |first5=Xiting |date=2013-10-16 |editor-last=Hayasaka |editor-first=Satoru |title=Gender Differences in Perception of Romance in Chinese College Students |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=10 |article-number= e76294|bibcode=2013PLoSO...876294Y |doi=10.1371/journal.pone.0076294 |issn=1932-6203 |pmc=3797815 |pmid=24146853 |doi-access=free}}</ref> |Gender differences in perception of romance situations described in text |18.42 months (mean) |Rating task |- |2013 |Scheele et al.<ref name=":39">{{Cite journal |last1=Scheele |first1=Dirk |last2=Wille |first2=Andrea |last3=Kendrick |first3=Keith M. |last4=Stoffel-Wagner |first4=Birgit |last5=Becker |first5=Benjamin |last6=Güntürkün |first6=Onur |last7=Maier |first7=Wolfgang |last8=Hurlemann |first8=René |date=2013-12-10 |title=Oxytocin enhances brain reward system responses in men viewing the face of their female partner |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=110 |issue=50 |pages=20308–20313 |doi=10.1073/pnas.1314190110 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=3864312 |pmid=24277856 |bibcode=2013PNAS..11020308S }}</ref> |Intranasal oxytocin enhanced brain reward activity and facial attractiveness of partner |28.8 months, 36.4 months (means) |Pictures |- |2014 |Langeslag et al.<ref name=":40">{{Cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra J. E. |author-link1=Sandra Langeslag |last2=van der Veen |first2=Frederik M. |last3=Röder |first3=Christian H. |date=13 January 2014 |title=Attention modulates the dorsal striatum response to love stimuli |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=35 |issue=2 |pages=503–512 |doi=10.1002/hbm.22197 |issn=1065-9471 |pmc=6869091 |pmid=23097247}}</ref> |Attention modulates dorsal striatum response to a loved one in a distraction task |<9 months in love |Pictures |- |2015 |Song et al.<ref>{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Kou |first3=Juan |last4=Liu |first4=Yang |last5=Yang |first5=Lizhuang |last6=Zilverstand |first6=Anna |last7=d'Oleire Uquillas |first7=Federico |last8=Zhang |first8=Xiaochu |date=2015-02-13 |title=Love-related changes in the brain: a resting-state functional magnetic resonance imaging study |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=9 |page=71 |doi=10.3389/fnhum.2015.00071 |pmid=25762915 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=4327739 }}</ref> |Resting-state comparison of in-love with those in recently ended relationships and those never in love |12 months in love vs. 10 months post-breakup after 15 months in relationship (means) |Rest |- |2015 |Takahashi et al.<ref name=":21" /> |Early-stage passionate love in relationships (this is the only study in the list that used PET instead of fMRI) |17 months (median) |Pictures |- |2018 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Song |first3=Hongwen |last4=Zhang |first4=Zhuo |last5=Yang |first5=Bo |last6=Huang |first6=Xiting |date=2018-02-12 |title=Cognition, emotion and reward networks associated with sex differences for romantic appraisals |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |article-number=2835 |doi=10.1038/s41598-018-21079-5 |issn=2045-2322 |pmc=5809561 |pmid=29434208 |bibcode=2018NatSR...8.2835Y }}</ref> |Sex differences in the appraisal of photographs depicting romance scenes (not a partner) |8.76 months (mean) |Pictures |- |2020 |Wang et al.<ref name=":38">{{Cite journal |last1=Wang |first1=Chuan |last2=Song |first2=Sensen |last3=d'Oleire Uquillas |first3=Federico |last4=Zilverstand |first4=Anna |last5=Song |first5=Hongwen |last6=Chen |first6=Hong |last7=Zou |first7=Zhiling |date=2 January 2020 |title=Altered brain network organization in romantic love as measured with resting-state fMRI and graph theory |url=https://link.springer.com/10.1007/s11682-019-00226-0 |journal=Brain Imaging and Behavior |language=en |volume=14 |issue=6 |pages=2771–2784 |doi=10.1007/s11682-019-00226-0 |pmid=31898089 |issn=1931-7557|url-access=subscription }}</ref> |Brain network organization measured with resting-state fMRI and graph theory |12.23 months (mean) |Rest |- |2020 |Acevedo et al.<ref name=":41">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |last2=Poulin |first2=Michael J. |last3=Collins |first3=Nancy L. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2020-05-07 |title=After the Honeymoon: Neural and Genetic Correlates of Romantic Love in Newlywed Marriages |journal=Frontiers in Psychology |volume=11 |article-number=634 |doi=10.3389/fpsyg.2020.00634 |issn=1664-1078 |pmc=7223160 |pmid=32457675 |doi-access=free}}</ref> |Genetic correlates of romantic love and relationship satisfaction among newlyweds |In relationships 4 years (mean), recently or soon to be married, retested after 1 year |Pictures |} ==See also== {{Portal|Biology|Psychology}} <!-- Alphabetical order please, per [[WP:SEEALSO]] --> <!-- Please add a short description per [[WP:SEEALSO]]; via {{subst:AnnotatedListOfLinks}} or {{Annotated link}} --> {{div col|colwidth=20em|small=yes}} *{{Annotated link|Attachment theory}} *{{Annotated link|Biology and sexual orientation}} *{{Annotated link|Effects of hormones on sexual motivation}} *{{Annotated link|Interpersonal attraction}} *{{Annotated link|Passionate and companionate love}} *{{Annotated link|Reward theory of attraction}} *{{Annotated link|Romance}} *{{Annotated link|Theories of love}} {{div col end}} <!-- Alphabetical order please per [[WP:SEEALSO]] --> ==References== {{Reflist}} ===Bibliography=== {{Refbegin|indent=yes}} * {{Cite book |first1=Arthur |last1=Aron |author-link1=Arthur Aron |first2=Helen |last2=Fisher |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |first3=Greg |last3=Strong |url=https://books.google.com/books?id=pvafa2zE0R8C |title=The Cambridge Handbook of Personal Relationships |date=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82617-4 |editor-last=Vangelisti |editor-first=Anita L. |location=Cambridge; New York |oclc=ocm61151394 |editor-last2=Perlman |editor-first2=Daniel |chapter=Romantic Love}} * {{Cite book |last=Beam |first=Joe |author-link=Joe Beam |url=https://books.google.com/books?id=0jBi87OOUosC |title=The Art of Falling in Love |date=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4516-7265-7 |language=en}} * {{Cite book |last=Bellamy |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=cQwTEQAAQBAJ |title=Smitten: Romantic obsession, the neuroscience of limerence, and how to make love last |year=2025 |publisher=Watkins Media Limited |isbn=978-1-78678-915-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Berscheid |first1=Ellen |editor-first=Ted L. |editor-last=Huston |author-link=Ellen S. Berscheid |url=https://books.google.com/books?id=YYFkAAAAIAAJ |title=Foundations of Interpersonal Attraction |chapter=A Little Bit about Love |pages=355–381 |last2=Walster |first2=Elaine |author-link2=Elaine Hatfield |date=1974 |publisher=[[Academic Press]] |isbn=978-0-12-362950-0}} * {{Cite book |last1=Buss |first1=David |chapter=The Evolution of Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link=David Buss |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=26 July 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=65–86}} * {{Cite book |last1=Campbell |first1=Lorne |last2=Ellis |first2=Bruce J. |chapter=Commitment, Love, and Mate Retention |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=419–442}} * {{Cite book |last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love | url=https://books.google.com/books?id=SPxmHKLwj3MC | access-date=5 May 2024 | year=2004 | publisher=[[Henry Holt and Company]] | isbn=978-0-8050-7796-4 | archive-date=23 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523011317/https://books.google.com/books/about/Why_We_Love.html?id=SPxmHKLwj3MC | url-status=live }} * {{Cite book |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://books.google.com/books?id=tNT6ERmW2h0C |title=Why Him? Why Her?: Finding Real Love By Understanding Your Personality Type |date=20 January 2009 |publisher=[[Macmillan Publishers]] |isbn=978-0-8050-8292-0 |language=en}} * {{Cite book | last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Anatomy of Love: A Natural History of Mating, Marriage, and Why We Stray (Completely Revised and Updated) | url=https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | access-date=18 February 2024 | year=2016 | publisher=W. W. Norton & Company | isbn=978-0-393-34974-0 | archive-date=18 February 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240218225538/https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | url-status=live }} * {{Cite book |last1=Hatfield |first1=Elaine |author-link=Elaine Hatfield |url=https://books.google.com/books?id=VBZgXsk-gsAC |title=A New Look at Love |last2=Walster |first2=G. William |publisher=University Press of America |year=1985 |isbn=978-0-8191-4957-2 |access-date=3 July 2024}} * {{Cite book |last=Hatfield | first=Elaine | author-link=Elaine Hatfield | year=1988 | chapter=Passionate and Companionate Love | editor-first=Robert | editor-last=Sternberg |editor-link=Robert Sternberg | title=The Psychology of Love | publisher=Yale University Press | url=https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | isbn=978-0-300-04589-5 | pages=191–217 | access-date=2024-05-16 | archive-date=2024-05-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240525231905/https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | url-status=live }} * {{Cite book |first1=Clyde |last1=Hendrick |first2=Susan S. |last2=Hendrick |chapter=Styles of Romantic Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link1=Clyde Hendrick |author-link2=Susan Hendrick |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=6 April 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=149–170}} * {{Cite book |last=Karandashev |first=Victor |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-319-42683-9 |title=Romantic Love in Cultural Contexts |date=2017 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-42681-5 |location=Cham |language=en |doi=10.1007/978-3-319-42683-9}} * {{Cite book |last=Machin |first=Anna |author-link=Anna Machin |url=https://books.google.com/books?id=u501EAAAQBAJ |title=Why We Love: The New Science Behind Our Closest Relationships |date=2022-02-01 |publisher=[[Simon and Schuster]] |isbn=978-1-64313-923-4 |language=en}} * {{Cite book |last1=Nestler |first1=Eric J. |title=Molecular neuropharmacology: a foundation for clinical neuroscience |last2=Hyman |first2=Steven E. |last3=Malenka |first3=Robert C. |date=2010 |publisher=McGraw-Hill Medical |isbn=978-0-07-148127-4 |edition=2. ed., [Nachdr.] |location=New York, NY}} * {{Cite book |last=Pinker |first=Steven |author-link=Steven Pinker |url=https://books.google.com/books?id=5cXKQUh6bVQC |title=How the Mind Works |date=2009-06-22 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-06973-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Pinker |first1=Steven |author-link=Steven Pinker |chapter=Foreword |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=xi-xvi}} * {{Cite book |last1=Plomin |first1=Robert |url=https://books.google.com/books?id=paYSQgAACAAJ |title=Behavioral Genetics |last2=DeFries |first2=John C. |last3=McClearn |first3=Gerald E. |last4=McGuffin |first4=Peter |date=2000-11-15 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-0-7167-5159-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Tallis |first=Frank |author-link=Frank Tallis |url=https://books.google.com/books?vid=ISBN9781560256472 |title=Love Sick: Love as a Mental Illness |date=January 2005 |publisher=Thunder's Mouth Press |isbn=978-1-56025-647-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Tennov |first=Dorothy |author-link=Dorothy Tennov |title=Love and Limerence: The Experience of Being in Love |date=1999 |publisher=Scarborough House |isbn=978-0-8128-6286-7 |location=Lanham, MD |url=https://books.google.com/books?id=506FGoFBjmUC}} {{Refend}} ==External links== * [https://psychclassics.yorku.ca/Harlow/love.htm The Nature of Love (1958)] - [[Harry Harlow]], ''American Psychologist'', 13, 573–685 * [https://people.howstuffworks.com/love6.htm HowStuffWorks: How Love Works] {{Navboxes |title = Articles related to love (scientific views) |list = {{Evolutionary psychology}} {{evolution}} {{Biology-footer}} {{Psychology}} {{Neuroscience}} {{emotion-footer}} }} [[Category:Biology]] [[Category:Evolutionary biology]] [[Category:Evolutionary psychology]] [[Category:Interpersonal attraction]] [[Category:Interpersonal relationships]] [[Category:Love]] [[Category:Psychology]] [[Category:Romance]] [[Category:Sociobiology]] g2smve4g1y3mgy5vvvdnplsnpgx13ll 10806464 10806458 2026-06-29T19:35:48Z Shant Mangasaryan 157281 10806464 wikitext text/x-wiki '''Ռոմանտիկ սիրո կենսաբանություն''' ({{Lang-en|The biology of romantic love}}), գիտական ուղղություն, որն ուսումնասիրում է [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սիրո]] կենսաբանական և նյարդաբանական հիմքերը: Այս ոլորտն ուսումնասիրվում է [[Էվոլյուցիոն հոգեբանություն|էվոլյուցիոն հոգեբանության]], [[Էվոլյուցիոն կենսաբանություն|էվոլյուցիոն կենսաբանության]], [[Մարդաբանություն|մարդաբանության]] և [[Նեյրոգիտություն|նեյրոգիտության]] կողմից<ref name="bode" />: Հետազոտությունները կենտրոնացած են նեյրոքիմիական նյութերի և [[Հորմոններ|հորմոնների]]՝ մասնավորապես [[Դոֆամին|դոֆամինի]] և [[Օքսիտոցին|օքսիտոցինի]] ազդեցության վրա, ինչպես նաև [[Ուղեղ|ուղեղի]] այն համակարգերի (այդ թվում՝ մեզոկորտիկոլիմբիկ ուղու<ref>{{Cite journal |last=Esch |first=Tobias |last2=Stefano |first2=George B. |date=August 2025 |title=The neurobiology of love and addiction: Central nervous system signaling and energy metabolism |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12464042/ |journal=Cognitive, Affective & Behavioral Neuroscience |volume=25 |issue=5 |pages=1225–1236 |doi=10.3758/s13415-025-01333-w |issn=1531-135X |pmc=12464042 |pmid=40760398}}</ref>) գործունեության վրա, որոնք պայմանավորում են [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սիրո]] հետ կապված հոգեբանական փորձառությունն ու վարքագիծը<ref name="bode" /><ref name="co-opted">{{cite journal | last1 = Bode | first1 = Adam | date = 16 October 2023 | title = Romantic love evolved by co-opting mother-infant bonding | journal = [[Frontiers in Psychology]] | volume = 14 | article-number = 1176067 | doi = 10.3389/fpsyg.2023.1176067 | doi-access = free | pmid = 37915523 | pmc = 10616966 }}</ref>: [[Ռոմանտիկ սեր|Ռոմանտիկ սիրո]] կենսաբանական հետազոտությունների ոլորտը դեռևս ձևավորման փուլում է<ref name=":12">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=November 2023 |title=Romantic Love and Behavioral Activation System Sensitivity to a Loved One |journal=Behavioral Sciences |language=en |volume=13 |issue=11 |page=921 |doi=10.3390/bs13110921 |issn=2076-328X |pmc=10669312 |pmid=37998668 |doi-access=free}}</ref>. ըստ 2021 թվականի տվյալների՝ այս թեմայով իրականացվել է ընդհանուր առմամբ 42 կենսաբանական հետազոտություն<ref name=":2" />: == Ռոմանտիկ սիրո սահմանում == {{Main article|Ռոմանտիկ սեր}} «<nowiki/>[[Ռոմանտիկ սեր]]<nowiki/>» տերմինի նշանակությունը պատմության ընթացքում զգալիորեն փոխվել է, ինչը դժվարացնում է դրա հակիրճ սահմանումը<ref name=":8">{{harvnb|Tallis|2005|pp=87–88, 106}}: "The cultural history of 'romance' and various meanings of the word 'romantic' make it extremely difficult to define 'romantic love'. Academic psychology—usually quite pedantic about its terminology—has been unable to establish a consensus. Some psychologists use the term in accordance with its courtly origins, whereas others use it interchangeably with 'passionate love'. As a culture, we seem to have settled on the latter usage, viewing 'romantic love' and 'falling in love' as much the same thing."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Karandashev|2017|pp=xi-xiii, 35–38}}</ref>: Ի սկզբանե այն օգտագործվում էր գրական այն երկերում նկարագրված վերաբերմունքն ու վարքագիծը բնորոշելու համար, որն այժմ հայտնի է որպես «<nowiki/>[[պալատական սեր]]<nowiki/>» ({{Lang-en|courtly love}})<ref>{{harvnb|Karandashev|2017|p=7}}</ref>: Սակայն ակադեմիական [[Հոգեբանություն|հոգեբանությունն]] ու հատկապես [[Կենսաբանություն|կենսաբանությունը]] [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սերը]] դիտարկում են այլ տեսանկյունից։ Նրանց համար սա ուղեղում գործող մի համակարգ է, որը պատասխանատու է զույգ կազմելու կամ զուգընկերոջ հետ կապված լինելու համար՝ իրեն բնորոշ հոգեբանական արձագանքներով<ref name=":8" /><ref name="bode" /><ref name="fisher4">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |date=13 Nov 2006 |title=Romantic love: a mammalian brain system for mate choice |journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]] |volume=361 |issue=1476 |pages=2173–2186 |doi=10.1098/rstb.2006.1938 |pmc=1764845 |pmid=17118931}}</ref><ref name="co-opted" />։ Էվոլյուցիոն մարդաբաններ Բոդեն և Կուշնիկը 2021 թվականին իրականացրել են ռոմանտիկ սիրո համալիր հետազոտություն՝ կենսաբանական տեսանկյունից: Նրանք դիտարկել են ռոմանտիկ սիրո հոգեբանությունը, դրա մեխանիզմները, զարգացումը կյանքի ընթացքում, գործառույթները և էվոլյուցիոն պատմությունը: Հիմնվելով այդ հետազոտության վրա՝ նրանք առաջարկել են ռոմանտիկ սիրո հետևյալ կենսաբանական սահմանումը<ref name="bode">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kushnick |first2=Geoff |date=2021 |title=Proximate and Ultimate Perspectives on Romantic Love |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=12 |article-number=573123 |doi=10.3389/fpsyg.2021.573123 |issn=1664-1078 |pmc=8074860 |pmid=33912094 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love">{{Cite journal |last=Bode |first=Adam |date=2026-02-25 |title=Use of the term “romantic love” in the evolutionary social and behavioral sciences |url=https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2026.1716892/full |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=17 |doi=10.3389/fpsyg.2026.1716892 |issn=1664-1078 |doi-access=free}}</ref>. {{blockquote|«Ռոմանտիկ սերը մոտիվացիոն վիճակ է, որը սովորաբար կապված է կոնկրետ անձի հետ երկարաժամկետ զուգավորման ցանկության հետ: Այն դրսևորվում է կյանքի ընթացքում և ուղեկցվում է ճանաչողական, հուզական, վարքային, սոցիալական, գենետիկական, նյարդաբանական և էնդոկրին ակտիվությամբ՝ երկու սեռերի մոտ էլ: Կյանքի ընթացքում այն իրականացնում է զուգընկերոջ ընտրության, սիրախաղի, սեռական հարաբերությունների և զույգի միջև կապի ձևավորման գործառույթներ: Այն հարմարումների և կողմնակի արդյունքների մի ամբողջություն է, որն առաջացել է մարդու էվոլյուցիոն վերջին պատմության ընթացքում»:}} The early stage of romantic love (which has obsessive and addictive features) might also be referred to as "[[being in love]]", [[passionate love]], [[infatuation]], [[limerence]], or [[obsessive love]].<ref name="fisher2">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Mashek |first3=Debra |last4=Li |first4=Haifang |last5=Brown |first5=Lucy L. |date=2002-10-01 |title=Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment |journal=Archives of Sexual Behavior |language=en |volume=31 |issue=5 |pages=413–419 |doi=10.1023/A:1019888024255 |pmid=12238608 |issn=1573-2800}}</ref><ref name="4th-dim" /><ref name="bode" /><ref name="fisher2016">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Xu |first2=Xiaomeng |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Brown |first4=Lucy |date=9 May 2016 |title=Intense, Passionate, Romantic Love: A Natural Addiction? How the Fields That Investigate Romance and Substance Abuse Can Inform Each Other |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=687 |doi=10.3389/fpsyg.2016.00687 |pmc=4861725 |pmid=27242601 |doi-access=free}}</ref> Research has never settled on a unified terminology or set of methods, although "romantic love" being used to refer to this state is the most common in [[biopsychology]].<ref name="bode" /><ref name=":2">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |date=2023 |title=Toward consistent reporting of sample characteristics in studies investigating the biological mechanisms of romantic love |journal=Frontiers in Psychology |volume=14 |article-number=983419 |doi=10.3389/fpsyg.2023.983419 |issn=1664-1078 |pmc=10192910 |pmid=37213378 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love" /> Distinctions are drawn between this early stage of romantic love and the "attachment system" theorized by the [[Attachment Theory|attachment theorists]] like [[John Bowlby]].<ref name="fisher1">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=March 1998 |title=Lust, attraction, and attachment in mammalian reproduction |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s12110-998-1010-5 |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |volume=9 |issue=1 |pages=23–52 |doi=10.1007/s12110-998-1010-5 |pmid=26197356 |url-access=subscription |access-date=18 February 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="4th-dim">{{cite journal |last1=Berscheid |first1=Ellen |author-link=Ellen S. Berscheid |date=2010 |title=Love in the Fourth Dimension |url=https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev.psych.093008.100318 |journal=[[Annual Review of Psychology]] |volume=61 |pages=1–25 |doi=10.1146/annurev.psych.093008.100318 |pmid=19575626 |url-access=subscription}}</ref> Romantic love is also distinct from [[sexual attraction]], although they most often occur together.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="diamond2003">{{cite journal |last1=Diamond |first1=Lisa |author-link=Lisa M. Diamond |date=Jan 2003 |title=What does sexual orientation orient? A biobehavioral model distinguishing romantic love and sexual desire |journal=[[Psychological Review]] |volume=110 |issue=1 |pages=173–92 |doi=10.1037/0033-295x.110.1.173 |pmid=12529061}}</ref> Typically, intense romantic love is limited to a duration of 12–18 months or as long as 3 years, depending on the estimate;<ref name="bode" /><ref name="fisher2016" /> however, in the rare phenomenon of long-term intense romantic love, some people experience intense attraction inside a relationship, even for 10 years or more. This is similar to early-stage intense romantic love, but at this later stage they exhibit less of the obsessional features.<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |date=1 March 2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1037/a0014226 |journal=[[Review of General Psychology]] |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=5 January 2011 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |url=https://academic.oup.com/scan/article/7/2/145/1622197 |journal=[[Social Cognitive and Affective Neuroscience]] |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmc=3277362 |pmid=21208991}}</ref> Romantic love is not necessarily "dyadic", "social", or "interpersonal", despite being related to pair bonding. Romantic love can be experienced outside the context of a [[Intimate relationship|relationship]], for example in the case of [[unrequited love]] where the feelings are not reciprocated.<ref name="refuting">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |date=2024 |title=Refuting Six Misconceptions about Romantic Love |journal=Behavioral Sciences |volume=14 |issue=5 |page=383 |doi=10.3390/bs14050383 |pmc=11117554 |pmid=38785874 |doi-access=free}}</ref><ref name="bringle">{{Cite journal |last1=Bringle |first1=Robert G. |last2=Winnick |first2=Terri |last3=Rydell |first3=Robert J. |date=2013-04-01 |title=The Prevalence and Nature of Unrequited Love |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244013492160 |journal=SAGE Open |language=en |volume=3 |issue=2 |article-number=2158244013492160 |doi=10.1177/2158244013492160 |issn=2158-2440|hdl=1805/15150 |hdl-access=free }}</ref> Ռոմանտիկ սիրո վաղ փուլը (որն ունի օբսեսիվ և կախվածություն առաջացնող հատկանիշներ) կարող է նաև անվանվել «սիրահարվածություն», «կրքոտ սեր», «հրապուրանք» կամ «օբսեսիվ սեր»: Հետազոտողները դեռևս չեն եկել միասնական եզրակացության տերմինաբանության կամ մեթոդների հարցում, թեև կենսաբանական հոգեբանության մեջ այս վիճակը բնորոշելու համար ամենատարածված եզրույթը «ռոմանտիկ սերն» է: Տարբերակում է դրվում ռոմանտիկ սիրո այս վաղ փուլի և Ջոն Բոուլբիի նման կցվածության տեսաբանների կողմից առաջ քաշված «կցվածության համակարգի» միջև: Ռոմանտիկ սերը տարբերվում է նաև սեռական հրապուրանքից, թեև դրանք հաճախ հանդես են գալիս միասին: Սովորաբար, ինտենսիվ ռոմանտիկ սերը տևում է 12-18 ամիս կամ մինչև 3 տարի՝ կախված գնահատումներից: Սակայն հազվադեպ դեպքերում մարդիկ կարող են զգալ երկարատև ինտենսիվ ռոմանտիկ սեր՝ հարաբերությունների ընթացքում պահպանելով ուժեղ ձգողականություն նույնիսկ 10 և ավելի տարի: Սա նման է վաղ փուլի ինտենսիվ ռոմանտիկ սիրուն, սակայն ավելի ուշ փուլում օբսեսիվ հատկանիշներն ավելի քիչ են արտահայտված: Ռոմանտիկ սերը պարտադիր չէ, որ լինի «դիադիկ» (երկուսի միջև), «սոցիալական» կամ «միջանձնային», չնայած այն կապված է զույգի կապի (pair bonding) հետ: Ռոմանտիկ սերը կարող է զգացվել նաև հարաբերություններից դուրս, օրինակ՝ չպատասխանված սիրո դեպքում, երբ զգացմունքները փոխադարձ չեն: Այս տեքստը հանրագիտարանային և չեզոք է, ինչը լիովին համապատասխանում է Վիքիպեդիայի պահանջներին: Ձեր հաջորդ քայլը կլինի աղբյուրների հղումների ավելացումը [1], [2] և այլն, ինչպես նշված է եղել բնագրում: == Independent emotion systems == [[File:Chemical basis of love.svg|thumb|Simplified overview of the [[neurochemical]] and [[Hormone|hormonal]] basis of love.]] {{See also|Passionate and companionate love}} [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] and her colleagues proposed that the brain systems involved with [[mammalian reproduction]] can be separated into at least three parts:<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> {{blockquote|Neuroscientists currently believe that the basic emotions arise from distinct circuits (or systems) of neural activity; that humans share several of these primary emotion-motivation circuits with other mammals; and that these brain systems evolved to direct behavior [...]. It is hypothesized that among these primary neural systems are at least three discrete, interrelated emotion-motivation systems in the mammalian brain for mating, reproduction, and parenting: lust, attraction, and attachment [...].}} * '''Lust''' is the sex drive, or [[libido]]. * '''Attraction''' (or early-stage romantic love, also called [[passionate love]] or [[infatuation]]) is associated with feelings of exhilaration, obsessive (or "[[Intrusive thought|intrusive]]") thoughts, and the craving for emotional union. * '''Attachment''' (the attachment system from [[attachment theory]], and also called [[companionate love]]) is associated with feelings of calm, security, and comfort, but separation anxiety when apart.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /> In Fisher's theory, the systems tend to act in unison, but may become disassociated and act independently. For example, a person in a long-term partnership may feel deep ''attachment'' for their spouse, while experiencing intense romantic love (''attraction'') for some other individual'','' while being sexually attracted (''lust'') to still others, all at the same time.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=23 January 2014 |title=10 facts about infidelity |url=https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106120646/https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |archive-date=6 January 2025 |access-date=15 January 2025 |work=[[TED (conference)|TED.com]]}}</ref><ref name="fisher2" /> [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] has also used independent emotions theory to explain why people can 'fall in love' sometimes without sexual desire, as in the case of "[[Platonic love|platonic]]" infatuation for a friend.<ref name="diamond2003" /><ref name=":5"/> Fisher associates each system with different [[neurotransmitter]]s and/or [[hormone]]s (''lust'': [[estrogen]] & [[androgen]]s; ''attraction'': [[dopamine]], [[norepinephrine]] & [[serotonin]]; ''attachment'': [[oxytocin]] & [[vasopressin]]), but modern research shows these associations are not as clearly defined as Fisher's theory proposes.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /><ref name=":18"/> Additionally, romantic love has been associated with [[endogenous opioid]]s, [[cortisol]], and [[nerve growth factor]], which are not included in Fisher's earlier model.<ref name="co-opted" /><ref name=":22">{{Cite journal |last1=Younger |first1=Jarred |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Parke |first3=Sara |last4=Chatterjee |first4=Neil |last5=Mackey |first5=Sean |date=2010-10-13 |editor-last=Brezina |editor-first=Vladimir |title=Viewing Pictures of a Romantic Partner Reduces Experimental Pain: Involvement of Neural Reward Systems |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=10 |article-number= e13309|bibcode=2010PLoSO...513309Y |doi=10.1371/journal.pone.0013309 |issn=1932-6203 |pmc=2954158 |pmid=20967200 |doi-access=free}}</ref><ref name=":31">{{Cite journal |last1=Machin |first1=A.J. |author-link=Anna Machin |last2=Dunbar |first2=R.I.M |author-link2=Robin Dunbar |date=2011 |title=The brain opioid theory of social attachment: a review of the evidence |url=https://brill.com/view/journals/beh/148/9-10/article-p985_1.xml |journal=Behaviour |volume=148 |issue=9–10 |pages=985–1025 |doi=10.1163/000579511X596624 |issn=0005-7959 |url-access=subscription}}</ref> With respect to the idea that the systems are independent, a more modern theory holds that the attachment system is active in early-stage romantic love, in addition to the infatuation component. Fisher's model is considered outdated, although the idea of interrelated systems is useful.<ref name="co-opted" /> == Evolution of systems == === Evolutionary psychology === [[File:Peacock_Plumage.jpg|thumb|Romantic love might have evolved in part as a [[courtship display]] or a [[Handicap principle|handicap signal]], similar to a [[peacock]]'s tail, but signaling [[Committed relationship|commitment]].<ref name=":15" /><ref name=":23" /><ref name=":29" />]] [[Evolutionary psychology]] is seen as an organizing framework which offers explanations behind psychological functions (rather than merely describing them), as well as specifying theoretical constraints, like requiring that a given trait is adaptive in the form of providing [[Fitness (biology)|reproductive benefit]] to an individual.<ref>{{Harvard citation no brackets|Pinker|2005|pp=xi-xii, xiv-xv}}</ref> Evolutionary psychology has proposed a variety of explanations for romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|pp=419–423}}</ref><ref name=":37">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=66}}</ref> * Romantic love is a powerful [[commitment device]].<ref name="bode" /><ref name="fletcher">{{Cite journal |last1=Fletcher |first1=Garth J. O. |last2=Simpson |first2=Jeffry A. |last3=Campbell |first3=Lorne |last4=Overall |first4=Nickola C. |date=14 January 2015 |title=Pair-Bonding, Romantic Love, and Evolution: The Curious Case of Homo sapiens |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1745691614561683 |journal=Perspectives on Psychological Science |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20–36 |doi=10.1177/1745691614561683 |pmid=25910380 |issn=1745-6916|url-access=subscription }}</ref> Romantic love suppresses the search for alternative mates (even irrationally so, when a more desirable one comes along), and signals this to the partner.<ref name="fletcher" /><ref name="buss-2006-commit">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=70–72}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kowal |first1=Marta |last2=Bode |first2=Adam |last3=Koszałkowska |first3=Karolina |last4=Roberts |first4=S. Craig |last5=Gjoneska |first5=Biljana |last6=Frederick |first6=David |last7=Studzinska |first7=Anna |last8=Dubrov |first8=Dmitrii |last9=Grigoryev |first9=Dmitry |last10=Aavik |first10=Toivo |last11=Prokop |first11=Pavol |last12=Grano |first12=Caterina |last13=Çetinkaya |first13=Hakan |last14=Duyar |first14=Derya Atamtürk |last15=Baiocco |first15=Roberto |date=27 December 2024 |title=Love as a Commitment Device: Evidence from a Cross-Cultural Study across 90 Countries |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |language=en |volume=35 |issue=4 |pages=430–450 |doi=10.1007/s12110-024-09482-6 |pmid=39725786 |issn=1045-6767|pmc=11836147 }}</ref> Romantic love may also signal to alternative mates, disincentivizing them from pursuing oneself.<ref>{{Cite journal |last1=Gelbart |first1=Benjamin |last2=Walter |first2=Kathryn V. |last3=Conroy-Beam |first3=Daniel |last4=Estorque |first4=Casey |last5=Buss |first5=David M. |author-link5=David Buss |last6=Asao |first6=Kelly |last7=Sorokowska |first7=Agnieszka |last8=Sorokowski |first8=Piotr |last9=Aavik |first9=Toivo |last10=Akello |first10=Grace |last11=Alhabahba |first11=Mohammad Madallh |last12=Alm |first12=Charlotte |last13=Amjad |first13=Naumana |last14=Anjum |first14=Afifa |last15=Atama |first15=Chiemezie S. |date=March 2025 |title=The function of love: A signaling-to-alternatives account of the commitment device hypothesis |journal=Evolution and Human Behavior |language=en |volume=46 |issue=2 |article-number=106672 |bibcode=2025EHumB..4606672G |doi=10.1016/j.evolhumbehav.2025.106672 |doi-access=free|hdl=2078.1/304519 |hdl-access=free }}</ref> The emergence of longer pair bonds in the evolution of humans coincided with the emergence of [[concealed ovulation]], where it cannot (in general) be determined when a woman is [[Ovulation|ovulating]], requiring partners to stay together while having [[Sexual intercourse|sex]] during the entire [[menstrual cycle]]. [[Committed relationship|Commitment]] is seen as adaptive to facilitate this, and to facilitate [[child care]].<ref name="buss-2006-commit" /><ref name="fletcher" /> Love feelings might be the psychological reward produced by the brain when the problem of commitment is being solved.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=71}}</ref> * The intensity of romantic love feelings and why people become "fools for love" can be explained in terms of the [[handicap principle]], which states that a contention arises between honest and fake [[Signalling theory|signaling]]. When real [[emotion]]s evolved, a niche would have been created for sham emotions (e.g. fake facial expressions) which are less risky to express. One explanation for why honest signals can evolve without becoming worthless (because of competing fakers) is that the honest signal can evolve if it is too expensive to fake. One example in nature is the [[peacock]]'s tail, an example of [[conspicuous consumption]], a cumbersome display which consumes nutrients. Only a healthy peacock can afford it, so in that case it may have evolved ''because'' it was a handicap, and used by females of the species as an indicator of health. Romantic love may have evolved to be as bewitching and besotting as it is, "like handcuffing oneself to railroad tracks", as a handicap meant to prove that one's commitment is truly real.<ref name=":15">{{harvnb|Pinker|2009|pp=414–419, 500–501, 641}}</ref><ref name=":23">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=96–97}}</ref> * Romantic love may have evolved to override rationality, so that one reproduces regardless of the considerable costs of raising a child, and regardless of any rational will to be [[Single person|single]] or [[child-free]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=60–66, 85–86}}</ref> * Romantic love signals [[parental investment]].<ref name=":37" /> [[Paternal investment]] in the form of pair bonds has been linked to better outcomes for children, both as infants and as they grow older. Children raised in pair bonds are more socially competitive and more likely to survive to reproductive age.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=|pp=420–421}}</ref> * Being in love makes people more [[Creativity|creative]], so romantic love may have evolved as a [[courtship display]]. It has been suggested that [[art]], [[music]], and [[literature]] serve a function like a peacock's tail, but as a display of mental prowess, designed to impress and make a potential partner swoon. Creativity is believed by some authors to be especially a part of the male courtship display.<ref name=":29">{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=266–272}}</ref> * Romantic love may conserve time and metabolic [[energy]] by focusing courtship efforts on a specific individual over others.<ref name="fisher4" /> * Successful pair bonding predicts better [[health]] and [[survival]].<ref name="fletcher" /> Happy, well-functioning romantic relationships contribute to mental and physical health, especially when stress is encountered. The end of a pair bond (e.g. [[divorce]]) is associated with vulnerability, such as to [[disease]], [[Depression (mood)|depression]], [[substance abuse]], or negative outcomes for children. Victims of a [[heart attack]], for example, are more likely to have another when they live alone.<ref name="fletcher" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=422}}</ref> * Romantic love promotes exclusivity via [[mate guarding]].<ref name=":37" /> Romantic [[jealousy]] is one of the most common correlates of being in love, which evolved as a protection from the threat of losing one's love to a romantic rival.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=73–74}}</ref> Jealousy is seen as adaptive (when it motivates one to maintain their relationship) up to a point, but can also take the form of [[pathological jealousy]] where a sufferer has a [[delusion]]al or [[Paranoia|paranoid]] belief in their partner's [[infidelity]] regardless of actual evidence.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=201, 209–211}}</ref> * Monogamous pair bonding helps prevent [[sexually transmitted diseases]] (STDs) which compromise [[fertility]], especially for women. Certain STDs (e.g. [[syphilis]]) increase the risk of [[miscarriage]], and otherwise harm or can be passed to an unborn child. The strongest predictor of contracting an STD is the number of sexual partners, so limiting this is the best way to limit the risk of contracting a disease which would harm one's reproductive health.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=421}}</ref> === Time of evolution === {{unsolved|biology|When did human pair bonding evolve? Is pair bonding an antecedent to romantic love, or have there been other steps in the evolution of pair bonds in humans (e.g. a seasonal bond)?<ref name="co-opted" />}} Although the exact moment during [[human evolution]] is unknown, modern romantic love is usually believed to have evolved either during or after the time of [[bipedalism]].<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> The earliest [[hominid]] found with extensive evidence of bipedalism (and some evidence of pair bonding) is ''[[Ardipithecus ramidus]]'', from about 4.4 million years ago, although it may also be the case that bipedalism is older than this.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=120–121}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wayman |first=Erin |title=Becoming Human: The Evolution of Walking Upright |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726184224/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |archive-date=26 July 2025 |access-date=26 July 2025 |website=[[Smithsonian Magazine]] |language=en}}</ref><ref name="co-opted" /> It has been proposed that [[monogamous]] pair bonding (which is rare among [[mammal]]s) evolved during this time, because walking bipedally requires mothers to carry infants in their arms or on their hip, instead of on their backs. With their hands occupied, mothers would be more vulnerable, requiring additional help for food and protection from males of the species (hence, husbands or fathers).<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=132–134}}</ref> A different [[selection pressure]] which has been proposed is the evolution of infant [[altriciality]] (immaturity and helplessness) and large [[brain size]] at birth, which occurred around 2 million years ago.<ref name="co-opted" /> At this time, brain size became so large that a fully-developed infant's head could not fit through the mother's pelvic [[birth canal]] (known as the [[Obstetrical dilemma|obstetricial dilemma]]), requiring the infant to be born early and underdeveloped in comparison to other species. This would have also placed a greater burden on mothers, and made paternal support more valuable.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=236–237}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=420}}</ref> Due to the general scarcity of evidence, it is still also possible that romantic love (or a precursor to it) predated bipedalism and altriciality, possibly originating in a common ancestor of humans and [[chimpanzee]]s, 5–8 million years ago. While chimpanzees primarily mate opportunistically, some of their rarer reproductive strategies have features reminiscent of romantic love (involving [[mate guarding]], and a more-than-fleeting association).<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One assumption behind hypotheses based on [[fossil]] evidence is that less [[sexual dimorphism]] in [[body mass]] (i.e., similarity) is indicative of monogamy, but the comparative similarity between the sexes in human body mass occurred as recently as 500,000 years ago. This suggests that there may have been multiple steps in the evolution of human pair bonding, and romantic love may have evolved during any of these periods.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> === Courtship attraction === [[File:Mallard_ducks_pair.jpeg|thumb|"It was evidently a case of [[love at first sight]], for she swam about the new-comer caressingly ... with overtures of affection" ([[Charles Darwin|Darwin]], 1871, observing a [[Mallard]]).<ref name="fisher4" />]] [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory is that romantic love (which she considers distinct from attachment) is a motivation system for choosing and focusing energy on a preferred mating partner. According to Fisher, this brain system evolved for mammalian [[mate choice]], also called "courtship attraction". In this phenomenon, a preferred mating partner is chosen based on a display of physical traits (such as a peacock's tail feathers) or other behaviors.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher4" /> For humans, Fisher also includes the attraction to [[personality traits]] and other characteristics in her mate choice theory.<ref>{{harvnb|Fisher|2009|pp=11,37,142–143,157–159,284}}</ref><ref>{{harvnb|Fisher|2016|pp=20–23,26–27}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=2012 |title=We have chemistry! The role of four primary temperament dimensions in mate choice and partner compatibility |magazine=The Psychotherapist |publisher=[[United Kingdom Council for Psychotherapy]] |location=[[United Kingdom]] |issue=52 |issn=2049-4912}}: "Passionate love, obsessive love, being in love, whatever you wish to call it. [...] In short, Explorers preferentially sought Explorers, Builders sought other Builders, and Directors and Negotiators were drawn to one another."</ref> In most species, courtship attraction is as brief as lasting only minutes, hours, days, or weeks, but intense romantic love can last much longer in humans.<ref name="fisher4" /> Fisher believes that during the [[timeline of human evolution]], mammalian courtship attraction may have become prolonged and intensified as pair bonding evolved, eventually becoming the phenomenon of romantic love today.<ref name="fisher2016" /> A critique of Fisher's theory published by Adam Bode holds that courtship attraction only encompasses [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]], and the core components of romantic love (including the intense attraction and obsessive thoughts, in addition to attachment) evolved as a [[Co-option (biology)|co-option]] of mother-infant bonding.<ref name="co-opted" /> A study on love at first sight found that, even though people reporting the experience ''retrospectively'' will recall features resembling [[passionate love]] ("constant thoughts about the person and the desire to be with [them]"), people reporting love at first sight ''currently'' after just meeting the potential partner only report neutral scores (neither agreeing nor disagreeing) on a romantic love measure that includes a passion component. Some authors have speculated that the remembered account of falling in love at first sight (with high passion) is often actually a memory [[confabulation]]. Furthermore, the study found that the experience of love at first sight was related to the physical attractiveness of the potential partner. This led the researchers to conclude that love at first sight is actually a strong initial attraction, rather than resembling the state of being in love.<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Zsok |first1=Florian |last2=Haucke |first2=Matthias |last3=De Wit |first3=Cornelia Y. |last4=Barelds |first4=Dick P. H. |date=2017 |title=What kind of love is love at first sight? An empirical investigation |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/pere.12218 |journal=Personal Relationships |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=869–885 |doi=10.1111/pere.12218 |issn=1350-4126|hdl=11370/565d9e0f-48e8-45b9-993c-2a350e87217d |hdl-access=free }}</ref> Bode argues this more closely resembles the concept of courtship attraction, and can be considered a separate system from core romantic love components. Courtship attraction shares similar behaviors with romantic love in humans, and both involve activation of [[dopaminergic]] reward circuits. Courtship attraction may be characterized by [[dopamine]], [[oxytocin]] and [[opioid]] activity, but little is known about it because existing studies were not designed to target it.<ref name="co-opted" /> === Co-option of mother-infant bonding === <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> ''Co-option'' is an [[evolutionary]] process whereby a given trait is repurposed to take on a new function.<ref name=":3">{{Cite journal |last=McLennan |first=Deborah A. |date=24 June 2008 |title=The Concept of Co-option: Why Evolution Often Looks Miraculous |url=https://evolution-outreach.biomedcentral.com/articles/10.1007/s12052-008-0053-8 |journal=Evolution: Education and Outreach |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=247–258 |doi=10.1007/s12052-008-0053-8 |issn=1936-6434|hdl=1807/87202 |hdl-access=free }}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One example is how a number of species of fish (e.g. [[catfish]]) have co-opted their [[gas bladder]] to produce sound. Co-opted traits can be [[Morphology (biology)|morphological]], but also [[behavior]]al. Co-option has been used as an explanation of how a species can develop an evolutionary [[adaptation]] very quickly sometimes, seemingly faster than [[Darwinism]] could explain. With this process, a seemingly "new" trait can develop quickly because its structure predated the time of adaptation, only needing to be modified to function in a new way. In some cases, co-option involves one [[gene]] whose function is altered, while in other cases the co-opted gene is a duplicate and the function of the original gene is retained.<ref name=":3" /> The terms "co-option" and "[[exaptation]]" are closely related, but have different connotations, as ''exaptation'' refers to structural continuity when a trait takes on a new function.<ref name=":3" /><ref name="co-opted" /> Adam Bode has proposed that romantic love is "a suite of adaptations and by-products" consisting of a number of interrelated systems, several of which evolved by co-opting mother-infant bonding (attraction for bonding, obsessive thinking, and attachment). The co-option theory says that the genes that regulate mother-infant bonding were recreated and took on a new function. Courtship attraction and sexual desire are "causally linked adjuncts" which were not co-opted, but were combined and modified in romantic love. The theory is based on the available human evidence, but also a literature arising from research on [[prairie vole]]s that pair bonding uses the same mechanisms that mother-infant bonding uses.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> Academic literature has drawn a parallel between romantic love and the mother–infant dyad since the 1980s, with [[Attachment theory|attachment theorists]] like [[Cindy Hazan]] and [[Phillip Shaver]] believing they share a common biological process.<ref name="hazanshaver">{{cite journal |last1=Hazan |first1=Cindy |author-link=Cindy Hazan |last2=Shaver |first2=Phillip |author-link2=Phillip R. Shaver |date=April 1987 |title=Romantic love conceptualized as an attachment process |url=https://psycnet.apa.org/record/1987-21950-001 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=52 |issue=3 |pages=511–524 |bibcode=1987JPSP...52..511H |doi=10.1037/0022-3514.52.3.511 |pmid=3572722 |access-date=23 March 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="cnn-attachment">{{Cite web |last=Kaur |first=Harmeet |date=29 August 2023 |title=The four attachment styles and how they affect your relationships |url=https://www.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209142656/https://edition.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec/ |archive-date=9 February 2024 |access-date=6 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In 1981, [[Glenn Wilson (psychologist)|Glenn Wilson]] suggested a close analogy between adult lovers and the kind of infant attachment studied by [[John Bowlby]].<ref name="sternberg1987" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes compared features of romantic love and early [[parental love]], finding substantial similarities. Both are altered mental states featuring preoccupations, exclusivity of focus, longing for reciprocity, and idealization of the other. The trajectories of both also share similarities, with preoccupation increasing during [[courtship]] (for romantic love) and around the time of [[birth]] (for parental love), then diminishing after a relationship is established (for romantic love) or shortly after the [[postpartum period]] (for parental love).<ref name="leckmanmayes">{{cite journal |last1=Leckman |first1=James |author-link=James F. Leckman |last2=Mayes |first2=Linda |date=July 1999 |title=Preoccupations and Behaviors Associated with Romantic and Parental Love: Perspectives on the Origin of Obsessive-Compulsive Disorder |journal=Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America |volume=8 |issue=3 |pages=635–665 |doi=10.1016/S1056-4993(18)30172-X |pmid=10442234 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> (The use of "[[baby talk]]" by romantic lovers is another "uncanny" similarity.)<ref name="co-opted" /> In 2004, [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] were the first to compare romantic love and maternal love with [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]]. This comparison looked at areas known to contain high densities of receptors for the attachment hormones [[oxytocin]] and [[vasopressin]]. Bartels and Zeki found precise overlap in some specific areas including the [[striatum]] ([[putamen]], [[globus pallidus]], and [[caudate nucleus]]) and some overlap in the [[ventral tegmental area]], areas with [[dopamine]], and oxytocin receptors. Each type of love was also associated with other unique activations. Notably, maternal love involved the [[periaqueductal gray matter]], an area associated with endogenous pain suppression during intense emotional experiences such as childbirth.<ref name="bartelszeki">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=March 2004 |title=The neural correlates of maternal and romantic love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1053811903007237 |journal=[[NeuroImage]] |volume=21 |issue=3 |pages=1155–1166 |doi=10.1016/j.neuroimage.2003.11.003 |pmid=15006682 |url-access=subscription |access-date=22 May 2024}}</ref><ref name=":9" /><ref name="co-opted" /> Two meta-analyses of fMRI experiments have also found similarities between maternal love and romantic love.<ref>{{Cite journal |last1=Ortigue |first1=Stephanie |last2=Bianchi-Demicheli |first2=Francesco |last3=Patel |first3=Nisa |last4=Frum |first4=Chris |last5=Lewis |first5=James W. |date=2010-11-01 |title=Neuroimaging of Love: fMRI Meta-Analysis Evidence toward New Perspectives in Sexual Medicine |url=https://academic.oup.com/jsm/article/7/11/3541/6848197 |journal=The Journal of Sexual Medicine |language=en |volume=7 |issue=11 |pages=3541–3552 |doi=10.1111/j.1743-6109.2010.01999.x |pmid=20807326 |issn=1743-6109|url-access=subscription }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal |last1=Shih |first1=Hsuan-Chu |last2=Kuo |first2=Mu-En |last3=Wu |first3=Changwei |last4=Chao |first4=Yi-Ping |last5=Huang |first5=Hsu-Wen |last6=Huang |first6=Chih-Mao |date=2022-06-26 |title=The Neurobiological Basis of Love: A Meta-Analysis of Human Functional Neuroimaging Studies of Maternal and Passionate Love |journal=Brain Sciences |language=en |volume=12 |issue=7 |page=830 |doi=10.3390/brainsci12070830 |issn=2076-3425 |pmc=9313376 |pmid=35884637 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /> A 2022 meta-analysis by Shih [[et al.]] found that both types of love were associated with the left ventral tegmental area (more associated with the pleasurable aspect of reward, or "liking"), while in addition romantic love also involved the right ventral tegmental area (more associated with reward "wanting").<ref name=":9" /> <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> <section begin="Platonic love"/>In 2003, [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] suggested that adult pair bonding is an [[exaptation]] of the affectional bond between infants and caregivers, using this to explain phenomena such as [[romantic friendship]]s and "[[Platonic love|platonic]]" infatuations, or i.e. "romantic" passion without [[sexual desire]].<ref name=":5">{{Cite journal |last=Diamond |first=Lisa M. |author-link=Lisa M. Diamond |date=2004 |title=Emerging Perspectives on Distinctions Between Romantic Love and Sexual Desire |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |journal=Current Directions in Psychological Science |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=116–119 |doi=10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |issn=0963-7214 |url-access=subscription}}</ref><ref name="diamond2003" /> Some instances of this are reported by [[Dorothy Tennov]] in her study of "[[limerence]]" (i.e. love madness, commonly for an unreachable person), in which a younger woman who otherwise considered herself [[Heterosexuality|heterosexual]] would have this type of reaction towards an older woman.<ref name=":5" /><ref>{{harvnb|Tennov|1999|pp=24,216}}</ref><ref name="Hayes">{{Citation |last1=Hayes |first1=Nicky |title=Foundations of Psychology |pages=457–458 |year=2000 |edition=3rd |place=London |publisher=Thomson Learning |isbn=1-86152-589-3 |author-link=Nicky Hayes}}: "Tennov (1979) used the term ''limerence'' to refer to a kind of infatuated, all-absorbing passion — the kind of love that Dante felt for Beatrice, or that Juliet and Romeo felt for each other. Tennov argued that an important feature of limerence is that it should be unrequited, or at least unfulfilled. It consists of a state of intense longing for the other person, in which the individual becomes more or less obsessed by that person and spends much of their time fantasising about them. [...] Tennov suggests that limerence can only really last if external conditions are such that it remains unfulfilled: it is not uncommon for people to maintain a state of limerence about someone who is unreachable for some years; but if the desired person should actually come within reach, so that the desired relationship begins, then the limerence becomes extinguished and the attraction sometimes disappears very quickly."</ref><ref name="beam-limerence-fisher">{{harvnb|Beam|2013|pp=72,75}}: "[Tennov] discovered that many who considered themselves 'madly in love' had similar descriptions of their emotions and actions. She chose the label ''limerence'' to describe an intense longing and desire for another person that is much stronger than a simple infatuation, but not the same as a long-lived love that could last a life-time. [...] In 2002, Helen Fisher, PhD, in concert with other researchers, published the article 'Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment' in the ''Archives of Sexual Behavior''. Considered a leading researcher [...], she and her research colleagues have identified several characteristics of a person who is 'madly in love,' or, as we put it, in limerence."</ref> Among other examples are schoolgirls falling "violently in love with each other, and suffering all the pangs of unrequited attachment, desperate jealousy etc." (historically called a "smash"), and [[Indigenous peoples of the Americas|Native American]] men who seemed to [[Falling in love|fall in love]] with each other and form intense, but non-sexual bonds. [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory that sexual desire is a separate system from romantic love and attachment is also given as theoretical evidence. Diamond argues that romantic love without sexual desire can even happen in contradiction to one's [[sexual orientation]]: because it would not have been adaptive for a parent to only be able to bond with an opposite sex child, so the systems must have evolved independently from sexual orientation. People most often fall in love because of sexual desire, but Diamond suggests time spent together and physical touch can serve as a substitute. Diamond believes the connection between romantic love and sexual desire is "bidirectional" in that either one can cause the other to occur because of shared [[oxytocin]] pathways in the brain.<ref name="diamond2003" /><section end="Platonic love"/> === New model === Based on contentions over evolutionary theories and Fisher's outdated neurochemical model, Bode has suggested Fisher's model, while useful and the predominant one for a time, is oversimplified and proposes five systems:<ref name="co-opted" /> * '''Sexual desire''' is associated with a drive to initiate and be receptive to sexual activity. [[Testosterone]], [[dopamine]], [[serotonin]], [[norepinephrine]], [[acetylcholine]], [[histamine]], and [[opioid]]s have been implicated in sexual behavior. * '''Courtship attraction''' is for choosing and focusing energy on a preferred mating partner and promotes courtship behaviors. It can take the form of [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]] and also be intertwined with other forms of attraction, but might not precede a relationship in all cases. Courtship attraction may be associated with dopamine, [[oxytocin]], and opioids. * '''Bonding attraction''' is the type of attraction for pair bond formation, characterized by a strong desire for proximity, separation anxiety when apart, exclusivity of focus, and heightened awareness of the loved one. Bonding attraction is associated with dopamine and oxytocin activity, especially in the [[ventral tegmental area]]. According to Bode's arguments, this is the type of romantic attraction shown in [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiments of early-stage romantic love. * '''Obsessive thinking''' involves preoccupation or intrusive thinking about the loved one. Some authors have drawn a comparison between this feature and [[Obsessive–compulsive disorder|obsessive-compulsive disorder]], suggesting they share similar neurobiology, but the evidence for that is limited and ambiguous. * '''Attachment''' is for pair bond maintenance, or maintaining very close personal relationships, with psychological features like a heightened sense of responsibility, longing for reciprocity, and a powerful sense of empathy. Attachment is associated with oxytocin, dopamine, and opioid activity, but there is also some evidence for the involvement of [[vasopressin]]. Bode suggests that the systems of bonding attraction, obsessive thinking and attachment (the three systems which were co-opted from mother-infant bonding) together form the core of romantic love (the necessary components). However, all five systems are merged into one single phenomenon of romantic love, with a variety of different outcomes depending on the circumstances.<ref name="co-opted" /> == Mechanics == === Reward, motivation and addiction === [[File:Cortical_surface_with_an_overlay_of_the_basal_ganglia_and_thalamus.jpg|thumb|Anatomy of the [[basal ganglia]].]] [[File:Nucleus_accumbens.svg|thumb|Approximate location of the [[nucleus accumbens]] relative to the basal ganglia.]] [[File:Mesocorticolimbic_Circuit.png|thumb|Key connections in the [[mesocorticolimbic pathway]]: [[ventral tegmental area]] (VTA); [[nucleus accumbens]] (NAc); [[prefrontal cortex]] (PFC); [[amygdala]] (AMY); [[hippocampus]] (HIPP).]] [[File:CocaineHydrochloridePowder_cropped.jpg|thumb|Love acts in a manner "not unlike [[cocaine]]"; both work on the [[dopamine]] system.<ref name="love-drug-more-than-a-feeling">{{Cite web |last=Dingfelder |first=Sadie |date=February 2007 |title=More than a feeling: New research suggests love may be a drive as primal as thirst or hunger. |url=https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409125348/https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |archive-date=9 April 2025 |access-date=2 January 2026 |website=[[Monitor on Psychology]]}}</ref> Cocaine seems to hijack the [[reward system]] by artificially overstimulating dopamine neurons.<ref name="schultz2016"/>]] {{See also|Love addiction|Reward theory of attraction#Partner addiction hypothesis}} <!-- Note: The first three paragraphs are included as an excerpt on the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles, so do not re-order them without attending to that article. The first two paragraphs are included as an excerpt in "Romantic love (mental state)". The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love" and "Lovesickness" articles. --><section begin="Addiction long"/><section begin="Addiction medium"/><section begin="Addiction short"/>The early stage of [[romantic love]] is being compared to a [[behavioral addiction]] (i.e., addiction to a non-substance) but the "substance" involved is the loved person.<ref name="tallis-addict">{{harvnb|Tallis|2005|pp=216–218,235}}: "There are certainly some striking similarities between love and addiction[.] [...] At first, addiction is maintained by pleasure, but the intensity of this pleasure gradually diminishes and the addiction is then maintained by the avoidance of pain. [...] The 'addiction' is to a person, or an experience, not a chemical. [...] [O]ne of the characteristics shared by addicts and lovers is that they both obsess. The addict is always preoccupied by the next 'fix' or 'hit', while the lover is always preoccupied by the beloved. Such obsessions are associated with compulsive urges to seek out what is desired [...]."</ref><ref>{{Cite journal |last1=Grant |first1=Jon |last2=Potenza |first2=Marc |last3=Weinstein |first3=Aviv |last4=Gorelick |first4=David |date=21 June 2010 |title=Introduction to Behavioral Addictions |journal=[[The American Journal of Drug and Alcohol Abuse]] |volume=36 |issue=5 |pages=233–241 |doi=10.3109/00952990.2010.491884 |pmc=3164585 |pmid=20560821}}</ref><ref name="fisher2016" /><ref name=":7">{{Cite journal |last1=Zou |first1=Zhiling |last2=Song |first2=Hongwen |last3=Zhang |first3=Yuting |last4=Zhang |first4=Xiaochu |date=21 September 2016 |title=Romantic Love vs. Drug Addiction May Inspire a New Treatment for Addiction |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=1436 |doi=10.3389/fpsyg.2016.01436 |pmc=5031705 |pmid=27713720 |doi-access=free}}</ref> Addiction involves a phenomenon known as ''[[incentive salience]]'', also called "wanting" (in quotes).<ref name="koob-volkow">{{Cite journal |last1=Koob |first1=George F |author-link1=George Koob |last2=Volkow |first2=Nora D |author-link2=Nora Volkow |date=August 2016 |title=Neurobiology of addiction: a neurocircuitry analysis |journal=The Lancet Psychiatry |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=760–773 |doi=10.1016/S2215-0366(16)00104-8 |pmc=6135092 |pmid=27475769}}</ref><ref name=":11" /> This is the property by which cues in the environment stand out to a person and become attention-grabbing and attractive, like a "motivational magnet" which pulls a person towards a particular reward.<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |last3=Aldridge |first3=J. Wayne |date=February 2009 |title=Dissecting components of reward: 'liking', 'wanting', and learning |journal=[[Current Opinion in Pharmacology]] |volume=9 |issue=1 |pages=65–73 |doi=10.1016/j.coph.2008.12.014 |pmc=2756052 |pmid=19162544}}</ref><ref name=":11">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |date=2016 |title=Liking, wanting, and the incentive-sensitization theory of addiction |journal=[[American Psychologist]] |volume=71 |issue=8 |pages=670–679 |doi=10.1037/amp0000059 |pmc=5171207 |pmid=27977239}}</ref> Incentive salience differs from craving in that craving is a [[Consciousness|conscious]] experience while incentive salience may or may not be. While incentive salience can give feelings of strong urgency to cravings, it can also motivate behavior [[unconsciously]], as in an experiment where [[cocaine]] users were unaware of their own decisions to choose a low dose of cocaine (which they believed was [[placebo]]) more often than an actual placebo.<ref name=":27" /> In the ''incentive-sensitization theory'' of addiction, repeated drug use renders the brain hypersensitive to drugs and drug cues, resulting in pathological levels of "wanting" to use drugs.<ref name=":7" /><ref name=":11" /> People in love are thought to experience incentive salience in response to their beloved. Lovers share other similarities with addicts as well, like [[Drug tolerance|tolerance]], [[Substance dependence|dependence]], [[Drug withdrawal|withdrawal]], [[relapse]], craving, and mood modification.<ref name="fisher2016" /><section end="Addiction short" /> Incentive salience is mediated by [[dopamine]] projections in the [[mesocorticolimbic pathway]] of the brain, an area generally involved with [[Reward system|reward]], [[motivation]], and [[reinforcement]] learning.<ref name="koob-volkow" /><ref name=":11" /><ref>{{Cite journal |last1=Baskerville |first1=Tracey A. |last2=Douglas |first2=Alison J. |date=6 May 2010 |title=Dopamine and Oxytocin Interactions Underlying Behaviors: Potential Contributions to Behavioral Disorders |journal=CNS Neuroscience & Therapeutics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=e92-123 |doi=10.1111/j.1755-5949.2010.00154.x |issn=1755-5930 |pmc=6493805 |pmid=20557568}}</ref><ref name=":4" /> Dopamine signaling for incentive salience originates in the [[ventral tegmental area]] (VTA) and projects to areas such as the [[nucleus accumbens]] (NAc) in the [[ventral striatum]].<ref name=":33">{{Cite journal |last1=Olney |first1=Jeffrey J |last2=Warlow |first2=Shelley M |last3=Naffziger |first3=Erin E |last4=Berridge |first4=Kent C |author-link4=Kent C. Berridge |date=August 2018 |title=Current perspectives on incentive salience and applications to clinical disorders |journal=Current Opinion in Behavioral Sciences |language=en |volume=22 |pages=59–69 |doi=10.1016/j.cobeha.2018.01.007 |pmc=5831552 |pmid=29503841}}</ref><ref name=":11" /> The VTA is one of two main areas of the brain with neurons which produce dopamine (the other being the [[substantia nigra pars compacta]]). Projections from the VTA [[Nerve#Terminology|innervate]] the NAc, where dopamine activity attaches motivational significance to stimuli associated with rewards.<ref>{{harvnb|Nestler|Hyman|Malenka|2010|pp=147–148, 266, 364–367, 376}}: "Most [neurons which produce dopamine] have their cell bodies in two contiguous regions of the midbrain, the substantia nigra pars compacta (SNc) and the ventral tegmental area (VTA). [...] Neurons from the VTA innervate the ventral striatum (nucleus accumbens), olfactory bulb, amygdala, hippocampus, orbital and medial prefrontal cortex, and cingulate cortex. [...] [D]opamine confers motivational salience ("wanting") on the reward itself or associated cues (nucleus accumbens shell region), updates the value placed on different goals in light of this new experience (orbital prefrontal cortex), helps consolidate multiple forms of memory (amygdala and hippocampus), and encodes new motor programs that will facilitate obtaining this reward in the future (nucleus accumbens core region and dorsal striatum). [...] Dopamine acts in the nucleus accumbens to attach motivational significance to stimuli associated with rewards (such as food). [...] The brain reward circuitry targeted by addictive drugs [...] includes the dopaminergic projections from the ventral tegmental area (VTA) of the mid-brain to the nucleus accumbens (NAc) and other forebrain structures. [...] A reward is a stimulus that the brain interprets as intrinsically positive or as something to be approached. A reinforcing stimulus is one that increases the probability that behaviors paired with it will be repeated. [...] The neural substrates that underlie the perception of reward and the phenomenon of positive reinforcement are a set of interconnected forebrain structures called brain reward pathways; these include the nucleus accumbens (NAc; the major component of the ventral striatum), the basal forebrain (components of which have been termed the extended amygdala [...]), hippocampus, hypothalamus, and frontal regions of cerebral cortex. These structures receive rich dopaminergic innervation from the ventral tegmental area (VTA) of the midbrain."</ref> Brain scans of people in love using [[fMRI]] (commonly while looking at a [[photograph]] of their beloved) show activations in these areas like the VTA and NAc.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /> Another dopamine-rich area of the reward system shown to be active in romantic love is the [[caudate nucleus]], containing 80% of the brain's [[dopamine receptor]] sites, located in the [[dorsal striatum]].<ref name="fisher2016" /><ref name=":4" /><ref name="aron2005">{{Cite journal |last1=Aron |first1=Arthur |author-link=Arthur Aron |last2=Fisher |first2=Helen |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |last3=Mashek |first3=Debra J. |last4=Strong |first4=Greg |last5=Li |first5=Haifang |last6=Brown |first6=Lucy L. |date=July 2005 |title=Reward, Motivation, and Emotion Systems Associated With Early-Stage Intense Romantic Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00838.2004 |journal=[[Journal of Neurophysiology]] |language=en |volume=94 |issue=1 |pages=327–337 |doi=10.1152/jn.00838.2004 |issn=0022-3077 |pmid=15928068 |s2cid=396612 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{harvnb|Aron|Fisher|Strong|2006|p=601}}</ref> The dorsal striatum is implicated in reinforcement learning,<ref name=":40" /> and the caudate nucleus has shown activity in response to a [[monetary]] reward and cocaine.<ref name="aron2005" /><ref name=":16">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=27 November 2000 |title=The Neural Basis of Romantic Love |journal=[[NeuroReport]] |publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]] |volume=11 |issue=17 |pages=3829–3834 |doi=10.1097/00001756-200011270-00046 |pmid=11117499 |s2cid=1448875 |doi-access=free}}</ref><ref name="bartelszeki" /> This activity in reward and motivation areas suggests that early-stage intense romantic love is a motivation system or goal-oriented state (rather than a specific emotion), consistent with the description of romantic love as a desire or longing for union with another person.<ref name="aron2005" /><ref name=":7" /><ref name=":4" /> These activations are also consistent with the similarity between romantic love and addiction.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><section end="Addiction medium" /> In addiction research, a distinction is drawn between "wanting" a reward (i.e., incentive salience, tied to mesocorticolimbic dopamine) and "liking" a reward (i.e., pleasure, tied to [[hedonic hotspots]]), aspects which are dissociable.<ref name=":10" /><ref name=":11" /> People can be addicted to drugs and [[Compulsive behavior|compulsively]] seek them out, even when taking the drug no longer results in a high or the addiction is detrimental to one's life.<ref name="fisher2016" /> They can also [[Irrationality|irrationally]] "want" (i.e. feel compelled towards, in the sense of incentive salience) something which they do not [[Cognition|cognitively]] wish for.<ref name=":10" /> In a similar way, people who are in love may "want" a loved person even when interactions with them are not pleasurable. For example, they may want to contact an ex-partner after a rejection, even when the experience will only be painful.<ref name="fisher2016" /> It is also possible for a person to be "in love" with somebody they do not like, or who treats them poorly.<ref name="Hatfield 1985 103–105">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|pp=103–105}}</ref><section end="Addiction long" /> Academics have proposed a number of theories for how addictions begin and perpetuate.<ref name=":27">{{Cite journal |last1=Robinson |first1=Terry E. |author-link1=Terry Earl Robinson |last2=Berridge |first2=Kent C. |author-link2=Kent C. Berridge |date=2025-01-17 |title=The Incentive-Sensitization Theory of Addiction 30 Years On |journal=Annual Review of Psychology |language=en |volume=76 |issue=1 |pages=29–58 |doi=10.1146/annurev-psych-011624-024031 |pmid=39094061 |issn=0066-4308 |pmc=11773642}}</ref> One prominent theory developed by [[Wolfram Schultz]] involves a dopamine signal which encodes a ''reward prediction error'' (RPE): the difference between the ''predicted'' value of a reward, which would be received by performing a particular action, and the ''actual'' value upon receiving it: whether the reward was better, equal to or worse than expected.<ref name="schultz2016" /><ref name=":7" /><ref name=":25" /> In this theory, dopamine is also part of a mechanism for reinforcement learning which associates rewards with the cues which predicted them. Drugs of abuse like [[cocaine]] hijack this mechanism by artificially overstimulating dopamine neurons, mimicking an RPE signal which is much stronger than could be produced naturally.<ref name="schultz2016">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=2016-03-31 |title=Dopamine reward prediction error coding |journal=Dialogues in Clinical Neuroscience |volume=18 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.31887/DCNS.2016.18.1/wschultz |pmid=27069377|pmc=4826767 }}</ref> An alternative model developed by [[Kent C. Berridge|Kent Berridge]] and [[Terry Earl Robinson|Terry Robinson]] states that dopamine signaling causes the motivational output (incentive salience) which is proportional to RPE, but that the dopamine signal itself may be an effect of learning rather than causing it directly.<ref name=":28">{{Cite journal |last=Berridge |first=Kent C. |author-link=Kent C. Berridge |date=2007-04-01 |title=The debate over dopamine's role in reward: the case for incentive salience |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=191 |issue=3 |pages=391–431 |doi=10.1007/s00213-006-0578-x |pmid=17072591 |issn=1432-2072}}</ref><ref name=":10" /><ref name=":27" /> There is, however, said to be overwhelming evidence that dopamine guides learning in addition to motivation.<ref name=":0" /> The computation of dopamine signaling is complicated, with inputs from a variety of areas in the brain, although its output (primarily from the VTA) is a relatively homogeneous signal encoding the level of RPE.<ref>{{Cite journal |last1=Watabe-Uchida |first1=Mitsuko |last2=Eshel |first2=Neir |last3=Uchida |first3=Naoshige |date=2017-07-25 |title=Neural Circuitry of Reward Prediction Error |journal=Annual Review of Neuroscience |language=en |volume=40 |pages=373–394 |doi=10.1146/annurev-neuro-072116-031109 |pmid=28441114 |issn=0147-006X |pmc=6721851}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last1=Diederen |first1=Kelly M. J. |last2=Fletcher |first2=Paul C. |date=2021 |title=Dopamine, Prediction Error and Beyond |journal=The Neuroscientist |language=en |volume=27 |issue=1 |pages=30–46 |doi=10.1177/1073858420907591 |pmid=32338128 |issn=1073-8584 |pmc=7804370}}</ref> One study has investigated whether people in long-term romantic relationships experienced RPE in response to having expectations about their partners' appraisal of them validated or violated, indicating they do. This study used fMRI to find that reward areas like the VTA and striatum responded in a way consistent with other research on RPE.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Poore |first1=Joshua |last2=Pfeifer |first2=Jennifer |last3=Berkman |first3=Elliot |last4=Inagaki |first4=Tristen |last5=Welborn |first5=Benjamin Locke |last6=Lieberman |first6=Matthew |date=2012-08-08 |title=Prediction-error in the context of real social relationships modulates reward system activity |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=6 |page=218 |doi=10.3389/fnhum.2012.00218 |pmid=22891055 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=3413956 }}</ref> Most fMRI studies of romantic love have had participants look at a photograph, and the resulting reward system activity has been interpreted in terms of salience.<ref name=":9" /><ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /> Research has not investigated whether romantic love shares all of the neurobiological aspects of addiction.<ref name="bode" /><ref name=":32" /> Despite similarities, there are also differences between romantic love and addiction.<ref name=":7" /><ref name=":38" /> One of the major differences is that the trajectories diverge, with the addictive aspects tending to disappear over time during a relationship in romantic love. By comparison, in a drug addiction, the detrimental aspects magnify over time with repeated drug use, turning into compulsions, a loss of control and a negative emotional state.<ref name=":7" /><ref name="koob-volkow" /> It has been speculated that the difference between these could be related to [[oxytocin]] activity present in romantic love, but not in addiction.<ref name=":7" /> Oxytocin seems to ameliorate the effects of drug withdrawal, and it might inhibit the more long-term, excessive effects of addiction.<ref>{{Cite journal |last1=McGregor |first1=I S |last2=Callaghan |first2=P D |last3=Hunt |first3=G E |date=May 2008 |title=From ultrasocial to antisocial: a role for oxytocin in the acute reinforcing effects and long-term adverse consequences of drug use? |journal=British Journal of Pharmacology |language=en |volume=154 |issue=2 |pages=358–368 |doi=10.1038/bjp.2008.132 |issn=0007-1188 |pmc=2442436 |pmid=18475254}}</ref> Academics do not universally agree on whether or not love is always an addiction or when it needs to be treated.<ref name=":32">{{Cite journal |last1=Earp |first1=Brian D. |author-link=Brian Earp |last2=Wudarczyk |first2=Olga A. |last3=Foddy |first3=Bennett |last4=Savulescu |first4=Julian |author-link4=Julian Savulescu |date=2017 |title=Addicted to Love: What Is Love Addiction and When Should It Be Treated? |journal=Philosophy, Psychiatry, & Psychology |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=77–92 |doi=10.1353/ppp.2017.0011 |issn=1086-3303 |pmc=5378292 |pmid=28381923}}</ref> The term "[[love addiction]]" has had an amorphous definition over the years and does not yet denote a [[psychiatric condition]], but recently one definition has been developed that "Individuals addicted to love tend to experience negative moods and affects when away from their partners and have the strong urge and craving to see their partner as a way of coping with stressful situations."<ref name=":14">{{Cite journal |last1=Costa |first1=Sebastiano |last2=Barberis |first2=Nadia |last3=Griffiths |first3=Mark D. |last4=Benedetto |first4=Loredana |last5=Ingrassia |first5=Massimo |date=2021-06-01 |title=The Love Addiction Inventory: Preliminary Findings of the Development Process and Psychometric Characteristics |journal=International Journal of Mental Health and Addiction |language=en |volume=19 |issue=3 |pages=651–668 |doi=10.1007/s11469-019-00097-y |issn=1557-1882 |doi-access=free}}</ref> Other authors include rejected lovers as love addicts,<ref>{{Cite book |last1=Bolshakova |first1=Maria |chapter=Passionate Love Addiction: An Evolutionary Survival Mechanism That Can Go Terribly Wrong |date=2020-08-31 |title=The Cambridge Handbook of Substance and Behavioral Addictions |pages=262–270 |editor-last=Sussman |editor-first=Steve |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781108632591%23CN-bp-20/type/book_part |access-date=2025-06-12 |edition=1 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108632591.026 |isbn=978-1-108-63259-1 |last2=Fisher |first2=Helen |last3=Aubin |first3=Henri-Jean |last4=Sussman |first4=Steve |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://www.cambridge.org/core/books/the-cambridge-handbook-of-substance-and-behavioral-addictions/BCC5E21F274B1F7F986ED8DA7E3D68C3 |url-access=subscription}}</ref> or specify that love is an addiction when it involves abnormal processes which carry negative consequences. A broader view is that all love is addiction, or simply an [[appetite]], similar to how humans are dependent on [[food]].<ref name=":32" /> Research on behavioral addictions is more limited than research on drugs of abuse; however, there is a growing body of evidence that some people are susceptible to showing brain patterns in response to natural rewards (food, sex, etc.) similar to drug addicts, particularly in the case of [[gambling addiction]].<ref name=":27" /><ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=10 July 2025 |title=Addicted to Addiction |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228201133/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |archive-date=28 December 2025 |access-date=14 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Romantic love may be a "natural" addiction, which differs from the nature of drug addiction in that love may be prosocial and has been evolved for the purpose of pair bonding.<ref name=":7" /><ref name="fisher2016" /> Helen Fisher, [[Arthur Aron]] and colleagues have proposed that romantic love is a "positive addiction" (i.e. not harmful) when requited and a "negative addiction" when [[Unrequited love|unrequited]] or inappropriate.<ref name="fisher2016" /> === Oxytocin, bonding, and attraction === [[File:Hypothalamus_Pituitary_Complex_hariadhi.svg|thumb|Location of the [[hypothalamus]] and [[pituitary]].]] [[File:Prairie Vole Nastacia Goodwin CC BY-SA.png|thumb|Much of the research on [[oxytocin]] comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s.<ref name=":26" />]] <!-- Note: the first paragraph is included as an excerpt in the "Romantic love (mental state)" article --> [[Oxytocin]] is sometimes called the "love hormone", because of its involvement in the mechanisms of maternal behavior and adult pair bonding. Oxytocin is synthesized primarily in an area of the [[hypothalamus]] and released into the blood via the [[pituitary gland]], where it has been found circulating in people in the early stages of romantic love.<ref name=":25">{{Cite journal |last=Love |first=Tiffany M. |date=April 2014 |title=Oxytocin, motivation and the role of dopamine |journal=Pharmacology Biochemistry and Behavior |language=en |volume=119 |pages=49–60 |doi=10.1016/j.pbb.2013.06.011 |pmid=23850525 |pmc=3877159}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name=":26">{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=11 June 2025 |title=When the Love Hormone Is Not So Cuddly |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228200148/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |archive-date=28 December 2025 |access-date=13 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Additionally, the hypothalamus projects oxytocin to other areas of the brain, like the [[ventral tegmental area]] (VTA), [[nucleus accumbens]] (NAc), [[amygdala]], and [[hippocampus]]. The projections to reward areas (VTA and NAc) are thought to modulate ''[[social salience]]'', or i.e. the level of [[dopamine]] activity in response to socially-relevant stimuli.<ref name=":25" /><ref name=":12" /> This oxytocin signaling in reward pathways may also be the source of salience in response to a loved one.<ref name=":12" /> A [[placebo-controlled study]] found that administering intranasal oxytocin enhanced facial attractiveness of a romantic partner while viewing a photograph, as compared to an unfamiliar face. The effect was also measured using [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]], which found enhanced brain activity in reward areas like the VTA and NAc.<ref name=":39" /> Another fMRI study found dopamine-rich [[genetic expression]] of an oxytocin receptor [[gene]] in the left VTA, and the left VTA has also been found active in response to facial attractiveness.<ref name=":41" /><ref name="aron2005" /> In humans, circulating oxytocin levels have been associated with higher levels of interaction between partners, and also predicted which couples would still be together 6 months later.<ref name=":25" /> [[Anna Machin]] calls the combination of oxytocin and dopamine the "glue" which makes the early stages of a relationship possible.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=31}}</ref> The role of oxytocin in human behavior is varied and complex.<ref name=":26" /> Oxytocin lowers inhibitions to forming new relationships by deactivating the [[amygdala]], involved with processing [[fear]] and [[anxiety]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=29}}</ref> Oxytocin can be released with physical [[touch]], hence it's also sometimes called the "cuddle hormone".<ref name="diamond2003" /><ref>{{Cite web |date=2021-07-20 |title=Oxytocin: The love hormone |url=https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/oxytocin-the-love-hormone |access-date=2025-07-14 |website=Harvard Health |language=en}}</ref><ref name=":26" /> Oxytocin also plays a role in [[sexual behavior]], being released during [[sexual arousal]] and [[orgasm]].<ref name=":25" /> Aside from romantic and parental bonding, oxytocin activity has a role in the interactions with peers or strangers, for example facilitating [[Face perception|facial recognition]] and [[eye contact]]. Oxytocin is believed to facilitate [[Trust (social science)|trust]] and [[Altruism|altruistic]] behaviors towards in-groups (e.g. partners or children), but also aggression towards out-groups (e.g. strangers or [[conspecifics]]).<ref name=":25" /> Much of the research on oxytocin comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s (notably by [[Larry J. Young|Larry Young]]),<ref name="Rosenwald">{{cite news |last=Rosenwald |first=Michael W. |date=May 2, 2024 |title=Larry Young, Who Studied the Chemistry of Love, Dies at 56 |url=https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606053818/https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |archive-date=June 6, 2024 |access-date=May 2, 2024 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> but this research is also used for making inferences about humans.<ref name=":25" /><ref name="co-opted" /><ref name=":26" /> In prairie voles, both oxytocin and dopamine signaling have been shown to influence pair bond development. For example, the number of oxytocin receptors in the NAc is positively related to how fast a partner preference is formed. A partner preference can also be prevented by injecting either a dopamine or oxytocin [[receptor antagonist]] (a drug which blocks transmission) into the NAc of a prairie vole directly.<ref name=":25" /> In a contemporary model of the brain systems involved with romantic love, this type of salience (or 'bonding attraction') is present throughout the entire time a person is experiencing romantic love, including during the early stages. This contrasts with some previous theories (e.g. proposed by [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] in 1998) which stated that oxytocin activity and dopamine activity were distinct (and independent) systems, and that oxytocin activity only became prominent at some later stage of a relationship.<ref name="co-opted" /><ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> Levels of oxytocin would still vary from situation to situation because of differing types of stimuli, for example because of less regular interaction and physical touch in cases of [[unrequited love]]. This could be used to explain some of the maladaptive symptoms of infatuation (e.g. [[Insomnia|sleep difficulties]], [[social anxiety]], clammy hands, etc.), when dopaminergic activity is high without the calming effect of oxytocin from the attachment system.<ref name="co-opted" /> === Brain opioid theory of social attachment === [[File:OxyContin_branded_oxycodone_10mg_(number_side).jpg|thumb|[[Oxycodone]] 10mg]] [[File:Heroin_black_tar.jpg|thumb|[[Black tar heroin]]{{pb}}The addictive aspects of love may resemble [[opioid]] addiction in respects.<ref name="co-opted" /><ref name=":32" />]] <!-- Note: The first two paragraphs are used as an excerpt in the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles. The first paragraph is used as an excerpt in "Romantic love (mental state)". --> Modern research is increasingly showing the importance of [[endogenous opioids]] in love and social attachment, particularly the [[Β-Endorphin|β-endorphin]] (the most potent endogenous [[opioid]]) and the [[Μ-opioid receptor|μ-opioid]] receptor system.<ref name="co-opted" /><ref name=":31" /><ref name=":34">{{Cite journal |last1=Meier |first1=Isabell M. |last2=van Honk |first2=Jack |last3=Bos |first3=Peter A. |last4=Terburg |first4=David |date=February 2021 |title=A mu-opioid feedback model of human social behavior |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0149763420306898 |journal=Neuroscience & Biobehavioral Reviews |language=en |volume=121 |pages=250–258 |doi=10.1016/j.neubiorev.2020.12.013 |pmid=33359094 }}</ref><ref name=":35">{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=51–62, 78–81}}</ref> While opioids have their origin being the body's natural [[painkiller]], they're also implicated in a variety of other systems, essentially like [[neurotransmitter]]s.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=56}}</ref> Opioid receptors are located throughout the brain, including in the [[limbic system]] (affecting basic [[emotion]]s) and [[neocortex]] (affecting more [[Consciousness|conscious]] decision-making).<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=58}}</ref> Opioids are linked to the consummatory part of reward, or i.e. "liking" or pleasure, and released in areas of the brain called [[hedonic hotspots]] (or pleasure centers). Hedonic hotspots are located in the [[nucleus accumbens]], the [[ventral pallidum]] and other areas.<ref name=":31" /><ref name=":34" /><ref name=":33" /> This function includes social reward, or the pleasurable aspect of social interactions.<ref name=":31" /> The ''brain opioid theory of social attachment'' (BOTSA) is a long-running theory summarizing this connection, originally formulated in the 1980s and 1990s, based on a proposal by the [[psychiatrist]] [[Michael Liebowitz]] and research by the [[neuroscientist]] [[Jaak Panksepp]]. Starting in the 1990s, opioids were overshadowed by the interest in [[oxytocin]] and largely overlooked until more recently, possibly because of the difficulty studying them (requiring e.g. a [[Positron emission tomography|PET]] scan, which is expensive).<ref name=":31" /> Opioids have been connected to a variety of social experiences, including the early stage of romantic love and [[attachment styles]].<ref name=":35" /><ref name=":31" /><ref name=":22" /> While the addictive aspects of love have been compared to [[cocaine]] or [[amphetamine]] addiction, other aspects may also resemble an opioid addiction.<ref name="co-opted" /> BOTSA (as it was originally conceived of) predicts that in the absence of [[social relationships]], individuals will have comparatively lower levels of endogenous opioids, motivating them to initiate contact with other people. Social contact then leads to feelings of [[euphoria]] and [[contentment]], but individuals also need to continue contact to avoid [[Drug withdrawal|withdrawal]] symptoms.<ref name=":31" /> Liebowitz originally argued that romantic relationships resemble [[narcotic]] addiction and that individual neurochemical differences could also explain why some people are unable to [[Committed relationship|commit]], or stay in [[abusive relationship]]s.<ref name=":31" /> Earlier experiments on BOTSA were animal studies, but in the 2000s this has been expanded to include human experiments.<ref name=":31" /><ref name=":35" /> Among the animal studies which have been done, there is some evidence that separation distress is akin to opioid withdrawal. Studies on [[Chicken|chicks]], [[Puppy|puppies]], [[Guinea pig]]s, [[rat]]s, [[sheep]], and [[monkey]]s have shown that administrating morphine reduces distress vocalizations when separated from the mother, and administrating [[naloxone]] (an [[opioid antagonist]]) increases them, even in the presence of other members of the same species.<ref name=":31" /> In another study, mutant [[mouse]] pups with a μ-opioid receptor knockout (lacking the μ-receptor gene) vocalized less frequently in response to isolation than normal mice. Administration of morphine had no effect on distress vocalization frequency in the knockout mice, despite reducing it in normal mice. Furthermore, these knockout mice had a reduced preference for their mother's odor, which is normally the result of conditioning mediated by the endogenous opioid system.<ref>{{Cite journal |last1=Moles |first1=Anna |last2=Kieffer |first2=Brigitte L. |last3=D'Amato |first3=Francesca R. |date=2004-06-25 |title=Deficit in Attachment Behavior in Mice Lacking the µ-Opioid Receptor Gene |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1095943 |journal=Science |language=en |volume=304 |issue=5679 |pages=1983–1986 |doi=10.1126/science.1095943 |pmid=15218152 |bibcode=2004Sci...304.1983M |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref><ref name=":31" /> In nonhuman [[primate]]s, studies have suggested that endogenous opioids provide the euphoria behind dyadic [[social grooming]] behaviors.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=52}}</ref> Other animal studies have shown that endogenous opioids play a role in the desire for [[rough-and-tumble play]] (a physical, but also social behavior).<ref name=":31" /> In humans, physical activity with a social element ([[rowing]], [[Dance|dancing]], [[Laughter|laughing]]) increased [[pain tolerance]] more when the activities were [[Synchronization|synchronized]] with other people.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=56–57, 299}}</ref> An [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment in 2010 investigated whether viewing a picture of a romantic partner could reduce pain sensitivity, and which areas of the brain became active. Participants were exposed to high temperatures (resulting in moderate or high pain levels) while viewing a picture of a romantic partner (whom they were intensely in love with), or a friend, or performing a [[Word Association|word association]] task which has also been shown to reduce pain via [[distraction]]. Participants were then asked to rate how much pain they felt on a [[pain scale]], and both viewing a romantic partner and performing the distraction task (but not viewing a friend) were found to reduce pain levels. The fMRI scans revealed that viewing a romantic partner activated [[Reward system|reward circuits]] in the brain, while the distraction task did not. Brain areas were also correlated with pain relief to reveal that reward analgesia and distraction analgesia involved distinct areas. Some areas associated with [[sensory processing]] of pain also had decreased activity while viewing a romantic partner.<ref name=":22" /><ref name=":31" /> An earlier experiment showed that viewing photos of a romantic partner reduced experimental pain, but did not pair it with a brain scan.<ref name=":22" /> A PET scan experiment in 2016 investigated whether non-sexual social touching between romantic partners was mediated by endogenous opioid activity. This study found that social touch did have an effect, but unexpectedly found that social touching decreased opioid activity in the brain rather than increasing it (despite being rated as pleasurable by participants). This is in contrast with prior PET research that pleasant affect is related to increased opioid activity. One possible explanation is that touching decreases stress, so this might also decrease the ongoing opioid activity in response to distress and pain. As this is also at odds (to some extent) with primate studies on grooming, there may be some variation between species in how opioids are involved with social reward.<ref name=":36">{{Cite journal |last1=Nummenmaa |first1=Lauri |last2=Tuominen |first2=Lauri |last3=Dunbar |first3=Robin |author-link3=Robin Dunbar |last4=Hirvonen |first4=Jussi |last5=Manninen |first5=Sandra |last6=Arponen |first6=Eveliina |last7=Machin |first7=Anna |author-link7=Anna Machin |last8=Hari |first8=Riitta |last9=Jääskeläinen |first9=Iiro P. |last10=Sams |first10=Mikko |date=September 2016 |title=Social touch modulates endogenous μ-opioid system activity in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1053811916301835 |journal=NeuroImage |language=en |volume=138 |pages=242–247 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.05.063|pmid=27238727 |url-access=subscription }}</ref> Other modern studies on humans include [[blood plasma]] levels,<ref>{{Cite journal |last1=Ulmer-Yaniv |first1=Adi |last2=Avitsur |first2=Ronit |last3=Kanat-Maymon |first3=Yaniv |last4=Schneiderman |first4=Inna |last5=Zagoory-Sharon |first5=Orna |last6=Feldman |first6=Ruth |date=August 2016 |title=Affiliation, reward, and immune biomarkers coalesce to support social synchrony during periods of bond formation in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S088915911630037X |journal=Brain, Behavior, and Immunity |language=en |volume=56 |pages=130–139 |doi=10.1016/j.bbi.2016.02.017|pmid=26902915 |url-access=subscription }}</ref> [[genetics]]<ref>{{Cite journal |last1=Pearce |first1=Eiluned |last2=Wlodarski |first2=Rafael |last3=Machin |first3=Anna |author-link3=Anna Machin |last4=Dunbar |first4=Robin I. M. |author-link4=Robin Dunbar |date=2017-05-16 |title=Variation in the β-endorphin, oxytocin, and dopamine receptor genes is associated with different dimensions of human sociality |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=114 |issue=20 |pages=5300–5305 |doi=10.1073/pnas.1700712114 |pmid=28461468 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=5441808 |bibcode=2017PNAS..114.5300P }}</ref> and studies with drugs like [[morphine]] and [[naltrexone]] to see how they change social perception and behavior.<ref name=":34" /> === Obsessive thinking === <!-- Note: The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love", "Love addiction" and "Lovesickness" articles. --> [[File:OCD_Cycle.svg|thumb|Unlike [[OCD]], [[passionate love]] (as in [[limerence]]) starts with a period of intoxicating joy, and only later reaches a state of [[anxiety]] when [[Unrequited love|unrequited]].<ref name="bellamy-ocd">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=65, back cover}}</ref> The thoughts also differ in function and content.<ref name="co-opted" /> {{pb}}<!-- Note: Bellamy's blog is only cited here as a non-technical source tying these concepts neatly together. If you read the three papers cited (Bode & Kushnick, 2021; Burkett & Young, 2021; Koob & Volkow, 2016), you will see they say exactly the same thing Bellamy says in his blog. Koob & Volkow (2016) make this same comparison to OCD, and this is cited by Bode & Kushnick (2021) to review stages of addiction. Bode & Kushnick tie this to limerence by stating what they call '"romantic love" encompasses all of these definitions, descriptions, and terms'. The only difference is that Bode & Kushnick do not repeat that comparison between late-stage addiction and OCD themselves, in their own paper. They only talk about the stages of addiction, and also talk about OCD in a different place. Bellamy is only being cited here to avoid the appearance of [[WP:SYNTHESIS]]. Minus Bellamy's blog, what is stated here is still stated exactly in the citations, which would be allowed per [[WP:SYNTHNOTJUXTAPOSITION]]. Bellamy should be considered a domain expert (who can interpret science and link concepts together) in the way specified by [[WP:BLOG]], because of his credentials as a neuroscientist, and now as a published author on the subject. His blog could be removed as a citation here, but it neatly explains to a lay person what is explained here. -->In [[addiction]], the early stage starts with [[positive reinforcement]] (binging and [[Substance intoxication|intoxication]]), but over time a transition occurs towards a more [[compulsive]] stage of [[negative reinforcement]] (avoiding [[Drug withdrawal|withdrawal]]).<ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" /><ref name="burkett-young-addict"/><ref name="tallis-addict" /> This later stage (of negative reinforcement) is a possible parallel with OCD (where compulsions relieve tension or anxiety).<ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=20 December 2025 |title=The pain of long-term limerence |url=https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109100211/https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |archive-date=9 January 2026 |access-date=14 January 2026 |website=Living with Limerence |ref=none}}</ref><ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" />]] Obsessive thinking about a loved one has been called a hallmark or a cardinal trait of romantic love,<ref name="co-opted" /><ref name="aron2005" /> ensuring that the loved one is not forgotten.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|p=79}}</ref> Some reports have been made that people can even spend as much as 85 to 100% of their days and nights thinking about a love object.<ref name="Fisher 2016 21">{{harvnb|Fisher|2016|p=21}}</ref> One study found that on average people in love spent 65% of their waking hours thinking about their beloved.<ref name="langeslag2012" /> Another study used [[cluster analysis]] to find several different groups of lovers, with the least intense group spending 35% of their time on average and the most intense at 72%.<ref name=":30">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=2025-06-01 |title=Variation exists in the expression of romantic love: A cluster analytic study of young adults experiencing romantic love |journal=Personality and Individual Differences |volume=239 |article-number=113108 |doi=10.1016/j.paid.2025.113108 |issn=0191-8869|doi-access=free }}</ref> Since the late 1990s, these obsessional features have been compared to [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name="fisher1" /><ref name="leckmanmayes" /><ref name="marazziti2" /> This is also sometimes paired with a theory that obsessive (or [[Intrusive thought|intrusive]]) thinking is related to [[serotonin]] levels being lowered while in love, although study results have been inconsistent or negative.<ref name="fisher1" /><ref name="marazziti2">{{cite journal |last1=Marazziti |first1=D. |last2=Akiskal |first2=H. S. |last3=Rossi |first3=A. |last4=Cassano |first4=G. B. |year=1999 |title=Alteration of the platelet serotonin transporter in romantic love |journal=Psychol. Med. |volume=29 |issue=3 |pages=741–745 |doi=10.1017/S0033291798007946 |pmid=10405096 |s2cid=12630172}}</ref><ref name="bode" /><ref name=":18" /> Another theory relates obsessive thinking to [[addiction]], because drug users exhibit obsessive thoughts about drug use as well as [[Compulsive behavior|compulsions]].<ref name=":7" /><ref name="tallis-addict" /><ref name="koob-volkow" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes published a theoretical comparison between early-stage romantic love, early parental love, and OCD. This paper was intended as an investigation into the origin of OCD, but it also relates to the evolutionary theory of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /><ref name="co-opted" /> Both early-stage romantic love and OCD share features of preoccupation, intrusive thoughts, a heightened sense of responsibility, a need for things to be "just right", and some proximity-seeking behaviors. In some cases, obsessions experienced by OCD patients relate to what harms might happen to a family member, which resembles some behavioral patterns involved with romantic and parental love. The authors also speculate that [[psychasthenia]] (feelings of incompleteness, insufficiency, or imperfection) resembles the "longing for reciprocity" and idealization which are features of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /> Two experiments have investigated whether there is a relationship between romantic love and serotonin levels, by taking different measures using [[blood]] samples.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Although serotonin levels in the [[central nervous system]] would actually be the measure of interest, it has been assumed that measures of peripheral serotonin can be used as a marker for this.<ref name="langeslag2012" /> A 1999 experiment led by Donatella Marazziti found that people in love had [[platelet]] [[serotonin transporter]] (SERT) density which was lower than controls, and similar to the density of a group of unmedicated OCD patients. Six of the 20 in-love participants were also retested after a period of 12 to 18 months, and SERT density had returned to normal.<ref name="marazziti2" /> However, because Marazziti's experiment looked at SERT (rather than serotonin directly), this makes it ambiguous whether serotonin levels were actually higher or lower. SERT transports serotonin from [[blood plasma]] back into the platelets, so that a reduction in SERT could correspond to an increased plasma level.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Another experiment in 2012 led by [[Sandra Langeslag]] which looked at blood serotonin levels found a contradictory result, with men and women being affected differently. Men had lower serotonin levels than controls, but women had higher serotonin levels. In women, obsessive thinking was also actually associated with increased serotonin.<ref name="langeslag2012">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |last2=Van Der Veen |first2=Frederik |last3=Fekkes |first3=Durk |year=2012 |title=Blood Levels of Serotonin Are Differentially Affected by Romantic Love in Men and Women |journal=Journal of Psychophysiology |volume=26 |issue=2 |pages=92–98 |doi=10.1027/0269-8803/a000071 |hdl=1765/75067 |hdl-access=free}}</ref> A 2025 study led by Adam Bode also found no association between [[Selective serotonin reuptake inhibitor|SSRI]] use and obsessive thinking about a loved one, or the intensity of romantic love. Therefore, although the earlier experiments do suggest romantic love and serotonin are probably associated, the authors suggest that the idea of obsessive thinking being attributed to lowered serotonin levels seems inaccurate.<ref name=":18">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |last3=Cannas Aghedu |first3=Fabio |last4=Kavanagh |first4=Phillip S. |date=15 April 2025 |title=SSRI use is not associated with the intensity of romantic love, obsessive thinking about a loved one, commitment, or sexual frequency in a sample of young adults experiencing romantic love |journal=Journal of Affective Disorders |language=en |volume=375 |pages=472–477 |doi=10.1016/j.jad.2025.01.103 |pmid=39848471 |doi-access=free}}</ref> === Rejection === {{See also|Unrequited love|Romantic love (mental state)#Emotional valence}} Rather than being a specific [[emotion]] itself, romantic love is believed to be a [[motivation]] or drive which elicits different emotions depending on the situation: positive feelings when things go well, and negative feelings when awry.<ref name="refuting" /><ref name="aron2005" /><ref>{{harvnb|Hatfield|1988|pp=193–194,197}}</ref> Reciprocated love may elicit feelings of [[joy]], [[Ecstasy (emotion)|ecstasy]], or [[Self-fulfillment|fulfillment]], for example, but unrequited love may elicit feelings of [[sadness]], [[anxiety]], or [[despair]].<ref name="refuting" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|p=9}}</ref> <!-- Note: This section is included as an excerpt in the Unrequited love article. --> <section begin="Rejected lovers"/>In 2010, Helen Fisher, Arthur Aron and colleagues published their [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment investigating which areas of the brain might be active in recently rejected lovers. Participants had been in a relationship with their [[ex-partner]] for an average of 21 months, and then were post-rejection for an average of 63 days at the time of the experiment.<ref name="fisher-reject" /> These participants reported spending more than 85% of their waking hours thinking of their rejector, reported a lack of [[emotional control]], and exhibited [[unhappiness]], with sometimes more extreme emotions like depression, [[anger]], and even [[paranoia]] in pre- and post-interviews.<ref name="fisher-reject" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=155, 159}}</ref> Similar to other fMRI experiments, the scan while looking at a photograph of the rejecting partner showed activations in [[dopaminergic]] [[reward system]] areas, like the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]]. These activations were also stronger than in a previous experiment of participants who were happily in love. The active nucleus accumbens, [[prefrontal cortex]], and [[orbitofrontal cortex]] have been associated with assessing one's gains and losses, and active areas of the [[insular cortex]] and [[anterior cingulate cortex]] have been involved with [[physical pain]] and pain regulation (respectively) in other studies.<ref name="fisher-reject" /><ref name="fisher2016" /><section end="Rejected lovers"/> === Stress and physiological arousal === In the early stages of romantic love, individuals may start out [[Hypervigilance|hypervigilant]] (hyperaware and sensitive to a partner's cues) due to uncertainty and novelty, but become synchronized over time as a relationship progresses. Bonding is thought to be in part facilitated by coordinated behaviors which display reciprocity and events which evoke [[eustress|beneficial stress]], like a passionate [[kiss]]. The [[Stress (biology)|stress]] response system involves two major systems: the [[autonomic nervous system]] and the [[hypothalamic–pituitary–adrenal axis]] (HPA axis).<ref name=":42">{{Cite journal |last1=Mercado |first1=Evelyn |last2=Hibel |first2=Leah |date=2017 |title=I love you from the bottom of my hypothalamus: The role of stress physiology in romantic pair bond formation and maintenance |journal=Social and Personality Psychology Compass |volume=11 |issue=2 |article-number=e12298 |doi=10.1111/spc3.12298|pmid=30220909 |pmc=6135532 }}</ref> Some experiments have been done which support the idea that the stress response is involved during the early stage of romantic love, measuring [[cortisol]] levels; however, these experiments have been inconsistent with respect to cortisol being higher or lower.<ref name=":17">{{Cite journal |last1=Marazziti |first1=Donatella |last2=Canale |first2=Domenico |date=2004 |title=Hormonal changes when falling in love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0306453003001616 |journal=[[Psychoneuroendocrinology (journal)|Psychoneuroendocrinology]] |volume=29 |issue=7 |pages=931–936 |doi=10.1016/j.psyneuen.2003.08.006 |pmid=15177709|url-access=subscription }}</ref><ref name=":42" /><ref name="bode" /> In [[drug addiction]], [[corticotropin release factor]] (CRF) is involved with the aversive effects of [[Drug withdrawal|withdrawal]]. Stress causes CRF to release into the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]] shell, motivating reinstatement of drug use. A similar effect is also hypothesized in pair bonds, where stress after separation or social loss motivates a person to return to the partner; however, experiments have not investigated this in humans, only rodents.<ref name="burkett-young-addict">{{Cite journal |last1=Burkett |first1=James P. |last2=Young |first2=Larry J. |author-link2=Larry J. Young |date=2012 |title=The behavioral, anatomical and pharmacological parallels between social attachment, love and addiction |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=224 |issue=1 |pages=1–26 |doi=10.1007/s00213-012-2794-x |issn=0033-3158 |pmc=3469771 |pmid=22885871}}</ref> Helen Fisher believed that separation anxiety activates the HPA axis, producing these [[stress hormones]]. It's ironic, she says, because short-term stress can also produce [[dopamine]] and [[norepinephrine]], so "as the adored one slips away, the very chemicals that contribute to feelings of romance grow even more potent".<ref>{{harvnb|Fisher|2004|pp=163–164}}</ref> === Frustration attraction and uncertainty === [[Dopamine]] [[neuron]]s in the [[ventral tegmental area]] are theorized to encode a "reward prediction error" (RPE) signal, rather than a reward per se. This RPE signaling indicates whether a given reward was either better, equal to, or worse than what was anticipated, and this is believed to be part of a [[reinforcement]] learning paradigm.<ref name="schultz2000">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=1 December 2000 |title=Multiple reward signals in the brain |url=https://www.nature.com/articles/35044563 |journal=Nature Reviews Neuroscience |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=199–207 |doi=10.1038/35044563 |pmid=11257908 |issn=1471-003X|url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2016" /> Studies have shown that for learning about a stimulus to occur (so that behavior in response to it changes), the reward has to be surprising or unpredicted.<ref name="schultz2000" /> Rewards which are better than predicted reinforce the behavior and cause it to become more frequent, while a reward which is worse than expected would be avoided.<ref name="schultz2016" /> Dopamine neurons increase their firing rate when encountering an unexpected reward.<ref name="schultz2000" /> After reinforcement learning occurs, dopamine neurons also fire in response to encountering cues in the environment which predicted the reward (e.g. in animal studies, a lever or a special sound).<ref name="schultz2016" /><ref name="schultz2000" /> As predictions become updated and the rewards are the same as expected, dopamine activity comparatively diminishes.<ref name="schultz2016" /> "Frustration attraction" (also called the "[[Romeo and Juliet effect]]") is the idea that adversity heightens romantic passion, for example, through social or physical barriers.<ref name="fisher-frustration">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=16–18, 161–162, 250, 279}}</ref> The phenomenon has been remarked on by many authors, such as [[Socrates]], [[Ovid]], the ''[[Kama Sutra]]'', and "[[Dear Abby]]". [[Bertrand Russell]] once opined that "when a man has no difficulty in obtaining a woman, his feeling toward her does not take the form of romantic love".<ref name="tennov-uncertainty">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=18, 24, 26, 44–47, 56–57, 62, 104–105}}</ref><ref name="about-love-frustration">{{Harvard citation no brackets|Berscheid|Walster|1974|pp=364–369}}</ref> Some common social barriers are parents who interfere with their children's romance (as in ''Romeo and Juliet''), deceived spouses, or other social customs.<ref name="tennov-uncertainty" /><ref name="about-love-frustration" /> [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] believes the phenomenon can be explained by the mechanics of dopamine, because animal studies have shown that when a reward which is anticipated to be incoming is delayed, reward-expecting neurons prolong their firing (over comparatively short timescales—in these studies) until the reward is delivered.<ref name="fisher-frustration" /><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2000" /> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Souhtland-Casino.jpg | image2 = Slot_machines.jpg | alt2 = | caption2 = [[Infatuated love]] essentially thrives on [[intermittent reinforcement]]—also the mechanic a [[slot machine]] relies on.<ref name="sternberg1987"/><ref name="bellamy-slots"/> }} [[Passionate love|Passionate]] or [[infatuated love]] is also said to thrive in situations which involve the uncertainty of [[intermittent reinforcement]], when consummation is withheld, when barriers prevent lovers from meeting regularly, or when one's perceptions of how likely their love is reciprocated are ambiguous and constantly changing.<ref name="sternberg1987">{{Cite journal |last=Sternberg |first=Robert |author-link=Robert Sternberg |date=1987 |title=Liking versus loving: A comparative evaluation of theories |url=https://psycnet.apa.org/record/1988-07409-001 |journal=[[Psychological Bulletin]] |volume=102 |issue=3 |pages=331–345 |doi=10.1037/0033-2909.102.3.331 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Hayes" /><ref name="tennov-uncertainty" /> Uncertainty seems to magnify cue-triggered [[incentive salience]] "wanting".<ref name=":27" /><ref name="bellamy-slots" /><ref name="beckes">{{Cite journal |last=Beckes |first=Lane |last2=Simons |first2=Kailey |last3=Lewis |first3=Danielle |last4=Le |first4=Anthony |last5=Edwards |first5=Weston |date=4 October 2016 |title=Desperately Seeking Support: Negative Reinforcement Schedules in the Formation of Adult Attachment Associations |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1948550616671402 |journal=Social Psychological and Personality Science |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=229–238 |doi=10.1177/1948550616671402 |issn=1948-5506|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Anselme |first=Patrick |date=February 2015 |title=Incentive salience attribution under reward uncertainty: A Pavlovian model |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376635714002575 |journal=Behavioural Processes |language=en |volume=111 |pages=6–18 |doi=10.1016/j.beproc.2014.10.016|url-access=subscription }}</ref> A comparable type of situation is that of a [[slot machine]], where the rewards are designed to be always unpredictable so the [[gambler]] cannot understand the pattern. Unable to [[Habituation|habituate]] to the experience, for some people the exhilarating high from the unexpected wins leads to [[gambling addiction]] and [[Compulsive behavior|compulsions]]. If the machine paid out on a regular interval (so that the rewards were expected), it would not be as exciting.<ref name="bellamy-slots">{{Harvard citation no brackets|Bellamy|2025|pp=3, 6, 48–49, 56–58, 148–150, back cover}}</ref> Uncertainty theory in the context of romantic love is associated with [[Dorothy Tennov]]'s theory of [[limerence]], an addictive, infatuated kind of love, commonly experienced for an unobtainable or unreachable person.<ref name="what-fuels-passion">{{Cite journal |last1=Carswell |first1=Kathleen L. |last2=Impett |first2=Emily A. |date=6 July 2021 |title=What fuels passion? An integrative review of competing theories of romantic passion |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/spc3.12629 |journal=Social and Personality Psychology Compass |language=en |volume=15 |issue=8 |doi=10.1111/spc3.12629 |issn=1751-9004 |article-number=e12629}}</ref><ref name="bellamy-slots" /><ref name="Hayes" /> In her study, Tennov observed reports of sometimes drastic emotional transitions caused by changes in one's perception over whether their love might be reciprocated, and these abrupt transitions could cause seeming emotional volatility even in otherwise stable individuals.<ref name="tennov-uncertainty" /> The effect of uncertainty has also been interpreted as attachment anxiety.<ref name="what-fuels-passion" /><ref name=":1" /> Intermittent maltreatment (known as "[[traumatic bonding]]" in [[abusive relationship]]s) is also believed to intensify romantic "passion" (i.e. strong emotion, including suffering). This is, again, believed to be related to intermittent reinforcement and how one's expectations are confirmed or violated.<ref name="hatfield-maltreatment">{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|pp=58, 103–105}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Dutton |first1=Donald G. |author-link1=Donald Dutton |last2=Painter |first2=Susan |date=2 January 1993 |title=Emotional Attachments in Abusive Relationships: A Test of Traumatic Bonding Theory |url=http://connect.springerpub.com/lookup/doi/10.1891/0886-6708.8.2.105 |journal=Violence and Victims |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=105–120 |doi=10.1891/0886-6708.8.2.105 |pmid=8193053 |issn=0886-6708|url-access=subscription }}</ref> According to [[Elaine Hatfield]], 'Consistency generates little emotion; it is inconsistency that we respond to. If a person always treats us with love and respect, we start to take that person for granted. We like him or her—but "ho hum." [...] What would generate a spark of interest, however, is if our admiring friend suddenly started treating us with contempt—or if our arch enemy started inundating us with kindness.'<ref name="hatfield-maltreatment" /> === Positive illusions === [[File:Crystaled_salt_on_the_stick.jpg|thumb|"[[Crystallization (love)|Crystallization]]" was coined by the 19th-century French writer [[Stendhal]] to refer to these [[positive illusions]], based on an analogy where a tree branch is tossed into a [[Salt mining|salt mine]]. The tree branch (or twig) becomes covered in salt crystals, transforming it "into an object of shimmering beauty".<ref name="tennov-crystallization"/><ref name="fisher-positive"/><ref name="murray1996"/>]] People in love tend to overemphasize the positive aspects of their loved one or relationship, while overlooking or devaluing negative aspects.<ref name="fisher-positive">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=21, 307}}</ref><ref name="tennov-crystallization">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=29–33}}</ref><ref name="bode" /> This is regarded as a type of [[cognitive bias]] called [[positive illusions]].<ref name="bode" /><ref name="murray1996">{{cite journal |last1=Murray |first1=Sandra |last2=Holmes |first2=John |last3=Griffin |first3=Dale |date=January 1996 |title=The Benefits of Positive Illusions: Idealization and the Construction of Satisfaction in Close Relationships |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0022-3514.70.1.79 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=70 |issue=1 |pages=79–98 |doi=10.1037/0022-3514.70.1.79 |url-access=subscription}}</ref><ref name="song-positive" /> The phenomenon has also been referred to as [[Crystallization (love)|crystallization]],<ref name="fisher-positive" /> idealization,<ref name="murray1996" /> "love is blind" bias,<ref name="bode" /> putting the loved one on a pedestal,<ref>{{Cite web |last1=Modrek |first1=Anahid |last2=Caponigro |first2=Janelle |date=25 March 2011 |title=Think Your Spouse is the Best? We Have Good News for You |url=https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618151026/https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |archive-date=18 June 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Greater Good Science Center|Greater Good Magazine]] |language=en}}</ref> or seeing through rose-colored glasses.<ref>{{Cite web |last=Nuzzo |first=Regina |date=25 July 2011 |title=Rose-colored glasses may help love last |url=https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516043709/https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |archive-date=16 May 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref> In the past, some authors have depicted the phenomenon as a malady, arguing that people who idealize would have their partner fall short of their high expectations as a relationship progresses; however, despite this, significant modern scientific evidence has shown that positive illusions actually contribute to relationship satisfaction, long-term well-being and decreased risk for relationship discontinuation.<ref name="murray1996" /><ref name="song-positive">{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zhang |first2=Yongjun |last3=Zuo |first3=Lin |last4=Chen |first4=Xueli |last5=Cao |first5=Gui |last6=d'Oleire Uquillas |first6=Federico |last7=Zhang |first7=Xiaochu |date=2019-01-11 |title=Improving Relationships by Elevating Positive Illusion and the Underlying Psychological and Neural Mechanisms |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=12 |article-number=526 |doi=10.3389/fnhum.2018.00526 |pmid=30687044 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=6336892 }}</ref><ref name="fisher-positive" /> The exact mechanism is not currently understood, but some brain areas are proposed to be related.<ref name="song-positive" /><ref name="bode" /> The [[dopaminergic]] areas of the [[reward system]] which are active in romantic love may be involved with attributing [[Salience (neuroscience)|salience]] to the positive characteristics of a loved one. The [[dorsal anterior cingulate cortex]] is involved with error detection and has been active during negative social evaluation and exclusion, so that reduced activation of this area would be an adaptive response to a partner's negative characteristics. Certain areas of the [[prefrontal cortex]] could also be exerting top-down control to suppress emotional responses to attractive alternatives. Information is then passed to the [[orbitofrontal cortex]], where positive and negative information is weighed, resulting in a biased subjective value about the partner.<ref name="song-positive" /> ==Genetics== [[File:Colour Wheel of Love.jpeg|thumb]] ===Love attitudes=== {{Further information|Color wheel theory of love}} Studies have investigated the contribution of [[genetics]] to romantic love, using the ''[[Love Attitudes Scale]]'' (LAS).<ref name="las-twins"/><ref name="las-genes"/> The LAS is an instrument designed to measure the six "[[love styles]]" created by [[John Alan Lee]].<ref name="karandashev-las">{{Cite web |last=Karandashev |first=Victor |date=18 October 2022 |title=What Does the Love Attitude Scale Evaluate? |url=https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117224712/https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |archive-date=17 January 2025 |access-date=23 August 2025 |website=The Diversity of Love Journal}}</ref><ref name="hendricks-las">{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|p=151}}</ref> The concept of a love style is defined as a way to love another person, or a type of love story.<ref name="lee-typology">{{Cite journal |last=Lee |first=John Alan |author-link=John Alan Lee |date=1977 |title=A Typology of Styles of Loving |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/014616727700300204 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=173–182 |doi=10.1177/014616727700300204 |issn=0146-1672 |url-access=subscription |ref=none}}</ref><ref name="karandashev-las"/> Properly speaking then, the LAS measures ''love attitudes'', which are [[Variable (mathematics)|variables]] taken to measure the "amount" of each love style in the profile of an individual.<ref name="karandashev-las"/><ref name="hendricks-las"/> [[Elaine Hatfield]] has briefly summarized the six love styles this way:<ref name="hatfield-styles">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|p=38}}</ref> * '''Eros:''' love of beauty. * '''Ludus:''' playful love. * '''Storge:''' companionate love. * '''Mania:''' obsessive love. * '''Agape:''' altruistic love. * '''Pragma:''' realistic love. Both eros and mania correspond to concepts like [[falling in love]]<ref>{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|pp=154–155}}</ref> and [[passionate love]].<ref>{{harvnb|Hatfield|1988|p=191}}</ref> <!-- Note: This section is transcluded at "Romance" and "Colour wheel theory of love". It is transcluded FROM "Biology of romantic love" TO "Colour wheel theory of love", not the other way around, because "Biology of romantic love" has many other sections which are transcluded into other articles too. This keeps transclusions always coming from "Biology of romantic love", rather than a more disorganized web both coming and going (which would be more difficult to notate for other editors). --><section begin="LAS genetics"/>In 2007, researchers from the [[University of Pavia]] led by [[Enzo Emanuele]] investigated the relation between love attitudes and the [[dopamine]] and [[serotonin]] pathways, by examining the association with [[Gene polymorphism|polymorphisms]] in several [[neurotransmitter]] genes.<ref name="las-genes">{{Cite journal |last=Emanuele |first=Enzo |author-link=Enzo Emanuele |last2=Brondino |first2=Natascia |last3=Pesenti |first3=Sara |last4=Re |first4=Simona |last5=Geroldi |first5=Diego |date=2007 |title=Genetic loading on human loving styles |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18063936 |journal=Neuro Endocrinology Letters |volume=28 |issue=6 |pages=815–821 |issn=0172-780X |pmid=18063936}}</ref> This study found that the eros love attitude was associated with the [[DRD2]] ([[dopamine receptor]]) ''Taq''I A [[genotype]]s. A trend was observed in the study for higher scores on eros according to the number of A1 [[allele]]s, which has previously been associated with lower DRD2 density.<ref name="las-genes"/> (D2 receptors are inhibitory.)<ref name="burkett-young-addict"/> Such a difference is hypothesized to result in a deficiency such that the reward is enhanced from pleasant experiences, consistent with some of the "addictive" features of eros, such as a need for daily contact and a desire for exclusivity. Additionally, the mania love attitude was associated with the [[5HT2A]] ([[serotonin receptor]]) C516T genotype, which has also been associated with [[obsessive–compulsive disorder]].<ref name="las-genes"/> In [[Behavioural genetics|behavioral genetics]], one tool which is valuable for determining [[Genetic influences|genetic influence]] is the [[twin study]],<ref name="plomin-twins">{{harvnb|Plomin|DeFries|McClearn|McGuffin|2000|pp=75–82, 85, 87, 169, 296–301, 329–331}}</ref> which compares identical [[twin]]s (monozygotic, who are genetically identical) and fraternal twins (dizygotic, who are only 50% genetically related, like other [[sibling]]s). The differences between the two types of twins are used to estimate how much of a given trait is [[Heritability|heritable]] (how much the individual differences in a group, i.e. [[variance]], can be accounted for by genetic differences between individuals), and how much is environmental. Environmental contribution is further split between shared environment (which makes family members more similar) and nonshared environment (which makes them different, but for mathematical reasons also includes measurement error).<ref name="plomin-twins"/> In 1994, a twin study co-authored by [[Phillip R. Shaver|Phillip Shaver]] investigated the genetic and environmental influence on love attitudes.<ref name="las-twins">{{Cite journal |last1=Waller |first1=Niels G. |last2=Shaver |first2=Phillip R. |author-link2=Phillip R. Shaver |date=September 1994 |title=The Importance of Nongenetic Influences on Romantic Love Styles: A Twin-Family Study |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |journal=Psychological Science |language=en |volume=5 |issue=5 |pages=268–274 |doi=10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |issn=0956-7976|url-access=subscription }}</ref> This study found that individual differences in love attitudes are almost exclusively due to environmental influence, with genetic factors having very little influence for most love attitudes (from most-to-least heritable: mania, storge, pragma & eros), and even no influence at all for others (ludus & agape). The authors interpret the result as meaning that love styles may be influenced by one's childhood familial environment (for shared environment) and unique experiences with parents, peers, adolescent and adult lovers, and so on (for nonshared environment). Of these, the influence from the nonshared environment was larger than the shared environment.<ref name="las-twins"/><section end="LAS genetics"/> == Brain imaging == Brain imaging techniques such as [[functional magnetic resonance imaging]] (fMRI) and [[positron emission tomography]] (PET) have been used to investigate which brain regions are involved in romantic love. Nearly all of these experiments have had participants look at a [[photograph]] of their beloved during an fMRI scan, with a few exceptions, although the specific procedures used have not always been identical. The differences in experimental design (e.g. length of time the participants had been in love, or the specific task given to participants during the scan) can be used to explain why the experiment results are sometimes different.<ref name="aron2005"/><ref name="fisher-reject">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Brown |first2=Lucy L. |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Strong |first4=Greg |last5=Mashek |first5=Debra |date=1 July 2010 |title=Reward, Addiction, and Emotion Regulation Systems Associated With Rejection in Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00784.2009 |journal=Journal of Neurophysiology |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=51–60 |doi=10.1152/jn.00784.2009 |pmid=20445032 |issn=0022-3077 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":19">{{Citation |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |chapter=Romantic love, pair-bonding, and the dopaminergic reward system. |date=2014 |title=Mechanisms of social connection: From brain to group. |pages=55–69 |editor-last=Mikulincer |editor-first=Mario |editor-link2=Phillip R. Shaver |chapter-url=https://content.apa.org/books/14250-004 |access-date=2025-06-12 |place=Washington |publisher=American Psychological Association |language=en |doi=10.1037/14250-004 |isbn=978-1-4338-1415-0 |last2=Aron |first2=Arthur P. |author-link2=Arthur Aron |editor2-last=Shaver |editor2-first=Phillip R. |chapter-url-access=subscription}}</ref><ref name=":9" /><ref name=":21">{{Cite journal |last1=Takahashi |first1=Kayo |last2=Mizuno |first2=Kei |last3=Sasaki |first3=Akihiro T. |last4=Wada |first4=Yasuhiro |last5=Tanaka |first5=Masaaki |last6=Ishii |first6=Akira |last7=Tajima |first7=Kanako |last8=Tsuyuguchi |first8=Naohiro |last9=Watanabe |first9=Kyosuke |last10=Zeki |first10=Semir |last11=Watanabe |first11=Yasuyoshi |date=2015-04-09 |title=Imaging the passionate stage of romantic love by dopamine dynamics |journal=Frontiers in Human Neuroscience |volume=9 |page=191 |doi=10.3389/fnhum.2015.00191 |issn=1662-5161 |pmc=4391262 |pmid=25914637 |doi-access=free}}</ref> In 2000, a study by [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] of [[University College London]] was the first fMRI study of romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=44–45}}</ref> The 17 participants were "truly, deeply and madly in love", had been together for a mean of 2.4 years, and were shown either one or two photographs of their loved one during the scan. Two main areas were active in this study: the middle [[insular cortex]], associated with stomach churning or "gut feelings", which could have something to do with the feeling of "butterflies in the stomach", and part of the [[anterior cingulate cortex]], associated with feelings of euphoria. Other activations were areas in the [[cerebrum]], the [[caudate nucleus]], [[putamen]] and the [[cerebellum]].<ref name=":16" /><ref>{{Cite web |date=5 July 2000 |title=How the brain registers love |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512024401/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |archive-date=12 May 2025 |access-date=12 June 2025 |website=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Derbyshire |first=David |date=13 July 2000 |title=Why falling in love gives you butterflies |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615152753/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |archive-date=15 June 2024 |access-date=7 July 2025 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |language=en}}</ref> A later analysis in 2004 by the same authors also reports activity in the [[ventral tegmental area]] (VTA), which produces [[dopamine]].<ref name="bartelszeki" /><ref name="aron2005" /> The study also showed key deactivations, areas of the brain that were less active in romantic love compared to friendship love, in the [[amygdala]] and [[medial prefrontal cortex]] (mPFC). The amygdala is involved with [[fear]] and [[risk]] detection, and the mPFC is involved with understanding and predicting the intentions of other people, called [[mentalizing]]. These deactivations are taken as evidence that "love is blind", or i.e. that people in love discount the risks involved and misunderstand people's intentions, even leading to folly sometimes.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=45–46}}</ref> In 2005, a study by [[Arthur Aron]], [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]], Debra Mashek, Greg Strong, Haifang Li, and Lucy Brown was the first fMRI study of ''early-stage'' intense romantic love.<ref name="aron2005" /><ref name=":04">{{cite news |date=23 August 2024 |title=Helen Fisher, Who Researched the Brain's Love Circuitry, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607023422/https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |archive-date=7 June 2025 |access-date=23 August 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> It has been praised as advancing the scientific understanding of infatuated love, even by a skeptic of fMRI literature.<ref name=":04" /> This study differed from Bartels and Zeki in that the 17 participants who had "just fallen madly in love" had been in love for a much shorter mean time of only 7.4 months. These participants were more intensely in love, and spent 85% or more of their waking hours thinking of their loved one.<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher2016" /> This study also had participants look at a photograph of their loved one during the scan. Reward and motivation areas were active, like the VTA and areas of the caudate. Activity was also found in the insular and [[cingulate cortex]], involved with emotion. Some interesting areas were correlated with the length of the relationship, like the [[ventral pallidum]], implicated in attachment in [[prairie vole]]s, and the anterior cingulate, implicated in obsessive thinking, cognition and emotion. This study also examined correlations with facial attractiveness to determine that the right VTA was active because of romantic passion rather than because the partner was aesthetically pleasing. Aesthetically pleasing faces elicited more activity in the left VTA, which is more associated with "liking" a reward (i.e. pleasure), whereas the right VTA is more associated with "wanting" a reward (i.e. [[incentive salience]]).<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2016" /> In 2011, Xu et al. repeated the experiment by Aron et al., but using Chinese participants.<ref name=":24" /> Ortigue et al. used fMRI to investigate the [[Subliminal stimuli|subliminal]] influence of romantic love on motivation, interested in how these implicit neural representations might differ from previous experiments where subjects were consciously aware of the stimulus (viewing a photograph).<ref name="OrtigueEtAl2007">{{cite journal |author1=S. Ortigue |author2=F. Bianchi-Demicheli |author3=A. F. de C. Hamilton |author4=S. T. Grafton |date=Jul 2007 |title=The Neural Basis of Love as a Subliminal Prime: An Event-related Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://archive-ouverte.unige.ch/unige:29405 |journal=Journal of Cognitive Neuroscience |volume=19 |issue=7 |pages=1218–1230 |doi=10.1162/jocn.2007.19.7.1218 |pmid=17583996 |s2cid=12270112 |doi-access=free}}</ref> In Ortique et al.'s study, participants were shown a subliminal [[Priming (psychology)|prime]] word for 26ms (either their beloved's name, the name of a friend, or a word describing a personal passion like a hobby), followed by a series of symbols (#) for 150ms, followed by a target word for 26ms. This target was either an English word, non-word or blank, and participants were asked to identify whether it was a word or not. In trials with the love prime or passion prime, participants were faster to identify whether the target was a word or not, and this also correlated with scores on the ''[[Passionate Love Scale]]''. The authors believe this shows that love priming activates motivation systems in the brain, rather than just evoking a particular emotion.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> The fMRI scanning showed brain regions active for love primes similar to previous experiments, including reward and motivation areas like the VTA and caudate, but with some additions. Subliminal love priming additionally activated the bilateral [[Fusiform gyrus|fusiform gyri]] and [[Angular gyrus|angular gyri]], involved in integrating abstract representations. The authors relate this to the [[self-expansion model]] of interpersonal relationships, where self-expansion by integrating the characteristics of one's beloved into one's self (called inclusion of the other in the self) is a rewarding experience which may promote romantic love feelings.<ref name="OrtigueEtAl2007" /><ref name=":4" /> In brain scans of long-term intense romantic love (involving subjects who professed to be "madly" in love, but were together with their partner 10 years or more) led by [[Bianca Acevedo]], attraction similar to early-stage romantic love was associated with dopamine reward center activity ("wanting"), but long-term [[Attachment theory|attachment]] was associated with the [[Globus pallidus|globus palludus]], a site for [[Opioid|opiate]] receptors identified as a hedonic hotspot ("liking"). Long-term romantic lovers also showed lower levels of obsession compared to those in the early stage.<ref name=":4" /><ref name=":02" /> An fMRI study led by [[Sandra Langeslag]] investigated the effect of attention on brain activity related to a loved one. In most other previous experiments, subjects only passively viewed a photograph, but this experiment used an [[Oddball paradigm|oddball task]] to distinguish between instances where the loved one was either the intended target of the subject's attention or a distraction. Participants were given trials where they were presented with a random face for only 250ms (usually an unknown person) and instructed to watch for either a loved one or a friend, then press a button if the face was the intended target for a given run. In some runs, the loved one would be the intended target for a button press, while the friend would be a distractor causing participants to press the button by mistake sometimes, while in other runs the friend would be the target and the loved one a distractor. This experiment found that activity in the [[dorsal striatum]] (an area of the reward system) was modulated by whether or not participants were instructed to pay attention to their loved one. That is, the dorsal striatum showed more response to the loved one than to the friend, but only when the loved one was the target. This led the authors to conclude that "the dorsal striatum is not activated by beloved-related information per se, but only by beloved-related information that is attended". This activity also tended to be smaller when participants had been in love or been in a relationship for longer. The dorsal striatum is implicated in [[reinforcement]] learning, so the authors interpret the increase in brain activity as reflecting prior reinforcement of social actions which leads the infatuated individuals to pay preferential attention to their loved one. Participants also tended to press the button by mistake more often when distracted by the loved one than the friend.<ref name=":40" /> Some brain scan experiments of early-stage romantic love have found activation of the [[posterior cingulate cortex]], which is implicated in [[autobiographical memory]] of socially relevant stimuli (e.g. partner names) and [[attention]].<ref name=":19" /> Most experiments (including long-term romantic love) have shown activity in the [[hippocampus]] and [[parahippocampal gyrus]], areas involved with [[learning]] and [[memory]].<ref name=":19" /><ref name=":4" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ Brain imaging studies on romantic love !Year !Authors !Description !Time in love/in relationship !Stimuli |- |2000 |Bartels & Zeki<ref name=":16" /> |Passionate love in relationships |2.4 years (mean) |Pictures |- |2004 |Najib et al.<ref>{{Cite journal |last1=Najib |first1=Arif |last2=Lorberbaum |first2=Jeffrey P. |last3=Kose |first3=Samet |last4=Bohning |first4=Daryl E. |last5=George |first5=Mark S. |date=2004-12-01 |title=Regional Brain Activity in Women Grieving a Romantic Relationship Breakup |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |journal=American Journal of Psychiatry |language=en |volume=161 |issue=12 |pages=2245–2256 |doi=10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |pmid=15569896 |issn=0002-953X|url-access=subscription }}</ref> |Grief after rejection |Within 6 weeks after separation, after relationship at least 6 months |Rumination |- |2005 |Aron et al.<ref name="aron2005" /> |Early-stage intense passionate love in relationships |7.4 months (mean) |Pictures |- |2007 |Ortigue et al.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> |Passionate love in relationships |15.3 months (mean) |Names |- |2009 |Kim et al.<ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Won |last2=Kim |first2=Seungyeon |last3=Jeong |first3=Jaeseung |last4=Lee |first4=Kyung-Uk |last5=Ahn |first5=Kook-Jin |last6=Chung |first6=Yong-An |last7=Hong |first7=Keun-Young |last8=Chae |first8=Jeong-Ho |date=2009 |title=Temporal Changes in Functional Magnetic Resonance Imaging Activation of Heterosexual Couples for Visual Stimuli of Loved Partners |journal=Psychiatry Investigation |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=19–25 |doi=10.4306/pi.2009.6.1.19 |issn=1738-3684 |pmc=2796039 |pmid=20046369}}</ref> |Passionate love in relationships, retested 180 days later |Not more than 100 days |Pictures |- |2010 |Fisher et al.<ref name="fisher-reject" /> |Intense passionate love after rejection |63 days post-rejection, after 21-month relationship (averages) |Pictures |- |2010 |Younger et al.<ref name=":22" /> |Early-stage intense passionate love in relationships, with pain reduction measure |<9 months in relationship |Pictures |- |2010 |Zeki & Romaya<ref>{{Cite journal |last1=Zeki |first1=Semir |author-link1=Semir Zeki |last2=Romaya |first2=John Paul |date=2010-12-31 |editor-last=Sirigu |editor-first=Angela |title=The Brain Reaction to Viewing Faces of Opposite- and Same-Sex Romantic Partners |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=12 |article-number= e15802|bibcode=2010PLoSO...515802Z |doi=10.1371/journal.pone.0015802 |issn=1932-6203 |pmc=3013131 |pmid=21209829 |doi-access=free}}</ref> |Passionate love in heterosexual and homosexual relationships |3.7 years (mean) |Pictures |- |2011 |Acevedo et al.<ref name=":4" /> |Long-term intense passionate love |Married 10–29 years |Pictures |- |2011 |Stoessel et al.<ref>{{Cite journal |last1=Stoessel |first1=Christina |last2=Stiller |first2=Juliane |last3=Bleich |first3=Stefan |last4=Boensch |first4=Dominikus |last5=Doerfler |first5=Arnd |last6=Garcia |first6=Meritxell |last7=Richter-Schmidinger |first7=Tanja |last8=Kornhuber |first8=Johannes |last9=Forster |first9=Clemens |date=2011 |title=Differences and Similarities on Neuronal Activities of People Being Happily and Unhappily in Love: A Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://karger.com/article/doi/10.1159/000325076 |journal=Neuropsychobiology |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=52–60 |doi=10.1159/000325076 |pmid=21606659 |issn=0302-282X}}</ref> |Passionate love in happy relationships, and unhappy after separation |Maximum 6 months |Pictures |- |2011 |Xu et al.<ref name=":24">{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |last4=Cao |first4=Guikang |last5=Feng |first5=Tingyong |last6=Weng |first6=Xuchu |date=February 2011 |title=Reward and motivation systems: A brain mapping study of early-stage intense romantic love in Chinese participants |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=249–257 |doi=10.1002/hbm.21017 |issn=1065-9471 |pmc=6870433 |pmid=21229613}}</ref> |Early-stage intense passionate love in relationships (Chinese) |6.54 months (mean) |Pictures |- |2012 |Xu et al.<ref>{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Wang |first2=Jin |last3=Aron |first3=Arthur |last4=Lei |first4=Wei |last5=Westmaas |first5=J. Lee |last6=Weng |first6=Xuchu |date=2012-07-31 |editor-last=Le Foll |editor-first=Bernard |title=Intense Passionate Love Attenuates Cigarette Cue-Reactivity in Nicotine-Deprived Smokers: An fMRI Study |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=7 |article-number= e42235|bibcode=2012PLoSO...742235X |doi=10.1371/journal.pone.0042235 |issn=1932-6203 |pmc=3409150 |pmid=22860092 |doi-access=free}}</ref> |Intense passionate love in relationships (Chinese men who are smokers) |14.22 months (mean) |Pictures |- |2012 |Acevedo et al.<ref>{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=2012 |title=Neural correlates of marital satisfaction and well-being: Reward, empathy, and affect |url=https://psycnet.apa.org/record/2012-09902-003 |journal=Clinical Neuropsychiatry |volume=9 |issue=1 |pages=20–31}}</ref> |Marital satisfaction in long-term passionate love relationships |Married 21.4 years (mean) |Pictures |- |2012 |Poore et al.<ref name=":1" /> |Reward prediction error in long-term relationships |53 months (mean) in relationship |Gain/Loss |- |2013 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zhang |first2=John X. |last3=Xie |first3=Jing |last4=Zou |first4=Zhiling |last5=Huang |first5=Xiting |date=2013-10-16 |editor-last=Hayasaka |editor-first=Satoru |title=Gender Differences in Perception of Romance in Chinese College Students |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=10 |article-number= e76294|bibcode=2013PLoSO...876294Y |doi=10.1371/journal.pone.0076294 |issn=1932-6203 |pmc=3797815 |pmid=24146853 |doi-access=free}}</ref> |Gender differences in perception of romance situations described in text |18.42 months (mean) |Rating task |- |2013 |Scheele et al.<ref name=":39">{{Cite journal |last1=Scheele |first1=Dirk |last2=Wille |first2=Andrea |last3=Kendrick |first3=Keith M. |last4=Stoffel-Wagner |first4=Birgit |last5=Becker |first5=Benjamin |last6=Güntürkün |first6=Onur |last7=Maier |first7=Wolfgang |last8=Hurlemann |first8=René |date=2013-12-10 |title=Oxytocin enhances brain reward system responses in men viewing the face of their female partner |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=110 |issue=50 |pages=20308–20313 |doi=10.1073/pnas.1314190110 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=3864312 |pmid=24277856 |bibcode=2013PNAS..11020308S }}</ref> |Intranasal oxytocin enhanced brain reward activity and facial attractiveness of partner |28.8 months, 36.4 months (means) |Pictures |- |2014 |Langeslag et al.<ref name=":40">{{Cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra J. E. |author-link1=Sandra Langeslag |last2=van der Veen |first2=Frederik M. |last3=Röder |first3=Christian H. |date=13 January 2014 |title=Attention modulates the dorsal striatum response to love stimuli |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=35 |issue=2 |pages=503–512 |doi=10.1002/hbm.22197 |issn=1065-9471 |pmc=6869091 |pmid=23097247}}</ref> |Attention modulates dorsal striatum response to a loved one in a distraction task |<9 months in love |Pictures |- |2015 |Song et al.<ref>{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Kou |first3=Juan |last4=Liu |first4=Yang |last5=Yang |first5=Lizhuang |last6=Zilverstand |first6=Anna |last7=d'Oleire Uquillas |first7=Federico |last8=Zhang |first8=Xiaochu |date=2015-02-13 |title=Love-related changes in the brain: a resting-state functional magnetic resonance imaging study |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=9 |page=71 |doi=10.3389/fnhum.2015.00071 |pmid=25762915 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=4327739 }}</ref> |Resting-state comparison of in-love with those in recently ended relationships and those never in love |12 months in love vs. 10 months post-breakup after 15 months in relationship (means) |Rest |- |2015 |Takahashi et al.<ref name=":21" /> |Early-stage passionate love in relationships (this is the only study in the list that used PET instead of fMRI) |17 months (median) |Pictures |- |2018 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Song |first3=Hongwen |last4=Zhang |first4=Zhuo |last5=Yang |first5=Bo |last6=Huang |first6=Xiting |date=2018-02-12 |title=Cognition, emotion and reward networks associated with sex differences for romantic appraisals |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |article-number=2835 |doi=10.1038/s41598-018-21079-5 |issn=2045-2322 |pmc=5809561 |pmid=29434208 |bibcode=2018NatSR...8.2835Y }}</ref> |Sex differences in the appraisal of photographs depicting romance scenes (not a partner) |8.76 months (mean) |Pictures |- |2020 |Wang et al.<ref name=":38">{{Cite journal |last1=Wang |first1=Chuan |last2=Song |first2=Sensen |last3=d'Oleire Uquillas |first3=Federico |last4=Zilverstand |first4=Anna |last5=Song |first5=Hongwen |last6=Chen |first6=Hong |last7=Zou |first7=Zhiling |date=2 January 2020 |title=Altered brain network organization in romantic love as measured with resting-state fMRI and graph theory |url=https://link.springer.com/10.1007/s11682-019-00226-0 |journal=Brain Imaging and Behavior |language=en |volume=14 |issue=6 |pages=2771–2784 |doi=10.1007/s11682-019-00226-0 |pmid=31898089 |issn=1931-7557|url-access=subscription }}</ref> |Brain network organization measured with resting-state fMRI and graph theory |12.23 months (mean) |Rest |- |2020 |Acevedo et al.<ref name=":41">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |last2=Poulin |first2=Michael J. |last3=Collins |first3=Nancy L. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2020-05-07 |title=After the Honeymoon: Neural and Genetic Correlates of Romantic Love in Newlywed Marriages |journal=Frontiers in Psychology |volume=11 |article-number=634 |doi=10.3389/fpsyg.2020.00634 |issn=1664-1078 |pmc=7223160 |pmid=32457675 |doi-access=free}}</ref> |Genetic correlates of romantic love and relationship satisfaction among newlyweds |In relationships 4 years (mean), recently or soon to be married, retested after 1 year |Pictures |} ==See also== {{Portal|Biology|Psychology}} <!-- Alphabetical order please, per [[WP:SEEALSO]] --> <!-- Please add a short description per [[WP:SEEALSO]]; via {{subst:AnnotatedListOfLinks}} or {{Annotated link}} --> {{div col|colwidth=20em|small=yes}} *{{Annotated link|Attachment theory}} *{{Annotated link|Biology and sexual orientation}} *{{Annotated link|Effects of hormones on sexual motivation}} *{{Annotated link|Interpersonal attraction}} *{{Annotated link|Passionate and companionate love}} *{{Annotated link|Reward theory of attraction}} *{{Annotated link|Romance}} *{{Annotated link|Theories of love}} {{div col end}} <!-- Alphabetical order please per [[WP:SEEALSO]] --> ==References== {{Reflist}} ===Bibliography=== {{Refbegin|indent=yes}} * {{Cite book |first1=Arthur |last1=Aron |author-link1=Arthur Aron |first2=Helen |last2=Fisher |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |first3=Greg |last3=Strong |url=https://books.google.com/books?id=pvafa2zE0R8C |title=The Cambridge Handbook of Personal Relationships |date=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82617-4 |editor-last=Vangelisti |editor-first=Anita L. |location=Cambridge; New York |oclc=ocm61151394 |editor-last2=Perlman |editor-first2=Daniel |chapter=Romantic Love}} * {{Cite book |last=Beam |first=Joe |author-link=Joe Beam |url=https://books.google.com/books?id=0jBi87OOUosC |title=The Art of Falling in Love |date=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4516-7265-7 |language=en}} * {{Cite book |last=Bellamy |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=cQwTEQAAQBAJ |title=Smitten: Romantic obsession, the neuroscience of limerence, and how to make love last |year=2025 |publisher=Watkins Media Limited |isbn=978-1-78678-915-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Berscheid |first1=Ellen |editor-first=Ted L. |editor-last=Huston |author-link=Ellen S. Berscheid |url=https://books.google.com/books?id=YYFkAAAAIAAJ |title=Foundations of Interpersonal Attraction |chapter=A Little Bit about Love |pages=355–381 |last2=Walster |first2=Elaine |author-link2=Elaine Hatfield |date=1974 |publisher=[[Academic Press]] |isbn=978-0-12-362950-0}} * {{Cite book |last1=Buss |first1=David |chapter=The Evolution of Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link=David Buss |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=26 July 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=65–86}} * {{Cite book |last1=Campbell |first1=Lorne |last2=Ellis |first2=Bruce J. |chapter=Commitment, Love, and Mate Retention |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=419–442}} * {{Cite book |last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love | url=https://books.google.com/books?id=SPxmHKLwj3MC | access-date=5 May 2024 | year=2004 | publisher=[[Henry Holt and Company]] | isbn=978-0-8050-7796-4 | archive-date=23 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523011317/https://books.google.com/books/about/Why_We_Love.html?id=SPxmHKLwj3MC | url-status=live }} * {{Cite book |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://books.google.com/books?id=tNT6ERmW2h0C |title=Why Him? Why Her?: Finding Real Love By Understanding Your Personality Type |date=20 January 2009 |publisher=[[Macmillan Publishers]] |isbn=978-0-8050-8292-0 |language=en}} * {{Cite book | last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Anatomy of Love: A Natural History of Mating, Marriage, and Why We Stray (Completely Revised and Updated) | url=https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | access-date=18 February 2024 | year=2016 | publisher=W. W. Norton & Company | isbn=978-0-393-34974-0 | archive-date=18 February 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240218225538/https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | url-status=live }} * {{Cite book |last1=Hatfield |first1=Elaine |author-link=Elaine Hatfield |url=https://books.google.com/books?id=VBZgXsk-gsAC |title=A New Look at Love |last2=Walster |first2=G. William |publisher=University Press of America |year=1985 |isbn=978-0-8191-4957-2 |access-date=3 July 2024}} * {{Cite book |last=Hatfield | first=Elaine | author-link=Elaine Hatfield | year=1988 | chapter=Passionate and Companionate Love | editor-first=Robert | editor-last=Sternberg |editor-link=Robert Sternberg | title=The Psychology of Love | publisher=Yale University Press | url=https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | isbn=978-0-300-04589-5 | pages=191–217 | access-date=2024-05-16 | archive-date=2024-05-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240525231905/https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | url-status=live }} * {{Cite book |first1=Clyde |last1=Hendrick |first2=Susan S. |last2=Hendrick |chapter=Styles of Romantic Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link1=Clyde Hendrick |author-link2=Susan Hendrick |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=6 April 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=149–170}} * {{Cite book |last=Karandashev |first=Victor |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-319-42683-9 |title=Romantic Love in Cultural Contexts |date=2017 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-42681-5 |location=Cham |language=en |doi=10.1007/978-3-319-42683-9}} * {{Cite book |last=Machin |first=Anna |author-link=Anna Machin |url=https://books.google.com/books?id=u501EAAAQBAJ |title=Why We Love: The New Science Behind Our Closest Relationships |date=2022-02-01 |publisher=[[Simon and Schuster]] |isbn=978-1-64313-923-4 |language=en}} * {{Cite book |last1=Nestler |first1=Eric J. |title=Molecular neuropharmacology: a foundation for clinical neuroscience |last2=Hyman |first2=Steven E. |last3=Malenka |first3=Robert C. |date=2010 |publisher=McGraw-Hill Medical |isbn=978-0-07-148127-4 |edition=2. ed., [Nachdr.] |location=New York, NY}} * {{Cite book |last=Pinker |first=Steven |author-link=Steven Pinker |url=https://books.google.com/books?id=5cXKQUh6bVQC |title=How the Mind Works |date=2009-06-22 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-06973-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Pinker |first1=Steven |author-link=Steven Pinker |chapter=Foreword |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=xi-xvi}} * {{Cite book |last1=Plomin |first1=Robert |url=https://books.google.com/books?id=paYSQgAACAAJ |title=Behavioral Genetics |last2=DeFries |first2=John C. |last3=McClearn |first3=Gerald E. |last4=McGuffin |first4=Peter |date=2000-11-15 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-0-7167-5159-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Tallis |first=Frank |author-link=Frank Tallis |url=https://books.google.com/books?vid=ISBN9781560256472 |title=Love Sick: Love as a Mental Illness |date=January 2005 |publisher=Thunder's Mouth Press |isbn=978-1-56025-647-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Tennov |first=Dorothy |author-link=Dorothy Tennov |title=Love and Limerence: The Experience of Being in Love |date=1999 |publisher=Scarborough House |isbn=978-0-8128-6286-7 |location=Lanham, MD |url=https://books.google.com/books?id=506FGoFBjmUC}} {{Refend}} ==External links== * [https://psychclassics.yorku.ca/Harlow/love.htm The Nature of Love (1958)] - [[Harry Harlow]], ''American Psychologist'', 13, 573–685 * [https://people.howstuffworks.com/love6.htm HowStuffWorks: How Love Works] {{Navboxes |title = Articles related to love (scientific views) |list = {{Evolutionary psychology}} {{evolution}} {{Biology-footer}} {{Psychology}} {{Neuroscience}} {{emotion-footer}} }} [[Category:Biology]] [[Category:Evolutionary biology]] [[Category:Evolutionary psychology]] [[Category:Interpersonal attraction]] [[Category:Interpersonal relationships]] [[Category:Love]] [[Category:Psychology]] [[Category:Romance]] [[Category:Sociobiology]] d40zhtjzurpecom23bzy7efet9uo6ra 10806595 10806464 2026-06-30T07:33:35Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Կատեգորիան հեռացնում եմ ավազարկղից 10806595 wikitext text/x-wiki '''Ռոմանտիկ սիրո կենսաբանություն''' ({{Lang-en|The biology of romantic love}}), գիտական ուղղություն, որն ուսումնասիրում է [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սիրո]] կենսաբանական և նյարդաբանական հիմքերը: Այս ոլորտն ուսումնասիրվում է [[Էվոլյուցիոն հոգեբանություն|էվոլյուցիոն հոգեբանության]], [[Էվոլյուցիոն կենսաբանություն|էվոլյուցիոն կենսաբանության]], [[Մարդաբանություն|մարդաբանության]] և [[Նեյրոգիտություն|նեյրոգիտության]] կողմից<ref name="bode" />: Հետազոտությունները կենտրոնացած են նեյրոքիմիական նյութերի և [[Հորմոններ|հորմոնների]]՝ մասնավորապես [[Դոֆամին|դոֆամինի]] և [[Օքսիտոցին|օքսիտոցինի]] ազդեցության վրա, ինչպես նաև [[Ուղեղ|ուղեղի]] այն համակարգերի (այդ թվում՝ մեզոկորտիկոլիմբիկ ուղու<ref>{{Cite journal |last=Esch |first=Tobias |last2=Stefano |first2=George B. |date=August 2025 |title=The neurobiology of love and addiction: Central nervous system signaling and energy metabolism |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12464042/ |journal=Cognitive, Affective & Behavioral Neuroscience |volume=25 |issue=5 |pages=1225–1236 |doi=10.3758/s13415-025-01333-w |issn=1531-135X |pmc=12464042 |pmid=40760398}}</ref>) գործունեության վրա, որոնք պայմանավորում են [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սիրո]] հետ կապված հոգեբանական փորձառությունն ու վարքագիծը<ref name="bode" /><ref name="co-opted">{{cite journal | last1 = Bode | first1 = Adam | date = 16 October 2023 | title = Romantic love evolved by co-opting mother-infant bonding | journal = [[Frontiers in Psychology]] | volume = 14 | article-number = 1176067 | doi = 10.3389/fpsyg.2023.1176067 | doi-access = free | pmid = 37915523 | pmc = 10616966 }}</ref>: [[Ռոմանտիկ սեր|Ռոմանտիկ սիրո]] կենսաբանական հետազոտությունների ոլորտը դեռևս ձևավորման փուլում է<ref name=":12">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=November 2023 |title=Romantic Love and Behavioral Activation System Sensitivity to a Loved One |journal=Behavioral Sciences |language=en |volume=13 |issue=11 |page=921 |doi=10.3390/bs13110921 |issn=2076-328X |pmc=10669312 |pmid=37998668 |doi-access=free}}</ref>. ըստ 2021 թվականի տվյալների՝ այս թեմայով իրականացվել է ընդհանուր առմամբ 42 կենսաբանական հետազոտություն<ref name=":2" />: == Ռոմանտիկ սիրո սահմանում == {{Main article|Ռոմանտիկ սեր}} «<nowiki/>[[Ռոմանտիկ սեր]]<nowiki/>» տերմինի նշանակությունը պատմության ընթացքում զգալիորեն փոխվել է, ինչը դժվարացնում է դրա հակիրճ սահմանումը<ref name=":8">{{harvnb|Tallis|2005|pp=87–88, 106}}: "The cultural history of 'romance' and various meanings of the word 'romantic' make it extremely difficult to define 'romantic love'. Academic psychology—usually quite pedantic about its terminology—has been unable to establish a consensus. Some psychologists use the term in accordance with its courtly origins, whereas others use it interchangeably with 'passionate love'. As a culture, we seem to have settled on the latter usage, viewing 'romantic love' and 'falling in love' as much the same thing."</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Karandashev|2017|pp=xi-xiii, 35–38}}</ref>: Ի սկզբանե այն օգտագործվում էր գրական այն երկերում նկարագրված վերաբերմունքն ու վարքագիծը բնորոշելու համար, որն այժմ հայտնի է որպես «<nowiki/>[[պալատական սեր]]<nowiki/>» ({{Lang-en|courtly love}})<ref>{{harvnb|Karandashev|2017|p=7}}</ref>: Սակայն ակադեմիական [[Հոգեբանություն|հոգեբանությունն]] ու հատկապես [[Կենսաբանություն|կենսաբանությունը]] [[Ռոմանտիկ սեր|ռոմանտիկ սերը]] դիտարկում են այլ տեսանկյունից։ Նրանց համար սա ուղեղում գործող մի համակարգ է, որը պատասխանատու է զույգ կազմելու կամ զուգընկերոջ հետ կապված լինելու համար՝ իրեն բնորոշ հոգեբանական արձագանքներով<ref name=":8" /><ref name="bode" /><ref name="fisher4">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |date=13 Nov 2006 |title=Romantic love: a mammalian brain system for mate choice |journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]] |volume=361 |issue=1476 |pages=2173–2186 |doi=10.1098/rstb.2006.1938 |pmc=1764845 |pmid=17118931}}</ref><ref name="co-opted" />։ Էվոլյուցիոն մարդաբաններ Բոդեն և Կուշնիկը 2021 թվականին իրականացրել են ռոմանտիկ սիրո համալիր հետազոտություն՝ կենսաբանական տեսանկյունից: Նրանք դիտարկել են ռոմանտիկ սիրո հոգեբանությունը, դրա մեխանիզմները, զարգացումը կյանքի ընթացքում, գործառույթները և էվոլյուցիոն պատմությունը: Հիմնվելով այդ հետազոտության վրա՝ նրանք առաջարկել են ռոմանտիկ սիրո հետևյալ կենսաբանական սահմանումը<ref name="bode">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kushnick |first2=Geoff |date=2021 |title=Proximate and Ultimate Perspectives on Romantic Love |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=12 |article-number=573123 |doi=10.3389/fpsyg.2021.573123 |issn=1664-1078 |pmc=8074860 |pmid=33912094 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love">{{Cite journal |last=Bode |first=Adam |date=2026-02-25 |title=Use of the term “romantic love” in the evolutionary social and behavioral sciences |url=https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2026.1716892/full |journal=Frontiers in Psychology |language=English |volume=17 |doi=10.3389/fpsyg.2026.1716892 |issn=1664-1078 |doi-access=free}}</ref>. {{blockquote|«Ռոմանտիկ սերը մոտիվացիոն վիճակ է, որը սովորաբար կապված է կոնկրետ անձի հետ երկարաժամկետ զուգավորման ցանկության հետ: Այն դրսևորվում է կյանքի ընթացքում և ուղեկցվում է ճանաչողական, հուզական, վարքային, սոցիալական, գենետիկական, նյարդաբանական և էնդոկրին ակտիվությամբ՝ երկու սեռերի մոտ էլ: Կյանքի ընթացքում այն իրականացնում է զուգընկերոջ ընտրության, սիրախաղի, սեռական հարաբերությունների և զույգի միջև կապի ձևավորման գործառույթներ: Այն հարմարումների և կողմնակի արդյունքների մի ամբողջություն է, որն առաջացել է մարդու էվոլյուցիոն վերջին պատմության ընթացքում»:}} The early stage of romantic love (which has obsessive and addictive features) might also be referred to as "[[being in love]]", [[passionate love]], [[infatuation]], [[limerence]], or [[obsessive love]].<ref name="fisher2">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Mashek |first3=Debra |last4=Li |first4=Haifang |last5=Brown |first5=Lucy L. |date=2002-10-01 |title=Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment |journal=Archives of Sexual Behavior |language=en |volume=31 |issue=5 |pages=413–419 |doi=10.1023/A:1019888024255 |pmid=12238608 |issn=1573-2800}}</ref><ref name="4th-dim" /><ref name="bode" /><ref name="fisher2016">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Xu |first2=Xiaomeng |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Brown |first4=Lucy |date=9 May 2016 |title=Intense, Passionate, Romantic Love: A Natural Addiction? How the Fields That Investigate Romance and Substance Abuse Can Inform Each Other |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=687 |doi=10.3389/fpsyg.2016.00687 |pmc=4861725 |pmid=27242601 |doi-access=free}}</ref> Research has never settled on a unified terminology or set of methods, although "romantic love" being used to refer to this state is the most common in [[biopsychology]].<ref name="bode" /><ref name=":2">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |date=2023 |title=Toward consistent reporting of sample characteristics in studies investigating the biological mechanisms of romantic love |journal=Frontiers in Psychology |volume=14 |article-number=983419 |doi=10.3389/fpsyg.2023.983419 |issn=1664-1078 |pmc=10192910 |pmid=37213378 |doi-access=free}}</ref><ref name="bode-romantic-love" /> Distinctions are drawn between this early stage of romantic love and the "attachment system" theorized by the [[Attachment Theory|attachment theorists]] like [[John Bowlby]].<ref name="fisher1">{{cite journal |last1=Fisher |first1=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=March 1998 |title=Lust, attraction, and attachment in mammalian reproduction |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s12110-998-1010-5 |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |volume=9 |issue=1 |pages=23–52 |doi=10.1007/s12110-998-1010-5 |pmid=26197356 |url-access=subscription |access-date=18 February 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="4th-dim">{{cite journal |last1=Berscheid |first1=Ellen |author-link=Ellen S. Berscheid |date=2010 |title=Love in the Fourth Dimension |url=https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev.psych.093008.100318 |journal=[[Annual Review of Psychology]] |volume=61 |pages=1–25 |doi=10.1146/annurev.psych.093008.100318 |pmid=19575626 |url-access=subscription}}</ref> Romantic love is also distinct from [[sexual attraction]], although they most often occur together.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="diamond2003">{{cite journal |last1=Diamond |first1=Lisa |author-link=Lisa M. Diamond |date=Jan 2003 |title=What does sexual orientation orient? A biobehavioral model distinguishing romantic love and sexual desire |journal=[[Psychological Review]] |volume=110 |issue=1 |pages=173–92 |doi=10.1037/0033-295x.110.1.173 |pmid=12529061}}</ref> Typically, intense romantic love is limited to a duration of 12–18 months or as long as 3 years, depending on the estimate;<ref name="bode" /><ref name="fisher2016" /> however, in the rare phenomenon of long-term intense romantic love, some people experience intense attraction inside a relationship, even for 10 years or more. This is similar to early-stage intense romantic love, but at this later stage they exhibit less of the obsessional features.<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |date=1 March 2009 |title=Does a Long-Term Relationship Kill Romantic Love? |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1037/a0014226 |journal=[[Review of General Psychology]] |volume=13 |issue=1 |pages=59–65 |doi=10.1037/a0014226 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |author-link=Bianca Acevedo |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=5 January 2011 |title=Neural correlates of long-term intense romantic love |url=https://academic.oup.com/scan/article/7/2/145/1622197 |journal=[[Social Cognitive and Affective Neuroscience]] |volume=7 |issue=2 |pages=145–159 |doi=10.1093/scan/nsq092 |pmc=3277362 |pmid=21208991}}</ref> Romantic love is not necessarily "dyadic", "social", or "interpersonal", despite being related to pair bonding. Romantic love can be experienced outside the context of a [[Intimate relationship|relationship]], for example in the case of [[unrequited love]] where the feelings are not reciprocated.<ref name="refuting">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |date=2024 |title=Refuting Six Misconceptions about Romantic Love |journal=Behavioral Sciences |volume=14 |issue=5 |page=383 |doi=10.3390/bs14050383 |pmc=11117554 |pmid=38785874 |doi-access=free}}</ref><ref name="bringle">{{Cite journal |last1=Bringle |first1=Robert G. |last2=Winnick |first2=Terri |last3=Rydell |first3=Robert J. |date=2013-04-01 |title=The Prevalence and Nature of Unrequited Love |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2158244013492160 |journal=SAGE Open |language=en |volume=3 |issue=2 |article-number=2158244013492160 |doi=10.1177/2158244013492160 |issn=2158-2440|hdl=1805/15150 |hdl-access=free }}</ref> Ռոմանտիկ սիրո վաղ փուլը (որն ունի օբսեսիվ և կախվածություն առաջացնող հատկանիշներ) կարող է նաև անվանվել «սիրահարվածություն», «կրքոտ սեր», «հրապուրանք» կամ «օբսեսիվ սեր»: Հետազոտողները դեռևս չեն եկել միասնական եզրակացության տերմինաբանության կամ մեթոդների հարցում, թեև կենսաբանական հոգեբանության մեջ այս վիճակը բնորոշելու համար ամենատարածված եզրույթը «ռոմանտիկ սերն» է: Տարբերակում է դրվում ռոմանտիկ սիրո այս վաղ փուլի և Ջոն Բոուլբիի նման կցվածության տեսաբանների կողմից առաջ քաշված «կցվածության համակարգի» միջև: Ռոմանտիկ սերը տարբերվում է նաև սեռական հրապուրանքից, թեև դրանք հաճախ հանդես են գալիս միասին: Սովորաբար, ինտենսիվ ռոմանտիկ սերը տևում է 12-18 ամիս կամ մինչև 3 տարի՝ կախված գնահատումներից: Սակայն հազվադեպ դեպքերում մարդիկ կարող են զգալ երկարատև ինտենսիվ ռոմանտիկ սեր՝ հարաբերությունների ընթացքում պահպանելով ուժեղ ձգողականություն նույնիսկ 10 և ավելի տարի: Սա նման է վաղ փուլի ինտենսիվ ռոմանտիկ սիրուն, սակայն ավելի ուշ փուլում օբսեսիվ հատկանիշներն ավելի քիչ են արտահայտված: Ռոմանտիկ սերը պարտադիր չէ, որ լինի «դիադիկ» (երկուսի միջև), «սոցիալական» կամ «միջանձնային», չնայած այն կապված է զույգի կապի (pair bonding) հետ: Ռոմանտիկ սերը կարող է զգացվել նաև հարաբերություններից դուրս, օրինակ՝ չպատասխանված սիրո դեպքում, երբ զգացմունքները փոխադարձ չեն: Այս տեքստը հանրագիտարանային և չեզոք է, ինչը լիովին համապատասխանում է Վիքիպեդիայի պահանջներին: Ձեր հաջորդ քայլը կլինի աղբյուրների հղումների ավելացումը [1], [2] և այլն, ինչպես նշված է եղել բնագրում: == Independent emotion systems == [[File:Chemical basis of love.svg|thumb|Simplified overview of the [[neurochemical]] and [[Hormone|hormonal]] basis of love.]] {{See also|Passionate and companionate love}} [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] and her colleagues proposed that the brain systems involved with [[mammalian reproduction]] can be separated into at least three parts:<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> {{blockquote|Neuroscientists currently believe that the basic emotions arise from distinct circuits (or systems) of neural activity; that humans share several of these primary emotion-motivation circuits with other mammals; and that these brain systems evolved to direct behavior [...]. It is hypothesized that among these primary neural systems are at least three discrete, interrelated emotion-motivation systems in the mammalian brain for mating, reproduction, and parenting: lust, attraction, and attachment [...].}} * '''Lust''' is the sex drive, or [[libido]]. * '''Attraction''' (or early-stage romantic love, also called [[passionate love]] or [[infatuation]]) is associated with feelings of exhilaration, obsessive (or "[[Intrusive thought|intrusive]]") thoughts, and the craving for emotional union. * '''Attachment''' (the attachment system from [[attachment theory]], and also called [[companionate love]]) is associated with feelings of calm, security, and comfort, but separation anxiety when apart.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /> In Fisher's theory, the systems tend to act in unison, but may become disassociated and act independently. For example, a person in a long-term partnership may feel deep ''attachment'' for their spouse, while experiencing intense romantic love (''attraction'') for some other individual'','' while being sexually attracted (''lust'') to still others, all at the same time.<ref>{{Cite news |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=23 January 2014 |title=10 facts about infidelity |url=https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250106120646/https://ideas.ted.com/10-facts-about-infidelity-helen-fisher/ |archive-date=6 January 2025 |access-date=15 January 2025 |work=[[TED (conference)|TED.com]]}}</ref><ref name="fisher2" /> [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] has also used independent emotions theory to explain why people can 'fall in love' sometimes without sexual desire, as in the case of "[[Platonic love|platonic]]" infatuation for a friend.<ref name="diamond2003" /><ref name=":5"/> Fisher associates each system with different [[neurotransmitter]]s and/or [[hormone]]s (''lust'': [[estrogen]] & [[androgen]]s; ''attraction'': [[dopamine]], [[norepinephrine]] & [[serotonin]]; ''attachment'': [[oxytocin]] & [[vasopressin]]), but modern research shows these associations are not as clearly defined as Fisher's theory proposes.<ref name="fisher2" /><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /><ref name=":18"/> Additionally, romantic love has been associated with [[endogenous opioid]]s, [[cortisol]], and [[nerve growth factor]], which are not included in Fisher's earlier model.<ref name="co-opted" /><ref name=":22">{{Cite journal |last1=Younger |first1=Jarred |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Parke |first3=Sara |last4=Chatterjee |first4=Neil |last5=Mackey |first5=Sean |date=2010-10-13 |editor-last=Brezina |editor-first=Vladimir |title=Viewing Pictures of a Romantic Partner Reduces Experimental Pain: Involvement of Neural Reward Systems |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=10 |article-number= e13309|bibcode=2010PLoSO...513309Y |doi=10.1371/journal.pone.0013309 |issn=1932-6203 |pmc=2954158 |pmid=20967200 |doi-access=free}}</ref><ref name=":31">{{Cite journal |last1=Machin |first1=A.J. |author-link=Anna Machin |last2=Dunbar |first2=R.I.M |author-link2=Robin Dunbar |date=2011 |title=The brain opioid theory of social attachment: a review of the evidence |url=https://brill.com/view/journals/beh/148/9-10/article-p985_1.xml |journal=Behaviour |volume=148 |issue=9–10 |pages=985–1025 |doi=10.1163/000579511X596624 |issn=0005-7959 |url-access=subscription}}</ref> With respect to the idea that the systems are independent, a more modern theory holds that the attachment system is active in early-stage romantic love, in addition to the infatuation component. Fisher's model is considered outdated, although the idea of interrelated systems is useful.<ref name="co-opted" /> == Evolution of systems == === Evolutionary psychology === [[File:Peacock_Plumage.jpg|thumb|Romantic love might have evolved in part as a [[courtship display]] or a [[Handicap principle|handicap signal]], similar to a [[peacock]]'s tail, but signaling [[Committed relationship|commitment]].<ref name=":15" /><ref name=":23" /><ref name=":29" />]] [[Evolutionary psychology]] is seen as an organizing framework which offers explanations behind psychological functions (rather than merely describing them), as well as specifying theoretical constraints, like requiring that a given trait is adaptive in the form of providing [[Fitness (biology)|reproductive benefit]] to an individual.<ref>{{Harvard citation no brackets|Pinker|2005|pp=xi-xii, xiv-xv}}</ref> Evolutionary psychology has proposed a variety of explanations for romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|pp=419–423}}</ref><ref name=":37">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=66}}</ref> * Romantic love is a powerful [[commitment device]].<ref name="bode" /><ref name="fletcher">{{Cite journal |last1=Fletcher |first1=Garth J. O. |last2=Simpson |first2=Jeffry A. |last3=Campbell |first3=Lorne |last4=Overall |first4=Nickola C. |date=14 January 2015 |title=Pair-Bonding, Romantic Love, and Evolution: The Curious Case of Homo sapiens |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1745691614561683 |journal=Perspectives on Psychological Science |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=20–36 |doi=10.1177/1745691614561683 |pmid=25910380 |issn=1745-6916|url-access=subscription }}</ref> Romantic love suppresses the search for alternative mates (even irrationally so, when a more desirable one comes along), and signals this to the partner.<ref name="fletcher" /><ref name="buss-2006-commit">{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=70–72}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kowal |first1=Marta |last2=Bode |first2=Adam |last3=Koszałkowska |first3=Karolina |last4=Roberts |first4=S. Craig |last5=Gjoneska |first5=Biljana |last6=Frederick |first6=David |last7=Studzinska |first7=Anna |last8=Dubrov |first8=Dmitrii |last9=Grigoryev |first9=Dmitry |last10=Aavik |first10=Toivo |last11=Prokop |first11=Pavol |last12=Grano |first12=Caterina |last13=Çetinkaya |first13=Hakan |last14=Duyar |first14=Derya Atamtürk |last15=Baiocco |first15=Roberto |date=27 December 2024 |title=Love as a Commitment Device: Evidence from a Cross-Cultural Study across 90 Countries |journal=[[Human Nature (journal)|Human Nature]] |language=en |volume=35 |issue=4 |pages=430–450 |doi=10.1007/s12110-024-09482-6 |pmid=39725786 |issn=1045-6767|pmc=11836147 }}</ref> Romantic love may also signal to alternative mates, disincentivizing them from pursuing oneself.<ref>{{Cite journal |last1=Gelbart |first1=Benjamin |last2=Walter |first2=Kathryn V. |last3=Conroy-Beam |first3=Daniel |last4=Estorque |first4=Casey |last5=Buss |first5=David M. |author-link5=David Buss |last6=Asao |first6=Kelly |last7=Sorokowska |first7=Agnieszka |last8=Sorokowski |first8=Piotr |last9=Aavik |first9=Toivo |last10=Akello |first10=Grace |last11=Alhabahba |first11=Mohammad Madallh |last12=Alm |first12=Charlotte |last13=Amjad |first13=Naumana |last14=Anjum |first14=Afifa |last15=Atama |first15=Chiemezie S. |date=March 2025 |title=The function of love: A signaling-to-alternatives account of the commitment device hypothesis |journal=Evolution and Human Behavior |language=en |volume=46 |issue=2 |article-number=106672 |bibcode=2025EHumB..4606672G |doi=10.1016/j.evolhumbehav.2025.106672 |doi-access=free|hdl=2078.1/304519 |hdl-access=free }}</ref> The emergence of longer pair bonds in the evolution of humans coincided with the emergence of [[concealed ovulation]], where it cannot (in general) be determined when a woman is [[Ovulation|ovulating]], requiring partners to stay together while having [[Sexual intercourse|sex]] during the entire [[menstrual cycle]]. [[Committed relationship|Commitment]] is seen as adaptive to facilitate this, and to facilitate [[child care]].<ref name="buss-2006-commit" /><ref name="fletcher" /> Love feelings might be the psychological reward produced by the brain when the problem of commitment is being solved.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|p=71}}</ref> * The intensity of romantic love feelings and why people become "fools for love" can be explained in terms of the [[handicap principle]], which states that a contention arises between honest and fake [[Signalling theory|signaling]]. When real [[emotion]]s evolved, a niche would have been created for sham emotions (e.g. fake facial expressions) which are less risky to express. One explanation for why honest signals can evolve without becoming worthless (because of competing fakers) is that the honest signal can evolve if it is too expensive to fake. One example in nature is the [[peacock]]'s tail, an example of [[conspicuous consumption]], a cumbersome display which consumes nutrients. Only a healthy peacock can afford it, so in that case it may have evolved ''because'' it was a handicap, and used by females of the species as an indicator of health. Romantic love may have evolved to be as bewitching and besotting as it is, "like handcuffing oneself to railroad tracks", as a handicap meant to prove that one's commitment is truly real.<ref name=":15">{{harvnb|Pinker|2009|pp=414–419, 500–501, 641}}</ref><ref name=":23">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=96–97}}</ref> * Romantic love may have evolved to override rationality, so that one reproduces regardless of the considerable costs of raising a child, and regardless of any rational will to be [[Single person|single]] or [[child-free]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=60–66, 85–86}}</ref> * Romantic love signals [[parental investment]].<ref name=":37" /> [[Paternal investment]] in the form of pair bonds has been linked to better outcomes for children, both as infants and as they grow older. Children raised in pair bonds are more socially competitive and more likely to survive to reproductive age.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=|pp=420–421}}</ref> * Being in love makes people more [[Creativity|creative]], so romantic love may have evolved as a [[courtship display]]. It has been suggested that [[art]], [[music]], and [[literature]] serve a function like a peacock's tail, but as a display of mental prowess, designed to impress and make a potential partner swoon. Creativity is believed by some authors to be especially a part of the male courtship display.<ref name=":29">{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=266–272}}</ref> * Romantic love may conserve time and metabolic [[energy]] by focusing courtship efforts on a specific individual over others.<ref name="fisher4" /> * Successful pair bonding predicts better [[health]] and [[survival]].<ref name="fletcher" /> Happy, well-functioning romantic relationships contribute to mental and physical health, especially when stress is encountered. The end of a pair bond (e.g. [[divorce]]) is associated with vulnerability, such as to [[disease]], [[Depression (mood)|depression]], [[substance abuse]], or negative outcomes for children. Victims of a [[heart attack]], for example, are more likely to have another when they live alone.<ref name="fletcher" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=422}}</ref> * Romantic love promotes exclusivity via [[mate guarding]].<ref name=":37" /> Romantic [[jealousy]] is one of the most common correlates of being in love, which evolved as a protection from the threat of losing one's love to a romantic rival.<ref>{{Harvard citation no brackets|Buss|2006|pp=73–74}}</ref> Jealousy is seen as adaptive (when it motivates one to maintain their relationship) up to a point, but can also take the form of [[pathological jealousy]] where a sufferer has a [[delusion]]al or [[Paranoia|paranoid]] belief in their partner's [[infidelity]] regardless of actual evidence.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|pp=201, 209–211}}</ref> * Monogamous pair bonding helps prevent [[sexually transmitted diseases]] (STDs) which compromise [[fertility]], especially for women. Certain STDs (e.g. [[syphilis]]) increase the risk of [[miscarriage]], and otherwise harm or can be passed to an unborn child. The strongest predictor of contracting an STD is the number of sexual partners, so limiting this is the best way to limit the risk of contracting a disease which would harm one's reproductive health.<ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=421}}</ref> === Time of evolution === {{unsolved|biology|When did human pair bonding evolve? Is pair bonding an antecedent to romantic love, or have there been other steps in the evolution of pair bonds in humans (e.g. a seasonal bond)?<ref name="co-opted" />}} Although the exact moment during [[human evolution]] is unknown, modern romantic love is usually believed to have evolved either during or after the time of [[bipedalism]].<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> The earliest [[hominid]] found with extensive evidence of bipedalism (and some evidence of pair bonding) is ''[[Ardipithecus ramidus]]'', from about 4.4 million years ago, although it may also be the case that bipedalism is older than this.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=120–121}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wayman |first=Erin |title=Becoming Human: The Evolution of Walking Upright |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726184224/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/becoming-human-the-evolution-of-walking-upright-13837658/ |archive-date=26 July 2025 |access-date=26 July 2025 |website=[[Smithsonian Magazine]] |language=en}}</ref><ref name="co-opted" /> It has been proposed that [[monogamous]] pair bonding (which is rare among [[mammal]]s) evolved during this time, because walking bipedally requires mothers to carry infants in their arms or on their hip, instead of on their backs. With their hands occupied, mothers would be more vulnerable, requiring additional help for food and protection from males of the species (hence, husbands or fathers).<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=132–134}}</ref> A different [[selection pressure]] which has been proposed is the evolution of infant [[altriciality]] (immaturity and helplessness) and large [[brain size]] at birth, which occurred around 2 million years ago.<ref name="co-opted" /> At this time, brain size became so large that a fully-developed infant's head could not fit through the mother's pelvic [[birth canal]] (known as the [[Obstetrical dilemma|obstetricial dilemma]]), requiring the infant to be born early and underdeveloped in comparison to other species. This would have also placed a greater burden on mothers, and made paternal support more valuable.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=236–237}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Campbell|Ellis|2005|p=420}}</ref> Due to the general scarcity of evidence, it is still also possible that romantic love (or a precursor to it) predated bipedalism and altriciality, possibly originating in a common ancestor of humans and [[chimpanzee]]s, 5–8 million years ago. While chimpanzees primarily mate opportunistically, some of their rarer reproductive strategies have features reminiscent of romantic love (involving [[mate guarding]], and a more-than-fleeting association).<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One assumption behind hypotheses based on [[fossil]] evidence is that less [[sexual dimorphism]] in [[body mass]] (i.e., similarity) is indicative of monogamy, but the comparative similarity between the sexes in human body mass occurred as recently as 500,000 years ago. This suggests that there may have been multiple steps in the evolution of human pair bonding, and romantic love may have evolved during any of these periods.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> === Courtship attraction === [[File:Mallard_ducks_pair.jpeg|thumb|"It was evidently a case of [[love at first sight]], for she swam about the new-comer caressingly ... with overtures of affection" ([[Charles Darwin|Darwin]], 1871, observing a [[Mallard]]).<ref name="fisher4" />]] [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory is that romantic love (which she considers distinct from attachment) is a motivation system for choosing and focusing energy on a preferred mating partner. According to Fisher, this brain system evolved for mammalian [[mate choice]], also called "courtship attraction". In this phenomenon, a preferred mating partner is chosen based on a display of physical traits (such as a peacock's tail feathers) or other behaviors.<ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher4" /> For humans, Fisher also includes the attraction to [[personality traits]] and other characteristics in her mate choice theory.<ref>{{harvnb|Fisher|2009|pp=11,37,142–143,157–159,284}}</ref><ref>{{harvnb|Fisher|2016|pp=20–23,26–27}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |date=2012 |title=We have chemistry! The role of four primary temperament dimensions in mate choice and partner compatibility |magazine=The Psychotherapist |publisher=[[United Kingdom Council for Psychotherapy]] |location=[[United Kingdom]] |issue=52 |issn=2049-4912}}: "Passionate love, obsessive love, being in love, whatever you wish to call it. [...] In short, Explorers preferentially sought Explorers, Builders sought other Builders, and Directors and Negotiators were drawn to one another."</ref> In most species, courtship attraction is as brief as lasting only minutes, hours, days, or weeks, but intense romantic love can last much longer in humans.<ref name="fisher4" /> Fisher believes that during the [[timeline of human evolution]], mammalian courtship attraction may have become prolonged and intensified as pair bonding evolved, eventually becoming the phenomenon of romantic love today.<ref name="fisher2016" /> A critique of Fisher's theory published by Adam Bode holds that courtship attraction only encompasses [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]], and the core components of romantic love (including the intense attraction and obsessive thoughts, in addition to attachment) evolved as a [[Co-option (biology)|co-option]] of mother-infant bonding.<ref name="co-opted" /> A study on love at first sight found that, even though people reporting the experience ''retrospectively'' will recall features resembling [[passionate love]] ("constant thoughts about the person and the desire to be with [them]"), people reporting love at first sight ''currently'' after just meeting the potential partner only report neutral scores (neither agreeing nor disagreeing) on a romantic love measure that includes a passion component. Some authors have speculated that the remembered account of falling in love at first sight (with high passion) is often actually a memory [[confabulation]]. Furthermore, the study found that the experience of love at first sight was related to the physical attractiveness of the potential partner. This led the researchers to conclude that love at first sight is actually a strong initial attraction, rather than resembling the state of being in love.<ref name=":6">{{Cite journal |last1=Zsok |first1=Florian |last2=Haucke |first2=Matthias |last3=De Wit |first3=Cornelia Y. |last4=Barelds |first4=Dick P. H. |date=2017 |title=What kind of love is love at first sight? An empirical investigation |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/pere.12218 |journal=Personal Relationships |language=en |volume=24 |issue=4 |pages=869–885 |doi=10.1111/pere.12218 |issn=1350-4126|hdl=11370/565d9e0f-48e8-45b9-993c-2a350e87217d |hdl-access=free }}</ref> Bode argues this more closely resembles the concept of courtship attraction, and can be considered a separate system from core romantic love components. Courtship attraction shares similar behaviors with romantic love in humans, and both involve activation of [[dopaminergic]] reward circuits. Courtship attraction may be characterized by [[dopamine]], [[oxytocin]] and [[opioid]] activity, but little is known about it because existing studies were not designed to target it.<ref name="co-opted" /> === Co-option of mother-infant bonding === <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> ''Co-option'' is an [[evolutionary]] process whereby a given trait is repurposed to take on a new function.<ref name=":3">{{Cite journal |last=McLennan |first=Deborah A. |date=24 June 2008 |title=The Concept of Co-option: Why Evolution Often Looks Miraculous |url=https://evolution-outreach.biomedcentral.com/articles/10.1007/s12052-008-0053-8 |journal=Evolution: Education and Outreach |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=247–258 |doi=10.1007/s12052-008-0053-8 |issn=1936-6434|hdl=1807/87202 |hdl-access=free }}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> One example is how a number of species of fish (e.g. [[catfish]]) have co-opted their [[gas bladder]] to produce sound. Co-opted traits can be [[Morphology (biology)|morphological]], but also [[behavior]]al. Co-option has been used as an explanation of how a species can develop an evolutionary [[adaptation]] very quickly sometimes, seemingly faster than [[Darwinism]] could explain. With this process, a seemingly "new" trait can develop quickly because its structure predated the time of adaptation, only needing to be modified to function in a new way. In some cases, co-option involves one [[gene]] whose function is altered, while in other cases the co-opted gene is a duplicate and the function of the original gene is retained.<ref name=":3" /> The terms "co-option" and "[[exaptation]]" are closely related, but have different connotations, as ''exaptation'' refers to structural continuity when a trait takes on a new function.<ref name=":3" /><ref name="co-opted" /> Adam Bode has proposed that romantic love is "a suite of adaptations and by-products" consisting of a number of interrelated systems, several of which evolved by co-opting mother-infant bonding (attraction for bonding, obsessive thinking, and attachment). The co-option theory says that the genes that regulate mother-infant bonding were recreated and took on a new function. Courtship attraction and sexual desire are "causally linked adjuncts" which were not co-opted, but were combined and modified in romantic love. The theory is based on the available human evidence, but also a literature arising from research on [[prairie vole]]s that pair bonding uses the same mechanisms that mother-infant bonding uses.<ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> Academic literature has drawn a parallel between romantic love and the mother–infant dyad since the 1980s, with [[Attachment theory|attachment theorists]] like [[Cindy Hazan]] and [[Phillip Shaver]] believing they share a common biological process.<ref name="hazanshaver">{{cite journal |last1=Hazan |first1=Cindy |author-link=Cindy Hazan |last2=Shaver |first2=Phillip |author-link2=Phillip R. Shaver |date=April 1987 |title=Romantic love conceptualized as an attachment process |url=https://psycnet.apa.org/record/1987-21950-001 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=52 |issue=3 |pages=511–524 |bibcode=1987JPSP...52..511H |doi=10.1037/0022-3514.52.3.511 |pmid=3572722 |access-date=23 March 2024}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="cnn-attachment">{{Cite web |last=Kaur |first=Harmeet |date=29 August 2023 |title=The four attachment styles and how they affect your relationships |url=https://www.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209142656/https://edition.cnn.com/health/attachment-styles-types-relationships-wellness-cec/ |archive-date=9 February 2024 |access-date=6 January 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> In 1981, [[Glenn Wilson (psychologist)|Glenn Wilson]] suggested a close analogy between adult lovers and the kind of infant attachment studied by [[John Bowlby]].<ref name="sternberg1987" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes compared features of romantic love and early [[parental love]], finding substantial similarities. Both are altered mental states featuring preoccupations, exclusivity of focus, longing for reciprocity, and idealization of the other. The trajectories of both also share similarities, with preoccupation increasing during [[courtship]] (for romantic love) and around the time of [[birth]] (for parental love), then diminishing after a relationship is established (for romantic love) or shortly after the [[postpartum period]] (for parental love).<ref name="leckmanmayes">{{cite journal |last1=Leckman |first1=James |author-link=James F. Leckman |last2=Mayes |first2=Linda |date=July 1999 |title=Preoccupations and Behaviors Associated with Romantic and Parental Love: Perspectives on the Origin of Obsessive-Compulsive Disorder |journal=Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America |volume=8 |issue=3 |pages=635–665 |doi=10.1016/S1056-4993(18)30172-X |pmid=10442234 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name="bode" /> (The use of "[[baby talk]]" by romantic lovers is another "uncanny" similarity.)<ref name="co-opted" /> In 2004, [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] were the first to compare romantic love and maternal love with [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]]. This comparison looked at areas known to contain high densities of receptors for the attachment hormones [[oxytocin]] and [[vasopressin]]. Bartels and Zeki found precise overlap in some specific areas including the [[striatum]] ([[putamen]], [[globus pallidus]], and [[caudate nucleus]]) and some overlap in the [[ventral tegmental area]], areas with [[dopamine]], and oxytocin receptors. Each type of love was also associated with other unique activations. Notably, maternal love involved the [[periaqueductal gray matter]], an area associated with endogenous pain suppression during intense emotional experiences such as childbirth.<ref name="bartelszeki">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=March 2004 |title=The neural correlates of maternal and romantic love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1053811903007237 |journal=[[NeuroImage]] |volume=21 |issue=3 |pages=1155–1166 |doi=10.1016/j.neuroimage.2003.11.003 |pmid=15006682 |url-access=subscription |access-date=22 May 2024}}</ref><ref name=":9" /><ref name="co-opted" /> Two meta-analyses of fMRI experiments have also found similarities between maternal love and romantic love.<ref>{{Cite journal |last1=Ortigue |first1=Stephanie |last2=Bianchi-Demicheli |first2=Francesco |last3=Patel |first3=Nisa |last4=Frum |first4=Chris |last5=Lewis |first5=James W. |date=2010-11-01 |title=Neuroimaging of Love: fMRI Meta-Analysis Evidence toward New Perspectives in Sexual Medicine |url=https://academic.oup.com/jsm/article/7/11/3541/6848197 |journal=The Journal of Sexual Medicine |language=en |volume=7 |issue=11 |pages=3541–3552 |doi=10.1111/j.1743-6109.2010.01999.x |pmid=20807326 |issn=1743-6109|url-access=subscription }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal |last1=Shih |first1=Hsuan-Chu |last2=Kuo |first2=Mu-En |last3=Wu |first3=Changwei |last4=Chao |first4=Yi-Ping |last5=Huang |first5=Hsu-Wen |last6=Huang |first6=Chih-Mao |date=2022-06-26 |title=The Neurobiological Basis of Love: A Meta-Analysis of Human Functional Neuroimaging Studies of Maternal and Passionate Love |journal=Brain Sciences |language=en |volume=12 |issue=7 |page=830 |doi=10.3390/brainsci12070830 |issn=2076-3425 |pmc=9313376 |pmid=35884637 |doi-access=free}}</ref><ref name="co-opted" /> A 2022 meta-analysis by Shih [[et al.]] found that both types of love were associated with the left ventral tegmental area (more associated with the pleasurable aspect of reward, or "liking"), while in addition romantic love also involved the right ventral tegmental area (more associated with reward "wanting").<ref name=":9" /> <!-- Note: the theory of platonic love paragraph is listed as an excerpt on the Platonic love article. Please check that article if this section is altered. --> <section begin="Platonic love"/>In 2003, [[Lisa M. Diamond|Lisa Diamond]] suggested that adult pair bonding is an [[exaptation]] of the affectional bond between infants and caregivers, using this to explain phenomena such as [[romantic friendship]]s and "[[Platonic love|platonic]]" infatuations, or i.e. "romantic" passion without [[sexual desire]].<ref name=":5">{{Cite journal |last=Diamond |first=Lisa M. |author-link=Lisa M. Diamond |date=2004 |title=Emerging Perspectives on Distinctions Between Romantic Love and Sexual Desire |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |journal=Current Directions in Psychological Science |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=116–119 |doi=10.1111/j.0963-7214.2004.00287.x |issn=0963-7214 |url-access=subscription}}</ref><ref name="diamond2003" /> Some instances of this are reported by [[Dorothy Tennov]] in her study of "[[limerence]]" (i.e. love madness, commonly for an unreachable person), in which a younger woman who otherwise considered herself [[Heterosexuality|heterosexual]] would have this type of reaction towards an older woman.<ref name=":5" /><ref>{{harvnb|Tennov|1999|pp=24,216}}</ref><ref name="Hayes">{{Citation |last1=Hayes |first1=Nicky |title=Foundations of Psychology |pages=457–458 |year=2000 |edition=3rd |place=London |publisher=Thomson Learning |isbn=1-86152-589-3 |author-link=Nicky Hayes}}: "Tennov (1979) used the term ''limerence'' to refer to a kind of infatuated, all-absorbing passion — the kind of love that Dante felt for Beatrice, or that Juliet and Romeo felt for each other. Tennov argued that an important feature of limerence is that it should be unrequited, or at least unfulfilled. It consists of a state of intense longing for the other person, in which the individual becomes more or less obsessed by that person and spends much of their time fantasising about them. [...] Tennov suggests that limerence can only really last if external conditions are such that it remains unfulfilled: it is not uncommon for people to maintain a state of limerence about someone who is unreachable for some years; but if the desired person should actually come within reach, so that the desired relationship begins, then the limerence becomes extinguished and the attraction sometimes disappears very quickly."</ref><ref name="beam-limerence-fisher">{{harvnb|Beam|2013|pp=72,75}}: "[Tennov] discovered that many who considered themselves 'madly in love' had similar descriptions of their emotions and actions. She chose the label ''limerence'' to describe an intense longing and desire for another person that is much stronger than a simple infatuation, but not the same as a long-lived love that could last a life-time. [...] In 2002, Helen Fisher, PhD, in concert with other researchers, published the article 'Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attraction, and Attachment' in the ''Archives of Sexual Behavior''. Considered a leading researcher [...], she and her research colleagues have identified several characteristics of a person who is 'madly in love,' or, as we put it, in limerence."</ref> Among other examples are schoolgirls falling "violently in love with each other, and suffering all the pangs of unrequited attachment, desperate jealousy etc." (historically called a "smash"), and [[Indigenous peoples of the Americas|Native American]] men who seemed to [[Falling in love|fall in love]] with each other and form intense, but non-sexual bonds. [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]]'s theory that sexual desire is a separate system from romantic love and attachment is also given as theoretical evidence. Diamond argues that romantic love without sexual desire can even happen in contradiction to one's [[sexual orientation]]: because it would not have been adaptive for a parent to only be able to bond with an opposite sex child, so the systems must have evolved independently from sexual orientation. People most often fall in love because of sexual desire, but Diamond suggests time spent together and physical touch can serve as a substitute. Diamond believes the connection between romantic love and sexual desire is "bidirectional" in that either one can cause the other to occur because of shared [[oxytocin]] pathways in the brain.<ref name="diamond2003" /><section end="Platonic love"/> === New model === Based on contentions over evolutionary theories and Fisher's outdated neurochemical model, Bode has suggested Fisher's model, while useful and the predominant one for a time, is oversimplified and proposes five systems:<ref name="co-opted" /> * '''Sexual desire''' is associated with a drive to initiate and be receptive to sexual activity. [[Testosterone]], [[dopamine]], [[serotonin]], [[norepinephrine]], [[acetylcholine]], [[histamine]], and [[opioid]]s have been implicated in sexual behavior. * '''Courtship attraction''' is for choosing and focusing energy on a preferred mating partner and promotes courtship behaviors. It can take the form of [[love at first sight]] attraction or a [[Crush (love)|crush]] and also be intertwined with other forms of attraction, but might not precede a relationship in all cases. Courtship attraction may be associated with dopamine, [[oxytocin]], and opioids. * '''Bonding attraction''' is the type of attraction for pair bond formation, characterized by a strong desire for proximity, separation anxiety when apart, exclusivity of focus, and heightened awareness of the loved one. Bonding attraction is associated with dopamine and oxytocin activity, especially in the [[ventral tegmental area]]. According to Bode's arguments, this is the type of romantic attraction shown in [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiments of early-stage romantic love. * '''Obsessive thinking''' involves preoccupation or intrusive thinking about the loved one. Some authors have drawn a comparison between this feature and [[Obsessive–compulsive disorder|obsessive-compulsive disorder]], suggesting they share similar neurobiology, but the evidence for that is limited and ambiguous. * '''Attachment''' is for pair bond maintenance, or maintaining very close personal relationships, with psychological features like a heightened sense of responsibility, longing for reciprocity, and a powerful sense of empathy. Attachment is associated with oxytocin, dopamine, and opioid activity, but there is also some evidence for the involvement of [[vasopressin]]. Bode suggests that the systems of bonding attraction, obsessive thinking and attachment (the three systems which were co-opted from mother-infant bonding) together form the core of romantic love (the necessary components). However, all five systems are merged into one single phenomenon of romantic love, with a variety of different outcomes depending on the circumstances.<ref name="co-opted" /> == Mechanics == === Reward, motivation and addiction === [[File:Cortical_surface_with_an_overlay_of_the_basal_ganglia_and_thalamus.jpg|thumb|Anatomy of the [[basal ganglia]].]] [[File:Nucleus_accumbens.svg|thumb|Approximate location of the [[nucleus accumbens]] relative to the basal ganglia.]] [[File:Mesocorticolimbic_Circuit.png|thumb|Key connections in the [[mesocorticolimbic pathway]]: [[ventral tegmental area]] (VTA); [[nucleus accumbens]] (NAc); [[prefrontal cortex]] (PFC); [[amygdala]] (AMY); [[hippocampus]] (HIPP).]] [[File:CocaineHydrochloridePowder_cropped.jpg|thumb|Love acts in a manner "not unlike [[cocaine]]"; both work on the [[dopamine]] system.<ref name="love-drug-more-than-a-feeling">{{Cite web |last=Dingfelder |first=Sadie |date=February 2007 |title=More than a feeling: New research suggests love may be a drive as primal as thirst or hunger. |url=https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409125348/https://www.apa.org/monitor/feb07/morethan |archive-date=9 April 2025 |access-date=2 January 2026 |website=[[Monitor on Psychology]]}}</ref> Cocaine seems to hijack the [[reward system]] by artificially overstimulating dopamine neurons.<ref name="schultz2016"/>]] {{See also|Love addiction|Reward theory of attraction#Partner addiction hypothesis}} <!-- Note: The first three paragraphs are included as an excerpt on the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles, so do not re-order them without attending to that article. The first two paragraphs are included as an excerpt in "Romantic love (mental state)". The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love" and "Lovesickness" articles. --><section begin="Addiction long"/><section begin="Addiction medium"/><section begin="Addiction short"/>The early stage of [[romantic love]] is being compared to a [[behavioral addiction]] (i.e., addiction to a non-substance) but the "substance" involved is the loved person.<ref name="tallis-addict">{{harvnb|Tallis|2005|pp=216–218,235}}: "There are certainly some striking similarities between love and addiction[.] [...] At first, addiction is maintained by pleasure, but the intensity of this pleasure gradually diminishes and the addiction is then maintained by the avoidance of pain. [...] The 'addiction' is to a person, or an experience, not a chemical. [...] [O]ne of the characteristics shared by addicts and lovers is that they both obsess. The addict is always preoccupied by the next 'fix' or 'hit', while the lover is always preoccupied by the beloved. Such obsessions are associated with compulsive urges to seek out what is desired [...]."</ref><ref>{{Cite journal |last1=Grant |first1=Jon |last2=Potenza |first2=Marc |last3=Weinstein |first3=Aviv |last4=Gorelick |first4=David |date=21 June 2010 |title=Introduction to Behavioral Addictions |journal=[[The American Journal of Drug and Alcohol Abuse]] |volume=36 |issue=5 |pages=233–241 |doi=10.3109/00952990.2010.491884 |pmc=3164585 |pmid=20560821}}</ref><ref name="fisher2016" /><ref name=":7">{{Cite journal |last1=Zou |first1=Zhiling |last2=Song |first2=Hongwen |last3=Zhang |first3=Yuting |last4=Zhang |first4=Xiaochu |date=21 September 2016 |title=Romantic Love vs. Drug Addiction May Inspire a New Treatment for Addiction |journal=[[Frontiers in Psychology]] |volume=7 |page=1436 |doi=10.3389/fpsyg.2016.01436 |pmc=5031705 |pmid=27713720 |doi-access=free}}</ref> Addiction involves a phenomenon known as ''[[incentive salience]]'', also called "wanting" (in quotes).<ref name="koob-volkow">{{Cite journal |last1=Koob |first1=George F |author-link1=George Koob |last2=Volkow |first2=Nora D |author-link2=Nora Volkow |date=August 2016 |title=Neurobiology of addiction: a neurocircuitry analysis |journal=The Lancet Psychiatry |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=760–773 |doi=10.1016/S2215-0366(16)00104-8 |pmc=6135092 |pmid=27475769}}</ref><ref name=":11" /> This is the property by which cues in the environment stand out to a person and become attention-grabbing and attractive, like a "motivational magnet" which pulls a person towards a particular reward.<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |last3=Aldridge |first3=J. Wayne |date=February 2009 |title=Dissecting components of reward: 'liking', 'wanting', and learning |journal=[[Current Opinion in Pharmacology]] |volume=9 |issue=1 |pages=65–73 |doi=10.1016/j.coph.2008.12.014 |pmc=2756052 |pmid=19162544}}</ref><ref name=":11">{{Cite journal |last1=Berridge |first1=Kent |author-link=Kent C. Berridge |last2=Robinson |first2=Terry |author-link2=Terry Earl Robinson |date=2016 |title=Liking, wanting, and the incentive-sensitization theory of addiction |journal=[[American Psychologist]] |volume=71 |issue=8 |pages=670–679 |doi=10.1037/amp0000059 |pmc=5171207 |pmid=27977239}}</ref> Incentive salience differs from craving in that craving is a [[Consciousness|conscious]] experience while incentive salience may or may not be. While incentive salience can give feelings of strong urgency to cravings, it can also motivate behavior [[unconsciously]], as in an experiment where [[cocaine]] users were unaware of their own decisions to choose a low dose of cocaine (which they believed was [[placebo]]) more often than an actual placebo.<ref name=":27" /> In the ''incentive-sensitization theory'' of addiction, repeated drug use renders the brain hypersensitive to drugs and drug cues, resulting in pathological levels of "wanting" to use drugs.<ref name=":7" /><ref name=":11" /> People in love are thought to experience incentive salience in response to their beloved. Lovers share other similarities with addicts as well, like [[Drug tolerance|tolerance]], [[Substance dependence|dependence]], [[Drug withdrawal|withdrawal]], [[relapse]], craving, and mood modification.<ref name="fisher2016" /><section end="Addiction short" /> Incentive salience is mediated by [[dopamine]] projections in the [[mesocorticolimbic pathway]] of the brain, an area generally involved with [[Reward system|reward]], [[motivation]], and [[reinforcement]] learning.<ref name="koob-volkow" /><ref name=":11" /><ref>{{Cite journal |last1=Baskerville |first1=Tracey A. |last2=Douglas |first2=Alison J. |date=6 May 2010 |title=Dopamine and Oxytocin Interactions Underlying Behaviors: Potential Contributions to Behavioral Disorders |journal=CNS Neuroscience & Therapeutics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=e92-123 |doi=10.1111/j.1755-5949.2010.00154.x |issn=1755-5930 |pmc=6493805 |pmid=20557568}}</ref><ref name=":4" /> Dopamine signaling for incentive salience originates in the [[ventral tegmental area]] (VTA) and projects to areas such as the [[nucleus accumbens]] (NAc) in the [[ventral striatum]].<ref name=":33">{{Cite journal |last1=Olney |first1=Jeffrey J |last2=Warlow |first2=Shelley M |last3=Naffziger |first3=Erin E |last4=Berridge |first4=Kent C |author-link4=Kent C. Berridge |date=August 2018 |title=Current perspectives on incentive salience and applications to clinical disorders |journal=Current Opinion in Behavioral Sciences |language=en |volume=22 |pages=59–69 |doi=10.1016/j.cobeha.2018.01.007 |pmc=5831552 |pmid=29503841}}</ref><ref name=":11" /> The VTA is one of two main areas of the brain with neurons which produce dopamine (the other being the [[substantia nigra pars compacta]]). Projections from the VTA [[Nerve#Terminology|innervate]] the NAc, where dopamine activity attaches motivational significance to stimuli associated with rewards.<ref>{{harvnb|Nestler|Hyman|Malenka|2010|pp=147–148, 266, 364–367, 376}}: "Most [neurons which produce dopamine] have their cell bodies in two contiguous regions of the midbrain, the substantia nigra pars compacta (SNc) and the ventral tegmental area (VTA). [...] Neurons from the VTA innervate the ventral striatum (nucleus accumbens), olfactory bulb, amygdala, hippocampus, orbital and medial prefrontal cortex, and cingulate cortex. [...] [D]opamine confers motivational salience ("wanting") on the reward itself or associated cues (nucleus accumbens shell region), updates the value placed on different goals in light of this new experience (orbital prefrontal cortex), helps consolidate multiple forms of memory (amygdala and hippocampus), and encodes new motor programs that will facilitate obtaining this reward in the future (nucleus accumbens core region and dorsal striatum). [...] Dopamine acts in the nucleus accumbens to attach motivational significance to stimuli associated with rewards (such as food). [...] The brain reward circuitry targeted by addictive drugs [...] includes the dopaminergic projections from the ventral tegmental area (VTA) of the mid-brain to the nucleus accumbens (NAc) and other forebrain structures. [...] A reward is a stimulus that the brain interprets as intrinsically positive or as something to be approached. A reinforcing stimulus is one that increases the probability that behaviors paired with it will be repeated. [...] The neural substrates that underlie the perception of reward and the phenomenon of positive reinforcement are a set of interconnected forebrain structures called brain reward pathways; these include the nucleus accumbens (NAc; the major component of the ventral striatum), the basal forebrain (components of which have been termed the extended amygdala [...]), hippocampus, hypothalamus, and frontal regions of cerebral cortex. These structures receive rich dopaminergic innervation from the ventral tegmental area (VTA) of the midbrain."</ref> Brain scans of people in love using [[fMRI]] (commonly while looking at a [[photograph]] of their beloved) show activations in these areas like the VTA and NAc.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><ref name=":9" /> Another dopamine-rich area of the reward system shown to be active in romantic love is the [[caudate nucleus]], containing 80% of the brain's [[dopamine receptor]] sites, located in the [[dorsal striatum]].<ref name="fisher2016" /><ref name=":4" /><ref name="aron2005">{{Cite journal |last1=Aron |first1=Arthur |author-link=Arthur Aron |last2=Fisher |first2=Helen |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |last3=Mashek |first3=Debra J. |last4=Strong |first4=Greg |last5=Li |first5=Haifang |last6=Brown |first6=Lucy L. |date=July 2005 |title=Reward, Motivation, and Emotion Systems Associated With Early-Stage Intense Romantic Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00838.2004 |journal=[[Journal of Neurophysiology]] |language=en |volume=94 |issue=1 |pages=327–337 |doi=10.1152/jn.00838.2004 |issn=0022-3077 |pmid=15928068 |s2cid=396612 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{harvnb|Aron|Fisher|Strong|2006|p=601}}</ref> The dorsal striatum is implicated in reinforcement learning,<ref name=":40" /> and the caudate nucleus has shown activity in response to a [[monetary]] reward and cocaine.<ref name="aron2005" /><ref name=":16">{{cite journal |last1=Bartels |first1=Andreas |author-link=Andreas Bartels |last2=Zeki |first2=Semir |author-link2=Semir Zeki |date=27 November 2000 |title=The Neural Basis of Romantic Love |journal=[[NeuroReport]] |publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]] |volume=11 |issue=17 |pages=3829–3834 |doi=10.1097/00001756-200011270-00046 |pmid=11117499 |s2cid=1448875 |doi-access=free}}</ref><ref name="bartelszeki" /> This activity in reward and motivation areas suggests that early-stage intense romantic love is a motivation system or goal-oriented state (rather than a specific emotion), consistent with the description of romantic love as a desire or longing for union with another person.<ref name="aron2005" /><ref name=":7" /><ref name=":4" /> These activations are also consistent with the similarity between romantic love and addiction.<ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /><section end="Addiction medium" /> In addiction research, a distinction is drawn between "wanting" a reward (i.e., incentive salience, tied to mesocorticolimbic dopamine) and "liking" a reward (i.e., pleasure, tied to [[hedonic hotspots]]), aspects which are dissociable.<ref name=":10" /><ref name=":11" /> People can be addicted to drugs and [[Compulsive behavior|compulsively]] seek them out, even when taking the drug no longer results in a high or the addiction is detrimental to one's life.<ref name="fisher2016" /> They can also [[Irrationality|irrationally]] "want" (i.e. feel compelled towards, in the sense of incentive salience) something which they do not [[Cognition|cognitively]] wish for.<ref name=":10" /> In a similar way, people who are in love may "want" a loved person even when interactions with them are not pleasurable. For example, they may want to contact an ex-partner after a rejection, even when the experience will only be painful.<ref name="fisher2016" /> It is also possible for a person to be "in love" with somebody they do not like, or who treats them poorly.<ref name="Hatfield 1985 103–105">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|pp=103–105}}</ref><section end="Addiction long" /> Academics have proposed a number of theories for how addictions begin and perpetuate.<ref name=":27">{{Cite journal |last1=Robinson |first1=Terry E. |author-link1=Terry Earl Robinson |last2=Berridge |first2=Kent C. |author-link2=Kent C. Berridge |date=2025-01-17 |title=The Incentive-Sensitization Theory of Addiction 30 Years On |journal=Annual Review of Psychology |language=en |volume=76 |issue=1 |pages=29–58 |doi=10.1146/annurev-psych-011624-024031 |pmid=39094061 |issn=0066-4308 |pmc=11773642}}</ref> One prominent theory developed by [[Wolfram Schultz]] involves a dopamine signal which encodes a ''reward prediction error'' (RPE): the difference between the ''predicted'' value of a reward, which would be received by performing a particular action, and the ''actual'' value upon receiving it: whether the reward was better, equal to or worse than expected.<ref name="schultz2016" /><ref name=":7" /><ref name=":25" /> In this theory, dopamine is also part of a mechanism for reinforcement learning which associates rewards with the cues which predicted them. Drugs of abuse like [[cocaine]] hijack this mechanism by artificially overstimulating dopamine neurons, mimicking an RPE signal which is much stronger than could be produced naturally.<ref name="schultz2016">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=2016-03-31 |title=Dopamine reward prediction error coding |journal=Dialogues in Clinical Neuroscience |volume=18 |issue=1 |pages=23–32 |doi=10.31887/DCNS.2016.18.1/wschultz |pmid=27069377|pmc=4826767 }}</ref> An alternative model developed by [[Kent C. Berridge|Kent Berridge]] and [[Terry Earl Robinson|Terry Robinson]] states that dopamine signaling causes the motivational output (incentive salience) which is proportional to RPE, but that the dopamine signal itself may be an effect of learning rather than causing it directly.<ref name=":28">{{Cite journal |last=Berridge |first=Kent C. |author-link=Kent C. Berridge |date=2007-04-01 |title=The debate over dopamine's role in reward: the case for incentive salience |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=191 |issue=3 |pages=391–431 |doi=10.1007/s00213-006-0578-x |pmid=17072591 |issn=1432-2072}}</ref><ref name=":10" /><ref name=":27" /> There is, however, said to be overwhelming evidence that dopamine guides learning in addition to motivation.<ref name=":0" /> The computation of dopamine signaling is complicated, with inputs from a variety of areas in the brain, although its output (primarily from the VTA) is a relatively homogeneous signal encoding the level of RPE.<ref>{{Cite journal |last1=Watabe-Uchida |first1=Mitsuko |last2=Eshel |first2=Neir |last3=Uchida |first3=Naoshige |date=2017-07-25 |title=Neural Circuitry of Reward Prediction Error |journal=Annual Review of Neuroscience |language=en |volume=40 |pages=373–394 |doi=10.1146/annurev-neuro-072116-031109 |pmid=28441114 |issn=0147-006X |pmc=6721851}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |last1=Diederen |first1=Kelly M. J. |last2=Fletcher |first2=Paul C. |date=2021 |title=Dopamine, Prediction Error and Beyond |journal=The Neuroscientist |language=en |volume=27 |issue=1 |pages=30–46 |doi=10.1177/1073858420907591 |pmid=32338128 |issn=1073-8584 |pmc=7804370}}</ref> One study has investigated whether people in long-term romantic relationships experienced RPE in response to having expectations about their partners' appraisal of them validated or violated, indicating they do. This study used fMRI to find that reward areas like the VTA and striatum responded in a way consistent with other research on RPE.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Poore |first1=Joshua |last2=Pfeifer |first2=Jennifer |last3=Berkman |first3=Elliot |last4=Inagaki |first4=Tristen |last5=Welborn |first5=Benjamin Locke |last6=Lieberman |first6=Matthew |date=2012-08-08 |title=Prediction-error in the context of real social relationships modulates reward system activity |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=6 |page=218 |doi=10.3389/fnhum.2012.00218 |pmid=22891055 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=3413956 }}</ref> Most fMRI studies of romantic love have had participants look at a photograph, and the resulting reward system activity has been interpreted in terms of salience.<ref name=":9" /><ref name="fisher2016" /><ref name=":7" /> Research has not investigated whether romantic love shares all of the neurobiological aspects of addiction.<ref name="bode" /><ref name=":32" /> Despite similarities, there are also differences between romantic love and addiction.<ref name=":7" /><ref name=":38" /> One of the major differences is that the trajectories diverge, with the addictive aspects tending to disappear over time during a relationship in romantic love. By comparison, in a drug addiction, the detrimental aspects magnify over time with repeated drug use, turning into compulsions, a loss of control and a negative emotional state.<ref name=":7" /><ref name="koob-volkow" /> It has been speculated that the difference between these could be related to [[oxytocin]] activity present in romantic love, but not in addiction.<ref name=":7" /> Oxytocin seems to ameliorate the effects of drug withdrawal, and it might inhibit the more long-term, excessive effects of addiction.<ref>{{Cite journal |last1=McGregor |first1=I S |last2=Callaghan |first2=P D |last3=Hunt |first3=G E |date=May 2008 |title=From ultrasocial to antisocial: a role for oxytocin in the acute reinforcing effects and long-term adverse consequences of drug use? |journal=British Journal of Pharmacology |language=en |volume=154 |issue=2 |pages=358–368 |doi=10.1038/bjp.2008.132 |issn=0007-1188 |pmc=2442436 |pmid=18475254}}</ref> Academics do not universally agree on whether or not love is always an addiction or when it needs to be treated.<ref name=":32">{{Cite journal |last1=Earp |first1=Brian D. |author-link=Brian Earp |last2=Wudarczyk |first2=Olga A. |last3=Foddy |first3=Bennett |last4=Savulescu |first4=Julian |author-link4=Julian Savulescu |date=2017 |title=Addicted to Love: What Is Love Addiction and When Should It Be Treated? |journal=Philosophy, Psychiatry, & Psychology |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=77–92 |doi=10.1353/ppp.2017.0011 |issn=1086-3303 |pmc=5378292 |pmid=28381923}}</ref> The term "[[love addiction]]" has had an amorphous definition over the years and does not yet denote a [[psychiatric condition]], but recently one definition has been developed that "Individuals addicted to love tend to experience negative moods and affects when away from their partners and have the strong urge and craving to see their partner as a way of coping with stressful situations."<ref name=":14">{{Cite journal |last1=Costa |first1=Sebastiano |last2=Barberis |first2=Nadia |last3=Griffiths |first3=Mark D. |last4=Benedetto |first4=Loredana |last5=Ingrassia |first5=Massimo |date=2021-06-01 |title=The Love Addiction Inventory: Preliminary Findings of the Development Process and Psychometric Characteristics |journal=International Journal of Mental Health and Addiction |language=en |volume=19 |issue=3 |pages=651–668 |doi=10.1007/s11469-019-00097-y |issn=1557-1882 |doi-access=free}}</ref> Other authors include rejected lovers as love addicts,<ref>{{Cite book |last1=Bolshakova |first1=Maria |chapter=Passionate Love Addiction: An Evolutionary Survival Mechanism That Can Go Terribly Wrong |date=2020-08-31 |title=The Cambridge Handbook of Substance and Behavioral Addictions |pages=262–270 |editor-last=Sussman |editor-first=Steve |chapter-url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/9781108632591%23CN-bp-20/type/book_part |access-date=2025-06-12 |edition=1 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108632591.026 |isbn=978-1-108-63259-1 |last2=Fisher |first2=Helen |last3=Aubin |first3=Henri-Jean |last4=Sussman |first4=Steve |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://www.cambridge.org/core/books/the-cambridge-handbook-of-substance-and-behavioral-addictions/BCC5E21F274B1F7F986ED8DA7E3D68C3 |url-access=subscription}}</ref> or specify that love is an addiction when it involves abnormal processes which carry negative consequences. A broader view is that all love is addiction, or simply an [[appetite]], similar to how humans are dependent on [[food]].<ref name=":32" /> Research on behavioral addictions is more limited than research on drugs of abuse; however, there is a growing body of evidence that some people are susceptible to showing brain patterns in response to natural rewards (food, sex, etc.) similar to drug addicts, particularly in the case of [[gambling addiction]].<ref name=":27" /><ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=10 July 2025 |title=Addicted to Addiction |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228201133/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202507/addicted-to-addiction |archive-date=28 December 2025 |access-date=14 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Romantic love may be a "natural" addiction, which differs from the nature of drug addiction in that love may be prosocial and has been evolved for the purpose of pair bonding.<ref name=":7" /><ref name="fisher2016" /> Helen Fisher, [[Arthur Aron]] and colleagues have proposed that romantic love is a "positive addiction" (i.e. not harmful) when requited and a "negative addiction" when [[Unrequited love|unrequited]] or inappropriate.<ref name="fisher2016" /> === Oxytocin, bonding, and attraction === [[File:Hypothalamus_Pituitary_Complex_hariadhi.svg|thumb|Location of the [[hypothalamus]] and [[pituitary]].]] [[File:Prairie Vole Nastacia Goodwin CC BY-SA.png|thumb|Much of the research on [[oxytocin]] comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s.<ref name=":26" />]] <!-- Note: the first paragraph is included as an excerpt in the "Romantic love (mental state)" article --> [[Oxytocin]] is sometimes called the "love hormone", because of its involvement in the mechanisms of maternal behavior and adult pair bonding. Oxytocin is synthesized primarily in an area of the [[hypothalamus]] and released into the blood via the [[pituitary gland]], where it has been found circulating in people in the early stages of romantic love.<ref name=":25">{{Cite journal |last=Love |first=Tiffany M. |date=April 2014 |title=Oxytocin, motivation and the role of dopamine |journal=Pharmacology Biochemistry and Behavior |language=en |volume=119 |pages=49–60 |doi=10.1016/j.pbb.2013.06.011 |pmid=23850525 |pmc=3877159}}</ref><ref name="co-opted" /><ref name=":26">{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=11 June 2025 |title=When the Love Hormone Is Not So Cuddly |url=https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251228200148/https://www.psychologytoday.com/gb/blog/everyday-neuroscience/202506/when-the-love-hormone-is-not-so-cuddly |archive-date=28 December 2025 |access-date=13 July 2025 |website=[[Psychology Today]] |language=en-GB |ref=none}}</ref> Additionally, the hypothalamus projects oxytocin to other areas of the brain, like the [[ventral tegmental area]] (VTA), [[nucleus accumbens]] (NAc), [[amygdala]], and [[hippocampus]]. The projections to reward areas (VTA and NAc) are thought to modulate ''[[social salience]]'', or i.e. the level of [[dopamine]] activity in response to socially-relevant stimuli.<ref name=":25" /><ref name=":12" /> This oxytocin signaling in reward pathways may also be the source of salience in response to a loved one.<ref name=":12" /> A [[placebo-controlled study]] found that administering intranasal oxytocin enhanced facial attractiveness of a romantic partner while viewing a photograph, as compared to an unfamiliar face. The effect was also measured using [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]], which found enhanced brain activity in reward areas like the VTA and NAc.<ref name=":39" /> Another fMRI study found dopamine-rich [[genetic expression]] of an oxytocin receptor [[gene]] in the left VTA, and the left VTA has also been found active in response to facial attractiveness.<ref name=":41" /><ref name="aron2005" /> In humans, circulating oxytocin levels have been associated with higher levels of interaction between partners, and also predicted which couples would still be together 6 months later.<ref name=":25" /> [[Anna Machin]] calls the combination of oxytocin and dopamine the "glue" which makes the early stages of a relationship possible.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=31}}</ref> The role of oxytocin in human behavior is varied and complex.<ref name=":26" /> Oxytocin lowers inhibitions to forming new relationships by deactivating the [[amygdala]], involved with processing [[fear]] and [[anxiety]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=29}}</ref> Oxytocin can be released with physical [[touch]], hence it's also sometimes called the "cuddle hormone".<ref name="diamond2003" /><ref>{{Cite web |date=2021-07-20 |title=Oxytocin: The love hormone |url=https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/oxytocin-the-love-hormone |access-date=2025-07-14 |website=Harvard Health |language=en}}</ref><ref name=":26" /> Oxytocin also plays a role in [[sexual behavior]], being released during [[sexual arousal]] and [[orgasm]].<ref name=":25" /> Aside from romantic and parental bonding, oxytocin activity has a role in the interactions with peers or strangers, for example facilitating [[Face perception|facial recognition]] and [[eye contact]]. Oxytocin is believed to facilitate [[Trust (social science)|trust]] and [[Altruism|altruistic]] behaviors towards in-groups (e.g. partners or children), but also aggression towards out-groups (e.g. strangers or [[conspecifics]]).<ref name=":25" /> Much of the research on oxytocin comes from experiments on [[monogamous]] [[prairie vole]]s (notably by [[Larry J. Young|Larry Young]]),<ref name="Rosenwald">{{cite news |last=Rosenwald |first=Michael W. |date=May 2, 2024 |title=Larry Young, Who Studied the Chemistry of Love, Dies at 56 |url=https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |url-access=limited |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606053818/https://www.nytimes.com/2024/05/02/science/larry-young-dead.html |archive-date=June 6, 2024 |access-date=May 2, 2024 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref> but this research is also used for making inferences about humans.<ref name=":25" /><ref name="co-opted" /><ref name=":26" /> In prairie voles, both oxytocin and dopamine signaling have been shown to influence pair bond development. For example, the number of oxytocin receptors in the NAc is positively related to how fast a partner preference is formed. A partner preference can also be prevented by injecting either a dopamine or oxytocin [[receptor antagonist]] (a drug which blocks transmission) into the NAc of a prairie vole directly.<ref name=":25" /> In a contemporary model of the brain systems involved with romantic love, this type of salience (or 'bonding attraction') is present throughout the entire time a person is experiencing romantic love, including during the early stages. This contrasts with some previous theories (e.g. proposed by [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] in 1998) which stated that oxytocin activity and dopamine activity were distinct (and independent) systems, and that oxytocin activity only became prominent at some later stage of a relationship.<ref name="co-opted" /><ref name="fisher1" /><ref name="fisher2" /> Levels of oxytocin would still vary from situation to situation because of differing types of stimuli, for example because of less regular interaction and physical touch in cases of [[unrequited love]]. This could be used to explain some of the maladaptive symptoms of infatuation (e.g. [[Insomnia|sleep difficulties]], [[social anxiety]], clammy hands, etc.), when dopaminergic activity is high without the calming effect of oxytocin from the attachment system.<ref name="co-opted" /> === Brain opioid theory of social attachment === [[File:OxyContin_branded_oxycodone_10mg_(number_side).jpg|thumb|[[Oxycodone]] 10mg]] [[File:Heroin_black_tar.jpg|thumb|[[Black tar heroin]]{{pb}}The addictive aspects of love may resemble [[opioid]] addiction in respects.<ref name="co-opted" /><ref name=":32" />]] <!-- Note: The first two paragraphs are used as an excerpt in the "Love addiction" and "Reward theory of attraction" articles. The first paragraph is used as an excerpt in "Romantic love (mental state)". --> Modern research is increasingly showing the importance of [[endogenous opioids]] in love and social attachment, particularly the [[Β-Endorphin|β-endorphin]] (the most potent endogenous [[opioid]]) and the [[Μ-opioid receptor|μ-opioid]] receptor system.<ref name="co-opted" /><ref name=":31" /><ref name=":34">{{Cite journal |last1=Meier |first1=Isabell M. |last2=van Honk |first2=Jack |last3=Bos |first3=Peter A. |last4=Terburg |first4=David |date=February 2021 |title=A mu-opioid feedback model of human social behavior |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0149763420306898 |journal=Neuroscience & Biobehavioral Reviews |language=en |volume=121 |pages=250–258 |doi=10.1016/j.neubiorev.2020.12.013 |pmid=33359094 }}</ref><ref name=":35">{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=51–62, 78–81}}</ref> While opioids have their origin being the body's natural [[painkiller]], they're also implicated in a variety of other systems, essentially like [[neurotransmitter]]s.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=56}}</ref> Opioid receptors are located throughout the brain, including in the [[limbic system]] (affecting basic [[emotion]]s) and [[neocortex]] (affecting more [[Consciousness|conscious]] decision-making).<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=58}}</ref> Opioids are linked to the consummatory part of reward, or i.e. "liking" or pleasure, and released in areas of the brain called [[hedonic hotspots]] (or pleasure centers). Hedonic hotspots are located in the [[nucleus accumbens]], the [[ventral pallidum]] and other areas.<ref name=":31" /><ref name=":34" /><ref name=":33" /> This function includes social reward, or the pleasurable aspect of social interactions.<ref name=":31" /> The ''brain opioid theory of social attachment'' (BOTSA) is a long-running theory summarizing this connection, originally formulated in the 1980s and 1990s, based on a proposal by the [[psychiatrist]] [[Michael Liebowitz]] and research by the [[neuroscientist]] [[Jaak Panksepp]]. Starting in the 1990s, opioids were overshadowed by the interest in [[oxytocin]] and largely overlooked until more recently, possibly because of the difficulty studying them (requiring e.g. a [[Positron emission tomography|PET]] scan, which is expensive).<ref name=":31" /> Opioids have been connected to a variety of social experiences, including the early stage of romantic love and [[attachment styles]].<ref name=":35" /><ref name=":31" /><ref name=":22" /> While the addictive aspects of love have been compared to [[cocaine]] or [[amphetamine]] addiction, other aspects may also resemble an opioid addiction.<ref name="co-opted" /> BOTSA (as it was originally conceived of) predicts that in the absence of [[social relationships]], individuals will have comparatively lower levels of endogenous opioids, motivating them to initiate contact with other people. Social contact then leads to feelings of [[euphoria]] and [[contentment]], but individuals also need to continue contact to avoid [[Drug withdrawal|withdrawal]] symptoms.<ref name=":31" /> Liebowitz originally argued that romantic relationships resemble [[narcotic]] addiction and that individual neurochemical differences could also explain why some people are unable to [[Committed relationship|commit]], or stay in [[abusive relationship]]s.<ref name=":31" /> Earlier experiments on BOTSA were animal studies, but in the 2000s this has been expanded to include human experiments.<ref name=":31" /><ref name=":35" /> Among the animal studies which have been done, there is some evidence that separation distress is akin to opioid withdrawal. Studies on [[Chicken|chicks]], [[Puppy|puppies]], [[Guinea pig]]s, [[rat]]s, [[sheep]], and [[monkey]]s have shown that administrating morphine reduces distress vocalizations when separated from the mother, and administrating [[naloxone]] (an [[opioid antagonist]]) increases them, even in the presence of other members of the same species.<ref name=":31" /> In another study, mutant [[mouse]] pups with a μ-opioid receptor knockout (lacking the μ-receptor gene) vocalized less frequently in response to isolation than normal mice. Administration of morphine had no effect on distress vocalization frequency in the knockout mice, despite reducing it in normal mice. Furthermore, these knockout mice had a reduced preference for their mother's odor, which is normally the result of conditioning mediated by the endogenous opioid system.<ref>{{Cite journal |last1=Moles |first1=Anna |last2=Kieffer |first2=Brigitte L. |last3=D'Amato |first3=Francesca R. |date=2004-06-25 |title=Deficit in Attachment Behavior in Mice Lacking the µ-Opioid Receptor Gene |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1095943 |journal=Science |language=en |volume=304 |issue=5679 |pages=1983–1986 |doi=10.1126/science.1095943 |pmid=15218152 |bibcode=2004Sci...304.1983M |issn=0036-8075|url-access=subscription }}</ref><ref name=":31" /> In nonhuman [[primate]]s, studies have suggested that endogenous opioids provide the euphoria behind dyadic [[social grooming]] behaviors.<ref name=":31" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|p=52}}</ref> Other animal studies have shown that endogenous opioids play a role in the desire for [[rough-and-tumble play]] (a physical, but also social behavior).<ref name=":31" /> In humans, physical activity with a social element ([[rowing]], [[Dance|dancing]], [[Laughter|laughing]]) increased [[pain tolerance]] more when the activities were [[Synchronization|synchronized]] with other people.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=56–57, 299}}</ref> An [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment in 2010 investigated whether viewing a picture of a romantic partner could reduce pain sensitivity, and which areas of the brain became active. Participants were exposed to high temperatures (resulting in moderate or high pain levels) while viewing a picture of a romantic partner (whom they were intensely in love with), or a friend, or performing a [[Word Association|word association]] task which has also been shown to reduce pain via [[distraction]]. Participants were then asked to rate how much pain they felt on a [[pain scale]], and both viewing a romantic partner and performing the distraction task (but not viewing a friend) were found to reduce pain levels. The fMRI scans revealed that viewing a romantic partner activated [[Reward system|reward circuits]] in the brain, while the distraction task did not. Brain areas were also correlated with pain relief to reveal that reward analgesia and distraction analgesia involved distinct areas. Some areas associated with [[sensory processing]] of pain also had decreased activity while viewing a romantic partner.<ref name=":22" /><ref name=":31" /> An earlier experiment showed that viewing photos of a romantic partner reduced experimental pain, but did not pair it with a brain scan.<ref name=":22" /> A PET scan experiment in 2016 investigated whether non-sexual social touching between romantic partners was mediated by endogenous opioid activity. This study found that social touch did have an effect, but unexpectedly found that social touching decreased opioid activity in the brain rather than increasing it (despite being rated as pleasurable by participants). This is in contrast with prior PET research that pleasant affect is related to increased opioid activity. One possible explanation is that touching decreases stress, so this might also decrease the ongoing opioid activity in response to distress and pain. As this is also at odds (to some extent) with primate studies on grooming, there may be some variation between species in how opioids are involved with social reward.<ref name=":36">{{Cite journal |last1=Nummenmaa |first1=Lauri |last2=Tuominen |first2=Lauri |last3=Dunbar |first3=Robin |author-link3=Robin Dunbar |last4=Hirvonen |first4=Jussi |last5=Manninen |first5=Sandra |last6=Arponen |first6=Eveliina |last7=Machin |first7=Anna |author-link7=Anna Machin |last8=Hari |first8=Riitta |last9=Jääskeläinen |first9=Iiro P. |last10=Sams |first10=Mikko |date=September 2016 |title=Social touch modulates endogenous μ-opioid system activity in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1053811916301835 |journal=NeuroImage |language=en |volume=138 |pages=242–247 |doi=10.1016/j.neuroimage.2016.05.063|pmid=27238727 |url-access=subscription }}</ref> Other modern studies on humans include [[blood plasma]] levels,<ref>{{Cite journal |last1=Ulmer-Yaniv |first1=Adi |last2=Avitsur |first2=Ronit |last3=Kanat-Maymon |first3=Yaniv |last4=Schneiderman |first4=Inna |last5=Zagoory-Sharon |first5=Orna |last6=Feldman |first6=Ruth |date=August 2016 |title=Affiliation, reward, and immune biomarkers coalesce to support social synchrony during periods of bond formation in humans |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S088915911630037X |journal=Brain, Behavior, and Immunity |language=en |volume=56 |pages=130–139 |doi=10.1016/j.bbi.2016.02.017|pmid=26902915 |url-access=subscription }}</ref> [[genetics]]<ref>{{Cite journal |last1=Pearce |first1=Eiluned |last2=Wlodarski |first2=Rafael |last3=Machin |first3=Anna |author-link3=Anna Machin |last4=Dunbar |first4=Robin I. M. |author-link4=Robin Dunbar |date=2017-05-16 |title=Variation in the β-endorphin, oxytocin, and dopamine receptor genes is associated with different dimensions of human sociality |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=114 |issue=20 |pages=5300–5305 |doi=10.1073/pnas.1700712114 |pmid=28461468 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=5441808 |bibcode=2017PNAS..114.5300P }}</ref> and studies with drugs like [[morphine]] and [[naltrexone]] to see how they change social perception and behavior.<ref name=":34" /> === Obsessive thinking === <!-- Note: The first paragraph is used as an excerpt in the "Obsessive love", "Love addiction" and "Lovesickness" articles. --> [[File:OCD_Cycle.svg|thumb|Unlike [[OCD]], [[passionate love]] (as in [[limerence]]) starts with a period of intoxicating joy, and only later reaches a state of [[anxiety]] when [[Unrequited love|unrequited]].<ref name="bellamy-ocd">{{harvnb|Bellamy|2025|pp=65, back cover}}</ref> The thoughts also differ in function and content.<ref name="co-opted" /> {{pb}}<!-- Note: Bellamy's blog is only cited here as a non-technical source tying these concepts neatly together. If you read the three papers cited (Bode & Kushnick, 2021; Burkett & Young, 2021; Koob & Volkow, 2016), you will see they say exactly the same thing Bellamy says in his blog. Koob & Volkow (2016) make this same comparison to OCD, and this is cited by Bode & Kushnick (2021) to review stages of addiction. Bode & Kushnick tie this to limerence by stating what they call '"romantic love" encompasses all of these definitions, descriptions, and terms'. The only difference is that Bode & Kushnick do not repeat that comparison between late-stage addiction and OCD themselves, in their own paper. They only talk about the stages of addiction, and also talk about OCD in a different place. Bellamy is only being cited here to avoid the appearance of [[WP:SYNTHESIS]]. Minus Bellamy's blog, what is stated here is still stated exactly in the citations, which would be allowed per [[WP:SYNTHNOTJUXTAPOSITION]]. Bellamy should be considered a domain expert (who can interpret science and link concepts together) in the way specified by [[WP:BLOG]], because of his credentials as a neuroscientist, and now as a published author on the subject. His blog could be removed as a citation here, but it neatly explains to a lay person what is explained here. -->In [[addiction]], the early stage starts with [[positive reinforcement]] (binging and [[Substance intoxication|intoxication]]), but over time a transition occurs towards a more [[compulsive]] stage of [[negative reinforcement]] (avoiding [[Drug withdrawal|withdrawal]]).<ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" /><ref name="burkett-young-addict"/><ref name="tallis-addict" /> This later stage (of negative reinforcement) is a possible parallel with OCD (where compulsions relieve tension or anxiety).<ref>{{Cite web |last=Bellamy |first=Tom |date=20 December 2025 |title=The pain of long-term limerence |url=https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260109100211/https://livingwithlimerence.com/the-pain-of-long-term-limerence/ |archive-date=9 January 2026 |access-date=14 January 2026 |website=Living with Limerence |ref=none}}</ref><ref name="koob-volkow"/><ref name="bode" />]] Obsessive thinking about a loved one has been called a hallmark or a cardinal trait of romantic love,<ref name="co-opted" /><ref name="aron2005" /> ensuring that the loved one is not forgotten.<ref>{{Harvard citation no brackets|Tallis|2005|p=79}}</ref> Some reports have been made that people can even spend as much as 85 to 100% of their days and nights thinking about a love object.<ref name="Fisher 2016 21">{{harvnb|Fisher|2016|p=21}}</ref> One study found that on average people in love spent 65% of their waking hours thinking about their beloved.<ref name="langeslag2012" /> Another study used [[cluster analysis]] to find several different groups of lovers, with the least intense group spending 35% of their time on average and the most intense at 72%.<ref name=":30">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kavanagh |first2=Phillip S. |date=2025-06-01 |title=Variation exists in the expression of romantic love: A cluster analytic study of young adults experiencing romantic love |journal=Personality and Individual Differences |volume=239 |article-number=113108 |doi=10.1016/j.paid.2025.113108 |issn=0191-8869|doi-access=free }}</ref> Since the late 1990s, these obsessional features have been compared to [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name="fisher1" /><ref name="leckmanmayes" /><ref name="marazziti2" /> This is also sometimes paired with a theory that obsessive (or [[Intrusive thought|intrusive]]) thinking is related to [[serotonin]] levels being lowered while in love, although study results have been inconsistent or negative.<ref name="fisher1" /><ref name="marazziti2">{{cite journal |last1=Marazziti |first1=D. |last2=Akiskal |first2=H. S. |last3=Rossi |first3=A. |last4=Cassano |first4=G. B. |year=1999 |title=Alteration of the platelet serotonin transporter in romantic love |journal=Psychol. Med. |volume=29 |issue=3 |pages=741–745 |doi=10.1017/S0033291798007946 |pmid=10405096 |s2cid=12630172}}</ref><ref name="bode" /><ref name=":18" /> Another theory relates obsessive thinking to [[addiction]], because drug users exhibit obsessive thoughts about drug use as well as [[Compulsive behavior|compulsions]].<ref name=":7" /><ref name="tallis-addict" /><ref name="koob-volkow" /> In 1999, [[James F. Leckman|James Leckman]] and Linda Mayes published a theoretical comparison between early-stage romantic love, early parental love, and OCD. This paper was intended as an investigation into the origin of OCD, but it also relates to the evolutionary theory of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /><ref name="co-opted" /> Both early-stage romantic love and OCD share features of preoccupation, intrusive thoughts, a heightened sense of responsibility, a need for things to be "just right", and some proximity-seeking behaviors. In some cases, obsessions experienced by OCD patients relate to what harms might happen to a family member, which resembles some behavioral patterns involved with romantic and parental love. The authors also speculate that [[psychasthenia]] (feelings of incompleteness, insufficiency, or imperfection) resembles the "longing for reciprocity" and idealization which are features of romantic love.<ref name="leckmanmayes" /> Two experiments have investigated whether there is a relationship between romantic love and serotonin levels, by taking different measures using [[blood]] samples.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Although serotonin levels in the [[central nervous system]] would actually be the measure of interest, it has been assumed that measures of peripheral serotonin can be used as a marker for this.<ref name="langeslag2012" /> A 1999 experiment led by Donatella Marazziti found that people in love had [[platelet]] [[serotonin transporter]] (SERT) density which was lower than controls, and similar to the density of a group of unmedicated OCD patients. Six of the 20 in-love participants were also retested after a period of 12 to 18 months, and SERT density had returned to normal.<ref name="marazziti2" /> However, because Marazziti's experiment looked at SERT (rather than serotonin directly), this makes it ambiguous whether serotonin levels were actually higher or lower. SERT transports serotonin from [[blood plasma]] back into the platelets, so that a reduction in SERT could correspond to an increased plasma level.<ref name="langeslag2012" /><ref name="bode" /> Another experiment in 2012 led by [[Sandra Langeslag]] which looked at blood serotonin levels found a contradictory result, with men and women being affected differently. Men had lower serotonin levels than controls, but women had higher serotonin levels. In women, obsessive thinking was also actually associated with increased serotonin.<ref name="langeslag2012">{{cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra |author-link=Sandra Langeslag |last2=Van Der Veen |first2=Frederik |last3=Fekkes |first3=Durk |year=2012 |title=Blood Levels of Serotonin Are Differentially Affected by Romantic Love in Men and Women |journal=Journal of Psychophysiology |volume=26 |issue=2 |pages=92–98 |doi=10.1027/0269-8803/a000071 |hdl=1765/75067 |hdl-access=free}}</ref> A 2025 study led by Adam Bode also found no association between [[Selective serotonin reuptake inhibitor|SSRI]] use and obsessive thinking about a loved one, or the intensity of romantic love. Therefore, although the earlier experiments do suggest romantic love and serotonin are probably associated, the authors suggest that the idea of obsessive thinking being attributed to lowered serotonin levels seems inaccurate.<ref name=":18">{{Cite journal |last1=Bode |first1=Adam |last2=Kowal |first2=Marta |last3=Cannas Aghedu |first3=Fabio |last4=Kavanagh |first4=Phillip S. |date=15 April 2025 |title=SSRI use is not associated with the intensity of romantic love, obsessive thinking about a loved one, commitment, or sexual frequency in a sample of young adults experiencing romantic love |journal=Journal of Affective Disorders |language=en |volume=375 |pages=472–477 |doi=10.1016/j.jad.2025.01.103 |pmid=39848471 |doi-access=free}}</ref> === Rejection === {{See also|Unrequited love|Romantic love (mental state)#Emotional valence}} Rather than being a specific [[emotion]] itself, romantic love is believed to be a [[motivation]] or drive which elicits different emotions depending on the situation: positive feelings when things go well, and negative feelings when awry.<ref name="refuting" /><ref name="aron2005" /><ref>{{harvnb|Hatfield|1988|pp=193–194,197}}</ref> Reciprocated love may elicit feelings of [[joy]], [[Ecstasy (emotion)|ecstasy]], or [[Self-fulfillment|fulfillment]], for example, but unrequited love may elicit feelings of [[sadness]], [[anxiety]], or [[despair]].<ref name="refuting" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|p=9}}</ref> <!-- Note: This section is included as an excerpt in the Unrequited love article. --> <section begin="Rejected lovers"/>In 2010, Helen Fisher, Arthur Aron and colleagues published their [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] experiment investigating which areas of the brain might be active in recently rejected lovers. Participants had been in a relationship with their [[ex-partner]] for an average of 21 months, and then were post-rejection for an average of 63 days at the time of the experiment.<ref name="fisher-reject" /> These participants reported spending more than 85% of their waking hours thinking of their rejector, reported a lack of [[emotional control]], and exhibited [[unhappiness]], with sometimes more extreme emotions like depression, [[anger]], and even [[paranoia]] in pre- and post-interviews.<ref name="fisher-reject" /><ref>{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=155, 159}}</ref> Similar to other fMRI experiments, the scan while looking at a photograph of the rejecting partner showed activations in [[dopaminergic]] [[reward system]] areas, like the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]]. These activations were also stronger than in a previous experiment of participants who were happily in love. The active nucleus accumbens, [[prefrontal cortex]], and [[orbitofrontal cortex]] have been associated with assessing one's gains and losses, and active areas of the [[insular cortex]] and [[anterior cingulate cortex]] have been involved with [[physical pain]] and pain regulation (respectively) in other studies.<ref name="fisher-reject" /><ref name="fisher2016" /><section end="Rejected lovers"/> === Stress and physiological arousal === In the early stages of romantic love, individuals may start out [[Hypervigilance|hypervigilant]] (hyperaware and sensitive to a partner's cues) due to uncertainty and novelty, but become synchronized over time as a relationship progresses. Bonding is thought to be in part facilitated by coordinated behaviors which display reciprocity and events which evoke [[eustress|beneficial stress]], like a passionate [[kiss]]. The [[Stress (biology)|stress]] response system involves two major systems: the [[autonomic nervous system]] and the [[hypothalamic–pituitary–adrenal axis]] (HPA axis).<ref name=":42">{{Cite journal |last1=Mercado |first1=Evelyn |last2=Hibel |first2=Leah |date=2017 |title=I love you from the bottom of my hypothalamus: The role of stress physiology in romantic pair bond formation and maintenance |journal=Social and Personality Psychology Compass |volume=11 |issue=2 |article-number=e12298 |doi=10.1111/spc3.12298|pmid=30220909 |pmc=6135532 }}</ref> Some experiments have been done which support the idea that the stress response is involved during the early stage of romantic love, measuring [[cortisol]] levels; however, these experiments have been inconsistent with respect to cortisol being higher or lower.<ref name=":17">{{Cite journal |last1=Marazziti |first1=Donatella |last2=Canale |first2=Domenico |date=2004 |title=Hormonal changes when falling in love |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0306453003001616 |journal=[[Psychoneuroendocrinology (journal)|Psychoneuroendocrinology]] |volume=29 |issue=7 |pages=931–936 |doi=10.1016/j.psyneuen.2003.08.006 |pmid=15177709|url-access=subscription }}</ref><ref name=":42" /><ref name="bode" /> In [[drug addiction]], [[corticotropin release factor]] (CRF) is involved with the aversive effects of [[Drug withdrawal|withdrawal]]. Stress causes CRF to release into the [[ventral tegmental area]] and [[nucleus accumbens]] shell, motivating reinstatement of drug use. A similar effect is also hypothesized in pair bonds, where stress after separation or social loss motivates a person to return to the partner; however, experiments have not investigated this in humans, only rodents.<ref name="burkett-young-addict">{{Cite journal |last1=Burkett |first1=James P. |last2=Young |first2=Larry J. |author-link2=Larry J. Young |date=2012 |title=The behavioral, anatomical and pharmacological parallels between social attachment, love and addiction |journal=Psychopharmacology |language=en |volume=224 |issue=1 |pages=1–26 |doi=10.1007/s00213-012-2794-x |issn=0033-3158 |pmc=3469771 |pmid=22885871}}</ref> Helen Fisher believed that separation anxiety activates the HPA axis, producing these [[stress hormones]]. It's ironic, she says, because short-term stress can also produce [[dopamine]] and [[norepinephrine]], so "as the adored one slips away, the very chemicals that contribute to feelings of romance grow even more potent".<ref>{{harvnb|Fisher|2004|pp=163–164}}</ref> === Frustration attraction and uncertainty === [[Dopamine]] [[neuron]]s in the [[ventral tegmental area]] are theorized to encode a "reward prediction error" (RPE) signal, rather than a reward per se. This RPE signaling indicates whether a given reward was either better, equal to, or worse than what was anticipated, and this is believed to be part of a [[reinforcement]] learning paradigm.<ref name="schultz2000">{{Cite journal |last=Schultz |first=Wolfram |author-link=Wolfram Schultz |date=1 December 2000 |title=Multiple reward signals in the brain |url=https://www.nature.com/articles/35044563 |journal=Nature Reviews Neuroscience |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=199–207 |doi=10.1038/35044563 |pmid=11257908 |issn=1471-003X|url-access=subscription }}</ref><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2016" /> Studies have shown that for learning about a stimulus to occur (so that behavior in response to it changes), the reward has to be surprising or unpredicted.<ref name="schultz2000" /> Rewards which are better than predicted reinforce the behavior and cause it to become more frequent, while a reward which is worse than expected would be avoided.<ref name="schultz2016" /> Dopamine neurons increase their firing rate when encountering an unexpected reward.<ref name="schultz2000" /> After reinforcement learning occurs, dopamine neurons also fire in response to encountering cues in the environment which predicted the reward (e.g. in animal studies, a lever or a special sound).<ref name="schultz2016" /><ref name="schultz2000" /> As predictions become updated and the rewards are the same as expected, dopamine activity comparatively diminishes.<ref name="schultz2016" /> "Frustration attraction" (also called the "[[Romeo and Juliet effect]]") is the idea that adversity heightens romantic passion, for example, through social or physical barriers.<ref name="fisher-frustration">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2004|pp=16–18, 161–162, 250, 279}}</ref> The phenomenon has been remarked on by many authors, such as [[Socrates]], [[Ovid]], the ''[[Kama Sutra]]'', and "[[Dear Abby]]". [[Bertrand Russell]] once opined that "when a man has no difficulty in obtaining a woman, his feeling toward her does not take the form of romantic love".<ref name="tennov-uncertainty">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=18, 24, 26, 44–47, 56–57, 62, 104–105}}</ref><ref name="about-love-frustration">{{Harvard citation no brackets|Berscheid|Walster|1974|pp=364–369}}</ref> Some common social barriers are parents who interfere with their children's romance (as in ''Romeo and Juliet''), deceived spouses, or other social customs.<ref name="tennov-uncertainty" /><ref name="about-love-frustration" /> [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]] believes the phenomenon can be explained by the mechanics of dopamine, because animal studies have shown that when a reward which is anticipated to be incoming is delayed, reward-expecting neurons prolong their firing (over comparatively short timescales—in these studies) until the reward is delivered.<ref name="fisher-frustration" /><ref name="fisher-reject" /><ref name="schultz2000" /> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Souhtland-Casino.jpg | image2 = Slot_machines.jpg | alt2 = | caption2 = [[Infatuated love]] essentially thrives on [[intermittent reinforcement]]—also the mechanic a [[slot machine]] relies on.<ref name="sternberg1987"/><ref name="bellamy-slots"/> }} [[Passionate love|Passionate]] or [[infatuated love]] is also said to thrive in situations which involve the uncertainty of [[intermittent reinforcement]], when consummation is withheld, when barriers prevent lovers from meeting regularly, or when one's perceptions of how likely their love is reciprocated are ambiguous and constantly changing.<ref name="sternberg1987">{{Cite journal |last=Sternberg |first=Robert |author-link=Robert Sternberg |date=1987 |title=Liking versus loving: A comparative evaluation of theories |url=https://psycnet.apa.org/record/1988-07409-001 |journal=[[Psychological Bulletin]] |volume=102 |issue=3 |pages=331–345 |doi=10.1037/0033-2909.102.3.331 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Hayes" /><ref name="tennov-uncertainty" /> Uncertainty seems to magnify cue-triggered [[incentive salience]] "wanting".<ref name=":27" /><ref name="bellamy-slots" /><ref name="beckes">{{Cite journal |last=Beckes |first=Lane |last2=Simons |first2=Kailey |last3=Lewis |first3=Danielle |last4=Le |first4=Anthony |last5=Edwards |first5=Weston |date=4 October 2016 |title=Desperately Seeking Support: Negative Reinforcement Schedules in the Formation of Adult Attachment Associations |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1948550616671402 |journal=Social Psychological and Personality Science |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=229–238 |doi=10.1177/1948550616671402 |issn=1948-5506|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Anselme |first=Patrick |date=February 2015 |title=Incentive salience attribution under reward uncertainty: A Pavlovian model |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376635714002575 |journal=Behavioural Processes |language=en |volume=111 |pages=6–18 |doi=10.1016/j.beproc.2014.10.016|url-access=subscription }}</ref> A comparable type of situation is that of a [[slot machine]], where the rewards are designed to be always unpredictable so the [[gambler]] cannot understand the pattern. Unable to [[Habituation|habituate]] to the experience, for some people the exhilarating high from the unexpected wins leads to [[gambling addiction]] and [[Compulsive behavior|compulsions]]. If the machine paid out on a regular interval (so that the rewards were expected), it would not be as exciting.<ref name="bellamy-slots">{{Harvard citation no brackets|Bellamy|2025|pp=3, 6, 48–49, 56–58, 148–150, back cover}}</ref> Uncertainty theory in the context of romantic love is associated with [[Dorothy Tennov]]'s theory of [[limerence]], an addictive, infatuated kind of love, commonly experienced for an unobtainable or unreachable person.<ref name="what-fuels-passion">{{Cite journal |last1=Carswell |first1=Kathleen L. |last2=Impett |first2=Emily A. |date=6 July 2021 |title=What fuels passion? An integrative review of competing theories of romantic passion |url=https://compass.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/spc3.12629 |journal=Social and Personality Psychology Compass |language=en |volume=15 |issue=8 |doi=10.1111/spc3.12629 |issn=1751-9004 |article-number=e12629}}</ref><ref name="bellamy-slots" /><ref name="Hayes" /> In her study, Tennov observed reports of sometimes drastic emotional transitions caused by changes in one's perception over whether their love might be reciprocated, and these abrupt transitions could cause seeming emotional volatility even in otherwise stable individuals.<ref name="tennov-uncertainty" /> The effect of uncertainty has also been interpreted as attachment anxiety.<ref name="what-fuels-passion" /><ref name=":1" /> Intermittent maltreatment (known as "[[traumatic bonding]]" in [[abusive relationship]]s) is also believed to intensify romantic "passion" (i.e. strong emotion, including suffering). This is, again, believed to be related to intermittent reinforcement and how one's expectations are confirmed or violated.<ref name="hatfield-maltreatment">{{Harvard citation no brackets|Hatfield|Walster|1985|pp=58, 103–105}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Dutton |first1=Donald G. |author-link1=Donald Dutton |last2=Painter |first2=Susan |date=2 January 1993 |title=Emotional Attachments in Abusive Relationships: A Test of Traumatic Bonding Theory |url=http://connect.springerpub.com/lookup/doi/10.1891/0886-6708.8.2.105 |journal=Violence and Victims |language=en |volume=8 |issue=2 |pages=105–120 |doi=10.1891/0886-6708.8.2.105 |pmid=8193053 |issn=0886-6708|url-access=subscription }}</ref> According to [[Elaine Hatfield]], 'Consistency generates little emotion; it is inconsistency that we respond to. If a person always treats us with love and respect, we start to take that person for granted. We like him or her—but "ho hum." [...] What would generate a spark of interest, however, is if our admiring friend suddenly started treating us with contempt—or if our arch enemy started inundating us with kindness.'<ref name="hatfield-maltreatment" /> === Positive illusions === [[File:Crystaled_salt_on_the_stick.jpg|thumb|"[[Crystallization (love)|Crystallization]]" was coined by the 19th-century French writer [[Stendhal]] to refer to these [[positive illusions]], based on an analogy where a tree branch is tossed into a [[Salt mining|salt mine]]. The tree branch (or twig) becomes covered in salt crystals, transforming it "into an object of shimmering beauty".<ref name="tennov-crystallization"/><ref name="fisher-positive"/><ref name="murray1996"/>]] People in love tend to overemphasize the positive aspects of their loved one or relationship, while overlooking or devaluing negative aspects.<ref name="fisher-positive">{{Harvard citation no brackets|Fisher|2016|pp=21, 307}}</ref><ref name="tennov-crystallization">{{Harvard citation no brackets|Tennov|1999|pp=29–33}}</ref><ref name="bode" /> This is regarded as a type of [[cognitive bias]] called [[positive illusions]].<ref name="bode" /><ref name="murray1996">{{cite journal |last1=Murray |first1=Sandra |last2=Holmes |first2=John |last3=Griffin |first3=Dale |date=January 1996 |title=The Benefits of Positive Illusions: Idealization and the Construction of Satisfaction in Close Relationships |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0022-3514.70.1.79 |journal=[[Journal of Personality and Social Psychology]] |volume=70 |issue=1 |pages=79–98 |doi=10.1037/0022-3514.70.1.79 |url-access=subscription}}</ref><ref name="song-positive" /> The phenomenon has also been referred to as [[Crystallization (love)|crystallization]],<ref name="fisher-positive" /> idealization,<ref name="murray1996" /> "love is blind" bias,<ref name="bode" /> putting the loved one on a pedestal,<ref>{{Cite web |last1=Modrek |first1=Anahid |last2=Caponigro |first2=Janelle |date=25 March 2011 |title=Think Your Spouse is the Best? We Have Good News for You |url=https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618151026/https://greatergood.berkeley.edu/article/research_digest/think_your_spouse_is_the_best_we_have_good_news_for_you |archive-date=18 June 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Greater Good Science Center|Greater Good Magazine]] |language=en}}</ref> or seeing through rose-colored glasses.<ref>{{Cite web |last=Nuzzo |first=Regina |date=25 July 2011 |title=Rose-colored glasses may help love last |url=https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516043709/https://www.latimes.com/health/la-xpm-2011-jul-25-la-he-mating-ideal-partner-20110725-story.html |archive-date=16 May 2025 |access-date=10 August 2025 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}</ref> In the past, some authors have depicted the phenomenon as a malady, arguing that people who idealize would have their partner fall short of their high expectations as a relationship progresses; however, despite this, significant modern scientific evidence has shown that positive illusions actually contribute to relationship satisfaction, long-term well-being and decreased risk for relationship discontinuation.<ref name="murray1996" /><ref name="song-positive">{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zhang |first2=Yongjun |last3=Zuo |first3=Lin |last4=Chen |first4=Xueli |last5=Cao |first5=Gui |last6=d'Oleire Uquillas |first6=Federico |last7=Zhang |first7=Xiaochu |date=2019-01-11 |title=Improving Relationships by Elevating Positive Illusion and the Underlying Psychological and Neural Mechanisms |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=12 |article-number=526 |doi=10.3389/fnhum.2018.00526 |pmid=30687044 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=6336892 }}</ref><ref name="fisher-positive" /> The exact mechanism is not currently understood, but some brain areas are proposed to be related.<ref name="song-positive" /><ref name="bode" /> The [[dopaminergic]] areas of the [[reward system]] which are active in romantic love may be involved with attributing [[Salience (neuroscience)|salience]] to the positive characteristics of a loved one. The [[dorsal anterior cingulate cortex]] is involved with error detection and has been active during negative social evaluation and exclusion, so that reduced activation of this area would be an adaptive response to a partner's negative characteristics. Certain areas of the [[prefrontal cortex]] could also be exerting top-down control to suppress emotional responses to attractive alternatives. Information is then passed to the [[orbitofrontal cortex]], where positive and negative information is weighed, resulting in a biased subjective value about the partner.<ref name="song-positive" /> ==Genetics== [[File:Colour Wheel of Love.jpeg|thumb]] ===Love attitudes=== {{Further information|Color wheel theory of love}} Studies have investigated the contribution of [[genetics]] to romantic love, using the ''[[Love Attitudes Scale]]'' (LAS).<ref name="las-twins"/><ref name="las-genes"/> The LAS is an instrument designed to measure the six "[[love styles]]" created by [[John Alan Lee]].<ref name="karandashev-las">{{Cite web |last=Karandashev |first=Victor |date=18 October 2022 |title=What Does the Love Attitude Scale Evaluate? |url=https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117224712/https://love-diversity.org/what-does-the-love-attitude-scale-evaluate/ |archive-date=17 January 2025 |access-date=23 August 2025 |website=The Diversity of Love Journal}}</ref><ref name="hendricks-las">{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|p=151}}</ref> The concept of a love style is defined as a way to love another person, or a type of love story.<ref name="lee-typology">{{Cite journal |last=Lee |first=John Alan |author-link=John Alan Lee |date=1977 |title=A Typology of Styles of Loving |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/014616727700300204 |journal=Personality and Social Psychology Bulletin |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=173–182 |doi=10.1177/014616727700300204 |issn=0146-1672 |url-access=subscription |ref=none}}</ref><ref name="karandashev-las"/> Properly speaking then, the LAS measures ''love attitudes'', which are [[Variable (mathematics)|variables]] taken to measure the "amount" of each love style in the profile of an individual.<ref name="karandashev-las"/><ref name="hendricks-las"/> [[Elaine Hatfield]] has briefly summarized the six love styles this way:<ref name="hatfield-styles">{{harvnb|Hatfield|Walster|1985|p=38}}</ref> * '''Eros:''' love of beauty. * '''Ludus:''' playful love. * '''Storge:''' companionate love. * '''Mania:''' obsessive love. * '''Agape:''' altruistic love. * '''Pragma:''' realistic love. Both eros and mania correspond to concepts like [[falling in love]]<ref>{{harvnb|Hendrick|Hendrick|2006|pp=154–155}}</ref> and [[passionate love]].<ref>{{harvnb|Hatfield|1988|p=191}}</ref> <!-- Note: This section is transcluded at "Romance" and "Colour wheel theory of love". It is transcluded FROM "Biology of romantic love" TO "Colour wheel theory of love", not the other way around, because "Biology of romantic love" has many other sections which are transcluded into other articles too. This keeps transclusions always coming from "Biology of romantic love", rather than a more disorganized web both coming and going (which would be more difficult to notate for other editors). --><section begin="LAS genetics"/>In 2007, researchers from the [[University of Pavia]] led by [[Enzo Emanuele]] investigated the relation between love attitudes and the [[dopamine]] and [[serotonin]] pathways, by examining the association with [[Gene polymorphism|polymorphisms]] in several [[neurotransmitter]] genes.<ref name="las-genes">{{Cite journal |last=Emanuele |first=Enzo |author-link=Enzo Emanuele |last2=Brondino |first2=Natascia |last3=Pesenti |first3=Sara |last4=Re |first4=Simona |last5=Geroldi |first5=Diego |date=2007 |title=Genetic loading on human loving styles |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18063936 |journal=Neuro Endocrinology Letters |volume=28 |issue=6 |pages=815–821 |issn=0172-780X |pmid=18063936}}</ref> This study found that the eros love attitude was associated with the [[DRD2]] ([[dopamine receptor]]) ''Taq''I A [[genotype]]s. A trend was observed in the study for higher scores on eros according to the number of A1 [[allele]]s, which has previously been associated with lower DRD2 density.<ref name="las-genes"/> (D2 receptors are inhibitory.)<ref name="burkett-young-addict"/> Such a difference is hypothesized to result in a deficiency such that the reward is enhanced from pleasant experiences, consistent with some of the "addictive" features of eros, such as a need for daily contact and a desire for exclusivity. Additionally, the mania love attitude was associated with the [[5HT2A]] ([[serotonin receptor]]) C516T genotype, which has also been associated with [[obsessive–compulsive disorder]].<ref name="las-genes"/> In [[Behavioural genetics|behavioral genetics]], one tool which is valuable for determining [[Genetic influences|genetic influence]] is the [[twin study]],<ref name="plomin-twins">{{harvnb|Plomin|DeFries|McClearn|McGuffin|2000|pp=75–82, 85, 87, 169, 296–301, 329–331}}</ref> which compares identical [[twin]]s (monozygotic, who are genetically identical) and fraternal twins (dizygotic, who are only 50% genetically related, like other [[sibling]]s). The differences between the two types of twins are used to estimate how much of a given trait is [[Heritability|heritable]] (how much the individual differences in a group, i.e. [[variance]], can be accounted for by genetic differences between individuals), and how much is environmental. Environmental contribution is further split between shared environment (which makes family members more similar) and nonshared environment (which makes them different, but for mathematical reasons also includes measurement error).<ref name="plomin-twins"/> In 1994, a twin study co-authored by [[Phillip R. Shaver|Phillip Shaver]] investigated the genetic and environmental influence on love attitudes.<ref name="las-twins">{{Cite journal |last1=Waller |first1=Niels G. |last2=Shaver |first2=Phillip R. |author-link2=Phillip R. Shaver |date=September 1994 |title=The Importance of Nongenetic Influences on Romantic Love Styles: A Twin-Family Study |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |journal=Psychological Science |language=en |volume=5 |issue=5 |pages=268–274 |doi=10.1111/j.1467-9280.1994.tb00624.x |issn=0956-7976|url-access=subscription }}</ref> This study found that individual differences in love attitudes are almost exclusively due to environmental influence, with genetic factors having very little influence for most love attitudes (from most-to-least heritable: mania, storge, pragma & eros), and even no influence at all for others (ludus & agape). The authors interpret the result as meaning that love styles may be influenced by one's childhood familial environment (for shared environment) and unique experiences with parents, peers, adolescent and adult lovers, and so on (for nonshared environment). Of these, the influence from the nonshared environment was larger than the shared environment.<ref name="las-twins"/><section end="LAS genetics"/> == Brain imaging == Brain imaging techniques such as [[functional magnetic resonance imaging]] (fMRI) and [[positron emission tomography]] (PET) have been used to investigate which brain regions are involved in romantic love. Nearly all of these experiments have had participants look at a [[photograph]] of their beloved during an fMRI scan, with a few exceptions, although the specific procedures used have not always been identical. The differences in experimental design (e.g. length of time the participants had been in love, or the specific task given to participants during the scan) can be used to explain why the experiment results are sometimes different.<ref name="aron2005"/><ref name="fisher-reject">{{Cite journal |last1=Fisher |first1=Helen E. |author-link1=Helen Fisher (anthropologist) |last2=Brown |first2=Lucy L. |last3=Aron |first3=Arthur |author-link3=Arthur Aron |last4=Strong |first4=Greg |last5=Mashek |first5=Debra |date=1 July 2010 |title=Reward, Addiction, and Emotion Regulation Systems Associated With Rejection in Love |url=https://www.physiology.org/doi/10.1152/jn.00784.2009 |journal=Journal of Neurophysiology |language=en |volume=104 |issue=1 |pages=51–60 |doi=10.1152/jn.00784.2009 |pmid=20445032 |issn=0022-3077 |url-access=subscription}}</ref><ref name=":19">{{Citation |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |chapter=Romantic love, pair-bonding, and the dopaminergic reward system. |date=2014 |title=Mechanisms of social connection: From brain to group. |pages=55–69 |editor-last=Mikulincer |editor-first=Mario |editor-link2=Phillip R. Shaver |chapter-url=https://content.apa.org/books/14250-004 |access-date=2025-06-12 |place=Washington |publisher=American Psychological Association |language=en |doi=10.1037/14250-004 |isbn=978-1-4338-1415-0 |last2=Aron |first2=Arthur P. |author-link2=Arthur Aron |editor2-last=Shaver |editor2-first=Phillip R. |chapter-url-access=subscription}}</ref><ref name=":9" /><ref name=":21">{{Cite journal |last1=Takahashi |first1=Kayo |last2=Mizuno |first2=Kei |last3=Sasaki |first3=Akihiro T. |last4=Wada |first4=Yasuhiro |last5=Tanaka |first5=Masaaki |last6=Ishii |first6=Akira |last7=Tajima |first7=Kanako |last8=Tsuyuguchi |first8=Naohiro |last9=Watanabe |first9=Kyosuke |last10=Zeki |first10=Semir |last11=Watanabe |first11=Yasuyoshi |date=2015-04-09 |title=Imaging the passionate stage of romantic love by dopamine dynamics |journal=Frontiers in Human Neuroscience |volume=9 |page=191 |doi=10.3389/fnhum.2015.00191 |issn=1662-5161 |pmc=4391262 |pmid=25914637 |doi-access=free}}</ref> In 2000, a study by [[Andreas Bartels]] and [[Semir Zeki]] of [[University College London]] was the first fMRI study of romantic love.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=44–45}}</ref> The 17 participants were "truly, deeply and madly in love", had been together for a mean of 2.4 years, and were shown either one or two photographs of their loved one during the scan. Two main areas were active in this study: the middle [[insular cortex]], associated with stomach churning or "gut feelings", which could have something to do with the feeling of "butterflies in the stomach", and part of the [[anterior cingulate cortex]], associated with feelings of euphoria. Other activations were areas in the [[cerebrum]], the [[caudate nucleus]], [[putamen]] and the [[cerebellum]].<ref name=":16" /><ref>{{Cite web |date=5 July 2000 |title=How the brain registers love |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250512024401/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/820857.stm |archive-date=12 May 2025 |access-date=12 June 2025 |website=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Derbyshire |first=David |date=13 July 2000 |title=Why falling in love gives you butterflies |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615152753/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/4751521/Why-falling-in-love-gives-you-butterflies.html |archive-date=15 June 2024 |access-date=7 July 2025 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |language=en}}</ref> A later analysis in 2004 by the same authors also reports activity in the [[ventral tegmental area]] (VTA), which produces [[dopamine]].<ref name="bartelszeki" /><ref name="aron2005" /> The study also showed key deactivations, areas of the brain that were less active in romantic love compared to friendship love, in the [[amygdala]] and [[medial prefrontal cortex]] (mPFC). The amygdala is involved with [[fear]] and [[risk]] detection, and the mPFC is involved with understanding and predicting the intentions of other people, called [[mentalizing]]. These deactivations are taken as evidence that "love is blind", or i.e. that people in love discount the risks involved and misunderstand people's intentions, even leading to folly sometimes.<ref>{{Harvard citation no brackets|Machin|2022|pp=45–46}}</ref> In 2005, a study by [[Arthur Aron]], [[Helen Fisher (anthropologist)|Helen Fisher]], Debra Mashek, Greg Strong, Haifang Li, and Lucy Brown was the first fMRI study of ''early-stage'' intense romantic love.<ref name="aron2005" /><ref name=":04">{{cite news |date=23 August 2024 |title=Helen Fisher, Who Researched the Brain's Love Circuitry, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607023422/https://www.nytimes.com/2024/08/23/science/helen-fisher-dead.html |archive-date=7 June 2025 |access-date=23 August 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref> It has been praised as advancing the scientific understanding of infatuated love, even by a skeptic of fMRI literature.<ref name=":04" /> This study differed from Bartels and Zeki in that the 17 participants who had "just fallen madly in love" had been in love for a much shorter mean time of only 7.4 months. These participants were more intensely in love, and spent 85% or more of their waking hours thinking of their loved one.<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2" /><ref name="fisher2016" /> This study also had participants look at a photograph of their loved one during the scan. Reward and motivation areas were active, like the VTA and areas of the caudate. Activity was also found in the insular and [[cingulate cortex]], involved with emotion. Some interesting areas were correlated with the length of the relationship, like the [[ventral pallidum]], implicated in attachment in [[prairie vole]]s, and the anterior cingulate, implicated in obsessive thinking, cognition and emotion. This study also examined correlations with facial attractiveness to determine that the right VTA was active because of romantic passion rather than because the partner was aesthetically pleasing. Aesthetically pleasing faces elicited more activity in the left VTA, which is more associated with "liking" a reward (i.e. pleasure), whereas the right VTA is more associated with "wanting" a reward (i.e. [[incentive salience]]).<ref name="aron2005" /><ref name="fisher2016" /> In 2011, Xu et al. repeated the experiment by Aron et al., but using Chinese participants.<ref name=":24" /> Ortigue et al. used fMRI to investigate the [[Subliminal stimuli|subliminal]] influence of romantic love on motivation, interested in how these implicit neural representations might differ from previous experiments where subjects were consciously aware of the stimulus (viewing a photograph).<ref name="OrtigueEtAl2007">{{cite journal |author1=S. Ortigue |author2=F. Bianchi-Demicheli |author3=A. F. de C. Hamilton |author4=S. T. Grafton |date=Jul 2007 |title=The Neural Basis of Love as a Subliminal Prime: An Event-related Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://archive-ouverte.unige.ch/unige:29405 |journal=Journal of Cognitive Neuroscience |volume=19 |issue=7 |pages=1218–1230 |doi=10.1162/jocn.2007.19.7.1218 |pmid=17583996 |s2cid=12270112 |doi-access=free}}</ref> In Ortique et al.'s study, participants were shown a subliminal [[Priming (psychology)|prime]] word for 26ms (either their beloved's name, the name of a friend, or a word describing a personal passion like a hobby), followed by a series of symbols (#) for 150ms, followed by a target word for 26ms. This target was either an English word, non-word or blank, and participants were asked to identify whether it was a word or not. In trials with the love prime or passion prime, participants were faster to identify whether the target was a word or not, and this also correlated with scores on the ''[[Passionate Love Scale]]''. The authors believe this shows that love priming activates motivation systems in the brain, rather than just evoking a particular emotion.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> The fMRI scanning showed brain regions active for love primes similar to previous experiments, including reward and motivation areas like the VTA and caudate, but with some additions. Subliminal love priming additionally activated the bilateral [[Fusiform gyrus|fusiform gyri]] and [[Angular gyrus|angular gyri]], involved in integrating abstract representations. The authors relate this to the [[self-expansion model]] of interpersonal relationships, where self-expansion by integrating the characteristics of one's beloved into one's self (called inclusion of the other in the self) is a rewarding experience which may promote romantic love feelings.<ref name="OrtigueEtAl2007" /><ref name=":4" /> In brain scans of long-term intense romantic love (involving subjects who professed to be "madly" in love, but were together with their partner 10 years or more) led by [[Bianca Acevedo]], attraction similar to early-stage romantic love was associated with dopamine reward center activity ("wanting"), but long-term [[Attachment theory|attachment]] was associated with the [[Globus pallidus|globus palludus]], a site for [[Opioid|opiate]] receptors identified as a hedonic hotspot ("liking"). Long-term romantic lovers also showed lower levels of obsession compared to those in the early stage.<ref name=":4" /><ref name=":02" /> An fMRI study led by [[Sandra Langeslag]] investigated the effect of attention on brain activity related to a loved one. In most other previous experiments, subjects only passively viewed a photograph, but this experiment used an [[Oddball paradigm|oddball task]] to distinguish between instances where the loved one was either the intended target of the subject's attention or a distraction. Participants were given trials where they were presented with a random face for only 250ms (usually an unknown person) and instructed to watch for either a loved one or a friend, then press a button if the face was the intended target for a given run. In some runs, the loved one would be the intended target for a button press, while the friend would be a distractor causing participants to press the button by mistake sometimes, while in other runs the friend would be the target and the loved one a distractor. This experiment found that activity in the [[dorsal striatum]] (an area of the reward system) was modulated by whether or not participants were instructed to pay attention to their loved one. That is, the dorsal striatum showed more response to the loved one than to the friend, but only when the loved one was the target. This led the authors to conclude that "the dorsal striatum is not activated by beloved-related information per se, but only by beloved-related information that is attended". This activity also tended to be smaller when participants had been in love or been in a relationship for longer. The dorsal striatum is implicated in [[reinforcement]] learning, so the authors interpret the increase in brain activity as reflecting prior reinforcement of social actions which leads the infatuated individuals to pay preferential attention to their loved one. Participants also tended to press the button by mistake more often when distracted by the loved one than the friend.<ref name=":40" /> Some brain scan experiments of early-stage romantic love have found activation of the [[posterior cingulate cortex]], which is implicated in [[autobiographical memory]] of socially relevant stimuli (e.g. partner names) and [[attention]].<ref name=":19" /> Most experiments (including long-term romantic love) have shown activity in the [[hippocampus]] and [[parahippocampal gyrus]], areas involved with [[learning]] and [[memory]].<ref name=":19" /><ref name=":4" /> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ Brain imaging studies on romantic love !Year !Authors !Description !Time in love/in relationship !Stimuli |- |2000 |Bartels & Zeki<ref name=":16" /> |Passionate love in relationships |2.4 years (mean) |Pictures |- |2004 |Najib et al.<ref>{{Cite journal |last1=Najib |first1=Arif |last2=Lorberbaum |first2=Jeffrey P. |last3=Kose |first3=Samet |last4=Bohning |first4=Daryl E. |last5=George |first5=Mark S. |date=2004-12-01 |title=Regional Brain Activity in Women Grieving a Romantic Relationship Breakup |url=https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |journal=American Journal of Psychiatry |language=en |volume=161 |issue=12 |pages=2245–2256 |doi=10.1176/appi.ajp.161.12.2245 |pmid=15569896 |issn=0002-953X|url-access=subscription }}</ref> |Grief after rejection |Within 6 weeks after separation, after relationship at least 6 months |Rumination |- |2005 |Aron et al.<ref name="aron2005" /> |Early-stage intense passionate love in relationships |7.4 months (mean) |Pictures |- |2007 |Ortigue et al.<ref name="OrtigueEtAl2007" /> |Passionate love in relationships |15.3 months (mean) |Names |- |2009 |Kim et al.<ref>{{Cite journal |last1=Kim |first1=Won |last2=Kim |first2=Seungyeon |last3=Jeong |first3=Jaeseung |last4=Lee |first4=Kyung-Uk |last5=Ahn |first5=Kook-Jin |last6=Chung |first6=Yong-An |last7=Hong |first7=Keun-Young |last8=Chae |first8=Jeong-Ho |date=2009 |title=Temporal Changes in Functional Magnetic Resonance Imaging Activation of Heterosexual Couples for Visual Stimuli of Loved Partners |journal=Psychiatry Investigation |language=en |volume=6 |issue=1 |pages=19–25 |doi=10.4306/pi.2009.6.1.19 |issn=1738-3684 |pmc=2796039 |pmid=20046369}}</ref> |Passionate love in relationships, retested 180 days later |Not more than 100 days |Pictures |- |2010 |Fisher et al.<ref name="fisher-reject" /> |Intense passionate love after rejection |63 days post-rejection, after 21-month relationship (averages) |Pictures |- |2010 |Younger et al.<ref name=":22" /> |Early-stage intense passionate love in relationships, with pain reduction measure |<9 months in relationship |Pictures |- |2010 |Zeki & Romaya<ref>{{Cite journal |last1=Zeki |first1=Semir |author-link1=Semir Zeki |last2=Romaya |first2=John Paul |date=2010-12-31 |editor-last=Sirigu |editor-first=Angela |title=The Brain Reaction to Viewing Faces of Opposite- and Same-Sex Romantic Partners |journal=PLOS ONE |language=en |volume=5 |issue=12 |article-number= e15802|bibcode=2010PLoSO...515802Z |doi=10.1371/journal.pone.0015802 |issn=1932-6203 |pmc=3013131 |pmid=21209829 |doi-access=free}}</ref> |Passionate love in heterosexual and homosexual relationships |3.7 years (mean) |Pictures |- |2011 |Acevedo et al.<ref name=":4" /> |Long-term intense passionate love |Married 10–29 years |Pictures |- |2011 |Stoessel et al.<ref>{{Cite journal |last1=Stoessel |first1=Christina |last2=Stiller |first2=Juliane |last3=Bleich |first3=Stefan |last4=Boensch |first4=Dominikus |last5=Doerfler |first5=Arnd |last6=Garcia |first6=Meritxell |last7=Richter-Schmidinger |first7=Tanja |last8=Kornhuber |first8=Johannes |last9=Forster |first9=Clemens |date=2011 |title=Differences and Similarities on Neuronal Activities of People Being Happily and Unhappily in Love: A Functional Magnetic Resonance Imaging Study |url=https://karger.com/article/doi/10.1159/000325076 |journal=Neuropsychobiology |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=52–60 |doi=10.1159/000325076 |pmid=21606659 |issn=0302-282X}}</ref> |Passionate love in happy relationships, and unhappy after separation |Maximum 6 months |Pictures |- |2011 |Xu et al.<ref name=":24">{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Brown |first3=Lucy |last4=Cao |first4=Guikang |last5=Feng |first5=Tingyong |last6=Weng |first6=Xuchu |date=February 2011 |title=Reward and motivation systems: A brain mapping study of early-stage intense romantic love in Chinese participants |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=249–257 |doi=10.1002/hbm.21017 |issn=1065-9471 |pmc=6870433 |pmid=21229613}}</ref> |Early-stage intense passionate love in relationships (Chinese) |6.54 months (mean) |Pictures |- |2012 |Xu et al.<ref>{{Cite journal |last1=Xu |first1=Xiaomeng |last2=Wang |first2=Jin |last3=Aron |first3=Arthur |last4=Lei |first4=Wei |last5=Westmaas |first5=J. Lee |last6=Weng |first6=Xuchu |date=2012-07-31 |editor-last=Le Foll |editor-first=Bernard |title=Intense Passionate Love Attenuates Cigarette Cue-Reactivity in Nicotine-Deprived Smokers: An fMRI Study |journal=PLOS ONE |language=en |volume=7 |issue=7 |article-number= e42235|bibcode=2012PLoSO...742235X |doi=10.1371/journal.pone.0042235 |issn=1932-6203 |pmc=3409150 |pmid=22860092 |doi-access=free}}</ref> |Intense passionate love in relationships (Chinese men who are smokers) |14.22 months (mean) |Pictures |- |2012 |Acevedo et al.<ref>{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca |last2=Aron |first2=Arthur |author-link2=Arthur Aron |last3=Fisher |first3=Helen |author-link3=Helen Fisher (anthropologist) |last4=Brown |first4=Lucy |date=2012 |title=Neural correlates of marital satisfaction and well-being: Reward, empathy, and affect |url=https://psycnet.apa.org/record/2012-09902-003 |journal=Clinical Neuropsychiatry |volume=9 |issue=1 |pages=20–31}}</ref> |Marital satisfaction in long-term passionate love relationships |Married 21.4 years (mean) |Pictures |- |2012 |Poore et al.<ref name=":1" /> |Reward prediction error in long-term relationships |53 months (mean) in relationship |Gain/Loss |- |2013 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zhang |first2=John X. |last3=Xie |first3=Jing |last4=Zou |first4=Zhiling |last5=Huang |first5=Xiting |date=2013-10-16 |editor-last=Hayasaka |editor-first=Satoru |title=Gender Differences in Perception of Romance in Chinese College Students |journal=PLOS ONE |language=en |volume=8 |issue=10 |article-number= e76294|bibcode=2013PLoSO...876294Y |doi=10.1371/journal.pone.0076294 |issn=1932-6203 |pmc=3797815 |pmid=24146853 |doi-access=free}}</ref> |Gender differences in perception of romance situations described in text |18.42 months (mean) |Rating task |- |2013 |Scheele et al.<ref name=":39">{{Cite journal |last1=Scheele |first1=Dirk |last2=Wille |first2=Andrea |last3=Kendrick |first3=Keith M. |last4=Stoffel-Wagner |first4=Birgit |last5=Becker |first5=Benjamin |last6=Güntürkün |first6=Onur |last7=Maier |first7=Wolfgang |last8=Hurlemann |first8=René |date=2013-12-10 |title=Oxytocin enhances brain reward system responses in men viewing the face of their female partner |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=110 |issue=50 |pages=20308–20313 |doi=10.1073/pnas.1314190110 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=3864312 |pmid=24277856 |bibcode=2013PNAS..11020308S }}</ref> |Intranasal oxytocin enhanced brain reward activity and facial attractiveness of partner |28.8 months, 36.4 months (means) |Pictures |- |2014 |Langeslag et al.<ref name=":40">{{Cite journal |last1=Langeslag |first1=Sandra J. E. |author-link1=Sandra Langeslag |last2=van der Veen |first2=Frederik M. |last3=Röder |first3=Christian H. |date=13 January 2014 |title=Attention modulates the dorsal striatum response to love stimuli |journal=Human Brain Mapping |language=en |volume=35 |issue=2 |pages=503–512 |doi=10.1002/hbm.22197 |issn=1065-9471 |pmc=6869091 |pmid=23097247}}</ref> |Attention modulates dorsal striatum response to a loved one in a distraction task |<9 months in love |Pictures |- |2015 |Song et al.<ref>{{Cite journal |last1=Song |first1=Hongwen |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Kou |first3=Juan |last4=Liu |first4=Yang |last5=Yang |first5=Lizhuang |last6=Zilverstand |first6=Anna |last7=d'Oleire Uquillas |first7=Federico |last8=Zhang |first8=Xiaochu |date=2015-02-13 |title=Love-related changes in the brain: a resting-state functional magnetic resonance imaging study |journal=Frontiers in Human Neuroscience |language=English |volume=9 |page=71 |doi=10.3389/fnhum.2015.00071 |pmid=25762915 |issn=1662-5161 |doi-access=free|pmc=4327739 }}</ref> |Resting-state comparison of in-love with those in recently ended relationships and those never in love |12 months in love vs. 10 months post-breakup after 15 months in relationship (means) |Rest |- |2015 |Takahashi et al.<ref name=":21" /> |Early-stage passionate love in relationships (this is the only study in the list that used PET instead of fMRI) |17 months (median) |Pictures |- |2018 |Yin et al.<ref>{{Cite journal |last1=Yin |first1=Jie |last2=Zou |first2=Zhiling |last3=Song |first3=Hongwen |last4=Zhang |first4=Zhuo |last5=Yang |first5=Bo |last6=Huang |first6=Xiting |date=2018-02-12 |title=Cognition, emotion and reward networks associated with sex differences for romantic appraisals |journal=Scientific Reports |language=en |volume=8 |issue=1 |article-number=2835 |doi=10.1038/s41598-018-21079-5 |issn=2045-2322 |pmc=5809561 |pmid=29434208 |bibcode=2018NatSR...8.2835Y }}</ref> |Sex differences in the appraisal of photographs depicting romance scenes (not a partner) |8.76 months (mean) |Pictures |- |2020 |Wang et al.<ref name=":38">{{Cite journal |last1=Wang |first1=Chuan |last2=Song |first2=Sensen |last3=d'Oleire Uquillas |first3=Federico |last4=Zilverstand |first4=Anna |last5=Song |first5=Hongwen |last6=Chen |first6=Hong |last7=Zou |first7=Zhiling |date=2 January 2020 |title=Altered brain network organization in romantic love as measured with resting-state fMRI and graph theory |url=https://link.springer.com/10.1007/s11682-019-00226-0 |journal=Brain Imaging and Behavior |language=en |volume=14 |issue=6 |pages=2771–2784 |doi=10.1007/s11682-019-00226-0 |pmid=31898089 |issn=1931-7557|url-access=subscription }}</ref> |Brain network organization measured with resting-state fMRI and graph theory |12.23 months (mean) |Rest |- |2020 |Acevedo et al.<ref name=":41">{{Cite journal |last1=Acevedo |first1=Bianca P. |author-link1=Bianca Acevedo |last2=Poulin |first2=Michael J. |last3=Collins |first3=Nancy L. |last4=Brown |first4=Lucy L. |date=2020-05-07 |title=After the Honeymoon: Neural and Genetic Correlates of Romantic Love in Newlywed Marriages |journal=Frontiers in Psychology |volume=11 |article-number=634 |doi=10.3389/fpsyg.2020.00634 |issn=1664-1078 |pmc=7223160 |pmid=32457675 |doi-access=free}}</ref> |Genetic correlates of romantic love and relationship satisfaction among newlyweds |In relationships 4 years (mean), recently or soon to be married, retested after 1 year |Pictures |} ==See also== {{Portal|Biology|Psychology}} <!-- Alphabetical order please, per [[WP:SEEALSO]] --> <!-- Please add a short description per [[WP:SEEALSO]]; via {{subst:AnnotatedListOfLinks}} or {{Annotated link}} --> {{div col|colwidth=20em|small=yes}} *{{Annotated link|Attachment theory}} *{{Annotated link|Biology and sexual orientation}} *{{Annotated link|Effects of hormones on sexual motivation}} *{{Annotated link|Interpersonal attraction}} *{{Annotated link|Passionate and companionate love}} *{{Annotated link|Reward theory of attraction}} *{{Annotated link|Romance}} *{{Annotated link|Theories of love}} {{div col end}} <!-- Alphabetical order please per [[WP:SEEALSO]] --> ==References== {{Reflist}} ===Bibliography=== {{Refbegin|indent=yes}} * {{Cite book |first1=Arthur |last1=Aron |author-link1=Arthur Aron |first2=Helen |last2=Fisher |author-link2=Helen Fisher (anthropologist) |first3=Greg |last3=Strong |url=https://books.google.com/books?id=pvafa2zE0R8C |title=The Cambridge Handbook of Personal Relationships |date=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-82617-4 |editor-last=Vangelisti |editor-first=Anita L. |location=Cambridge; New York |oclc=ocm61151394 |editor-last2=Perlman |editor-first2=Daniel |chapter=Romantic Love}} * {{Cite book |last=Beam |first=Joe |author-link=Joe Beam |url=https://books.google.com/books?id=0jBi87OOUosC |title=The Art of Falling in Love |date=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4516-7265-7 |language=en}} * {{Cite book |last=Bellamy |first=Tom |url=https://books.google.com/books?id=cQwTEQAAQBAJ |title=Smitten: Romantic obsession, the neuroscience of limerence, and how to make love last |year=2025 |publisher=Watkins Media Limited |isbn=978-1-78678-915-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Berscheid |first1=Ellen |editor-first=Ted L. |editor-last=Huston |author-link=Ellen S. Berscheid |url=https://books.google.com/books?id=YYFkAAAAIAAJ |title=Foundations of Interpersonal Attraction |chapter=A Little Bit about Love |pages=355–381 |last2=Walster |first2=Elaine |author-link2=Elaine Hatfield |date=1974 |publisher=[[Academic Press]] |isbn=978-0-12-362950-0}} * {{Cite book |last1=Buss |first1=David |chapter=The Evolution of Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link=David Buss |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=26 July 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=65–86}} * {{Cite book |last1=Campbell |first1=Lorne |last2=Ellis |first2=Bruce J. |chapter=Commitment, Love, and Mate Retention |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=419–442}} * {{Cite book |last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love | url=https://books.google.com/books?id=SPxmHKLwj3MC | access-date=5 May 2024 | year=2004 | publisher=[[Henry Holt and Company]] | isbn=978-0-8050-7796-4 | archive-date=23 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240523011317/https://books.google.com/books/about/Why_We_Love.html?id=SPxmHKLwj3MC | url-status=live }} * {{Cite book |last=Fisher |first=Helen |author-link=Helen Fisher (anthropologist) |url=https://books.google.com/books?id=tNT6ERmW2h0C |title=Why Him? Why Her?: Finding Real Love By Understanding Your Personality Type |date=20 January 2009 |publisher=[[Macmillan Publishers]] |isbn=978-0-8050-8292-0 |language=en}} * {{Cite book | last=Fisher | first=Helen | author-link=Helen Fisher (anthropologist) | title=Anatomy of Love: A Natural History of Mating, Marriage, and Why We Stray (Completely Revised and Updated) | url=https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | access-date=18 February 2024 | year=2016 | publisher=W. W. Norton & Company | isbn=978-0-393-34974-0 | archive-date=18 February 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240218225538/https://books.google.com/books?id=sWFYCgAAQBAJ | url-status=live }} * {{Cite book |last1=Hatfield |first1=Elaine |author-link=Elaine Hatfield |url=https://books.google.com/books?id=VBZgXsk-gsAC |title=A New Look at Love |last2=Walster |first2=G. William |publisher=University Press of America |year=1985 |isbn=978-0-8191-4957-2 |access-date=3 July 2024}} * {{Cite book |last=Hatfield | first=Elaine | author-link=Elaine Hatfield | year=1988 | chapter=Passionate and Companionate Love | editor-first=Robert | editor-last=Sternberg |editor-link=Robert Sternberg | title=The Psychology of Love | publisher=Yale University Press | url=https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | isbn=978-0-300-04589-5 | pages=191–217 | access-date=2024-05-16 | archive-date=2024-05-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240525231905/https://books.google.com/books?id=0ZmURP07dsoC | url-status=live }} * {{Cite book |first1=Clyde |last1=Hendrick |first2=Susan S. |last2=Hendrick |chapter=Styles of Romantic Love |editor-first1=Robert |editor-last1=Sternberg |editor-link1=Robert Sternberg |editor-first2=Karin |editor-last2=Weis |title=The New Psychology of Love |author-link1=Clyde Hendrick |author-link2=Susan Hendrick |url=https://books.google.com/books?id=bUSRsXs2kGEC |access-date=6 April 2025 |year=2006 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-11697-7 |pages=149–170}} * {{Cite book |last=Karandashev |first=Victor |url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-319-42683-9 |title=Romantic Love in Cultural Contexts |date=2017 |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-42681-5 |location=Cham |language=en |doi=10.1007/978-3-319-42683-9}} * {{Cite book |last=Machin |first=Anna |author-link=Anna Machin |url=https://books.google.com/books?id=u501EAAAQBAJ |title=Why We Love: The New Science Behind Our Closest Relationships |date=2022-02-01 |publisher=[[Simon and Schuster]] |isbn=978-1-64313-923-4 |language=en}} * {{Cite book |last1=Nestler |first1=Eric J. |title=Molecular neuropharmacology: a foundation for clinical neuroscience |last2=Hyman |first2=Steven E. |last3=Malenka |first3=Robert C. |date=2010 |publisher=McGraw-Hill Medical |isbn=978-0-07-148127-4 |edition=2. ed., [Nachdr.] |location=New York, NY}} * {{Cite book |last=Pinker |first=Steven |author-link=Steven Pinker |url=https://books.google.com/books?id=5cXKQUh6bVQC |title=How the Mind Works |date=2009-06-22 |publisher=W. W. Norton & Company |isbn=978-0-393-06973-0 |language=en}} * {{Cite book |last1=Pinker |first1=Steven |author-link=Steven Pinker |chapter=Foreword |editor-first1=David |editor-last1=Buss |editor-link1=David Buss |title=The Handbook of Evolutionary Psychology |url=https://books.google.com/books?id=esDW3xTKoLIC |access-date=26 July 2025 |year=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-0-471-26403-3 |pages=xi-xvi}} * {{Cite book |last1=Plomin |first1=Robert |url=https://books.google.com/books?id=paYSQgAACAAJ |title=Behavioral Genetics |last2=DeFries |first2=John C. |last3=McClearn |first3=Gerald E. |last4=McGuffin |first4=Peter |date=2000-11-15 |publisher=Worth Publishers |isbn=978-0-7167-5159-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Tallis |first=Frank |author-link=Frank Tallis |url=https://books.google.com/books?vid=ISBN9781560256472 |title=Love Sick: Love as a Mental Illness |date=January 2005 |publisher=Thunder's Mouth Press |isbn=978-1-56025-647-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Tennov |first=Dorothy |author-link=Dorothy Tennov |title=Love and Limerence: The Experience of Being in Love |date=1999 |publisher=Scarborough House |isbn=978-0-8128-6286-7 |location=Lanham, MD |url=https://books.google.com/books?id=506FGoFBjmUC}} {{Refend}} ==External links== * [https://psychclassics.yorku.ca/Harlow/love.htm The Nature of Love (1958)] - [[Harry Harlow]], ''American Psychologist'', 13, 573–685 * [https://people.howstuffworks.com/love6.htm HowStuffWorks: How Love Works] {{Navboxes |title = Articles related to love (scientific views) |list = {{Evolutionary psychology}} {{evolution}} {{Biology-footer}} {{Psychology}} {{Neuroscience}} {{emotion-footer}} }} [[:Կատեգորիա:Biology]] [[:Կատեգորիա:Evolutionary biology]] [[:Կատեգորիա:Evolutionary psychology]] [[:Կատեգորիա:Interpersonal attraction]] [[:Կատեգորիա:Interpersonal relationships]] [[:Կատեգորիա:Love]] [[:Կատեգորիա:Psychology]] [[:Կատեգորիա:Romance]] [[:Կատեգորիա:Sociobiology]] cbjzfsj08z43ect8ij3ik8sunyk8ap5 0 1306204 10806523 10446773 2026-06-30T02:14:54Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10806523 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Բրյունո Ն'Գոտտի''' ({{lang-fr|Bruno N'Gotty}}, {{ԱԾ}}), [[Ռուսերեն|Ռուսալեզու]] մամուլում տարածված է '''Բրյունո Ն'Գոտտի''' կամ '''Նգոտտի''' անունը, [[ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, աջ և կենտրոնական [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]]։ == Կարիերա == === Լիոն === Բրյունո Ն'Գոտտին [[Կամերուն|կամերուն]]ցի ներգաղթյալների ժառանգ է<ref>{{Cite web |title=Know a player of African origin? |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/3151583.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612221532/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/3151583.stm |archive-date=2018 թ․ հունիսի 12 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>: Նա «[[Օլիմպիկ Լիոն]]ի» ակադեմիայի սան էր<ref name="footmercato">{{Cite web |title=Des nouvelles de… Bruno N’Gotty |url=http://www.footmercato.net/ligue-1/des-nouvelles-de-bruno-n-gotty_37114 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041644/http://www.footmercato.net/ligue-1/des-nouvelles-de-bruno-n-gotty_37114 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Բրյունոն իր նորամուտը նշել է թիմի կազմում 1988 թվականի հունվարին՝ Ֆրանսիայի գավաթի խաղում։ Նա իր առաջին մրցաշրջանում խաղացել է ևս մեկ խաղ 2-րդ դիվիզիոնում<ref>{{Cite web |title=Lyon 1987/1988 |url=http://www.footballdatabase.eu/football.club.lyon.1987-1988.27..en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421235606/http://www.footballdatabase.eu/football.club.lyon.1987-1988.27..en.html |archive-date=2017 թ․ ապրիլի 21 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում խաղացողը անցկացրել է 35 խաղ և օգնել է ակումբին հասնել 1-ին դիվիզիոն<ref>[http://www.footballdatabase.eu/football.club.lyon.1988-1989.27..en.html Lyon 1988/1989]</ref>։ Պաշտպանը 8 մրցաշրջան շարունակ եղել է ակումբի հիմնական մեկնարկային խաղացող։ 1994 թվականի օգոստոսի 17-ին նա իր նորամուտը նշել է [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]]ի կազմում՝ [[Չեխիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չեխիա]]յի դեմ խաղում։ Հետաքրքիր է, որ նույն օրը [[Զինեդին Զիդան]]ը և [[Լիլիան Թյուրամ]]ը առաջին անգամ հագել են ազգային հավաքականի համազգեստը<ref name="leliberolyon"/>։ === ՊՍԺ === 1995 թվականի ամռանը Ն'Գոտտին տեղափոխվել է [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]։ Հուլիսի 18-ին Ն'Գոտտին նշել է իր նորամուտը ՊՍԺ-ի կազմում՝ «[[Բաստիա ՖԱ|Բաստիա]]յի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է 2-2 հաշվով։ Սեպտեմբերի 17-ին նա ինքնագոլի է խփել իր թիմի դարպասին՝ «Մոնպելյեին» հաղթանակ պարգևելով 1-0 հաշվով, իսկ 1996 թվականի մարտի 10-ին նա խփել է իր առաջին գոլը ակումբի կազմում՝ իր նախկին թիմի՝ «Լիոնի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Профиль сезона 1995/1996 на bdfutbol.com |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=1995-96 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034424/http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=1995-96 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Իր առաջին մրցաշրջանում խաղացողը թիմի հետ նվաճել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիրների գավաթը։ Վերջին խաղում խաղացողը խփել է միակ գոլը՝ խաղի 28-րդ րոպեին խփելով «Ռապիդի» դարպասը<ref name="leliberolyon">{{Cite web |title=Bruno N’Gotty : «Quand on est de Lyon et qu’on joue à l’OL, on ne peut que réussir» |url=http://www.leliberolyon.fr/bruno-ngotty-quand-on-est-de-lyon-et-quon-joue-a-lol-on-ne-peut-que-reussir/70600 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030626/http://www.leliberolyon.fr/bruno-ngotty-quand-on-est-de-lyon-et-quon-joue-a-lol-on-ne-peut-que-reussir/70600 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Մեկ տարի անց ակումբը կրկին հասել է Գավաթակիրների գավաթի եզրափակիչ, բայց այդ խաղում Բրյունոն դարձել է հակահերոս. հենց նա էր, ով տուգանային հրապարակում խախտում է կատարել [[Ռոնալդո]]յի դեմ, ով իրացրել է 11 մետրանոցը՝ խփելով խաղի առաջին և միակ գոլը։ Նույն մրցաշրջանում խաղացողը վերադարձել է ազգային հավաքական, որի կազմում խաղացել է ընդհանուր առմամբ 6 խաղ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ն'Գոտտին օգնել է թիմին հաղթել Ֆրանսիայի գավաթը և Լիգայի գավաթը։ Սակայն պաշտպանը դուրս չի եկել խաղադաշտ երկու գավաթների եզրափակիչ խաղերում<ref>{{Cite web |title=France: Saison 1997/1998 |url=http://www.pari-et-gagne.com/saison199798.html#coupeligue |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104131957/http://www.pari-et-gagne.com/saison199798.html#coupeligue |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 4 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, ֆուտբոլիստը ակումբի կազմում խաղացել է 120 խաղ և խփել 10 գոլ, որոնցից մի քանիսը եղել են ուղիղ տուգանային հարվածներով<ref>{{Cite web |title=«ПСЖ» СОСРЕДОТОЧИЛСЯ НА ДОМАШНИХ ДЕЛАХ |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1997-10-28/7_4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044413/https://www.sport-express.ru/newspaper/1997-10-28/7_4/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ === Կարիերան Իտալիայում === 1998 թվականին Ն'Գոտտին տեղափոխվել է իտալական «Միլան» ակումբ։ Հուլիսի 24-ին նա իր նորամուտը նշել է ակումբի կազմում «Բելինցոնայի» դեմ [[ընկերական խաղ]]ում (2:1): Սեպտեմբերի 8-ին նա անցկացրել է իր առաջին պաշտոնական խաղը ակումբի կազմում. [[Իտալիա]]յի գավաթի խաղարկությունում «ռոսոներիները» պարտվել են «[[Տորինո]]յին» 0:2 հաշվով։ Իսկ սեպտեմբերի 12-ին Ն'Գոտտին նշել է իր նորամուտը Սերիա A-ում՝ «Բոլոնիայի» դեմ խաղում (3:0)<ref name="magliarossonera">{{Cite web |title=Профиль на magliarossonera.it |url=http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Ngotty.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312174344/http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Ngotty.html |archive-date=2017 թ․ մարտի 12 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Ակումբը շատ լուրջ մրցակցություն ուներ պաշտպանությունում, որտեղ, ֆրանսիացուց բացի, խաղում էին [[Ալեսսանդրո Կոստակուրտա]]ն, Ռոբերտո Այալան, [[Պաոլո Մալդինի]]ն, Անդրե Կրուսը և Լուիջի Սալան։ Չնայած մեկնարկային կազմում տեղի համար պայքարին՝ Բրյունոն իր առաջին մրցաշրջանում խաղացել է 29 խաղ և խփել է 1 գոլ, ինչպես նաև ինքնագոլ է խփել 1999 թվականի մարտի 15-ին Ինտերի դեմ դերբիում<ref>{{Cite web |title=«МИЛАН» ОТВЕТИЛ НА ВЫХОД РОНАЛДО «ДУБЛЕМ» СВОЕГО БРАЗИЛЬЦА |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-03-15/6_1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030743/https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-03-15/6_1/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Միաժամանակ, «ռոսոներիները» հրաժարվել են պաշտպանին վաճառել «Նյուքասլին», որը նրա համար առաջարկել էր 5 [[միլիոն]] [[ֆունտ ստեռլինգ]]<ref>{{Cite web |title=ГУЛЛИТ ТВЕРДО ВЕДЕТ «НЬЮКАСЛ» СВОИМ ПУТЕМ. РЕВОЛЮЦИОННЫМ |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-02-13/4_4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043959/https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-02-13/4_4/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Մրցաշրջանի ավարտին «[[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]ը» դարձել է երկրի չեմպիոն։ Այնուհետև նա վերջին անգամ հրավիրվել է ազգային հավաքական. փետրվարի 12-ին խաղացողը երկրորդ թիմի կազմում խաղ անցկացրել է [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիա]]յի երկրորդ թիմի դեմ (2:1)<ref>{{Cite web |title=ТЫСЯЧНЫЙ ГОЛ НЕ ПРИНЕС ПОЛЯКАМ ПОБЕДЫ |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-02-12/3_6/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043417/https://www.sport-express.ru/newspaper/1999-02-12/3_6/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում խաղացողը կորցրել է իր տեղը թիմի մեկնարկային կազմում։ Հունվարի 23-ին նա խաղացել է իր վերջին խաղը Միլանի կազմում՝ «[[Լեչչե ՖԱ|Լեչչե]]»-ի դեմ խաղում (2:2): Դրանից հետո Բրյունոն վարձավճարով տեղափոխվել է «[[Վենեցիա (ֆուտբոլային ակումբ)|Վենեցիա]]», որի կազմում  նորամուտը նշել է հունվարի 30-ին՝ «Տորինոյի» դեմ խաղում (2:2), իսկ հաջորդ խաղում՝ փետրվարի 2-ին, «[[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]]յի» դեմ, ֆրանսիացին խփել է ինքնագոլ<ref name="bdfutbol1999">{{Cite web |title=Профиль сезона 1999/2000 на bdfutbol.com |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=1999-00 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034029/http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=1999-00 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, Ն'Գոտտին «Վենեցիայի» կազմում խաղացել է 16 խաղ, վերջինը՝ մայիսի 14-ին «[[Ֆիորենտինա]]յի» դեմ (0:3)<ref name="bdfutbol1999"/>։ {{Քաղվածք|Երբ ես հնարավորություն ունեցա գնալու Միլան, Կապելլոն այնտեղ էր, և նա ուզում էր ինձ։ Նա մտածում էր խաղալ չորս պաշտպանով։ Բայց երբ ես եկա Միլան, Կապելլոն արդեն հեռացված էր, և շատ բան էր փոխվել։ Օրինակ՝ թիմը անցավ երեք պաշտպանով համակարգի։ Կոստակուրտան և Մալդինին այնտեղ էին, և նրանք միշտ խաղում էին։ Եվ նույնիսկ այնտեղ ես լավ առաջին մրցաշրջան ունեցա, խաղացի գրեթե բոլոր խաղերում։ Բայց Միլանը Միլան է։ Դա այն ակումբն է, որը, երբ խաղում է չորս պաշտպանով, նրան անհրաժեշտ են նույն մակարդակի ութ խաղացողներ։ Եվ ես այդ ութից մեկն էի։ Դա չի նշանակում, որ եթե ես մեծ ակումբում եմ կամ շատ գումար եմ վաստակում, ապա ես երջանիկ եմ։ Ես ուզում էի խաղալ։ Պահեստային լինելը ինձ չէր հետաքրքրում։ Ես վարձավճարով գնացի, քանի որ չէի ուզում նստարանին լինել։ Ես կարող էի մնալ Միլանում, բայց ինձ չի հետաքրքրում ակումբի անունը, ինձ հետաքրքրում է ֆուտբոլ խաղալու հնարավորությունը<ref name="leliberolyon"/>։}} === Մարսել === 2000 թվականի ամռանը Բրյունոյին գնել է [[Մարսել]]ի «Օլիմպիկ» ակումբը 3.8 միլիոն դոլարով<ref>{{Cite web |title=ЧЕМПИОНОВ ЕВРОПЫ В РОДНОЙ ФРАНЦИИ ПОЧТИ НЕ ОСТАЛОСЬ |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/2000-07-06/4_3/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044404/https://www.sport-express.ru/newspaper/2000-07-06/4_3/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Հուլիսի 28-ին նա իր նորամուտը նշել է թիմի կազմում՝ Տրուայի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Профиль сезона 2000/2001 на bdfutbol.com |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2000-01 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041522/http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2000-01 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Մրցաշրջանը շատ անհաջող է անցել «Օլիմպիկի» համար<ref name="leliberolyon"/>, որը խորը ճգնաժամի մեջ էր. ակումբը 18 մասնակիցներից զբաղեցրել է 15-րդ տեղը։ Ն'Գոտտին հաջորդ մրցաշրջանը կրկին սկսել է «Օլիմպիկում». նա առաջնությունում խաղացել է երկու խաղ, վերջինը՝ օգոստոսի 25-ին «Բաստիայի» դեմ։ === Կարիերան Անգլիայում === Դրանից հետո նա վարձավճարով տեղափոխվել է անգլիական «[[Բոլթոն Ուոնդերերս]]» ակումբ<ref>{{Cite web |title=H’Готти арендован лидером премьер-лиги |url=https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/19252/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044410/https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/19252/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Ն'Գոտտին ասել է, որ ուզում է լքել Մարսելը «անկախ ամեն ինչից»<ref name="leliberolyon"/>։ Սեպտեմբերի 19-ին նա իր նորամուտը նշել է թիմի կազմում՝ «[[Բլաքբըրն Ռովերս]]ի» դեմ խաղում (1:1): 2002 թվականի ապրիլի 1-ին խաղացողը խփել է իր առաջին գոլը ակումբի կազմում՝ խփելով «Էվերթոնի» դարպասին<ref>{{Cite web |title=Профиль сезона 2001/2002 на bdfutbol.com |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2001-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031629/http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2001-02 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Մրցաշրջանի կեսերին Բոլթոնը գնել է ֆրանսիացու տրանսֆերը, ով սկսել էր որպես աջ պաշտպան, ապա տեղափոխվել թիմի պաշտպանության կենտրոն<ref>{{Cite web |title=Blast from the Past no.64: Bruno N’Gotty |url=https://sg.news.yahoo.com/blast-from-the-past-no-64-bruno-ngotty-094335193.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201080759/https://sg.news.yahoo.com/blast-from-the-past-no-64-bruno-ngotty-094335193.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Պաշտպանը Բոլտոնում մնացել է 5 մրցաշրջան՝ անցկացնելով 172 խաղ և խփելով 6 գոլ։ 2006 թվականի մայիսին Բոլտոնի մարզիչ Սեմ Էլարդայսը որոշել է երիտասարդացնել թիմը, և խաղացողի պայմանագիրը չի երկարաձգվել։ Ն'Գոտտիի վերջին խաղը ակումբի կազմում տեղի է ունեցել 2006 թվականի ապրիլի 16-ին՝ [[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն]]ի դեմ (0:0)<ref>{{Cite web |title=Профиль сезона 2005/2006 на bdfutbol.com |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2001-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031629/http://www.bdfutbol.com/en/p/j94212.html?temp=2001-02 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Հուլիսի 6-ին Բրյունոն մեկ տարվա պայմանագիր է կնքել «[[Բիրմինգհեմ Սիթի]]ի» հետ։ Նա թիմի կազմում խաղացել է 27 խաղ և խփել է 2 գոլ։ 2007 թվականի մայիսին ակումբը Ն'Գոտտիին առաջարկել է մեկ տարվա երկարաձգում<ref>{{Cite web |title=«Бирмингем» предложил Бруно Н’Готти новый контракт |url=http://www.sport-express.ru/football/abroad/news/183350/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041237/http://www.sport-express.ru/football/abroad/news/183350/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>, սակայն ֆրանսիացի ֆուտբոլիստը նախընտրեց երկամյա պայմանագիր կնքել «Լեսթեր Սիթիի»<ref>{{Cite web |title=Английская премьер-лига. Трансферы. Часть 1 |url=https://www.championat.com/football/article-12139-anglijskaja-premer-liga-transfery-chast-1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035640/https://www.championat.com/football/article-12139-anglijskaja-premer-liga-transfery-chast-1.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref> հետ<ref>{{Cite web |title=Foxes recruit N’Gotty and Nielsen |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/leicester_city/6719661.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111225346/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/leicester_city/6719661.stm |archive-date=2012 թ․ նոյեմբերի 11 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Նա ակումբի կազմում խաղացել է 43 խաղ։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 25-ին պաշտպանը մեկ ամսով վարձավճարով տեղափոխվել է Հերեֆորդ Յունայթեդ<ref>{{Cite web |title=Bulls sign N’Gotty from Leicester |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hereford_united/7637948.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201120826/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hereford_united/7637948.stm |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Սեպտեմբերի 27-ին նա իր նորամուտը նշել է թիմի կազմում՝ «[[Լիդս Յունայթեդ|Լիդս]]ի» դեմ խաղում (0:1)<ref>{{Cite web |title=Leeds 1-0 Hereford |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_2/7626762.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045144/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_2/7626762.stm |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ Հոկտեմբերի 25-ին վարձակալության պայմանագիրը երկարաձգվել է ևս մեկ ամսով<ref>[https://web.archive.org/web/20120729122627/http://www.lcfc.com/page/LatestNews/0%2C%2C10274~1435074%2C00.html N’Gotty A Stayer]</ref>։ 2008 թվականի նոյեմբերի 1-ին Ն'Գոտտին լուրջ վնասվածք է ստացել՝ Աքիլեսյան ջիլի պատռվածք՝ «Փիթերբորո Յունայթեդի» դեմ խաղի 9-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=Injury ends N’Gotty loan at Bulls |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hereford_united/7706050.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201115912/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/h/hereford_united/7706050.stm |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ 2009 թվականի մայիսի 29-ին Բրյունոյի պայմանագիրը «Լեսթերի» հետ լրացել է, և խաղացողը հեռացել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլից։ === Կարիերայի վերսկսում և հեռացում === 2011 թվականին Ն'Գոտտին վերադարձել է ֆուտբոլ՝ խաղալու «Լաթ» սիրողական ակումբում<ref>[http://www.onze34.com/actu-amateur/dh-bruno-ngotty-signe-a-las-lattes-0013719/ Bruno N’Gotty signe à l’AS Lattes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304065818/http://www.onze34.com/actu-amateur/dh-bruno-ngotty-signe-a-las-lattes-0013719/ |date=2016-03-04 }} {{Архивировано|url=https://web.archive.org/web/20160304065818/http://www.onze34.com/actu-amateur/dh-bruno-ngotty-signe-a-las-lattes-0013719/ |date=2016-03-04 }}</ref>։ 2013 թվականին նա սկսել է խաղալ մեկ այլ սիրողական թիմում՝ «Բելվիլ»-ում<ref>{{Cite web |title=Бруно Н’Готти, бывший игрок «Милана», вернулся на поле в 42 года |url=http://fanacmilan.com/news/bruno_n_gotti_byvshij_igrok_milana_vernulsja_na_pole_v_42_goda/2013-06-04-46337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030411/http://fanacmilan.com/news/bruno_n_gotti_byvshij_igrok_milana_vernulsja_na_pole_v_42_goda/2013-06-04-46337 |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref><ref>{{Cite web |title=Belleville : Bruno N’Gotty en questions |url=http://lepatriote.fr/belleville-bruno-n-gotty-en-questions-258.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030729/http://lepatriote.fr/belleville-bruno-n-gotty-en-questions-258.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bruno N’Gotty, du Rapid Vienne à la Coupe du Rhône |url=http://www.sofoot.com/bruno-n-gotty-du-rapid-vienne-a-la-coupe-du-rhone-198075.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030319/http://www.sofoot.com/bruno-n-gotty-du-rapid-vienne-a-la-coupe-du-rhone-198075.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ 2015 թվականին Ն'Գոտտին դադարել է խաղալ և «Բոժոլե»-ում դարձել է մարզիչ<ref>{{Cite web |title=Les joueurs de l’Union Football, sous la férule de Bruno N’Gotty |url=http://www.leprogres.fr/beaujolais/2015/07/29/les-joueurs-de-l-union-football-sous-la-ferule-de-bruno-n-gotty |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201050053/http://www.leprogres.fr/beaujolais/2015/07/29/les-joueurs-de-l-union-football-sous-la-ferule-de-bruno-n-gotty |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ նոյեմբերի 30}}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին Բրյունոն դարձել է «Կրուսեյ» ակումբի մարզական տնօրենը<ref>[http://www.lemessager.fr/genevois/bruno-n-gotty-une-star-du-foot-sur-le-banc-du-fc-cruseilles-ia928b931n185217 Bruno N’Gotty, une star du foot sur le banc du FC Cruseilles]</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|Մրցաշրջան !rowspan="2"|Թիմ !colspan="3"|Առաջնություն !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Միջազգային !colspan="3"|Այլ |- !Լիգա !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Մրցաշար !Խաղեր !Գոլեր |- || 1987/1988 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 2|| 1 || 0 || 1 || 0 || — || — || — || — || — |- || 1988/1989 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 2|| 30 || 1 || 5 || 0 || — || — || — || — || — |- || 1989/1990 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 28 || 0 || 1 || 0 || — || — || — || — || — |- || 1990/1991 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 37 || 2 || 1 || 0 || — || — || — || — || — |- || 1991/1992 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 36 || 1 || 1 || 0 || 4 || 0 || Լիգայի գավաթ || ? || ? |- || 1992/1993 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 36 || 3 || 1 || 0 || — || — || — || — || — |- || 1993/1994 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 36 || 3 || 1 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || ? || ? |- || 1994/1995 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Լիոն ||Դիվիզիոն 1|| 35 || 3 || 1 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 1 || 0 |- || 1995/1996 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Պարի Սեն-Ժերմեն ||Դիվիզիոն 1|| 24 || 1 || 2 || 1 || 7 || 1 || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 1996/1997 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Պարի Սեն-Ժերմեն ||Դիվիզիոն 1 || 30 || 4 || 3 || 0 || 9 || 0 || Լիգայի գավաթ || 1 || 0 |- || 1997/1998 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Պարի Սեն-Ժերմեն ||Դիվիզիոն 1 || 26 || 2 || 3 || 0 || 6 || 1 || Լիգայի գավաթ || 2 || 0 |- || 1998/1999 ||align="left"|{{դրոշավորում|Իտալիա}} Միլան ||[[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա А]] || 25 || 1 || 4 || 0 || 0 || 0 || — || — || — |- || 1999/2000 ||align="left"|{{դրոշավորում|Իտալիա}} Միլան ||Սերիա А || 9 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0 || Սուպեր գավաթ || 1 || 0 |- || 1999/2000 ||align="left"|{{դրոշավորում|Իտալիա}} Վենետիկ ||Սերիա А || 16 || 0 || 2 || 0 || — || — || — || — || — |- || 2000/2001 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ (Մարսել) ||Դիվիզիոն 1 || 30 || 0 || 2 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 1 || 0 |- || 2001/2002 ||align="left"|{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ (Մարսել) ||Դիվիզիոն 1 || 2 || 0 || 0 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 2001/2002 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բոլթոն Ուոնդերերս ||Պրեմիեր լիգա || 26 || 1 || 0 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 3 || 0 |- || 2002/2003 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բոլթոն Ուոնդերերս ||Պրեմիեր լիգա || 23 || 1 || 1 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 2003/2004 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բոլթոն Ուոնդերերս ||Պրեմիեր լիգա || 33 || 3 || 0 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 6 || 1 |- || 2004/2005 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բոլթոն Ուոնդերերս ||Պրեմիեր լիգա || 37 || 0 || 4 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 2005/2006 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բոլթոն Ուոնդերերս ||Պրեմիեր լիգա || 29 || 0 || 2 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 1 || 0 |- || 2006/2007 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Բիրմինգհեմ Սիթի ||Առաջնություն || 25 || 1 || 2 || 1 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 2007/2008 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Լեսթեր Սիթի ||Առաջնություն || 38 || 0 || 1 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 4 || 0 |- || 2008/2009 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Լեսթեր Սիթի ||Առաջնություն || 0 || 0 || 0 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- || 2008/2009 ||align="left"|{{դրոշավորում|Անգլիա}} Հերեֆորդ Յունայթեդ ||Առաջին լիգա || 8 || 0 || 0 || 0 || — || — || Լիգայի գավաթ || 0 || 0 |- |} === Միջազգային === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=755px |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c; border: 1px #aaaaaa solid" colspan=7| '''Բրյունո Ն'Գոտտիի խաղերը Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում''' |- {{!}} align=center width=50{{!}}'''№''' {{!}} align=center width=145{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}} align=center width=165{{!}}'''Վայր''' {{!}} align=center width=215{{!}}'''Հակառակորդ''' {{!}} align=center width=80{{!}}'''Հաշիվ''' {{!}} align=center width=80{{!}}'''Գոլեր''' {{!}} align=center width=240{{!}}'''Մրցաշար''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}1994 թվականի օգոստոսի 17 {{!}}{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Բորդո {{!}}{{դրոշավորում|Չեխիա}} Չեղիա {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}1996 թվականի նոյեմբերի 9 {{!}}{{դրոշավորում|Դանիա}} Կոպենհագեն {{!}}{{դրոշավորում|Դանիա}} Դանիա {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}1997 թվականի հունվարի 22 {{!}}{{դրոշավորում|Պորտուգալիա}} Բրագա {{!}}{{դրոշավորում|Պորտուգալիա}} Պորտուգալիա {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}1997 թվականի փետրվարի 26 {{!}}{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Փարիզ {{!}}{{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} Նիդերլանդներ {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}5 {{!}}1997 թվականի հունիսի 7 {{!}}{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Մոնպելյե {{!}}{{դրոշավորում|Անգլիա}} Անգլիա {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}6 {{!}}1997 թվականի հունիսի 11 {{!}}{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Փարիզ {{!}}{{դրոշավորում|Իտալիա}} Իտալիա {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}— {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- | |} == Ձեռքբերումներ == * Գավաթակիրների գավաթ՝ 1995/1996 * Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող՝ 1997/1998 * Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի հաղթող՝ 1997/1998 * Իտալիայի չեմպիոն՝ 1998/1999 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/687-bruno-ngotty Պրոֆիլ fff.fr-ում] * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.bruno.n-gotty.200.en.html Պրոֆիլ footballdatabase.eu-ում]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429051918/http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.bruno.n-gotty.200.en.html |date=2016-04-29 }} * [https://www.national-football-teams.com/player/10384/Bruno_N_Gotty.html Պրոֆիլ national-football-teams.com-ում]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170520185116/https://www.national-football-teams.com/player/10384/Bruno_N_Gotty.html |date=2017-05-20 }} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Բիրմինգհեմ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բոլթոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վենեցիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] a5fnfo4lovzbrcj9310wazuq11shwgm 0 1306853 10806418 10606820 2026-06-29T18:12:09Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 10806418 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ժան-Քրիստոֆ Բեհեբեկ''' ({{lang-fr|Jean-Christophe Bahebeck}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|թևային հարձակվող]]։ == Ակումբային կարիերա == Բեհեբեկը ծնվել է [[Փարիզ]]ի [[Սեն Դենի (կոմունա)|Սեն Դենի]] արվարձանում։ Նա ֆուտբոլիստ Ռոզիրի Մանգուելեի կրտսեր եղբայրն է։ 2000 թվականին Ժան-Քրիստոֆը սկսել է իր կարիերան տեղական «Պերսան Մունիսիպուլ» ակումբում, որտեղ 3 տարի խաղալուց հետո Բեհեբեկը տեղափոխվել է կիսապրոֆեսիոնալ «Պերսան» ակումբ։ 2006 թվականին, Պերսանի խաղերից մեկի ժամանակ, Բեհեբեկին նկատել ենՊարի Սեն Ժերմենի սկաուտները և հրավիրել են ակումբի ակադեմիա, բայց նա որոշել էր մնալ Պերսանում ևս մեկ տարի՝ ընտանիքին ավելի մոտ լինելու համար։ Կիսապաշտպանի նկատմամբ հետաքրքրություն են ցուցաբերել նաև «[[Բորդո ՖԱ|Բորդո]]ն» և «[[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Մարսել]]ը», բայց Բեհեբեկը նախապատվությունը է տվել [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ին։ 2007 թվականին նա տեղափոխվել է ակումբի երիտասարդական թիմ։ [[Պատկեր:Jean-Christophe Bahebeck 20110724.jpg|thumb|190px|left|Բեհեբեկը «Պարի Սեն Ժերմեն»-ի մարզումների ժամանակ]] Բեհեբեկը ընդունվել է մինչև 14 տարեկանների թիմ, որտեղ անմիջապես դրսևորվել է որպես գոլերի հեղինակ։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է մինչև 15 տարեկանների թիմ, իսկ 2008/09 մրցաշրջանում՝ մինչև 17 տարեկանների թիմ, որտեղ նա 23 խաղում խփել է 17 գոլ։ Հաջորդ մրցաշրջանում Ժան-Քրիստոֆը տեղափոխվել է ակումբի ավագ թիմ, որի կազմում նա նվաճել է երիտասարդական առաջնությունը, 20 խաղում խփել է 14 գոլ։ 2010/11 մրցաշրջանից առաջ Բեհեբեկը ընդգրկվել է [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2014/2015|Ֆրանսիայի առաջնության]] չորրորդ դիվիզիոնի պահեստային թիմի կազմում։ Նա նաև ընդգրկվել է [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպա լիգա]]յի հիմնական թիմի կազմում խաղալու համար հայտավորված խաղացողների ցուցակում՝ «37» համարի ներքո։ 2010 թվականի օգոստոսի 8-ին Ժան-Քրիստոֆը իր նորամուտը նշել է պահեստային թիմի կազմում՝ «Բուրգ-Պերոնես»-ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 8 |title=Paris SG B v. Bourg-Péronnas Match Report |url=http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24081.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711015834/http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24081.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2011 թ․ փետրվարի 2 |work=Foot-National}}</ref>։ Հաջորդ շաբաթ, «Մոնս Օր Ազեգ Ֆուտ»-ի դեմ խաղում, նա խփել է իր առաջին գոլը<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 15 |title=Monts d'Or Azergues v. Paris SG B Match Report |url=http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24089.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711015845/http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24089.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2011 թ․ փետրվարի 2 |work=Foot-National |language=fr}}</ref>։ Հաջորդ օրը, Վիլաֆրանշի դեմ խաղում, Բեհեբեկը կրկին գոլ է խփել<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 28 |title=Villefranche v. Paris SG B Match Report |url=http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24100.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711015855/http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24100.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=Foot-National}}</ref>։ Հոկտեմբերից մինչև հունվար ընկած ժամանակահատվածում նա ևս հինգ գոլ է խփել<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 9 |title=Paris SG B v. Nancy B Match Report |url=http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24198.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711015904/http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24198.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=Foot-National |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 22 |title=Paris SG B v. Jura Sud Match Report |url=http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24215.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711020045/http://www.foot-national.com/fiche-match-football-24215.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=Foot-National |language=fr}}</ref>։ «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ն» և «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]ն» ցանկանում էին կիսապաշտպանին ձեռք բերել որպես ազատ գործակալ, քանի որ նա այդ ժամանակ պրոֆեսիոնալ պայմանագիր չի ունեցել<ref>{{Cite web |date=2010 թ․ նոյեմբերի 25 |title=Manchester City do battle with Chelsea for PSG youngster Jean-Christophe Bahebeck and Deportivo star Pablo Insua |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1332737/Manchester-City-battle-Chelsea-PSG-youngster-Jean-Christophe-Bahebeck-Deportivo-star-Pablo-Insua.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6DWJnHtly?url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1332737/Manchester-City-battle-Chelsea-PSG-youngster-Jean-Christophe-Bahebeck-Deportivo-star-Pablo-Insua.html |archive-date=2013 թ․ հունվարի 8 |access-date=2011 թ․ մարտի 2 |publisher=[[Daily Mail]]}}</ref>։ Ձմեռային արձակուրդի ժամանակ Բեհեբեկը մարզվել է փարիզցիների առաջին թիմի հետ [[Մարոկկո]]յում կայացած մարզական ճամբարում։ 2011 թվականի հունվարին նա ընդգրկվել է Լիգա 1-ի Արլ-Ավինյոնի դեմ խաղի հայտացուցակում<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունվարի 29 |title=Arles-Avignon v. Paris Saint-Germain Match Report |url=http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/53859 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110202152714/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/53859 |archivedate=2011 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=[[Ligue de Football Professionnel]] |language=fr}}</ref>։ Մարտի 2-ին, Ֆրանսիայի գավաթի խաղում «Լե Մանի» դեմ, Բեհեբեկը նշել է իր նորամուտը հիմնական թիմում՝ փոխարինման դուրս գալով երկրորդ խաղակեսի վերջում, իսկ [[Ավելացրած ժամանակ (սպորտ)|լրացուցիչ ժամանակ]]ի 108-րդ րոպեին խփել է հաղթական գոլը<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ մարտի 2 |title=Paris Saint-Germain v. Le Mans Match Report |url=http://www.lequipe.fr/Football/directs/Live217953.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304022852/http://www.lequipe.fr/Football/directs/Live217953.html |archivedate=2011 թ․ մարտի 4 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=Foot-National |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=2011 թ․ մարտի 2 |title=La jeunesse parisienne au pouvoir |url=http://www.rmc.fr/editorial/150612/la-jeunesse-parisienne-au-pouvoir/ |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=[[Radio Monte Carlo|RMC Sport]] |language=French}}</ref>։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո Ժան-Քրիստոֆը ակումբի հետ կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը՝ երեք տարի ժամկետով<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ հունիսի 26 |title=Bahebeck signe pro au PSG |url=http://www.sport24.com/Football/homes-clubs/Paris-SG/fil-info/bahebeck-signe-pro-au-psg-485174 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110705120708/http://www.sport24.com/football/homes-clubs/paris-sg/fil-info/bahebeck-signe-pro-au-psg-485174/ |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 5 |accessdate=2011 թ․ հուլիսի 29 |work=Sport24 |language=fr}}</ref>։ 2011 թվականի օգոստոսի 6-ին, մրցաշրջանի բացման խաղում Լորյանի դեմ, Բեհեբեկը նշել է իր նորամուտը Լիգա 1-ում<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ օգոստոսի 6 |title=Paris Saint-Germain v. Lorient Match Report |url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/74378 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FBYutsqX?url=http://www.lfp.fr/ligue1/feuille_match/74378 |archivedate=2013 թ․ մարտի 17 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 18 |work=[[Ligue de Football Professionnel]] |language=fr}}</ref>։ Օգոստոսի 18-ին Ժան-Քրիստոֆը խաղացել է իր առաջին Եվրոպա լիգայի խաղը Լյուքսեմբուրգի «Դիֆերդանժ»-ի դեմ, որում նա խփել է «ՊՍԺ»-ի գոլերից մեկը<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ օգոստոսի 18 |title=Differdange v. PSG Match Report |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000271/match=2007211/postmatch/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111024013942/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2012/matches/round=2000271/match=2007211/postmatch/index.html |archivedate=2011 թ․ հոկտեմբերի 24 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 18 |work=[[UEFA|Union of European Football Associations]]}}</ref>։ 2012 թվականի օգոստոսի 3-ին Բեհեբեկը վարձավճարով միացել է «Տրուա»յին՝ խաղային պրակտիկա ձեռք բերելու համար<ref>{{Cite news |date=2012 թ․ օգոստոսի 3 |title=Bahebeck à l'Estac |url=http://www.estac.fr/newsite/news/5772/79/Bahebeck-a-l-Estac.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216143745/http://www.estac.fr/newsite/news/5772/79/Bahebeck-a-l-Estac.htm |archivedate=2015 թ․ փետրվարի 16 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 3 |work=Troyes AC official website |language=fr}}</ref>։ Իր նոր թիմում նա ընտրել է «19» համարը, որը համապատասխանում էր նրա տարիքին տեղափոխության պահին։ 2012 թվականի օգոստոսի 11-ին, Վալենսյենի դեմ խաղում, Ժան-Քրիստոֆը նշել է իր նորամուտը իր նոր ակումբի կազմում<ref>{{Cite news |date=2012-08—11 |title=Труа VS. Валансьен 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/11/france/ligue-1/esperance-sportive-troyes-aube-champagne/valenciennes-anzin-football-club/1286018/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307212557/http://int.soccerway.com/matches/2012/08/11/france/ligue-1/esperance-sportive-troyes-aube-champagne/valenciennes-anzin-football-club/1286018/ |archivedate=2016 թ․ մարտի 7 |accessdate=2013 թ․ մայիսի 16 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 18-ին, «Լիոն»-ի դեմ խաղում, նա խփել է իր առաջին գոլը «Տրուա»-յի կազմում<ref>{{Cite news |date=2012-08—08 |title=Лион VS. Труа 4:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/08/18/france/ligue-1/olympique-lyonnais/esperance-sportive-troyes-aube-champagne/1286031/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307062224/http://int.soccerway.com/matches/2012/08/18/france/ligue-1/olympique-lyonnais/esperance-sportive-troyes-aube-champagne/1286031/ |archivedate=2016 թ․ մարտի 7 |accessdate=2013 թ․ մայիսի 16 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2013 թվականի ամռանը Բեհեբեկը կրկին վարձավճարով խաղացել է, իր նոր ակումբը՝ «Վալենսիեն»-ն էր։ Օգոստոսի 10-ին՝ [[Թուլուզ ՖԱ|Թուլուզ]]ի դեմ խաղում, նա նշել է իր նորամուտը թիմի կազմում<ref>{{Cite news |date=2013-08—10 |title=Валансьен VS. Тулуза 3:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/08/10/france/ligue-1/valenciennes-anzin-football-club/toulouse-fc/1479056/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/6bQpGiS19?url=http://int.soccerway.com/matches/2013/08/10/france/ligue-1/valenciennes-anzin-football-club/toulouse-fc/1479056/ |archivedate=2015 թ․ սեպտեմբերի 10 |accessdate=2015 թ․ փետրվարի 16 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 23-ին, «Լիոն»-ի դեմ խաղում, Ժան-Քրիստոֆը խփել է իր առաջին գոլը «Վալենսիեն»-ի կազմում<ref>{{Cite news |date=2013-11—23 |title=Лион VS. Валансьен 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/11/23/france/ligue-1/olympique-lyonnais/valenciennes-anzin-football-club/1479180/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307223319/http://int.soccerway.com/matches/2013/11/23/france/ligue-1/olympique-lyonnais/valenciennes-anzin-football-club/1479180/ |archivedate=2016 թ․ մարտի 7 |accessdate=2015 թ․ փետրվարի 16 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Վարկի ժամկետի ավարտին նա վերադարձել է ՊՍԺ և երկարաձգել է ակումբի հետ պայմանագիրը ևս չորս տարով<ref>{{Cite news |date=2014-09—09 |title=Баэбек подписал с «ПСЖ» новый контракт на 4 года |url=http://www.sports.ru/football/1023469800.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101164629/http://www.sports.ru/football/1023469800.html |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=sports.ru |language=en}}</ref>։ Սեպտեմբերի 27-ին, «Թուլուզի» դեմ խաղում, Բեհեբեկը խփել է իր առաջին գոլը պարիզցիների կազմում<ref>{{Cite news |date=2014-09—27 |title=Тулуза VS. Пари Сен-Жермен 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/09/27/france/ligue-1/toulouse-fc/paris-saint-germain-fc/1686857/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101164835/http://int.soccerway.com/matches/2014/09/27/france/ligue-1/toulouse-fc/paris-saint-germain-fc/1686857/ |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին Ժան-Քրիստոֆը դարձել է Ֆրանսիայի չեմպիոն և գավաթակիր։ 2015 թվականի ամռանը նա վարձավճարով տեղափոխվել է «[[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ Էտիեն]]»<ref>{{Cite news |date=2015-08—11 |title=Баэбек перешел из «ПСЖ» в «Сент-Этьен» |url=http://www.sports.ru/football/1032079016.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101164705/http://www.sports.ru/football/1032079016.html |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=sports.ru |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 15-ին, «Բորդո»-յի դեմ խաղում, Բեհեբեկը նշել է իր նորամուտը իր նոր ակումբի կազմում<ref>{{Cite news |date=2015-08—15 |title=Сент-Этьен VS. Бордо 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/08/15/france/ligue-1/association-sportive-de-saint-etienne-loire/fc-girondins-de-bordeaux/2045826/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/6bjXs7jS1?url=http://int.soccerway.com/matches/2015/08/15/france/ligue-1/association-sportive-de-saint-etienne-loire/fc-girondins-de-bordeaux/2045826/ |archivedate=2015 թ․ սեպտեմբերի 22 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի հունվարի 21-ին, Ֆրանսիայի գավաթի խաղարկության «[[Այաչո ՖԱ|Այաչո]]յի» դեմ խաղում, Ժան-Քրիստոֆը խփել է իր առաջին գոլը «Սենտ Էտիենի» կազմում<ref>{{Cite news |date=2016-01—21 |title=Сент-Этьен VS. Аяччо 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/01/21/france/coupe-de-france/association-sportive-de-saint-etienne-loire/athletic-club-ajaccien/2184007/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161103215454/http://int.soccerway.com/matches/2016/01/21/france/coupe-de-france/association-sportive-de-saint-etienne-loire/athletic-club-ajaccien/2184007/ |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 3 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Փետրվարի 18-ին նա խփել է հաղթական գոլը Եվրոպա լիգայի խաղում՝ շվեյցարական «[[Բազել ՖԱ|Բազել]]ի» դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2016-02—18 |title=Сент-Этьен VS. Базель 3:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/02/18/europe/uefa-cup/association-sportive-de-saint-etienne-loire/fc-basel/2176441/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160220230638/http://int.soccerway.com/matches/2016/02/18/europe/uefa-cup/association-sportive-de-saint-etienne-loire/fc-basel/2176441/ |archivedate=2016 թ․ փետրվարի 20 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ 2016 թվականի ամռանը Բեհեբեկը վարձավճարով տեղափոխվել է իտալական «[[Պեսկարա ՖԱ|Պեսկարա]]» ակումբ<ref>{{Cite news |date=2016-08—22 |title=«Пескара» арендовала Баэбека у «ПСЖ» и Мурича у «Аякса» |url=http://www.sports.ru/football/1043248358.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101164624/http://www.sports.ru/football/1043248358.html |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=sports.ru |language=en}}</ref>։ Օգոստոսի 28-ին, [[Սասուոլո ՖԱ|Սասուոլո]]յի դեմ խաղում, նա նշել է իր նորամուտը իտալական [[Սերիա A (Իտալիա)|Սերիա A]]-ում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով [[Ահմադ բեն Ալի]]ին<ref>{{Cite news |date=2016-08—28 |title=Сассуоло VS. Пескара 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/08/28/italy/serie-a/us-sassuolo-calcio/pescara-calcio/2305769/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101164747/http://int.soccerway.com/matches/2016/08/28/italy/serie-a/us-sassuolo-calcio/pescara-calcio/2305769/ |archivedate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ «Ինտերի» դեմ խաղում Ժան-Քրիստոֆը խփել է իր առաջին գոլը «Պեսկարայի» կազմում։ 2017 թվականի ամռանը փարիզյան ակումբը կրկին վարձակալությամբ է տրամադրել իր խաղացողին. Բեհեբեկի նոր ակումբը դարձել է հոլանդական «Ուտրեխտ» ակումբը<ref>{{Cite web |title=FC Utrecht presenteert spits Bahebeck. |url=https://www.fcutrecht.nl/fc-utrecht-presenteert-spits-jean-christophe-bahebeck/4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134449/https://www.fcutrecht.nl/fc-utrecht-presenteert-spits-jean-christophe-bahebeck/4 |archive-date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |access-date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |publisher=''fcutrecht.nl'' |language=nl}}</ref>։ Օգոստոսի 24-ին, Եվրոպա լիգայի որակավորման փուլում ռուսական «Զենիթի» դեմ խաղում, Ժան-Քրիստոֆը նշել է իր նորամուտը իր նոր թիմի կազմում<ref>{{Cite news |date=2017-08—24 |title=Зенит Санкт-Петербург VS. Утрехт 2:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2017/08/24/europe/uefa-cup/fk-zenit-sankt-petersburg/stichting-fc-utrecht/2561432/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924180113/http://int.soccerway.com/matches/2017/08/24/europe/uefa-cup/fk-zenit-sankt-petersburg/stichting-fc-utrecht/2561432/ |archivedate=2017 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2017 թ․ սեպտեմբերի 19 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Երեք օր անց՝ «[[Գրոնինգեն ՖԱ|Գրոնինգեն]]»-ի դեմ խաղում, նա նշել է իր նորամուտը [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Էրեդիվիզի]]եում<ref>{{Cite news |date=2017-08—27 |title=Гронинген VS. Утрехт 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2017/08/27/netherlands/eredivisie/stichting-fc-groningen/stichting-fc-utrecht/2462364/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170923233903/http://int.soccerway.com/matches/2017/08/27/netherlands/eredivisie/stichting-fc-groningen/stichting-fc-utrecht/2462364/ |archivedate=2017 թ․ սեպտեմբերի 23 |accessdate=2017 թ․ սեպտեմբերի 19 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>։ Նույն խաղում Բեհեբեկը խփել է իր առաջին գոլը «Ուտրեխտ»-ի կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2009 թվականի մարտին Բեհեբեկը Ֆրանսիայի մինչև 16 տարեկանների ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտային խաղը անցկացրել է Իռլանդիայի ազգային հավաքականի դեմ։ Ժան-Քրիստոֆը իր առաջին խաղը մինչև 18 տարեկանների երիտասարդական հավաքականի կազմում անցկացրել է Հունաստանի երիտասարդական հավաքականի դեմ<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 27 |title=27/10/2010 U18 - Amical |url=http://www.fff.fr/servfff/fiche_joueur_new/match.php?id_match=1331 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007235412/http://www.fff.fr/servfff/fiche_joueur_new/match.php?id_match=1331 |archivedate=2012 թ․ հոկտեմբերի 7 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=[[French Football Federation]] |language=fr}}</ref>։ Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականի դեմ հաջորդ խաղում Բեհեբեկը խփել է իր առաջին գոլը<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=La France s'impose (2-0) |url=http://www.fff.fr/selections/m18ans/actualite/535471.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007235423/http://www.fff.fr/selections/m18ans/actualite/535471.shtml |archivedate=2012 թ․ հոկտեմբերի 7 |accessdate=2011 թ․ մարտի 2 |work=[[French Football Federation]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Բեհեբեկը մասնակցել է [[Էստոնիա]]յում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը։ Մրցաշարում նա խաղացել է Իսպանիայի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 12 |title=Испания (до 19) VS. Франция (до 19) 3:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/12/europe/uefa-u19-championship/spain-under-19/france-under-19/1287172/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101164644/http://int.soccerway.com/matches/2012/07/12/europe/uefa-u19-championship/spain-under-19/france-under-19/1287172/ |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, [[Անգլիա]]յի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 9 |title=Франция (до 19) VS. Англия (до 19) 1:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/09/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/england-under-19/1289624/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101165131/http://int.soccerway.com/matches/2012/07/09/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/england-under-19/1289624/ |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, Խորվաթիայի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 6 |title=Франция (до 19) VS. Хорватия (до 19) 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/06/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/croatia-under-19/1289626/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101164307/http://int.soccerway.com/matches/2012/07/06/europe/uefa-u19-championship/france-under-19/croatia-under-19/1289626/ |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref> և Սերբիայի<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 3 |title=Сербия (до 19) VS. Франция (до 19) 0:3 |url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/03/europe/uefa-u19-championship/serbia-under-19/france-under-19/1289627/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6bPgfQR6S?url=http://int.soccerway.com/matches/2012/07/06/europe/uefa-u19-championship/serbia-under-19/england-under-19/1289625/ |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 9 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref> թիմերի դեմ։ 2013 թվականին Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Ժան-Քրիստոֆը հաղթել է [[Թուրքիա]]յում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությունը։ Մրցաշարում նա խաղացել է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունիսի 24 |title=Франция (до 20) VS. США (до 20) 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/06/24/world/u20-world-cup/france-youth/united-states-youth/1464233/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203154200/http://int.soccerway.com/matches/2013/06/24/world/u20-world-cup/france-youth/united-states-youth/1464233/ |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 3 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, [[Իսպանիայի ֆուտբոլի պատանեկան հավաքական (մինչև 19 տարեկան)|Իսպանիա]]յի<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունիսի 27 |title=Испания (до 20) VS. Франция (до 20) 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/06/27/world/u20-world-cup/spain-youth/france-youth/1464234/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151229022401/http://int.soccerway.com/matches/2013/06/27/world/u20-world-cup/spain-youth/france-youth/1464234/ |archive-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 29 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, [[Ուզբեկստան]]ի<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հուլիսի 6 |title=Франция (до 20) VS. Узбекистан (до 20) 4:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/07/06/world/u20-world-cup/france-youth/uzbekistan-u20/1498342/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151225101910/http://int.soccerway.com/matches/2013/07/06/world/u20-world-cup/france-youth/uzbekistan-u20/1498342/ |archive-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 25 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref>, [[Ուրուգվայ]]ի<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հուլիսի 13 |title=Франция (до 20) VS. Уругвай (до 20) 0:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/07/13/world/u20-world-cup/france-youth/uruguay-under-20/1498348/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6gLQEAF95?url=http://int.soccerway.com/matches/2013/07/13/world/u20-world-cup/france-youth/uruguay-under-20/1498348/ |archive-date=2016 թ․ մարտի 28 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref> և երկու անգամ՝ Գանայի<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունիսի 21 |title=Франция (до 20) VS. Гана (до 20) 3:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/06/21/world/u20-world-cup/france-youth/ghana-under-20/1464235/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101164720/http://int.soccerway.com/matches/2013/06/21/world/u20-world-cup/france-youth/ghana-under-20/1464235/ |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հուլիսի 10 |title=Франция (до 20) VS. Гана (до 20) 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2013/07/10/world/u20-world-cup/france-youth/ghana-under-20/1498346/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506061707/http://int.soccerway.com/matches/2013/07/10/world/u20-world-cup/france-youth/ghana-under-20/1498346/ |archive-date=2016 թ․ մայիսի 6 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref> հավաքականների դեմ։ Գանացիների և թուրքերի դեմ խաղերում Բեհեբեկը խփել է մեկական գոլ։ Գանացիների և թուրքերի դեմ խաղերում Բեհեբեկը խփել է մեկական գոլ։ Տարվա վերջում Կամերունի ֆուտբոլի ֆեդերացիան Ժան-Քրիստոֆին հրավիրել է խաղալու իր պատմական հայրենիքի՝ Կամերունի ազգային հավաքականում<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ դեկտեմբերի 28 |title=Камерунская федерация планирует пригласить в сборную четырех игроков, выступающих за Францию U-21 |url=http://www.sports.ru/football/155448514.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101164800/http://www.sports.ru/football/155448514.html |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |access-date=2016 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=sports.ru |language=en}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == '''Ակումբային''' ; «Պարի Սեն-Ժերմեն» * Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն՝ 2014/2015 * Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող՝ 2014/2015 * Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2014/2015 * Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 2014 * Ֆրանսիայի Սուպերգավաթի հաղթող՝ 2015 '''Միջազգային''' ; Ֆրանսիա (մինչև '''20 տարեկան) * Աշխարհի երիտասարդական առաջնություն՝ 2013 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բեհեբեկ, Ժան-Քրիստոֆ}} [[Կատեգորիա:Ուտրեխտի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարտիզան Բելգրադի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պեսկարայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սենտ Էտիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տրուայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 4j64izxmld7cumddvumn09vp53nrdsy 0 1307949 10806538 10757751 2026-06-30T02:49:31Z Armineaghayan 25187 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806538 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Արթուր Գյուստավ Մալո''' ({{lang-fr|Malo Arthur Gusto}}; {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] ֆուտբոլիստ, անգլիական «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]» ակումբի և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի հավաքականի]] պաշտպան։ == Ֆուտբոլային կարիերա == Մալոն ծագումով ֆրանսիական [[Դեսին-Շարպյո]] կոմունայից է, որը գտնվում է Լիոնի մետրոպոլիայի կազմում։ Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել «Վիլֆոնտեն» թիմում։ Այնտեղից «Բուրգուեն-Ժալյոյի» միջով հայտնվել է Լիոնի «[[Օլիմպիկ Լիոն|Օլիմպիկի]]» ակադեմիայում։ Հանդես է եկել Լիոնի թիմում [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՈՒԵՖԱ]]-ի պատանեկան լիգայի 2019/20 մրցաշրջանում, անցկացրել է հինգ հանդիպում՝ հիմնականում դուրս գալով փոխարինման։ Թիմի հետ հասել է մինչև քառորդ եզրափակիչ։ 2020/21 մրցաշրջանը Մալոն սկսել է որպես «Օլիմպիկի» երկրորդ թիմի խաղացող։ Նորամուտը նշել է 2020 թվականի օգոստոսի 29-ին Մարսելի «Օլիմպիկի» երկրորդ թիմի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Olympique de Marseille II - Olimpique Lyonnais II |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/08/29/france/cfa/olympique-de-marseille-ii/olympique-lyonnais-ii/3307613/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624224450/https://int.soccerway.com/matches/2020/08/29/france/cfa/olympique-de-marseille-ii/olympique-lyonnais-ii/3307613/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 24 |access-date=2021 թ․ հունիսի 19 |publisher=Soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, Մալոն երկրորդ թիմի կազմում անցկացրել է 7 հանդիպում։ 2021 թվականից սկսած՝ հանդիսանում է հիմնական թիմի խաղացող։ Լիգա 1-ում նորամուտը նշել է 2021 թվականի հունվարի 24-ին «[[Սենտ Էտիեն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սենտ-Էտիենի]]» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 90-րդ րոպեին Բրունո Գիմարայնսի փոխարեն<ref>{{Cite web |title=Saint-Etienne - Olimpique Lyonnais |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/01/24/france/ligue-1/association-sportive-de-saint-etienne-loire/olympique-lyonnais/3287604/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418144910/https://int.soccerway.com/matches/2021/01/24/france/ligue-1/association-sportive-de-saint-etienne-loire/olympique-lyonnais/3287604/ |archive-date=2021 թ․ ապրիլի 18 |access-date=2021 թ․ հունիսի 19 |publisher=Soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ մրցաշրջանում անցկացրել է 2 հանդիպում։ 2021 թվականի հունիսի սկզբին Գյուստոն երկարաձգել է պայմանագիրը «Օլիմպիկի» հետ մինչև 2024 թվականի հունիսի 30-ը<ref>{{Cite web |title=[OFFICIEL] Malo Gusto prolonge à l’OL |url=https://lyonsportsactu.fr/foot/2021/officiel-malo-gusto-prolonge-a-lol/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210604205151/https://lyonsportsactu.fr/foot/2021/officiel-malo-gusto-prolonge-a-lol/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 4 |access-date=2021 թ․ հունիսի 19 |publisher=lyonsportsactu.fr |lang=fr}}</ref>։ 2023 թվականի հունվարի 29-ին Գյուստոն դարձել է անգլիական «Չելսիի» խաղացող։ Նա վարձավճարով մնացել է «Լիոնում» մինչև 2022/23 մրցաշրջանի ավարտը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հունվարի 29 |title=Gusto signs for Chelsea |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/gusto-signs-for-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129090946/https://www.chelseafc.com/en/news/article/gusto-signs-for-chelsea |archive-date=2023 թ․ հունվարի 29 |access-date=2023 թ․ հունվարի 29 |website=chelseafc.com |lang=en}}</ref>։ == Ձեռքբերումնեև == '''«Չելսի»''' * ՈՒԵՖԱ-ի Կոնֆերենցիաների լիգայի հաղթող՝ 2024/25 * Աշխարհի ակումբային առաջնության հաղթող՝ 2025 '''Ֆրանսիայի հավաքական''' * ՈՒԵՖԱ-ի [[Ազգերի լիգա|Ազգերի լիգայի]] բրոնզե մեդալակիր՝ 2024/25 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{DEFAULTSORT:Գյուստո, Մալո}} [[Կատեգորիա:Լիոն քաղաքում ծնվածներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] 7x9kf4tqjt9kw43p36sqp89y7jhq51l 0 1307996 10806542 10606815 2026-06-30T03:03:42Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] 10806542 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ստեֆան Դալմա''' ({{lang-fr|Stephane Dalmat}}, {{ԱԾ}}), [[ֆրանսիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Կարիերա == Ստեֆան Դալմատը «Ժուե-լե-Տուր» ակումբի ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ Ուսումնական հաստատությունն ավարտելուց հետո նա մի քանի փորձաշրջան է անցել, մասնավորապես՝ «[[Անժե ՖԱ|Անժե]]»-ում և «[[Նանտ ՖԱ|Նանտ]]»-ում, որտեղ իր եղբայր Վիլֆրիդն արդեն խաղում էր երիտասարդական թիմում, ինչպես նաև «Գենոն»-ում, որի հետ Ստեֆանն ինքը հրաժարվել էր պայմանագիր կնքել<ref>{{Cite web |title=Stéphane Dalmat, dix-neuf ans, est déjà demandé par les plus grands |url=http://www.humanite.fr/node/191383 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220160902/http://www.humanite.fr/node/191383 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Արդյունքում, Դալմատը մնացել է Շատորուում՝ ակումբի հետ կնքելով երկամյա պայմանագիր։ Նա իր նորամուտը նշել է հիմնական կազմում 1997 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ Կաննի դեմ խաղում։ Մրցաշրջանի ավարտին ակումբը առաջնությունում զբաղեցրել է նախավերջին հորիզոնականը։ Սակայն երիտասարդ ֆուտբոլիստը տպավորել է իր խաղով. նրան գնել է «Լենս»-ը, որը կիսապաշտպանի տրանսֆերի համար վճարել է 25 միլիոն [[Ֆրանսիական ֆրանկ|ֆրանկ]]<ref>{{Cite web |title=Les transferts lensois de la saison 1998/99 |url=http://www.sitercl.com/JOUEURS0/JOUEURS1/JOUEURS2/JO20tr98.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112448/http://www.sitercl.com/JOUEURS0/JOUEURS1/JOUEURS2/JO20tr98.htm |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Նույն թիմում Դալման նվաճել է իր առաջին գավաթը՝ Ֆրանսիայի լիգայի գավաթը։ Առաջնության ընթացքում կիսապաշտպանը մի քանի վնասվածք է ստացել՝ կոտրել աջ ձեռքի բութ մատը<ref>{{Cite web |title=Монако — Ланс - 2:0 (0:0) |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-09-12/4_3/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220140038/https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-09-12/4_3/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, վնասել ոտքը<ref>{{Cite web |title=Киев может сам решить свою судьбу в морозную погоду |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-11-25/4_1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135210/https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-11-25/4_1/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref><ref>{{Cite web |title=Чемпионат Франции. 15-й тур |url=https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-11-23/7_1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220140225/https://www.sport-express.ru/newspaper/1998-11-23/7_1/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Ստեֆանը հաջորդ մրցաշրջանը սկսել է մեկ այլ թիմում. նրան 70 միլիոն ֆրանկով գնել է «Օլիմպիկ Մարսելը»<ref>{{Cite web |title=Les transferts lensois de la saison 1999/2000 |url=http://www.sitercl.com/JOUEURS0/JOUEURS1/JOUEURS2/transf99.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200047/http://www.sitercl.com/JOUEURS0/JOUEURS1/JOUEURS2/transf99.htm |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, որը վճարվել էր ֆուտբոլիստների մեկ ֆրանսիական ակումբից մյուսը տեղափոխելու համար<ref name="sofoot">{{Cite web |title=Au revoir, ciao, bye, adiós, Stéphane Dalmat |url=http://www.sofoot.com/au-revoir-ciao-bye-adios-stephane-dalmat-160050.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220212759/http://www.sofoot.com/au-revoir-ciao-bye-adios-stephane-dalmat-160050.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ 2000 թվականին «Օլիմպիկը» ֆինանսական խնդիրներ է ունեցել, ինչի արդյունքում Դալմատը, ինչպես նաև մի քանի այլ խաղացողներ, վաճառվել են։ Ստեֆանը, Պետեր Լյուքսենի հետ միասին, տեղափոխվել է «Պարի Սեն-Ժերմեն», որը երկու խաղացողների տրանսֆերի համար վճարել է 23 միլիոն դոլար<ref>{{Cite web |title=Беттега жаждет реванша. Шевченко — встречи с обидчиками «Локо» |url=http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/73895 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221051729/http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/73895 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 21 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Ակումբը վատ է խաղացել, և շուտով թիմի գլխավոր մարզիչ Ֆիլիպ Բերժերոն ազատվել է աշխատանքից, իսկ նոր մարզիչ [[Լուիս Ֆեռնանդես]]ը կիսապաշտպանի դիրքը փոփոխել է<ref name="sofoot"/>, հաշվի առնելով, որ նա իր աշխատանքին մասնագիտորեն չէր մոտենում<ref name="node318686">{{Cite web |title=Stéphane Dalmat : «J’ai perdu du temps» |url=http://www.humanite.fr/node/318686 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220161441/http://www.humanite.fr/node/318686 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ 2001 թվականի հունվարին «Ինտեր Միլանը» Վամպետային փոխանակել է Դալմայի հետ<ref>{{Cite web |title=Вампета и Покеттино присоединились к «ПСЖ» |url=http://www.sports.ru/football/2951662.html?s=7ff9f93eb6028e3e |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808055334/http://www.sports.ru/football/2951662.html?s=7ff9f93eb6028e3e |archive-date=2016 թ․ օգոստոսի 8 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Նա իր նորամուտը նշել է թիմի կազմում հունվարի 28-ին՝ «Բարիի» դեմ խաղում, իսկ երեք ամիս անց՝ ապրիլի 21-ին, խփել է իր առաջին գոլը ակումբի կազմում՝ հարվածելով «Ֆիորենտինայի» դարպասներին։ Կիսապաշտպանը դարձել է հիմնական կազմի խաղացող, բայց հաջորդ մրցաշրջանում նա խաղացել է ընդամենը 6 խաղ. նրան խանգարել է լուրջ վնասվածքը՝ ձախ ոտքի բիցեպսի մկանի ձգումը<ref>{{Cite web |title="Интер" потерял Дальма, Каллона и Морфео |url=https://www.sport-express.ru/football/news/40900/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135704/https://www.sport-express.ru/football/news/40900/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, որի պատճառով Դալման նույնիսկ 4 ամիս չի մարզվել։ 2003 թվականի սեպտեմբերին Ստեֆանը վարձավճարով տեղափոխվել է «Տոտենհեմ»<ref>{{Cite web |title=Новости из стана соперников «Локомотива» |url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/124865 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221051652/http://www.sovsport.ru/news/text-item/124865 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 21 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, սեպտեմբերի 13-ին թիմի կազմում նորամուտը նշել է «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]]ի» դեմ խաղում։ նախատեսվել էր, որ նա պետք է փոխարիներ Քրիստիան Զիգեին, ով վնասվածքի պատճառով գրեթե չէր խաղում<ref name="sofoot"/>։ Բայց ֆրանսիացին չի դարձել մշտական մեկնարկային խաղացող<ref>{{Cite web |title=Дальма вернулся в «Интер» |url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/62034/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135350/https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/62034/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>. նրան, ինչպես գերմանացուն, խոչընդոտում էր Ինտերում ստացած վնասվածքը։ Դրանից հետո Դալման վարձավճարով տեղափոխվել է «[[Թուլուզ ՖԱ|Թուլուզ]]»<ref name="sofoot"/>։ Նա անմիջապես դարձել է ակումբի առաջնորդը՝ լավ համագործակցելով իր նախկին թիմակից Դանիել Մորեյրայի հետ<ref name="node318686"/>, սակայն խաղացողին կրկին խանգարել է վնասվածքը. հոկտեմբերին նա կոտրել է ոտքը «Նանտի» հետ ընկերական խաղում: Հետաքրքիր է, որ դրանից հետո լուրջ վնասվածք էր ստացել նաև Մորեյրան: 2005 թվականին Դալմայի պայմանագիրը «Ինտերի» հետ լրացել է, և ֆուտբոլիստը, որպես ազատ գործակալ, «[[Սանտանդեր]]ից» տեղափոխվել է «[[Ռասինգ Սանտանդեր|Ռասինգ]]»՝ ակումբի հետ կնքելով չորս տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |title=Стефан Дальма перебирается в Испанию |url=https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/90667/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220140410/https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/90667/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Ավելին, Ռասինգը շուտով պայմանագիր է կնքել նրա եղբոր՝ Վիլֆրիդի հետ, սակայն նրանց ելույթները ակումբի կազմում հիասթափեցնող են եղել<ref>{{Cite web |title=Дальма завершит сезон в «Расинге» |url=https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/114424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220140747/https://www.sport-express.ru/football/rfpl/news/114424/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, դա նույնիսկ նշել էր Իսպանիայի հավաքականի նախագահ Մանուել Ուերտան, ով դժգոհ էր, որ եղբայրները Սուրբ Ծննդյան տոներից հետո 4 օր ուշացել էին<ref name="sofoot"/>։ Դրանից հետո ֆուտբոլիստը դուրս չի եկել խաղադաշտ, իսկ հետո շատ լուրջ վնասվածք է ստացել, որը վաղաժամկետ ավարտել է նրա մրցաշրջանը<ref>{{Cite web |title=Дальма хотел бы остаться в «Бордо» |url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/167236/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135439/https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/167236/ |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ 2006 թվականի ամռանը նա վերադարձել էՖրանսիա՝ «Բորդո» ակումբ<ref>{{Cite web |title=«Бордо» подписал полузащитника «Сантоса» |url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/233827 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221051203/http://www.sovsport.ru/news/text-item/233827 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 21 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Այնտեղ նա չի դարձել հիմնական թիմի հիմնական խաղացող, մասնավորապես՝ նա խաղադաշտ դուրս չի եկել Լիգայի գավաթի եզրափակչում, որը նվաճել են «ժիրոնդինները»։ 2007 թվականի ամռանը Բորդոյի գլխավոր մարզիչ Լորան Բլանը հայտարարել է, որ  հույսը չի դնում Դալմայի վրա և հրաժարվել է երկարաձգել նրա պայմանագիրը<ref>{{Cite web |title=В новом сезоне Блан не рассчитывает на Дальма и Шмицера |url=https://www.sports.ru/football/3058064.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220132144/https://www.sports.ru/football/3058064.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ 2007 թվականի հուլիսին Ստեֆանը տեղափոխվել է «Սոշո»<ref>{{Cite web |title=Дальма перешёл в «Сошо» |url=https://www.championat.com/football/news-48926-dalma-pereshjol-v-sosho.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094915/https://www.championat.com/football/news-48926-dalma-pereshjol-v-sosho.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Այնտեղ նա արագ դարձել է թիմի առաջատարը, իսկ ավելի ուշ ակումբում ստացել է ավագի թևկապը։ 2008 թվականի նոյեմբերին Դալման կոտրել է [[Միրալեմ Պյանիչ]]ի ոտքը, որի համար որակազրկվել է 4 խաղով<ref>{{Cite web |title=Капитан «Сошо» дисквалифицирован на 4 матча |url=https://www.sports.ru/football/6132865.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220131625/https://www.sports.ru/football/6132865.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Միջադեպից հետո, երբ նա նա հարձակվել էր ոստիկանի վրա, որը փորձել էր կանգնեցնել նրան կնոջ հետ վիճաբանելուց, գիշերային ակումբից դուրս գալուց<ref>{{Cite web |title=Капитан «Сошо» Стефан Дальма задержан за нападение на полицейского |url=http://www.pressball.by/news/football/44350 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221003042/http://www.pressball.by/news/football/44350 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 21 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref><ref>{{Cite web |title=Капитан «Сошо» задержан за нападение на полицейского |url=https://www.sports.ru/football/7453505.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220132004/https://www.sports.ru/football/7453505.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, ֆուտբոլիստը ինքնկամ<ref>{{Cite web |title=«C’est quand même bizarre d’être découvert passé 30 ans» |url=http://www.liberation.fr/sports/2010/03/06/c-est-quand-meme-bizarre-d-etre-decouvert-passe-30-ans_613593 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911125031/https://www.liberation.fr/sports/2010/03/06/c-est-quand-meme-bizarre-d-etre-decouvert-passe-30-ans_613593/ |archive-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 11 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref> որոշել է չդառնալ թիմի ավագը<ref>{{Cite web |title=Дальма отказался от капитанской повязки в «Сошо» |url=https://www.championat.com/football/news-201416-dalma-otkazalsja-ot-kapitanskoj-povjazki-v-sosho.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220095349/https://www.championat.com/football/news-201416-dalma-otkazalsja-ot-kapitanskoj-povjazki-v-sosho.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Ավելի ուշ նրան դատապարտել են երկու տարվա պայմանական ազատազրկման։ 2010 թվականին Դալման տեղափոխվել է «Ռեն»<ref>{{Cite web |title=Французское межсезонье: кто – куда? |url=http://terrikon.com/posts/52552 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220132700/http://terrikon.com/posts/52552 |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref><ref>{{Cite web |title=Дальма перейдет из «Сошо» в «Ренн» |url=https://www.sports.ru/football/71872453.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220132448/https://www.sports.ru/football/71872453.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>, կիսապաշտպանի տրանսֆերի համար վճարելով 1.5 միլիոն եվրո<ref>{{Cite web |title=Ветеран французского футбола Стефан Дальма перешел из «Сошо» в «Ренн» |url=http://www.eurosport.ru/football/ligue-1/2009-2010/story_sto2403929.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220152022/http://www.eurosport.ru/football/ligue-1/2009-2010/story_sto2403929.shtml |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Ակումբում հաջող առաջին մրցաշրջանից հետո Ստեֆանը կոնֆլիկտ է ունեցել թիմի գլխավոր մարզիչ Ֆրեդերիկ Անտոնետիի հետ, որից հետո Դալման խնդրել է իրեն թույլ չտալ խաղադաշտ դուրս գալ<ref>{{Cite web |title=Дальма продолжит тренироваться с "Ренном", но играть не будет |url=http://www.euro-football.ru/article/36/884314_dalma_prodoljit_trenirovatsya_s_rennom_no_igrat_ne_budet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220204228/http://www.euro-football.ru/article/36/884314_dalma_prodoljit_trenirovatsya_s_rennom_no_igrat_ne_budet |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ 2012 թվականի հուլիսի 6-ին կիսապաշտպանը տեղափոխվել է «Նիմ»՝ կնքելով 2 տարվա պայմանագիր<ref>{{Cite web |title=Nimes, preso l'ex Inter Dalma |url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=366539 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910161155/http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=366539 |archive-date=2012 թ․ սեպտեմբերի 10 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Սակայն հուլիսի 24-ին, առանց երբևէ խաղադաշտ դուրս գալու, նա հայտարարել է, որ ավարտում է կարիերան<ref>{{Cite web |title=Дальма близок к завершению карьеры |url=http://football.ua/france/170817-dalma-blyzok-k-zavershenyju-karery.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220195602/http://football.ua/france/170817-dalma-blyzok-k-zavershenyju-karery.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref><ref>{{Cite web |title=Экс-футболист «ПСЖ» и «Интера» Дальма завершил карьеру в 33 года |url=http://rsport.ru/football/20120808/609048684.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220115518/http://rsport.ru/football/20120808/609048684.html |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ Խաղացողի կարիերան ավարտելուց հետո Դալման դարձել է Սեն-Մեդար-ան-Ժեյ ակումբի նախագահի խորհրդական՝ պատասխանատու թիմի երիտասարդական ուղղության համար<ref>{{Cite web |title=Dalmat devient conseiller à Saint-Médard |url=http://www.girondins33.com/Breves-9421-dalmat-devient-conseiller-a-saint-medard |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220094430/http://www.girondins33.com/Breves-9421-dalmat-devient-conseiller-a-saint-medard |archive-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 20 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 11}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ստեֆանի եղբայրները՝ Ուիլֆրեդը և Սիրիլը, նույնպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստներ են։ == Վիճակագրություն == {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|Մրցաշրջան !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Լիգա !colspan="2"|Առաջնություն !colspan="2"|Գացաթներ !colspan="2"|Միջազգային |- !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |1997/1998 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Շատորու |Դիվիզիոն 1 |29 |1 |1 |0 |— |— |- |1998/1999 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Լանս |Դիվիզիոն 1 |25 |3 |9 |1 |5 |0 |- |1999/2000 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Օլիմպիկ Մարսել |Դիվիզիոն 1 |29 |1 |3 |0 |11 |0 |- |2000/2001 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Պարի Սեն-Ժերմեն |Դիվիզիոն 1 |19 |1 |1 |0 |6 |0 |- |2000/2001 |{{Դրոշավորում|Իտալիա}} Ինտեր Միլան |Սերիա А |17 |2 |0 |0 |— |— |- |2001/2002 |{{Դրոշավորում|Իտալիա}} Ինտեր Միլան |Սերիա А |16 |1 |1 |0 |7 |1 |- |2002/2003 |{{Դրոշավորում|Իտալիա}} Ինտեր Միլան |Սերիա А |15 |0 |0 |0 |11 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2003-04 (Անգլիա)|2003/2004]] |{{Դրոշավորում|Անգլիա}} Տոտենհեմ Հոթսպուր |Պրեմիեր լիգա |22 |3 |6 |0 |— |— |- |2004/2005 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Թուլուզ |Լիգա 1 |19 |1 |1 |1 |— |— |- |[[Լա Լիգա 2005-06|2005/2006]] |{{Դրոշավորում|Իսպանիա}} Ռասինգ (Սանտանդեր) |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |13 |0 |0 |0 |— |— |- |2006/2007 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Բորդո |Լիգա 1 |13 |0 |4 |0 |3 |1 |- |2007/2008 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Սոշո |Լիգա 1 |35 |3 |5 |0 |2 |0 |- |2008/2009 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Սոշո |Լիգա 1 |27 |1 |2 |0 |— |— |- |2009/2010 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Сошо |Լիգա 1 |29 |4 |5 |1 |— |— |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2010/2011|2010/2011]] |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Ռեն |Լիգա 1 |33 |2 |1 |0 |— |— |- |2011/2012 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Ռեն |Լիգա 1 |4 |0 |1 |0 |6 |0 |- |2012/2013 |{{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Նիմ |Լիգա 2 |0 |0 |0 |0 |— |— |- |} == Ձեռքբերումներ == * Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի հաղթող՝ 1998/1999, 2006/2007 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.lfp.fr/joueur/dalmat-stephane Պրոֆիլ lfp.fr կայքում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=17918 Պրոֆիլ soccerbase.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Դալմա, Ստեֆան}} [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուլուզի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շատորուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռասինգ Սանտանդերի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սոշոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] fh6mkfucwlh4s5pvtoyuug65x2a0swp 102 1324781 10806318 10806000 2026-06-29T14:18:41Z Խմբագրող 136173 /* Նոր հոդվածներ */ 10806318 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1px solid # ffebdc; background-color: # fff7f1; text-align:center; font-size:0.9em;" |- | style="width:20%; text-align:left; font-size:0.9em;" | ←[[Վիքիպեդիա:ՀՍՀ հոդվածների վիքիֆիկացում|Նախկին համագործակցության շաբաթվա էջը]] | style="width:50%;" | '''Սիրիական միամսյակ''' | style="width:20%; text-align:right;font-size:0.9em;" | [[Վիքիպեդիա:CEE Spring 2015|Հաջորդ համագործակցության շաբաթվա էջը]]→ |} {| class="wikitable" |- |-align="left" |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Պատկեր:Flag_of_the_Syrian_revolution.svg|200px|ձախից]] 2015 թվականի փետրվարի 20-ից մինչև մարտի 20-ը ներառյալ տեղի է ունենալու Սիրիայի մասին հոդվածների ստեղծում և բարելավում։ Համագործակցության մասնակիցների նպատակն է այդ ընթացքում հնարավորինս շատ հոդվածներ ստեղծել, բարելավել կամ ընդլայնել եղածները։ Արդյունքում կհարստացնենք Հայերեն Վիքիպեդիան Մերձավոր Արևելքի ամենահետաքրքիր պետություններից մեկի մասին հոդվածներով, կլինենք տեղեկացված այդ երկրի, այնտեղ ապրող ժողովրդի, այդ թվում՝ հայերի մասին, նրանց պատմությանն ու մշակույթին։ Մասնակցելու համար գրանցեք Ձեր օգտանունը «Համագործակցության մասնակիցներ» բաժնում, իսկ Ձեր կողմից ստեղծված կամ բարելավված հոդվածները՝ ստորև ներկայացված համապատասխան բաժիններում («Ստեղծված հոդվածներ», «Բարելավված հոդվածներ»)։ Եթե Դուք այս նախագծի մասնակից եք, ապա կարող եք Ձեր մասնակցային էջում տեղադրել հետևյալ կաղապարը՝ *'''<nowiki>{{Սիրիական միամսյակ նախագծի մասնակից}}</nowiki>''' Այս նախագծի շրջանակում ստեղծված հոդվածների քննարկման էջում տեղադրեք հետևյալ կաղապարը՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ}} կամ {{ՍՄ}}</nowiki>''', իսկ բարելավված հոդվածների քննարկման էջում՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ/բարելավում}} կամ {{ՍՄԲ}}</nowiki>''' [[Պատկեր:Emblem of Syria (2025–present).svg|frameless|աջից]] Մի քանի խնդրանք * Հոդվածը թարգմանեք ամբողջությամբ՝ մնացած նմանատիպ հոդվածների օրինակով։ Եթե զգում եք, որ հոդվածը ծավալուն է, կամ կան անհասկանալի (արաբերեն չտիրապետողների համար) անուններ, ապա անցեք ավելի փոքր հոդվածի՝ դա թողնելով մյուսներին։ * Այս էջում մի ավելացրեք հոդվածներ, և Ձեր գրած հոդվածների կողքին մի ավելացրեք «կանաչ թռչնակ»։ Դա դրվում է հոդվածը ստուգելուց հետո։ * Հոդվածներ գրելիս աշխատեք հնարավորինս նման գրել՝ քաղաքները՝ մի ստանդարտով, շրջանները՝ մեկ այլ, գավառներն ու մարզերը։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր կաղապարները ու կատեգորիաները։ Պատկերները կարող եք ներբեռնել վիքիպահեստից, որի հղումը անմիջապես կողքին է։ Հաճելի խմբագրումներ։ == Մրցանակներ == {| class="wikitable" |- !Նկար !! Նկարագրություն |- ||| [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի զարգացման շքանշան|Սիրիայի զարգացման շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 10 հոդված։ |- | [[Պատկեր:BoNM - Syria.png|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 100 հոդված։ |- | [[Պատկեր:Siria 1-in astijan (Gardmanahay).jpg|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 300 հոդված։ |} == Համագործակցության մասնակիցներ == 1-ին հոդվածը գրվել է Գարդմանահայ մասնակցի կողմից՝ փետրվարի 18-ին, 100-րդը՝ Արմենուհու՝ փետրվարի 22-ին, 200-րդը՝ Հովսեփի՝ փետրվարի 27-ին, 300-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 3-ին, 400-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 9-ին: Մարտի 18-ին բարելավվեց 500-րդ հոդվածը՝ «[[Ալավիներ]]»: Միամսյակը մոտեցավ ավարտին: {| class="wikitable" |- ! № !! Մասնակցի <br/> անուն !! Ստեղծված հոդվածների <br/> քանակ !! Բարելավված հոդվածների <br/> քանակ |- |1 || [[Մասնակից:Hosep.galstyan|Հովսեփ]] || 307 || 3 |- |2 || [[Մասնակից:Hayk.arabaget|Հայկ արաբագետ]] || 110 || 11 |- |3 || [[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] || 28 || 1 |- |4 || [[Մասնակից:Voskanyan|Արմենուհի]] || 19 || |- |5 || [[Մասնակից:Anush Keyan|Անուշիկ]] || 13 || |- |6 || [[Մասնակից:Seskfabrega|Նորայր]] || 11 || |- |7 || [[Մասնակից:Setrag|Սեդրակ]] || 5 || |- |8 || [[Մասնակից:Hayg9|Հայկ]] || 1 || |- |9 || [[Մասնակից:Hasmik.Man|Հասմիկ]] || 1 || |- |10 || [[Մասնակից:Տաթևիկ Թովմասյան|Տաթևիկ]] || 1 || |- |11 || [[Մասնակից:Azat1009 |Ազատ]] || 1 || |- |12 || [[Մասնակից:Zyzzzzzy|Zyzzzzzy]] || 1 || |- |13 || [[Մասնակից:ERJANIK|ERJANIK]] || 1 || |- | || Ընդամենը || 499 || 15 |} </div> <center> {| | <center>'''Մուտքագրեք հոդվածի անունը'''</center> |- |<inputbox> type=create buttonlabel=Ստեղծել նոր հոդված </inputbox> |}</center> == Հոդվածներ == Սիրիայի տարածքը բաժանված է 13 մուհաֆազաների կամ մարզերի միջև, իսկ 14-րդ մուհաֆազայի կարգավիճակում է մայրաքաղաք Դամասկոսը։ [[Սիրիայի մարզեր]]ը իրենց հերթին բաժանվում են 65 մինտակաների կամ գավառների։ [[Սիրիայի գավառներ]]ը բաժանվում են 284 շրջանների կամ նահիյաների։ Սիրիան ունի 286 քաղաք ու ավան։ ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Damascus Governorate|Դամասկոս}} === [[Դամասկոսի մարզ]] === ''քաղաք'' :# [[Դամասկոս]] [[:ru:Дамаск|(ռուսերեն)]] ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Daraa Governorate|Դառաա}} === [[Դառաայի մարզ]] === # [[Ալ-Սանամեյնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սանամեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մասմիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղաբաղիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բոսրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ Ղազալայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շաջարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դաէլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջիզայի շրջան (Սիրիա)|Ալ-Ջիզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուսեյֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջասիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հիրաքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նավայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Մասքինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թասիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Հիրաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Մասքին]] [[:en:Al-Shaykh Maskin|(անգլերեն)]] :# [[ալ-Շաջարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մասմիա]] [[:en:Al-Masmiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուսեյֆիրա]] [[:en:Al-Musayfirah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սանամեյն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բոսրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դառաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դաէլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թասիլ]] [[:en:Tasil|(անգլերեն)]] :# [[Իզրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ Ղազալա]] [[:en:Khirbet Ghazaleh|(անգլերեն)]] :# [[Ղաբաղիբ]] [[:en:Ghabaghib|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրիբ]] [[:en:Muzayrib|(անգլերեն)]] :# [[Նավա (քաղաք)|Նավա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջիզա (Դառաա)|ալ-Ջիզա]] [[:en:Al-Jiza, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ջասիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Deir ez-Zor Governorate‎|Դեյր-էլ-Զոր}} === [[Դեյր-էլ-Զորի մարզ]] === # [[Աբու Քամալի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մայադինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր-էլ-Զորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր-էլ-Զորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբանի շրջան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեր Զոր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Idlib Governoratee‎|Իդլիբ}} === [[Իդլիբի մարզ]] === # [[Առիհայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Առիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իհսիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամբալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու ալ-Զուհուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիննիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարակիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թաֆթանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ Միսրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարմինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արմանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրկինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալկինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Թախարիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Շեյխունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինջարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Նաբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թամանաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիդամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարքուշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջանուդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Իհսիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհամբալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կուրկինա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սինջար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թամանաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու ալ-Զուհուր]] [[:en:Abu al-Duhur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Դանա]] [[:en:Al-Dana, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ջանուդիա]] [[:en:Al-Janudiyah|(անգլերեն)]] :# [[Առիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արմանազ]] [[:en:Armanaz|(անգլերեն)]] :# [[Բիննիշ]] [[:en:Binnish|(անգլերեն)]] :# [[Դարքուշ]] [[:en:Darkush|(անգլերեն)]] :# [[Թաֆթանազ]] [[:ru:Тафтаназ (город)|(ռուսերեն)]] :# [[Իդլիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Շեյխուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարեմ (քաղաք)|Հարեմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ Միսրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջիսր ալ-Շուղուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարակիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալկին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարմին]] [[:en:Sarmin|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Թախարիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քաֆր Նաբլ]] [[:en:Kafr Nabl|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Latakia Governorate|Լաթակիա}} === [[Լաթակիայի մարզ]] === # [[Լաթակիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Այն Շիկակի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Բայդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Թինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Շարկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Յաշուտի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բահլուլիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դալիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Լաթակիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կաստալ Մաաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյլիբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաուբաթ Բուրղալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սլինֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քեսաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քինսաբբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆախուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Այն Շիկակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Բայդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Թինա]] [[:en:Ayn al-Tineh, Latakia Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Այն ալ-Շարկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բեյթ Յաշուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բահլուլիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դալիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Լաթակիա]] [[:ru:Латакия|(ռուսերեն)]] :# [[Կաստալ Մաաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կարդահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հանադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաֆֆա]] [[:en:Al-Haffah|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաբլե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաուբաթ Բուրղալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սլինֆա]] [[:en:Slinfah|(անգլերեն)]] :# [[Քեսաբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քինսաբբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ֆախուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Quneitra Governorate|ալ-Կունեյտրա}} === [[Ալ-Կունեյտրայի մարզ]] === # [[Ալ-Կունեյտրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Բուտեյխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կունեյտրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաշանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Առնաբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Միսադաի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Բուտեյխա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կունեյտրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Խաշանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Առնաբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Միսադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ֆիկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Aleppo Governorate|Հալեպ}} === [[Հալեպի մարզ]] === # [[Ազազի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆիրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աբու Կիլկիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Քահֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ախթարինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Առիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բուլբուլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաթ Իզզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զամմարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիրբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադիֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել ալ-Դամանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Առնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Ռիֆաաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իբբին Սամաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խանասիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հադերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հուրայթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղանդուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաաբատլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասքանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շառռանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շեյխ ալ-Հադիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շույուխ Թահթանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջալաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջինդեյրեսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաջուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սառռինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուրում ալ-Քուբրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քուվեյրիս Շարկիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Կիլկիլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու Քահֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ազազ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աթարիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ախթարին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Արաբ]] [[:ru:Айн-эль-Араб|(ռուսերեն)]] :# [[Առիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աֆրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բաբ]] [[:en:Al-Bab|(անգլերեն)]] :# [[Բուլբուլ]] [[:en:Bulbul, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Դառաթ Իզզա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր Հաֆիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թադիֆ]] [[:en:Tedef|(անգլերեն)]] :# [[Թել Առան]] [[:en:Tell Aran|(անգլերեն)]] :# [[Թել Ռիֆաաթ]] [[:ru:Телль-Рифъат|(ռուսերեն)]] :# [[Իբբին Սամաան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խանասիր]] [[:en:Khanasir|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Խաֆսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հալեպ]] [[:ru:Алеппо|(ռուսերեն)]] :# [[Ղանդուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաաբատլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մանբիջ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մասքանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարի (քաղաք)|Մարի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շառռան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շեյխ ալ-Հադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Նուբլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շույուխ Թահթանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջալաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջարաբուլուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջինդեյրես]] [[:ru:Джандарис|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Ռաի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաջու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սառռին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաֆիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաուրան (քաղաք)|Սաուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ուրում ալ-Քուբրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քուվեյրիս Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Hama Governorate|Համա}} === [[Համայի մարզ]] === # [[Ալ-Սալամիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սալամիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Սահլաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շատհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կալաթ ալ-Մադիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բառռի Շարկիյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաբբուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուկայրիբաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիրբանաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Զիտայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քառնազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբ Ռամլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աուջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Հալակիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վադի ալ-Ույունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Զիարա]] [[:en:Al-Ziyarah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուկեյլաբիա]] [[:en:Al-Suqaylabiyah|(անգլերեն)]] :# [[Բառռի Շարկի]] [[:en:Barri Sharqi|(անգլերեն)]] :# [[Թել Սալհաբ]] [[:en:Tell Salhab|(անգլերեն)]] :# [[Կալաաթ ալ-Մադիկ]] [[:en:Qalaat al-Madiq|(անգլերեն)]] :# [[Համա]] [[:ru:Хама|(ռուսերեն)]] :# [[Մասյաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհրադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շատհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալամիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուրան (Համա)|Սուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Վադի ալ-Ույուն]] [[:en:Wadi al-Uyun|(անգլերեն)]] :# [[Քառնազ]] [[:en:Karnaz|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Զիտա]] [[:en:Kafr Zita|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Al-Hasakah Governorate|ալ-Հասաքա}} === [[Ալ-Հասաքայի մարզ]] === # [[Ալ-Կամիշլիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Կամիշլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Համիսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ամուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կահտանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Թամերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շադդադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիր ալ-Հելուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիշեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հավլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջավադիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յառուբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դարբասիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դարբասիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շադդադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կահտանիա]] [[:en:Al-Qahtaniyah, al-Hasakah Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամիշլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հասաքա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիքիա]] [[:en:Al-Malikiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ամուդա]] [[:en:Amuda|(անգլերեն)]] :# [[Թել Թամեր]] [[:en:Tell Tamer|(անգլերեն)]] :# [[Ռաս ալ-Այն (ալ-Հասաքա)|Ռաս ալ-Այն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաուլ]] [[:en:Al-Hawl|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Յառուբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Homs Governorate|Հոմս}} === [[Հոմսի մարզ]] === # [[Ալ-Կուսեյրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հոմսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Հոմսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբա Թին Նուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Նիսերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆուրկուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռիկամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարյաթեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսյա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սադադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուսեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հոզի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուխնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալբիսեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբբ ալ-Ջառռահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Լահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կաբուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հադիդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նասիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուաշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Կուսեյր]] [[:ru:Эль-Кусайр|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Հուաշ]] [[:en:Al-Huwash, Homs Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուխարրամ]] [[:en:Al-Mukharram|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Նասիրա]] [[:en:Al-Nasirah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ռասթան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուխնա]] [[:en:Al-Sukhnah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Թադմոր]] [[:en:Tadmur|(անգլերեն)]] :# [[Թալդու]] [[:en:Taldou|(անգլերեն)]] :# [[Թել Քալախ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հոմս]] [[:ru:Хомс|(ռուսերեն)]] :# [[Խիրբա Թին Նուր]] [[:en:Khirbet Tin Nur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ֆուրկուլուս]] [[:en:Furqlus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կարյաթեյն]] [[:en:Al-Qaryatayn|(անգլերեն)]] :# [[Մահին]] [[:en:Mahin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Հիսյա]] [[:en:Hisyah|(անգլերեն)]] :# [[Սադադ]] [[:en:Sadad, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Շին]] [[:en:Shin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Լահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Ar-Raqqah Governorate|ալ-Ռակկա}} === [[Ալ-Ռակկայի մարզ]] === # [[Ալ-Ռակկայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Ռակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաադանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մանսուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջառնիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլուքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Իսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Ռակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թել Աբյադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաադան]] [[:en:Ma'adan|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մանսուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջառնիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուլուք (քաղաք)|Սուլուք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն Իսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Rif-Dimashq Governorate|Ռիֆ Դիմաշկ}} === [[Ռիֆ Դիմաշկ]] === # [[Ալ-Զաբադանիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիֆ Դիմաշկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Զաբադանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մադայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրղայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սայդնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռանքուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Ֆիջայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դիմասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջեյրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաալուլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռուհեյբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասալ ալ-Վարդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Ատիյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սահնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառասթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբեյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դումեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաշաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղիզլանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառան ալ-Ավամիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Ջենի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սասայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քիսվա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբբիլայի շրջան ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարամանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Բատնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դիմաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Դումեյր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Զաբադանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թելլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կուտեյֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ղիզլանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաբք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաշաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռուհեյբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քիսվա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Ֆիջա]] [[:en:Ain al-Fijah|(անգլերեն)]] :# [[Ասալ ալ-Վարդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արբին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բաբբիլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դարայյա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դումա (քաղաք)|Դումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կատանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կարա]] [[:en:Qara, Syria|(ռուսերեն)]] :# [[Կուդսայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] :# [[Հառասթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաալուլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մադայա]] [[:en:Madaya, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Յաբրուդ]] [[:ru:Ябруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ջարամանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջեյրուդ]] [[:ru:Джеруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ռանքուս]] [[:en:Rankous|(անգլերեն)]] :# [[Սահնայա]] [[:en:Sahnaya|(անգլերեն)]] :# [[Սայդնայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սասա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սիրղայա]] [[:en:Serghaya|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Բատնա]] [[:en:Kafr Batna|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category: As-Suwayda Governorate|ալ-Սուեյդա}} === [[Ալ-Սուեյդայի մարզ]] === # [[Ալ-Սուեյդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սուեյդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մազրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուշաննաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուրեյյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղարիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զեյբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մալահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Մազրաա]] [[:en:Al-Mazraa, Suwayda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուշաննաֆ]] [[:en:Al-Mushannaf|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կուրեյյա]] [[:en:Al-Qurayya|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուեյդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շահբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալխադ]] [[:en:Salkhad|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Արիկա]] [[:en:Al-Ariqah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ղարիա ալ-Ղարբիա]] [[:en:Al-Ghariyah al-Gharbiyah|(անգլերեն)]] :# [[Զեյբին]] [[:en:Dhibin|(անգլերեն)]] :# [[Մալահ]] [[:en:Malah, Suwayda|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Tartus Governorate|Տարտուս}} === [[Տարտուսի մարզ]] === # [[Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Անազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բարիկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դվեյր Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալինի շրջան (Սիրիա)|Թալինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ ալ-Մաազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կադմուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կիմսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համամ Վասելի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համիդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաշթա ալ-Հալուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Բադրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջունեյնեթ Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆսաֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեբեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սիսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Տավահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Անազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արվադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բանիաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բարիկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դվեյր Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դուռեյքիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թալին (Սիրիա)|Թալին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ ալ-Մաազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կադմուս]] [[:en:Al-Qadmus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամսիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համմամ Վասել]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Համիդիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաշթա ալ-Հալու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Բադր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջունեյնեթ Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաս ալ-Խաշուֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռաուդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուդա]] [[:en:Al-Sawda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սաֆսաֆա]] [[:en:Al-Safsafah|(անգլերեն)]] :# [[Սաֆիթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սեբե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սիսինիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Տավահին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Տարտուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քարիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> === Այլ === ''Լքված ու ավերակ քաղաքների մասին հոդվածներ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աֆամեա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարքեմիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուսն բերդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարի (քաղաք-պետություն)|Մարի]] # [[Սալահ ալ-Դինի ամրոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուգարիտ]] [[:en:Ugarit|(անգլերեն)]] </div> ''Ստեղծված հոդվածներ'' {{Սյուն|3}} # [[Addounia TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Arrai TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Cham TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Massaya TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուռ Շամ հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական կրթական հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի տրանսպորտի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի քաղաքներ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի շրջաններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օդանավակայանների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] {{Սյունակ ավարտ}} == Նոր հոդվածներ == Ելնելով նրանից, որ նախագծի ընթացքում պետք է ստեղծվեր կամ բարելավվեր 600 հոդված (ստույգ՝ 610), որոնցից դեռ 83-ը չեն ստեղծվել կամ բարելավվել, Սիրիայի թեմայով 1000 հոդված ստեղծելու համար շարունակվում է նոր հոդվածների ստեղծում միամսյակից տարիներ հետո։ Դրանք բաժանվում են երկու փուլի։ === Առաջին փուլ === {{Սյուն|3}} # [[Դամասկոսի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի գրավում (1920)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Էվակուացիայի օր (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի ճակատամարտ (2024)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեյսալունի ճակատամարտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի առաջին հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի թագավորություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ընդհանուր ընդվզում (1936)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական անկախության պայմանագիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երկրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Օսմանյան կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական Դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական պատերազմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադական ռեժիմի տապալում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադ-Սադդամյան հակամարտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի անկում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հյուսիսային և արևելյան Սիրիայի ինքնավար վարչություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի աշխարհագրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1970)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի նախագահ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի սահմանադրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ապստամբություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական մեծ հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական իսլամական հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ առաջնորդություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ պետություններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության ճակատ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության բանակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության կազմակերպություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի անցումային կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ժամանակավոր կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասորիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Եզդիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իսլամը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հույները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քրիստոնեությունը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Տիեզերաց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրեյշի բազե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ ալ-Դինի արծիվ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սելևկիա (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սիմեոն Սյունակյաց եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դրոշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական գրականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական երաժշտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի զինանշան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական թատրոն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նասիբ Արիդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդ ալ-Մասիհ Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նադրա Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիզկալլա Հասուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդալլահ Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարյանա Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամմադ ալ-Մաղուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղադա ալ-Սամման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օրհներգ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլտան ալ-Ատրաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ Ջադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Յուպիտերի տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Աքեմենյան Պարսկաստանի կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Աֆամեա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Ջաբլե)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Պալմիրա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուղիղ փողոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մարիամ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Թումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Համիդիա շուկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հին քաղաք (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Գանձարանի գմբեթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուրադ փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինան փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարմիր մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Զեյնաբ մզկիթ (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Ռուկայյա մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)]] [[:en:Great Mosque of Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Շուեյբիա մզկիթ (Հալեպ)]] [[:en:Al-Shu'aybiyya Mosque|(անգլերեն)]] # [[ալ-Նուկտա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Օմարի մզկիթ (Բոսրա)]] [[:en:Al-Omari Mosque (Bosra)|(անգլերեն)]] # [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մզկիթների ցանկ]] [[:en:List of mosques in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական ափամերձ լեռնաշղթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բարադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հերմոն (լեռ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղաբի հարթավայր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շմեյմիս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Ազմի պալատ (Համա)]] [[:en:Azm_Palace_(Hama)|(անգլերեն)]] # [[Քրիստոնեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Christliches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Մուսուլմանական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Muslimisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Հրեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Jüdisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Քրիստոնյաների կոտորած Սիրիայում (1860)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի կոտորած (1850)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արևելքի ասորական եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մելքիական հույն կաթոլիկ եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թեկղի վանք (Մաալուլա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Վարդան վանք (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ վանք (ալ-Միշտայա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սարգիս և Բաքոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հակոբ վանք (Կարա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հունական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ ասորական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եփրեմ Ասորի տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուս Թագավոր եկեղեցի (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջադիդա (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանուկ Հիսուս տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցի եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հովսեփ տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ասիա Իմաստուն եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Խաբաբ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թել Նասրի)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Իզրաա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Սուեյդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա եկեղեցի (ալ-Կուսեյր)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Կոստանդիանոս և Հեղինե տաճար (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Տարտուս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուսի Սուրբ Սրտի եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սրբոց Քառասնից Մանկանց տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աստվածածնի գոտու տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հոգի տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Խաղաղության]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս մատուռ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թուրմանին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուշաբբաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Անտոնիոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թերեզա եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ղազարոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ժողովրդական պալատ]] [[:en:People's Palace (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Damascus|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի օպերային թատրոն]] [[:en:Damascus Opera House|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի ազգային գրադարան]] [[:en:National Library of Syria|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Damascus International Airport|(անգլերեն)]] # [[Լաթակիայի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Latakia|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի երկաթուղային կայարան]] [[:en:Aleppo railway station|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ջունբլաթ]] [[:en:Beit Junblatt|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Աջիկբաշ]] [[:en:Beit Achiqbash|(անգլերեն)]] # [[Խանկահ ալ-Ֆարաֆիրա]] [[:en:Khanqah al-Farafira|(անգլերեն)]] # [[Համմամ ալ-Նահհասին]] [[:en:Hammam al-Nahhasin|(անգլերեն)]] # [[Կենտրոնական սինագոգ (Հալեպ)]] [[:en:Central Synagogue of Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Կուսանաց ամրոց]] [[:en:Qasr al-Banat|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Ռահբա]] [[:en:Al-Rahba|(անգլերեն)]] # [[Միրզայի ամրոց]] [[:en:Bourzey castle|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Մարկաբ]] [[:en:Margat|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Aleppo International Airport|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային մարզադաշտ]] [[:en:Aleppo International Stadium|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} === Երկրորդ փուլ === ''Պատմություն'' {{Սյուն}} # [[Ալավիների պետություն]] [[:en:Alawite State|(անգլերեն)]] # [[Դեր Զորի հարձակում (2024)]] [[:en:Deir ez-Zor offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի արևելյան հարձակում (2024)]] [[:en:East Aleppo offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Համայի կոտորած (1981)]] [[:en:1981 Hama massacre|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2013)]] [[:en:2013 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2014)]] [[:en:2014 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2015)]] [[:en:2015 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2016)]] [[:en:2016 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (գարուն, 2017)]] [[:en:Hama offensive (March–April 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (սեպտեմբեր, 2017)]] [[:en:Hama offensive (September 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի պաշարում (2012)]] [[:en:Siege of Homs|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2015)]] [[:en:Homs offensive (November–December 2015)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2017)]] [[:en:Eastern Homs offensive (2017)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2018)]] [[:en:Northern Homs offensive (April–May 2018)|(անգլերեն)]] # [[Հոկտեմբերյան պատերազմի պանորամա]] [[:en:October War Panorama|(անգլերեն)]] # [[Մանբիջի հարձակում (2024)]] [[:en:Manbij offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մազրաայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Mazraa|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մուսեյֆիրայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Musayfirah|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի հարձակում (2024)]] [[:en:Palmyra offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ջազիրայի գավառ]] [[:en:Al-Jazira Province|(անգլերեն)]] # [[Սալխադի գրավում]] [[:en:Capture of Salkhad|(անգլերեն)]] # [[Սև սեպտեմբեր]] [[:en:Black September|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան արշավանք]] [[:en:Syria–Lebanon campaign|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիայի հարձակում (2024)]] [[:en:Southern Syria offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Քոբանիի բախումներ (2024)]] [[:en:2024 Kobani clashes|(անգլերեն)]] # [[ալ-Քաֆրի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Kafr|(անգլերեն)]] # [[Համայի ապստամբություն (1925)]] [[:en:1925 Hama uprising|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական ընդդիմություն (2011-2024)]] [[:en:Syrian opposition (2011–2024)|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (մարտ, 1949)]] [[:en:March 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (օգոստոս, 1949)]] [[:en:August 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (դեկտեմբեր, 1949)]] [[:en:December 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1951)]] [[:en:1951 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1954)]] [[:en:1954 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական փրկության կառավարություն]] [[:en:Syrian Salvation Government|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի պաշարում (634)]] [[:en:Siege of Damascus (634)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի պաշարում (637)]] [[:en:Siege of Aleppo (637)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կոդեքս]] [[:en:Aleppo Codex|(անգլերեն)]] # [[Համդանիների ամիրայություն]] [[:en:Hamdanid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Միրդասիների ամիրայություն]] [[:en:Mirdasid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Մարդ Դաբիկի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of Marj Dabiq|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի կուսակալություն]] [[:en:Damascus Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կուսակալություն]] [[:en:Aleppo Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիա]] [[:en:Southern Syria|(անգլերեն)]] # [[Հուսեյն թագավորի դաշնության նախագիծ]] [[:en:King Hussein's federation plan|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանի սիրիական օկուպացիա]] [[:en:Syrian occupation of Lebanon|(անգլերեն)]] # [[Մեռյալ քաղաքներ]] [[:en:Dead Cities|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Աշխարհագրություն'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի բնակչություն]] [[:en:Demographics of Syria|(անգլերեն)]] # [[Կասիուն (լեռ)]] [[:en:Mount Qasioun|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հառռա]] [[:en:Tell al-Hara|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ակռաա]] [[:en:Jebel Aqra|(անգլերեն)]] # [[ալ-Սաֆա]] [[:en:Al-Safa (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմանի լեռնաշղթա]] [[:en:Turkmen Mountain|(անգլերեն)]] # [[Հարիմի լեռնաշղթա]] [[:en:Harim Mountains|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռնազանգված]] [[:en:Kurd Mountain|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռ]] [[:en:Jabal al-Akrad|(անգլերեն)]] # [[Հաուրան]] [[:en:Hauran|(անգլերեն)]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզ]] [[:en:Jabal al-Druze|(անգլերեն)]] # [[Սինջարի լեռնաշղթա]] [[:en:Sinjar Mountains|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ազիզ լեռնազանգված]] [[:en:Mount Abdulaziz|(անգլերեն)]] # [[ալ-Բիշրի]] [[:en:Jebel Bishri|(անգլերեն)]] # [[ալ-Համմադ]] [[:ar:بادية الحماد|(արաբերեն)]] # [[Հոմսի իջվածք]] [[:ru:Хомсская впадина|(ռուսերեն)]] # [[ալ-Բալիխ]] [[:en:Balikh River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ղուտա]] [[:en:Ghuta|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի հարթավայր]] [[:en:Aleppo plateau|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զավիա]] [[:en:Jabal Zawiya|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին ամբարտակ]] [[:en:Tishrin Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մանսուրայի ամբարտակ]] [[:en:Mansoura Dam|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի ամբարտակ]] [[:en:Lake Homs Dam|(անգլերեն)]] # [[Խարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հալաբիա]] [[:en:Halabiye Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վահդա ամբարտակ]] [[:en:Al-Wehda Dam|(անգլերեն)]] # [[Աֆրինի ամբարտակ]] [[:en:Afrin Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի ամբարտակ]] [[:en:Euphrates Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի լիճ]] [[:en:Euphrates Lake|(անգլերեն)]] # [[Կատինա]] [[:en:Lake Homs|(անգլերեն)]] # [[Սաբխաթ ալ-Ջաբբուլ]] [[:en:Sabkhat al-Jabbul|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին 16]] [[:en:Lake 16 Tishreen|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ալլան]] [[:en:Nahr al-Allan|(անգլերեն)]] # [[Բանիաս (գետ)]] [[:en:Banias River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահաբ (գետ)]] [[:en:Dhahab River|(անգլերեն)]] # [[Ջակջակ]] [[:en:Jaghjagh River|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հարավ)]] [[:en:Nahr al-Kabir|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հյուսիս)]] [[:en:Nahr al-Kabir al-Shamali|(անգլերեն)]] # [[Կուվեյկ]] [[:en:Queiq|(անգլերեն)]] # [[սոճի հալեպյան]] [[:en:Pinus halepensis|(անգլերեն)]] # [[եղևնի կիլիկյան ]] [[:en:Abies cilicica|(անգլերեն)]] # [[կաղնի լիբանանյան ]] [[:en:Quercus libani|(անգլերեն)]] # [[գիհի սիրիական]] [[:en:Juniperus drupacea|(անգլերեն)]] # [[կուլան սիրիական]] [[:en:Syrian wild ass|(անգլերեն)]] # [[Բծավոր բորենի]] [[:en:Striped hyena|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական պատնեշ]] [[:en:Syria–Turkey barrier|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական սահման]] [[:en:Syria–Turkey border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-իրաքյան սահման]] [[:en:Iraq–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-հորդանանյան սահման]] [[:en:Jordan–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան սահման]] [[:en:Lebanon–Syria border|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Անձինք'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի ազգեր]] [[:en:Ethnic groups in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի լեզուներ]] [[:en:Languages of Syria|(անգլերեն)]] # [[Աֆրո-սիրիացիներ]] [[:en:Afro-Syrians|(անգլերեն)]] # [[Դրուզները Սիրիայում]] [[:en:Druze in Syria|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմենները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Turkmen|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանցիները Սիրիայում]] [[:en:Lebanese people in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կրոնը Սիրիայում]] [[:en:Religion in Syria|(անգլերեն)]] # [[Հրեաները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Jews|(անգլերեն)]] # [[Չերքեզները Սիրիայում]] [[:en:Circassians in Syria|(անգլերեն)]] # [[Քրդերը Սիրիայում]] [[:en:Kurds in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կոստանդին Զուրեյկ]] [[:en:Constantin Zureiq|(անգլերեն)]] # [[Սալիհ ալ-Ալի]] [[:en:Salih al-Ali|(անգլերեն)]] # [[Հաշիմ ալ-Աթասի]] [[:en:Hashim al-Atassi|(անգլերեն)]] # [[Սուբհի բեյ Բարաքաթ]] [[:en:Subhi Bey Barakat|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Ազմա]] [[:en:Yusuf al-Azma|(անգլերեն)]] # [[Հակկի ալ-Ազմ]] [[:en:Haqqi al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ազմ]] [[:en:Khalid al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Շուքրի ալ-Կուաթլի]] [[:en:Shukri al-Quwatli|(անգլերեն)]] # [[Ամին ալ-Հաֆիզ]] [[:en:Amin al-Hafiz|(անգլերեն)]] # [[Թաջ ալ-Դին ալ-Հասանի]] [[:en:Taj al-Din al-Hasani|(անգլերեն)]] # [[Ջամիլ Մարդամ բեյ]] [[:en:Jamil Mardam Bey|(անգլերեն)]] # [[Ադիբ ալ-Շիշաքլի]] [[:en:Adib Shishakli|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ռահման ալ-Շահբանդար]] [[:en:Abdul Rahman Shahbandar|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ֆարհի]] [[:en:Bayt Farhi|(անգլերեն)]] # [[Մուստաֆա ալ-Թալ ]] [[:en:Mustafa Wahbi Tal|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Խալ]] [[:en:Yusuf al-Khal|(անգլերեն)]] # [[Ֆրանսիս Մարաշ]] [[:en:Francis Marrash|(անգլերեն)]] # [[Նաում Մուքարզիլ]] [[:en:Naoum Mokarzel|(անգլերեն)]] # [[Հաննա Դիաբ]] [[:en:Hanna Diyab|(անգլերեն)]] # [[Իբն ալ-Վարդի]] [[:en:Ibn al-Wardi|(անգլերեն)]] # [[Այիշա ալ-Բաունիա]] [[:en:'A'isha al-Ba'uniyya|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ]] [[:en:Khalid ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ I]] [[:en:Yazid I|(անգլերեն)]] # [[Մուավիա II]] [[:en:Mu'awiya II|(անգլերեն)]] # [[Մարվան I]] [[:en:Marwan I|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ I]] [[:en:al-Walid I|(անգլերեն)]] # [[Օմար II]] [[:en:Umar ibn Abd al-Aziz|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ II]] [[:en:Yazid II|(անգլերեն)]] # [[Հիշամ (խալիֆ)]] [[:en:Hisham ibn Abd al-Malik|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ II]] [[:en:Al-Walid II|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ III]] [[:en:Yazid III|(անգլերեն)]] # [[Իբրահիմ (խալիֆ)]] [[:en:Ibrahim ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Մարվան II]] [[:en:Marwan II|(անգլերեն)]] # [[Բուրիների ամիրայություն]] [[:en:Burid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Նուր ալ-Դին Զանգի]] [[:en:Nur al-Din Zengi|(անգլերեն)]] # [[Սադիկ ալ-Ազմ]] [[:en:Sadiq Jalal al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ասաադ]] [[:en:Khaled al-Asaad|(անգլերեն)]] # [[Ռաուլ Վիտալի]] [[:en:Raoul Gregory Vitale|(անգլերեն)]] # [[Մարվան Կասսաբ-Բաշի]] [[:en:Marwan Kassab-Bachi|(անգլերեն)]] # [[Լուայ Քայյալի]] [[:en:Louay Kayali|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Մշակույթ'' {{Սյուն}} # [[Կրթությունը Սիրիայում]] [[:en:Education in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական կինո]] [[:en:Cinema of Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական մամուլ]] [[:en:Mass media in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական խոհանոց]] [[:en:Syrian cuisine|(անգլերեն)]] # [[Ամրիթ]] [[:en:Amrit|(անգլերեն)]] # [[Արպադ (քաղաք)|Արպադ]] [[:en:Arpad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարա (քաղաք)|Բարա]] [[:en:Bara, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարադ]] [[:en:Barad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարիշա]] [[:en:Barisha, Harem District|(անգլերեն)]] # [[Բուրկուշ]] [[:en:Burqush|(անգլերեն)]] # [[Թել Բառռի]] [[:en:Tell Barri|(անգլերեն)]] # [[Թել Բեյդար]] [[:en:Tell Beydar|(անգլերեն)]] # [[Թել Բրաք]] [[:en:Tell Brak|(անգլերեն)]] # [[Թել Հալաֆ]] [[:en:Tell Halaf|(անգլերեն)]] # [[Թել Թվեյնի]] [[:en:Tell Tweini|(անգլերեն)]] # [[Կալբ Լոզե]] [[:en:Qalb Loze|(անգլերեն)]] # [[Կանավաթ]] [[:en:Qanawat|(անգլերեն)]] # [[Կատնա]] [[:en:Qatna|(անգլերեն)]] # [[Կյուռհոս]] [[:en:Cyrrhus|(անգլերեն)]] # [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] # [[Հուսն Սուլեյման]] [[:en:Hosn Suleiman|(անգլերեն)]] # [[Ռախլա]] [[:en:Rakhlah|(անգլերեն)]] # [[Ռաս ալ-Բասիտ]] [[:en:Ras al-Bassit|(անգլերեն)]] # [[Ռաս իբն Հանի]] [[:en:Ras Ibn Hani|(անգլերեն)]] # [[Ռասաֆա]] [[:en:Resafa|(անգլերեն)]] # [[Սարմադա]] [[:en:Sarmada|(անգլերեն)]] # [[Սիրջիլա]] [[:en:Serjilla|(անգլերեն)]] # [[Սուրա (Սիրիա)]] [[:en:Sura, Syria|(անգլերեն)]] # [[Ցիրկեզիում]] [[:en:Circesium|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի բերդ]] [[:en:Citadel of Damascus|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սալիմիա]] [[:en:Salimiyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սուլեյմանիա]] [[:en:Sulaymaniyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահիրիա գրադարան]] [[:en:Zahiriyya Library|(անգլերեն)]] # [[Հիջազ կայարան]] [[:en:Hejaz Railway Station, Damascus|(անգլերեն)]] # [[Հռոմեական թատրոն (Բոսրա)]] [[:en:Roman Theatre at Bosra|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի ամրոց]] [[:en:Palmyra Castle|(անգլերեն)]] # [[Մեծ սյունաշար (Պալմիրա)]] [[:en:Great Colonnade at Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Հաղթական կամար (Պալմիրա)]] [[:en:Monumental Arch of Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Դիոկղետիակոսի ճամբար]] [[:en:Camp of Diocletian|(անգլերեն)]] # [[Իֆկա]] [[:en:Efqa Spring|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի առյուծ]] [[:en:Lion of Al-lāt|(անգլերեն)]] # [[Հարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[Զենոբիայի կոյուղի]] [[:en:Canalizations of Zenobia|(անգլերեն)]] # [[Դամբարանների բլուր]] [[:en:Valley of the Tombs|(անգլերեն)]] # [[Էլահբելի աշտարակ]] [[:en:Tower of Elahbel|(անգլերեն)]] # [[Բաալշամինի տաճար]] [[:en:Temple of Baalshamin|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի տաճար]] [[:en:Temple of Al-Lat|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Համայի ջրանիվներ]] [[:en:Norias of Hama|(անգլերեն)]] # [[Արևելյան պալատ]] [[:en:Qasr al-Hayr al-Sharqi|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Կատեգորիա:Համագործակցություն (վիքինախագիծ)]] [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ]] [[Կատեգորիա:Վիքինախագծեր]] hr5agfy07m0v0e9pln54y8ax93vtqfx 10806356 10806318 2026-06-29T16:25:35Z Խմբագրող 136173 /* Առաջին փուլ */ 10806356 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1px solid # ffebdc; background-color: # fff7f1; text-align:center; font-size:0.9em;" |- | style="width:20%; text-align:left; font-size:0.9em;" | ←[[Վիքիպեդիա:ՀՍՀ հոդվածների վիքիֆիկացում|Նախկին համագործակցության շաբաթվա էջը]] | style="width:50%;" | '''Սիրիական միամսյակ''' | style="width:20%; text-align:right;font-size:0.9em;" | [[Վիքիպեդիա:CEE Spring 2015|Հաջորդ համագործակցության շաբաթվա էջը]]→ |} {| class="wikitable" |- |-align="left" |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Պատկեր:Flag_of_the_Syrian_revolution.svg|200px|ձախից]] 2015 թվականի փետրվարի 20-ից մինչև մարտի 20-ը ներառյալ տեղի է ունենալու Սիրիայի մասին հոդվածների ստեղծում և բարելավում։ Համագործակցության մասնակիցների նպատակն է այդ ընթացքում հնարավորինս շատ հոդվածներ ստեղծել, բարելավել կամ ընդլայնել եղածները։ Արդյունքում կհարստացնենք Հայերեն Վիքիպեդիան Մերձավոր Արևելքի ամենահետաքրքիր պետություններից մեկի մասին հոդվածներով, կլինենք տեղեկացված այդ երկրի, այնտեղ ապրող ժողովրդի, այդ թվում՝ հայերի մասին, նրանց պատմությանն ու մշակույթին։ Մասնակցելու համար գրանցեք Ձեր օգտանունը «Համագործակցության մասնակիցներ» բաժնում, իսկ Ձեր կողմից ստեղծված կամ բարելավված հոդվածները՝ ստորև ներկայացված համապատասխան բաժիններում («Ստեղծված հոդվածներ», «Բարելավված հոդվածներ»)։ Եթե Դուք այս նախագծի մասնակից եք, ապա կարող եք Ձեր մասնակցային էջում տեղադրել հետևյալ կաղապարը՝ *'''<nowiki>{{Սիրիական միամսյակ նախագծի մասնակից}}</nowiki>''' Այս նախագծի շրջանակում ստեղծված հոդվածների քննարկման էջում տեղադրեք հետևյալ կաղապարը՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ}} կամ {{ՍՄ}}</nowiki>''', իսկ բարելավված հոդվածների քննարկման էջում՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ/բարելավում}} կամ {{ՍՄԲ}}</nowiki>''' [[Պատկեր:Emblem of Syria (2025–present).svg|frameless|աջից]] Մի քանի խնդրանք * Հոդվածը թարգմանեք ամբողջությամբ՝ մնացած նմանատիպ հոդվածների օրինակով։ Եթե զգում եք, որ հոդվածը ծավալուն է, կամ կան անհասկանալի (արաբերեն չտիրապետողների համար) անուններ, ապա անցեք ավելի փոքր հոդվածի՝ դա թողնելով մյուսներին։ * Այս էջում մի ավելացրեք հոդվածներ, և Ձեր գրած հոդվածների կողքին մի ավելացրեք «կանաչ թռչնակ»։ Դա դրվում է հոդվածը ստուգելուց հետո։ * Հոդվածներ գրելիս աշխատեք հնարավորինս նման գրել՝ քաղաքները՝ մի ստանդարտով, շրջանները՝ մեկ այլ, գավառներն ու մարզերը։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր կաղապարները ու կատեգորիաները։ Պատկերները կարող եք ներբեռնել վիքիպահեստից, որի հղումը անմիջապես կողքին է։ Հաճելի խմբագրումներ։ == Մրցանակներ == {| class="wikitable" |- !Նկար !! Նկարագրություն |- ||| [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի զարգացման շքանշան|Սիրիայի զարգացման շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 10 հոդված։ |- | [[Պատկեր:BoNM - Syria.png|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 100 հոդված։ |- | [[Պատկեր:Siria 1-in astijan (Gardmanahay).jpg|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 300 հոդված։ |} == Համագործակցության մասնակիցներ == 1-ին հոդվածը գրվել է Գարդմանահայ մասնակցի կողմից՝ փետրվարի 18-ին, 100-րդը՝ Արմենուհու՝ փետրվարի 22-ին, 200-րդը՝ Հովսեփի՝ փետրվարի 27-ին, 300-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 3-ին, 400-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 9-ին: Մարտի 18-ին բարելավվեց 500-րդ հոդվածը՝ «[[Ալավիներ]]»: Միամսյակը մոտեցավ ավարտին: {| class="wikitable" |- ! № !! Մասնակցի <br/> անուն !! Ստեղծված հոդվածների <br/> քանակ !! Բարելավված հոդվածների <br/> քանակ |- |1 || [[Մասնակից:Hosep.galstyan|Հովսեփ]] || 307 || 3 |- |2 || [[Մասնակից:Hayk.arabaget|Հայկ արաբագետ]] || 110 || 11 |- |3 || [[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] || 28 || 1 |- |4 || [[Մասնակից:Voskanyan|Արմենուհի]] || 19 || |- |5 || [[Մասնակից:Anush Keyan|Անուշիկ]] || 13 || |- |6 || [[Մասնակից:Seskfabrega|Նորայր]] || 11 || |- |7 || [[Մասնակից:Setrag|Սեդրակ]] || 5 || |- |8 || [[Մասնակից:Hayg9|Հայկ]] || 1 || |- |9 || [[Մասնակից:Hasmik.Man|Հասմիկ]] || 1 || |- |10 || [[Մասնակից:Տաթևիկ Թովմասյան|Տաթևիկ]] || 1 || |- |11 || [[Մասնակից:Azat1009 |Ազատ]] || 1 || |- |12 || [[Մասնակից:Zyzzzzzy|Zyzzzzzy]] || 1 || |- |13 || [[Մասնակից:ERJANIK|ERJANIK]] || 1 || |- | || Ընդամենը || 499 || 15 |} </div> <center> {| | <center>'''Մուտքագրեք հոդվածի անունը'''</center> |- |<inputbox> type=create buttonlabel=Ստեղծել նոր հոդված </inputbox> |}</center> == Հոդվածներ == Սիրիայի տարածքը բաժանված է 13 մուհաֆազաների կամ մարզերի միջև, իսկ 14-րդ մուհաֆազայի կարգավիճակում է մայրաքաղաք Դամասկոսը։ [[Սիրիայի մարզեր]]ը իրենց հերթին բաժանվում են 65 մինտակաների կամ գավառների։ [[Սիրիայի գավառներ]]ը բաժանվում են 284 շրջանների կամ նահիյաների։ Սիրիան ունի 286 քաղաք ու ավան։ ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Damascus Governorate|Դամասկոս}} === [[Դամասկոսի մարզ]] === ''քաղաք'' :# [[Դամասկոս]] [[:ru:Дамаск|(ռուսերեն)]] ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Daraa Governorate|Դառաա}} === [[Դառաայի մարզ]] === # [[Ալ-Սանամեյնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սանամեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մասմիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղաբաղիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բոսրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ Ղազալայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շաջարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դաէլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջիզայի շրջան (Սիրիա)|Ալ-Ջիզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուսեյֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջասիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հիրաքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նավայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Մասքինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թասիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Հիրաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Մասքին]] [[:en:Al-Shaykh Maskin|(անգլերեն)]] :# [[ալ-Շաջարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մասմիա]] [[:en:Al-Masmiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուսեյֆիրա]] [[:en:Al-Musayfirah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սանամեյն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բոսրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դառաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դաէլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թասիլ]] [[:en:Tasil|(անգլերեն)]] :# [[Իզրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ Ղազալա]] [[:en:Khirbet Ghazaleh|(անգլերեն)]] :# [[Ղաբաղիբ]] [[:en:Ghabaghib|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրիբ]] [[:en:Muzayrib|(անգլերեն)]] :# [[Նավա (քաղաք)|Նավա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջիզա (Դառաա)|ալ-Ջիզա]] [[:en:Al-Jiza, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ջասիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Deir ez-Zor Governorate‎|Դեյր-էլ-Զոր}} === [[Դեյր-էլ-Զորի մարզ]] === # [[Աբու Քամալի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մայադինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր-էլ-Զորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր-էլ-Զորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբանի շրջան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեր Զոր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Idlib Governoratee‎|Իդլիբ}} === [[Իդլիբի մարզ]] === # [[Առիհայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Առիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իհսիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամբալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու ալ-Զուհուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիննիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարակիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թաֆթանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ Միսրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարմինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արմանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրկինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալկինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Թախարիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Շեյխունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինջարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Նաբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թամանաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիդամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարքուշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջանուդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Իհսիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհամբալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կուրկինա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սինջար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թամանաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու ալ-Զուհուր]] [[:en:Abu al-Duhur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Դանա]] [[:en:Al-Dana, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ջանուդիա]] [[:en:Al-Janudiyah|(անգլերեն)]] :# [[Առիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արմանազ]] [[:en:Armanaz|(անգլերեն)]] :# [[Բիննիշ]] [[:en:Binnish|(անգլերեն)]] :# [[Դարքուշ]] [[:en:Darkush|(անգլերեն)]] :# [[Թաֆթանազ]] [[:ru:Тафтаназ (город)|(ռուսերեն)]] :# [[Իդլիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Շեյխուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարեմ (քաղաք)|Հարեմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ Միսրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջիսր ալ-Շուղուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարակիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալկին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարմին]] [[:en:Sarmin|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Թախարիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քաֆր Նաբլ]] [[:en:Kafr Nabl|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Latakia Governorate|Լաթակիա}} === [[Լաթակիայի մարզ]] === # [[Լաթակիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Այն Շիկակի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Բայդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Թինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Շարկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Յաշուտի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բահլուլիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դալիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Լաթակիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կաստալ Մաաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյլիբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաուբաթ Բուրղալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սլինֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քեսաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քինսաբբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆախուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Այն Շիկակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Բայդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Թինա]] [[:en:Ayn al-Tineh, Latakia Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Այն ալ-Շարկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բեյթ Յաշուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բահլուլիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դալիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Լաթակիա]] [[:ru:Латакия|(ռուսերեն)]] :# [[Կաստալ Մաաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կարդահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հանադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաֆֆա]] [[:en:Al-Haffah|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաբլե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաուբաթ Բուրղալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սլինֆա]] [[:en:Slinfah|(անգլերեն)]] :# [[Քեսաբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քինսաբբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ֆախուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Quneitra Governorate|ալ-Կունեյտրա}} === [[Ալ-Կունեյտրայի մարզ]] === # [[Ալ-Կունեյտրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Բուտեյխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կունեյտրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաշանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Առնաբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Միսադաի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Բուտեյխա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կունեյտրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Խաշանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Առնաբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Միսադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ֆիկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Aleppo Governorate|Հալեպ}} === [[Հալեպի մարզ]] === # [[Ազազի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆիրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աբու Կիլկիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Քահֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ախթարինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Առիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բուլբուլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաթ Իզզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զամմարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիրբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադիֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել ալ-Դամանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Առնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Ռիֆաաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իբբին Սամաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խանասիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հադերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հուրայթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղանդուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաաբատլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասքանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շառռանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շեյխ ալ-Հադիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շույուխ Թահթանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջալաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջինդեյրեսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաջուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սառռինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուրում ալ-Քուբրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քուվեյրիս Շարկիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Կիլկիլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու Քահֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ազազ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աթարիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ախթարին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Արաբ]] [[:ru:Айн-эль-Араб|(ռուսերեն)]] :# [[Առիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աֆրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բաբ]] [[:en:Al-Bab|(անգլերեն)]] :# [[Բուլբուլ]] [[:en:Bulbul, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Դառաթ Իզզա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր Հաֆիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թադիֆ]] [[:en:Tedef|(անգլերեն)]] :# [[Թել Առան]] [[:en:Tell Aran|(անգլերեն)]] :# [[Թել Ռիֆաաթ]] [[:ru:Телль-Рифъат|(ռուսերեն)]] :# [[Իբբին Սամաան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խանասիր]] [[:en:Khanasir|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Խաֆսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հալեպ]] [[:ru:Алеппо|(ռուսերեն)]] :# [[Ղանդուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաաբատլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մանբիջ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մասքանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարի (քաղաք)|Մարի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շառռան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շեյխ ալ-Հադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Նուբլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շույուխ Թահթանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջալաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջարաբուլուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջինդեյրես]] [[:ru:Джандарис|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Ռաի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաջու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սառռին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաֆիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաուրան (քաղաք)|Սաուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ուրում ալ-Քուբրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քուվեյրիս Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Hama Governorate|Համա}} === [[Համայի մարզ]] === # [[Ալ-Սալամիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սալամիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Սահլաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շատհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կալաթ ալ-Մադիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բառռի Շարկիյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաբբուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուկայրիբաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիրբանաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Զիտայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քառնազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբ Ռամլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աուջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Հալակիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վադի ալ-Ույունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Զիարա]] [[:en:Al-Ziyarah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուկեյլաբիա]] [[:en:Al-Suqaylabiyah|(անգլերեն)]] :# [[Բառռի Շարկի]] [[:en:Barri Sharqi|(անգլերեն)]] :# [[Թել Սալհաբ]] [[:en:Tell Salhab|(անգլերեն)]] :# [[Կալաաթ ալ-Մադիկ]] [[:en:Qalaat al-Madiq|(անգլերեն)]] :# [[Համա]] [[:ru:Хама|(ռուսերեն)]] :# [[Մասյաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհրադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շատհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալամիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուրան (Համա)|Սուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Վադի ալ-Ույուն]] [[:en:Wadi al-Uyun|(անգլերեն)]] :# [[Քառնազ]] [[:en:Karnaz|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Զիտա]] [[:en:Kafr Zita|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Al-Hasakah Governorate|ալ-Հասաքա}} === [[Ալ-Հասաքայի մարզ]] === # [[Ալ-Կամիշլիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Կամիշլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Համիսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ամուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կահտանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Թամերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շադդադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիր ալ-Հելուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիշեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հավլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջավադիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յառուբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դարբասիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դարբասիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շադդադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կահտանիա]] [[:en:Al-Qahtaniyah, al-Hasakah Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամիշլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հասաքա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիքիա]] [[:en:Al-Malikiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ամուդա]] [[:en:Amuda|(անգլերեն)]] :# [[Թել Թամեր]] [[:en:Tell Tamer|(անգլերեն)]] :# [[Ռաս ալ-Այն (ալ-Հասաքա)|Ռաս ալ-Այն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաուլ]] [[:en:Al-Hawl|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Յառուբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Homs Governorate|Հոմս}} === [[Հոմսի մարզ]] === # [[Ալ-Կուսեյրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հոմսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Հոմսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբա Թին Նուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Նիսերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆուրկուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռիկամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարյաթեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսյա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սադադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուսեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հոզի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուխնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալբիսեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբբ ալ-Ջառռահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Լահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կաբուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հադիդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նասիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուաշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Կուսեյր]] [[:ru:Эль-Кусайр|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Հուաշ]] [[:en:Al-Huwash, Homs Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուխարրամ]] [[:en:Al-Mukharram|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Նասիրա]] [[:en:Al-Nasirah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ռասթան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուխնա]] [[:en:Al-Sukhnah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Թադմոր]] [[:en:Tadmur|(անգլերեն)]] :# [[Թալդու]] [[:en:Taldou|(անգլերեն)]] :# [[Թել Քալախ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հոմս]] [[:ru:Хомс|(ռուսերեն)]] :# [[Խիրբա Թին Նուր]] [[:en:Khirbet Tin Nur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ֆուրկուլուս]] [[:en:Furqlus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կարյաթեյն]] [[:en:Al-Qaryatayn|(անգլերեն)]] :# [[Մահին]] [[:en:Mahin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Հիսյա]] [[:en:Hisyah|(անգլերեն)]] :# [[Սադադ]] [[:en:Sadad, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Շին]] [[:en:Shin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Լահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Ar-Raqqah Governorate|ալ-Ռակկա}} === [[Ալ-Ռակկայի մարզ]] === # [[Ալ-Ռակկայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Ռակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաադանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մանսուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջառնիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլուքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Իսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Ռակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թել Աբյադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաադան]] [[:en:Ma'adan|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մանսուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջառնիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուլուք (քաղաք)|Սուլուք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն Իսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Rif-Dimashq Governorate|Ռիֆ Դիմաշկ}} === [[Ռիֆ Դիմաշկ]] === # [[Ալ-Զաբադանիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիֆ Դիմաշկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Զաբադանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մադայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրղայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սայդնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռանքուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Ֆիջայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դիմասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջեյրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաալուլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռուհեյբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասալ ալ-Վարդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Ատիյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սահնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառասթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբեյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դումեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաշաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղիզլանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառան ալ-Ավամիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Ջենի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սասայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քիսվա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբբիլայի շրջան ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարամանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Բատնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դիմաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Դումեյր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Զաբադանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թելլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կուտեյֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ղիզլանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաբք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաշաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռուհեյբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քիսվա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Ֆիջա]] [[:en:Ain al-Fijah|(անգլերեն)]] :# [[Ասալ ալ-Վարդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արբին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բաբբիլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դարայյա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դումա (քաղաք)|Դումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կատանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կարա]] [[:en:Qara, Syria|(ռուսերեն)]] :# [[Կուդսայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] :# [[Հառասթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաալուլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մադայա]] [[:en:Madaya, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Յաբրուդ]] [[:ru:Ябруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ջարամանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջեյրուդ]] [[:ru:Джеруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ռանքուս]] [[:en:Rankous|(անգլերեն)]] :# [[Սահնայա]] [[:en:Sahnaya|(անգլերեն)]] :# [[Սայդնայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սասա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սիրղայա]] [[:en:Serghaya|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Բատնա]] [[:en:Kafr Batna|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category: As-Suwayda Governorate|ալ-Սուեյդա}} === [[Ալ-Սուեյդայի մարզ]] === # [[Ալ-Սուեյդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սուեյդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մազրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուշաննաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուրեյյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղարիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զեյբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մալահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Մազրաա]] [[:en:Al-Mazraa, Suwayda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուշաննաֆ]] [[:en:Al-Mushannaf|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կուրեյյա]] [[:en:Al-Qurayya|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուեյդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շահբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալխադ]] [[:en:Salkhad|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Արիկա]] [[:en:Al-Ariqah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ղարիա ալ-Ղարբիա]] [[:en:Al-Ghariyah al-Gharbiyah|(անգլերեն)]] :# [[Զեյբին]] [[:en:Dhibin|(անգլերեն)]] :# [[Մալահ]] [[:en:Malah, Suwayda|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Tartus Governorate|Տարտուս}} === [[Տարտուսի մարզ]] === # [[Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Անազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բարիկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դվեյր Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալինի շրջան (Սիրիա)|Թալինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ ալ-Մաազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կադմուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կիմսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համամ Վասելի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համիդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաշթա ալ-Հալուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Բադրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջունեյնեթ Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆսաֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեբեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սիսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Տավահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Անազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արվադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բանիաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բարիկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դվեյր Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դուռեյքիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թալին (Սիրիա)|Թալին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ ալ-Մաազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կադմուս]] [[:en:Al-Qadmus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամսիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համմամ Վասել]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Համիդիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաշթա ալ-Հալու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Բադր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջունեյնեթ Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաս ալ-Խաշուֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռաուդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուդա]] [[:en:Al-Sawda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սաֆսաֆա]] [[:en:Al-Safsafah|(անգլերեն)]] :# [[Սաֆիթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սեբե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սիսինիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Տավահին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Տարտուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քարիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> === Այլ === ''Լքված ու ավերակ քաղաքների մասին հոդվածներ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աֆամեա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարքեմիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուսն բերդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարի (քաղաք-պետություն)|Մարի]] # [[Սալահ ալ-Դինի ամրոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուգարիտ]] [[:en:Ugarit|(անգլերեն)]] </div> ''Ստեղծված հոդվածներ'' {{Սյուն|3}} # [[Addounia TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Arrai TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Cham TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Massaya TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուռ Շամ հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական կրթական հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի տրանսպորտի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի քաղաքներ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի շրջաններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օդանավակայանների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] {{Սյունակ ավարտ}} == Նոր հոդվածներ == Ելնելով նրանից, որ նախագծի ընթացքում պետք է ստեղծվեր կամ բարելավվեր 600 հոդված (ստույգ՝ 610), որոնցից դեռ 83-ը չեն ստեղծվել կամ բարելավվել, Սիրիայի թեմայով 1000 հոդված ստեղծելու համար շարունակվում է նոր հոդվածների ստեղծում միամսյակից տարիներ հետո։ Դրանք բաժանվում են երկու փուլի։ === Առաջին փուլ === {{Սյուն|3}} # [[Դամասկոսի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի գրավում (1920)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Էվակուացիայի օր (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի ճակատամարտ (2024)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեյսալունի ճակատամարտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի առաջին հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի թագավորություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ընդհանուր ընդվզում (1936)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական անկախության պայմանագիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երկրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Օսմանյան կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական Դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական պատերազմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադական ռեժիմի տապալում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադ-Սադդամյան հակամարտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի անկում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հյուսիսային և արևելյան Սիրիայի ինքնավար վարչություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի աշխարհագրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1970)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի նախագահ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի սահմանադրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ապստամբություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական մեծ հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական իսլամական հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ առաջնորդություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ պետություններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության ճակատ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության բանակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության կազմակերպություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի անցումային կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ժամանակավոր կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասորիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Եզդիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իսլամը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հույները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քրիստոնեությունը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Տիեզերաց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրեյշի բազե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ ալ-Դինի արծիվ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սելևկիա (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սիմեոն Սյունակյաց եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դրոշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական գրականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական երաժշտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի զինանշան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական թատրոն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նասիբ Արիդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդ ալ-Մասիհ Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նադրա Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիզկալլա Հասուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդալլահ Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարյանա Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամմադ ալ-Մաղուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղադա ալ-Սամման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օրհներգ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլտան ալ-Ատրաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ Ջադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Յուպիտերի տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Աքեմենյան Պարսկաստանի կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Աֆամեա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Ջաբլե)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Պալմիրա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուղիղ փողոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մարիամ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Թումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Համիդիա շուկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հին քաղաք (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Գանձարանի գմբեթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուրադ փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինան փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարմիր մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Զեյնաբ մզկիթ (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Ռուկայյա մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շուեյբիա մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Նուկտա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Օմարի մզկիթ (Բոսրա)]] [[:en:Al-Omari Mosque (Bosra)|(անգլերեն)]] # [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մզկիթների ցանկ]] [[:en:List of mosques in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական ափամերձ լեռնաշղթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բարադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հերմոն (լեռ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղաբի հարթավայր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շմեյմիս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Ազմի պալատ (Համա)]] [[:en:Azm_Palace_(Hama)|(անգլերեն)]] # [[Քրիստոնեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Christliches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Մուսուլմանական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Muslimisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Հրեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Jüdisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Քրիստոնյաների կոտորած Սիրիայում (1860)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի կոտորած (1850)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արևելքի ասորական եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մելքիական հույն կաթոլիկ եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թեկղի վանք (Մաալուլա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Վարդան վանք (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ վանք (ալ-Միշտայա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սարգիս և Բաքոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հակոբ վանք (Կարա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հունական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ ասորական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եփրեմ Ասորի տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուս Թագավոր եկեղեցի (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջադիդա (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանուկ Հիսուս տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցի եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հովսեփ տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ասիա Իմաստուն եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Խաբաբ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թել Նասրի)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Իզրաա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Սուեյդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա եկեղեցի (ալ-Կուսեյր)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Կոստանդիանոս և Հեղինե տաճար (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Տարտուս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուսի Սուրբ Սրտի եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սրբոց Քառասնից Մանկանց տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աստվածածնի գոտու տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հոգի տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Խաղաղության]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս մատուռ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թուրմանին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուշաբբաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Անտոնիոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թերեզա եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ղազարոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ժողովրդական պալատ]] [[:en:People's Palace (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Damascus|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի օպերային թատրոն]] [[:en:Damascus Opera House|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի ազգային գրադարան]] [[:en:National Library of Syria|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Damascus International Airport|(անգլերեն)]] # [[Լաթակիայի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Latakia|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի երկաթուղային կայարան]] [[:en:Aleppo railway station|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ջունբլաթ]] [[:en:Beit Junblatt|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Աջիկբաշ]] [[:en:Beit Achiqbash|(անգլերեն)]] # [[Խանկահ ալ-Ֆարաֆիրա]] [[:en:Khanqah al-Farafira|(անգլերեն)]] # [[Համմամ ալ-Նահհասին]] [[:en:Hammam al-Nahhasin|(անգլերեն)]] # [[Կենտրոնական սինագոգ (Հալեպ)]] [[:en:Central Synagogue of Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Կուսանաց ամրոց]] [[:en:Qasr al-Banat|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Ռահբա]] [[:en:Al-Rahba|(անգլերեն)]] # [[Միրզայի ամրոց]] [[:en:Bourzey castle|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Մարկաբ]] [[:en:Margat|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Aleppo International Airport|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային մարզադաշտ]] [[:en:Aleppo International Stadium|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} === Երկրորդ փուլ === ''Պատմություն'' {{Սյուն}} # [[Ալավիների պետություն]] [[:en:Alawite State|(անգլերեն)]] # [[Դեր Զորի հարձակում (2024)]] [[:en:Deir ez-Zor offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի արևելյան հարձակում (2024)]] [[:en:East Aleppo offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Համայի կոտորած (1981)]] [[:en:1981 Hama massacre|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2013)]] [[:en:2013 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2014)]] [[:en:2014 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2015)]] [[:en:2015 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2016)]] [[:en:2016 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (գարուն, 2017)]] [[:en:Hama offensive (March–April 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (սեպտեմբեր, 2017)]] [[:en:Hama offensive (September 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի պաշարում (2012)]] [[:en:Siege of Homs|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2015)]] [[:en:Homs offensive (November–December 2015)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2017)]] [[:en:Eastern Homs offensive (2017)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2018)]] [[:en:Northern Homs offensive (April–May 2018)|(անգլերեն)]] # [[Հոկտեմբերյան պատերազմի պանորամա]] [[:en:October War Panorama|(անգլերեն)]] # [[Մանբիջի հարձակում (2024)]] [[:en:Manbij offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մազրաայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Mazraa|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մուսեյֆիրայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Musayfirah|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի հարձակում (2024)]] [[:en:Palmyra offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ջազիրայի գավառ]] [[:en:Al-Jazira Province|(անգլերեն)]] # [[Սալխադի գրավում]] [[:en:Capture of Salkhad|(անգլերեն)]] # [[Սև սեպտեմբեր]] [[:en:Black September|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան արշավանք]] [[:en:Syria–Lebanon campaign|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիայի հարձակում (2024)]] [[:en:Southern Syria offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Քոբանիի բախումներ (2024)]] [[:en:2024 Kobani clashes|(անգլերեն)]] # [[ալ-Քաֆրի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Kafr|(անգլերեն)]] # [[Համայի ապստամբություն (1925)]] [[:en:1925 Hama uprising|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական ընդդիմություն (2011-2024)]] [[:en:Syrian opposition (2011–2024)|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (մարտ, 1949)]] [[:en:March 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (օգոստոս, 1949)]] [[:en:August 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (դեկտեմբեր, 1949)]] [[:en:December 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1951)]] [[:en:1951 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1954)]] [[:en:1954 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական փրկության կառավարություն]] [[:en:Syrian Salvation Government|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի պաշարում (634)]] [[:en:Siege of Damascus (634)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի պաշարում (637)]] [[:en:Siege of Aleppo (637)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կոդեքս]] [[:en:Aleppo Codex|(անգլերեն)]] # [[Համդանիների ամիրայություն]] [[:en:Hamdanid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Միրդասիների ամիրայություն]] [[:en:Mirdasid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Մարդ Դաբիկի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of Marj Dabiq|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի կուսակալություն]] [[:en:Damascus Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կուսակալություն]] [[:en:Aleppo Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիա]] [[:en:Southern Syria|(անգլերեն)]] # [[Հուսեյն թագավորի դաշնության նախագիծ]] [[:en:King Hussein's federation plan|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանի սիրիական օկուպացիա]] [[:en:Syrian occupation of Lebanon|(անգլերեն)]] # [[Մեռյալ քաղաքներ]] [[:en:Dead Cities|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Աշխարհագրություն'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի բնակչություն]] [[:en:Demographics of Syria|(անգլերեն)]] # [[Կասիուն (լեռ)]] [[:en:Mount Qasioun|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հառռա]] [[:en:Tell al-Hara|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ակռաա]] [[:en:Jebel Aqra|(անգլերեն)]] # [[ալ-Սաֆա]] [[:en:Al-Safa (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմանի լեռնաշղթա]] [[:en:Turkmen Mountain|(անգլերեն)]] # [[Հարիմի լեռնաշղթա]] [[:en:Harim Mountains|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռնազանգված]] [[:en:Kurd Mountain|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռ]] [[:en:Jabal al-Akrad|(անգլերեն)]] # [[Հաուրան]] [[:en:Hauran|(անգլերեն)]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզ]] [[:en:Jabal al-Druze|(անգլերեն)]] # [[Սինջարի լեռնաշղթա]] [[:en:Sinjar Mountains|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ազիզ լեռնազանգված]] [[:en:Mount Abdulaziz|(անգլերեն)]] # [[ալ-Բիշրի]] [[:en:Jebel Bishri|(անգլերեն)]] # [[ալ-Համմադ]] [[:ar:بادية الحماد|(արաբերեն)]] # [[Հոմսի իջվածք]] [[:ru:Хомсская впадина|(ռուսերեն)]] # [[ալ-Բալիխ]] [[:en:Balikh River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ղուտա]] [[:en:Ghuta|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի հարթավայր]] [[:en:Aleppo plateau|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զավիա]] [[:en:Jabal Zawiya|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին ամբարտակ]] [[:en:Tishrin Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մանսուրայի ամբարտակ]] [[:en:Mansoura Dam|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի ամբարտակ]] [[:en:Lake Homs Dam|(անգլերեն)]] # [[Խարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հալաբիա]] [[:en:Halabiye Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վահդա ամբարտակ]] [[:en:Al-Wehda Dam|(անգլերեն)]] # [[Աֆրինի ամբարտակ]] [[:en:Afrin Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի ամբարտակ]] [[:en:Euphrates Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի լիճ]] [[:en:Euphrates Lake|(անգլերեն)]] # [[Կատինա]] [[:en:Lake Homs|(անգլերեն)]] # [[Սաբխաթ ալ-Ջաբբուլ]] [[:en:Sabkhat al-Jabbul|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին 16]] [[:en:Lake 16 Tishreen|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ալլան]] [[:en:Nahr al-Allan|(անգլերեն)]] # [[Բանիաս (գետ)]] [[:en:Banias River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահաբ (գետ)]] [[:en:Dhahab River|(անգլերեն)]] # [[Ջակջակ]] [[:en:Jaghjagh River|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հարավ)]] [[:en:Nahr al-Kabir|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հյուսիս)]] [[:en:Nahr al-Kabir al-Shamali|(անգլերեն)]] # [[Կուվեյկ]] [[:en:Queiq|(անգլերեն)]] # [[սոճի հալեպյան]] [[:en:Pinus halepensis|(անգլերեն)]] # [[եղևնի կիլիկյան ]] [[:en:Abies cilicica|(անգլերեն)]] # [[կաղնի լիբանանյան ]] [[:en:Quercus libani|(անգլերեն)]] # [[գիհի սիրիական]] [[:en:Juniperus drupacea|(անգլերեն)]] # [[կուլան սիրիական]] [[:en:Syrian wild ass|(անգլերեն)]] # [[Բծավոր բորենի]] [[:en:Striped hyena|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական պատնեշ]] [[:en:Syria–Turkey barrier|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական սահման]] [[:en:Syria–Turkey border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-իրաքյան սահման]] [[:en:Iraq–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-հորդանանյան սահման]] [[:en:Jordan–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան սահման]] [[:en:Lebanon–Syria border|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Անձինք'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի ազգեր]] [[:en:Ethnic groups in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի լեզուներ]] [[:en:Languages of Syria|(անգլերեն)]] # [[Աֆրո-սիրիացիներ]] [[:en:Afro-Syrians|(անգլերեն)]] # [[Դրուզները Սիրիայում]] [[:en:Druze in Syria|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմենները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Turkmen|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանցիները Սիրիայում]] [[:en:Lebanese people in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կրոնը Սիրիայում]] [[:en:Religion in Syria|(անգլերեն)]] # [[Հրեաները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Jews|(անգլերեն)]] # [[Չերքեզները Սիրիայում]] [[:en:Circassians in Syria|(անգլերեն)]] # [[Քրդերը Սիրիայում]] [[:en:Kurds in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կոստանդին Զուրեյկ]] [[:en:Constantin Zureiq|(անգլերեն)]] # [[Սալիհ ալ-Ալի]] [[:en:Salih al-Ali|(անգլերեն)]] # [[Հաշիմ ալ-Աթասի]] [[:en:Hashim al-Atassi|(անգլերեն)]] # [[Սուբհի բեյ Բարաքաթ]] [[:en:Subhi Bey Barakat|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Ազմա]] [[:en:Yusuf al-Azma|(անգլերեն)]] # [[Հակկի ալ-Ազմ]] [[:en:Haqqi al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ազմ]] [[:en:Khalid al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Շուքրի ալ-Կուաթլի]] [[:en:Shukri al-Quwatli|(անգլերեն)]] # [[Ամին ալ-Հաֆիզ]] [[:en:Amin al-Hafiz|(անգլերեն)]] # [[Թաջ ալ-Դին ալ-Հասանի]] [[:en:Taj al-Din al-Hasani|(անգլերեն)]] # [[Ջամիլ Մարդամ բեյ]] [[:en:Jamil Mardam Bey|(անգլերեն)]] # [[Ադիբ ալ-Շիշաքլի]] [[:en:Adib Shishakli|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ռահման ալ-Շահբանդար]] [[:en:Abdul Rahman Shahbandar|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ֆարհի]] [[:en:Bayt Farhi|(անգլերեն)]] # [[Մուստաֆա ալ-Թալ ]] [[:en:Mustafa Wahbi Tal|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Խալ]] [[:en:Yusuf al-Khal|(անգլերեն)]] # [[Ֆրանսիս Մարաշ]] [[:en:Francis Marrash|(անգլերեն)]] # [[Նաում Մուքարզիլ]] [[:en:Naoum Mokarzel|(անգլերեն)]] # [[Հաննա Դիաբ]] [[:en:Hanna Diyab|(անգլերեն)]] # [[Իբն ալ-Վարդի]] [[:en:Ibn al-Wardi|(անգլերեն)]] # [[Այիշա ալ-Բաունիա]] [[:en:'A'isha al-Ba'uniyya|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ]] [[:en:Khalid ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ I]] [[:en:Yazid I|(անգլերեն)]] # [[Մուավիա II]] [[:en:Mu'awiya II|(անգլերեն)]] # [[Մարվան I]] [[:en:Marwan I|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ I]] [[:en:al-Walid I|(անգլերեն)]] # [[Օմար II]] [[:en:Umar ibn Abd al-Aziz|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ II]] [[:en:Yazid II|(անգլերեն)]] # [[Հիշամ (խալիֆ)]] [[:en:Hisham ibn Abd al-Malik|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ II]] [[:en:Al-Walid II|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ III]] [[:en:Yazid III|(անգլերեն)]] # [[Իբրահիմ (խալիֆ)]] [[:en:Ibrahim ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Մարվան II]] [[:en:Marwan II|(անգլերեն)]] # [[Բուրիների ամիրայություն]] [[:en:Burid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Նուր ալ-Դին Զանգի]] [[:en:Nur al-Din Zengi|(անգլերեն)]] # [[Սադիկ ալ-Ազմ]] [[:en:Sadiq Jalal al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ասաադ]] [[:en:Khaled al-Asaad|(անգլերեն)]] # [[Ռաուլ Վիտալի]] [[:en:Raoul Gregory Vitale|(անգլերեն)]] # [[Մարվան Կասսաբ-Բաշի]] [[:en:Marwan Kassab-Bachi|(անգլերեն)]] # [[Լուայ Քայյալի]] [[:en:Louay Kayali|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Մշակույթ'' {{Սյուն}} # [[Կրթությունը Սիրիայում]] [[:en:Education in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական կինո]] [[:en:Cinema of Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական մամուլ]] [[:en:Mass media in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական խոհանոց]] [[:en:Syrian cuisine|(անգլերեն)]] # [[Ամրիթ]] [[:en:Amrit|(անգլերեն)]] # [[Արպադ (քաղաք)|Արպադ]] [[:en:Arpad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարա (քաղաք)|Բարա]] [[:en:Bara, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարադ]] [[:en:Barad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարիշա]] [[:en:Barisha, Harem District|(անգլերեն)]] # [[Բուրկուշ]] [[:en:Burqush|(անգլերեն)]] # [[Թել Բառռի]] [[:en:Tell Barri|(անգլերեն)]] # [[Թել Բեյդար]] [[:en:Tell Beydar|(անգլերեն)]] # [[Թել Բրաք]] [[:en:Tell Brak|(անգլերեն)]] # [[Թել Հալաֆ]] [[:en:Tell Halaf|(անգլերեն)]] # [[Թել Թվեյնի]] [[:en:Tell Tweini|(անգլերեն)]] # [[Կալբ Լոզե]] [[:en:Qalb Loze|(անգլերեն)]] # [[Կանավաթ]] [[:en:Qanawat|(անգլերեն)]] # [[Կատնա]] [[:en:Qatna|(անգլերեն)]] # [[Կյուռհոս]] [[:en:Cyrrhus|(անգլերեն)]] # [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] # [[Հուսն Սուլեյման]] [[:en:Hosn Suleiman|(անգլերեն)]] # [[Ռախլա]] [[:en:Rakhlah|(անգլերեն)]] # [[Ռաս ալ-Բասիտ]] [[:en:Ras al-Bassit|(անգլերեն)]] # [[Ռաս իբն Հանի]] [[:en:Ras Ibn Hani|(անգլերեն)]] # [[Ռասաֆա]] [[:en:Resafa|(անգլերեն)]] # [[Սարմադա]] [[:en:Sarmada|(անգլերեն)]] # [[Սիրջիլա]] [[:en:Serjilla|(անգլերեն)]] # [[Սուրա (Սիրիա)]] [[:en:Sura, Syria|(անգլերեն)]] # [[Ցիրկեզիում]] [[:en:Circesium|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի բերդ]] [[:en:Citadel of Damascus|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սալիմիա]] [[:en:Salimiyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սուլեյմանիա]] [[:en:Sulaymaniyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահիրիա գրադարան]] [[:en:Zahiriyya Library|(անգլերեն)]] # [[Հիջազ կայարան]] [[:en:Hejaz Railway Station, Damascus|(անգլերեն)]] # [[Հռոմեական թատրոն (Բոսրա)]] [[:en:Roman Theatre at Bosra|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի ամրոց]] [[:en:Palmyra Castle|(անգլերեն)]] # [[Մեծ սյունաշար (Պալմիրա)]] [[:en:Great Colonnade at Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Հաղթական կամար (Պալմիրա)]] [[:en:Monumental Arch of Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Դիոկղետիակոսի ճամբար]] [[:en:Camp of Diocletian|(անգլերեն)]] # [[Իֆկա]] [[:en:Efqa Spring|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի առյուծ]] [[:en:Lion of Al-lāt|(անգլերեն)]] # [[Հարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[Զենոբիայի կոյուղի]] [[:en:Canalizations of Zenobia|(անգլերեն)]] # [[Դամբարանների բլուր]] [[:en:Valley of the Tombs|(անգլերեն)]] # [[Էլահբելի աշտարակ]] [[:en:Tower of Elahbel|(անգլերեն)]] # [[Բաալշամինի տաճար]] [[:en:Temple of Baalshamin|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի տաճար]] [[:en:Temple of Al-Lat|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Համայի ջրանիվներ]] [[:en:Norias of Hama|(անգլերեն)]] # [[Արևելյան պալատ]] [[:en:Qasr al-Hayr al-Sharqi|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Կատեգորիա:Համագործակցություն (վիքինախագիծ)]] [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ]] [[Կատեգորիա:Վիքինախագծեր]] j0prn9ayksnm5r80oef321q4x186wrf 10806467 10806356 2026-06-29T21:00:26Z Խմբագրող 136173 /* Առաջին փուլ */ 10806467 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1px solid # ffebdc; background-color: # fff7f1; text-align:center; font-size:0.9em;" |- | style="width:20%; text-align:left; font-size:0.9em;" | ←[[Վիքիպեդիա:ՀՍՀ հոդվածների վիքիֆիկացում|Նախկին համագործակցության շաբաթվա էջը]] | style="width:50%;" | '''Սիրիական միամսյակ''' | style="width:20%; text-align:right;font-size:0.9em;" | [[Վիքիպեդիա:CEE Spring 2015|Հաջորդ համագործակցության շաբաթվա էջը]]→ |} {| class="wikitable" |- |-align="left" |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Պատկեր:Flag_of_the_Syrian_revolution.svg|200px|ձախից]] 2015 թվականի փետրվարի 20-ից մինչև մարտի 20-ը ներառյալ տեղի է ունենալու Սիրիայի մասին հոդվածների ստեղծում և բարելավում։ Համագործակցության մասնակիցների նպատակն է այդ ընթացքում հնարավորինս շատ հոդվածներ ստեղծել, բարելավել կամ ընդլայնել եղածները։ Արդյունքում կհարստացնենք Հայերեն Վիքիպեդիան Մերձավոր Արևելքի ամենահետաքրքիր պետություններից մեկի մասին հոդվածներով, կլինենք տեղեկացված այդ երկրի, այնտեղ ապրող ժողովրդի, այդ թվում՝ հայերի մասին, նրանց պատմությանն ու մշակույթին։ Մասնակցելու համար գրանցեք Ձեր օգտանունը «Համագործակցության մասնակիցներ» բաժնում, իսկ Ձեր կողմից ստեղծված կամ բարելավված հոդվածները՝ ստորև ներկայացված համապատասխան բաժիններում («Ստեղծված հոդվածներ», «Բարելավված հոդվածներ»)։ Եթե Դուք այս նախագծի մասնակից եք, ապա կարող եք Ձեր մասնակցային էջում տեղադրել հետևյալ կաղապարը՝ *'''<nowiki>{{Սիրիական միամսյակ նախագծի մասնակից}}</nowiki>''' Այս նախագծի շրջանակում ստեղծված հոդվածների քննարկման էջում տեղադրեք հետևյալ կաղապարը՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ}} կամ {{ՍՄ}}</nowiki>''', իսկ բարելավված հոդվածների քննարկման էջում՝ * '''<nowiki>{{Կաղապար:Սիրիական միամսյակ/բարելավում}} կամ {{ՍՄԲ}}</nowiki>''' [[Պատկեր:Emblem of Syria (2025–present).svg|frameless|աջից]] Մի քանի խնդրանք * Հոդվածը թարգմանեք ամբողջությամբ՝ մնացած նմանատիպ հոդվածների օրինակով։ Եթե զգում եք, որ հոդվածը ծավալուն է, կամ կան անհասկանալի (արաբերեն չտիրապետողների համար) անուններ, ապա անցեք ավելի փոքր հոդվածի՝ դա թողնելով մյուսներին։ * Այս էջում մի ավելացրեք հոդվածներ, և Ձեր գրած հոդվածների կողքին մի ավելացրեք «կանաչ թռչնակ»։ Դա դրվում է հոդվածը ստուգելուց հետո։ * Հոդվածներ գրելիս աշխատեք հնարավորինս նման գրել՝ քաղաքները՝ մի ստանդարտով, շրջանները՝ մեկ այլ, գավառներն ու մարզերը։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ունի իր կաղապարները ու կատեգորիաները։ Պատկերները կարող եք ներբեռնել վիքիպահեստից, որի հղումը անմիջապես կողքին է։ Հաճելի խմբագրումներ։ == Մրցանակներ == {| class="wikitable" |- !Նկար !! Նկարագրություն |- ||| [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի զարգացման շքանշան|Սիրիայի զարգացման շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 10 հոդված։ |- | [[Պատկեր:BoNM - Syria.png|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի II Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 100 հոդված։ |- | [[Պատկեր:Siria 1-in astijan (Gardmanahay).jpg|70px|]] || [[Վիքիպեդիա:Շքանշաններ/Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան|Սիրիայի I Աստիճանի շքանշան]]<br>Շնորհվում է այն մասնակցին, ով [[Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ|Սիրիայի միամսյակ նախագծի]] շրջանակներում ստեղծել է 300 հոդված։ |} == Համագործակցության մասնակիցներ == 1-ին հոդվածը գրվել է Գարդմանահայ մասնակցի կողմից՝ փետրվարի 18-ին, 100-րդը՝ Արմենուհու՝ փետրվարի 22-ին, 200-րդը՝ Հովսեփի՝ փետրվարի 27-ին, 300-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 3-ին, 400-րդը՝ նույնպես Հովսեփը՝ մարտի 9-ին: Մարտի 18-ին բարելավվեց 500-րդ հոդվածը՝ «[[Ալավիներ]]»: Միամսյակը մոտեցավ ավարտին: {| class="wikitable" |- ! № !! Մասնակցի <br/> անուն !! Ստեղծված հոդվածների <br/> քանակ !! Բարելավված հոդվածների <br/> քանակ |- |1 || [[Մասնակից:Hosep.galstyan|Հովսեփ]] || 307 || 3 |- |2 || [[Մասնակից:Hayk.arabaget|Հայկ արաբագետ]] || 110 || 11 |- |3 || [[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] || 28 || 1 |- |4 || [[Մասնակից:Voskanyan|Արմենուհի]] || 19 || |- |5 || [[Մասնակից:Anush Keyan|Անուշիկ]] || 13 || |- |6 || [[Մասնակից:Seskfabrega|Նորայր]] || 11 || |- |7 || [[Մասնակից:Setrag|Սեդրակ]] || 5 || |- |8 || [[Մասնակից:Hayg9|Հայկ]] || 1 || |- |9 || [[Մասնակից:Hasmik.Man|Հասմիկ]] || 1 || |- |10 || [[Մասնակից:Տաթևիկ Թովմասյան|Տաթևիկ]] || 1 || |- |11 || [[Մասնակից:Azat1009 |Ազատ]] || 1 || |- |12 || [[Մասնակից:Zyzzzzzy|Zyzzzzzy]] || 1 || |- |13 || [[Մասնակից:ERJANIK|ERJANIK]] || 1 || |- | || Ընդամենը || 499 || 15 |} </div> <center> {| | <center>'''Մուտքագրեք հոդվածի անունը'''</center> |- |<inputbox> type=create buttonlabel=Ստեղծել նոր հոդված </inputbox> |}</center> == Հոդվածներ == Սիրիայի տարածքը բաժանված է 13 մուհաֆազաների կամ մարզերի միջև, իսկ 14-րդ մուհաֆազայի կարգավիճակում է մայրաքաղաք Դամասկոսը։ [[Սիրիայի մարզեր]]ը իրենց հերթին բաժանվում են 65 մինտակաների կամ գավառների։ [[Սիրիայի գավառներ]]ը բաժանվում են 284 շրջանների կամ նահիյաների։ Սիրիան ունի 286 քաղաք ու ավան։ ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Damascus Governorate|Դամասկոս}} === [[Դամասկոսի մարզ]] === ''քաղաք'' :# [[Դամասկոս]] [[:ru:Дамаск|(ռուսերեն)]] ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Daraa Governorate|Դառաա}} === [[Դառաայի մարզ]] === # [[Ալ-Սանամեյնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սանամեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մասմիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղաբաղիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բոսրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ Ղազալայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շաջարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դաէլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջիզայի շրջան (Սիրիա)|Ալ-Ջիզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուսեյֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իզրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջասիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հիրաքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նավայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Մասքինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թասիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Հիրաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Մասքին]] [[:en:Al-Shaykh Maskin|(անգլերեն)]] :# [[ալ-Շաջարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մասմիա]] [[:en:Al-Masmiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուսեյֆիրա]] [[:en:Al-Musayfirah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սանամեյն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բոսրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դառաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դաէլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թասիլ]] [[:en:Tasil|(անգլերեն)]] :# [[Իզրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ Ղազալա]] [[:en:Khirbet Ghazaleh|(անգլերեն)]] :# [[Ղաբաղիբ]] [[:en:Ghabaghib|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրիբ]] [[:en:Muzayrib|(անգլերեն)]] :# [[Նավա (քաղաք)|Նավա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջիզա (Դառաա)|ալ-Ջիզա]] [[:en:Al-Jiza, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ջասիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Deir ez-Zor Governorate‎|Դեյր-էլ-Զոր}} === [[Դեյր-էլ-Զորի մարզ]] === # [[Աբու Քամալի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մայադինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր-էլ-Զորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր-էլ-Զորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբանի շրջան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Քամալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աշարա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բուսեյրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թաբնի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մայադին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մուհասսան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջալաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քասրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեր Զոր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Զիբան (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խաշամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հաջին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Idlib Governoratee‎|Իդլիբ}} === [[Իդլիբի մարզ]] === # [[Առիհայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Առիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իհսիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամբալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իդլիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու ալ-Զուհուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիննիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարակիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թաֆթանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ Միսրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սարմինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արմանազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրկինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարեմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալկինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Թախարիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաարրաթ ալ-Նումանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Շեյխունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինջարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Նաբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թամանաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջիսր ալ-Շուղուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիդամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարքուշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջանուդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Իհսիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհամբալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կուրկինա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սինջար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թամանաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու ալ-Զուհուր]] [[:en:Abu al-Duhur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Դանա]] [[:en:Al-Dana, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ջանուդիա]] [[:en:Al-Janudiyah|(անգլերեն)]] :# [[Առիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արմանազ]] [[:en:Armanaz|(անգլերեն)]] :# [[Բիննիշ]] [[:en:Binnish|(անգլերեն)]] :# [[Դարքուշ]] [[:en:Darkush|(անգլերեն)]] :# [[Թաֆթանազ]] [[:ru:Тафтаназ (город)|(ռուսերեն)]] :# [[Իդլիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Շեյխուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարեմ (քաղաք)|Հարեմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ Միսրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջիսր ալ-Շուղուր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարակիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալկին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սարմին]] [[:en:Sarmin|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Թախարիմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քաֆր Նաբլ]] [[:en:Kafr Nabl|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Latakia Governorate|Լաթակիա}} === [[Լաթակիայի մարզ]] === # [[Լաթակիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Այն Շիկակի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Բայդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Թինայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Շարկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Յաշուտի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բահլուլիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դալիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Լաթակիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կաստալ Մաաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարդահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյլիբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաֆֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուզեյրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբլեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաուբաթ Բուրղալի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սլինֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քեսաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քինսաբբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆախուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Այն Շիկակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Բայդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Թինա]] [[:en:Ayn al-Tineh, Latakia Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Այն ալ-Շարկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բեյթ Յաշուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բահլուլիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դալիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Լաթակիա]] [[:ru:Латакия|(ռուսերեն)]] :# [[Կաստալ Մաաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կարդահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հանադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հարֆ ալ-Մուսեյթիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաֆֆա]] [[:en:Al-Haffah|(անգլերեն)]] :# [[Մուզեյրաա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաբլե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջաուբաթ Բուրղալ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սլինֆա]] [[:en:Slinfah|(անգլերեն)]] :# [[Քեսաբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քինսաբբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ֆախուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Quneitra Governorate|ալ-Կունեյտրա}} === [[Ալ-Կունեյտրայի մարզ]] === # [[Ալ-Կունեյտրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Բուտեյխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կունեյտրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաշանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խան Առնաբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Միսադաի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Բուտեյխա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կունեյտրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Խաշանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խան Առնաբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Միսադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ֆիկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Aleppo Governorate|Հալեպ}} === [[Հալեպի մարզ]] === # [[Ազազի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆիրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աբու Կիլկիլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Քահֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Աթարիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ախթարինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Արաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Առիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աֆրինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բուլբուլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դառաթ Իզզայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Հաֆիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զամմարի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիրբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադիֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել ալ-Դամանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Առնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Ռիֆաաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իբբին Սամաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խանասիրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Խաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հադերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջիբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հուրայթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղանդուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաաբատլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանբիջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասքանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շառռանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շեյխ ալ-Հադիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուբլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շույուխ Թահթանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջալաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարաբուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջինդեյրեսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաջուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սառռինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիմեոն լեռան շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուրում ալ-Քուբրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քուվեյրիս Շարկիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Աբու Կիլկիլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աբու Քահֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ազազ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Աթարիբ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ախթարին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Արաբ]] [[:ru:Айн-эль-Араб|(ռուսերեն)]] :# [[Առիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Աֆրին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բաբ]] [[:en:Al-Bab|(անգլերեն)]] :# [[Բուլբուլ]] [[:en:Bulbul, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Դառաթ Իզզա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դեյր Հաֆիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թադիֆ]] [[:en:Tedef|(անգլերեն)]] :# [[Թել Առան]] [[:en:Tell Aran|(անգլերեն)]] :# [[Թել Ռիֆաաթ]] [[:ru:Телль-Рифъат|(ռուսերեն)]] :# [[Իբբին Սամաան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խանասիր]] [[:en:Khanasir|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Խաֆսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հալեպ]] [[:ru:Алеппо|(ռուսերեն)]] :# [[Ղանդուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաաբատլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մանբիջ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մասքանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարի (քաղաք)|Մարի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շառռան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շեյխ ալ-Հադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Նուբլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շույուխ Թահթանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[ալ-Ջալաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջարաբուլուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջինդեյրես]] [[:ru:Джандарис|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Ռաի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաջու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռասմ Հարմիլ ալ-Իմամ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սառռին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաֆիրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սաուրան (քաղաք)|Սաուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ուրում ալ-Քուբրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Քուվեյրիս Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Hama Governorate|Համա}} === [[Համայի մարզ]] === # [[Ալ-Սալամիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սալամիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Սահլաբի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Զիարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շատհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կալաթ ալ-Մադիկի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուկայլաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բառռի Շարկիյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաբբուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուկայրիբաթի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիրբանաֆսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահարդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Զիտայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քառնազի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մասյաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբ Ռամլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աուջի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Հալակիմի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վադի ալ-Ույունի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Զիարա]] [[:en:Al-Ziyarah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուկեյլաբիա]] [[:en:Al-Suqaylabiyah|(անգլերեն)]] :# [[Բառռի Շարկի]] [[:en:Barri Sharqi|(անգլերեն)]] :# [[Թել Սալհաբ]] [[:en:Tell Salhab|(անգլերեն)]] :# [[Կալաաթ ալ-Մադիկ]] [[:en:Qalaat al-Madiq|(անգլերեն)]] :# [[Համա]] [[:ru:Хама|(ռուսերեն)]] :# [[Մասյաֆ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մուհրադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շատհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալամիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուրան (Համա)|Սուրան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Վադի ալ-Ույուն]] [[:en:Wadi al-Uyun|(անգլերեն)]] :# [[Քառնազ]] [[:en:Karnaz|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Զիտա]] [[:en:Kafr Zita|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Al-Hasakah Governorate|ալ-Հասաքա}} === [[Ալ-Հասաքայի մարզ]] === # [[Ալ-Կամիշլիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Կամիշլիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Համիսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ամուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կահտանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հասաքայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Թամերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շադդադիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բիր ալ-Հելուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիշեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հավլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիքիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջավադիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յառուբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Այնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դարբասիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դարբասիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շադդադի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կահտանիա]] [[:en:Al-Qahtaniyah, al-Hasakah Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամիշլի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հասաքա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիքիա]] [[:en:Al-Malikiyah|(անգլերեն)]] :# [[Ամուդա]] [[:en:Amuda|(անգլերեն)]] :# [[Թել Թամեր]] [[:en:Tell Tamer|(անգլերեն)]] :# [[Ռաս ալ-Այն (ալ-Հասաքա)|Ռաս ալ-Այն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Հաուլ]] [[:en:Al-Hawl|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Յառուբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Homs Governorate|Հոմս}} === [[Հոմսի մարզ]] === # [[Ալ-Կուսեյրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հոմսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Հոմսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբա Թին Նուրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Նիսերի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ֆուրկուլուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռիկամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կարյաթեյնի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսյա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սադադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուսեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հոզի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թադմորի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուխնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռասթանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալբիսեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուխարրամի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջուբբ ալ-Ջառռահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալդուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Լահայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կաբուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Քալախի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հադիդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նասիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուաշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Կուսեյր]] [[:ru:Эль-Кусайр|(ռուսերեն)]] :# [[Ալ-Հուաշ]] [[:en:Al-Huwash, Homs Governorate|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուխարրամ]] [[:en:Al-Mukharram|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Նասիրա]] [[:en:Al-Nasirah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ռասթան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սուխնա]] [[:en:Al-Sukhnah, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Թադմոր]] [[:en:Tadmur|(անգլերեն)]] :# [[Թալդու]] [[:en:Taldou|(անգլերեն)]] :# [[Թել Քալախ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հոմս]] [[:ru:Хомс|(ռուսերեն)]] :# [[Խիրբա Թին Նուր]] [[:en:Khirbet Tin Nur|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ֆուրկուլուս]] [[:en:Furqlus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կարյաթեյն]] [[:en:Al-Qaryatayn|(անգլերեն)]] :# [[Մահին]] [[:en:Mahin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Հիսյա]] [[:en:Hisyah|(անգլերեն)]] :# [[Սադադ]] [[:en:Sadad, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Շին]] [[:en:Shin, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Լահա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Ar-Raqqah Governorate|ալ-Ռակկա}} === [[Ալ-Ռակկայի մարզ]] === # [[Ալ-Ռակկայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Ռակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբխայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարամայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաադանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մանսուրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջառնիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թել Աբյադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլուքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն Իսայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Ռակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թել Աբյադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաադան]] [[:en:Ma'adan|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մանսուրա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ջառնիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սուլուք (քաղաք)|Սուլուք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն Իսա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Rif-Dimashq Governorate|Ռիֆ Դիմաշկ}} === [[Ռիֆ Դիմաշկ]] === # [[Ալ-Զաբադանիի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիֆ Դիմաշկի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Զաբադանիի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մադայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրղայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Թելլի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սայդնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռանքուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուդսայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Այն ալ-Ֆիջայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դիմասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուտեյֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջեյրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաալուլայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռուհեյբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Յաբրուդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասալ ալ-Վարդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաբքի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դեյր Ատիյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դարայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սահնայայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հաջար ալ-Ասվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դումայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառասթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաբեյի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Դումեյրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Նաշաբիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղիզլանիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հառան ալ-Ավամիդի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կատանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բեյթ Ջենի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սասայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քիսվա շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբբիլայի շրջան ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջարամանայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մալիհայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քաֆր Բատնայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Դիմաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Դումեյր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Զաբադանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Թելլ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կուտեյֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ղիզլանիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Մալիհա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաբք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Նաշաբիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռուհեյբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քիսվա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Այն ալ-Ֆիջա]] [[:en:Ain al-Fijah|(անգլերեն)]] :# [[Ասալ ալ-Վարդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արբին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բաբբիլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դարայյա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դումա (քաղաք)|Դումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կատանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Կարա]] [[:en:Qara, Syria|(ռուսերեն)]] :# [[Կուդսայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] :# [[Հառասթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաալուլա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մադայա]] [[:en:Madaya, Syria|(անգլերեն)]] :# [[Յաբրուդ]] [[:ru:Ябруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ջարամանա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջեյրուդ]] [[:ru:Джеруд|(ռուսերեն)]] :# [[Ռանքուս]] [[:en:Rankous|(անգլերեն)]] :# [[Սահնայա]] [[:en:Sahnaya|(անգլերեն)]] :# [[Սայդնայա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սասա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սիրղայա]] [[:en:Serghaya|(անգլերեն)]] :# [[Քաֆր Բատնա]] [[:en:Kafr Batna|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category: As-Suwayda Governorate|ալ-Սուեյդա}} === [[Ալ-Սուեյդայի մարզ]] === # [[Ալ-Սուեյդայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Սուեյդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մազրաայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Մուշաննաֆի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շահբայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շակկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Արիկայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սուրա ալ-Սաղիրայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալխադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կուրեյյայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղարիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Զեյբինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մալահի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Մազրաա]] [[:en:Al-Mazraa, Suwayda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Մուշաննաֆ]] [[:en:Al-Mushannaf|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կուրեյյա]] [[:en:Al-Qurayya|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սուեյդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շակկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Շահբա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սալխադ]] [[:en:Salkhad|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Արիկա]] [[:en:Al-Ariqah|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Ղարիա ալ-Ղարբիա]] [[:en:Al-Ghariyah al-Gharbiyah|(անգլերեն)]] :# [[Զեյբին]] [[:en:Dhibin|(անգլերեն)]] :# [[Մալահ]] [[:en:Malah, Suwayda|(անգլերեն)]] </div> ----- {{Վիքիպահեստ|Category:Tartus Governorate|Տարտուս}} === [[Տարտուսի մարզ]] === # [[Ալ-Շեյխ Բադրի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի գավառ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] ''շրջաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Ալ-Անազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արվադի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բանիասի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Բարիկիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դվեյր Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դուռեյքիշի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թալինի շրջան (Սիրիա)|Թալինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խիրբաթ ալ-Մաազայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կադմուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Կիմսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համամ Վասելի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Համիդիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Համինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մաշթա ալ-Հալուի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շեյխ Բադրի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջունեյնեթ Ռիսլանի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռաս ալ-Խաշուֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ռաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաուդայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սաֆիթայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սաֆսաֆայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեբեի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Սիսինիայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Տարտուսի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Տավահինի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Քարիմայի շրջան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> ''քաղաքներ և ավաններ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> :# [[Ալ-Անազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Արվադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բանիաս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Բարիկիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Բրումմանաթ ալ-Մաշայիխ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դվեյր Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Դուռեյքիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Թալին (Սիրիա)|Թալին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Խիրբաթ ալ-Մաազա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Կադմուս]] [[:en:Al-Qadmus|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Կամսիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համմամ Վասել]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Համիդիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Համին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Մաշթա ալ-Հալու]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Շեյխ Բադր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ջունեյնեթ Ռիսլան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ռաս ալ-Խաշուֆա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Ռաուդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սաուդա]] [[:en:Al-Sawda|(անգլերեն)]] :# [[Ալ-Սաֆսաֆա]] [[:en:Al-Safsafah|(անգլերեն)]] :# [[Սաֆիթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Սեբե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Սիսինիա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Տավահին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Տարտուս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] :# [[Ալ-Քարիմա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] </div> === Այլ === ''Լքված ու ավերակ քաղաքների մասին հոդվածներ'' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;"> # [[Աֆամեա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարքեմիշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Հուսն բերդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարի (քաղաք-պետություն)|Մարի]] # [[Սալահ ալ-Դինի ամրոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուգարիտ]] [[:en:Ugarit|(անգլերեն)]] </div> ''Ստեղծված հոդվածներ'' {{Սյուն|3}} # [[Addounia TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Arrai TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Cham TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Massaya TV]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նուռ Շամ հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական կրթական հեռուստաալիք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի տրանսպորտի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթի նախարարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի քաղաքներ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի շրջաններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օդանավակայանների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] {{Սյունակ ավարտ}} == Նոր հոդվածներ == Ելնելով նրանից, որ նախագծի ընթացքում պետք է ստեղծվեր կամ բարելավվեր 600 հոդված (ստույգ՝ 610), որոնցից դեռ 83-ը չեն ստեղծվել կամ բարելավվել, Սիրիայի թեմայով 1000 հոդված ստեղծելու համար շարունակվում է նոր հոդվածների ստեղծում միամսյակից տարիներ հետո։ Դրանք բաժանվում են երկու փուլի։ === Առաջին փուլ === {{Սյուն|3}} # [[Դամասկոսի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի գրավում (1920)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Էվակուացիայի օր (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի ճակատամարտ (2024)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեյսալունի ճակատամարտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի առաջին հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի թագավորություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ընդհանուր ընդվզում (1936)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական անկախության պայմանագիր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երկրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի երրորդ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի պետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Օսմանյան կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական Դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ֆրանս-սիրիական պատերազմ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադական ռեժիմի տապալում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասադ-Սադդամյան հակամարտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Դամասկոսի անկում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հյուսիսային և արևելյան Սիրիայի ինքնավար վարչություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի աշխարհագրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1970)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի նախագահ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի սահմանադրություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ապստամբություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական մեծ հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական իսլամական հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների դաշնություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հանրապետությունների միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ առաջնորդություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ հանրապետություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միացյալ պետություններ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արաբական միություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ազգայնականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության ճակատ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության բանակ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի ազատագրության կազմակերպություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի անցումային կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ժամանակավոր կառավարություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ասորիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Եզդիները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Իսլամը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հույները Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Քրիստոնեությունը Սիրիայում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Տիեզերաց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կուրեյշի բազե]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ ալ-Դինի արծիվ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սելևկիա (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սիմեոն Սյունակյաց եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի դրոշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական գրականություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական երաժշտություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի զինանշան]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական թատրոն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մշակույթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նասիբ Արիդա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդ ալ-Մասիհ Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Նադրա Հադդադ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ռիզկալլա Հասուն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբդալլահ Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարյանա Մարաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուհամմադ ալ-Մաղուտ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ղադա ալ-Սամման]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի օրհներգ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուլտան ալ-Ատրաշ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Խալիլ ալ-Կաբբանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սալահ Ջադիդ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աբու Մուհամմադ ալ-Ջուլանի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Յուպիտերի տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Աքեմենյան Պարսկաստանի կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Աֆամեա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Ջաբլե)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հռոմեական թատրոն (Պալմիրա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ուղիղ փողոց]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մարիամ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Թումա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բաբ Շարկի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Համիդիա շուկա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հին քաղաք (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Գանձարանի գմբեթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուրադ փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սինան փաշա մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Կարմիր մզկիթ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Զեյնաբ մզկիթ (Սիրիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սեյյիդա Ռուկայյա մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Շուեյբիա մզկիթ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Նուկտա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Օմարի մզկիթ (Բոսրա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիայի մզկիթների ցանկ]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սիրիական ափամերձ լեռնաշղթա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Բարադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հերմոն (լեռ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ղաբի հարթավայր]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Շմեյմիս]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[ալ-Ազմի պալատ (Համա)]] [[:en:Azm_Palace_(Hama)|(անգլերեն)]] # [[Քրիստոնեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Christliches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Մուսուլմանական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Muslimisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Հրեական թաղամաս (Դամասկոս)]] [[:de:Jüdisches Viertel von Damaskus|(գերմաներեն)]] # [[Քրիստոնյաների կոտորած Սիրիայում (1860)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալավիների հեղափոխություն (1919-1921)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հանանուի հեղափոխություն]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հալեպի կոտորած (1850)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Արևելքի ասորական եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մելքիական հույն կաթոլիկ եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թեկղի վանք (Մաալուլա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Վարդան վանք (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ վանք (ալ-Միշտայա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Սարգիս և Բաքոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հակոբ վանք (Կարա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ հունական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ ասորական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եփրեմ Ասորի տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուս Թագավոր եկեղեցի (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ալ-Ջադիդա (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մանուկ Հիսուս տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցի եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա տաճար (ալ-Ջադիդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հովսեփ տաճար (Հալեպ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ասիա Իմաստուն եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (Խաբաբ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թել Նասրի)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Իզրաա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Սուեյդա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Եղիա եկեղեցի (ալ-Կուսեյր)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մարքադա]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Կոստանդիանոս և Հեղինե տաճար (Յաբրուդ)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Տարտուս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածնի Ավետման տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Հիսուսի Սուրբ Սրտի եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (Լաթակիա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հուլիանոս եկեղեցի]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սրբոց Քառասնից Մանկանց տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Աստվածածնի գոտու տաճար]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Հոգի տաճար (Հոմս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (Համա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թագուհի Խաղաղության]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս մատուռ (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Վերափոխման տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Թուրմանին]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Մուշաբբաք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Գևորգ տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Աստվածածին տաճար (ալ-Հասաքա)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Անտոնիոս տաճար (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ազգային ավետարանական եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Թերեզա եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Ղազարոս վանք]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Սուրբ Պողոս եկեղեցի (Դամասկոս)]] [[Պատկեր:Green check.svg|20px]] # [[Ժողովրդական պալատ]] [[:en:People's Palace (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Damascus|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի օպերային թատրոն]] [[:en:Damascus Opera House|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի ազգային գրադարան]] [[:en:National Library of Syria|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Damascus International Airport|(անգլերեն)]] # [[Լաթակիայի ազգային թանգարան]] [[:en:National Museum of Latakia|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի երկաթուղային կայարան]] [[:en:Aleppo railway station|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ջունբլաթ]] [[:en:Beit Junblatt|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Աջիկբաշ]] [[:en:Beit Achiqbash|(անգլերեն)]] # [[Խանկահ ալ-Ֆարաֆիրա]] [[:en:Khanqah al-Farafira|(անգլերեն)]] # [[Համմամ ալ-Նահհասին]] [[:en:Hammam al-Nahhasin|(անգլերեն)]] # [[Կենտրոնական սինագոգ (Հալեպ)]] [[:en:Central Synagogue of Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Կուսանաց ամրոց]] [[:en:Qasr al-Banat|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Ռահբա]] [[:en:Al-Rahba|(անգլերեն)]] # [[Միրզայի ամրոց]] [[:en:Bourzey castle|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Մարկաբ]] [[:en:Margat|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային օդանավակայան]] [[:en:Aleppo International Airport|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի միջազգային մարզադաշտ]] [[:en:Aleppo International Stadium|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} === Երկրորդ փուլ === ''Պատմություն'' {{Սյուն}} # [[Ալավիների պետություն]] [[:en:Alawite State|(անգլերեն)]] # [[Դեր Զորի հարձակում (2024)]] [[:en:Deir ez-Zor offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի արևելյան հարձակում (2024)]] [[:en:East Aleppo offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Համայի կոտորած (1981)]] [[:en:1981 Hama massacre|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2013)]] [[:en:2013 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2014)]] [[:en:2014 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2015)]] [[:en:2015 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2016)]] [[:en:2016 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (գարուն, 2017)]] [[:en:Hama offensive (March–April 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (սեպտեմբեր, 2017)]] [[:en:Hama offensive (September 2017)|(անգլերեն)]] # [[Համայի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Hama offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2024)]] [[:en:2024 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի պաշարում (2012)]] [[:en:Siege of Homs|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2012)]] [[:en:2012 Homs offensive|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2015)]] [[:en:Homs offensive (November–December 2015)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2017)]] [[:en:Eastern Homs offensive (2017)|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի հարձակում (2018)]] [[:en:Northern Homs offensive (April–May 2018)|(անգլերեն)]] # [[Հոկտեմբերյան պատերազմի պանորամա]] [[:en:October War Panorama|(անգլերեն)]] # [[Մանբիջի հարձակում (2024)]] [[:en:Manbij offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մազրաայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Mazraa|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մուսեյֆիրայի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Musayfirah|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի հարձակում (2024)]] [[:en:Palmyra offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ջազիրայի գավառ]] [[:en:Al-Jazira Province|(անգլերեն)]] # [[Սալխադի գրավում]] [[:en:Capture of Salkhad|(անգլերեն)]] # [[Սև սեպտեմբեր]] [[:en:Black September|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան արշավանք]] [[:en:Syria–Lebanon campaign|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիայի հարձակում (2024)]] [[:en:Southern Syria offensive (2024)|(անգլերեն)]] # [[Քոբանիի բախումներ (2024)]] [[:en:2024 Kobani clashes|(անգլերեն)]] # [[ալ-Քաֆրի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of al-Kafr|(անգլերեն)]] # [[Համայի ապստամբություն (1925)]] [[:en:1925 Hama uprising|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական ընդդիմություն (2011-2024)]] [[:en:Syrian opposition (2011–2024)|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (մարտ, 1949)]] [[:en:March 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (օգոստոս, 1949)]] [[:en:August 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (դեկտեմբեր, 1949)]] [[:en:December 1949 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1951)]] [[:en:1951 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի հեղաշրջում (1954)]] [[:en:1954 Syrian coup d'état|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական փրկության կառավարություն]] [[:en:Syrian Salvation Government|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի պաշարում (634)]] [[:en:Siege of Damascus (634)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի պաշարում (637)]] [[:en:Siege of Aleppo (637)|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կոդեքս]] [[:en:Aleppo Codex|(անգլերեն)]] # [[Համդանիների ամիրայություն]] [[:en:Hamdanid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Միրդասիների ամիրայություն]] [[:en:Mirdasid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Մարդ Դաբիկի ճակատամարտ]] [[:en:Battle of Marj Dabiq|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի կուսակալություն]] [[:en:Damascus Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի կուսակալություն]] [[:en:Aleppo Eyalet|(անգլերեն)]] # [[Հարավային Սիրիա]] [[:en:Southern Syria|(անգլերեն)]] # [[Հուսեյն թագավորի դաշնության նախագիծ]] [[:en:King Hussein's federation plan|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանի սիրիական օկուպացիա]] [[:en:Syrian occupation of Lebanon|(անգլերեն)]] # [[Մեռյալ քաղաքներ]] [[:en:Dead Cities|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Աշխարհագրություն'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի բնակչություն]] [[:en:Demographics of Syria|(անգլերեն)]] # [[Կասիուն (լեռ)]] [[:en:Mount Qasioun|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հառռա]] [[:en:Tell al-Hara|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ակռաա]] [[:en:Jebel Aqra|(անգլերեն)]] # [[ալ-Սաֆա]] [[:en:Al-Safa (Syria)|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմանի լեռնաշղթա]] [[:en:Turkmen Mountain|(անգլերեն)]] # [[Հարիմի լեռնաշղթա]] [[:en:Harim Mountains|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռնազանգված]] [[:en:Kurd Mountain|(անգլերեն)]] # [[Քրդերի լեռ]] [[:en:Jabal al-Akrad|(անգլերեն)]] # [[Հաուրան]] [[:en:Hauran|(անգլերեն)]] # [[Ջաբալ ալ-Դրուզ]] [[:en:Jabal al-Druze|(անգլերեն)]] # [[Սինջարի լեռնաշղթա]] [[:en:Sinjar Mountains|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ազիզ լեռնազանգված]] [[:en:Mount Abdulaziz|(անգլերեն)]] # [[ալ-Բիշրի]] [[:en:Jebel Bishri|(անգլերեն)]] # [[ալ-Համմադ]] [[:ar:بادية الحماد|(արաբերեն)]] # [[Հոմսի իջվածք]] [[:ru:Хомсская впадина|(ռուսերեն)]] # [[ալ-Բալիխ]] [[:en:Balikh River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ղուտա]] [[:en:Ghuta|(անգլերեն)]] # [[Հալեպի հարթավայր]] [[:en:Aleppo plateau|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զավիա]] [[:en:Jabal Zawiya|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին ամբարտակ]] [[:en:Tishrin Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Մանսուրայի ամբարտակ]] [[:en:Mansoura Dam|(անգլերեն)]] # [[Հոմսի ամբարտակ]] [[:en:Lake Homs Dam|(անգլերեն)]] # [[Խարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Հալաբիա]] [[:en:Halabiye Dam|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վահդա ամբարտակ]] [[:en:Al-Wehda Dam|(անգլերեն)]] # [[Աֆրինի ամբարտակ]] [[:en:Afrin Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի ամբարտակ]] [[:en:Euphrates Dam|(անգլերեն)]] # [[Եփրատի լիճ]] [[:en:Euphrates Lake|(անգլերեն)]] # [[Կատինա]] [[:en:Lake Homs|(անգլերեն)]] # [[Սաբխաթ ալ-Ջաբբուլ]] [[:en:Sabkhat al-Jabbul|(անգլերեն)]] # [[Թիշրին 16]] [[:en:Lake 16 Tishreen|(անգլերեն)]] # [[ալ-Ալլան]] [[:en:Nahr al-Allan|(անգլերեն)]] # [[Բանիաս (գետ)]] [[:en:Banias River|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահաբ (գետ)]] [[:en:Dhahab River|(անգլերեն)]] # [[Ջակջակ]] [[:en:Jaghjagh River|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հարավ)]] [[:en:Nahr al-Kabir|(անգլերեն)]] # [[Մեծ գետ (հյուսիս)]] [[:en:Nahr al-Kabir al-Shamali|(անգլերեն)]] # [[Կուվեյկ]] [[:en:Queiq|(անգլերեն)]] # [[սոճի հալեպյան]] [[:en:Pinus halepensis|(անգլերեն)]] # [[եղևնի կիլիկյան ]] [[:en:Abies cilicica|(անգլերեն)]] # [[կաղնի լիբանանյան ]] [[:en:Quercus libani|(անգլերեն)]] # [[գիհի սիրիական]] [[:en:Juniperus drupacea|(անգլերեն)]] # [[կուլան սիրիական]] [[:en:Syrian wild ass|(անգլերեն)]] # [[Բծավոր բորենի]] [[:en:Striped hyena|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական պատնեշ]] [[:en:Syria–Turkey barrier|(անգլերեն)]] # [[Թուրք-սիրիական սահման]] [[:en:Syria–Turkey border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-իրաքյան սահման]] [[:en:Iraq–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-հորդանանյան սահման]] [[:en:Jordan–Syria border|(անգլերեն)]] # [[Սիրիա-լիբանանյան սահման]] [[:en:Lebanon–Syria border|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Անձինք'' {{Սյուն}} # [[Սիրիայի ազգեր]] [[:en:Ethnic groups in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիայի լեզուներ]] [[:en:Languages of Syria|(անգլերեն)]] # [[Աֆրո-սիրիացիներ]] [[:en:Afro-Syrians|(անգլերեն)]] # [[Դրուզները Սիրիայում]] [[:en:Druze in Syria|(անգլերեն)]] # [[Թուրքմենները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Turkmen|(անգլերեն)]] # [[Լիբանանցիները Սիրիայում]] [[:en:Lebanese people in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կրոնը Սիրիայում]] [[:en:Religion in Syria|(անգլերեն)]] # [[Հրեաները Սիրիայում]] [[:en:Syrian Jews|(անգլերեն)]] # [[Չերքեզները Սիրիայում]] [[:en:Circassians in Syria|(անգլերեն)]] # [[Քրդերը Սիրիայում]] [[:en:Kurds in Syria|(անգլերեն)]] # [[Կոստանդին Զուրեյկ]] [[:en:Constantin Zureiq|(անգլերեն)]] # [[Սալիհ ալ-Ալի]] [[:en:Salih al-Ali|(անգլերեն)]] # [[Հաշիմ ալ-Աթասի]] [[:en:Hashim al-Atassi|(անգլերեն)]] # [[Սուբհի բեյ Բարաքաթ]] [[:en:Subhi Bey Barakat|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Ազմա]] [[:en:Yusuf al-Azma|(անգլերեն)]] # [[Հակկի ալ-Ազմ]] [[:en:Haqqi al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ազմ]] [[:en:Khalid al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Շուքրի ալ-Կուաթլի]] [[:en:Shukri al-Quwatli|(անգլերեն)]] # [[Ամին ալ-Հաֆիզ]] [[:en:Amin al-Hafiz|(անգլերեն)]] # [[Թաջ ալ-Դին ալ-Հասանի]] [[:en:Taj al-Din al-Hasani|(անգլերեն)]] # [[Ջամիլ Մարդամ բեյ]] [[:en:Jamil Mardam Bey|(անգլերեն)]] # [[Ադիբ ալ-Շիշաքլի]] [[:en:Adib Shishakli|(անգլերեն)]] # [[Աբդ ալ-Ռահման ալ-Շահբանդար]] [[:en:Abdul Rahman Shahbandar|(անգլերեն)]] # [[Բեյթ Ֆարհի]] [[:en:Bayt Farhi|(անգլերեն)]] # [[Մուստաֆա ալ-Թալ ]] [[:en:Mustafa Wahbi Tal|(անգլերեն)]] # [[Յուսուֆ ալ-Խալ]] [[:en:Yusuf al-Khal|(անգլերեն)]] # [[Ֆրանսիս Մարաշ]] [[:en:Francis Marrash|(անգլերեն)]] # [[Նաում Մուքարզիլ]] [[:en:Naoum Mokarzel|(անգլերեն)]] # [[Հաննա Դիաբ]] [[:en:Hanna Diyab|(անգլերեն)]] # [[Իբն ալ-Վարդի]] [[:en:Ibn al-Wardi|(անգլերեն)]] # [[Այիշա ալ-Բաունիա]] [[:en:'A'isha al-Ba'uniyya|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ]] [[:en:Khalid ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ I]] [[:en:Yazid I|(անգլերեն)]] # [[Մուավիա II]] [[:en:Mu'awiya II|(անգլերեն)]] # [[Մարվան I]] [[:en:Marwan I|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ I]] [[:en:al-Walid I|(անգլերեն)]] # [[Օմար II]] [[:en:Umar ibn Abd al-Aziz|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ II]] [[:en:Yazid II|(անգլերեն)]] # [[Հիշամ (խալիֆ)]] [[:en:Hisham ibn Abd al-Malik|(անգլերեն)]] # [[ալ-Վալիդ II]] [[:en:Al-Walid II|(անգլերեն)]] # [[Յազիդ III]] [[:en:Yazid III|(անգլերեն)]] # [[Իբրահիմ (խալիֆ)]] [[:en:Ibrahim ibn al-Walid|(անգլերեն)]] # [[Մարվան II]] [[:en:Marwan II|(անգլերեն)]] # [[Բուրիների ամիրայություն]] [[:en:Burid dynasty|(անգլերեն)]] # [[Նուր ալ-Դին Զանգի]] [[:en:Nur al-Din Zengi|(անգլերեն)]] # [[Սադիկ ալ-Ազմ]] [[:en:Sadiq Jalal al-Azm|(անգլերեն)]] # [[Խալիդ ալ-Ասաադ]] [[:en:Khaled al-Asaad|(անգլերեն)]] # [[Ռաուլ Վիտալի]] [[:en:Raoul Gregory Vitale|(անգլերեն)]] # [[Մարվան Կասսաբ-Բաշի]] [[:en:Marwan Kassab-Bachi|(անգլերեն)]] # [[Լուայ Քայյալի]] [[:en:Louay Kayali|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} ''Մշակույթ'' {{Սյուն}} # [[Կրթությունը Սիրիայում]] [[:en:Education in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական կինո]] [[:en:Cinema of Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական մամուլ]] [[:en:Mass media in Syria|(անգլերեն)]] # [[Սիրիական խոհանոց]] [[:en:Syrian cuisine|(անգլերեն)]] # [[Ամրիթ]] [[:en:Amrit|(անգլերեն)]] # [[Արպադ (քաղաք)|Արպադ]] [[:en:Arpad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարա (քաղաք)|Բարա]] [[:en:Bara, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարադ]] [[:en:Barad, Syria|(անգլերեն)]] # [[Բարիշա]] [[:en:Barisha, Harem District|(անգլերեն)]] # [[Բուրկուշ]] [[:en:Burqush|(անգլերեն)]] # [[Թել Բառռի]] [[:en:Tell Barri|(անգլերեն)]] # [[Թել Բեյդար]] [[:en:Tell Beydar|(անգլերեն)]] # [[Թել Բրաք]] [[:en:Tell Brak|(անգլերեն)]] # [[Թել Հալաֆ]] [[:en:Tell Halaf|(անգլերեն)]] # [[Թել Թվեյնի]] [[:en:Tell Tweini|(անգլերեն)]] # [[Կալբ Լոզե]] [[:en:Qalb Loze|(անգլերեն)]] # [[Կանավաթ]] [[:en:Qanawat|(անգլերեն)]] # [[Կատնա]] [[:en:Qatna|(անգլերեն)]] # [[Կյուռհոս]] [[:en:Cyrrhus|(անգլերեն)]] # [[Հառան ալ-Ավամիդ]] [[:en:Harran al-Awamid|(անգլերեն)]] # [[Հուսն Սուլեյման]] [[:en:Hosn Suleiman|(անգլերեն)]] # [[Ռախլա]] [[:en:Rakhlah|(անգլերեն)]] # [[Ռաս ալ-Բասիտ]] [[:en:Ras al-Bassit|(անգլերեն)]] # [[Ռաս իբն Հանի]] [[:en:Ras Ibn Hani|(անգլերեն)]] # [[Ռասաֆա]] [[:en:Resafa|(անգլերեն)]] # [[Սարմադա]] [[:en:Sarmada|(անգլերեն)]] # [[Սիրջիլա]] [[:en:Serjilla|(անգլերեն)]] # [[Սուրա (Սիրիա)]] [[:en:Sura, Syria|(անգլերեն)]] # [[Ցիրկեզիում]] [[:en:Circesium|(անգլերեն)]] # [[Դամասկոսի բերդ]] [[:en:Citadel of Damascus|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սալիմիա]] [[:en:Salimiyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Թաքիա ալ-Սուլեյմանիա]] [[:en:Sulaymaniyya Takiyya|(անգլերեն)]] # [[ալ-Զահիրիա գրադարան]] [[:en:Zahiriyya Library|(անգլերեն)]] # [[Հիջազ կայարան]] [[:en:Hejaz Railway Station, Damascus|(անգլերեն)]] # [[Հռոմեական թատրոն (Բոսրա)]] [[:en:Roman Theatre at Bosra|(անգլերեն)]] # [[Պալմիրայի ամրոց]] [[:en:Palmyra Castle|(անգլերեն)]] # [[Մեծ սյունաշար (Պալմիրա)]] [[:en:Great Colonnade at Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Հաղթական կամար (Պալմիրա)]] [[:en:Monumental Arch of Palmyra|(անգլերեն)]] # [[Դիոկղետիակոսի ճամբար]] [[:en:Camp of Diocletian|(անգլերեն)]] # [[Իֆկա]] [[:en:Efqa Spring|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի առյուծ]] [[:en:Lion of Al-lāt|(անգլերեն)]] # [[Հարբակա ամբարտակ]] [[:en:Harbaqa Dam|(անգլերեն)]] # [[Զենոբիայի կոյուղի]] [[:en:Canalizations of Zenobia|(անգլերեն)]] # [[Դամբարանների բլուր]] [[:en:Valley of the Tombs|(անգլերեն)]] # [[Էլահբելի աշտարակ]] [[:en:Tower of Elahbel|(անգլերեն)]] # [[Բաալշամինի տաճար]] [[:en:Temple of Baalshamin|(անգլերեն)]] # [[Ալ-Լաթի տաճար]] [[:en:Temple of Al-Lat|(անգլերեն)]] # [[Հին քաղաք (Հալեպ)]] [[:en:Ancient Aleppo|(անգլերեն)]] # [[Համայի ջրանիվներ]] [[:en:Norias of Hama|(անգլերեն)]] # [[Արևելյան պալատ]] [[:en:Qasr al-Hayr al-Sharqi|(անգլերեն)]] {{Սյունակ ավարտ}} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # fb0000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} {| style="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1.5px solid # 000000; background-color: # fbe3c3; text-align:center; font-size:0.9em;" |- |} [[Կատեգորիա:Համագործակցություն (վիքինախագիծ)]] [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Համագործակցություն/Սիրիական միամսյակ]] [[Կատեգորիա:Վիքինախագծեր]] 9vbjsmouv42iol6uaiq2k4g7v0zs6ya 2 1327174 10806363 10804603 2026-06-29T17:12:21Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806363 wikitext text/x-wiki '''Ահմեդ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun)՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհին «Ալ-Արաբի» ակումբի սան է։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին «Կատար ՍԿ»-ի դեմ խաղում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը Աստղերի լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 12-ին «Աս-Սայլիայի» դեմ մրցավեճում Ֆաթհին խփեց իր առաջին գոլը «Ալ-Արաբիի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Լիխտենշտայնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյնի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]] Ֆաթհին նշեց իր նորամուտը [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|title=Катар VS. Лихтенштейн 1:2|lang=en|website=|date=2017-12-14|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525122427/https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|url-status=live}}</ref>։ 2019 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ|ԱՄԷ]]-ում կայացած Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա մասնակցեց [[Հյուսիսային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԺԴՀ]]-ի թիմի դեմ հանդիպմանը<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|title=КНДР VS. Катар 0:6|lang=en|website=|date=2019-01-13|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-24|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101025/https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|url-status=live}}</ref>։ Նույն թվականի ամռանը նա մասնակցեց [[Բրազիլիա|Բրազիլիայում]] կայացած Ամերիկայի գավաթին, որտեղ նա պահեստային էր։ 2023 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց ԱՄՆ-ում և Կանադայում կայացած ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթիի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|title=Гаити VS. Катар 2:1|lang=en|website=|date=2023-06-26|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716163222/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|url-status=live}}</ref>, [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրասի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|title=Катар VS. Гондурас 1:1|lang=en|website=|date=2023-06-30|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103557/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|url-status=live}}</ref> և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|title=Мексика VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2023-07-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023737/https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|url-status=live}}</ref> հավաքականների դեմ։ 2024 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց տանը կայացած և հաղթական ավարտված Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիբանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/12/asia/asian-cup/qatar/lebanon/4073513/|title=Катар VS. Ливан 3:0|lang=en|website=|date=2024-01-12|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տաջիկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/17/asia/asian-cup/tajikistan/qatar/4073515/|title=Таджикистан VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2024-01-17|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պաղեստինի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|title=Катар VS. Палестина 2:1|lang=en|website=|date=2024-01-29|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103556/https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|url-status=live}}</ref>, [[Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուզբեկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/03/asia/asian-cup/qatar/uzbekistan/4073560/|title=Катар VS. Узбекистан 1:1|lang=en|website=|date=2024-02-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|title=Иран VS. Катар 2:3|lang=en|website=|date=2024-02-07|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101024/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|url-status=live}}</ref> և [[Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հորդանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|title=Иордания VS. Катар 1:3|lang=en|website=|date=2024-02-10|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101026/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|url-status=live}}</ref> թիմերի դեմ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 95p79zjoju35pwydrkrkhyndd4b5llc 10806364 10806363 2026-06-29T17:13:07Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806364 wikitext text/x-wiki '''Ահմադ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun)՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհին «Ալ-Արաբի» ակումբի սան է։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին «Կատար ՍԿ»-ի դեմ խաղում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը Աստղերի լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 12-ին «Աս-Սայլիայի» դեմ մրցավեճում Ֆաթհին խփեց իր առաջին գոլը «Ալ-Արաբիի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Լիխտենշտայնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյնի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]] Ֆաթհին նշեց իր նորամուտը [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|title=Катар VS. Лихтенштейн 1:2|lang=en|website=|date=2017-12-14|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525122427/https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|url-status=live}}</ref>։ 2019 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ|ԱՄԷ]]-ում կայացած Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա մասնակցեց [[Հյուսիսային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԺԴՀ]]-ի թիմի դեմ հանդիպմանը<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|title=КНДР VS. Катар 0:6|lang=en|website=|date=2019-01-13|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-24|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101025/https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|url-status=live}}</ref>։ Նույն թվականի ամռանը նա մասնակցեց [[Բրազիլիա|Բրազիլիայում]] կայացած Ամերիկայի գավաթին, որտեղ նա պահեստային էր։ 2023 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց ԱՄՆ-ում և Կանադայում կայացած ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթիի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|title=Гаити VS. Катар 2:1|lang=en|website=|date=2023-06-26|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716163222/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|url-status=live}}</ref>, [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրասի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|title=Катар VS. Гондурас 1:1|lang=en|website=|date=2023-06-30|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103557/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|url-status=live}}</ref> և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|title=Мексика VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2023-07-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023737/https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|url-status=live}}</ref> հավաքականների դեմ։ 2024 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց տանը կայացած և հաղթական ավարտված Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիբանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/12/asia/asian-cup/qatar/lebanon/4073513/|title=Катар VS. Ливан 3:0|lang=en|website=|date=2024-01-12|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տաջիկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/17/asia/asian-cup/tajikistan/qatar/4073515/|title=Таджикистан VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2024-01-17|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պաղեստինի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|title=Катар VS. Палестина 2:1|lang=en|website=|date=2024-01-29|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103556/https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|url-status=live}}</ref>, [[Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուզբեկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/03/asia/asian-cup/qatar/uzbekistan/4073560/|title=Катар VS. Узбекистан 1:1|lang=en|website=|date=2024-02-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|title=Иран VS. Катар 2:3|lang=en|website=|date=2024-02-07|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101024/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|url-status=live}}</ref> և [[Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հորդանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|title=Иордания VS. Катар 1:3|lang=en|website=|date=2024-02-10|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101026/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|url-status=live}}</ref> թիմերի դեմ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 9hbdftogl21gse6fsl47dl9pm6vossb 10806375 10806364 2026-06-29T17:21:54Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806375 wikitext text/x-wiki {{short description|Qatari footballer (born 1996)}} {{Use dmy dates|date=November 2022}} {{Infobox football biography | name = Assim Madibo | image = Qatar - Japan, AFC Asian Cup 2019 58 - Assim Madibo.jpg | caption = Madibo with [[Qatar national football team|Qatar]] at the [[2019 AFC Asian Cup]] | fullname = Assim Omer Al Haj Madibo<ref name=GSA>{{GSA player|assim-madibo/47157|access-date=14 November 2021}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1996|10|22|df=yes}} | birth_place = [[Khartoum]], Sudan<ref name=WORLDFOOTBALL>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe347495/assim-madibo/ |title=Assim Madibo Profile |publisher=HEIM:SPIEL Medien |access-date=28 May 2026}}</ref> | height = 1.68 m<ref name="FIFA 2022">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™: List of Players: Qatar |publisher=FIFA |page=23 |date=15 November 2022 |access-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live}}</ref> | currentclub = [[Al-Wakrah SC|Al-Wakrah]]<br>(on loan from [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]) | clubnumber = 18 | position = [[Midfielder]] | youthyears1 = 2014 | youthclubs1 = [[Aspire Academy]] | years1 = 2015–2016 | clubs1 = [[LASK Linz]] | caps1 = 1 | goals1 = 0 | years2 = 2015–2016 | clubs2 = [[FC Pasching|Pasching]]/[[LASK Linz|LASK Linz II]] | caps2 = 4 | goals2 = 0 | years3 = 2016 | clubs3 = [[Cultural y Deportiva Leonesa|Cultural Leonesa]] | caps3 = 1 | goals3 = 0 | years4 = 2016– | clubs4 = [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]] | caps4 = 80 | goals4 = 0 | years5 = 2017 | clubs5 = → [[K.A.S. Eupen|Eupen]] (loan) | caps5 = 0 | goals5 = 0 | years6 = 2018 | clubs6 = → [[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]] (loan) | caps6 = 7 | goals6 = 0 | years7 = 2024–2025 | clubs7 = → [[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]] (loan) | caps7 = 15 | goals7 = 0 | years8 = 2025– | clubs8 = → [[Al-Wakrah SC|Al-Wakrah]] (loan) | caps8 = 9 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Qatar national under-20 football team|Qatar U19]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014 | nationalteam2 = [[Qatar national under-20 football team|Qatar U21]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2015 | nationalteam3 = [[Qatar national under-20 football team|Qatar U20]] | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = [[Qatar national under-23 football team|Qatar U23]] | nationalcaps4 = 11 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2017– | nationalteam5 = [[Qatar national football team|Qatar]] | nationalcaps5 = 53 | nationalgoals5 = 0 | pcupdate = 17 March 2026 | ntupdate = 18 June 2026 | medaltemplates = {{MedalCountry|{{fb|QAT}}}} {{MedalSport|Men's [[Association football|Football]]}} {{MedalCompetition|[[AFC Asian Cup]]}} {{Medal|Winner|[[2019 AFC Asian Cup|2019 UAE]]|[[Qatar national football team|Team]]}} {{MedalCompetition|[[AFC U-19 Championship]]}} {{Medal|Winner|[[2014 AFC U-19 Championship|2014 Myanmar]]|[[Qatar national under-19 football team|U-19]]}} {{MedalComp|[[FIFA Arab Cup]]}} {{Medal|3rd|[[2021 FIFA Arab Cup|2021]]|}} }} '''Assim Omer Al Haj Madibo''' ({{langx|ar|عاصم ماديبو}}; born 22 October 1996) is a footballer who plays as a midfielder for [[Al-Wakrah SC|Al-Wakrah]], on loan from [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]. Born in Sudan, he plays for the [[Qatar national football team|Qatar national team]]. ==Club career== Madibo joined the [[Aspire Academy]] in Qatar in July 2014.<ref name=WORLDFOOTBALL/> In January 2015, Madibo joined the senior team of Austrian club [[LASK Linz]]. He made his professional league debut against [[Austria Lustenau]] on 13 August 2015. In January 2016, he left the club to join [[Cultural y Deportiva Leonesa|Cultural Leonesa]].<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/assim-madibo/343749/ |title=Assim Madibo |website=Soccerway }}</ref> It was announced that in July 2017 that Madibo was loaned to [[Belgian First Division A]] side [[K.A.S. Eupen|Eupen]] from Lekhwiya for the duration of one season.<ref>{{cite web|url=http://www.sudinfo.be/1886057/article/2017-07-14/deux-nouveaux-joueurs-qataris-pour-eupen|title=Deux nouveaux joueurs qataris pour Eupen (Two new Qatari players for Eupen)|website=sudinfo.be|language=French|date=14 July 2017|accessdate=16 July 2017}}</ref> ==International career== Madibo has represented Qatar at various age groups. He was a member of the [[Qatar national under-20 football team|Qatar national under-19 football team]] for the [[2014 AFC U-19 Championship]], which won the championship. He played in the [[2015 FIFA U-20 World Cup]] for the [[Qatar national under-20 football team]].{{Citation needed|date=June 2026}} Madibo represented Qatar at the [[2026 FIFA World Cup]], which was hosted across the United States, Mexico and Canada.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/qatar-announce-preliminary-squad |title=Lopetegui names final Qatar squad |access-date=2026-06-02 |website=www.fifa.com}}</ref> On June 18, Madibo received a [[Fouls and misconduct (association football)#Red card (dismissal)|red card]] for a challenge in his team's second group stage match against [[Canada men's national soccer team|Canada]], which caused a severe leg injury to Canadian midfielder [[Ismaël Koné]]; Madibo tackled from behind and kicked Koné's calf, causing a fracture. Madibo later apologised in the dressing room. Qatar went on to lose 6–0.<ref>{{Cite web |last=Yomtov |first=Jon Arnold and Jesse |title=Canada's Ismael Kone suffers horrifying injury in World Cup vs. Qatar |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/18/ismael-kone-injury-update-world-cup-canada-qatar/90585759007/ |access-date=2026-06-18 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> Afterwards, he was handed a five-match ban for causing the incident, following a disciplinary review.<ref>{{cite web |last=Collins |first=Ben |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0lykrnw64xo |title=Madibo given five-game ban for causing Kone leg break |publisher=BBC Sport |date=24 June 2026 }}</ref> ==Honours== [[File:Qatar U23 team lined up at the training pitch (Assim Madibo).jpg|thumb|Madibo in January 2018]] '''Al-Duhail''' *[[Qatar Stars League]]: [[2016–17 Qatar Stars League|2016–17]], [[2019–20 Qatar Stars League|2019–20]] *[[Emir of Qatar Cup]]: [[2019 Emir of Qatar Cup|2019]] *[[Qatari Sheikh Jassim Cup]]: 2016 '''Qatar U19''' * [[AFC U-19 Championship]]: [[2014 AFC U-19 Championship|2014]] '''Qatar''' *[[AFC Asian Cup]]: [[2019 AFC Asian Cup|2019]] ==References== {{reflist}} ==External links== * {{Soccerway|343749}} * {{NFT player|68680}} p5ile4munmo8hkcyx8u2kuat6sermjd 10806392 10806375 2026-06-29T17:44:48Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806392 wikitext text/x-wiki '''Ասիմ Օմեր Ալ Հաջ Մադիբո''' ()՝ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] «Ալ-Վակրա» ակումբում (վարձավճարով «Ալ-Դուհաիլից»)։ Ծնվել է [[Սուդան|Սուդանում]] և հանդես է գալիս [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Մադիբոն 2014 թվականի հուլիսին միացել է [[Կատար|Կատարի]] «Aspire» ակադեմիային<ref name=WORLDFOOTBALL/>։ 2015 թվականի հունվարին Մադիբոն միացել է [[Ավստրիա|ավստրիական]] «ԼԱՍԿ Լինց» ակումբի գլխավոր թիմին։ Պրոֆեսիոնալ լիգայում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ընդդեմ «Աուստրիա Լուստենաուի»։ 2016 թվականի հունվարին նա հեռացել է ակումբից՝ տեղափոխվելով «Կուլտուրալ Լեոնեսա»<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/assim-madibo/343749/ |title=Assim Madibo |website=Soccerway }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ Մադիբոն մեկ մրցաշրջանով «Լեխվիա»-ից վարձավճարով տեղափոխվել է [[Բելգիա|Բելգիայի]] առաջին դիվիզիոնի «Էյպեն» ակումբ<ref>{{cite web|url=http://www.sudinfo.be/1886057/article/2017-07-14/deux-nouveaux-joueurs-qataris-pour-eupen|title=Deux nouveaux joueurs qataris pour Eupen (Two new Qatari players for Eupen)|website=sudinfo.be|language=French|date=14 July 2017|accessdate=16 July 2017}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Մադիբոն ներկայացրել է [[Կատար|Կատարը]] տարբեր տարիքային խմբերում։ Նա Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 2014 թվականի ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը, որտեղ թիմը դարձել է չեմպիոն։ Նա մասնակցել է նաև 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Մադիբոն [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում մասնակցել է ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում և Կանադայում կայացած [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/qatar-announce-preliminary-squad |title=Lopetegui names final Qatar squad |access-date=2026-06-02 |website=www.fifa.com}}</ref>։ Հունիսի 18-ին՝ խմբային փուլի երկրորդ խաղում ընդդեմ [[Կանադա|Կանադայի]], Մադիբոն կարմիր քարտ է ստացել կանադացի կիսապաշտպան [[Իսմայել Կոնե|Իսմաել Կոնեի]] նկատմամբ կատարած կոպիտ խախտման համար. Մադիբոն հետևից հարձակվելով հարվածել է Կոնեի սրունքին՝ պատճառելով կոտրվածք։ Ավելի ուշ Մադիբոն հանդերձարանում ներողություն է խնդրել։ Կատարի հավաքականը պարտվել է 6:0 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Yomtov |first=Jon Arnold and Jesse |title=Canada's Ismael Kone suffers horrifying injury in World Cup vs. Qatar |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/18/ismael-kone-injury-update-world-cup-canada-qatar/90585759007/ |access-date=2026-06-18 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>։ Միջադեպից հետո կարգապահական հանձնաժողովի որոշմամբ նա որակազրկվել է 5 խաղով<ref>{{cite web |last=Collins |first=Ben |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0lykrnw64xo |title=Madibo given five-game ban for causing Kone leg break |publisher=BBC Sport |date=24 June 2026 }}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == [[File:Qatar U23 team lined up at the training pitch (Assim Madibo).jpg|thumb|Madibo in January 2018]] '''«Ալ-Դուհաիլ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2016–17, 2019–20 * Կատարի էմիրի գավաթ՝ 2019 * Կատարի Շեյխ Ջասիմի գավաթ՝ 2016 '''Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքական''' * ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնություն՝ 2014 '''Կատար''' * [[Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ|Ասիայի գավաթ]]՝ 2019 == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==Հղումներ== * {{Soccerway|343749}} * {{NFT player|68680}} hxpe6ktvf6vqavtx0dlvonspjg61rg9 10806403 10806392 2026-06-29T17:52:38Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806403 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qatari footballer (born 2003)}} {{Infobox football biography | name = Mohamed Manai | image = | caption = | full_name = Mohamed Naceur Manai | birth_date = {{Birth date and age|2002|10|25|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026: Squad List |publisher=[[FIFA]] |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026}}</ref> | birth_place = [[Tunisia]]<ref>{{cite web |last1=Duerden |first1=John |title=Qatar - World Cup 2026 team guide |url=https://www.theguardian.com/football/2026/may/29/qatar-world-cup-2026-team-guide |website=[[The Guardian]] |access-date=12 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605074020/https://www.theguardian.com/football/2026/may/29/qatar-world-cup-2026-team-guide |archive-date=5 June 2026 |date=29 May 2026}}</ref> | height = 1.89 m | position = [[Defensive midfielder]] | currentclub = [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]] | clubnumber = 12 | youthyears1 = –2021 | youthclubs1 = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] | years1 = 2021–2024 | clubs1 = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] | caps1 = 6 | goals1 = 0 | years2 = 2023–2024 | clubs2 = → [[Al-Markhiya SC|Al-Markhiya]] (loan) | caps2 = 2 | goals2 = 0 | years3 = 2024– | clubs3 = [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]] | caps3 = 37 | goals3 = 6 | nationalyears1 = 2023–2024 | nationalteam1 = [[Qatar national under-23 football team|Qatar U23]] | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2025– | nationalteam2 = [[Qatar national football team|Qatar]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 0 | pcupdate = 10 May 2026 | nationalteam-update = 7 December 2025 }} '''Mohamed Naceur Manai''' ({{Langx|ar|محمد مناعي‎}}; born 25 October 2002) is a Qatari professional [[association football|footballer]] who plays as a [[defensive midfielder]] for [[Qatar Stars League]] club [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]], on loan from [[Al Sadd SC|Al-Sadd]], and the [[Qatar national football team|Qatar national team]]. ==Club career== A product of the [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] academy, Manai was loaned to [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]] in 2024.<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref> At the [[2024–25 Qatar Stars League]], he was named the Best U-23 Player of the Season.<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref> ==International career== In 2025, Manai was named in [[Qatar national football team|Qatar national team]]'s squad to participate at the [[2025 FIFA Arab Cup]].<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref> Manai was selected for the Qatar national team squad for the [[2026 FIFA World Cup]].<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref> ==Personal life== Born in Tunisia, Manai received Qatari nationality to play for Qatar.<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref> ==Honours== '''Al-Sadd''' *[[Qatar Stars League]]: [[2020–21 Qatar Stars League|2020–21]], [[2021–22 Qatar Stars League|2021–22]] *[[Qatar Cup]]: [[2021 Qatar Cup|2021]] '''Individual''' *Qatar Stars League Best U23 Player of the Season: [[2024–25 Qatar Stars League|2024–25]] == References == {{Reflist}} 11lbf0cxzbkw0sb2pa6u9c7xu0h52sz 10806420 10806403 2026-06-29T18:13:31Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806420 wikitext text/x-wiki '''Մոհամմադ Նասեր Մանաի''' () [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]<nowiki/>» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]<nowiki/>» ակադեմիայի սան Մանային 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանային ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref>։ Մանային ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանային ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} mx1afscyo0eus3htrgd736ec2mk2rfa 10806422 10806420 2026-06-29T18:14:15Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806422 wikitext text/x-wiki '''Մոհամմադ Նասեր Մանաի''' () [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]<nowiki/>» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]<nowiki/>» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} 9ce6ile9vkbd2rxth3sdw9mej8wr5u9 10806423 10806422 2026-06-29T18:14:54Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806423 wikitext text/x-wiki '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' () [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]<nowiki/>» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]<nowiki/>» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} p5d31uu18isjmytnxjgh3aq2wfjd1i0 10806434 10806423 2026-06-29T18:24:42Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806434 wikitext text/x-wiki {{однофамильцы}} {{Футболист | имя = Хомам Ахмед | полное имя = Хомам Аль-Амин Ахмед | изображение = | рост = 186 | позиция = [[Защитник (футбол)|защитник]] | нынешний клуб = {{Флаг Испании|20px}} [[Культураль Леонеса]] | номер = 12 | молодёжные клубы = {{футбольная карьера ||{{Флаг Катара|20px}} Академия Аспир| }} | клубы = {{футбольная карьера |2017—2018|{{Флаг Бельгии|20px}} [[Эйпен (футбольный клуб)|Эйпен]]|0 (0) |2019—2024|{{Флаг Катара|20px}} [[Аль-Гарафа]]|79 (7) |2024—{{н.в.}}|{{Флаг Катара|20px}} [[Аль-Духаиль]]|30 (5) |2026—{{н.в.}}|{{аренда}}{{Флаг Испании|20px}} [[Культураль Леонеса]]|14 (0) }} | национальная сборная = {{футбольная карьера |2018—2019|{{Флаг Катара|20px}} Катар (до 20)|3 (0) |2020—2021|{{Флаг Катара|20px}} Катар (до 23)|7 (0) |2019—{{н.в.}}|{{Флаг Катара|20px}} [[Сборная Катара по футболу|Катар]]|54 (3) }} | медали = {{турнир|[[Кубок Азии по футболу|Кубки Азии]]}} {{медаль|Золото|[[Кубок Азии по футболу 2023|Катар 2023]]}} {{турнир|[[Золотой кубок КОНКАКАФ|Золотые кубки КОНКАКАФ]]}} {{Бронза ЗК КОНКАКАФ 2021}} {{турнир|[[Кубок арабских наций по футболу|Кубки арабских наций]]}} {{медаль|Бронза|[[Кубок арабских наций по футболу 2021|Катар 2021]]}} | обновление данных о клубе = 9.1.2026 | обновление данных о сборной = 27.3.2024 }} '''Хомам Аль-Амин Ахмед''' ({{lang-ar|الأمين أحمد همام}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[катар]]ский [[футбол]]ист, [[Защитник (футбол)|защитник]] катарского клуба «[[Аль-Духаиль]]» и [[Сборная Катара по футболу|национальной сборной Катара]]. Участник чемпионатов мира [[Чемпионат мира по футболу 2022|2022]] и [[Чемпионат мира по футболу 2026|2026]] годов. == Клубная карьера == Ахмед родился в [[Катар|катарском]] городе [[Доха]], где начал заниматься футболом в академии «Аспир». В 2017 году перешёл в [[Бельгия|бельгийский]] клуб «[[Эйпен (футбольный клуб)|Эйпен]]», за который так ни разу и не сыграл. В 2019 году стал игроком «[[Аль-Гарафа]]». 28 сентября 2019 года Ахмед дебютировал за новый клуб в матче [[Чемпионат Катара по футболу|чемпионата Катара]] против «[[Аль-Сайлия]]»<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3|lang=en|publisher=SoccerWay|date=2019-09-28|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|url-status=live}}</ref>. == Карьера в сборной == В ноябре 2019 года Ахмед впервые был вызван в основную [[Сборная Катара по футболу|сборную Катара]]. 14 ноября 2019 года он дебютировал в составе сборной в [[Товарищеский матч|товарищеском матче]] против [[Сборная Сингапура по футболу|сборной Сингапура]]<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|title=Qatar vs Singapore|lang=en|publisher=National Football Teams|date=2019-11-14|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|url-status=live}}</ref>. == Достижения == '''«Аль-Гарафа»''' * Обладатель Кубка Звёзд Катара ('''2'''): 2017/18, 2018/19 '''Сборная Катара''' * Обладатель [[Кубок Азии по футболу|Кубка Азии]]: [[Кубок Азии по футболу 2023|2023]] == Примечания == {{Примечания}} 0casaxmgghvlhmkuugn78lb8r5f5mja 10806439 10806434 2026-06-29T18:38:20Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806439 wikitext text/x-wiki '''Հոմամ ալ-Ամին Ահմեդ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|2022]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026]] թվականների աշխարհի առաջնություններին։ == Ակումբային կարիերա == Ահմեդը ծնվել է [[Կատար|Կատարի]] [[Դոհա]] քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Ասպիր» ակադեմիայում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է [[Բելգիա|բելգիական]] «Էյպեն» ակումբ, որի կազմում այդպես էլ ոչ մի խաղ չի անցկացրել։ 2019 թվականին դարձել է «Ալ-Գարաֆա» ակումբի խաղացող։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ահմեդը նոր ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է Կատարի առաջնության՝ «Ալ-Սայլիայի» դեմ խաղում<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3|lang=en|publisher=SoccerWay|date=2019-09-28|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|url-status=live}}</ref>։ == Կարիերա հավաքականում == 2019 թվականի նոյեմբերին Ահմեդն առաջին անգամ հրավիրվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքական]]։ 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա նշել է իր նորամուտը հավաքականի կազմում՝ [[Սինգապուրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սինգապուրի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]]<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|title=Qatar vs Singapore|lang=en|publisher=National Football Teams|date=2019-11-14|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|url-status=live}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Գարաֆա»''' * Կատարի աստղերի գավաթի հաղթող (2)՝ 2017/18, 2018/19 '''Կատարի հավաքական''' * Ասիայի գավաթի հաղթող՝ 2023 == Ծանոթագրություններ == {{Примечания}} gb1srlh7qdhbhbidvtyqirw3l1v2gtl 10806441 10806439 2026-06-29T18:39:53Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806441 wikitext text/x-wiki '''Հումամ ալ-Ամին Ահմադ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|2022]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026]] թվականների աշխարհի առաջնություններին։ == Ակումբային կարիերա == Ահմադը ծնվել է [[Կատար|Կատարի]] [[Դոհա]] քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Ասպիր» ակադեմիայում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է [[Բելգիա|բելգիական]] «Էյպեն» ակումբ, որի կազմում այդպես էլ ոչ մի խաղ չի անցկացրել։ 2019 թվականին դարձել է «Ալ-Գարաֆա» ակումբի խաղացող։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ահմադը նոր ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է Կատարի առաջնության՝ «Ալ-Սայլիայի» դեմ խաղում<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3|lang=en|publisher=SoccerWay|date=2019-09-28|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|url-status=live}}</ref>։ == Կարիերա հավաքականում == 2019 թվականի նոյեմբերին Ահմադն առաջին անգամ հրավիրվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքական]]։ 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա նշել է իր նորամուտը հավաքականի կազմում՝ [[Սինգապուրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սինգապուրի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]]<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|title=Qatar vs Singapore|lang=en|publisher=National Football Teams|date=2019-11-14|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|url-status=live}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Գարաֆա»''' * Կատարի աստղերի գավաթի հաղթող (2)՝ 2017/18, 2018/19 '''Կատարի հավաքական''' * Ասիայի գավաթի հաղթող՝ 2023 == Ծանոթագրություններ == {{Примечания}} pzcb1i6s2cfsau4uluh3mqy2y2wyfbw 10806448 10806441 2026-06-29T18:46:09Z Մանե Նարգիզյան 171163 10806448 wikitext text/x-wiki {{short description|Qatari footballer (born 1999)}} {{Portuguese name|Paulo|da Silva|Júnior}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Infobox football biography | name = Edmilson Junior | image = Edmilson Junior 2018.jpg | caption = Edmilson in 2018 | fullname = Edmilson Paulo da Silva Junior | birth_date = {{Birth date and age|1994|8|19|df=y}} | birth_place = [[Liège]], Belgium | height = 1.82 m | position = [[Winger (association football)|Winger]] | currentclub = [[Al Duhail SC|Al Duhail]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2003–2005 | youthclubs1 = [[Royal Football Club Seraing|Seraing]] | youthyears2 = 2005–2006 | youthclubs2 = HFC Hoei | youthyears3 = 2006–2012 | youthclubs3 = [[Standard Liège]] | years1 = 2012–2016 | clubs1 = [[Sint-Truidense V.V.|Sint-Truiden]] | caps1 = 100 | goals1 = 10 | years2 = 2016–2018 | clubs2 = [[Standard Liège]] | caps2 = 90 | goals2 = 21 | years3 = 2018– | clubs3 = [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]] | caps3 = 113 | goals3 = 36 | nationalyears1 = 2024– | nationalteam1 = [[Qatar national football team|Qatar]] | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | club-update = 17 January 2026 (UTC) | nationalteam-update = 3 September 2025 }} '''Edmilson Paulo da Silva Junior''' (born 19 August 1994) is a professional [[Association football|footballer]] who plays as a [[Winger (association football)|winger]] for Qatari club [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]. Born in Belgium, he plays for the [[Qatar national football team|Qatar national team]]. ==Career== On 22 August 2012, Edmilson made his debut for [[Sint-Truidense V.V.|Sint-Truiden]] in the [[Belgian Second Division]] as an 81st-minute substitute in the 3–1 win over [[K.V. Oostende|KV Oostende]].<ref>{{cite news|url=https://int.soccerway.com/matches/2012/08/22/belgium/second-division/sint-truidense-vv/kv-oostende/1306326/|title=Sint-Truiden vs. KV Oostende 3 - 1|publisher=Soccerway|date=22 August 2012|access-date=29 December 2015|archive-date=7 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307103700/http://int.soccerway.com/matches/2012/08/22/belgium/second-division/sint-truidense-vv/kv-oostende/1306326/|url-status=live}}</ref> His first goal for the club came later that year in November, during the [[Belgian Cup]] tie against [[K.V.C. Westerlo|KVC Westerlo]] which ended 5–5. Sint-Truiden won the tie on penalties.<ref>{{cite news|url=https://int.soccerway.com/matches/2012/11/28/belgium/beker-van-belgie/kvc-westerlo/sint-truidense-vv/1390008/|title=Westerlo vs. Sint-Truiden 5 - 5|publisher=Soccerway|date=28 November 2012|access-date=29 December 2015|archive-date=3 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003141540/https://int.soccerway.com/matches/2012/11/28/belgium/beker-van-belgie/kvc-westerlo/sint-truidense-vv/1390008/|url-status=live}}</ref> On 6 January 2016, after making 87 appearances and scoring 9 goals for Sint-Truiden, Edmilson left to rejoin former club Standard Liège where he made a reunion with former Sint-Truiden manager [[Yannick Ferrera]]. He signed a three-year contract.<ref>{{cite web|title=Edmilson Junior joins Rouches|url=http://www.standard.be/toutes-les-news/lire/~edmilson-junior-rejoint-les-rouches.htm?lng=fr|publisher=Standard Liège|access-date=7 January 2016|date=6 January 2016|archive-date=11 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311192738/http://www.standard.be/toutes-les-news/lire/~edmilson-junior-rejoint-les-rouches.htm?lng=fr|url-status=dead}}</ref> On 17 March 2018 he played as [[Standard Liège]] beat [[K.R.C. Genk|Genk]] 1–0 in extra time to win the [[2018 Belgian Cup Final]] and qualify for the [[UEFA Europa League]].<ref>{{Cite web |url=http://m.live.sporza.be/cm/lmc.mobile/m_mc_voetbal/Beker-van-Belgie-1718/MG_BVB_F/1.3162424 |title=Emond knikt Standard na verlengingen naar bekerwinst |access-date=23 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521203352/http://m.live.sporza.be/cm/lmc.mobile/m_mc_voetbal/Beker-van-Belgie-1718/MG_BVB_F/1.3162424 |archive-date=21 May 2018 |url-status=dead }}</ref> On 22 July 2018, he announced that would leave the club, and play for Qatari club [[Al-Duhail SC]].<ref>{{Cite news|url=https://es.besoccer.com/noticia/edmilson-junior-se-marco-un-cristiano-anuncio-su-adios-al-standard-en-zona-mixta-472620|title=Edmilson Junior se marcó un 'Cristiano'|work=BeSoccer|access-date=2018-08-12|language=es-ES|archive-date=12 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812181912/https://es.besoccer.com/noticia/edmilson-junior-se-marco-un-cristiano-anuncio-su-adios-al-standard-en-zona-mixta-472620|url-status=live}}</ref> ==International career== Despite Edmilson being eligible for [[Brazil]] and [[Belgium]], he made his debut for the [[Qatar national football team|Qatar national team]] on 10 September 2024 in a [[2026 FIFA World Cup qualification – AFC third round|World Cup qualifier]] against North Korea at the [[New Laos National Stadium]] in Laos. He substituted [[Jassem Gaber]] in the 72nd minute of a 2–2 draw.<ref>{{cite web|publisher=ESPN|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/710449/qatar-north-korea|title=North Korea v Qatar game report|date=10 September 2024}}</ref> ==Personal life== Edmilson Junior's father, [[Edmílson (footballer, born 1968)|Edmílson]], is a Brazilian former footballer who played for Standard Liège and Seraing in Belgium in the 1990s.<ref>{{Cite web|url = https://www.rtbf.be/sport/football/diablesrouges/detail_edmilson-jr-veut-jouer-pour-la-belgique-mais-cela-coince-administrativement?id=9099285|title = Edmilson Jr veut jouer pour la Belgique mais cela coince administrativement|date = 5 October 2015|access-date = 21 February 2017|archive-date = 5 August 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190805222629/https://www.rtbf.be/sport/football/diablesrouges/detail_edmilson-jr-veut-jouer-pour-la-belgique-mais-cela-coince-administrativement?id=9099285|url-status = live}}</ref> ==Career statistics== {{updated|match played 24 December 2024}}<ref name="Edmilson Junior on Soccerway">{{Soccerway|edmilson-junior-paulo-da-silva/257595|access-date=10 August 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Appearances and goals by club, season and competition |- !rowspan="2"|Club !rowspan="2"|Season !colspan="3"|League !colspan="2"|National cup{{efn|Includes [[Belgian Cup]]}} !colspan="2"|Continental !colspan="2"|Other !colspan="2"|Total |- !Division!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals |- |rowspan="5"|[[Sint-Truidense V.V.|Sint-Truiden]] |[[2012–13 Belgian Second Division|2012–13]] |rowspan="3"|[[Belgian Second Division]] |26||1||4||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||30||2 |- |[[2013–14 Belgian Second Division|2013–14]] |19||1||0||0||colspan="2"|—||5{{efn|Appearances in Belgian Second Division play-offs}}||0||24||1 |- |[[2014–15 Belgian Second Division|2014–15]] |23||2||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||25||2 |- |[[2015–16 Belgian Pro League|2015–16]] |[[Belgian Pro League]] |19||5||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||21||5 |- !colspan="2"|Total !87!!9!!8!!1!!0!!0!!5!!0!!100!!10 |- |rowspan="4"|[[Standard Liège]] |[[2015–16 Belgian Pro League|2015–16]] |rowspan="3"|Belgian Pro League |11||2||3||1||0||0||0||0||14||3 |- |[[2016–17 Belgian First Division A|2016–17]] |27||5||1||0||6{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||0||5{{efn|One appearance in [[Belgian Super Cup]], four appearances in the Belgian Pro League UEFA Europa League play-offs}}||1||39||6 |- |[[2017–18 Belgian First Division A|2017–18]] |34||10||3||1||0||0||0||0||37||11 |- !colspan="2"|Total !72!!17!!7!!2!!6!!0!!5!!1!!90!!20 |- |rowspan="8"|[[Al-Duhail SC|Al-Duhail]] |[[2018–19 Qatar Stars League|2018–19]] |rowspan="7"|[[Qatar Stars League]] |22||4||5||4||2{{efn|name=ACL|Appearances in [[AFC Champions League]]}}||0||1{{efn|Appearance in [[Qatari Sheikh Jassim Cup]]}}||0||30||8 |- |[[2019–20 Al-Duhail SC season|2019–20]] |19||6||3||2||8{{efn|name=ACL}}||2||0||0||30||10 |- |[[2020–21 Al-Duhail SC season|2020–21]] |16||12||1||0||4{{efn|name=ACL}}||1||7{{efn|Three appearances and two goals in [[Emir Cup]], two appearances in [[Qatar Cup]], two appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}||2||28||15 |- |[[2021–22 Al-Duhail SC season|2021–22]] |17||6||0||0||6{{efn|name=ACL}}||1||4{{efn|Appearances in Emir Cup}}||1||27||8 |- |[[2022–23 Qatar Stars League|2022–23]] |5||0||0||0||8{{efn|name=ACL}}||8||0||0||13||8 |- |[[2023–24 Qatar Stars League|2023–24]] |0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |[[2024–25 Qatar Stars League|2024–25]] |11||6||0||0||0||0||0||0||11||6 |- !colspan="2"|Total !91!!33!!9!!6!!28!!12!!12!!3!!139!!54 |- !colspan="3"|Career total !249!!61!!24!!8!!34!!12!!22!!4!!329!!85 |} {{notelist}} ==Honours== '''Sint-Truiden''' *[[Belgian Second Division]]: [[2014–15 Belgian Second Division|2014–15]] '''Standard''' *[[Belgian Cup]]: [[2015–16 Belgian Cup|2015–16]], [[2017–18 Belgian Cup|2017–18]] '''Al-Duhail''' *[[Qatar Stars League]]: [[2019–20 Qatar Stars League|2019–20]] *[[Emir of Qatar Cup|Qatar Emir Cup]]: [[2019 Emir of Qatar Cup|2019]], [[2022 Emir of Qatar Cup|2022]]<ref>{{cite news|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/18/qatar/prince-cup/al-shorta/al-gharrafa-club-doha-/3765983/|title=Al Duhail vs. Al Gharafa 5 - 1|publisher=Soccerway|date=18 March 2022|access-date=30 May 2022|archive-date=29 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220429192639/https://uk.soccerway.com/matches/2022/03/18/qatar/prince-cup/al-shorta/al-gharrafa-club-doha-/3765983/|url-status=live}}</ref> '''Individual''' *[[AFC Champions League]] top scorer: [[2022 AFC Champions League|2022]] ==References== {{reflist}} ==External links== * [http://www.stvv.com/nl/teams/a-kern/d/detail/junior-edmilson Player profile] at Sint-Truiden official website * {{Soccerway|edmilson-junior-paulo-da-silva/257595}} o27ekoshirh1xcch7vt3kfxwnznu3yt 0 1327587 10806326 10803517 2026-06-29T14:33:47Z Armenian from Artsakh 143571 /* Առաջին եթերաշրջան (2025) */ 10806326 wikitext text/x-wiki {{Italic title}}{{Մասին|2025 թվականից հեռարձակվող հեռուստասերիալի|[[Նեթֆլիքս]]ի 2015-2018 թթ․ հեռարձակված հեռուստասերիալի համար|Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)}}{{Տեղեկաքարտ Հեռուստաշոու|անվանում=Խիզախորդը: Նորից Ծնվածը|բնագիր անվանում=Daredevil: Born Again|պատկեր=Daredevil Born Again logo.jpeg{{!}}alt=Հեռուստասերիալի պաստառը|ժանր=Մարտական-արկածային<br>[[Քրեական գեղարվեստական գրականություն|Քրեական դրամա]]<br>Իրավական դրամա<br>[[Սուպերհերոսային գեղարվեստական գրականություն|Սուպերհերոս]]|ստեղծող=Դարիո Սկարդապեյն<br>Մեթ Քորման<br>Քրիս Օրդ|պրոդյուսեր=Ռադ Սիմոնս<br>Դեյվիդ Չեմբերս|դերերում=[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն<br>[[Մեթյու Լիլլարդ]]<br>[[Լիլի Թեյլոր]]<br>Թոբի Լեոնարդ Մուր<br>[[Քրիստեն Ռիթեր]]<br>Մայք Քոլթեր<br>[[Ֆինն Ջոնս]]|սցենարիստ=Դարիո Սկարդապեյն|կատարող պրոդյուսեր=Ջասթին Բենսոն<br>Աարոն Մուրհեդ<br>Մեթ Քորման<br>Քրիս Օրդ<br>Դարիո Սկարդապեյն<br>Քրիս Գարի<br>Սանա Ամանատ<br>Բրեդ Ուինդերբաում<br>Լուի Դ'Էսպոզիտո<br>[[Քևին Ֆայգի]]|երգահան=Նյուտոն եղբայրներ|երկիր=[[ԱՄՆ]]|լեզու=[[Անգլերեն]]|սեզոնների քանակ=2|սերիաների քանակ=17|վայր=[[Նյու Յորք]]|մոնտաժող=Սեդրիկ Նեյրն-Սմիթ<br>Մելիսա Լոուսոն Չունգ<br>Ստեֆանի Ֆիլո<br>Լիրիկ Ռեմսի<br>Յոնի Ռուսնակ<br>Ամելիա Ալվարդեն|տևողություն=42-60 րոպե|կինեմատոգրաֆիա=Հիլարի Ֆայֆ Սպերա<br>Պեդրո Գոմես Միլան<br>Ջեֆրի Ուոլդրոն|ընկերություն=[[Marvel Studios|Marvel Television]]|ալիք=Disney+|կարգավիճակ=Շարունակվող|առաջին ցուցադրում=|առաջին եթեր=2025 թվականի մարտի 4-ից|կապված=[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)]]<br>[[Պատժիչը։ Վերջին սպանությունը]]|գործողության վայր={{ill|Դժոխքի խոհանոց|en|Hell's Kitchen, Manhattan|ru|Адская кухня}}}} '''''«Խիզախորդը։ Նորից Ծնվածը»''''' ամերիկյան հեռուստասերիալ է, որը ստեղծվել է Դարիո Սկարդապեյնի, Մեթ Քորմանի և Քրիս Օրդի կողմից Disney+ հոսքային ծառայության համար, հիմնված [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] կերպար՝ [[Խիզախորդ (Marvel Comics)|Խիզախորդի]] վրա ։ Այն [[Marvel Studios|Marvel Studios-]] ի կողմից թողարկված [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք]]ի (MCU) 13-րդ հեռուստասերիալն է և նկարահանվել է [[Marvel Studios|Marvel Television]] լեյբլի ներքո։ Սերիալը շարունակականություն ունի կինոտիեզերքիի ֆիլմերի և հեռուստասերիալների հետ։ ''«Նորից Ծնվածը»'' ''[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]'' (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է, որը նախորդ [[Marvel Television]] պրոդյուսերական ընկերության կողմից նկարահանված և սկզբնապես [[Նեթֆլիքս]]ում թողարկված նախորդ հեռուստասերիալն էր։ Դարիո Սկարդապեյնը շոուրաններ է, իսկ գլխավոր ռեժիսորները՝ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին ։ Կամար դե լոս Ռեյեսը, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալը]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենը]] և Մոհան Կապուրը նույնպես նկարահանվել են առաջին եթերաշրջանում, իսկ Մեթյու Լիլարդը , Լիլի Թեյլորը , Թոբի Լեոնարդ Մուրը և [[Քրիստեն Ռիթեր|Քրիստեն Ռիթերը]] միանում են դերասանական կազմին երկրորդ եթերաշրջանում, իսկ Մայք Քոլթերը և Ֆին Ջոնսը միանում են երրորդ եթերաշրջանում ։ 2018 թվականին ''[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|«Խիզախորդ»-ի]]'' չեղարկումից հետո , [[Չարլի Քոքս|Քոքսը]] և Դ'Օնոֆրիոն կրկին խաղացին իրենց դերերը Marvel Studios-ում՝ սկսած 2021 թվականից։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նրանք սերիալին տվեցին դրվագային կառուցվածք և ավելի թեթև երանգ, քան Netflix-ի սերիալը։ «Կրկին ծնվածը» հայտարարվեց 2022 թվականի հուլիսին՝ նախատեսված 18 սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանով։ Ենթագրում հղում է կատարվում Ֆրենկ Միլլերի և Դեյվիդ Մազուկչելիի 1986 թվականի կոմիքսների «Նորից ծնվածը» սյուժետային գծին , սակայն սերիալը չի ​​ադապտացնում այդ սյուժետային գծին։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերի վերջը և թողարկեց «Կորման և Օրդ» սերիաները։ Հաջորդ ամիս վարձվեցին Սկարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը՝ սերիալն ավելի սերիական դարձնելու և Netflix-ի սերիալի հետ ուղղակիորեն կապված դարձնելու համար։ Նախատեսված 18 սերիաները բաժանվեցին երկու եթերաշրջանի։ Նկարահանումները տեղի կունենան Նյու Յորքում ։ «Խիզախորդը։ Նորից ծնվածը» Disney+-ում պրեմիերան կայացել է 2025 թվականի մարտի 4-ին, իսկ ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանը թողարկվել է մինչև ապրիլ՝ որպես MCU-ի հինգերորդ փուլի մաս ։ Այն ստացել է դրական արձագանքներ քննադատների կողմից, չնայած նկատվել են ստեղծագործական վերանայման թերությունները։ Ութ սերիայից բաղկացած երկրորդ եթերաշրջանը թողարկվել է 2026 թվականի մարտից մինչև մայիս և քննադատների կողմից համարվել է առաջինի համեմատ բարելավում։ Դրան հաջորդել է Marvel Television-ի հատուկ շնորհանդեսի [[Պատժիչը։ Վերջին սպանությունը|«Պատժիչը. Վերջին սպանությունը»]] հեռուստատեսային հատուկ թողարկումը, որի գլխավոր դերում է [[Ջոն Բերնթալ|Բերնթալը]], և որը մտահղացվել է առաջին եթերաշրջանի նկարահանումների ժամանակ։ Երրորդ եթերաշրջանը արտադրության փուլում է և նախատեսված է պրեմիերան ունենալ 2027 թվականի մարտին։ Երեքն էլ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքի]] վեցերորդ փուլի մաս են կազմում։ == Սյուժեի հիմք == ''«Խիզախորդը։ Նորից Ծնվածը»'' սկսվում է ''[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|«Խիզախորդ»]]''-ի իրադարձություններից 8 տարի անց<ref>{{Cite web |date=2024-11-19 |title=Daredevil: Born Again Is ‘A Continuation’ Of The Netflix Show: ‘A Lot Of The History Follows On’ |url=https://www.empireonline.com/tv/news/daredevil-born-again-is-a-continuation-of-the-netflix-show-a-lot-of-the-history-follows-on/ |access-date=2026-05-19 |website=Empire |language=en}}</ref>, երբ կույր փաստաբան Մեթ Մըրդոքը դադարում է իր վիժիլանտային գործողությունները: Առաջին եթերաշրջանում Մըրդոքը շարունակում է իր արդարադատության համար պայքարը որպես փաստաբան, մինչդեռ նախկին հանցագործական քրեական հեղինակություն Ուիլսոն Ֆիսկը ընտրվում է [[Նյու Յորք]]ի քաղաքապետ։<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Greg |date=2025-01-15 |title=‘Daredevil: Born Again’ Trailer: Matt Murdock & Kingpin Make A Bloody & Violent Return To MCU |url=https://deadline.com/2025/01/daredevil-born-again-trailer-marvel-1236257545/ |access-date=2026-05-19 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> Երբ Ֆիսկը ամրապնդում է իշխանությունը, հայտարարում ռազմական դրություն և սկսում թիրախավորել վիժիլատներին, երկրորդ եթերաշրջանում նա որսում է Խիզախորդին։ Մըրդոքը անցնում է գաղտնի գործողությունների և հավաքում դաշնակիցներ՝ Ֆիսկի կոռուպցիային և նրա Հակավիժիլանտների աշխատանքային խմբին (Anti-Vigilante Task Force) դիմադրելու համար։<ref>{{Cite web |last=Ortiz |first=Andi |date=2026-01-27 |title='Daredevil: Born Again' Season 2 Trailer Brings the Return of Jessica Jones, a Glimpse at Matthew Lillard and More |url=https://www.thewrap.com/creative-content/tv-shows/daredevil-born-again-season-2-trailer-jessica-jones/ |access-date=2026-05-19 |website=TheWrap |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kit |first=Borys |date=2025-05-13 |title=Krysten Ritter Joins ‘Daredevil: Born Again’ Season 2, Reprising Jessica Jones |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/daredevil-born-again-season-2-krysten-ritter-jessica-jones-1236215530/ |access-date=2026-05-19 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> == Դերասանական կազմ և կերպարներ == * [[Չարլի Քոքս]]ը որպես [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Մեթ Մըրդոք/Խիզախորդ]], * Վինսենթ Դ'Օնոֆորիոն որպես Ուիլսոն Ֆիսկ/Քինգփին, * [[Մարգարիտա Լևիևա]]ն որպես Հեթեր Գլենն/Լեյդի Մյուզ,<ref>{{Cite web |date=2026-04-29 |title='Daredevil: Born Again’s Newest Villain Is A Missed Opportunity |url=https://www.inverse.com/entertainment/daredevil-born-again-season-3-lady-muse-heather-glenn-typhoid-mary |access-date=2026-05-19 |website=Inverse |language=en}}</ref> * Դեբորա Անն Ուոլը որպես Քարեն Փեյջ * Էլդեն Հենսոնը որպես Ֆրանկլին «Ֆոգգի» Նելսոն * [[Ուիլսոն Բեթել]]ը որպես Բենյամին «Դեքս» Փոինդեքստեր/Բուլսայ, * Զաբիրնա Գևարան որպես Շեիլա Ռիվերա, * Նիկկի Մ․ Ջեյմսը որպես Քրիսթեն ՄաքԴաֆֆի, * Ջեննեյա Ուոլթոնը որպես ԲիԲի Յուրիք, * Արտի Ֆրուշմանը որպես Բաք Քեշմեն, * Քլարք Ջոհնսոնը որպես Չերրի, * Մայքլ Գանդոլֆինին որպես Դենիել Բլեյք, * Այելեթ Զուրերը որպես Վանեսսա Ֆիսկ, * [[Հանթեր Դուեն]]ը որպես Բասթիան Քուփեր/Մյուզ, * Կամար դե լոս Ռեյեսը որպես Հեկտոր Այալա/Սպիտակ վագր, * [[Ջոն Բերնթալ]]ը որպես [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրանկ Քեսլ/Պատժող]], * Մոհան Կապուրը որպես Յուսուֆ Խան, * Թոնի Դալթոնը որպես Ջեք Դուքեյն/Սուսերամարտիկ, * [[Մեթյու Լիլլարդ]]ը որպես պ-ն Չարլզ, * [[Լիլի Թեյլոր]]ը որպես Մերջ ՄեքՔաֆֆրի * Թոբի Լեոնարդ Մուրը որպես Ջեյմս Ուեսլի * [[Քրիստեն Ռիթեր]]ը որպես [[Ջեսիկա Ջոնս (հեռուստասերիալ)|Ջեսսիկա Ջոնս]] * Մայք Քոլթրը որպես [[Լյուկ Քեյջ|Լյուք Քեյջ]] * Ֆինն Ջոնսը որպես [[Երկաթե բռունցք (հեռուստասերիալ)|Դեննի Ռենդ/Երկաթե բռունցք]]։<ref>{{Cite web |last=Dunn |first=Jack |date=2026-04-04 |title=Mike Colter and Finn Jones Spotted on ‘Daredevil: Born Again’ Set With ‘Defenders’ Co-Star Krysten Ritter |url=https://variety.com/2026/tv/news/mike-colter-finn-jones-daredevil-born-again-krysten-ritter-1236708482/ |access-date=2026-05-19 |website=Variety |language=en-US}}</ref> == Սերիաներ == {{Series overview|start1={{Start date|2025|3|4}}|start2={{Start date|2026|3|24}}|start3=Մարտ, 2027|end1={{End date|2025|4|15}}|end2={{End date|2026|5|5}}|episodes1=9|episodes2=8}} === Առաջին եթերաշրջան (2025) === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! style="text-align: center;" | Ընդհանուր<br>համարը ! style="text-align: center;" | Համարը<br>եթերաշրջանում ! Անվանումը ! Թողարկման<br>ամսաթիվը |- |1 |1 |«Երկնքի կես ժամը» |{{Start date|2025|3|4}} |- |2 |2 | rowspan="1" |«Օպտիկա» |{{Start date|2025|3|4}} |- |3 |3 | rowspan="1" |«Նրա ձեռքի խոռոչը» |{{Start date|2025|3|11}} |- |4 |4 |«Sic Semper Systema» |{{Start date|2025|3|18}} |- |5 |5 |«Հետաքրքրությամբ» |{{Start date|2025|3|25}} |- |6 |6 |«Չափազանց ուժ» |{{Start date|2025|3|25}} |- |7 |7 | rowspan="1" |«Արվեստը արվեստի համար» |{{Start date|2025|4|1}} |- |8 |8 |«Ուրախության կղզի» |{{Start date|2025|4|8}} |- |9 |9 | rowspan="1" |«Ուղիղ դեպի դժոխք» |{{Start date|2025|4|15}} |} === Երկրորդ եթերաշրջան (2026) === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ !Ընդհանուր<br>համարը !Համարը<br>եթերարջանում !Անվանումը !Թողարկման<br>ամսաթիվը |- |10 |1 |«Հյուսիսային աստղ» |{{Start date|2026|3|24}} |- |11 |2 | rowspan="1" |«Կրակեք լուսնին» | rowspan="1" |{{Start date|2026|4|1}} |- |12 |3 |«Կշեռքներն ու սուրը» |{{Start date|2026|4|1}} |- |13 |4 | rowspan="1" |«Ձեռնոցները հանած» |{{Start date|2026|4|8}} |- |14 |5 |«Մեծ դիզայնը» |{{Start date|2026|4|15}} |- |15 |6 |«Ռեքվիեմ» |{{Start date|2026|4|22}} |- |16 |7 |«Ատելի խավարը» |{{Start date|2026|4|29}} |- |17 |8 |«Հարավային Խաչը» |{{Start date|2026|5|5}} |} === Երրորդ եթերաշրջան === Երրորդ եթերաշրջանը հաստատվել է 2025 թվականի Սեպտեմբերին,<ref>{{Cite web |last=Phillips |first=Tom |date=2025-09-18 |title=Daredevil: Born Again Officially Greenlit for Season 3, Shooting Starts Next Year |url=https://www.ign.com/articles/daredevil-born-again-officially-greenlit-for-season-3-shooting-starts-next-year |access-date=2026-05-19 |website=IGN |language=en}}</ref> իսկ նկարահանումները սկսվել են 2026 թվականի մարտին<ref>{{Cite web |last=Comments |first=Ray Flook {{!}} |date=2026-03-19 |title=Daredevil: Cox Denies Being in Spider-Man: BND, Talks "Born Again" S03 |url=https://bleedingcool.com/tv/daredevil-cox-denies-being-in-spider-man-bnd-talks-born-again-s03/ |access-date=2026-05-19 |website=bleedingcool.com |language=en}}</ref> և սպասվում է որ կավարտվեն սույն թվականի հուլիսին։ Այն նախատեսվում է թողարկել 2027 թվականի մարտին:<ref>{{Cite web |last=Rastogi |first=Apoorv |date=2025-09-26 |title=Fan-Favorite Marvel Series Will Return Every March |url=https://www.superherohype.com/news/630641-marvel-daredevil-born-again-mcu-march-release-date |access-date=2026-05-19 |website=Comic Book Movies and Superhero Movie News - SuperHeroHype |language=en-US}}</ref> == Աղբյուրներ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:2010-ականների ամերիկյան քրեական դրամա հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստասերիալներ այբբենական կարգով]] ttkbjwwgzj4be3y0bx0uzr1aziz1vow 10 1328284 10806618 10784438 2026-06-30T08:55:48Z 23artashes 2675 10806618 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; margin:0; padding:0;" cellspacing="0" cellpadding="0" [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|<div style="font-size:2.5em;color:#696969;text-align:center;padding-top:10px;padding-bottom:10px;line-height:120%;">'''Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026''']]</div> <div style="width:950px;margin: 0 auto;text-align:center;"> <div style="background:#31912e;-moz-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; -webkit-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; box-shadow: 8px 8px 8px #696969; height:120px; width:250px;float:left;padding:0.7em 0.7em 0.7em 0.7em;color:#9C9C9C;"> '''[[Պատկեր:Crystal Clear app home.png|50px]] [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Նախագիծ]]''' '''[[Պատկեր:Crystal Clear app kedit.svg|50px]] [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/Ցանկեր|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Ցանկեր]]''' </div> <div style="background:#31912e;-moz-box-shadow: 4px 4px 4px #696969; -webkit-box-shadow: 8px 8px 8px #696969; box-shadow: 8px 8px 8px #696969; height:120px; width:250px;float:right;padding:0.7em 0.7em 0.7em 0.7em;color:#9C9C9C;"> '''[[Պատկեր:Crystal Clear app Login Manager.svg|50px]][[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/Մասնակիցներ|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Մասնակիցներ]]''' '''[[Պատկեր:Crystal Clear action run v2.svg|50px]][[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/Կաղապարներ|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Կաղապարներ]]</span>''' </div> [[Պատկեր:2026 FIFA World Cup logo.webp|link=Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|170px|center]] <div style="width:950px;margin: 0 auto;text-align:center;"> <div style="background:#31912e;-moz-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; -webkit-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; box-shadow: 8px 8px 8px #696969; height:40px; width:350px;float:left;padding:0.7em 0.7em 0.7em 0.7em;color:#9C9C9C;">'''[[Պատկեր:Crystal Clear app email.svg|50px]] [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/Առաջարկի հարթակ|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Առաջարկի հարթակ]]'''</div> </div><div style="width:950px;margin: 0 auto;text-align:center;"> <div style="background:#31912e;-moz-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; -webkit-box-shadow: 2px 2px 2px #696969; box-shadow: 8px 8px 8px #696969; height:40px; width:350px;float:right;padding:0.7em 0.7em 0.7em 0.7em;color:#9C9C9C;">'''[[Պատկեր:Crystal Clear app help index.svg|50px]] [[Վիքինախագծի քննարկում:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|<span style="color:#FFF;font-size:150%;">Հարցեր տվեք]]'''</div></center> |} je03vckepprmo3dzm9y00e47xijqois 10 1328290 10806362 10797752 2026-06-29T17:08:45Z Beko 1511 10806362 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#switch: {{{1}}} |Խումբ A={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEX, RSA, KOR, CZE <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_MEX=3 |draw_MEX=0 |loss_MEX=0 |gf_MEX=6 |ga_MEX=0 |status_MEX=H |win_RSA=1 |draw_RSA=1 |loss_RSA=1 |gf_RSA=2 |ga_RSA=3 |win_KOR=1 |draw_KOR=0 |loss_KOR=2 |gf_KOR=2 |ga_KOR=3 |win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=2 |ga_CZE=6 <!--Team definitions--> |name_MEX={{MEX}} |name_RSA={{RSA}} |name_KOR={{KOR}} |name_CZE={{CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SUI, CAN, BIH, QAT |hth_CAN=Tied on head-to-head result (Canada 1–1 Bosnia and Herzegovina). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_BIH=CAN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_CAN=1 |draw_CAN=1 |loss_CAN=1 |gf_CAN=8 |ga_CAN=3 |status_CAN=H |win_BIH=1 |draw_BIH=1 |loss_BIH=1 |gf_BIH=5 |ga_BIH=6 |win_QAT=0 |draw_QAT=1 |loss_QAT=2 |gf_QAT=2 |ga_QAT=10 |win_SUI=2 |draw_SUI=1 |loss_SUI=0 |gf_SUI=7 |ga_SUI=3 <!--Ranking tie-breaker notes--> |hth_SUI = [[2026 FIFA World Cup Group B#Discipline|Fair play score]]: Switzerland −1, Canada −2, Qatar −2, Bosnia and Herzegovina −3. FIFA Ranking Report (June 11, 2026): Canada 30th, Qatar 56th. |hth_CAN = SUI |hth_QAT = SUI |hth_BIH = SUI <!--Team definitions--> |name_CAN={{CAN}} |name_BIH={{BIH}} |name_QAT={{QAT}} |name_SUI={{SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ C={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=BRA, MAR, SCO, HAI |hth_BRA=Tied on head-to-head result (Brazil 1–1 Morocco). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_MAR=BRA <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BRA=2 |draw_BRA=1 |loss_BRA=0 |gf_BRA=7 |ga_BRA=1 |win_MAR=2 |draw_MAR=1 |loss_MAR=0 |gf_MAR=6 |ga_MAR=3 |win_HAI=0 |draw_HAI=0 |loss_HAI=3 |gf_HAI=2 |ga_HAI=8 |win_SCO=1 |draw_SCO=0 |loss_SCO=2 |gf_SCO=1 |ga_SCO=4 <!--Team definitions--> |name_BRA={{BRA}} |name_MAR={{MAR}} |name_HAI={{HAI}} |name_SCO={{SCO}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ D={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=USA, AUS, PAR, TUR |hth_AUS=Tied on head-to-head result (Paraguay 0–0 Australia). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_PAR=AUS <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_USA=2 |draw_USA=0 |loss_USA=1 |gf_USA=8 |ga_USA=4 |status_USA=H |win_PAR=1 |draw_PAR=1 |loss_PAR=1 |gf_PAR=2 |ga_PAR=4 |win_AUS=1 |draw_AUS=1 |loss_AUS=1 |gf_AUS=2 |ga_AUS=2 |win_TUR=1 |draw_TUR=0 |loss_TUR=2 |gf_TUR=3 |ga_TUR=5 <!--Team definitions--> |name_USA={{USA}} |name_PAR={{PAR}} |name_AUS={{AUS}} |name_TUR={{TUR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ E={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, CIV, ECU, CUW |hth_GER=Head-to-head result: Germany 2–1 Ivory Coast. |hth_CIV=GER <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_GER=2 |draw_GER=0 |loss_GER=1 |gf_GER=10|ga_GER=4 |win_CUW=0 |draw_CUW=1 |loss_CUW=2 |gf_CUW=1 |ga_CUW=9 |win_CIV=2 |draw_CIV=0 |loss_CIV=1 |gf_CIV=4 |ga_CIV=2 |win_ECU=1 |draw_ECU=1 |loss_ECU=1 |gf_ECU=2 |ga_ECU=2 <!--Team definitions--> |name_GER={{GER}} |name_CUW={{CUW}} |name_CIV={{CIV}} |name_ECU={{ECU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ F={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=NED, JPN, SWE, TUN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_NED=2 |draw_NED=1 |loss_NED=0 |gf_NED=10|ga_NED=4 |win_JPN=1 |draw_JPN=2 |loss_JPN=0 |gf_JPN=7 |ga_JPN=3 |win_SWE=1 |draw_SWE=1 |loss_SWE=1 |gf_SWE=7 |ga_SWE=7 |win_TUN=0 |draw_TUN=0 |loss_TUN=3 |gf_TUN=2 |ga_TUN=12 <!--Team definitions--> |name_NED={{NED}} |name_JPN={{JPN}} |name_SWE={{SWE}} |name_TUN={{TUN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ G={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order= BEL, EGY, IRN, NZL |hth_BEL=Tied on head-to-head result (Belgium 1–1 Egypt). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_EGY=BEL <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BEL=1 |draw_BEL=2 |loss_BEL=0 |gf_BEL=6 |ga_BEL=2 |win_EGY=1 |draw_EGY=2 |loss_EGY=0 |gf_EGY=5 |ga_EGY=3 |win_IRN=0 |draw_IRN=3 |loss_IRN=0 |gf_IRN=3 |ga_IRN=3 |win_NZL=0 |draw_NZL=1 |loss_NZL=2 |gf_NZL=4 |ga_NZL=10 <!--Team definitions--> |name_BEL={{BEL}} |name_EGY={{EGY}} |name_IRN={{IRN}} |name_NZL={{NZL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ H={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, CPV, URU, KSA |hth_URU=Tied on head-to-head result (Saudi Arabia 1–1 Uruguay). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_KSA=URU <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ESP=2 |draw_ESP=1 |loss_ESP=0 |gf_ESP=5 |ga_ESP=0 |win_CPV=0 |draw_CPV=3 |loss_CPV=0 |gf_CPV=2 |ga_CPV=2 |win_KSA=0 |draw_KSA=2 |loss_KSA=1 |gf_KSA=1 |ga_KSA=5 |win_URU=0 |draw_URU=2 |loss_URU=1 |gf_URU=3 |ga_URU=4 <!--Team definitions--> |name_ESP={{ESP}} |name_CPV={{CPV}} |name_KSA={{KSA}} |name_URU={{URU}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ I={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=FRA, NOR, SEN, IRQ <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_FRA=3 |draw_FRA=0 |loss_FRA=0 |gf_FRA=10|ga_FRA=2 |win_SEN=1 |draw_SEN=0 |loss_SEN=2 |gf_SEN=8 |ga_SEN=6 |win_IRQ=0 |draw_IRQ=0 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=1 |ga_IRQ=12 |win_NOR=2 |draw_NOR=0 |loss_NOR=1 |gf_NOR=8 |ga_NOR=7 <!--Team definitions--> |name_FRA={{FRA}} |name_SEN={{SEN}} |name_IRQ={{IRQ}} |name_NOR={{NOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ J={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ARG, AUT, ALG, JOR |hth_AUT=Tied on head-to-head result (Algeria 3–3 Austria). Overall goal difference was used as the tiebreaker. |hth_ALG=AUT <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ARG=3 |draw_ARG=0 |loss_ARG=0 |gf_ARG=8 |ga_ARG=1 |win_ALG=1 |draw_ALG=1 |loss_ALG=1 |gf_ALG=5 |ga_ALG=7 |win_AUT=1 |draw_AUT=1 |loss_AUT=1 |gf_AUT=6 |ga_AUT=6 |win_JOR=0 |draw_JOR=0 |loss_JOR=3 |gf_JOR=3 |ga_JOR=8 <!--Team definitions--> |name_ARG={{ARG}} |name_ALG={{ALG}} |name_AUT={{AUT}} |name_JOR={{JOR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ K={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=COL, POR, COD, UZB <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_POR=1 |draw_POR=2 |loss_POR=0 |gf_POR=6 |ga_POR=1 |win_COD=1 |draw_COD=1 |loss_COD=1 |gf_COD=4 |ga_COD=3 |win_UZB=0 |draw_UZB=0 |loss_UZB=3 |gf_UZB=2 |ga_UZB=11 |win_COL=2 |draw_COL=1 |loss_COL=0 |gf_COL=4 |ga_COL=1 <!--Team definitions--> |name_POR={{POR}} |name_COD={{COD}} |name_UZB={{UZB}} |name_COL={{COL}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |Խումբ L={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=[[Ֆուտբոլի_աշխարհի_առաջնություն_2026#Խմբային_փուլ|Խմբային փուլի թայբրեյքեր]] |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, CRO, GHA, PAN <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ENG=2 |draw_ENG=1 |loss_ENG=0 |gf_ENG=6 |ga_ENG=2 |win_CRO=2 |draw_CRO=0 |loss_CRO=1 |gf_CRO=5 |ga_CRO=5 |win_GHA=1 |draw_GHA=1 |loss_GHA=1 |gf_GHA=2 |ga_GHA=2 |win_PAN=0 |draw_PAN=0 |loss_PAN=3 |gf_PAN=0 |ga_PAN=4 <!--Team definitions--> |name_ENG={{ENG}} |name_CRO={{CRO}} |name_GHA={{GHA}} |name_PAN={{PAN}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Անցում {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} |col_3rd=blue1 |text_3rd=Հնարավոր {{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]|[[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն փլեյ-օֆֆ փուլ|փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} ըստ [[2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն#վարկանիշի of third-placed teams|վարկանիշի]] }} |3-րդ տեղ={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|param1_valid=y |class_rules=1) Միավորներ; 2) Գոլերի տարբերություն; 3) Խփած գոլեր; 4) Թիմի վարքագծի գնահատական; 5) ՖԻՖԱ-ի վերջին վարկանիշային աղյուսակը; 6) ՖԻՖԱ-ի նախորդ վարկանիշ(ներ)ը։ |source=[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/standings FIFA]<br />[https://www.flashscore.com/football/world/world-championship/standings/SbLsX4y7/standings/ Flashscore] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GrK, GrF, GrL, GrE, GrB, GrJ, GrD, GrI, GrG, GrA, GrC, GrH <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_GrA=1 |draw_GrA=0 |loss_GrA=2 |gf_GrA=2 |ga_GrA=3 |win_GrB=1 |draw_GrB=1 |loss_GrB=1 |gf_GrB=5 |ga_GrB=6 |win_GrC=1 |draw_GrC=0 |loss_GrC=2 |gf_GrC=1 |ga_GrC=4 |win_GrD=1 |draw_GrD=1 |loss_GrD=1 |gf_GrD=2 |ga_GrD=4 |win_GrE=1 |draw_GrE=1 |loss_GrE=1 |gf_GrE=2 |ga_GrE=2 |win_GrF=1 |draw_GrF=1 |loss_GrF=1 |gf_GrF=7 |ga_GrF=7 |win_GrG=0 |draw_GrG=3 |loss_GrG=0 |gf_GrG=3 |ga_GrG=3 |win_GrH=0 |draw_GrH=2 |loss_GrH=1 |gf_GrH=3 |ga_GrH=4 |win_GrI=1 |draw_GrI=0 |loss_GrI=2 |gf_GrI=8 |ga_GrI=6 |win_GrJ=1 |draw_GrJ=1 |loss_GrJ=1 |gf_GrJ=5 |ga_GrJ=7 |win_GrK=1 |draw_GrK=1 |loss_GrK=1 |gf_GrK=4 |ga_GrK=3 |win_GrL=1 |draw_GrL=1 |loss_GrL=1 |gf_GrL=2 |ga_GrL=2 <!--Team definitions--> |name_GrA={{KOR}} |name_GrB={{BIH}} |name_GrC={{SCO}} |name_GrD={{PAR}} |name_GrE={{ECU}} |name_GrF={{SWE}} |name_GrG={{IRN}} |name_GrH={{URU}} |name_GrI={{SEN}} |name_GrJ={{ALG}} |name_GrK={{COD}} |name_GrL={{GHA}} <!--Group definitions--> |show_groups=T |group_GrA=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ A|A]] |group_GrB=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ B|B]] |group_GrC=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ C|C]] |group_GrD=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ D|D]] |group_GrE=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ E|E]] |group_GrF=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ F|F]] |group_GrG=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ G|G]] |group_GrH=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ H|H]] |group_GrI=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ I|I]] |group_GrJ=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ J|J]] |group_GrK=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ K|K]] |group_GrL=[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026#Խումբ L|L]] <!--Ranking tie-breaker notes--> |hth_GrL=Team conduct score: Ghana −3, Ecuador −5. |hth_GrE=GrL <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |result4=KO |result5=KO |result6=KO |result7=KO |result8=KO |col_KO=green1 |text_KO={{#ifeq:{{PAGENAME}}|2026 FIFA World Cup|[[2026 FIFA World Cup#Knockout stage|Knockout stage]]|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 |փլեյ-օֆֆ փուլ]]}} }} }}<noinclude> {{Multiple sports table preview|Խումբ A|Խումբ B|Խումբ C|Խումբ D|Խումբ E|Խումբ F|Խումբ G|Խումբ H|Խումբ I|Խումբ J|Խումբ K|Խումբ L|3-րդ տեղ}} [[Category:2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության կաղապարներ|Խմբային աղյուսակներ]] </noinclude> azdqgi80jkqkk5yn8wpnxhzmsr94f37 14 1328375 10806485 10775680 2026-06-29T22:40:26Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806485 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Տաճարներ ըստ քաղաքի]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի տաճարներ]] [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ|տ]] 0acqvczcyi74dvm0nkqrymob1p4d7u2 10 1328428 10806619 10784444 2026-06-30T08:56:26Z 23artashes 2675 10806619 wikitext text/x-wiki {{Հաղորդագրության տուփ |գույն=#adfbba |պատկեր=2026 FIFA World Cup logo.webp |բովանդակություն=<big>Այս հոդվածը ստեղծվել է [[Վիքիմեդիա Հայաստան|«Վիքիմեդիա Հայաստանի»]] կազմակերպած [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|'''«Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026»''']] խմբագրաթոնի ընթացքում։</big> |բով-կենտրոն=այո }}<includeonly>[[Կատեգորիա:«Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026» նախագծի հոդվածներ]]</includeonly><noinclude>[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Կաղապարներ]]</noinclude> mmmfa6f9pbyx5z5ooiywei4xwj7cngi 102 1328433 10806372 10806246 2026-06-29T17:18:10Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Մանե Նարգիզյան */ 10806372 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == Յան == # {{Pagesize|Álvaro Fidalgo}} == Դանայուհի == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Նազարյան Քրիստինե== # {{Pagesize|Հվան Ին Բոմ}} # {{Pagesize|Կիմ Մուն Հվան}} # {{Pagesize|Դերիկ Էտիեն}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Տակեհիրո Տոմիյասու}} # {{Pagesize|Լիբերատո Կակաչե}} # {{Pagesize|Անտոնիո Նուսա}} # {{Pagesize|Ռեյբին Սուլակա}} # {{Pagesize|Ամիր Ալ-Ամմարի}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Ռոնվեն Ուիլյամս}} # {{Pagesize|Կիմ Սըն Գյու}} # {{Pagesize|Սոն Բոմ Գըն}} # {{Pagesize|Նայեֆ Ագեր}} # {{Pagesize|Չադի Ռիադ}} # {{Pagesize|Lighter (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Մալիք Թիլման}} # {{Pagesize|Ջեսի Ռանդալ}} # {{Pagesize|Դահանե Բեյդա}} # {{Pagesize|Լոգան Կոշտա}} # {{Pagesize|Իբրահիմ Մբայե}} # {{Pagesize|Յոան Վիսսա}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու միացյալ հայտ}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ}} # {{Pagesize|NRG մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Ֆինդլի Քըրթիս}} # {{Pagesize|Յուսուֆ Ամին}} # {{Pagesize|Խունիոր Ալոնսո}} # {{Pagesize|Կեյտո Նակամուրա}} # {{Pagesize|Լեո Էստիգոր}} # {{Pagesize|Օսթոն Ուրունով}} # {{Pagesize|Մատյո Էպոլո}} # {{Pagesize|Բուալամ Խուխի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Բեքո == # {{Pagesize|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] - բարելավում == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|Ստոլե Սոլբակեն}} # {{Pagesize|Lumen Field մարզադաշտ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|Դիոգու Կոշտա}} # {{Pagesize|Մատեուշ Նունեշ}} # {{Pagesize|Ժոան Գարսիա}} # {{Pagesize|Goals (երգ)}} # {{Pagesize|Էրայ Ջյոմերթ}} # {{Pagesize|Estadio Akron}} # {{Pagesize|MetLife մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Game Time}} # {{Pagesize|Լուիս Մեխիա}} # {{Pagesize|Վոզինյա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Անահիտ Կիրանց == # {{Pagesize|BMO Field}} # {{Pagesize|Սեսար Մոնտես}} # {{Pagesize|Նուսաիր Մազրաուի}} # {{Pagesize|Այուբ Էլ Քաաբի}} # {{Pagesize|BC Place}} # {{Pagesize|Ջոզեֆ Անանգ}} # {{Pagesize|Մոհամեդ Էլ Շենավի}} # {{Pagesize|Բենջամին Ասարե}} # {{Pagesize|Պեկ Սըն Հո}} # {{Pagesize|Իսմայիլ Էլֆաթ}} # {{Pagesize|Նիլսոն Անգուլո}} # {{Pagesize|Մոյսես Կայսեդո}} # {{Pagesize|Կենդրի Պաես}} # {{Pagesize|Անխելո Պրեսիադո}} # {{Pagesize|Պեդրո Վիտե}} # {{Pagesize|Սեբաստիան Բեկասեսե}} # {{Pagesize|World Cup (Champions)}} # {{Pagesize|Illuminate (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճահարույց դրվագներ}} # {{Pagesize|Գրեմ Փոթեր}} # {{Pagesize|Սաբրի Լամուշի}} # {{Pagesize|Հաձիմե Մորիյասու}} # {{Pagesize|Խիլբերտո Մորա}} # {{Pagesize|Թեբոհո Մոկոենա}} # {{Pagesize|Լաքլան Բեյլիս}} # {{Pagesize|Քրիստիան Մարտինես}} # {{Pagesize|Բեն Գեննոն-Դոուք}} # {{Pagesize|Օռլանդո Մոսկերա}} # {{Pagesize|Ալի Ազայզա}} # {{Pagesize|Մեթ Ֆրիզ}} # {{Pagesize|Ալվարո Ֆիդալգո}} # {{Pagesize|Ջեյդեն Նելսոն}} # {{Pagesize|Սի Ջեյ դոս Սանտոս}} # {{Pagesize|Մաքսիմիլիան Արֆսթեն}} # {{Pagesize|Մարկ ՄաքՔենզի}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու հայտեր}} # {{Pagesize|Քրիսթիան Վոլփաթո}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Syuz14 == # {{Pagesize|Ռիչի Լարեա}} # {{Pagesize|Նիկո Սիգուր}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրիգոր Հասրաթյան == # {{Pagesize|Մարկ Պուբիլ}} # {{Pagesize|Նիկո Պաս}} #{{Pagesize|Քրիստիյան Յակիչ}} #{{Pagesize|Մանես Ակլիուշ}} #{{Pagesize|Մակսանս Լակրուա}} #{{Pagesize|Յան Պաուլ վան Հեկե}} #{{Pagesize|Քրիսենսիո Սամերվիլ}} #{{Pagesize|Ալեքսանդար Պավլովիչ}} #{{Pagesize|Ազեդին Ունահի}} #{{Pagesize|Իսմաել Սայբարի}} #{{Pagesize|Նիկոլյա Ջեքսոն}} #{{Pagesize|Նիկոլաս Գոնսալես}} #{{Pagesize|Ուսման Դիոմանդե}} #{{Pagesize|Էմերս Ֆաե}} #{{Pagesize|Ասսան Ուեդրաոգո}} #{{Pagesize|Պե Ջուն Հո}} #{{Pagesize|Խորխե Սանչես}} #{{Pagesize|Սթեֆեն Յուշթակիո}} #{{Pagesize|Ջոնաթան Դևիդ}} #{{Pagesize|Ռոբին Ռուֆս}} == Բարսեղյան Ելենա == # {{Pagesize|Ալֆի Ջոնս}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == DavitTumoyan == # {{Pagesize|Դեյն Սենթ Քլեր}} # {{Pagesize|Օուեն Գուդման}} == Մանե Նարգիզյան == # {{Pagesize|Ալիսթեր Ջոնսթոն}} # {{Pagesize|Նեյտան Սալիբա}} # {{Pagesize|Ալի Ահմեդ}} # {{Pagesize|Թանի Օլուվասեյի}} # {{Pagesize|Մլադեն Յուրկաս}} # {{Pagesize|Նիհադ Մույակիչ}} # {{Pagesize|Տարիկ Մուհարեմովիչ}} # {{Pagesize|Ստեպան Ռադելիչ}} # {{Pagesize|Արյան Մալիչ}} # {{Pagesize|Իվան Բաշիչ}} # {{Pagesize|Էրմին Մահմիչ}} # {{Pagesize|Բենյամին Թահիրովիչ}} # {{Pagesize|Մաշալ Բարշամ}} # {{Pagesize|Մարվին Քելլեր}} # {{Pagesize|Միրո Մուհայմ}} # {{Pagesize|Ժոան Մանզամբի}} # {{Pagesize|Լուկա Խակես}} # {{Pagesize|Օրել Ամենդա}} # {{Pagesize|Թահսին Ջամշիդ}} # {{Pagesize|Ահմադ ալ-Ջանեհի}} # {{Pagesize|Լուկաս Մենդիս}} # {{Pagesize|Իսա Լայ}} # {{Pagesize|Ջասիմ Ջաբիր}} # {{Pagesize|Քարիմ Բուդյաֆ}} # {{Pagesize|Ահմադ Ֆաթհի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == GrigorYAN == # {{Pagesize|Սեննե Լամենս}} # {{Pagesize|Վևերտոն}} # {{Pagesize|Ռոբեն Ռիսսեր}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Կոտարսկի}} # {{Pagesize|Մալիք Տշաու}} # {{Pagesize|Նադիմ Ամիրի}} # {{Pagesize|Ջեյմս Թրաֆորդ}} # {{Pagesize|Սանդեր Բերգե}} # {{Pagesize|Պատրիկ Բերգ}} # {{Pagesize|Մոհամադ Մոհեբի}} # {{Pagesize|Մարկո Ստամենիչ}} # {{Pagesize|}} == Artyom Hakobjanyan == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Քրիստինե Ղարախանյան == # {{Pagesize|Բրենդոն Մեխելե}} # {{Pagesize|Սանտիագո Խիմենես}} # {{Pagesize|Օբեդ Վարգաս}} # {{Pagesize|SoFi մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Լուիս Էնրիկե (ֆուտբոլիստ, 2001)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ամուրա}} # {{Pagesize|Էդուար Մենդի}} # {{Pagesize|Մուսթաֆա Ղորբալ}} == Թրվանց Արա == # {{Pagesize|Օսթոն Թրասթի}} # {{Pagesize|Քրիստիան Ռոլդան}} # {{Pagesize|Ալեքս Ֆրիմեն}} == Monica Serobyan == # {{Pagesize|Մատյո Շուանիեր}} # {{Pagesize|հոդված}} == Համբարձումյան Արեն == # {{Pagesize|Ջեյքոբ Շաֆելբերգ}} # {{Pagesize|Թեյջոն Բյուքենեն }} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Կարինե Պողոսյան == # {{Pagesize|Դերեկ Կոռնիլյուս}} # {{Pagesize|Մոիզ Բոմբիտո}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Օսորիո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Եվա Սիմոնյան == # {{Pagesize|Սեզար Արտուրո Ռամոս}} # {{Pagesize|Մարտին Զլոմիսլիչ}} # {{Pagesize|Դյուկ Լակրուա}} # {{Pagesize|Նաթանիել Բրաուն}} # {{Pagesize|Խոսե Կանալե}} == Սիմոնյան Կարեն == # {{Pagesize|Տոմաշ Արաուժու}} # {{Pagesize|Համզա Աբդելքարիմ}} # {{Pagesize|Այուբ Բուադի}} # {{Pagesize|Նոնի Մադուեկե}} # {{Pagesize|Թինո Լիվրամենտո}} # {{Pagesize|Ջորդան Բոս}} == Ասիրյան Մելլի == # {{Pagesize|AT&T մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Levi's մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Սամու Կոշտա}} == Նարեկ15 == # {{Pagesize|Ալվարո Մոնտերո}} # {{Pagesize|Սոնդրե Լանգոս}} == LiaAve == # {{Pagesize|Գլեյսոն Բրեմեր}} # {{Pagesize|Լեո Պերեյրա}} # {{Pagesize|Դանիլո Սանտոս}} # {{Pagesize|Իգոր Տիագո}} # {{Pagesize|Նեյթան Փաթերսոն}} # {{Pagesize|Ռոս Սթյուարտ}} # {{Pagesize|Mercedes-Benz մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Lincoln Financial Field}} # {{Pagesize|Hard Rock Stadium}} # {{Pagesize|Estadio BBVA}} # {{Pagesize|Ռայան}} # {{Pagesize|Կակու (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Խուլիո Էնսիսո}} # {{Pagesize|Թոմաս Քրիստիանսեն}} # {{Pagesize|Խոսե Լուիս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Ջալալ Հասան}} # {{Pagesize|Զիդան Իկբալ}} # {{Pagesize|Գրեհեմ Առնոլդ}} # {{Pagesize|Սերգեյ Բարբարեզ}} # {{Pagesize|Խավիեր Ագիռե}} # {{Pagesize|Հոն Մյոն Բո}} # {{Pagesize|Մանուել Ուգարտե}} # {{Pagesize|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ուահբի}} # {{Pagesize|Միրոսլավ Կոուբեկ}} # {{Pagesize|Ռիկարդու Վելյու}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Պետկովիչ}} # {{Pagesize|Նիկոլա Մորո}} # {{Pagesize|Մարսելո Բիելսա}} # {{Pagesize|Թոնի Պոպովիչ}} # {{Pagesize|Ֆակունդո Պելյիստրի}} # {{Pagesize|Լիամ Միլլար}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Վեգա}} # {{Pagesize|Մբեկեզելի Մբոկազի}} # {{Pagesize|Լայլ Ֆոսթեր}} # {{Pagesize|Արմին Գիգովիչ}} # {{Pagesize|Էրմեդին Դեմիրովիչ}} # {{Pagesize|Յովո Լուկիչ}} # {{Pagesize|Աքրամ Աֆիֆ}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու Մարոկկոյի հայտ}} # {{Pagesize|Այասե Ուեդա}} # {{Pagesize|Կեյսուկե Գոտո}} # {{Pagesize|Յուկինարի Սուգավարա}} # {{Pagesize|Բենյամին Նյուգրեն}} # {{Pagesize|Բեսֆորտ Զենելի}} # {{Pagesize|Լուկաս Բերգվալ}} # {{Pagesize|Մեհդի Թարեմի}} # {{Pagesize|Սաման Ղոդոս}} # {{Pagesize|Մաքս Քրոուքոմ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Sam.Grig == # {{Pagesize|Հիրոկի Իտո}} # {{Pagesize|Նիկոլա Կատիչ}} # {{Pagesize|Ռո-Ռո}} # {{Pagesize|Խեսուս Վալենսուելա}} # {{Pagesize|Մայքլ Բոքսոլ}} # {{Pagesize|Սարփրիթ Սինգհ}} # {{Pagesize|Այման Հուսեյն}} # {{Pagesize|Թայլեր Ադամս}} # {{Pagesize|Քրիս Ռիչարդս}} # {{Pagesize|Բրենդեն Էրոնսոն}} # {{Pagesize|Կառլոս Հարվի}} # {{Pagesize|Քայ Թրուին}} # {{Pagesize|Ռամիզ Զառուկի}} # {{Pagesize|հոդված}} == Jor.Grig == # {{Pagesize|Օ Հյոն Գյու}} # {{Pagesize|Սոֆյան Ամբարաթ}} # {{Pagesize|Ժան Ժակ Դենլի}} # {{Pagesize|Ջոննի Պլասիդ}} # {{Pagesize|Ադալբերտո Կառասկիլյա}} # {{Pagesize|Ալբերտո Կինտերո}} # {{Pagesize|Էլիոթ Անդերսոն}} # {{Pagesize|Աբդուլ Ֆաթավու}} # {{Pagesize|Բրենդլի Կուվաս}} # {{Pagesize|Ջեքսոն Իրվայն}} # {{Pagesize|Սյուտո Մատինո}} # {{Pagesize|Խորդի Ալսիվար}} # {{Pagesize|Ֆելիքս Տոռես}} # {{Pagesize|Վիլֆրիդ Սինգո}} # {{Pagesize|Ջերվանե Կաստաներ}} # {{Pagesize|}} == Ռուբեն5 == # {{Pagesize|Խորխե Կառասկալ}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Թագուհի Ասիրյան == # {{Pagesize|Ենս Քաստրոփ}} # {{Pagesize|Բրայան Գուտիերես}} # {{Pagesize|Սոլ Յոն Ու}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Սիմոն}} # {{Pagesize|Ջասիմ Յասին}} # {{Pagesize|Թիմ Ռիմ}} # {{Pagesize|Ռիկարդո Պեպի}} # {{Pagesize|Ջեյսոն Ջերիա}} # {{Pagesize|Գիլյերմո Մարտինես}} # {{Pagesize|Յուրգեն Լոկադիա}} # {{Pagesize|Ալեքս Փոլսեն}} # {{Pagesize|Ձիոն Սուձուկի}} # {{Pagesize|Ձյունյա Իտո}} # {{Pagesize|Կայսյու Սանո}} # {{Pagesize|Դայձեն Մաեդա}} # {{Pagesize|Վիկտոր Յուհանսոն}} # {{Pagesize|Եսպեր Կառլստրյոմ}} # {{Pagesize|Այմեն Դահմեն}} # {{Pagesize|Օմար Մարմուշ}} # {{Pagesize|Մունթասար ալ-Տալիբի}} # {{Pagesize|Գուստավ Նիլսոն}} # {{Pagesize|Ալի Աբդի}} # {{Pagesize|Յան Վալերի}} # {{Pagesize|Էլիու Վարելա}} # {{Pagesize|Ժովանե Կաբրալ}} # {{Pagesize|Ժուան Պաուլու Ֆեռնանդեշ}} # {{Pagesize|Ռույ Սիլվա}} # {{Pagesize|Ժախոնգիր Ուրոզով}} # {{Pagesize|Տոնի Ֆրուկ}} # {{Pagesize|Բրայան Օխեդա}} # {{Pagesize|Պաուլ Վաններ}} # {{Pagesize|Սեբաստիեն Մինյե}} # {{Pagesize|Հվան Հի Չան}} # {{Pagesize|Դենիս Հաջիկադունիչ}} # {{Pagesize|Հարիս Տաբակովիչ}} # {{Pagesize|Յասին Ֆորտյունե}} # {{Pagesize|Թայլեր Ֆլեթչեր}} # {{Pagesize|Մայլզ Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Իսմայել ալ-Ղարբի}} # {{Pagesize|Մարսիու Ռոզա}} # {{Pagesize|Վիլլի Սեմեդու}} # {{Pagesize|Ֆիստոն Մայելե}} # {{Pagesize|Էրոն Տշիբոլա}} # {{Pagesize|Դիկ Ադվոկատ}} # {{Pagesize|Էդերսոն}} # {{Pagesize|Ստոպիրա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Թրվանց Վաչե == # {{Pagesize|Լուիս Ռոմո}} # {{Pagesize|Օրբելին Պինեդա Ալվարադո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Shushan22 == # {{Pagesize|Ամադ Դիալո}} # {{Pagesize|}} == Արշո == # {{Pagesize|Նիկոլա Վասիլ}} == WikiMind4 == # {{Pagesize|Ջեսի Մարշ}} == Լիլիթ2011 == # {{Pagesize|Ռամի Բենսեբայնի}} # {{Pagesize|Ջեդ Սփենս}} # {{Pagesize|Կոնի դե Վինտեր}} # {{Pagesize|Շուրանդի Սամբո}} # {{Pagesize|Ուեսլի Ֆրանսա}} # {{Pagesize|Մորի Դիավ}} # {{Pagesize|Սերժինյո Դեսթ}} # {{Pagesize|Իվան Շունիչ}} # {{Pagesize|Ստիվեն Մորեյրա}} # {{Pagesize|Կոկի Օգավա}} # {{Pagesize|Ժան-Ռիկներ Բելգարդ}} # {{Pagesize|Հաջի Ռայթ}} # {{Pagesize|Եվան Դիուֆ}} # {{Pagesize|Կրեպեն Դիատա}} # {{Pagesize|Սիմոն Ադինգրա}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Մոնիկա11== # {{Pagesize|Խոակին Պիկերես}} # {{Pagesize|Ժեդեոն Կալյուլյու}} # {{Pagesize|Ալեքսանդեր Շլագեր}} # {{Pagesize|Խուան Մանուել Սանաբրիա}} # {{Pagesize|Ռուստամ Աշուրմատով }} # {{Pagesize|Դավիդ Աֆֆենգրուբեր}} # {{Pagesize|Մարկո Ֆրիդլ}} # {{Pagesize|Լամին Կամարա}} # {{Pagesize|Մալիկ Դիուֆ}} # {{Pagesize|Թայլեր Բինդոն}} # {{Pagesize|Փրինս Քվաբենա Ադու}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Rima 2009 == # {{Pagesize|Յուսեֆ Բելամարի}} == Հարությունյան Նելլի == # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի որակավորում}} # {{Pagesize|Քայլ Լարին}} # {{Pagesize|Օբրի Մոդիբա}} # {{Pagesize|Հարրի Սութար}} # {{Pagesize|Մեթ Թըրներ}} # {{Pagesize|Ջո Սքալլի}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Լիանա11 == # {{Pagesize|Օսկար Բոբբ}} # {{Pagesize|}} == Էլինա Շահինյան == # {{Pagesize|Dai Dai}} # {{Pagesize|DNA (More Than a Game)}} # {{Pagesize|Ջեյմի Լևելինգ}} == Միլենա Չիլինգարյան == # {{Pagesize|Նաբիլ Էմադ}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Սալեմակերս}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ռասկին}} # {{Pagesize|}} == Մհեր Թ == # {{Pagesize|Մորգան Ռոջերս}} == Tagasaf == # {{Pagesize|Ռաֆայել Կլաուս}} # {{Pagesize|Ալեքս Արսե}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Փերի Սիմոնյան == # {{Pagesize|Պետար Սուչիչ}} # {{Pagesize|հոդված}} == Rob Sargsyan == # {{Pagesize|Ռաուլ Ռանխել}} # {{Pagesize|Կառլոս Ասևեդո}} # {{Pagesize|Իսրայել Ռեյես}} # {{Pagesize|Սիֆո Չեյնի}} bokf2pc1suhpg48zbd8jlmhqoqo7ktw 10806399 10806372 2026-06-29T17:50:21Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Մանե Նարգիզյան */ 10806399 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == Յան == # {{Pagesize|Álvaro Fidalgo}} == Դանայուհի == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Նազարյան Քրիստինե== # {{Pagesize|Հվան Ին Բոմ}} # {{Pagesize|Կիմ Մուն Հվան}} # {{Pagesize|Դերիկ Էտիեն}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Տակեհիրո Տոմիյասու}} # {{Pagesize|Լիբերատո Կակաչե}} # {{Pagesize|Անտոնիո Նուսա}} # {{Pagesize|Ռեյբին Սուլակա}} # {{Pagesize|Ամիր Ալ-Ամմարի}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Ռոնվեն Ուիլյամս}} # {{Pagesize|Կիմ Սըն Գյու}} # {{Pagesize|Սոն Բոմ Գըն}} # {{Pagesize|Նայեֆ Ագեր}} # {{Pagesize|Չադի Ռիադ}} # {{Pagesize|Lighter (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Մալիք Թիլման}} # {{Pagesize|Ջեսի Ռանդալ}} # {{Pagesize|Դահանե Բեյդա}} # {{Pagesize|Լոգան Կոշտա}} # {{Pagesize|Իբրահիմ Մբայե}} # {{Pagesize|Յոան Վիսսա}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու միացյալ հայտ}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ}} # {{Pagesize|NRG մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Ֆինդլի Քըրթիս}} # {{Pagesize|Յուսուֆ Ամին}} # {{Pagesize|Խունիոր Ալոնսո}} # {{Pagesize|Կեյտո Նակամուրա}} # {{Pagesize|Լեո Էստիգոր}} # {{Pagesize|Օսթոն Ուրունով}} # {{Pagesize|Մատյո Էպոլո}} # {{Pagesize|Բուալամ Խուխի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Բեքո == # {{Pagesize|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] - բարելավում == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|Ստոլե Սոլբակեն}} # {{Pagesize|Lumen Field մարզադաշտ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|Դիոգու Կոշտա}} # {{Pagesize|Մատեուշ Նունեշ}} # {{Pagesize|Ժոան Գարսիա}} # {{Pagesize|Goals (երգ)}} # {{Pagesize|Էրայ Ջյոմերթ}} # {{Pagesize|Estadio Akron}} # {{Pagesize|MetLife մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Game Time}} # {{Pagesize|Լուիս Մեխիա}} # {{Pagesize|Վոզինյա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Անահիտ Կիրանց == # {{Pagesize|BMO Field}} # {{Pagesize|Սեսար Մոնտես}} # {{Pagesize|Նուսաիր Մազրաուի}} # {{Pagesize|Այուբ Էլ Քաաբի}} # {{Pagesize|BC Place}} # {{Pagesize|Ջոզեֆ Անանգ}} # {{Pagesize|Մոհամեդ Էլ Շենավի}} # {{Pagesize|Բենջամին Ասարե}} # {{Pagesize|Պեկ Սըն Հո}} # {{Pagesize|Իսմայիլ Էլֆաթ}} # {{Pagesize|Նիլսոն Անգուլո}} # {{Pagesize|Մոյսես Կայսեդո}} # {{Pagesize|Կենդրի Պաես}} # {{Pagesize|Անխելո Պրեսիադո}} # {{Pagesize|Պեդրո Վիտե}} # {{Pagesize|Սեբաստիան Բեկասեսե}} # {{Pagesize|World Cup (Champions)}} # {{Pagesize|Illuminate (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճահարույց դրվագներ}} # {{Pagesize|Գրեմ Փոթեր}} # {{Pagesize|Սաբրի Լամուշի}} # {{Pagesize|Հաձիմե Մորիյասու}} # {{Pagesize|Խիլբերտո Մորա}} # {{Pagesize|Թեբոհո Մոկոենա}} # {{Pagesize|Լաքլան Բեյլիս}} # {{Pagesize|Քրիստիան Մարտինես}} # {{Pagesize|Բեն Գեննոն-Դոուք}} # {{Pagesize|Օռլանդո Մոսկերա}} # {{Pagesize|Ալի Ազայզա}} # {{Pagesize|Մեթ Ֆրիզ}} # {{Pagesize|Ալվարո Ֆիդալգո}} # {{Pagesize|Ջեյդեն Նելսոն}} # {{Pagesize|Սի Ջեյ դոս Սանտոս}} # {{Pagesize|Մաքսիմիլիան Արֆսթեն}} # {{Pagesize|Մարկ ՄաքՔենզի}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու հայտեր}} # {{Pagesize|Քրիսթիան Վոլփաթո}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Syuz14 == # {{Pagesize|Ռիչի Լարեա}} # {{Pagesize|Նիկո Սիգուր}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրիգոր Հասրաթյան == # {{Pagesize|Մարկ Պուբիլ}} # {{Pagesize|Նիկո Պաս}} #{{Pagesize|Քրիստիյան Յակիչ}} #{{Pagesize|Մանես Ակլիուշ}} #{{Pagesize|Մակսանս Լակրուա}} #{{Pagesize|Յան Պաուլ վան Հեկե}} #{{Pagesize|Քրիսենսիո Սամերվիլ}} #{{Pagesize|Ալեքսանդար Պավլովիչ}} #{{Pagesize|Ազեդին Ունահի}} #{{Pagesize|Իսմաել Սայբարի}} #{{Pagesize|Նիկոլյա Ջեքսոն}} #{{Pagesize|Նիկոլաս Գոնսալես}} #{{Pagesize|Ուսման Դիոմանդե}} #{{Pagesize|Էմերս Ֆաե}} #{{Pagesize|Ասսան Ուեդրաոգո}} #{{Pagesize|Պե Ջուն Հո}} #{{Pagesize|Խորխե Սանչես}} #{{Pagesize|Սթեֆեն Յուշթակիո}} #{{Pagesize|Ջոնաթան Դևիդ}} #{{Pagesize|Ռոբին Ռուֆս}} == Բարսեղյան Ելենա == # {{Pagesize|Ալֆի Ջոնս}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == DavitTumoyan == # {{Pagesize|Դեյն Սենթ Քլեր}} # {{Pagesize|Օուեն Գուդման}} == Մանե Նարգիզյան == # {{Pagesize|Ալիսթեր Ջոնսթոն}} # {{Pagesize|Նեյտան Սալիբա}} # {{Pagesize|Ալի Ահմեդ}} # {{Pagesize|Թանի Օլուվասեյի}} # {{Pagesize|Մլադեն Յուրկաս}} # {{Pagesize|Նիհադ Մույակիչ}} # {{Pagesize|Տարիկ Մուհարեմովիչ}} # {{Pagesize|Ստեպան Ռադելիչ}} # {{Pagesize|Արյան Մալիչ}} # {{Pagesize|Իվան Բաշիչ}} # {{Pagesize|Էրմին Մահմիչ}} # {{Pagesize|Բենյամին Թահիրովիչ}} # {{Pagesize|Մաշալ Բարշամ}} # {{Pagesize|Մարվին Քելլեր}} # {{Pagesize|Միրո Մուհայմ}} # {{Pagesize|Ժոան Մանզամբի}} # {{Pagesize|Լուկա Խակես}} # {{Pagesize|Օրել Ամենդա}} # {{Pagesize|Թահսին Ջամշիդ}} # {{Pagesize|Ահմադ ալ-Ջանեհի}} # {{Pagesize|Լուկաս Մենդիս}} # {{Pagesize|Իսա Լայ}} # {{Pagesize|Ջասիմ Ջաբիր}} # {{Pagesize|Քարիմ Բուդյաֆ}} # {{Pagesize|Ահմադ Ֆաթհի}} # {{Pagesize|Ասիմ Մադիբո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == GrigorYAN == # {{Pagesize|Սեննե Լամենս}} # {{Pagesize|Վևերտոն}} # {{Pagesize|Ռոբեն Ռիսսեր}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Կոտարսկի}} # {{Pagesize|Մալիք Տշաու}} # {{Pagesize|Նադիմ Ամիրի}} # {{Pagesize|Ջեյմս Թրաֆորդ}} # {{Pagesize|Սանդեր Բերգե}} # {{Pagesize|Պատրիկ Բերգ}} # {{Pagesize|Մոհամադ Մոհեբի}} # {{Pagesize|Մարկո Ստամենիչ}} # {{Pagesize|}} == Artyom Hakobjanyan == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Քրիստինե Ղարախանյան == # {{Pagesize|Բրենդոն Մեխելե}} # {{Pagesize|Սանտիագո Խիմենես}} # {{Pagesize|Օբեդ Վարգաս}} # {{Pagesize|SoFi մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Լուիս Էնրիկե (ֆուտբոլիստ, 2001)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ամուրա}} # {{Pagesize|Էդուար Մենդի}} # {{Pagesize|Մուսթաֆա Ղորբալ}} == Թրվանց Արա == # {{Pagesize|Օսթոն Թրասթի}} # {{Pagesize|Քրիստիան Ռոլդան}} # {{Pagesize|Ալեքս Ֆրիմեն}} == Monica Serobyan == # {{Pagesize|Մատյո Շուանիեր}} # {{Pagesize|հոդված}} == Համբարձումյան Արեն == # {{Pagesize|Ջեյքոբ Շաֆելբերգ}} # {{Pagesize|Թեյջոն Բյուքենեն }} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Կարինե Պողոսյան == # {{Pagesize|Դերեկ Կոռնիլյուս}} # {{Pagesize|Մոիզ Բոմբիտո}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Օսորիո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Եվա Սիմոնյան == # {{Pagesize|Սեզար Արտուրո Ռամոս}} # {{Pagesize|Մարտին Զլոմիսլիչ}} # {{Pagesize|Դյուկ Լակրուա}} # {{Pagesize|Նաթանիել Բրաուն}} # {{Pagesize|Խոսե Կանալե}} == Սիմոնյան Կարեն == # {{Pagesize|Տոմաշ Արաուժու}} # {{Pagesize|Համզա Աբդելքարիմ}} # {{Pagesize|Այուբ Բուադի}} # {{Pagesize|Նոնի Մադուեկե}} # {{Pagesize|Թինո Լիվրամենտո}} # {{Pagesize|Ջորդան Բոս}} == Ասիրյան Մելլի == # {{Pagesize|AT&T մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Levi's մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Սամու Կոշտա}} == Նարեկ15 == # {{Pagesize|Ալվարո Մոնտերո}} # {{Pagesize|Սոնդրե Լանգոս}} == LiaAve == # {{Pagesize|Գլեյսոն Բրեմեր}} # {{Pagesize|Լեո Պերեյրա}} # {{Pagesize|Դանիլո Սանտոս}} # {{Pagesize|Իգոր Տիագո}} # {{Pagesize|Նեյթան Փաթերսոն}} # {{Pagesize|Ռոս Սթյուարտ}} # {{Pagesize|Mercedes-Benz մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Lincoln Financial Field}} # {{Pagesize|Hard Rock Stadium}} # {{Pagesize|Estadio BBVA}} # {{Pagesize|Ռայան}} # {{Pagesize|Կակու (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Խուլիո Էնսիսո}} # {{Pagesize|Թոմաս Քրիստիանսեն}} # {{Pagesize|Խոսե Լուիս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Ջալալ Հասան}} # {{Pagesize|Զիդան Իկբալ}} # {{Pagesize|Գրեհեմ Առնոլդ}} # {{Pagesize|Սերգեյ Բարբարեզ}} # {{Pagesize|Խավիեր Ագիռե}} # {{Pagesize|Հոն Մյոն Բո}} # {{Pagesize|Մանուել Ուգարտե}} # {{Pagesize|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ուահբի}} # {{Pagesize|Միրոսլավ Կոուբեկ}} # {{Pagesize|Ռիկարդու Վելյու}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Պետկովիչ}} # {{Pagesize|Նիկոլա Մորո}} # {{Pagesize|Մարսելո Բիելսա}} # {{Pagesize|Թոնի Պոպովիչ}} # {{Pagesize|Ֆակունդո Պելյիստրի}} # {{Pagesize|Լիամ Միլլար}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Վեգա}} # {{Pagesize|Մբեկեզելի Մբոկազի}} # {{Pagesize|Լայլ Ֆոսթեր}} # {{Pagesize|Արմին Գիգովիչ}} # {{Pagesize|Էրմեդին Դեմիրովիչ}} # {{Pagesize|Յովո Լուկիչ}} # {{Pagesize|Աքրամ Աֆիֆ}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու Մարոկկոյի հայտ}} # {{Pagesize|Այասե Ուեդա}} # {{Pagesize|Կեյսուկե Գոտո}} # {{Pagesize|Յուկինարի Սուգավարա}} # {{Pagesize|Բենյամին Նյուգրեն}} # {{Pagesize|Բեսֆորտ Զենելի}} # {{Pagesize|Լուկաս Բերգվալ}} # {{Pagesize|Մեհդի Թարեմի}} # {{Pagesize|Սաման Ղոդոս}} # {{Pagesize|Մաքս Քրոուքոմ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Sam.Grig == # {{Pagesize|Հիրոկի Իտո}} # {{Pagesize|Նիկոլա Կատիչ}} # {{Pagesize|Ռո-Ռո}} # {{Pagesize|Խեսուս Վալենսուելա}} # {{Pagesize|Մայքլ Բոքսոլ}} # {{Pagesize|Սարփրիթ Սինգհ}} # {{Pagesize|Այման Հուսեյն}} # {{Pagesize|Թայլեր Ադամս}} # {{Pagesize|Քրիս Ռիչարդս}} # {{Pagesize|Բրենդեն Էրոնսոն}} # {{Pagesize|Կառլոս Հարվի}} # {{Pagesize|Քայ Թրուին}} # {{Pagesize|Ռամիզ Զառուկի}} # {{Pagesize|հոդված}} == Jor.Grig == # {{Pagesize|Օ Հյոն Գյու}} # {{Pagesize|Սոֆյան Ամբարաթ}} # {{Pagesize|Ժան Ժակ Դենլի}} # {{Pagesize|Ջոննի Պլասիդ}} # {{Pagesize|Ադալբերտո Կառասկիլյա}} # {{Pagesize|Ալբերտո Կինտերո}} # {{Pagesize|Էլիոթ Անդերսոն}} # {{Pagesize|Աբդուլ Ֆաթավու}} # {{Pagesize|Բրենդլի Կուվաս}} # {{Pagesize|Ջեքսոն Իրվայն}} # {{Pagesize|Սյուտո Մատինո}} # {{Pagesize|Խորդի Ալսիվար}} # {{Pagesize|Ֆելիքս Տոռես}} # {{Pagesize|Վիլֆրիդ Սինգո}} # {{Pagesize|Ջերվանե Կաստաներ}} # {{Pagesize|}} == Ռուբեն5 == # {{Pagesize|Խորխե Կառասկալ}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Թագուհի Ասիրյան == # {{Pagesize|Ենս Քաստրոփ}} # {{Pagesize|Բրայան Գուտիերես}} # {{Pagesize|Սոլ Յոն Ու}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Սիմոն}} # {{Pagesize|Ջասիմ Յասին}} # {{Pagesize|Թիմ Ռիմ}} # {{Pagesize|Ռիկարդո Պեպի}} # {{Pagesize|Ջեյսոն Ջերիա}} # {{Pagesize|Գիլյերմո Մարտինես}} # {{Pagesize|Յուրգեն Լոկադիա}} # {{Pagesize|Ալեքս Փոլսեն}} # {{Pagesize|Ձիոն Սուձուկի}} # {{Pagesize|Ձյունյա Իտո}} # {{Pagesize|Կայսյու Սանո}} # {{Pagesize|Դայձեն Մաեդա}} # {{Pagesize|Վիկտոր Յուհանսոն}} # {{Pagesize|Եսպեր Կառլստրյոմ}} # {{Pagesize|Այմեն Դահմեն}} # {{Pagesize|Օմար Մարմուշ}} # {{Pagesize|Մունթասար ալ-Տալիբի}} # {{Pagesize|Գուստավ Նիլսոն}} # {{Pagesize|Ալի Աբդի}} # {{Pagesize|Յան Վալերի}} # {{Pagesize|Էլիու Վարելա}} # {{Pagesize|Ժովանե Կաբրալ}} # {{Pagesize|Ժուան Պաուլու Ֆեռնանդեշ}} # {{Pagesize|Ռույ Սիլվա}} # {{Pagesize|Ժախոնգիր Ուրոզով}} # {{Pagesize|Տոնի Ֆրուկ}} # {{Pagesize|Բրայան Օխեդա}} # {{Pagesize|Պաուլ Վաններ}} # {{Pagesize|Սեբաստիեն Մինյե}} # {{Pagesize|Հվան Հի Չան}} # {{Pagesize|Դենիս Հաջիկադունիչ}} # {{Pagesize|Հարիս Տաբակովիչ}} # {{Pagesize|Յասին Ֆորտյունե}} # {{Pagesize|Թայլեր Ֆլեթչեր}} # {{Pagesize|Մայլզ Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Իսմայել ալ-Ղարբի}} # {{Pagesize|Մարսիու Ռոզա}} # {{Pagesize|Վիլլի Սեմեդու}} # {{Pagesize|Ֆիստոն Մայելե}} # {{Pagesize|Էրոն Տշիբոլա}} # {{Pagesize|Դիկ Ադվոկատ}} # {{Pagesize|Էդերսոն}} # {{Pagesize|Ստոպիրա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Թրվանց Վաչե == # {{Pagesize|Լուիս Ռոմո}} # {{Pagesize|Օրբելին Պինեդա Ալվարադո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Shushan22 == # {{Pagesize|Ամադ Դիալո}} # {{Pagesize|}} == Արշո == # {{Pagesize|Նիկոլա Վասիլ}} == WikiMind4 == # {{Pagesize|Ջեսի Մարշ}} == Լիլիթ2011 == # {{Pagesize|Ռամի Բենսեբայնի}} # {{Pagesize|Ջեդ Սփենս}} # {{Pagesize|Կոնի դե Վինտեր}} # {{Pagesize|Շուրանդի Սամբո}} # {{Pagesize|Ուեսլի Ֆրանսա}} # {{Pagesize|Մորի Դիավ}} # {{Pagesize|Սերժինյո Դեսթ}} # {{Pagesize|Իվան Շունիչ}} # {{Pagesize|Ստիվեն Մորեյրա}} # {{Pagesize|Կոկի Օգավա}} # {{Pagesize|Ժան-Ռիկներ Բելգարդ}} # {{Pagesize|Հաջի Ռայթ}} # {{Pagesize|Եվան Դիուֆ}} # {{Pagesize|Կրեպեն Դիատա}} # {{Pagesize|Սիմոն Ադինգրա}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Մոնիկա11== # {{Pagesize|Խոակին Պիկերես}} # {{Pagesize|Ժեդեոն Կալյուլյու}} # {{Pagesize|Ալեքսանդեր Շլագեր}} # {{Pagesize|Խուան Մանուել Սանաբրիա}} # {{Pagesize|Ռուստամ Աշուրմատով }} # {{Pagesize|Դավիդ Աֆֆենգրուբեր}} # {{Pagesize|Մարկո Ֆրիդլ}} # {{Pagesize|Լամին Կամարա}} # {{Pagesize|Մալիկ Դիուֆ}} # {{Pagesize|Թայլեր Բինդոն}} # {{Pagesize|Փրինս Քվաբենա Ադու}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Rima 2009 == # {{Pagesize|Յուսեֆ Բելամարի}} == Հարությունյան Նելլի == # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի որակավորում}} # {{Pagesize|Քայլ Լարին}} # {{Pagesize|Օբրի Մոդիբա}} # {{Pagesize|Հարրի Սութար}} # {{Pagesize|Մեթ Թըրներ}} # {{Pagesize|Ջո Սքալլի}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Լիանա11 == # {{Pagesize|Օսկար Բոբբ}} # {{Pagesize|}} == Էլինա Շահինյան == # {{Pagesize|Dai Dai}} # {{Pagesize|DNA (More Than a Game)}} # {{Pagesize|Ջեյմի Լևելինգ}} == Միլենա Չիլինգարյան == # {{Pagesize|Նաբիլ Էմադ}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Սալեմակերս}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ռասկին}} # {{Pagesize|}} == Մհեր Թ == # {{Pagesize|Մորգան Ռոջերս}} == Tagasaf == # {{Pagesize|Ռաֆայել Կլաուս}} # {{Pagesize|Ալեքս Արսե}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Փերի Սիմոնյան == # {{Pagesize|Պետար Սուչիչ}} # {{Pagesize|հոդված}} == Rob Sargsyan == # {{Pagesize|Ռաուլ Ռանխել}} # {{Pagesize|Կառլոս Ասևեդո}} # {{Pagesize|Իսրայել Ռեյես}} # {{Pagesize|Սիֆո Չեյնի}} bnjlaf7gv5skf6odg8xu0r3726rbsap 10806432 10806399 2026-06-29T18:22:25Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Մանե Նարգիզյան */ 10806432 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == Յան == # {{Pagesize|Álvaro Fidalgo}} == Դանայուհի == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Նազարյան Քրիստինե== # {{Pagesize|Հվան Ին Բոմ}} # {{Pagesize|Կիմ Մուն Հվան}} # {{Pagesize|Դերիկ Էտիեն}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Տակեհիրո Տոմիյասու}} # {{Pagesize|Լիբերատո Կակաչե}} # {{Pagesize|Անտոնիո Նուսա}} # {{Pagesize|Ռեյբին Սուլակա}} # {{Pagesize|Ամիր Ալ-Ամմարի}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Ռոնվեն Ուիլյամս}} # {{Pagesize|Կիմ Սըն Գյու}} # {{Pagesize|Սոն Բոմ Գըն}} # {{Pagesize|Նայեֆ Ագեր}} # {{Pagesize|Չադի Ռիադ}} # {{Pagesize|Lighter (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Մալիք Թիլման}} # {{Pagesize|Ջեսի Ռանդալ}} # {{Pagesize|Դահանե Բեյդա}} # {{Pagesize|Լոգան Կոշտա}} # {{Pagesize|Իբրահիմ Մբայե}} # {{Pagesize|Յոան Վիսսա}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու միացյալ հայտ}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ}} # {{Pagesize|NRG մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Ֆինդլի Քըրթիս}} # {{Pagesize|Յուսուֆ Ամին}} # {{Pagesize|Խունիոր Ալոնսո}} # {{Pagesize|Կեյտո Նակամուրա}} # {{Pagesize|Լեո Էստիգոր}} # {{Pagesize|Օսթոն Ուրունով}} # {{Pagesize|Մատյո Էպոլո}} # {{Pagesize|Բուալամ Խուխի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Բեքո == # {{Pagesize|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] - բարելավում == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|Ստոլե Սոլբակեն}} # {{Pagesize|Lumen Field մարզադաշտ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|Դիոգու Կոշտա}} # {{Pagesize|Մատեուշ Նունեշ}} # {{Pagesize|Ժոան Գարսիա}} # {{Pagesize|Goals (երգ)}} # {{Pagesize|Էրայ Ջյոմերթ}} # {{Pagesize|Estadio Akron}} # {{Pagesize|MetLife մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Game Time}} # {{Pagesize|Լուիս Մեխիա}} # {{Pagesize|Վոզինյա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Անահիտ Կիրանց == # {{Pagesize|BMO Field}} # {{Pagesize|Սեսար Մոնտես}} # {{Pagesize|Նուսաիր Մազրաուի}} # {{Pagesize|Այուբ Էլ Քաաբի}} # {{Pagesize|BC Place}} # {{Pagesize|Ջոզեֆ Անանգ}} # {{Pagesize|Մոհամեդ Էլ Շենավի}} # {{Pagesize|Բենջամին Ասարե}} # {{Pagesize|Պեկ Սըն Հո}} # {{Pagesize|Իսմայիլ Էլֆաթ}} # {{Pagesize|Նիլսոն Անգուլո}} # {{Pagesize|Մոյսես Կայսեդո}} # {{Pagesize|Կենդրի Պաես}} # {{Pagesize|Անխելո Պրեսիադո}} # {{Pagesize|Պեդրո Վիտե}} # {{Pagesize|Սեբաստիան Բեկասեսե}} # {{Pagesize|World Cup (Champions)}} # {{Pagesize|Illuminate (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճահարույց դրվագներ}} # {{Pagesize|Գրեմ Փոթեր}} # {{Pagesize|Սաբրի Լամուշի}} # {{Pagesize|Հաձիմե Մորիյասու}} # {{Pagesize|Խիլբերտո Մորա}} # {{Pagesize|Թեբոհո Մոկոենա}} # {{Pagesize|Լաքլան Բեյլիս}} # {{Pagesize|Քրիստիան Մարտինես}} # {{Pagesize|Բեն Գեննոն-Դոուք}} # {{Pagesize|Օռլանդո Մոսկերա}} # {{Pagesize|Ալի Ազայզա}} # {{Pagesize|Մեթ Ֆրիզ}} # {{Pagesize|Ալվարո Ֆիդալգո}} # {{Pagesize|Ջեյդեն Նելսոն}} # {{Pagesize|Սի Ջեյ դոս Սանտոս}} # {{Pagesize|Մաքսիմիլիան Արֆսթեն}} # {{Pagesize|Մարկ ՄաքՔենզի}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու հայտեր}} # {{Pagesize|Քրիսթիան Վոլփաթո}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Syuz14 == # {{Pagesize|Ռիչի Լարեա}} # {{Pagesize|Նիկո Սիգուր}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրիգոր Հասրաթյան == # {{Pagesize|Մարկ Պուբիլ}} # {{Pagesize|Նիկո Պաս}} #{{Pagesize|Քրիստիյան Յակիչ}} #{{Pagesize|Մանես Ակլիուշ}} #{{Pagesize|Մակսանս Լակրուա}} #{{Pagesize|Յան Պաուլ վան Հեկե}} #{{Pagesize|Քրիսենսիո Սամերվիլ}} #{{Pagesize|Ալեքսանդար Պավլովիչ}} #{{Pagesize|Ազեդին Ունահի}} #{{Pagesize|Իսմաել Սայբարի}} #{{Pagesize|Նիկոլյա Ջեքսոն}} #{{Pagesize|Նիկոլաս Գոնսալես}} #{{Pagesize|Ուսման Դիոմանդե}} #{{Pagesize|Էմերս Ֆաե}} #{{Pagesize|Ասսան Ուեդրաոգո}} #{{Pagesize|Պե Ջուն Հո}} #{{Pagesize|Խորխե Սանչես}} #{{Pagesize|Սթեֆեն Յուշթակիո}} #{{Pagesize|Ջոնաթան Դևիդ}} #{{Pagesize|Ռոբին Ռուֆս}} == Բարսեղյան Ելենա == # {{Pagesize|Ալֆի Ջոնս}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == DavitTumoyan == # {{Pagesize|Դեյն Սենթ Քլեր}} # {{Pagesize|Օուեն Գուդման}} == Մանե Նարգիզյան == # {{Pagesize|Ալիսթեր Ջոնսթոն}} # {{Pagesize|Նեյտան Սալիբա}} # {{Pagesize|Ալի Ահմեդ}} # {{Pagesize|Թանի Օլուվասեյի}} # {{Pagesize|Մլադեն Յուրկաս}} # {{Pagesize|Նիհադ Մույակիչ}} # {{Pagesize|Տարիկ Մուհարեմովիչ}} # {{Pagesize|Ստեպան Ռադելիչ}} # {{Pagesize|Արյան Մալիչ}} # {{Pagesize|Իվան Բաշիչ}} # {{Pagesize|Էրմին Մահմիչ}} # {{Pagesize|Բենյամին Թահիրովիչ}} # {{Pagesize|Մաշալ Բարշամ}} # {{Pagesize|Մարվին Քելլեր}} # {{Pagesize|Միրո Մուհայմ}} # {{Pagesize|Ժոան Մանզամբի}} # {{Pagesize|Լուկա Խակես}} # {{Pagesize|Օրել Ամենդա}} # {{Pagesize|Թահսին Ջամշիդ}} # {{Pagesize|Ահմադ ալ-Ջանեհի}} # {{Pagesize|Լուկաս Մենդիս}} # {{Pagesize|Իսա Լայ}} # {{Pagesize|Ջասիմ Ջաբիր}} # {{Pagesize|Քարիմ Բուդյաֆ}} # {{Pagesize|Ահմադ Ֆաթհի}} # {{Pagesize|Ասիմ Մադիբո}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Մանաի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == GrigorYAN == # {{Pagesize|Սեննե Լամենս}} # {{Pagesize|Վևերտոն}} # {{Pagesize|Ռոբեն Ռիսսեր}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Կոտարսկի}} # {{Pagesize|Մալիք Տշաու}} # {{Pagesize|Նադիմ Ամիրի}} # {{Pagesize|Ջեյմս Թրաֆորդ}} # {{Pagesize|Սանդեր Բերգե}} # {{Pagesize|Պատրիկ Բերգ}} # {{Pagesize|Մոհամադ Մոհեբի}} # {{Pagesize|Մարկո Ստամենիչ}} # {{Pagesize|}} == Artyom Hakobjanyan == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Քրիստինե Ղարախանյան == # {{Pagesize|Բրենդոն Մեխելե}} # {{Pagesize|Սանտիագո Խիմենես}} # {{Pagesize|Օբեդ Վարգաս}} # {{Pagesize|SoFi մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Լուիս Էնրիկե (ֆուտբոլիստ, 2001)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ամուրա}} # {{Pagesize|Էդուար Մենդի}} # {{Pagesize|Մուսթաֆա Ղորբալ}} == Թրվանց Արա == # {{Pagesize|Օսթոն Թրասթի}} # {{Pagesize|Քրիստիան Ռոլդան}} # {{Pagesize|Ալեքս Ֆրիմեն}} == Monica Serobyan == # {{Pagesize|Մատյո Շուանիեր}} # {{Pagesize|հոդված}} == Համբարձումյան Արեն == # {{Pagesize|Ջեյքոբ Շաֆելբերգ}} # {{Pagesize|Թեյջոն Բյուքենեն }} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Կարինե Պողոսյան == # {{Pagesize|Դերեկ Կոռնիլյուս}} # {{Pagesize|Մոիզ Բոմբիտո}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Օսորիո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Եվա Սիմոնյան == # {{Pagesize|Սեզար Արտուրո Ռամոս}} # {{Pagesize|Մարտին Զլոմիսլիչ}} # {{Pagesize|Դյուկ Լակրուա}} # {{Pagesize|Նաթանիել Բրաուն}} # {{Pagesize|Խոսե Կանալե}} == Սիմոնյան Կարեն == # {{Pagesize|Տոմաշ Արաուժու}} # {{Pagesize|Համզա Աբդելքարիմ}} # {{Pagesize|Այուբ Բուադի}} # {{Pagesize|Նոնի Մադուեկե}} # {{Pagesize|Թինո Լիվրամենտո}} # {{Pagesize|Ջորդան Բոս}} == Ասիրյան Մելլի == # {{Pagesize|AT&T մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Levi's մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Սամու Կոշտա}} == Նարեկ15 == # {{Pagesize|Ալվարո Մոնտերո}} # {{Pagesize|Սոնդրե Լանգոս}} == LiaAve == # {{Pagesize|Գլեյսոն Բրեմեր}} # {{Pagesize|Լեո Պերեյրա}} # {{Pagesize|Դանիլո Սանտոս}} # {{Pagesize|Իգոր Տիագո}} # {{Pagesize|Նեյթան Փաթերսոն}} # {{Pagesize|Ռոս Սթյուարտ}} # {{Pagesize|Mercedes-Benz մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Lincoln Financial Field}} # {{Pagesize|Hard Rock Stadium}} # {{Pagesize|Estadio BBVA}} # {{Pagesize|Ռայան}} # {{Pagesize|Կակու (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Խուլիո Էնսիսո}} # {{Pagesize|Թոմաս Քրիստիանսեն}} # {{Pagesize|Խոսե Լուիս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Ջալալ Հասան}} # {{Pagesize|Զիդան Իկբալ}} # {{Pagesize|Գրեհեմ Առնոլդ}} # {{Pagesize|Սերգեյ Բարբարեզ}} # {{Pagesize|Խավիեր Ագիռե}} # {{Pagesize|Հոն Մյոն Բո}} # {{Pagesize|Մանուել Ուգարտե}} # {{Pagesize|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ուահբի}} # {{Pagesize|Միրոսլավ Կոուբեկ}} # {{Pagesize|Ռիկարդու Վելյու}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Պետկովիչ}} # {{Pagesize|Նիկոլա Մորո}} # {{Pagesize|Մարսելո Բիելսա}} # {{Pagesize|Թոնի Պոպովիչ}} # {{Pagesize|Ֆակունդո Պելյիստրի}} # {{Pagesize|Լիամ Միլլար}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Վեգա}} # {{Pagesize|Մբեկեզելի Մբոկազի}} # {{Pagesize|Լայլ Ֆոսթեր}} # {{Pagesize|Արմին Գիգովիչ}} # {{Pagesize|Էրմեդին Դեմիրովիչ}} # {{Pagesize|Յովո Լուկիչ}} # {{Pagesize|Աքրամ Աֆիֆ}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու Մարոկկոյի հայտ}} # {{Pagesize|Այասե Ուեդա}} # {{Pagesize|Կեյսուկե Գոտո}} # {{Pagesize|Յուկինարի Սուգավարա}} # {{Pagesize|Բենյամին Նյուգրեն}} # {{Pagesize|Բեսֆորտ Զենելի}} # {{Pagesize|Լուկաս Բերգվալ}} # {{Pagesize|Մեհդի Թարեմի}} # {{Pagesize|Սաման Ղոդոս}} # {{Pagesize|Մաքս Քրոուքոմ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Sam.Grig == # {{Pagesize|Հիրոկի Իտո}} # {{Pagesize|Նիկոլա Կատիչ}} # {{Pagesize|Ռո-Ռո}} # {{Pagesize|Խեսուս Վալենսուելա}} # {{Pagesize|Մայքլ Բոքսոլ}} # {{Pagesize|Սարփրիթ Սինգհ}} # {{Pagesize|Այման Հուսեյն}} # {{Pagesize|Թայլեր Ադամս}} # {{Pagesize|Քրիս Ռիչարդս}} # {{Pagesize|Բրենդեն Էրոնսոն}} # {{Pagesize|Կառլոս Հարվի}} # {{Pagesize|Քայ Թրուին}} # {{Pagesize|Ռամիզ Զառուկի}} # {{Pagesize|հոդված}} == Jor.Grig == # {{Pagesize|Օ Հյոն Գյու}} # {{Pagesize|Սոֆյան Ամբարաթ}} # {{Pagesize|Ժան Ժակ Դենլի}} # {{Pagesize|Ջոննի Պլասիդ}} # {{Pagesize|Ադալբերտո Կառասկիլյա}} # {{Pagesize|Ալբերտո Կինտերո}} # {{Pagesize|Էլիոթ Անդերսոն}} # {{Pagesize|Աբդուլ Ֆաթավու}} # {{Pagesize|Բրենդլի Կուվաս}} # {{Pagesize|Ջեքսոն Իրվայն}} # {{Pagesize|Սյուտո Մատինո}} # {{Pagesize|Խորդի Ալսիվար}} # {{Pagesize|Ֆելիքս Տոռես}} # {{Pagesize|Վիլֆրիդ Սինգո}} # {{Pagesize|Ջերվանե Կաստաներ}} # {{Pagesize|}} == Ռուբեն5 == # {{Pagesize|Խորխե Կառասկալ}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Թագուհի Ասիրյան == # {{Pagesize|Ենս Քաստրոփ}} # {{Pagesize|Բրայան Գուտիերես}} # {{Pagesize|Սոլ Յոն Ու}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Սիմոն}} # {{Pagesize|Ջասիմ Յասին}} # {{Pagesize|Թիմ Ռիմ}} # {{Pagesize|Ռիկարդո Պեպի}} # {{Pagesize|Ջեյսոն Ջերիա}} # {{Pagesize|Գիլյերմո Մարտինես}} # {{Pagesize|Յուրգեն Լոկադիա}} # {{Pagesize|Ալեքս Փոլսեն}} # {{Pagesize|Ձիոն Սուձուկի}} # {{Pagesize|Ձյունյա Իտո}} # {{Pagesize|Կայսյու Սանո}} # {{Pagesize|Դայձեն Մաեդա}} # {{Pagesize|Վիկտոր Յուհանսոն}} # {{Pagesize|Եսպեր Կառլստրյոմ}} # {{Pagesize|Այմեն Դահմեն}} # {{Pagesize|Օմար Մարմուշ}} # {{Pagesize|Մունթասար ալ-Տալիբի}} # {{Pagesize|Գուստավ Նիլսոն}} # {{Pagesize|Ալի Աբդի}} # {{Pagesize|Յան Վալերի}} # {{Pagesize|Էլիու Վարելա}} # {{Pagesize|Ժովանե Կաբրալ}} # {{Pagesize|Ժուան Պաուլու Ֆեռնանդեշ}} # {{Pagesize|Ռույ Սիլվա}} # {{Pagesize|Ժախոնգիր Ուրոզով}} # {{Pagesize|Տոնի Ֆրուկ}} # {{Pagesize|Բրայան Օխեդա}} # {{Pagesize|Պաուլ Վաններ}} # {{Pagesize|Սեբաստիեն Մինյե}} # {{Pagesize|Հվան Հի Չան}} # {{Pagesize|Դենիս Հաջիկադունիչ}} # {{Pagesize|Հարիս Տաբակովիչ}} # {{Pagesize|Յասին Ֆորտյունե}} # {{Pagesize|Թայլեր Ֆլեթչեր}} # {{Pagesize|Մայլզ Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Իսմայել ալ-Ղարբի}} # {{Pagesize|Մարսիու Ռոզա}} # {{Pagesize|Վիլլի Սեմեդու}} # {{Pagesize|Ֆիստոն Մայելե}} # {{Pagesize|Էրոն Տշիբոլա}} # {{Pagesize|Դիկ Ադվոկատ}} # {{Pagesize|Էդերսոն}} # {{Pagesize|Ստոպիրա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Թրվանց Վաչե == # {{Pagesize|Լուիս Ռոմո}} # {{Pagesize|Օրբելին Պինեդա Ալվարադո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Shushan22 == # {{Pagesize|Ամադ Դիալո}} # {{Pagesize|}} == Արշո == # {{Pagesize|Նիկոլա Վասիլ}} == WikiMind4 == # {{Pagesize|Ջեսի Մարշ}} == Լիլիթ2011 == # {{Pagesize|Ռամի Բենսեբայնի}} # {{Pagesize|Ջեդ Սփենս}} # {{Pagesize|Կոնի դե Վինտեր}} # {{Pagesize|Շուրանդի Սամբո}} # {{Pagesize|Ուեսլի Ֆրանսա}} # {{Pagesize|Մորի Դիավ}} # {{Pagesize|Սերժինյո Դեսթ}} # {{Pagesize|Իվան Շունիչ}} # {{Pagesize|Ստիվեն Մորեյրա}} # {{Pagesize|Կոկի Օգավա}} # {{Pagesize|Ժան-Ռիկներ Բելգարդ}} # {{Pagesize|Հաջի Ռայթ}} # {{Pagesize|Եվան Դիուֆ}} # {{Pagesize|Կրեպեն Դիատա}} # {{Pagesize|Սիմոն Ադինգրա}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Մոնիկա11== # {{Pagesize|Խոակին Պիկերես}} # {{Pagesize|Ժեդեոն Կալյուլյու}} # {{Pagesize|Ալեքսանդեր Շլագեր}} # {{Pagesize|Խուան Մանուել Սանաբրիա}} # {{Pagesize|Ռուստամ Աշուրմատով }} # {{Pagesize|Դավիդ Աֆֆենգրուբեր}} # {{Pagesize|Մարկո Ֆրիդլ}} # {{Pagesize|Լամին Կամարա}} # {{Pagesize|Մալիկ Դիուֆ}} # {{Pagesize|Թայլեր Բինդոն}} # {{Pagesize|Փրինս Քվաբենա Ադու}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Rima 2009 == # {{Pagesize|Յուսեֆ Բելամարի}} == Հարությունյան Նելլի == # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի որակավորում}} # {{Pagesize|Քայլ Լարին}} # {{Pagesize|Օբրի Մոդիբա}} # {{Pagesize|Հարրի Սութար}} # {{Pagesize|Մեթ Թըրներ}} # {{Pagesize|Ջո Սքալլի}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Լիանա11 == # {{Pagesize|Օսկար Բոբբ}} # {{Pagesize|}} == Էլինա Շահինյան == # {{Pagesize|Dai Dai}} # {{Pagesize|DNA (More Than a Game)}} # {{Pagesize|Ջեյմի Լևելինգ}} == Միլենա Չիլինգարյան == # {{Pagesize|Նաբիլ Էմադ}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Սալեմակերս}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ռասկին}} # {{Pagesize|}} == Մհեր Թ == # {{Pagesize|Մորգան Ռոջերս}} == Tagasaf == # {{Pagesize|Ռաֆայել Կլաուս}} # {{Pagesize|Ալեքս Արսե}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Փերի Սիմոնյան == # {{Pagesize|Պետար Սուչիչ}} # {{Pagesize|հոդված}} == Rob Sargsyan == # {{Pagesize|Ռաուլ Ռանխել}} # {{Pagesize|Կառլոս Ասևեդո}} # {{Pagesize|Իսրայել Ռեյես}} # {{Pagesize|Սիֆո Չեյնի}} 2wr82bqydtcer328krn8l05pbkuif1a 10806446 10806432 2026-06-29T18:43:56Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Մանե Նարգիզյան */ 10806446 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == Յան == # {{Pagesize|Álvaro Fidalgo}} == Դանայուհի == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Նազարյան Քրիստինե== # {{Pagesize|Հվան Ին Բոմ}} # {{Pagesize|Կիմ Մուն Հվան}} # {{Pagesize|Դերիկ Էտիեն}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Տակեհիրո Տոմիյասու}} # {{Pagesize|Լիբերատո Կակաչե}} # {{Pagesize|Անտոնիո Նուսա}} # {{Pagesize|Ռեյբին Սուլակա}} # {{Pagesize|Ամիր Ալ-Ամմարի}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Ռոնվեն Ուիլյամս}} # {{Pagesize|Կիմ Սըն Գյու}} # {{Pagesize|Սոն Բոմ Գըն}} # {{Pagesize|Նայեֆ Ագեր}} # {{Pagesize|Չադի Ռիադ}} # {{Pagesize|Lighter (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Մալիք Թիլման}} # {{Pagesize|Ջեսի Ռանդալ}} # {{Pagesize|Դահանե Բեյդա}} # {{Pagesize|Լոգան Կոշտա}} # {{Pagesize|Իբրահիմ Մբայե}} # {{Pagesize|Յոան Վիսսա}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու միացյալ հայտ}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի հեռարձակման իրավունքներ}} # {{Pagesize|NRG մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Ֆինդլի Քըրթիս}} # {{Pagesize|Յուսուֆ Ամին}} # {{Pagesize|Խունիոր Ալոնսո}} # {{Pagesize|Կեյտո Նակամուրա}} # {{Pagesize|Լեո Էստիգոր}} # {{Pagesize|Օսթոն Ուրունով}} # {{Pagesize|Մատյո Էպոլո}} # {{Pagesize|Բուալամ Խուխի}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Բեքո == # {{Pagesize|Մեյփլ, Զայու և Քլաթչ}} # [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] - բարելավում == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|Ստոլե Սոլբակեն}} # {{Pagesize|Lumen Field մարզադաշտ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|Դիոգու Կոշտա}} # {{Pagesize|Մատեուշ Նունեշ}} # {{Pagesize|Ժոան Գարսիա}} # {{Pagesize|Goals (երգ)}} # {{Pagesize|Էրայ Ջյոմերթ}} # {{Pagesize|Estadio Akron}} # {{Pagesize|MetLife մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Game Time}} # {{Pagesize|Լուիս Մեխիա}} # {{Pagesize|Վոզինյա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Անահիտ Կիրանց == # {{Pagesize|BMO Field}} # {{Pagesize|Սեսար Մոնտես}} # {{Pagesize|Նուսաիր Մազրաուի}} # {{Pagesize|Այուբ Էլ Քաաբի}} # {{Pagesize|BC Place}} # {{Pagesize|Ջոզեֆ Անանգ}} # {{Pagesize|Մոհամեդ Էլ Շենավի}} # {{Pagesize|Բենջամին Ասարե}} # {{Pagesize|Պեկ Սըն Հո}} # {{Pagesize|Իսմայիլ Էլֆաթ}} # {{Pagesize|Նիլսոն Անգուլո}} # {{Pagesize|Մոյսես Կայսեդո}} # {{Pagesize|Կենդրի Պաես}} # {{Pagesize|Անխելո Պրեսիադո}} # {{Pagesize|Պեդրո Վիտե}} # {{Pagesize|Սեբաստիան Բեկասեսե}} # {{Pagesize|World Cup (Champions)}} # {{Pagesize|Illuminate (երգ)}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի վիճահարույց դրվագներ}} # {{Pagesize|Գրեմ Փոթեր}} # {{Pagesize|Սաբրի Լամուշի}} # {{Pagesize|Հաձիմե Մորիյասու}} # {{Pagesize|Խիլբերտո Մորա}} # {{Pagesize|Թեբոհո Մոկոենա}} # {{Pagesize|Լաքլան Բեյլիս}} # {{Pagesize|Քրիստիան Մարտինես}} # {{Pagesize|Բեն Գեննոն-Դոուք}} # {{Pagesize|Օռլանդո Մոսկերա}} # {{Pagesize|Ալի Ազայզա}} # {{Pagesize|Մեթ Ֆրիզ}} # {{Pagesize|Ալվարո Ֆիդալգո}} # {{Pagesize|Ջեյդեն Նելսոն}} # {{Pagesize|Սի Ջեյ դոս Սանտոս}} # {{Pagesize|Մաքսիմիլիան Արֆսթեն}} # {{Pagesize|Մարկ ՄաքՔենզի}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու հայտեր}} # {{Pagesize|Քրիսթիան Վոլփաթո}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Syuz14 == # {{Pagesize|Ռիչի Լարեա}} # {{Pagesize|Նիկո Սիգուր}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Գրիգոր Հասրաթյան == # {{Pagesize|Մարկ Պուբիլ}} # {{Pagesize|Նիկո Պաս}} #{{Pagesize|Քրիստիյան Յակիչ}} #{{Pagesize|Մանես Ակլիուշ}} #{{Pagesize|Մակսանս Լակրուա}} #{{Pagesize|Յան Պաուլ վան Հեկե}} #{{Pagesize|Քրիսենսիո Սամերվիլ}} #{{Pagesize|Ալեքսանդար Պավլովիչ}} #{{Pagesize|Ազեդին Ունահի}} #{{Pagesize|Իսմաել Սայբարի}} #{{Pagesize|Նիկոլյա Ջեքսոն}} #{{Pagesize|Նիկոլաս Գոնսալես}} #{{Pagesize|Ուսման Դիոմանդե}} #{{Pagesize|Էմերս Ֆաե}} #{{Pagesize|Ասսան Ուեդրաոգո}} #{{Pagesize|Պե Ջուն Հո}} #{{Pagesize|Խորխե Սանչես}} #{{Pagesize|Սթեֆեն Յուշթակիո}} #{{Pagesize|Ջոնաթան Դևիդ}} #{{Pagesize|Ռոբին Ռուֆս}} == Բարսեղյան Ելենա == # {{Pagesize|Ալֆի Ջոնս}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == DavitTumoyan == # {{Pagesize|Դեյն Սենթ Քլեր}} # {{Pagesize|Օուեն Գուդման}} == Մանե Նարգիզյան == # {{Pagesize|Ալիսթեր Ջոնսթոն}} # {{Pagesize|Նեյտան Սալիբա}} # {{Pagesize|Ալի Ահմեդ}} # {{Pagesize|Թանի Օլուվասեյի}} # {{Pagesize|Մլադեն Յուրկաս}} # {{Pagesize|Նիհադ Մույակիչ}} # {{Pagesize|Տարիկ Մուհարեմովիչ}} # {{Pagesize|Ստեպան Ռադելիչ}} # {{Pagesize|Արյան Մալիչ}} # {{Pagesize|Իվան Բաշիչ}} # {{Pagesize|Էրմին Մահմիչ}} # {{Pagesize|Բենյամին Թահիրովիչ}} # {{Pagesize|Մաշալ Բարշամ}} # {{Pagesize|Մարվին Քելլեր}} # {{Pagesize|Միրո Մուհայմ}} # {{Pagesize|Ժոան Մանզամբի}} # {{Pagesize|Լուկա Խակես}} # {{Pagesize|Օրել Ամենդա}} # {{Pagesize|Թահսին Ջամշիդ}} # {{Pagesize|Ահմադ ալ-Ջանեհի}} # {{Pagesize|Լուկաս Մենդիս}} # {{Pagesize|Իսա Լայ}} # {{Pagesize|Ջասիմ Ջաբիր}} # {{Pagesize|Քարիմ Բուդյաֆ}} # {{Pagesize|Ահմադ Ֆաթհի}} # {{Pagesize|Ասիմ Մադիբո}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Մանաի}} # {{Pagesize|Հումամ Ահմադ}} # {{Pagesize|հոդված}} == GrigorYAN == # {{Pagesize|Սեննե Լամենս}} # {{Pagesize|Վևերտոն}} # {{Pagesize|Ռոբեն Ռիսսեր}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Կոտարսկի}} # {{Pagesize|Մալիք Տշաու}} # {{Pagesize|Նադիմ Ամիրի}} # {{Pagesize|Ջեյմս Թրաֆորդ}} # {{Pagesize|Սանդեր Բերգե}} # {{Pagesize|Պատրիկ Բերգ}} # {{Pagesize|Մոհամադ Մոհեբի}} # {{Pagesize|Մարկո Ստամենիչ}} # {{Pagesize|}} == Artyom Hakobjanyan == # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Քրիստինե Ղարախանյան == # {{Pagesize|Բրենդոն Մեխելե}} # {{Pagesize|Սանտիագո Խիմենես}} # {{Pagesize|Օբեդ Վարգաս}} # {{Pagesize|SoFi մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Լուիս Էնրիկե (ֆուտբոլիստ, 2001)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ամուրա}} # {{Pagesize|Էդուար Մենդի}} # {{Pagesize|Մուսթաֆա Ղորբալ}} == Թրվանց Արա == # {{Pagesize|Օսթոն Թրասթի}} # {{Pagesize|Քրիստիան Ռոլդան}} # {{Pagesize|Ալեքս Ֆրիմեն}} == Monica Serobyan == # {{Pagesize|Մատյո Շուանիեր}} # {{Pagesize|հոդված}} == Համբարձումյան Արեն == # {{Pagesize|Ջեյքոբ Շաֆելբերգ}} # {{Pagesize|Թեյջոն Բյուքենեն }} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Կարինե Պողոսյան == # {{Pagesize|Դերեկ Կոռնիլյուս}} # {{Pagesize|Մոիզ Բոմբիտո}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Օսորիո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Եվա Սիմոնյան == # {{Pagesize|Սեզար Արտուրո Ռամոս}} # {{Pagesize|Մարտին Զլոմիսլիչ}} # {{Pagesize|Դյուկ Լակրուա}} # {{Pagesize|Նաթանիել Բրաուն}} # {{Pagesize|Խոսե Կանալե}} == Սիմոնյան Կարեն == # {{Pagesize|Տոմաշ Արաուժու}} # {{Pagesize|Համզա Աբդելքարիմ}} # {{Pagesize|Այուբ Բուադի}} # {{Pagesize|Նոնի Մադուեկե}} # {{Pagesize|Թինո Լիվրամենտո}} # {{Pagesize|Ջորդան Բոս}} == Ասիրյան Մելլի == # {{Pagesize|AT&T մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Levi's մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Սամու Կոշտա}} == Նարեկ15 == # {{Pagesize|Ալվարո Մոնտերո}} # {{Pagesize|Սոնդրե Լանգոս}} == LiaAve == # {{Pagesize|Գլեյսոն Բրեմեր}} # {{Pagesize|Լեո Պերեյրա}} # {{Pagesize|Դանիլո Սանտոս}} # {{Pagesize|Իգոր Տիագո}} # {{Pagesize|Նեյթան Փաթերսոն}} # {{Pagesize|Ռոս Սթյուարտ}} # {{Pagesize|Mercedes-Benz մարզադաշտ}} # {{Pagesize|Lincoln Financial Field}} # {{Pagesize|Hard Rock Stadium}} # {{Pagesize|Estadio BBVA}} # {{Pagesize|Ռայան}} # {{Pagesize|Կակու (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Խուլիո Էնսիսո}} # {{Pagesize|Թոմաս Քրիստիանսեն}} # {{Pagesize|Խոսե Լուիս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Ջալալ Հասան}} # {{Pagesize|Զիդան Իկբալ}} # {{Pagesize|Գրեհեմ Առնոլդ}} # {{Pagesize|Սերգեյ Բարբարեզ}} # {{Pagesize|Խավիեր Ագիռե}} # {{Pagesize|Հոն Մյոն Բո}} # {{Pagesize|Մանուել Ուգարտե}} # {{Pagesize|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Ուահբի}} # {{Pagesize|Միրոսլավ Կոուբեկ}} # {{Pagesize|Ռիկարդու Վելյու}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Պետկովիչ}} # {{Pagesize|Նիկոլա Մորո}} # {{Pagesize|Մարսելո Բիելսա}} # {{Pagesize|Թոնի Պոպովիչ}} # {{Pagesize|Ֆակունդո Պելյիստրի}} # {{Pagesize|Լիամ Միլլար}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Վեգա}} # {{Pagesize|Մբեկեզելի Մբոկազի}} # {{Pagesize|Լայլ Ֆոսթեր}} # {{Pagesize|Արմին Գիգովիչ}} # {{Pagesize|Էրմեդին Դեմիրովիչ}} # {{Pagesize|Յովո Լուկիչ}} # {{Pagesize|Աքրամ Աֆիֆ}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ն անցկացնելու Մարոկկոյի հայտ}} # {{Pagesize|Այասե Ուեդա}} # {{Pagesize|Կեյսուկե Գոտո}} # {{Pagesize|Յուկինարի Սուգավարա}} # {{Pagesize|Բենյամին Նյուգրեն}} # {{Pagesize|Բեսֆորտ Զենելի}} # {{Pagesize|Լուկաս Բերգվալ}} # {{Pagesize|Մեհդի Թարեմի}} # {{Pagesize|Սաման Ղոդոս}} # {{Pagesize|Մաքս Քրոուքոմ}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Sam.Grig == # {{Pagesize|Հիրոկի Իտո}} # {{Pagesize|Նիկոլա Կատիչ}} # {{Pagesize|Ռո-Ռո}} # {{Pagesize|Խեսուս Վալենսուելա}} # {{Pagesize|Մայքլ Բոքսոլ}} # {{Pagesize|Սարփրիթ Սինգհ}} # {{Pagesize|Այման Հուսեյն}} # {{Pagesize|Թայլեր Ադամս}} # {{Pagesize|Քրիս Ռիչարդս}} # {{Pagesize|Բրենդեն Էրոնսոն}} # {{Pagesize|Կառլոս Հարվի}} # {{Pagesize|Քայ Թրուին}} # {{Pagesize|Ռամիզ Զառուկի}} # {{Pagesize|հոդված}} == Jor.Grig == # {{Pagesize|Օ Հյոն Գյու}} # {{Pagesize|Սոֆյան Ամբարաթ}} # {{Pagesize|Ժան Ժակ Դենլի}} # {{Pagesize|Ջոննի Պլասիդ}} # {{Pagesize|Ադալբերտո Կառասկիլյա}} # {{Pagesize|Ալբերտո Կինտերո}} # {{Pagesize|Էլիոթ Անդերսոն}} # {{Pagesize|Աբդուլ Ֆաթավու}} # {{Pagesize|Բրենդլի Կուվաս}} # {{Pagesize|Ջեքսոն Իրվայն}} # {{Pagesize|Սյուտո Մատինո}} # {{Pagesize|Խորդի Ալսիվար}} # {{Pagesize|Ֆելիքս Տոռես}} # {{Pagesize|Վիլֆրիդ Սինգո}} # {{Pagesize|Ջերվանե Կաստաներ}} # {{Pagesize|}} == Ռուբեն5 == # {{Pagesize|Խորխե Կառասկալ}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Թագուհի Ասիրյան == # {{Pagesize|Ենս Քաստրոփ}} # {{Pagesize|Բրայան Գուտիերես}} # {{Pagesize|Սոլ Յոն Ու}} # {{Pagesize|Դոմինիկ Սիմոն}} # {{Pagesize|Ջասիմ Յասին}} # {{Pagesize|Թիմ Ռիմ}} # {{Pagesize|Ռիկարդո Պեպի}} # {{Pagesize|Ջեյսոն Ջերիա}} # {{Pagesize|Գիլյերմո Մարտինես}} # {{Pagesize|Յուրգեն Լոկադիա}} # {{Pagesize|Ալեքս Փոլսեն}} # {{Pagesize|Ձիոն Սուձուկի}} # {{Pagesize|Ձյունյա Իտո}} # {{Pagesize|Կայսյու Սանո}} # {{Pagesize|Դայձեն Մաեդա}} # {{Pagesize|Վիկտոր Յուհանսոն}} # {{Pagesize|Եսպեր Կառլստրյոմ}} # {{Pagesize|Այմեն Դահմեն}} # {{Pagesize|Օմար Մարմուշ}} # {{Pagesize|Մունթասար ալ-Տալիբի}} # {{Pagesize|Գուստավ Նիլսոն}} # {{Pagesize|Ալի Աբդի}} # {{Pagesize|Յան Վալերի}} # {{Pagesize|Էլիու Վարելա}} # {{Pagesize|Ժովանե Կաբրալ}} # {{Pagesize|Ժուան Պաուլու Ֆեռնանդեշ}} # {{Pagesize|Ռույ Սիլվա}} # {{Pagesize|Ժախոնգիր Ուրոզով}} # {{Pagesize|Տոնի Ֆրուկ}} # {{Pagesize|Բրայան Օխեդա}} # {{Pagesize|Պաուլ Վաններ}} # {{Pagesize|Սեբաստիեն Մինյե}} # {{Pagesize|Հվան Հի Չան}} # {{Pagesize|Դենիս Հաջիկադունիչ}} # {{Pagesize|Հարիս Տաբակովիչ}} # {{Pagesize|Յասին Ֆորտյունե}} # {{Pagesize|Թայլեր Ֆլեթչեր}} # {{Pagesize|Մայլզ Ռոբինսոն}} # {{Pagesize|Իսմայել ալ-Ղարբի}} # {{Pagesize|Մարսիու Ռոզա}} # {{Pagesize|Վիլլի Սեմեդու}} # {{Pagesize|Ֆիստոն Մայելե}} # {{Pagesize|Էրոն Տշիբոլա}} # {{Pagesize|Դիկ Ադվոկատ}} # {{Pagesize|Էդերսոն}} # {{Pagesize|Ստոպիրա}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Թրվանց Վաչե == # {{Pagesize|Լուիս Ռոմո}} # {{Pagesize|Օրբելին Պինեդա Ալվարադո}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Shushan22 == # {{Pagesize|Ամադ Դիալո}} # {{Pagesize|}} == Արշո == # {{Pagesize|Նիկոլա Վասիլ}} == WikiMind4 == # {{Pagesize|Ջեսի Մարշ}} == Լիլիթ2011 == # {{Pagesize|Ռամի Բենսեբայնի}} # {{Pagesize|Ջեդ Սփենս}} # {{Pagesize|Կոնի դե Վինտեր}} # {{Pagesize|Շուրանդի Սամբո}} # {{Pagesize|Ուեսլի Ֆրանսա}} # {{Pagesize|Մորի Դիավ}} # {{Pagesize|Սերժինյո Դեսթ}} # {{Pagesize|Իվան Շունիչ}} # {{Pagesize|Ստիվեն Մորեյրա}} # {{Pagesize|Կոկի Օգավա}} # {{Pagesize|Ժան-Ռիկներ Բելգարդ}} # {{Pagesize|Հաջի Ռայթ}} # {{Pagesize|Եվան Դիուֆ}} # {{Pagesize|Կրեպեն Դիատա}} # {{Pagesize|Սիմոն Ադինգրա}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} # {{Pagesize|հոդված}} == Մոնիկա11== # {{Pagesize|Խոակին Պիկերես}} # {{Pagesize|Ժեդեոն Կալյուլյու}} # {{Pagesize|Ալեքսանդեր Շլագեր}} # {{Pagesize|Խուան Մանուել Սանաբրիա}} # {{Pagesize|Ռուստամ Աշուրմատով }} # {{Pagesize|Դավիդ Աֆֆենգրուբեր}} # {{Pagesize|Մարկո Ֆրիդլ}} # {{Pagesize|Լամին Կամարա}} # {{Pagesize|Մալիկ Դիուֆ}} # {{Pagesize|Թայլեր Բինդոն}} # {{Pagesize|Փրինս Քվաբենա Ադու}} # {{Pagesize|Տոմաս Ռոդրիգես}} == Rima 2009 == # {{Pagesize|Յուսեֆ Բելամարի}} == Հարությունյան Նելլի == # {{Pagesize|Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026-ի որակավորում}} # {{Pagesize|Քայլ Լարին}} # {{Pagesize|Օբրի Մոդիբա}} # {{Pagesize|Հարրի Սութար}} # {{Pagesize|Մեթ Թըրներ}} # {{Pagesize|Ջո Սքալլի}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Լիանա11 == # {{Pagesize|Օսկար Բոբբ}} # {{Pagesize|}} == Էլինա Շահինյան == # {{Pagesize|Dai Dai}} # {{Pagesize|DNA (More Than a Game)}} # {{Pagesize|Ջեյմի Լևելինգ}} == Միլենա Չիլինգարյան == # {{Pagesize|Նաբիլ Էմադ}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Սալեմակերս}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ռասկին}} # {{Pagesize|}} == Մհեր Թ == # {{Pagesize|Մորգան Ռոջերս}} == Tagasaf == # {{Pagesize|Ռաֆայել Կլաուս}} # {{Pagesize|Ալեքս Արսե}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Փերի Սիմոնյան == # {{Pagesize|Պետար Սուչիչ}} # {{Pagesize|հոդված}} == Rob Sargsyan == # {{Pagesize|Ռաուլ Ռանխել}} # {{Pagesize|Կառլոս Ասևեդո}} # {{Pagesize|Իսրայել Ռեյես}} # {{Pagesize|Սիֆո Չեյնի}} ds9nsmkqjicqbeqyk1vzu6198nxpnby 0 1328544 10806489 10777926 2026-06-29T22:43:39Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի հասարակություն]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806489 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}} '''Ալ-Ջադիդա, Հալեպ''' քաղաքի քրիստոնեաբնակ պատմական թաղամաս ({{lang-ar|حي الجديدة}}` ''հայ ալ-ջադիդա''՝ նոր թաղամաս) կամ տեղական բարբառով՝ '''ալ-Ջդեյդե, ալ-Ջուդեյդա''' և ալյն։ Լինելով [[Սիրիա]]յի [[Հալեպ]] քաղաքի հին հատվածներից մեկը՝ հայտնի է իր ոլորապտույտ նեղ նրբանցքներով, հարուստ զարդարված առանձնատներով և եկեղեցիներով՝ այն նշանակալի մշակութային և պատմական հետաքրքրություն ներկայացնող տարածք է։ Ալ-Ջադիդայի մեծ մասը աղետալի վնասներ է կրել [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ժամանակ<ref>{{Cite news |last=Mackenzie |first=Laura |date=2019 թ․ հուլիսի 15 |title=Rebuilding Aleppo: 'We cannot preserve the place but we can save our memories' |url=https://www.theguardian.com/cities/2019/jul/15/how-war-shattered-aleppo-is-preserving-its-culture |access-date=2019 թ․ հուլիսի 18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref>: == Պատմություն == [[File:Carte HALEP 1811-18 - Jdeideh Alep.jpg|thumb|left|Ալ-Ջադիդան կարմիր գույնով նշված է որպես հին քաղաքի կառուցված արտաքին պատեր, 1820-ականներ]] [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքների]] ժամանակաշրջանի վերջում ալ-Ջադիդան փոքր արվարձան էր, որն օգտվում էր քաղաքի հյուսիսային պարիսպներից դուրս և գերեզմանատների ու պահեստային տարածքների մոտ գտնվող մի քանի խանութներից։ Քաղաքի զարգացումը Բաբ ալ-Նասր դարպասը հյուսիսում և հյուսիս-արևելքում գտնվող հարևան գյուղերի հետ կապող ճանապարհների երկայնքով աստիճանաբար ինտեգրեց ալ-Ջադիդան Հալեպ քաղաքին<ref>Hazzazé to the north-west, Ramadaniyé to the north-east and Banqousa to the east</ref>։ 14-րդ դարի վերջին այս թաղամասերը հագեցած էին խութբա մզկիթներով և շատրվաններով, որոնք հնարավոր դարձան ջրամատակարարման ցանցի շնորհիվ: 1490-91 թվականներին բացված նոր ջրատարը նպաստեց ալ-Ջադիդա թաղամասի հետագա ընդլայնմանը և դրա համամների ստեղծմանը<ref>[[Jean Sauvaget|Sauvaget, Jean]] (1941) [http://www.persee.fr/doc/rga_0035-1121_1942_num_30_4_4366_t1_0795_0000_1 Alep, essai sur le développement d’une grande ville syrienne des origines au milieu du XIXe siècle], texte et album, librairie orientaliste Paul Geuthner, Paris : Carte des canalisations mameloukes, p. 182.</ref>։ Քրիստոնեական գերեզմանատներ և, հավանաբար, նաև բյուզանդական շրջանի հին եկեղեցիների մնացորդներ կարելի է գտնել ալ-Ջադիդա արվարձանի արևմտյան կողմում: Սալիբեի նախկին բնակավայրը այս հին քրիստոնեական հատվածում, որին հաջորդեց ալ-Ջադիդայի զարգացումը, արտացոլում է քրիստոնյա բնակչության աճը և նրանց ցանկությունը՝ միասին ապրել որոշակի տարածքներում<ref>Heghnar Zeitlian Watenpaugh (2004), [https://books.google.com/books?id=utQo4ek-7BIC The image of an Ottoman city: imperial architecture and urban experience in Aleppo in the 16th and 17th centuries], Leiden: EJ Brill, pp. 158–9</ref><ref>{{Cite thesis |last=Momdjian |first=Maran |title=The Levantine Merchant Consuls of Aleppo; The Commercial Elites 1750- 1850 |date=2017 |publisher=UCLA |url=https://escholarship.org/uc/item/907897b1 |language=en}}</ref>։ Եկեղեցիների մեծ մասը՝ նորակառույց կամ ընդլայնված, գտնվում են Ֆարհատ հրապարակի շուրջ՝ Սալիբեի խաչմերուկի կողքին, մասնավորապես՝ հայ առաքելական [[Սրբոց Քառասնից Մանկանց տաճար (Հալեպ)|Սրբոց Քառասնից Մանկանց]] տաճարը, որը ընդլայնվել է 1490 թվականին<ref>Sauvaget (1941) p. 179.</ref>, հույն ուղղափառ [[Վերափոխման եկեղեցի (Հալեպ)|Վերափոխման]] եկեղեցին, մարոնիական [[սուրբ Եղիա տաճար (ալ-Ջադիդա)|սուրբ Եղիա]] տաճարը ​​և ասորի ուղղափառ [[Սուրբ Ասիա Իմաստուն եկեղեցի|սուրբ Ասիա Իմաստուն]] եկեղեցին<ref>{{Cite web |last=Ross Burns & Stefan Knost |title=Judayda Churches {{!}} كنائس الجْدَيْدِة |url=https://lisa.gerda-henkel-stiftung.de/judayda_churches?nav_id=8818&publication=1 |access-date=2020 թ․ փետրվարի 13 |website=L.I.S.A. WISSENSCHAFTSPORTAL GERDA HENKEL STIFTUNG |language=en, ar}}</ref>։ Թաղամասը աստիճանաբար բնակեցվեց ինչպես հայտնիներով, այնպես էլ ավելի քիչ հարուստ բնակիչներով<ref>{{Cite journal |last=Salahieh |first=Diana |last2=Asaeed |first2=Saeed |last3=Zibar |first3=Layla |date=2024 թ․ փետրվար |title=(Re)calibrating heritage: Al-Jdeideh (post-)conflict transformations in Aleppo, Syria |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/14696053231220926 |journal=Journal of Social Archaeology |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=79–105 |doi=10.1177/14696053231220926 |issn=1469-6053 |url-access=subscription}}</ref><ref>Churches and houses shared the same principle of discretion with an absence of facades shown on exterior elevations especially on the main streets. It seems that certain churches may have had their entrances at the end of cul-de-sacs.</ref>։ == Բնութագիր == [[File:Jdeydeh str3.jpg|thumb|left|Ալ-Ջադիդայի 16-րդ դարի բնորոշ նեղ նրբանցքներից]] [[Հայերը Հալեպում|Հայերը]], որոնք մասնագիտացած էին [[Սեֆյան Պարսկաստան|Պարսկաստանի]] և [[Բրիտանական Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] հետ առևտրում, ալ-Ջադիդայի գերիշխող բնակիչներն էին<ref>{{Cite journal |last=Semerdjian |first=Elyse |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 10 |title=Armenians in the Production of Urban Space in Early Modern Judayda, Aleppo |url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004414006/BP000002.xml |journal=Aleppo and Its Hinterland in the Ottoman Period |language=en |pages=28–61 |doi=10.1163/9789004414006_003 |isbn=9789004414006 |s2cid=210624922 |url-access=subscription}}</ref>։ 16-րդ և 17-րդ դարերում, [[Օսմանյան կայսրություն|օսմանյան]] նվաճումից հետո, թաղամասը բաժանվեց ուղղանկյուն հողամասերի<ref>David, Jean-Claude. (1982) « [http://bibliothequekandinsky.centrepompidou.fr/clientBookline/service/reference.asp?INSTANCE=INCIPIO&OUTPUT=PORTAL&DOCID=0046706&DOCBASE=CGPP Urbanisation spontanée et planification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009132251/http://bibliothequekandinsky.centrepompidou.fr/clientBookline/service/reference.asp?INSTANCE=INCIPIO&OUTPUT=PORTAL&DOCID=0046706&DOCBASE=CGPP |date=9 October 2018 }} » Les cahiers de la recherche architecturale, n°10–11.</ref>։ Երկու խոշոր մուսուլմանական վաքֆներ (կրոնական հիմնադրամներ), որոնք հիմնադրվել են 1583-90 թվականներին և 1653 թվականին, դարեր շարունակ գտնվել են տարածքի սրտում<ref>{{Cite book |last=David |first=Jean-Claude |url=http://books.openedition.org/ifpo/7438 |title=Le Waqf d'Ipšīr Pāšā à Alep (1063–1653) : Étude d'urbanisme historique |date=2015 թ․ մարտի 16 |publisher=Presses de l’Ifpo |isbn=978-2-35159-507-7 |series=Études arabes, médiévales et modernes |location=Beyrouth |language=fr}}</ref>։ Այս երկու ճարտարապետական ​​​​համալիրները, հարուստ զարդարված ճակատներով և կանոնավոր դասավորությամբ, հյուրընկալում էին թաղամասի առևտրային և սոցիալական ծառայությունների մեծ մասը, որտեղ մուսուլմաններն ու քրիստոնյաները, հարուստներն ու աղքատները ապրում էին կողք կողքի<ref>{{Cite book |last=Mansel |first=Philip |url=https://books.google.com/books?id=k1sJDAAAQBAJ |title=Aleppo: The Rise and Fall of Syria's Great Merchant City |date=2016 |publisher=I.B.Tauris |isbn=9781784534615 |pages=28 |language=en}}</ref> ։ Դրանք ներառում էին քրիստոնեական թաղամասի առջևի շատրվան, սրճարան, մեծ համամ, փոքր մզկիթ և դպրոց մուսուլման աշակերտների համար, գործվածքի շուկա, չորս խոշոր տեքստիլ արհեստանոցներ<ref>The three qaysariya du waqf Ipchir Pacha have been held more than eighty textile operations each with two to four looms thus possibly hosted more than 250 craftsmen at the peak of activities in the area.</ref>, հսկայական հացահատիկի պահեստ և տարբեր շուկաներ՝ սննդի և տեղական ծառայությունների համար<ref>David, Jean-Claude, (2004) « [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00123820 La production de l’espace dans la ville ottomane] » Les relations entre musulmans et chrétiens dans le Bilad al-Cham, p. 178–179.</ref>։ Այստեղ բազմաթիվ տեղացիներ և դրագոմեններ, տարբեր սուլթանների խրախուսմամբ, օգնում էին օտարերկրյա առևտրականներին Հալեպում իրենց առևտուրը կատարել<ref>{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=bMbmDAAAQBAJ |title=Aleppo: A History |date=2016 թ․ օգոստոսի 25 |publisher=Routledge |isbn=9781134844081 |pages=231–2 |language=en}}</ref>։ Թաղամասը խստորեն տուժեց 1850 թվականի [[Հալեպի կոտորած (1850)|հակաքրիստոնեական անկարգությունների]] ժամանակ։ == Վերակենդանացում == [[File:1_Beit_Gazaleh_RCh_2010_DSC_1798.jpg|thumb|[[Ղազալե տուն]]. ալ-Ջադիդայի վերանորոգման օրինակ]] 1990-2000 թվականներին ալ-Ջադիդան, որը հայտնի էր իր ոլորապտույտ նեղ նրբանցքներով, հարուստ զարդարված առանձնատներով և եկեղեցիներով, դարձավ մշակութային, պատմական և զբոսաշրջային նշանակալի հետաքրքրություն ներկայացնող տարածք ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային այցելուների համար<ref>Stefano Bianca, Peter Davies, Wolfgang Fülscher (1981–83) [http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000591/059122eo.pdf The Re-development of the Bab Al-Faraj Area in Aleppo], UNESCO PARIS p. 9 (36) </ref><ref>{{Cite web |last=Sabbagh |first=Lamia |date=2016 թ․ նոյեմբերի 15 |title=Aleppo Houses |url=http://prezi.com/_xbcxg3fiuq9/?rc=ex0share |access-date=2017 թ․ հուլիսի 23 |website=prezi.com |language=en}}</ref>։ Ասում են, որ ծաղիկների, մասնավորապես հասմիկի, մշտական ​​բույրը թափանցել է տարածքը<ref>{{Cite news |last=Tharoor |first=Maryam Maruf and Kanishk |date=2017 թ․ հունիսի 10 |title=Return to Aleppo: The story of my home during the war |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-40194794 |access-date=2017 թ․ հունիսի 10 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>։ Շրջանի պատմական պալատներից շատերը վերակենդանացվել են որպես թանգարաններ, բուտիկ հյուրանոցներ և ռեստորաններ: Ալ-Ջադիդա թաղամասի ամենակարևոր պատմական շենքերից են՝ Բեյթ Վաքիլը<ref>{{Cite web |title=Aleppo {{!}} Bayt Wakil {{!}} Archnet |url=https://archnet.org/authorities/3497/sites/2860 |access-date=2017 թ․ մայիսի 17 |website=archnet.org}}</ref>, Բեյթ Ղազալեն<ref>{{Cite web |title=Courtyard view to iwan {{!}} Archnet |url=https://archnet.org/media_contents/4207 |access-date=2017 թ․ մայիսի 17 |website=archnet.org}}</ref>, Դար Զամարիան, Բեյթ Աչիկբաշը, Բեյթ Սադերը, Բեյթ Սիսին, Դար Բասիլեն<ref>{{Cite web |title=Bayt Basil {{!}} Detail of tiles in courtyard {{!}} Archnet |url=https://archnet.org/sites/2863/media_contents/4175 |access-date=2017 թ․ մայիսի 17 |website=archnet.org}}</ref> և Բեյթ Դալալը<ref>{{Cite web |title=Bayt Dallal {{!}} Courtyard view towards reception hall {{!}} Archnet |url=https://archnet.org/sites/2869/media_contents/4201 |access-date=2017 թ․ մայիսի 17 |website=archnet.org}}</ref><ref>{{Cite book |last=Salle |first=Eusèbe de (1796–1873) Auteur du texte |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1062853 |title=Pérégrinations en Orient, ou Voyage pittoresque, historique et politique en Égypte, Nubie, Syrie, Turquie, Grèce pendant les années 1837-38-39. T. 2 / par Eusèbe de Salle,... |date=1840 |language=FR}}</ref>։ Ջադիդայի երկու հրապարակները՝ Սահաթ Ֆարհաթը և Սահաթ ալ-Խատտաբը, նույնպես վերանորոգվել են այս ժամանակահատվածում<ref>{{Cite book |last=Darke |first=Diana |url=https://books.google.com/books?id=jv2jHT_GRe0C&q=jdeideh+aleppo&pg=PA185 |title=Syria |date=2010 թ․ հունվարի 1 |publisher=Bradt Travel Guides |isbn=9781841623146 |language=en}}</ref><ref>{{Cite thesis |last=Bairs-Zars |first=Bernadette |title=Developing heritage: activist decision-makers and reproducing narratives in the Old City of Aleppo, Syria |date=2017 թ․ մայիս |publisher=Massachusetts Institute of Technology, Departement of Urban Studies and Planning |url=https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/59713/668435299-MIT.pdf |pages=183}}</ref>։ == Վերջին զարգացումներ == [[File:Jdeideh Jdayde Aleppo Avril 2015.webm|thumb|left|Ալ-Ջադիդան մեծ վնաս է կրել 2015 թվականի ապրիլին ապստամբների կողմից ստորգետնյա թունելի ռմբակոծության հետևանքով:]] Ալ-Ջադիդայի մեծ մասը աղետալի վնաս է կրել 2012 թվականին Հալեպում սկսված սիրիական քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ<ref>{{Cite news |title=Syria: Christians take up arms for first time |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/9539244/Syria-Christians-take-up-arms-for-first-time.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 9 |newspaper=Telegraph.co.uk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ հունվարի 1 |title=Aleppo's famed Old City left 'unrecognisable' by war |url=http://www.al-monitor.com/pulse/afp/2016/12/syria-conflict-aleppo-heritage.html |access-date=2017 թ․ հունվարի 1 |newspaper=Al-Monitor |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=David |first1=Jean-Claude |last2=Boissière |first2=Thierry |date=2013 |title=La destruction du patrimoine culturel à Alep : banalité d'un fait de guerre ? |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01925452/document |journal=Confluences [en] Méditerranée |language=fr |volume=89 |issue=2 |page=163 |doi=10.3917/come.089.0163}}</ref>։ Տարածքը հայտնվել է մարտիկների միջև չորս տարվա հյուծման պատերազմի առաջնագծում<ref>{{Cite news |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 30 |title=Aleppo's famed Old City left 'unrecognisable' by war |url=http://www.al-monitor.com/pulse/afp/2016/12/syria-conflict-aleppo-heritage.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 30 |newspaper=Al-Monitor |language=en-us}}</ref><ref>Ministry of Culture Directorate General of Antiquities & Museums (2017) STATE PARTY REPORT On The State of Conservation of The Syrian Cultural Heritage Sites (Syrian Arab Republic), 1 February 2017, available on https://whc.unesco.org/document/155953</ref><ref>{{Cite news |last1=Worth |first1=Robert F. |date=2017 թ․ մայիսի 24 |title=Aleppo After the Fall |url=https://www.nytimes.com/2017/05/24/magazine/aleppo-after-the-fall.html?nytmobile=0 |access-date=2017 թ․ մայիսի 27 |newspaper=The New York Times}}</ref>։ Մասնավորապես, 2015 թվականի ապրիլին Սահաթ ալ-Խատտաբի գլխավորությամբ զինված ընդդիմության կողմից իրականացված մի շարք հսկայական ստորգետնյա պայթյուններ<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 15 |title=Old Aleppo: Tunnels were exploded and bombings with TNT barrels – APSA |url=http://apsa2011.com/apsanew/old-aleppo-tunnels-were-exploded-and-bombings-with-tnt-barrels/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004020050/http://apsa2011.com/apsanew/old-aleppo-tunnels-were-exploded-and-bombings-with-tnt-barrels/ |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 4 |access-date=2017 թ․ մայիսի 20 |website=apsa2011.com |language=en-US}}</ref> ավերեցին թաղամասը<ref>{{Citation |last=jdeideh jdayde |title=Al Jdeideh Jdayde April 2015 Sahet Al-Hatab Square Aleppo |date=2015 թ․ ապրիլի 30 |url=https://www.youtube.com/watch?v=f4tk4lDMFj0 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 9}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015 թ․ հուլիսի 22 |title=Damage Assessment of Aleppo, Aleppo Governorate, Syria (10 Jul 2015) |url=http://reliefweb.int/map/syrian-arab-republic/damage-assessment-aleppo-aleppo-governorate-syria-10-jul-2015 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 9 |newspaper=ReliefWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015 թ․ մայիսի 28 |title=ASOR Cultural Heritage Initiatives Weekly Report 38 (April 27, 2015) |url=http://www.asor-syrianheritage.org/syrian-heritage-initiative-weekly-report-38-april-27-2015/ |access-date=2017 թ․ հունվարի 3 |newspaper=ASOR Cultural Heritage Initiatives |language=en-US}}</ref>։ Մի շարք հուշարձաններ, թանգարաններ, եկեղեցիներ, այդ թվում՝ Բեյթ Ղազալեհը, Բեյթ Աչիկբաշը և Իբշիր Մուստաֆա փաշայի վաքըֆը, ծանր վնաս են կրել մարտերից<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=UNESCO reports on extensive damage in first emergency assessment mission to Aleppo |url=https://whc.unesco.org/en/news/1619/ |access-date=2018 թ․ հունիսի 5 |website=whc.unesco.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stiftung Gerda Henkel |date=2017 թ․ օգոստոս |title=The Waqf of Ibshir Mustafa Pasha – Damage Assessment {{!}} تقييم الضرر |url=https://lisa.gerda-henkel-stiftung.de/damage_assessment?nav_id=7707&publication=1 |access-date=2019 թ․ հունիսի 14 |website=L.I.S.A. WISSENSCHAFTSPORTAL GERDA HENKEL STIFTUNG |language=EN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rami Al-Afandi, Issam Ballouz, Alaa Haddad, York Rieffel |title=Al-Judayda Churches Rapid Damage Assessment |url=https://lisa.gerda-henkel-stiftung.de/damage_assessment?nav_id=8902&publication=1 |access-date=2020 թ․ փետրվարի 13 |website=The Churches of the Judayda Quarter}}</ref>։ Ավելին, բազմաթիվ շենքեր զրկվեցին իրենց սարքավորումներից և աքսեսուարներից, իսկ հին զարդարանքները թալանվեցին<ref>{{Cite web |last=Jean Claude |first=David |title=The Battle of Aleppo (2012–2016): Destruction of the Ghazala House (Beit Ghazaleh) |url=https://syrian-heritage.org/the-war-in-aleppo-2012-2016-destruction-of-the-ghazala-house-bayt-ghazala-1-2/ |access-date=2023-07-12 |publisher=Syrian-Heritage Archive - Museum for Islamic Art/ Staatliche Museen zu Berlin |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 27 |title=Pro-Iran Militants Loot Aleppo's Antiquities |url=https://syrianobserver.com/EN/news/51344/pro-iran-militants-loot-aleppos-antiquities.html/ |access-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 7 |website=The Syrian Observer}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Syrian Heritage Archive Project – Aleppo Project |first=Rami Alafandi |date=2018 թ․ սեպտեմբեր |title=Report on the missing wooden interiors (ʿajami rooms) of the historic house Bayt Ghazala in Aleppo/Syria |url=https://lisa.gerda-henkel-stiftung.de/binaries/content/10117/report_on_the_missing_wooden_interiors___ajami_rooms_of_the_.pdf?t=1545214051}}</ref>։ 2017 թվականի նոյեմբերին DGAM-ի և [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ]]-ի կողմից գոտու տարբեր հուշարձանների համատեղ բարձր ճշգրտությամբ հետազոտությունն ավարտվեց դրանց պաշտպանությունը և արտակարգ իրավիճակներում ամրապնդումը հեշտացնելու համար<ref>{{Citation |last=Art Graphique & Patrimoine |title=Relevé et nuage de points de Beit Ghazaleh, Alep – Syrie (mission UNESCO) |date=2017 թ․ նոյեմբերի 28 |url=https://www.youtube.com/watch?v=C-bzIlI2gIs |access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9}}</ref><ref>{{Cite news |title=Can technology help restore Syria's lost archaeological heritage? |url=https://www.thenationalnews.com/uae/heritage/can-technology-help-restore-syria-s-lost-archaeological-heritage-1.701863 |access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9 |work=The National |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=There |first=Out |title=Can We Rebuild Aleppo Using New Technologies? |url=http://www.outthere.fr/stories/can-we-rebuild-aleppo-using-new-technologies/?lang=en |access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9 |website=www.outthere.fr}}</ref>։ Սահաթ ալ-Խատտաբ հրապարակի վերականգնման գործընթացը, որը սկսվեց խառնարանների լցոնմամբ 2017 թվականին, շարունակվեց փլատակների մաքրմամբ 2018 թվականին<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ օգոստոսի 4 |title=Aleppo's Old City can be rebuilt: UNESCO |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2017/Aug-04/414934-aleppos-old-city-can-be-rebuilt-unesco.ashx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009132204/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2017/Aug-04/414934-aleppos-old-city-can-be-rebuilt-unesco.ashx |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9 |access-date=2018 թ․ հունիսի 5 |work=The Daily Star Newspaper – Lebanon}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sergei Pushkarev |title=Slowly but steadily, Aleppians remove debris from streets, thanks to @UndpSyria @swissDev @JapanGov paving the way for livelihoods and economic activity coming back to this majestic city |url=https://twitter.com/pushkarev10/status/1046790280941379584 |access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 9 |work=Twitter |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kousa |first1=Christine |last2=Pottgiesser |first2=Uta |date=2019 թ․ հունվարի 1 |title=Post Syrian-war material recovery, reuse and transformation in the Old City of Aleppo |url=http://resolver.tudelft.nl/uuid:3af7bba8-15b3-46b3-b6de-4c47ee962606 |journal=Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development |volume=10 |issue=1 |pages=90–103 |doi=10.1108/JCHMSD-07-2019-0085 |issn=2044-1266 |s2cid=213163281}}</ref>։ Այդ ժամանակվանից ի վեր սկսվել են թաղամասի մի շարք կարևոր տարրերի վերակառուցման աշխատանքները<ref>{{Cite web |last=Bassam Janji |date=2021 թ․ հոկտեմբեր |title=Al Jedaydé_1-4 |url=https://vimeo.com/634459400 |access-date=2021-12-09 |website=Vimeo |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=hybah |date=2021-01-23 |title=Rehabilitation of al-Hatab square in old Aleppo with cost of SYP200 million |url=https://sana.sy/en/?p=218890 |access-date=2021-12-09 |website=Syrian Arab News Agency |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Salahieh |first=Diana |last2=Asaeed |first2=Saeed |last3=Zibar |first3=Layla |date=2024-02-01 |title=(Re)calibrating heritage: Al-Jdeideh (post-)conflict transformations in Aleppo, Syria |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/14696053231220926 |journal=Journal of Social Archaeology |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=79–105 |doi=10.1177/14696053231220926 |issn=1469-6053 |url-access=subscription}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Քրիստոնեական թաղամաս (Դամասկոս)]] == Պատկերասրահ == <gallery caption="" mode="packed-overlay" heights="280px"> Sissi House, Aleppo (2).jpg Haygazian Armenian School, Aleppo Armenian Quarter (1).jpg Ayda alley, Aleppo Christian Quarter (01).jpg Ajikbash House036.JPG </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} [[Կատեգորիա:Հալեպի հասարակություն]] [[Կատեգորիա:Քրիստոնեությունը Սիրիայում]] r1oylocmdj34i5yu4311sl76b9e0f67 102 1329882 10806373 10804615 2026-06-29T17:20:53Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Կատար */ 10806373 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} ===== Կանադա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Сент-Клэр, Дейн]] |[[Դեյն Սենթ Քլեր]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Owen Goodman]] |[[Օուեն Գուդման]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Джонстон, Алистэр]] |[[Ալիսթեր Ջոնսթոն]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Luc de Fougerolles]] |[[Լյուկ դը Ֆուժրոլ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Alfie Jones]] |[[Ալֆի Ջոնս]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Уотерман, Джоуэл]] |[[Ջոուել Ուոթերման]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Корнильюс, Дерек]] |[[Դերեկ Կոռնիլյուս]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бомбито, Моиз]] |[[Մոիզ Բոմբիտո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларея, Ричи]] |[[Ռիչի Լարեա]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Niko Sigur]] |[[Նիկո Սիգուր]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Шуаньер, Матьё]] |[[Մատյո Շուանիեր]] |[[Մասնակից:Monica Serobyan|Monica Serobyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Monica Serobyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Эуштакиу, Стивен]] |[[Սթեֆեն Յուշթակիո]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:01, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ismaël Koné]] |[[Իսմայել Կոնե]] |[[Մասնակից:Artyom Hakobjanyan|Artyom Hakobjanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Artyom Hakobjanyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Миллар, Лиам]] |[[Լիամ Միլլար]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 12:25, 17 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Шаффелберг, Джейкоб]] |[[Ջեյքոբ Շաֆելբերգ]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бьюкенен, Тейджон]] |[[Թեյջոն Բյուքենեն]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ali Ahmed (soccer)]] |[[Ալի Ահմեդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:24, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Осорио, Джонатан]] |[[Ջոնաթան Օսորիո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 13:21, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Салиба, Нейтан]] |[[Նեյտան Սալիբա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 21:19, 4 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларин, Кайл]] |[[Քայլ Լարին]] |[[Մասնակից:Հարությունյան Նելլի|Հարությունյան Նելլի]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հարությունյան Նելլի|քննարկում]]) 19:16, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Джонатан (футболист)]] |[[Ջոնաթան Դևիդ]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:02, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Олувасейи, Тани]] |[[Թանի Օլուվասեյի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:55, 5 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Промис]] |[[Փրոմիս Դևիդ]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Jayden Nelson]] |[[Ջեյդեն Նելսոն]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:ru:Марш, Джесси]]''' |[[Ջեսի Մարշ]] |[[Մասնակից:WikiMind4|WikiMind4]] ([[Մասնակցի քննարկում:WikiMind4|քննարկում]]) 17:04, 8 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Բոսնիա և Հերցեգովինա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Василь, Никола]] |[[Նիկոլա Վասիլ]] | |- |[[:ru:Зломислич, Мартин]] |[[Մարտին Զլոմիսլիչ]] |[[Մասնակից:Եվա Սիմոնյան|Եվա Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Եվա Սիմոնյան|քննարկում]]) 12:10, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mladen Jurkas]] |[[Մլադեն Յուրկաս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 06:39, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дедич, Амар]] |[[Ամար Դեդիչ]] | |- |[[:ru:Муякич, Нихад]] |[[Նիհադ Մույակիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:31, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Катич, Никола]] |[[Նիկոլա Կատիչ]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tarik Muharemović]] |[[Տարիկ Մուհարեմովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 08:30, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Раделич, Степан]] |[[Ստեպան Ռադելիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хаджикадунич, Деннис]] |[[Դենիս Հաջիկադունիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 16:53, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Arjan Malić]] |[[Արյան Մալիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Amir Hadžiahmetović]] |[[Ամիր Հաջիահմետովիչ]] | |- |[[:ru:Шунич, Иван]] |[[Իվան Շունիչ]] | |- |[[:ru:Башич, Иван]] |[[Իվան Բաշիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Махмич, Эрмин]] |[[Էրմին Մահմիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:19, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Тахирович, Беньямин]] |[[Բենյամին Տահիրովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мемич, Амар]] |[[Ամար Մեմիչ]] | |- |[[:ru:Гигович, Армин]] |[[Արմին Գիգովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Алайбегович, Керим]] |[[Կերիմ Ալայբեգովիչ]] | |- |[[:ru:Байрактаревич, Эсмир]] |[[Էսմիր Բայրակտարևիչ]] | |- |[[:ru:Демирович, Эрмедин]] |[[Էրմեդին Դեմիրովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Лукич, Йово]] |[[Յովո Լուկիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Баждар, Самед]] |[[Սամեդ Բաժդար]] | |- |[[:ru:Табакович, Харис]] |[[Հարիս Տաբակովիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 17:35, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:en:Sergej Barbarez]]''' |[[Սերգեյ Բարբարեզ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 09:25, 11 հունիսի 2026 (UTC)''''' |} ===== Կատար ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Mahmud Abunada]] |[[Մահմուդ Աբունադա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 20:49, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Salah Zakaria]] |[[Սալահ Զաքարիա]] |''(առայժմ չստորագրել․ ունի ծավալի խնդիր)'' |- |[[:ru:Баршим, Мешал]] |[[Մաշալ Բարշամ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:43, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ро-Ро (футболист)]] |[[Ռո-Ռո]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мендис, Лукас]] |[[Լուկաս Մենդիս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:02, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Issa Laye]] |[[Իսա Լայ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ayoub Al-Oui]] |[[Այուբ ալ-Ուի]] | |- |[[:ru:Ахмед, Хомам]] |[[Հումամ Ահմադ]] | |- |[[:en:Boualem Khoukhi]] |[[Բուալամ Խուխի]] |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 20:19, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sultan Al-Brake]] |[[Սուլտան ալ-Բրաքա]] | |- |[[:en:Al-Hashmi Al-Hussain]] |[[Ալ-Հաշմի ալ-Հուսեյն]] | |- |[[:en:Jassem Gaber]] |[[Ջասիմ Ջաբիր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 16:30, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Abdulaziz Hatem]] |[[Աբդ ալ-Ազիզ Հաթիմ]] | |- |[[:ru:Будиаф, Карим]] |[[Քարիմ Բուդյաֆ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:18, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Фатехи, Ахмед]] |[[Ահմադ Ֆաթհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:19, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Assim Madibo]] |[[Ասիմ Մադիբո]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:20, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mohamed Manai]] |[[Մուհամմադ Մանաի]] | |- |[[:en:Ahmed Alaaeldin]] |[[Ահմադ ալա ալ-Դին]] | |- |[[:en:Edmilson Junior]] |[[Էդմիլսոն Ջունիոր]] | |- |[[:en:Mohammed Muntari]] |[[Մուհամմադ Մունթարի]] | |- |[[:en:Аль-Хаидос, Хасан]] |[[Հասան ալ-Հեյդուս]] | |- |[[:ru:Афиф, Акрам]] |[[Աքրամ Աֆիֆ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 03:52, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:en:Yusuf Abdurisag]] |[[Յուսուֆ Աբդ ալ-Զիրակ]] | |- |[[:ru:Аль-Ганехи, Ахмед]] |[[Ահմադ ալ-Ջանեհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tahsin Jamshid]] |[[Թահսին Ջամշիդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:14, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Շվեյցարիա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Келлер, Марвин]] |[[Մարվին Քելլեր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:54, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Eray Cömert]] |[[Էրայ Ջյոմերթ]] |[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 23:23, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Miro Muheim]] |[[Միրո Մուհայմ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:18, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Aurèle Amenda]] |[[Օրել Ամենդա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хакес, Лука]] |[[Լուկա Խակես]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Christian Fassnacht]] |[[Քրիստիան Ֆասնախտ]] |[[Մասնակից:Tateveer|Tateveer]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tateveer|քննարկում]]) 17:33, 10 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Манзамби, Жоан]] |[[Ժոան Մանզամբի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:57, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} rcq91x50c3trb437lgd2f3z0nwhcjdc 10806401 10806373 2026-06-29T17:51:21Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Կատար */ 10806401 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} ===== Կանադա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Сент-Клэр, Дейн]] |[[Դեյն Սենթ Քլեր]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Owen Goodman]] |[[Օուեն Գուդման]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Джонстон, Алистэр]] |[[Ալիսթեր Ջոնսթոն]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Luc de Fougerolles]] |[[Լյուկ դը Ֆուժրոլ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Alfie Jones]] |[[Ալֆի Ջոնս]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Уотерман, Джоуэл]] |[[Ջոուել Ուոթերման]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Корнильюс, Дерек]] |[[Դերեկ Կոռնիլյուս]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бомбито, Моиз]] |[[Մոիզ Բոմբիտո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларея, Ричи]] |[[Ռիչի Լարեա]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Niko Sigur]] |[[Նիկո Սիգուր]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Шуаньер, Матьё]] |[[Մատյո Շուանիեր]] |[[Մասնակից:Monica Serobyan|Monica Serobyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Monica Serobyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Эуштакиу, Стивен]] |[[Սթեֆեն Յուշթակիո]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:01, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ismaël Koné]] |[[Իսմայել Կոնե]] |[[Մասնակից:Artyom Hakobjanyan|Artyom Hakobjanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Artyom Hakobjanyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Миллар, Лиам]] |[[Լիամ Միլլար]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 12:25, 17 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Шаффелберг, Джейкоб]] |[[Ջեյքոբ Շաֆելբերգ]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бьюкенен, Тейджон]] |[[Թեյջոն Բյուքենեն]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ali Ahmed (soccer)]] |[[Ալի Ահմեդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:24, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Осорио, Джонатан]] |[[Ջոնաթան Օսորիո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 13:21, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Салиба, Нейтан]] |[[Նեյտան Սալիբա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 21:19, 4 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларин, Кайл]] |[[Քայլ Լարին]] |[[Մասնակից:Հարությունյան Նելլի|Հարությունյան Նելլի]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հարությունյան Նելլի|քննարկում]]) 19:16, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Джонатан (футболист)]] |[[Ջոնաթան Դևիդ]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:02, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Олувасейи, Тани]] |[[Թանի Օլուվասեյի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:55, 5 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Промис]] |[[Փրոմիս Դևիդ]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Jayden Nelson]] |[[Ջեյդեն Նելսոն]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:ru:Марш, Джесси]]''' |[[Ջեսի Մարշ]] |[[Մասնակից:WikiMind4|WikiMind4]] ([[Մասնակցի քննարկում:WikiMind4|քննարկում]]) 17:04, 8 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Բոսնիա և Հերցեգովինա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Василь, Никола]] |[[Նիկոլա Վասիլ]] | |- |[[:ru:Зломислич, Мартин]] |[[Մարտին Զլոմիսլիչ]] |[[Մասնակից:Եվա Սիմոնյան|Եվա Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Եվա Սիմոնյան|քննարկում]]) 12:10, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mladen Jurkas]] |[[Մլադեն Յուրկաս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 06:39, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дедич, Амар]] |[[Ամար Դեդիչ]] | |- |[[:ru:Муякич, Нихад]] |[[Նիհադ Մույակիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:31, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Катич, Никола]] |[[Նիկոլա Կատիչ]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tarik Muharemović]] |[[Տարիկ Մուհարեմովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 08:30, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Раделич, Степан]] |[[Ստեպան Ռադելիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хаджикадунич, Деннис]] |[[Դենիս Հաջիկադունիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 16:53, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Arjan Malić]] |[[Արյան Մալիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Amir Hadžiahmetović]] |[[Ամիր Հաջիահմետովիչ]] | |- |[[:ru:Шунич, Иван]] |[[Իվան Շունիչ]] | |- |[[:ru:Башич, Иван]] |[[Իվան Բաշիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Махмич, Эрмин]] |[[Էրմին Մահմիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:19, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Тахирович, Беньямин]] |[[Բենյամին Տահիրովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мемич, Амар]] |[[Ամար Մեմիչ]] | |- |[[:ru:Гигович, Армин]] |[[Արմին Գիգովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Алайбегович, Керим]] |[[Կերիմ Ալայբեգովիչ]] | |- |[[:ru:Байрактаревич, Эсмир]] |[[Էսմիր Բայրակտարևիչ]] | |- |[[:ru:Демирович, Эрмедин]] |[[Էրմեդին Դեմիրովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Лукич, Йово]] |[[Յովո Լուկիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Баждар, Самед]] |[[Սամեդ Բաժդար]] | |- |[[:ru:Табакович, Харис]] |[[Հարիս Տաբակովիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 17:35, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:en:Sergej Barbarez]]''' |[[Սերգեյ Բարբարեզ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 09:25, 11 հունիսի 2026 (UTC)''''' |} ===== Կատար ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Mahmud Abunada]] |[[Մահմուդ Աբունադա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 20:49, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Salah Zakaria]] |[[Սալահ Զաքարիա]] |''(առայժմ չստորագրել․ ունի ծավալի խնդիր)'' |- |[[:ru:Баршим, Мешал]] |[[Մաշալ Բարշամ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:43, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ро-Ро (футболист)]] |[[Ռո-Ռո]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мендис, Лукас]] |[[Լուկաս Մենդիս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:02, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Issa Laye]] |[[Իսա Լայ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ayoub Al-Oui]] |[[Այուբ ալ-Ուի]] | |- |[[:ru:Ахмед, Хомам]] |[[Հումամ Ահմադ]] | |- |[[:en:Boualem Khoukhi]] |[[Բուալամ Խուխի]] |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 20:19, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sultan Al-Brake]] |[[Սուլտան ալ-Բրաքա]] | |- |[[:en:Al-Hashmi Al-Hussain]] |[[Ալ-Հաշմի ալ-Հուսեյն]] | |- |[[:en:Jassem Gaber]] |[[Ջասիմ Ջաբիր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 16:30, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Abdulaziz Hatem]] |[[Աբդ ալ-Ազիզ Հաթիմ]] | |- |[[:ru:Будиаф, Карим]] |[[Քարիմ Բուդյաֆ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:18, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Фатехи, Ахмед]] |[[Ահմադ Ֆաթհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:19, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Assim Madibo]] |[[Ասիմ Մադիբո]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:20, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mohamed Manai]] |[[Մուհամմադ Մանաի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:51, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ahmed Alaaeldin]] |[[Ահմադ ալա ալ-Դին]] | |- |[[:en:Edmilson Junior]] |[[Էդմիլսոն Ջունիոր]] | |- |[[:en:Mohammed Muntari]] |[[Մուհամմադ Մունթարի]] | |- |[[:en:Аль-Хаидос, Хасан]] |[[Հասան ալ-Հեյդուս]] | |- |[[:ru:Афиф, Акрам]] |[[Աքրամ Աֆիֆ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 03:52, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:en:Yusuf Abdurisag]] |[[Յուսուֆ Աբդ ալ-Զիրակ]] | |- |[[:ru:Аль-Ганехи, Ахмед]] |[[Ահմադ ալ-Ջանեհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tahsin Jamshid]] |[[Թահսին Ջամշիդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:14, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Շվեյցարիա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Келлер, Марвин]] |[[Մարվին Քելլեր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:54, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Eray Cömert]] |[[Էրայ Ջյոմերթ]] |[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 23:23, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Miro Muheim]] |[[Միրո Մուհայմ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:18, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Aurèle Amenda]] |[[Օրել Ամենդա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хакес, Лука]] |[[Լուկա Խակես]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Christian Fassnacht]] |[[Քրիստիան Ֆասնախտ]] |[[Մասնակից:Tateveer|Tateveer]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tateveer|քննարկում]]) 17:33, 10 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Манзамби, Жоан]] |[[Ժոան Մանզամբի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:57, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} 1c8rccisk3ksq8dao5c7n277jff4tby 10806433 10806401 2026-06-29T18:23:34Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Կատար */ 10806433 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} ===== Կանադա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Сент-Клэр, Дейн]] |[[Դեյն Սենթ Քլեր]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Owen Goodman]] |[[Օուեն Գուդման]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Джонстон, Алистэр]] |[[Ալիսթեր Ջոնսթոն]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Luc de Fougerolles]] |[[Լյուկ դը Ֆուժրոլ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Alfie Jones]] |[[Ալֆի Ջոնս]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Уотерман, Джоуэл]] |[[Ջոուել Ուոթերման]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Корнильюс, Дерек]] |[[Դերեկ Կոռնիլյուս]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бомбито, Моиз]] |[[Մոիզ Բոմբիտո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларея, Ричи]] |[[Ռիչի Լարեա]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Niko Sigur]] |[[Նիկո Սիգուր]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Шуаньер, Матьё]] |[[Մատյո Շուանիեր]] |[[Մասնակից:Monica Serobyan|Monica Serobyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Monica Serobyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Эуштакиу, Стивен]] |[[Սթեֆեն Յուշթակիո]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:01, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ismaël Koné]] |[[Իսմայել Կոնե]] |[[Մասնակից:Artyom Hakobjanyan|Artyom Hakobjanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Artyom Hakobjanyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Миллар, Лиам]] |[[Լիամ Միլլար]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 12:25, 17 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Шаффелберг, Джейкоб]] |[[Ջեյքոբ Շաֆելբերգ]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бьюкенен, Тейджон]] |[[Թեյջոն Բյուքենեն]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ali Ahmed (soccer)]] |[[Ալի Ահմեդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:24, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Осорио, Джонатан]] |[[Ջոնաթան Օսորիո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 13:21, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Салиба, Нейтан]] |[[Նեյտան Սալիբա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 21:19, 4 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларин, Кайл]] |[[Քայլ Լարին]] |[[Մասնակից:Հարությունյան Նելլի|Հարությունյան Նելլի]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հարությունյան Նելլի|քննարկում]]) 19:16, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Джонатан (футболист)]] |[[Ջոնաթան Դևիդ]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:02, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Олувасейи, Тани]] |[[Թանի Օլուվասեյի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:55, 5 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Промис]] |[[Փրոմիս Դևիդ]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Jayden Nelson]] |[[Ջեյդեն Նելսոն]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:ru:Марш, Джесси]]''' |[[Ջեսի Մարշ]] |[[Մասնակից:WikiMind4|WikiMind4]] ([[Մասնակցի քննարկում:WikiMind4|քննարկում]]) 17:04, 8 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Բոսնիա և Հերցեգովինա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Василь, Никола]] |[[Նիկոլա Վասիլ]] | |- |[[:ru:Зломислич, Мартин]] |[[Մարտին Զլոմիսլիչ]] |[[Մասնակից:Եվա Սիմոնյան|Եվա Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Եվա Սիմոնյան|քննարկում]]) 12:10, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mladen Jurkas]] |[[Մլադեն Յուրկաս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 06:39, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дедич, Амар]] |[[Ամար Դեդիչ]] | |- |[[:ru:Муякич, Нихад]] |[[Նիհադ Մույակիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:31, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Катич, Никола]] |[[Նիկոլա Կատիչ]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tarik Muharemović]] |[[Տարիկ Մուհարեմովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 08:30, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Раделич, Степан]] |[[Ստեպան Ռադելիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хаджикадунич, Деннис]] |[[Դենիս Հաջիկադունիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 16:53, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Arjan Malić]] |[[Արյան Մալիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Amir Hadžiahmetović]] |[[Ամիր Հաջիահմետովիչ]] | |- |[[:ru:Шунич, Иван]] |[[Իվան Շունիչ]] | |- |[[:ru:Башич, Иван]] |[[Իվան Բաշիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Махмич, Эрмин]] |[[Էրմին Մահմիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:19, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Тахирович, Беньямин]] |[[Բենյամին Տահիրովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мемич, Амар]] |[[Ամար Մեմիչ]] | |- |[[:ru:Гигович, Армин]] |[[Արմին Գիգովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Алайбегович, Керим]] |[[Կերիմ Ալայբեգովիչ]] | |- |[[:ru:Байрактаревич, Эсмир]] |[[Էսմիր Բայրակտարևիչ]] | |- |[[:ru:Демирович, Эрмедин]] |[[Էրմեդին Դեմիրովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Лукич, Йово]] |[[Յովո Լուկիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Баждар, Самед]] |[[Սամեդ Բաժդար]] | |- |[[:ru:Табакович, Харис]] |[[Հարիս Տաբակովիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 17:35, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:en:Sergej Barbarez]]''' |[[Սերգեյ Բարբարեզ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 09:25, 11 հունիսի 2026 (UTC)''''' |} ===== Կատար ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Mahmud Abunada]] |[[Մահմուդ Աբունադա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 20:49, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Salah Zakaria]] |[[Սալահ Զաքարիա]] |''(առայժմ չստորագրել․ ունի ծավալի խնդիր)'' |- |[[:ru:Баршим, Мешал]] |[[Մաշալ Բարշամ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:43, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ро-Ро (футболист)]] |[[Ռո-Ռո]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мендис, Лукас]] |[[Լուկաս Մենդիս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:02, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Issa Laye]] |[[Իսա Լայ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ayoub Al-Oui]] |[[Այուբ ալ-Ուի]] | |- |[[:ru:Ахмед, Хомам]] |[[Հումամ Ահմադ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:23, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Boualem Khoukhi]] |[[Բուալամ Խուխի]] |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 20:19, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sultan Al-Brake]] |[[Սուլտան ալ-Բրաքա]] | |- |[[:en:Al-Hashmi Al-Hussain]] |[[Ալ-Հաշմի ալ-Հուսեյն]] | |- |[[:en:Jassem Gaber]] |[[Ջասիմ Ջաբիր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 16:30, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Abdulaziz Hatem]] |[[Աբդ ալ-Ազիզ Հաթիմ]] | |- |[[:ru:Будиаф, Карим]] |[[Քարիմ Բուդյաֆ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:18, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Фатехи, Ахмед]] |[[Ահմադ Ֆաթհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:19, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Assim Madibo]] |[[Ասիմ Մադիբո]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:20, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mohamed Manai]] |[[Մուհամմադ Մանաի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:51, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ahmed Alaaeldin]] |[[Ահմադ ալա ալ-Դին]] | |- |[[:en:Edmilson Junior]] |[[Էդմիլսոն Ջունիոր]] | |- |[[:en:Mohammed Muntari]] |[[Մուհամմադ Մունթարի]] | |- |[[:en:Аль-Хаидос, Хасан]] |[[Հասան ալ-Հեյդուս]] | |- |[[:ru:Афиф, Акрам]] |[[Աքրամ Աֆիֆ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 03:52, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:en:Yusuf Abdurisag]] |[[Յուսուֆ Աբդ ալ-Զիրակ]] | |- |[[:ru:Аль-Ганехи, Ахмед]] |[[Ահմադ ալ-Ջանեհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tahsin Jamshid]] |[[Թահսին Ջամշիդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:14, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Շվեյցարիա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Келлер, Марвин]] |[[Մարվին Քելլեր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:54, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Eray Cömert]] |[[Էրայ Ջյոմերթ]] |[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 23:23, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Miro Muheim]] |[[Միրո Մուհայմ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:18, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Aurèle Amenda]] |[[Օրել Ամենդա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хакес, Лука]] |[[Լուկա Խակես]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Christian Fassnacht]] |[[Քրիստիան Ֆասնախտ]] |[[Մասնակից:Tateveer|Tateveer]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tateveer|քննարկում]]) 17:33, 10 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Манзамби, Жоан]] |[[Ժոան Մանզամբի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:57, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} 33lup5myrataiip2zag5fiz9tbi2dre 10806447 10806433 2026-06-29T18:44:55Z Մանե Նարգիզյան 171163 /* Կատար */ 10806447 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026/գլխագիր}} ===== Կանադա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Сент-Клэр, Дейн]] |[[Դեյն Սենթ Քլեր]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Owen Goodman]] |[[Օուեն Գուդման]] |[[Մասնակից:DavitTumoyan|DavitTumoyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:DavitTumoyan|քննարկում]]) 11:45, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Джонстон, Алистэр]] |[[Ալիսթեր Ջոնսթոն]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Luc de Fougerolles]] |[[Լյուկ դը Ֆուժրոլ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:47, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Alfie Jones]] |[[Ալֆի Ջոնս]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Уотерман, Джоуэл]] |[[Ջոուել Ուոթերման]] |[[Մասնակից:Բարսեղյան Ելենա|Բարսեղյան Ելենա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Բարսեղյան Ելենա|քննարկում]]) 11:48, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Корнильюс, Дерек]] |[[Դերեկ Կոռնիլյուս]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бомбито, Моиз]] |[[Մոիզ Բոմբիտո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларея, Ричи]] |[[Ռիչի Լարեա]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Niko Sigur]] |[[Նիկո Սիգուր]] |[[Մասնակից:Syuz14|Syuz14]] ([[Մասնակցի քննարկում:Syuz14|քննարկում]]) 11:50, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Шуаньер, Матьё]] |[[Մատյո Շուանիեր]] |[[Մասնակից:Monica Serobyan|Monica Serobyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Monica Serobyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Эуштакиу, Стивен]] |[[Սթեֆեն Յուշթակիո]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:01, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ismaël Koné]] |[[Իսմայել Կոնե]] |[[Մասնակից:Artyom Hakobjanyan|Artyom Hakobjanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Artyom Hakobjanyan|քննարկում]]) 12:39, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Миллар, Лиам]] |[[Լիամ Միլլար]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 12:25, 17 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Шаффелберг, Джейкоб]] |[[Ջեյքոբ Շաֆելբերգ]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Бьюкенен, Тейджон]] |[[Թեյջոն Բյուքենեն]] |[[Մասնակից:Համբարձումյան Արեն|Համբարձումյան Արեն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Համբարձումյան Արեն|քննարկում]]) 12:40, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ali Ahmed (soccer)]] |[[Ալի Ահմեդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:24, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Осорио, Джонатан]] |[[Ջոնաթան Օսորիո]] |[[Մասնակից:Կարինե Պողոսյան|Կարինե Պողոսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Կարինե Պողոսյան|քննարկում]]) 13:21, 2 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Салиба, Нейтан]] |[[Նեյտան Սալիբա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 21:19, 4 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ларин, Кайл]] |[[Քայլ Լարին]] |[[Մասնակից:Հարությունյան Նելլի|Հարությունյան Նելլի]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հարությունյան Նելլի|քննարկում]]) 19:16, 3 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Джонатан (футболист)]] |[[Ջոնաթան Դևիդ]] |[[Մասնակից:G.Hasratyan242|G.Hasratyan242]] ([[Մասնակցի քննարկում:G.Hasratyan242|քննարկում]]) 20:02, 15 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Олувасейи, Тани]] |[[Թանի Օլուվասեյի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:55, 5 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дэвид, Промис]] |[[Փրոմիս Դևիդ]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Jayden Nelson]] |[[Ջեյդեն Նելսոն]] |[[Մասնակից:Անահիտ Կիրանց|Անահիտ Կիրանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Անահիտ Կիրանց|քննարկում]]) 11:23, 20 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:ru:Марш, Джесси]]''' |[[Ջեսի Մարշ]] |[[Մասնակից:WikiMind4|WikiMind4]] ([[Մասնակցի քննարկում:WikiMind4|քննարկում]]) 17:04, 8 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Բոսնիա և Հերցեգովինա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Василь, Никола]] |[[Նիկոլա Վասիլ]] | |- |[[:ru:Зломислич, Мартин]] |[[Մարտին Զլոմիսլիչ]] |[[Մասնակից:Եվա Սիմոնյան|Եվա Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Եվա Սիմոնյան|քննարկում]]) 12:10, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mladen Jurkas]] |[[Մլադեն Յուրկաս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 06:39, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Дедич, Амар]] |[[Ամար Դեդիչ]] | |- |[[:ru:Муякич, Нихад]] |[[Նիհադ Մույակիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:31, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Катич, Никола]] |[[Նիկոլա Կատիչ]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tarik Muharemović]] |[[Տարիկ Մուհարեմովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 08:30, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Раделич, Степан]] |[[Ստեպան Ռադելիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хаджикадунич, Деннис]] |[[Դենիս Հաջիկադունիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 16:53, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Arjan Malić]] |[[Արյան Մալիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Amir Hadžiahmetović]] |[[Ամիր Հաջիահմետովիչ]] | |- |[[:ru:Шунич, Иван]] |[[Իվան Շունիչ]] | |- |[[:ru:Башич, Иван]] |[[Իվան Բաշիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:59, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Махмич, Эрмин]] |[[Էրմին Մահմիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:19, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Тахирович, Беньямин]] |[[Բենյամին Տահիրովիչ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:42, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мемич, Амар]] |[[Ամար Մեմիչ]] | |- |[[:ru:Гигович, Армин]] |[[Արմին Գիգովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Алайбегович, Керим]] |[[Կերիմ Ալայբեգովիչ]] | |- |[[:ru:Байрактаревич, Эсмир]] |[[Էսմիր Բայրակտարևիչ]] | |- |[[:ru:Демирович, Эрмедин]] |[[Էրմեդին Դեմիրովիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Лукич, Йово]] |[[Յովո Լուկիչ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 01:06, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:ru:Баждар, Самед]] |[[Սամեդ Բաժդար]] | |- |[[:ru:Табакович, Харис]] |[[Հարիս Տաբակովիչ]] |[[Մասնակից:Թագուհի Ասիրյան|Թագուհի Ասիրյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թագուհի Ասիրյան|քննարկում]]) 17:35, 18 հունիսի 2026 (UTC) |- |'''Մարզիչ՝ [[:en:Sergej Barbarez]]''' |[[Սերգեյ Բարբարեզ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 09:25, 11 հունիսի 2026 (UTC)''''' |} ===== Կատար ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Mahmud Abunada]] |[[Մահմուդ Աբունադա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 20:49, 25 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Salah Zakaria]] |[[Սալահ Զաքարիա]] |''(առայժմ չստորագրել․ ունի ծավալի խնդիր)'' |- |[[:ru:Баршим, Мешал]] |[[Մաշալ Բարշամ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 15:43, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Ро-Ро (футболист)]] |[[Ռո-Ռո]] |[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Мендис, Лукас]] |[[Լուկաս Մենդիս]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:02, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Issa Laye]] |[[Իսա Լայ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 13:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ayoub Al-Oui]] |[[Այուբ ալ-Ուի]] | |- |[[:ru:Ахмед, Хомам]] |[[Հումամ Ահմադ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:23, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Boualem Khoukhi]] |[[Բուալամ Խուխի]] |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 20:19, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sultan Al-Brake]] |[[Սուլտան ալ-Բրաքա]] | |- |[[:en:Al-Hashmi Al-Hussain]] |[[Ալ-Հաշմի ալ-Հուսեյն]] | |- |[[:en:Jassem Gaber]] |[[Ջասիմ Ջաբիր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 16:30, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Abdulaziz Hatem]] |[[Աբդ ալ-Ազիզ Հաթիմ]] | |- |[[:ru:Будиаф, Карим]] |[[Քարիմ Բուդյաֆ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:18, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Фатехи, Ахмед]] |[[Ահմադ Ֆաթհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:19, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Assim Madibo]] |[[Ասիմ Մադիբո]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:20, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mohamed Manai]] |[[Մուհամմադ Մանաի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 17:51, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Ahmed Alaaeldin]] |[[Ահմադ ալա ալ-Դին]] | |- |[[:en:Edmilson Junior]] |[[Էդմիլսոն Ջունիոր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:44, 29 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mohammed Muntari]] |[[Մուհամմադ Մունթարի]] | |- |[[:en:Аль-Хаидос, Хасан]] |[[Հասան ալ-Հեյդուս]] | |- |[[:ru:Афиф, Акрам]] |[[Աքրամ Աֆիֆ]] |'''''[[Մասնակից:LiaAve|LiaAve]] ([[Մասնակցի քննարկում:LiaAve|քննարկում]]) 03:52, 19 հունիսի 2026 (UTC)''''' |- |[[:en:Yusuf Abdurisag]] |[[Յուսուֆ Աբդ ալ-Զիրակ]] | |- |[[:ru:Аль-Ганехи, Ахмед]] |[[Ահմադ ալ-Ջանեհի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 11:29, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Tahsin Jamshid]] |[[Թահսին Ջամշիդ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 10:14, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} ===== Շվեյցարիա ===== {| class="wikitable sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Келлер, Марвин]] |[[Մարվին Քելլեր]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 18:54, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Eray Cömert]] |[[Էրայ Ջյոմերթ]] |[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 23:23, 14 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Miro Muheim]] |[[Միրո Մուհայմ]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 19:18, 26 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Aurèle Amenda]] |[[Օրել Ամենդա]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Хакес, Лука]] |[[Լուկա Խակես]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 09:07, 27 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:en:Christian Fassnacht]] |[[Քրիստիան Ֆասնախտ]] |[[Մասնակից:Tateveer|Tateveer]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tateveer|քննարկում]]) 17:33, 10 հունիսի 2026 (UTC) |- |[[:ru:Манзамби, Жоан]] |[[Ժոան Մանզամբի]] |[[Մասնակից:Մանե Նարգիզյան|Մանե Նարգիզյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Նարգիզյան|քննարկում]]) 07:57, 27 հունիսի 2026 (UTC) |} aqzzjr04ibc8djjtcnc484vf5uciccf 2 1331515 10806558 10806187 2026-06-30T06:09:54Z Varduhy Arakelyan 172700 10806558 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Cow_level {{Cow level}} '''«Գաղտնի կովերի մակարդակ»''' (The Secret Cow Level) կամ պարզապես «կովերի մակարդակ» [[Blizzard Entertainment]] ընկերության կողմից մշակված և հրատարակված [[Diablo]] մարտական դերային (hack and slash) տեսախաղերի շարքի թաքնված մակարդակ, առաջին անգամ հայտնվել է 2000 թվականի ''[[Diablo II]]'' խաղում՝ որպես հիմնական խաղն ավարտելուց հետո հասանելի բովանդակություն, որտեղ պաշտոնապես կոչվում է '''«Moo Moo Farm»''' (Մու-Մու Ֆերմա)։ Խաղացողները կարող են մուտք գործել այս մակարդակ՝ հավաքելով հատուկ իրերի համակցություն, որոնք բացում են դեպի այն տանող պորտալը։ Ժամանելուն պես խաղացողի կերպարին դիմավորում է զինված, մարդակերպ կովերի հսկայական բազմությունը, որին առաջնորդում է «Կովերի արքա» (Cow King) կոչվող բոսը։ «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաբեություն 1997 թվականի ''Diablo'' խաղի երկրպագուների կողմից և տարբեր հրատարակությունների կողմից նկարագրվել է որպես տեսախաղերի պատմության ամենահայտնի քաղաքային լեգենդներից մեկը։ Այս խաբեության շուրջ ստեղծված մեծ ուշադրությունը դրդեց մշակողներին ընդունել այն որպես ներքին կատակ՝ 1990-ականների վերջին համապատասխան խաղերում թաքնված անակնկալներ ([[Easter eggs]]) տեղադրելով. մասնավորապես՝ ''Diablo: [[Hellfire]]-ում'' և 1998 թվականի ''[[StarCraft]]'' խաղի մեջ։ ''Diablo II''-ում այս մակարդակի հայտնվելը դարձավ առաջին դեպքը, երբ տվյալ լեգենդը վերածվեց իրական խաղային բովանդակության։ Կովերի մակարդակի հանդեպ երկրպագուների հետաքրքրությունը հետագայում ազդեց Blizzard-ի մյուս նախագծերի վրա, ինչի արդյունքում նմանատիպ թեմատիկայով մակարդակներ հայտնվեցին ''[[Diablo III]]'' և ''[[World of Warcraft]]'' խաղերում, ինչպես նաև ստեղծվեցին բազմաթիվ նմանակումներ ու վերարտադրություններ այլ տեսախաղերում։ == <big>Պատմություն</big> == «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաղացողների շրջանում տարածված '''վարկած'''՝ ''Diablo'' (1997) խաղի քաղաքի կենտրոնական շրջանում գտնվող կովերի հոտի մասին<ref name="blizzardwatch">{{cite web |url=https://blizzardwatch.com/2021/08/17/history-secret-cow-level/ |title=A history of the Secret Cow Level and the many games it's appeared in since Diablo 2 |first=Andrew|last=Powers|date=Aug 17, 2021|website=BlizzardWatch.com |access-date=September 21, 2021}}</ref>։ Ըստ այդ վարկածի՝ կովերից մեկի վրա բազմիցս '''կտտացնելը''' իբր թե կարող էր բացել դեպի գաղտնի մակարդակ տանող պորտալը։ Համացանցում հայտնվեցին և տարածվեցին այդ ենթադրյալ մակարդակի '''կեղծ լուսանկարներ''', որոնք ստեղծվել էին [[Adobe Photoshop]]-ի միջոցով՝ ցուցադրելով կարմրավուն պորտալ և չօգտագործված խաղային '''բաղադրիչներից (ռեսուրսներից)''' վերցված դև-թշնամիներ<ref name="Digital" />։ Այս կատակը (խաբեությունը) առաջին անգամ ընդունվել է «<nowiki/>[[Synergistic Software]]<nowiki/>»-ի կողմից մշակված «<nowiki/>[[Diablo: Hellfire]]<nowiki/>» հավելվածում՝ որպես մի առաջադրանք, որտեղ հանդես է գալիս կովի կոստյումով և կովերի թեմայով երկխոսությամբ մի ոչ խաղացող կերպար<ref name="poly1">{{cite web |url=https://www.polygon.com/features/2018/6/29/17517376/diablo-hellfire-expansion-behind-the-scenes-trouble|title=How a Diablo expansion led to behind the scenes trouble |first=David L.|last=Craddock|date=June 29, 2018|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կերպարը հնչյունավորել է [[Ջիմ Էդվարդսը]]՝ մի ծրագրավորող, ով աշխատել է «Hellfire»-ի վրա<ref name="poly1" />: Ըստ Էդվարդսի՝ մշակողները ցանկանում էին ներառել մի առաջադրանք, որը հումորով կհղվեր այս կատակին՝ այն տրամաբանությամբ, որ այնպիսի բովանդակության ներառումը, որը կբավարարեր այն ժամանակվա երկրպագուների սպասումները, դրական արձագանքներ և գնահատականներ կբերեր «<nowiki/>[[Hellfire]]<nowiki/>»-ին<ref name="poly1" />: Առաջադրանքին հնարավոր չէ հասնել սովորական եղանակներով, քանի որ մշակողները միտումնավոր գրել են կոդ, որը խաղացողներից պահանջում էր հատուկ բանալի բառեր մուտքագրել խաղի թղթապանակում գտնվող տեքստային ֆայլի մեջ՝ թաքնված բովանդակությանը հասանելիություն ստանալու համար<ref name="poly1" />: Չնայած «Blizzard»-ը «StarCraft» (1998) խաղում ներառել էր խաբեության կոդ, որը հերքում էր կովերի մակարդակի գոյությունը<ref name="MarySue">{{cite web|url=https://www.themarysue.com/diablo-iii-secret-cow-level/|title=So Diablo III's Secret Level is Basically My Little Pony|first=Susana|last=Polo|date=May 18, 2012|work=[[The Mary Sue]]|publisher=[[Dan Abrams|Abrams Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>, աշխատակիցները, ըստ տեղեկությունների, զվարճացել էին այս կատակով, ինչն էլ հանգեցրեց «Diablo II»-ում կովերի մակարդակի ստեղծմանը՝ որպես խաղի հիմնական սյուժեից հետո հասանելի բովանդակություն<ref name="Digital">{{cite news|url=https://www.digitalspy.com/videogames/a812083/biggest-game-myths-busted/|title=10 biggest game myths BUSTED, from Bigfoot to brainwashing|first=Sam|last=Loveridge|date=October 26, 2016|work=[[Digital Spy]]|publisher=[[Hearst Communications]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|title=Five Gaming Rumors That Were Too Good to Stay Fake|first=Yannick|last=LeJacq|work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]]|date=November 10, 2014|accessdate=September 21, 2021|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124132955/https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|archivedate=January 24, 2022}}</ref>: Այս մակարդակ մուտք գործելու համար, որը հայտնի է նաև որպես «Moo Moo Farm» (Մու Մու Ֆերմա), խաղացողները պետք է հավաքեն երկու հատուկ կախարդական իրեր և ավարտեն խաղը՝ սպանելով դրա վերջնական [[բոս]]<nowiki/>ին, այնուհետև ճանապարհորդեն խաղի առաջին գործողության կենտրոնական տարածք՝ խաղալով այն բարդության մակարդակով, որն արդեն անցել են: Այդ տարածքում «<nowiki/>[[Horadric Cube]]<nowiki/>» (Հորադրիկի խորանարդ) անունով հայտնի սարքի միջոցով վերոնշյալ իրերը համադրելը մոտակայքում կստեղծի կարմիր [[Պորտալ (գիտական ֆանտաստիկա)|պորտալ]], որը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել մի տարածք, որը բնակեցված է մեծ թվով «<nowiki/>[[Hell Bovines]]<nowiki/>»-ներով (Դժոխային կովեր)՝ երկոտանի թշնամական տավարներով, որոնք զինված են բևեռային զենքերով (polearms)<ref name="GRadar2" />: Դժոխային կովերին առաջնորդում է մի բոս թշնամի, որը հայտնի է որպես «The Cow King» (Կովերի արքա). նրան հաղթելը կտա հատուկ իրեր՝ որպես առաջադրանքի պարգև, բայց կանջատի կարմիր պորտալը, ինչը խաղացողին թույլ չի տա նորից այցելել այդ տարածք նույն բարդության ռեժիմում<ref name="Vice" />: Հետադարձ հայացք գցելով՝ «<nowiki/>[[Diablo III]]<nowiki/>»-ի գլխավոր դիզայներ [[Ջեյ Ուիլսոնին]] դուր էր եկել, որ «Diablo II»-ի կովերի մակարդակի բովանդակությունը որոշակի նպատակ ուներ, բայց կարծում էր, որ այն գրեթե փոխարինել կամ ստվերել էր խաղի մի մասը: Նա նշել էր, որ խաղի շարունակությունը գաղտնի մակարդակի հայեցակարգին կվերաբերվի ավելի մեծ խնամքով<ref name="MTV">{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804231850/http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|url-status=dead|archive-date=August 4, 2017|date=July 8, 2008|title ='Diablo III' Designer Discusses Possible Return Of Cow Level|first=Jon|last=Tracey|work=[[MTV]]|publisher=[[Paramount Global]]|accessdate=September 24, 2021}}</ref>: «Blizzard»-ը «Diablo II»-ից հետո թողարկված որոշ խաղերում ներառել է կովերի մակարդակի նմանատիպ թեմաներով մակարդակներ, ընդ որում «Diablo III»-ում առկա են մի քանի այդպիսի մակարդակներ, որոնց հասանելիություն ստանալու համար խաղացողներից հաճախ պահանջվում է կատարել գործողությունների բարդ ընթացակարգ<ref>{{cite web|first=Steven|last=Bogos |url=https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered |title=(Another) Secret Cow Level Discovered in Diablo 3|work=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]]|publisher=[[Gamurs]] |date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617120702/https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered|archive-date=June 17, 2020 |access-date=September 24, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Whimsyshire]]<nowiki/>»-ը, որը հայտնի է նաև որպես «<nowiki/>[[Պոնիների մակարդակ]]<nowiki/>», չի պարունակում կովային թշնամիներ, բայց շարունակում է օրիգինալ կովերի մակարդակի սյուրռեալիստական թեման և ներառում է Կովերի արքայի ուրվականի կարճատև հայտնությունը<ref name="MarySue" /><ref name="Vice">{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-greatest-moments-of-blizzard-entertainment-905/|title=The Greatest Moments in Blizzard Entertainment History |first=Mark|last=Porter|date=June 9, 2015 |work=[[Vice (magazine)|Vice.com]]|publisher=[[Vice Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Not the Cow Level»-ը («Սա կովերի մակարդակը չէ») ժամանակավոր մակարդակ էր, որը թողարկվել էր բացառապես [[PC Games|PC]] հարթակների համար 2015 թվականի մայիսին՝ նշելու «Diablo III»-ի երրորդ տարեդարձը, և ներառում էր թշնամի բոս՝ հայտնի որպես «Cow Queen» (Կովերի թագուհի), ում կարելի էր հանդիպել այն բանից հետո, երբ խաղացողները սպանում էին «Herald of the Queen» (Թագուհու սուրհանդակ) կոչվող թշնամու միավորին<ref>{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2015-05-15-diablo-3-third-anniversary-adds-cow-level-on-pc-ps4-xbox-one|title=Diablo 3 third anniversary adds cow level on PC, PS4, Xbox One|last= Purchese |first=Robert |date=May 15, 2015|work=[[Eurogamer]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: 2016 թվականի մարտին «Blizzard»-ը թողարկեց բոնուսային մակարդակ, որը հարգանքի տուրք էր մատուցում «Diablo III»-ի նկարիչ և միջավայրի դիզայներ [[Քևին Քանայ Գրիֆիթ]]<nowiki/>ին, ով մահացել էր 2014 թվականին: «<nowiki/>[[Kanai’s Stomping Grounds]]<nowiki/>»-ում խաղացողները մարտնչում էին կովային թշնամիների դեմ Գլխավոր Ավագ Քանայի հետ միասին, ում կերպարը ստեղծվել էր Գրիֆիթի «Barbarian» (Բարբարոս) խաղային կերպարի օրինակով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/diablo-3-cow-level-appears-as-a-tribute-to-former-blizzard-arist/|title=Diablo 3 "Cow Level" appears as a tribute to former Blizzard artist|last=Chalk |first=Andy |date=March 3, 2016|work=[[PC Gamer]]|publisher=[[Future plc]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի 20-ամյակի կապակցությամբ «Blizzard»-ը կովերի մակարդակի տարբերակներ ներառեց իր մյուս խաղերում<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/world-of-warcraft-gets-its-own-secret-cow-level/|title=World of Warcraft gets its own secret cow level|last=Messner |first=Steve |date=January 5, 2017|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «World of Warcraft»-ում 2017 թվականին խաղացողներից պահանջվում էր սպանել «Treasure Goblin»-ին (Գանձերի գոբլին), որպեսզի հայտնվի պորտալ, որը հնարավորություն կտա մուտք գործել այդ մակարդակ: «Hearthstone» (2014) թվային քարտային խաղի «<nowiki/>[[Tavern Brawl]]<nowiki/>» ռեժիմում ներառված էր բոնուսային, բացվող հանդիպում Կովերի արքայի հետ՝ «<nowiki/>[[Secret Level]]<nowiki/>» (Գաղտնի մակարդակ) քարտի միջոցով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/how-to-unlock-the-secret-cow-king-battle-in-this-weeks-hearthstone-tavern-brawl/|title=How to unlock the secret Cow King battle in this week's Hearthstone Tavern Brawl|last=Clark |first=Tim |date=January 6, 2017|work=PC Gamer |publisher=Future plc|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Diablo II: Resurrected]]<nowiki/>» (2021) խաղում կովերի մակարդակի պորտալը կարող է նորից բացվել, և հենց մակարդակն այժմ անվերջ խաղալի է նույնիսկ այն բանից հետո, երբ Կովերի արքան սպանված է<ref name="PSLS">{{cite news|url=https://www.playstationlifestyle.net/2021/09/21/behind-diablo-ii-resurrected-authenticity-developer-interview/|title=Behind Diablo II Resurrected's Pursuit of 20-Year-Old Authenticity – Developer Interview|first=Chandler|last=Wood |date=September 21, 2021 |work=Playstation Lifestyle|accessdate=September 21, 2021}}</ref>: 2023 թվականի մայիսին «Blizzard»-ի գլխավոր մենեջեր [[Ռոդ Ֆերգյուսոնը]] հրապարակայնորեն հերքեց կովերի մակարդակի գոյությունը և հայտարարեց, որ մշակողները աշխատում են «Diablo IV»-ը «հնարավորինս իրատեսական» պահելու ուղղությամբ<ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-are-hunting-for-a-non-existent-secret-cow-level|title=Diablo 4 players are hunting for a non-existent secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=[[Eurogamer]]|publisher=Gamer Network|date=June 14, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Այնուամենայնիվ, խաղացողները ակնարկում էին խաղում հայտնաբերված ենթադրյալ հուշումների մասին դրա հունիսյան թողարկումից հետո, ինչպիսիք են «Oxen Gods»-ի (Ցուլ աստվածներ) հիշատակումը և կովի ձևով քարտեզը<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/these-diablo-4-players-are-working-together-to-find-the-games-secret-cow-level-which-officially-does-not-exist/|title=These Diablo 4 players are working together to find the game's secret cow level, which officially does not exist|first=Andy|last=Chalk|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=June 13, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Մի քանի ամիս անց մի խաղացող հայտարարեց, որ սպանել է 666 կով և արդյունքում պարգևատրվել է մի քանի մասունքներից մեկով, որոնք կարող էին բացել «<nowiki/>[[Forlorn Hovel]]<nowiki/>» (Լքված խրճիթ) կոչվող վայրը, որտեղ գտնվում էր դեպի կովերի մակարդակ տանող գաղտնի պորտալը<ref>{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/diablo-4-player-uncovers-cow-level-mystery|title=Diablo 4 Players Take a Major Step Toward Solving the Cow Level Mystery|first=Charlie|last=Wacholz|work=IGN|publisher=Ziff Davis|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/after-slaying-666-cows-diablo-4-player-makes-major-breakthrough-in-the-hunt-for-the-secret-cow-level/|title=After slaying 666 cows, Diablo 4 player makes major breakthrough in the hunt for the secret cow level|first=Tyler|last=Colp|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-make-apparent-breakthrough-in-hunt-for-secret-cow-level|title=Diablo 4 players make apparent breakthrough in hunt for secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=Eurogamer|publisher=Gamer Network|date=October 24, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref>: Մակարդակի վերաբերյալ ենթադրությունները նոր թափ ստացան 2024 թվականի սեպտեմբերին՝ «Diablo IV»-ի թարմացումից հետո, երբ «<nowiki/>[[Wowhead]]<nowiki/>»-ը կազմեց «Diablo III»-ի այնպիսի առարկաների տվյալների բազա, ինչպիսին է «Bovine Bardiche»-ը (Կովային բերդիշ), որը «Blizzard»-ի կողմից նկարագրվել էր որպես «ուժեղ վնասված և փտած զենք, որից գոմաղբի հոտ է գալիս»<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamesn.com/diablo-4/2-0-cow-level-vessel-of-hatred|title=Suspicious Diablo 4 cow level clues unearthed in 2.0 update|first=Jamie|last=Hore|work=[[PCGamesN]]|publisher=NetworkN|date=September 2, 2024|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: == <big>Ազդեցություն և ժառանգություն</big> == Կովերի մակարդակը հիշատակվում է որպես «Diablo» շարքի վրա ազդեցություն թողած կարևոր գործոն, ընդ որում բազմաթիվ աղբյուրներ ուշադրություն են դարձնում դրա հանրաճանաչությանը և ծագմանը՝ որպես տեսախաղերի պատմության մեջ ամենանշանավոր կատակներից մեկը: Կովերի մակարդակի կամ դրա հետ կապված տարրերի հղումները հայտնվել են «Blizzard»-ի յուրաքանչյուր խաղում՝ սկսած 1990-ականների վերջից<ref name="MarySue" /><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2006-09-08-phat-loot-phriday-wirts-third-leg.html|title=Phat Loot Phriday: Wirt's Third Leg|first=M.|last=Schramm|date= September 9, 2006|work=[[Engadget]]|publisher=[[Yahoo! Inc. (2017–present)|Yahoo! Inc.]]| access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kotaku.com/diablos-killer-cows-are-all-our-fault-1790909485|title=Diablo's Killer Cows Are All Our Fault|first=Mike|last= Fahey |date=June 1, 2017 |work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]] |access-date=September 23, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի վրա աշխատած մշակողները, թեմայի վերաբերյալ ուղղակի հարցերին պատասխանելիս, կատակով լուրջ տոնով պնդում էին, թե կովերի մակարդակ գոյություն չունի<ref name="PSLS" /><ref name="Hardware">{{cite news|url=https://www.hardwarezone.com.sg/feature-diablo-ii-resurrected-technical-alpha-developers-interview|title=Diablo II: Resurrected: Our post-Technical Alpha Q&A with the developers|first=Kenneth|last=Ang|date=April 16, 2021|work=[[HardwareZone]]|publisher=[[SPH Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="pcgamesn2">{{cite magazine |url=https://www.pcgamesn.com/diablo-2-resurrected/fix-diablo-2|last=Irwin|first=Dave |title=Diablo 2 Resurrected interview: "we're not trying to fix Diablo 2"|magazine=[[PCGamesN]]|publisher=Network N Media |date=April 27, 2021 |access-date=September 18, 2021}}</ref>: [[Ուիլ Ֆուլտոնը]] տեսախաղերի համայնքում «Կովերի մակարդակ չկա» արտահայտության տարածվածությունը համեմատել է «տորթը սուտ է» («<nowiki/>[[the cake is a lie]]<nowiki/>») արտահայտության հետ<ref name="Digital2">{{cite news|url=https://www.digitaltrends.com/gaming/diablo-3-cow-level/|title=Happy third birthday, Diablo III! Here's that Cow Level you won't shut up about|first=Will|last=Fulton|date=May 15, 2015|work=[[Digital Trends]]|publisher=Digital Trends Media Group|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Gamingbolt]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակի շուրջ ստեղծված հանրաճանաչությունը նկարագրել է որպես «այնքան մեծ և ինքնաբավ, որ այն դարձավ ինքնագեներացվող մեմ»<ref name="Gamingbolt">{{cite web |first=Pramath|last=Parijat|date= September 24, 2020 |title=World of Warcraft Gets Secret Cow Level In Celebration Of Diablo's Anniversary|url=https://gamingbolt.com/world-of-warcraft-gets-secret-cow-level-in-celebration-of-diablos-anniversary|website=Gamingbolt|access-date=December 21, 2020}}</ref>: Կովերի մակարդակը շարունակում է դրական արձագանքներ ստանալ քննադատների և տեսախաղերի համայնքի կողմից և հայտնվում է այնպիսի պարբերականների թաքնված անակնկալների (Easter eggs), բոնուսային մակարդակների կամ կողմնակի առաջադրանքների բազմաթիվ «լավագույն» ցուցակներում, ինչպիսիք են «<nowiki/>[[Complex]]<nowiki/>»-ը, «<nowiki/>[[IGN]]<nowiki/>»-ը և «<nowiki/>[[GamesRadar|GamesRadar+]]<nowiki/>»-ը<ref>{{cite web|last=Woo|first=Ryan|url=https://www.complex.com/pop-culture/2012/01/the-50-best-video-game-easter-eggs-ever/43|title=The 50 Best Video Game Easter Eggs |work=[[Complex Networks|Complex]]|publisher=[[BuzzFeed]]|date=January 19, 2012|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="IGN">{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/2016/06/07/top-10-secret-levels-in-video-games|title=Top 10 Secret Levels in Video Games|author=Staff|work=[[IGN]]|publisher=[[Ziff Davis]] |date=7 June 2016 |accessdate=September 21, 2021}}</ref><ref name="GRadar1">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/the-16-best-bonus-levels-of-all-time/|title=The 25 best bonus levels of all time |first1=Justin|last1=Towell|first2= Lucas|last2=Sullivan |date=March 31, 2014 |work=GamesRadar+|publisher=Future plc|accessdate=September 21, 2021 }}</ref><ref name="GRadar2">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/100-best-easter-eggs-all-time/8/|title=The 100 best Easter Eggs of all time|first1=Ryan|last1=Taljonick |first2= Henry|last2=Gilbert|date=April 19, 2014 |work=[[GamesRadar+]]|publisher=[[Future plc]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Հոլշտեյն-Ֆրիզյան ցեղատեսակի տավարների հսկայացման (գիգանտիզմի) երևույթի շուրջ քննարկման ժամանակ [[Ջեյմս Գորմանը]] «<nowiki/>[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]<nowiki/>»-ից զուգահեռներ անցկացրեց գաղտնի կովերի մակարդակի հետ, որը նա համարում էր չափազանց տպավորիչ՝ խաղային կերպարի՝ հսկայական երկոտանի ֆրիզյան կովերով շրջապատված լինելու «տարօրինակ և անհանգստացնող» բնույթի պատճառով<ref>{{cite magazine |url=https://www.nytimes.com/2018/11/30/science/knickers-holstein-size.html|first= James|last=Gorman|title=Knickers the Steer Really Is Big. But Most of Us Don't Know a Cow's Normal Size|magazine=[[New York Times]]|date= November 30, 2018|access-date=May 25, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Vichy|Vice]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակը համարել է «Blizzard»-ի խաղերի մշակման ողջ պատմության ամենաուշագրավ պահերից մեկը<ref name="Vice" />: Կովերի մակարդակը այլ խաղերում դարձել է թաքնված անակնկալների (Easter egg) տեսքով հղումների կամ նմանակումների առարկա: «Final Fantasy VII»-ի PC տարբերակը ներառում է մի հղում, որին խաղացողը կարող է հանդիպել, եթե խաղային հաջորդականության ժամանակ ընտրվի ճիշտ որոշումը<ref name="Houston">{{cite news|url=https://www.houstonpress.com/arts/10-things-you-probably-didnt-know-about-final-fantasy-vii-6373324|title=10 Things You Probably Didn't Know About Final Fantasy VII|first=Jef|last=Rouner|date=December 9, 2013|work=[[Houston Press]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Այս մակարդակին հղում է արվում 2016 թվականի «Watch Dogs 2» տեսախաղում մի կերպարի կողմից՝ ներթափանցման փորձի բարդության մակարդակն ու ռիսկերը նկարագրելու համար<ref>{{Cite web|url=https://gamingbolt.com/15-most-amazing-watch-dogs-2-secrets-you-didnt-notice/12|title=15 Most Amazing Watch Dogs 2 Secrets You Didn't Notice - Page 12|first=Ravi|last=Sinha|work=GamingBolt|date=November 25, 2016 | access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կովերի մակարդակը՝ որպես հարգանքի տուրք, նմանակվել է այնպիսի խաղերում, ինչպիսիք են «Goat Simulator»-ը, «Marvel Heroes»-ը և «Minecraft Dungeons»-ը<ref name="VG247">{{cite web|url=https://www.vg247.com/goat-simulator-pays-tribute-to-diablos-infamous-cow-level|title=Goat Simulator pays tribute to Diablo's infamous Cow Level|first= Brenna|last=Hillier|date=November 23, 2014|website=[[VG247]]|publisher=Gamer Network|accessdate=September 21, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2015-01-23-marvel-heroes-hands-out-free-cows-and-plans-team-up-revamp.html|title=Marvel Heroes hands out free cows and plans team-up revamp|first=Justin|last=Olivetti|date= January 23, 2015|work=Engadget|publisher=Yahoo! Inc. | access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/minecraft-dungeons-pays-tribute-to-diablo-with-a-secret-cow-level/|title=Minecraft Dungeons pays tribute to Diablo with a secret cow level|last=Chalk |first=Andy |date=May 27, 2020|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: ==Տես նաև== *'''[[Էրմակ]], խաբեություն կերպար Մորտալ Կոմբատ սերիայից, ով հետագայում դարձավ խաղարկելի կերպար''' *'''[[Շենգ Լոնգ]], Street Fighter սերիայից կերպար, ով առաջացել է որպես EGM-ի ապրիլմեկյան կատակ''' ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} ==Լրացուցիչ գրականություն== * {{Cite book|last=Craddock|first=David&nbsp;L.|title=Stay Awhile and Listen|year=2019|publisher= Digital Monument Press, LLC|volume=Book II: Heaven, Hell, and Secret Cow Levels|asin=B07ZQQRWS9}} {{Diablo}} [[Category:Diablo (series)]] [[Category:Easter egg (media)]] [[Category:Fictional story elements introduced in 2000]] [[Category:In-jokes]] [[Category:Internet hoaxes]] [[Category:Internet memes introduced in 2000]] [[Category:Urban legends]] [[Category:Video game hoaxes]] [[Category:Video game levels]] [[Category:Video game locations]] [[Category:Video game memes]] m985sk4e0eq74lvyw3m4jsteajwd6ed 10806574 10806558 2026-06-30T06:50:14Z Varduhy Arakelyan 172700 10806574 wikitext text/x-wiki [[:en:Cow_level|https://en.wikipedia.org/wiki/Cow_lev]] '''«Գաղտնի կովերի մակարդակ»''' (The Secret Cow Level) կամ պարզապես «կովերի մակարդակ» [[Blizzard Entertainment]] ընկերության կողմից մշակված և հրատարակված [[Diablo]] մարտական դերային (hack and slash) տեսախաղերի շարքի թաքնված մակարդակ, առաջին անգամ հայտնվել է 2000 թվականի ''[[Diablo II]]'' խաղում՝ որպես հիմնական խաղն ավարտելուց հետո հասանելի բովանդակություն, որտեղ պաշտոնապես կոչվում է '''«Moo Moo Farm»''' (Մու-Մու Ֆերմա)։ Խաղացողները կարող են մուտք գործել այս մակարդակ՝ հավաքելով հատուկ իրերի համակցություն, որոնք բացում են դեպի այն տանող պորտալը։ Ժամանելուն պես խաղացողի կերպարին դիմավորում է զինված, մարդակերպ կովերի հսկայական բազմությունը, որին առաջնորդում է «Կովերի արքա» (Cow King) կոչվող բոսը։ «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաբեություն 1997 թվականի ''Diablo'' խաղի երկրպագուների կողմից և տարբեր հրատարակությունների կողմից նկարագրվել է որպես տեսախաղերի պատմության ամենահայտնի քաղաքային լեգենդներից մեկը։ Այս խաբեության շուրջ ստեղծված մեծ ուշադրությունը դրդեց մշակողներին ընդունել այն որպես ներքին կատակ՝ 1990-ականների վերջին համապատասխան խաղերում թաքնված անակնկալներ ([[Easter eggs]]) տեղադրելով. մասնավորապես՝ ''Diablo: [[Hellfire]]-ում'' և 1998 թվականի ''[[StarCraft]]'' խաղի մեջ։ ''Diablo II''-ում այս մակարդակի հայտնվելը դարձավ առաջին դեպքը, երբ տվյալ լեգենդը վերածվեց իրական խաղային բովանդակության։ Կովերի մակարդակի հանդեպ երկրպագուների հետաքրքրությունը հետագայում ազդեց Blizzard-ի մյուս նախագծերի վրա, ինչի արդյունքում նմանատիպ թեմատիկայով մակարդակներ հայտնվեցին ''[[Diablo III]]'' և ''[[World of Warcraft]]'' խաղերում, ինչպես նաև ստեղծվեցին բազմաթիվ նմանակումներ ու վերարտադրություններ այլ տեսախաղերում։ == <big>Պատմություն</big> == «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաղացողների շրջանում տարածված վարկած՝ ''Diablo'' (1997) խաղի քաղաքի կենտրոնական շրջանում գտնվող կովերի հոտի մասին<ref name="blizzardwatch">{{cite web |url=https://blizzardwatch.com/2021/08/17/history-secret-cow-level/ |title=A history of the Secret Cow Level and the many games it's appeared in since Diablo 2 |first=Andrew|last=Powers|date=Aug 17, 2021|website=BlizzardWatch.com |access-date=September 21, 2021}}</ref>։ Ըստ այդ վարկածի՝ կովերից մեկի վրա բազմիցս կտտացնելը իբր թե կարող էր բացել դեպի գաղտնի մակարդակ տանող պորտալը։ Համացանցում հայտնվեցին և տարածվեցին այդ ենթադրյալ մակարդակի կեղծ լուսանկարներ, որոնք ստեղծվել էին [[Adobe Photoshop]]-ի միջոցով՝ ցուցադրելով կարմրավուն պորտալ և չօգտագործված խաղային բաղադրիչներից (ռեսուրսներից) վերցված դև-թշնամիներ<ref name="Digital" />։ Այս կատակը (խաբեությունը) առաջին անգամ ընդունվել է «<nowiki/>[[Synergistic Software]]<nowiki/>»-ի կողմից մշակված «<nowiki/>[[Diablo: Hellfire]]<nowiki/>» հավելվածում՝ որպես մի առաջադրանք, որտեղ հանդես է գալիս կովի կոստյումով և կովերի թեմայով երկխոսությամբ մի ոչ խաղացող կերպար<ref name="poly1">{{cite web |url=https://www.polygon.com/features/2018/6/29/17517376/diablo-hellfire-expansion-behind-the-scenes-trouble|title=How a Diablo expansion led to behind the scenes trouble |first=David L.|last=Craddock|date=June 29, 2018|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կերպարը հնչյունավորել է [[Ջիմ Էդվարդսը]]՝ մի ծրագրավորող, ով աշխատել է «Hellfire»-ի վրա<ref name="poly1" />: Ըստ Էդվարդսի՝ մշակողները ցանկանում էին ներառել մի առաջադրանք, որը հումորով կհղվեր այս կատակին՝ այն տրամաբանությամբ, որ այնպիսի բովանդակության ներառումը, որը կբավարարեր այն ժամանակվա երկրպագուների սպասումները, դրական արձագանքներ և գնահատականներ կբերեր «<nowiki/>[[Hellfire]]<nowiki/>»-ին<ref name="poly1" />: Առաջադրանքին հնարավոր չէ հասնել սովորական եղանակներով, քանի որ մշակողները միտումնավոր գրել են կոդ, որը խաղացողներից պահանջում էր հատուկ բանալի բառեր մուտքագրել խաղի թղթապանակում գտնվող տեքստային ֆայլի մեջ՝ թաքնված բովանդակությանը հասանելիություն ստանալու համար<ref name="poly1" />: Չնայած «Blizzard»-ը «StarCraft» (1998) խաղում ներառել էր խաբեության կոդ, որը հերքում էր կովերի մակարդակի գոյությունը<ref name="MarySue">{{cite web|url=https://www.themarysue.com/diablo-iii-secret-cow-level/|title=So Diablo III's Secret Level is Basically My Little Pony|first=Susana|last=Polo|date=May 18, 2012|work=[[The Mary Sue]]|publisher=[[Dan Abrams|Abrams Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>, աշխատակիցները, ըստ տեղեկությունների, զվարճացել էին այս կատակով, ինչն էլ հանգեցրեց «Diablo II»-ում կովերի մակարդակի ստեղծմանը՝ որպես խաղի հիմնական սյուժեից հետո հասանելի բովանդակություն<ref name="Digital">{{cite news|url=https://www.digitalspy.com/videogames/a812083/biggest-game-myths-busted/|title=10 biggest game myths BUSTED, from Bigfoot to brainwashing|first=Sam|last=Loveridge|date=October 26, 2016|work=[[Digital Spy]]|publisher=[[Hearst Communications]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|title=Five Gaming Rumors That Were Too Good to Stay Fake|first=Yannick|last=LeJacq|work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]]|date=November 10, 2014|accessdate=September 21, 2021|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124132955/https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|archivedate=January 24, 2022}}</ref>: Այս մակարդակ մուտք գործելու համար, որը հայտնի է նաև որպես «Moo Moo Farm» (Մու Մու Ֆերմա), խաղացողները պետք է հավաքեն երկու հատուկ կախարդական իրեր և ավարտեն խաղը՝ սպանելով դրա վերջնական բոսին, այնուհետև ճանապարհորդեն խաղի առաջին գործողության կենտրոնական տարածք՝ խաղալով այն բարդության մակարդակով, որն արդեն անցել են: Այդ տարածքում «<nowiki/>[[Horadric Cube]]<nowiki/>» (Հորադրիկի խորանարդ) անունով հայտնի սարքի միջոցով վերոնշյալ իրերը համադրելը մոտակայքում կստեղծի կարմիր [[Պորտալ (գիտական ֆանտաստիկա)|պորտալ]], որը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել մի տարածք, որը բնակեցված է մեծ թվով «<nowiki/>[[Hell Bovines]]<nowiki/>»-ներով (Դժոխային կովեր)՝ երկոտանի թշնամական տավարներով, որոնք զինված են բևեռային զենքերով (polearms)<ref name="GRadar2" />: Դժոխային կովերին առաջնորդում է մի բոս թշնամի, որը հայտնի է որպես «The Cow King» (Կովերի արքա). նրան հաղթելը կտա հատուկ իրեր՝ որպես առաջադրանքի պարգև, բայց կանջատի կարմիր պորտալը, ինչը խաղացողին թույլ չի տա նորից այցելել այդ տարածք նույն բարդության ռեժիմում<ref name="Vice" />: Հետադարձ հայացք գցելով՝ «<nowiki/>[[Diablo III]]<nowiki/>»-ի գլխավոր դիզայներ [[Ջեյ Ուիլսոնին]] դուր էր եկել, որ «Diablo II»-ի կովերի մակարդակի բովանդակությունը որոշակի նպատակ ուներ, բայց կարծում էր, որ այն գրեթե փոխարինել կամ ստվերել էր խաղի մի մասը: Նա նշել էր, որ խաղի շարունակությունը գաղտնի մակարդակի հայեցակարգին կվերաբերվի ավելի մեծ խնամքով<ref name="MTV">{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804231850/http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|url-status=dead|archive-date=August 4, 2017|date=July 8, 2008|title ='Diablo III' Designer Discusses Possible Return Of Cow Level|first=Jon|last=Tracey|work=[[MTV]]|publisher=[[Paramount Global]]|accessdate=September 24, 2021}}</ref>: «Blizzard»-ը «Diablo II»-ից հետո թողարկված որոշ խաղերում ներառել է կովերի մակարդակի նմանատիպ թեմաներով մակարդակներ, ընդ որում «Diablo III»-ում առկա են մի քանի այդպիսի մակարդակներ, որոնց հասանելիություն ստանալու համար խաղացողներից հաճախ պահանջվում է կատարել գործողությունների բարդ ընթացակարգ<ref>{{cite web|first=Steven|last=Bogos |url=https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered |title=(Another) Secret Cow Level Discovered in Diablo 3|work=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]]|publisher=[[Gamurs]] |date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617120702/https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered|archive-date=June 17, 2020 |access-date=September 24, 2021}}</ref>: «Whimsyshire»-ը, որը հայտնի է նաև որպես «<nowiki/>[[Պոնիների մակարդակ]]<nowiki/>», չի պարունակում կովային թշնամիներ, բայց շարունակում է օրիգինալ կովերի մակարդակի սյուրռեալիստական թեման և ներառում է Կովերի արքայի ուրվականի կարճատև հայտնությունը<ref name="MarySue" /><ref name="Vice">{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-greatest-moments-of-blizzard-entertainment-905/|title=The Greatest Moments in Blizzard Entertainment History |first=Mark|last=Porter|date=June 9, 2015 |work=[[Vice (magazine)|Vice.com]]|publisher=[[Vice Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Not the Cow Level»-ը («Սա կովերի մակարդակը չէ») ժամանակավոր մակարդակ էր, որը թողարկվել էր բացառապես [[PC Games|PC]] հարթակների համար 2015 թվականի մայիսին՝ նշելու «Diablo III»-ի երրորդ տարեդարձը, և ներառում էր թշնամի բոս՝ հայտնի որպես «Cow Queen» (Կովերի թագուհի), ում կարելի էր հանդիպել այն բանից հետո, երբ խաղացողները սպանում էին «Herald of the Queen» (Թագուհու սուրհանդակ) կոչվող թշնամու միավորին<ref>{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2015-05-15-diablo-3-third-anniversary-adds-cow-level-on-pc-ps4-xbox-one|title=Diablo 3 third anniversary adds cow level on PC, PS4, Xbox One|last= Purchese |first=Robert |date=May 15, 2015|work=[[Eurogamer]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: 2016 թվականի մարտին «Blizzard»-ը թողարկեց բոնուսային մակարդակ, որը հարգանքի տուրք էր մատուցում «Diablo III»-ի նկարիչ և միջավայրի դիզայներ [[Քևին Քանայ Գրիֆիթ]]<nowiki/>ին, ով մահացել էր 2014 թվականին: «<nowiki/>[[Kanai’s Stomping Grounds]]<nowiki/>»-ում խաղացողները մարտնչում էին կովային թշնամիների դեմ Գլխավոր Ավագ Քանայի հետ միասին, ում կերպարը ստեղծվել էր Գրիֆիթի «Barbarian» (Բարբարոս) խաղային կերպարի օրինակով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/diablo-3-cow-level-appears-as-a-tribute-to-former-blizzard-arist/|title=Diablo 3 "Cow Level" appears as a tribute to former Blizzard artist|last=Chalk |first=Andy |date=March 3, 2016|work=[[PC Gamer]]|publisher=[[Future plc]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի 20-ամյակի կապակցությամբ «Blizzard»-ը կովերի մակարդակի տարբերակներ ներառեց իր մյուս խաղերում<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/world-of-warcraft-gets-its-own-secret-cow-level/|title=World of Warcraft gets its own secret cow level|last=Messner |first=Steve |date=January 5, 2017|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «World of Warcraft»-ում 2017 թվականին խաղացողներից պահանջվում էր սպանել «Treasure Goblin»-ին (Գանձերի գոբլին), որպեսզի հայտնվի պորտալ, որը հնարավորություն կտա մուտք գործել այդ մակարդակ: «Hearthstone» (2014) թվային քարտային խաղի «<nowiki/>[[Tavern Brawl]]<nowiki/>» ռեժիմում ներառված էր բոնուսային, բացվող հանդիպում Կովերի արքայի հետ՝ «<nowiki/>[[Secret Level]]<nowiki/>» (Գաղտնի մակարդակ) քարտի միջոցով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/how-to-unlock-the-secret-cow-king-battle-in-this-weeks-hearthstone-tavern-brawl/|title=How to unlock the secret Cow King battle in this week's Hearthstone Tavern Brawl|last=Clark |first=Tim |date=January 6, 2017|work=PC Gamer |publisher=Future plc|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Diablo II: Resurrected]]<nowiki/>» (2021) խաղում կովերի մակարդակի պորտալը կարող է նորից բացվել, և հենց մակարդակն այժմ անվերջ խաղալի է նույնիսկ այն բանից հետո, երբ Կովերի արքան սպանված է<ref name="PSLS">{{cite news|url=https://www.playstationlifestyle.net/2021/09/21/behind-diablo-ii-resurrected-authenticity-developer-interview/|title=Behind Diablo II Resurrected's Pursuit of 20-Year-Old Authenticity – Developer Interview|first=Chandler|last=Wood |date=September 21, 2021 |work=Playstation Lifestyle|accessdate=September 21, 2021}}</ref>: 2023 թվականի մայիսին «Blizzard»-ի գլխավոր մենեջեր Ռոդ Ֆերգյուսոնը հրապարակայնորեն հերքեց կովերի մակարդակի գոյությունը և հայտարարեց, որ մշակողները աշխատում են «Diablo IV»-ը «հնարավորինս իրատեսական» պահելու ուղղությամբ<ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-are-hunting-for-a-non-existent-secret-cow-level|title=Diablo 4 players are hunting for a non-existent secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=[[Eurogamer]]|publisher=Gamer Network|date=June 14, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Այնուամենայնիվ, խաղացողները ակնարկում էին խաղում հայտնաբերված ենթադրյալ հուշումների մասին դրա հունիսյան թողարկումից հետո, ինչպիսիք են «Oxen Gods»-ի (Ցուլ աստվածներ) հիշատակումը և կովի ձևով քարտեզը<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/these-diablo-4-players-are-working-together-to-find-the-games-secret-cow-level-which-officially-does-not-exist/|title=These Diablo 4 players are working together to find the game's secret cow level, which officially does not exist|first=Andy|last=Chalk|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=June 13, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Մի քանի ամիս անց մի խաղացող հայտարարեց, որ սպանել է 666 կով և արդյունքում պարգևատրվել է մի քանի մասունքներից մեկով, որոնք կարող էին բացել «<nowiki/>[[Forlorn Hovel]]<nowiki/>» (Լքված խրճիթ) կոչվող վայրը, որտեղ գտնվում էր դեպի կովերի մակարդակ տանող գաղտնի պորտալը<ref>{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/diablo-4-player-uncovers-cow-level-mystery|title=Diablo 4 Players Take a Major Step Toward Solving the Cow Level Mystery|first=Charlie|last=Wacholz|work=IGN|publisher=Ziff Davis|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/after-slaying-666-cows-diablo-4-player-makes-major-breakthrough-in-the-hunt-for-the-secret-cow-level/|title=After slaying 666 cows, Diablo 4 player makes major breakthrough in the hunt for the secret cow level|first=Tyler|last=Colp|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-make-apparent-breakthrough-in-hunt-for-secret-cow-level|title=Diablo 4 players make apparent breakthrough in hunt for secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=Eurogamer|publisher=Gamer Network|date=October 24, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref>: Մակարդակի վերաբերյալ ենթադրությունները նոր թափ ստացան 2024 թվականի սեպտեմբերին՝ «Diablo IV»-ի թարմացումից հետո, երբ «<nowiki/>[[Wowhead]]<nowiki/>»-ը կազմեց «Diablo III»-ի այնպիսի առարկաների տվյալների բազա, ինչպիսին է «Bovine Bardiche»-ը (Կովային բերդիշ), որը «Blizzard»-ի կողմից նկարագրվել էր որպես «ուժեղ վնասված և փտած զենք, որից գոմաղբի հոտ է գալիս»<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamesn.com/diablo-4/2-0-cow-level-vessel-of-hatred|title=Suspicious Diablo 4 cow level clues unearthed in 2.0 update|first=Jamie|last=Hore|work=[[PCGamesN]]|publisher=NetworkN|date=September 2, 2024|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: == <big>Ազդեցություն և ժառանգություն</big> == Կովերի մակարդակը հիշատակվում է որպես «Diablo» շարքի վրա ազդեցություն թողած կարևոր գործոն, ընդ որում բազմաթիվ աղբյուրներ ուշադրություն են դարձնում դրա հանրաճանաչությանը և ծագմանը՝ որպես տեսախաղերի պատմության մեջ ամենանշանավոր կատակներից մեկը: Կովերի մակարդակի կամ դրա հետ կապված տարրերի հղումները հայտնվել են «Blizzard»-ի յուրաքանչյուր խաղում՝ սկսած 1990-ականների վերջից<ref name="MarySue" /><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2006-09-08-phat-loot-phriday-wirts-third-leg.html|title=Phat Loot Phriday: Wirt's Third Leg|first=M.|last=Schramm|date= September 9, 2006|work=[[Engadget]]|publisher=[[Yahoo! Inc. (2017–present)|Yahoo! Inc.]]| access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kotaku.com/diablos-killer-cows-are-all-our-fault-1790909485|title=Diablo's Killer Cows Are All Our Fault|first=Mike|last= Fahey |date=June 1, 2017 |work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]] |access-date=September 23, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի վրա աշխատած մշակողները, թեմայի վերաբերյալ ուղղակի հարցերին պատասխանելիս, կատակով լուրջ տոնով պնդում էին, թե կովերի մակարդակ գոյություն չունի<ref name="PSLS" /><ref name="Hardware">{{cite news|url=https://www.hardwarezone.com.sg/feature-diablo-ii-resurrected-technical-alpha-developers-interview|title=Diablo II: Resurrected: Our post-Technical Alpha Q&A with the developers|first=Kenneth|last=Ang|date=April 16, 2021|work=[[HardwareZone]]|publisher=[[SPH Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="pcgamesn2">{{cite magazine |url=https://www.pcgamesn.com/diablo-2-resurrected/fix-diablo-2|last=Irwin|first=Dave |title=Diablo 2 Resurrected interview: "we're not trying to fix Diablo 2"|magazine=[[PCGamesN]]|publisher=Network N Media |date=April 27, 2021 |access-date=September 18, 2021}}</ref>: [[Ուիլ Ֆուլտոն]]<nowiki/>ը տեսախաղերի համայնքում «Կովերի մակարդակ չկա» արտահայտության տարածվածությունը համեմատել է «տորթը սուտ է» («<nowiki/>[[the cake is a lie]]<nowiki/>») արտահայտության հետ<ref name="Digital2">{{cite news|url=https://www.digitaltrends.com/gaming/diablo-3-cow-level/|title=Happy third birthday, Diablo III! Here's that Cow Level you won't shut up about|first=Will|last=Fulton|date=May 15, 2015|work=[[Digital Trends]]|publisher=Digital Trends Media Group|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Gamingbolt]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակի շուրջ ստեղծված հանրաճանաչությունը նկարագրել է որպես «այնքան մեծ և ինքնաբավ, որ այն դարձավ ինքնագեներացվող մեմ»<ref name="Gamingbolt">{{cite web |first=Pramath|last=Parijat|date= September 24, 2020 |title=World of Warcraft Gets Secret Cow Level In Celebration Of Diablo's Anniversary|url=https://gamingbolt.com/world-of-warcraft-gets-secret-cow-level-in-celebration-of-diablos-anniversary|website=Gamingbolt|access-date=December 21, 2020}}</ref>: Կովերի մակարդակը շարունակում է դրական արձագանքներ ստանալ քննադատների և տեսախաղերի համայնքի կողմից և հայտնվում է այնպիսի պարբերականների թաքնված անակնկալների (Easter eggs), բոնուսային մակարդակների կամ կողմնակի առաջադրանքների բազմաթիվ «լավագույն» ցուցակներում, ինչպիսիք են «<nowiki/>[[Complex]]<nowiki/>»-ը, «<nowiki/>[[IGN]]<nowiki/>»-ը և «<nowiki/>[[GamesRadar|GamesRadar+]]<nowiki/>»-ը<ref>{{cite web|last=Woo|first=Ryan|url=https://www.complex.com/pop-culture/2012/01/the-50-best-video-game-easter-eggs-ever/43|title=The 50 Best Video Game Easter Eggs |work=[[Complex Networks|Complex]]|publisher=[[BuzzFeed]]|date=January 19, 2012|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="IGN">{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/2016/06/07/top-10-secret-levels-in-video-games|title=Top 10 Secret Levels in Video Games|author=Staff|work=[[IGN]]|publisher=[[Ziff Davis]] |date=7 June 2016 |accessdate=September 21, 2021}}</ref><ref name="GRadar1">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/the-16-best-bonus-levels-of-all-time/|title=The 25 best bonus levels of all time |first1=Justin|last1=Towell|first2= Lucas|last2=Sullivan |date=March 31, 2014 |work=GamesRadar+|publisher=Future plc|accessdate=September 21, 2021 }}</ref><ref name="GRadar2">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/100-best-easter-eggs-all-time/8/|title=The 100 best Easter Eggs of all time|first1=Ryan|last1=Taljonick |first2= Henry|last2=Gilbert|date=April 19, 2014 |work=[[GamesRadar+]]|publisher=[[Future plc]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Հոլշտեյն-Ֆրիզյան ցեղատեսակի տավարների հսկայացման (գիգանտիզմի) երևույթի շուրջ քննարկման ժամանակ [[Ջեյմս Գորմանը]] «<nowiki/>[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]<nowiki/>»-ից զուգահեռներ անցկացրեց գաղտնի կովերի մակարդակի հետ, որը նա համարում էր չափազանց տպավորիչ՝ խաղային կերպարի՝ հսկայական երկոտանի ֆրիզյան կովերով շրջապատված լինելու «տարօրինակ և անհանգստացնող» բնույթի պատճառով<ref>{{cite magazine |url=https://www.nytimes.com/2018/11/30/science/knickers-holstein-size.html|first= James|last=Gorman|title=Knickers the Steer Really Is Big. But Most of Us Don't Know a Cow's Normal Size|magazine=[[New York Times]]|date= November 30, 2018|access-date=May 25, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Vichy|Vice]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակը համարել է «Blizzard»-ի խաղերի մշակման ողջ պատմության ամենաուշագրավ պահերից մեկը<ref name="Vice" />: Կովերի մակարդակը այլ խաղերում դարձել է թաքնված անակնկալների (Easter egg) տեսքով հղումների կամ նմանակումների առարկա: «Final Fantasy VII»-ի PC տարբերակը ներառում է մի հղում, որին խաղացողը կարող է հանդիպել, եթե խաղային հաջորդականության ժամանակ ընտրվի ճիշտ որոշումը<ref name="Houston">{{cite news|url=https://www.houstonpress.com/arts/10-things-you-probably-didnt-know-about-final-fantasy-vii-6373324|title=10 Things You Probably Didn't Know About Final Fantasy VII|first=Jef|last=Rouner|date=December 9, 2013|work=[[Houston Press]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Այս մակարդակին հղում է արվում 2016 թվականի «Watch Dogs 2» տեսախաղում մի կերպարի կողմից՝ ներթափանցման փորձի բարդության մակարդակն ու ռիսկերը նկարագրելու համար<ref>{{Cite web|url=https://gamingbolt.com/15-most-amazing-watch-dogs-2-secrets-you-didnt-notice/12|title=15 Most Amazing Watch Dogs 2 Secrets You Didn't Notice - Page 12|first=Ravi|last=Sinha|work=GamingBolt|date=November 25, 2016 | access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կովերի մակարդակը՝ որպես հարգանքի տուրք, նմանակվել է այնպիսի խաղերում, ինչպիսիք են «Goat Simulator»-ը, «Marvel Heroes»-ը և «Minecraft Dungeons»-ը<ref name="VG247">{{cite web|url=https://www.vg247.com/goat-simulator-pays-tribute-to-diablos-infamous-cow-level|title=Goat Simulator pays tribute to Diablo's infamous Cow Level|first= Brenna|last=Hillier|date=November 23, 2014|website=[[VG247]]|publisher=Gamer Network|accessdate=September 21, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2015-01-23-marvel-heroes-hands-out-free-cows-and-plans-team-up-revamp.html|title=Marvel Heroes hands out free cows and plans team-up revamp|first=Justin|last=Olivetti|date= January 23, 2015|work=Engadget|publisher=Yahoo! Inc. | access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/minecraft-dungeons-pays-tribute-to-diablo-with-a-secret-cow-level/|title=Minecraft Dungeons pays tribute to Diablo with a secret cow level|last=Chalk |first=Andy |date=May 27, 2020|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} ==Գրականություն== * {{Cite book|last=Craddock|first=David&nbsp;L.|title=Stay Awhile and Listen|year=2019|publisher= Digital Monument Press, LLC|volume=Book II: Heaven, Hell, and Secret Cow Levels|asin=B07ZQQRWS9}} [[Կատեգորիա:Blizzard Entertainment]] aczzyypcgik01w0qqwl74bakza65krx 10806594 10806574 2026-06-30T07:33:11Z Varduhy Arakelyan 172700 /* */ 10806594 wikitext text/x-wiki '''Cho Wi-je''' ({{Korean|조위제}}; born 25 August 2001) is a South Korean professional [[Association football|footballer]] who plays as a [[Defender (association football)#Centre-back|centre-back]] for [[Jeonbuk Hyundai Motors]] and the [[South Korea national football team|South Korea national team]].<ref>{{cite web |title=Profile |url=https://www.kleague.com/record/playerDetail.do?playerId=20220174 |accessdate=31 May 2026 |publisher=kleague.com |language=Korean}}</ref> == Club career == In 2021, Cho Wi-je signed a professional contract with Busan IPark.<ref>{{Cite web |last=연합뉴스 |date=2021-12-22 |title=프로축구 부산, 유스팀 출신 조위제 우선 지명 영입 |trans-title=Professional football team Busan gives first priority to signing Cho Wi-je, who came from the youth team. |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20211222046100007 |access-date=2021-12-22 |website=Yonhap |language=ko}}</ref> Four years later, he received a call from Jeonbuk and joined Jeonbuk in January 2026.<ref>{{Cite web |last=전북현대모터스 |date=2026-01-07 |title=전북현대모터스FC, ‘철벽’ 센터백 조위제 합류… 수비 라인 세대교체 |trans-title=Jeonbuk Hyundai Motors FC, 'Impenetrable' center back Jo Wi-je joins… Defensive line undergoes generational change |url=https://hyundai-motorsfc.com/media/news/100663 |access-date=2026-01-07 |website=hyundai-motorsfc.com |language=ko}}</ref> == International career == Cho Wi-je was called up to the [[South Korea national football team|South Korea]] squad for the [[2026 FIFA World Cup]] on 31 May 2026 as a replacement for the injured [[Cho Yu-min]].<ref>{{cite web |date=May 31, 2026 |title=South Korea defender Cho ruled out of World Cup |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-korea-defender-cho-ruled-out-world-cup-2026-06-01/ |access-date=June 1, 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref> == Career statistics == === Club === {{Updated|match played 13 May 2026}}<ref>{{cite web|url=https://www.soccerway.com/player/cho-wi-je/2V17iLDN/ |title=Cho Wi-je |accessdate=31 May 2026 |publisher=soccerway.com}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |Cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="5" |[[Busan IPark]] |[[2022 K League 2|2022]] | rowspan="4" |[[K League 2]] |25 |0 |2 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |27 |0 |- |[[2023 K League 2|2023]] |32 |1 |1 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[K League]] promotion play-offs|name=KLPO}} |0 |34 |1 |- |[[2024 K League 2|2024]] |11 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|name=KLPO}} |0 |12 |1 |- |[[2025 K League 2|2025]] |36 |1 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |37 |1 |- ! colspan="2" |Total !104 !3 !4 !0 !0 !0 !2 !0 !110 !3 |- |[[Jeonbuk Hyundai Motors]] |[[2026 K League 1|2026]] |[[K League 1]] |12 |2 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |12 |2 |- ! colspan="3" |Career total !116 !5 !4 !0 !0 !0 !2 !0 !122 !5 |}<!-- ;Notes--> {{notelist}} == References == {{reflist}} == External links == * {{K League player|20220174}} {{Jeonbuk Hyundai Motors squad}} {{South Korea squad 2026 FIFA World Cup}} {{authority control}} {{SouthKorea-footy-defender-stub}} [[Կատեգորիա:Blizzard Entertainment]] kb6srodjuijeogos1l2wj8zn6s6gz8k 10806596 10806594 2026-06-30T07:35:09Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Կատեգորիան հեռացնում եմ ավազարկղից 10806596 wikitext text/x-wiki '''Cho Wi-je''' ({{Korean|조위제}}; born 25 August 2001) is a South Korean professional [[Association football|footballer]] who plays as a [[Defender (association football)#Centre-back|centre-back]] for [[Jeonbuk Hyundai Motors]] and the [[South Korea national football team|South Korea national team]].<ref>{{cite web |title=Profile |url=https://www.kleague.com/record/playerDetail.do?playerId=20220174 |accessdate=31 May 2026 |publisher=kleague.com |language=Korean}}</ref> == Club career == In 2021, Cho Wi-je signed a professional contract with Busan IPark.<ref>{{Cite web |last=연합뉴스 |date=2021-12-22 |title=프로축구 부산, 유스팀 출신 조위제 우선 지명 영입 |trans-title=Professional football team Busan gives first priority to signing Cho Wi-je, who came from the youth team. |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20211222046100007 |access-date=2021-12-22 |website=Yonhap |language=ko}}</ref> Four years later, he received a call from Jeonbuk and joined Jeonbuk in January 2026.<ref>{{Cite web |last=전북현대모터스 |date=2026-01-07 |title=전북현대모터스FC, ‘철벽’ 센터백 조위제 합류… 수비 라인 세대교체 |trans-title=Jeonbuk Hyundai Motors FC, 'Impenetrable' center back Jo Wi-je joins… Defensive line undergoes generational change |url=https://hyundai-motorsfc.com/media/news/100663 |access-date=2026-01-07 |website=hyundai-motorsfc.com |language=ko}}</ref> == International career == Cho Wi-je was called up to the [[South Korea national football team|South Korea]] squad for the [[2026 FIFA World Cup]] on 31 May 2026 as a replacement for the injured [[Cho Yu-min]].<ref>{{cite web |date=May 31, 2026 |title=South Korea defender Cho ruled out of World Cup |url=https://www.reuters.com/sports/soccer/south-korea-defender-cho-ruled-out-world-cup-2026-06-01/ |access-date=June 1, 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref> == Career statistics == === Club === {{Updated|match played 13 May 2026}}<ref>{{cite web|url=https://www.soccerway.com/player/cho-wi-je/2V17iLDN/ |title=Cho Wi-je |accessdate=31 May 2026 |publisher=soccerway.com}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |Cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="5" |[[Busan IPark]] |[[2022 K League 2|2022]] | rowspan="4" |[[K League 2]] |25 |0 |2 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |27 |0 |- |[[2023 K League 2|2023]] |32 |1 |1 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[K League]] promotion play-offs|name=KLPO}} |0 |34 |1 |- |[[2024 K League 2|2024]] |11 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|name=KLPO}} |0 |12 |1 |- |[[2025 K League 2|2025]] |36 |1 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |37 |1 |- ! colspan="2" |Total !104 !3 !4 !0 !0 !0 !2 !0 !110 !3 |- |[[Jeonbuk Hyundai Motors]] |[[2026 K League 1|2026]] |[[K League 1]] |12 |2 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |12 |2 |- ! colspan="3" |Career total !116 !5 !4 !0 !0 !0 !2 !0 !122 !5 |}<!-- ;Notes--> {{notelist}} == References == {{reflist}} == External links == * {{K League player|20220174}} {{Jeonbuk Hyundai Motors squad}} {{South Korea squad 2026 FIFA World Cup}} {{authority control}} {{SouthKorea-footy-defender-stub}} [[:Կատեգորիա:Blizzard Entertainment]] o59q0nysc8je6torgywl3oavrk98ry1 2 1331516 10806588 10803613 2026-06-30T07:11:56Z Mari Araqelyan 172701 10806588 wikitext text/x-wiki [[File:Bumperball9.jpg|thumb|'''Բաբլ ֆուտբոլ'''|alt=Bubble football]] '''Բաբլ ֆուտբոլ'''<ref>{{Cite web |title= Get in the Bubble If You Want to Live: Bubble Soccer's Improbable Rise, bubble soccer popularized in Europe |url= https://www.vice.com/en/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |website= VICE Sports |access-date= October 28, 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160503063236/https://sports.vice.com/en_us/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |archive-date= May 3, 2016 |url-status= live }}</ref> '''(անգլ.՝ ''Bubble football'' կամ ''bubble soccer''),''' ռեկրեացիոն խաղ/սպորտաձև, որտեղ [[ֆուտբոլ]] են խաղում՝ կիսով չափ պարփակված լինելով փչովի [[տորուսաձև]] գնդակի (բասեյնի փչովի գնդակի՝ [[Զորբ|զորբի]] նման) մեջ, որը ծածկում է խաղացողի մարմնի վերին հատվածն ու գլուխը<ref>{{cite news |url= http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |title=What Is the Origin of Bubble Soccer? |publisher=[[Huffington Post]] |author=John Anthony |date=March 5, 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150330045837/http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |archive-date= March 30, 2015 |access-date=August 31, 2015 |url-status=live|quote=In April of 2014, a video from a Bubble Football operator in Algund, Italy set the internet on fire. People loved [[Scream (1996 film)]] Google traffic volume shows a huge spike in the sport from barely any searches to literally millions of searches throughout the world in about a weeks time, all because of one video posted on YouTube (below). Bubble soccer had exploded and the world wanted more of it.}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |title=Bubble soccer bursts onto the scene |publisher=[[Loudoun Times-Mirror]] |author=Carl Lukat |date=August 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135820/http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |archive-date=August 31, 2015 |access-date=August 30, 2015 |url-status=live|quote=The sport originated four years ago in Norway. Bubble soccer surfaced in the United States in 2013 and has grown in notoriety since - currently played in 37 states.}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |title=Flopperball brings a dose of football, soccer to McHenry County (with video) |publisher=[[Northwest Herald]] |author=Stephen di Benedetto |date=August 30, 2015 |location=[[Crystal Lake, Illinois|Crystal Lake]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135355/http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |archive-date=August 31, 2015 |url-status=live|quote=Originating in Norway in 2011, bubble soccer and football leagues have begun in more than 35 cities across the country, including Milwaukee, Boston and New York, according to the National Association of Bubble Soccer. The game combines the contact of football with the finesse of soccer. Bubble soccer.}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.ngnews.ca/News/Local/2015-04-01/article-4098115/Sports-with-a-soft-landing/1 |title=Sports with a soft landing |publisher=[[New Glasgow News]] |author=Amanda Jess |date=April 1, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305020442/http://www.ngnews.ca/News/Local/2015%2D04%2D01/article%2D4098115/Sports%2Dwith%2Da%2Dsoft%2Dlanding/1 |archive-date=March 5, 2016 |access-date=August 30, 2015 |url-status=dead|quote=The ball was secondary, an arbitrary piece of equipment really only there so it could be classified as a game, rather than a full-out attempt to knock your opponent off his or her feet.}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |title=Playing soccer in a bubble? Count us in |publisher=[[KUSA (TV)]] |author=Taylor Temby |date=August 1, 2014 |archive-url=https://archive.today/20160414204710/http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |archive-date=April 14, 2016 |access-date=August 30, 2015 |url-status=dead|quote=Bump soccer requires players to wear an inflatable "bubble" tube while they run around the pitch trying to score. The "bump suits" make it easy to plow over your friends and bounce around on the field. }}</ref>։ Այս խաղը սովորաբար խաղում են թիմերով՝ մեծ փակ տարածքներում կամ բացօթյա դաշտերում։ Բաբլ ֆուտբոլը հետևում է սովորական ֆուտբոլի նույն նպատակներին և ընդհանուր կանոններին (այսինքն՝ թիմերը մրցում են գնդակը հակառակորդի դարպասը խփելու համար)՝ այն լրացուցիչ պայմանով, որ յուրաքանչյուր խաղացող պետք է իր վերին իրանի շուրջ կրի փչովի գնդակ՝ [[Ջրային գնդակ|ջրային գնդակի]] նման։ Բաբլ ֆուտբոլը հաճախ խաղում են կորպորատիվ թիմային կառուցման օրերին, ընկերական երեկույթներում, նշանադրության կամ նախահարսանեկան հավաքույթներում և ծննդյան երեկույթներում: Կան նաև բաբլ ֆուտբոլի բազմաթիվ տարբերակներ<ref>{{Cite web |title=Watch Out, St. Louis -- Bubble Soccer Is Coming to Town |url=http://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |website=Riverfront Times |access-date=October 28, 2015 |archive-date=November 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127195605/https://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |url-status=dead }}</ref>, ինչպիսիք են բաբլ բոուլինգը, բաբլ սումոն, բաբլ սոքերը և օդային գնդակի ֆուտբոլը։ == Ծագում == [[File:14548-Bubble Soccer-9085 (15357167823).jpg|thumb|'''«Բաբլ ֆուտբոլի''' '''հանդիպում [[Տեխասի A&M համալսարան|Տեխասի A&M համալսարան-Քոմերսում]], 2014 թվականի դեկտեմբեր»''']] Բաբլ ֆուտբոլն առաջին անգամ ցուցադրվել է [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] 2011 թվականին<ref>{{Cite web |title=Bubble Soccer is the Safest (Kind Of?), Most Brutal Sport You'll Ever See |url=http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |website=Playboy |access-date=October 28, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012004643/http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |archive-date=October 12, 2015 |url-status=dead}}</ref>՝ Հենրիկ Էլվեստադի և [[Յոհան Գոլդեն|Յոհան Գոլդենի]] կողմից, երբ այն հայտնվեց նրանց հեռուստատեսային [[Ոսկե գոլ|«Ոսկե գոլ»]]<ref>{{cite web |url=http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |title=The Brief History of Bubble Football |publisher=Bubble-soccer.us |date=September 16, 2014 |access-date=March 26, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430191646/http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |archive-date=April 30, 2016 |url-status=dead }}</ref> շոուում։ Միացյալ Թագավորությունում (Մեծ Բրիտանիայում) խաղը տարածվեց Լի Մոսլիի կողմից, ով ինքնաֆինանսավորում էր այն<ref>{{Cite web |title=New sport "Bubble Soccer" bursts onto the scene. |url=https://news.yahoo.com/blogs/trending-now/new-sport-%25E2%2580%259Cbubble-soccer%25E2%2580%259D-bursts-onto-the-scene--174858345.html |website=Yahoo News |access-date=October 28, 2015}}</ref>։ Մինչև 2014 թվականը խաղը հասել էր Նոր Զելանդիա<ref>{{Cite web |title=What is the story behind the sport of Bubble Soccer? |url=http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |website=Sporting News |access-date=October 28, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030235838/http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |archive-date=October 30, 2015 |url-status=dead}}</ref>, իսկ ԱՄՆ-ում այն հիմնադրեց «Bubbleball Inc.»<ref>{{Cite web |title=BubbleBall Inc. Launches Bubble Soccer Craze in U.S. |url=https://www.prweb.com/releases/bubbleball_inc_launches_bubble_soccer_craze_in_u_s_/prweb11967112.htm |website=PR Web |access-date=June 24, 2024}}</ref> ընկերության հիմնադիր Մահդադ Թահերին։ Այժմ ԱՄՆ-ում այն վերահսկվում է իր կառավարող մարմնի՝ BBA-ի (Bubbleball Business Association) կողմից։ BBA բաբլբոլ սպորտաձևը մշակվել է BBA-ի հիմնադիր Մահդադ Թահերիի կողմից և մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսին Հարավային Կալիֆոռնիայում<ref>{{Cite web |title=The Sport of Bubbleball is Born – BBA Bubbleball League is Coming to Southern California |url=https://www.send2press.com/wire/the-sport-of-bubbleball-is-born-bba-bubbleball-league-is-coming-to-southern-california/ |website=Send 2 Press |access-date=August 1, 2019}}</ref>։ COVID-ը մի քանի տարով խոչընդոտեց զարգացման ծրագրերը։ Այնուամենայնիվ, 2025 թվականի օգոստոսի 2-ին SDSU-ի (Սան Դիեգոյի պետական համալսարան) և UCSD-ի (Կալիֆոռնիայի համալսարան, Սան Դիեգո) ուսանողների միջև BBA բաբլբոլի առաջին ամբողջական հանդիպումը հեռարձակվեց «ESPN: The Ocho»<ref>{{Cite web |title=ESPN8: The Ocho Returns July 31-August 3 as the Ultimate Destination for Seldom-Seen Sports and Absurd Athleticism |url=https://espnpressroom.com/us/press-releases/2025/07/espn8-the-ocho-returns-july-31-august-3-as-the-ultimate-destination-for-seldom-seen-sports-and-absurd-athleticism/ |website=ESPN Press Room |access-date=July 16, 2025}}</ref> հեռուստաալիքով՝ հանրությանը ներկայացնելով խաղի և հանդերձանքի նոր ձևաչափ։ == Պաշտոնական կերպարանքը Շարք Թենքում == 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին բաբլ ֆուտբոլը հայտնվեց ամերիկյան [[«Shark Tank» հեռուստաշոու|«Shark Tank» հեռուստաշոուում]]։ Բամպեր ֆուտբոլի ազգային ասոցիացիայի (հիմնված ԱՄՆ-ում) լիգայի կոմիսար Ջոն Էնթոնի Ռադոստան ներկայացավ հաղորդմանը՝ փորձելով գործարք կնքել շոուի ներդրողների հետ։ Թեև նրա բիզնես-առաջարկն ի վերջո հաջողությամբ չպսակվեց, այդ հայտնվելը մեծ արձագանք գտավ և լայնորեն լուսաբանվեց մամուլում։ == Տարբեր սցենարներ == Բաբլ ֆուտբոլ (բլուր ֆուտբոլ) խաղալիս կան մի շարք այլընտրանքային սցենարներ, որոնցով կարելի է խաղալ. * Բլուր բոուլինգ: Խաղացողների մի խումբը, որպես կեգլիներ, կանգնում է խաղադաշտի մի ծայրին, մինչդեռ մեկ այլ խաղացող փորձում է վազել և թռիչքով հարվածել նրանց՝ նպատակ ունենալով հնարավորինս շատ «կեգլիներ» տապալել: * Բլուր [[սումո]]: Երկու խաղացող փորձում են միմյանց դուրս մղել սահմաններից, որոնք գծված են գետնին՝ շրջանի տեսքով: * Բուլդոգ: Մեկ խաղացող (մեկնարկային բուլդոգը) փորձում է տապալել հնարավորինս շատ խաղացողների<ref>{{Cite web |title=Bubble soccer comes to Riverfest |url=http://www.kansas.com/entertainment/river-festival/article22373907.html |website=kansas |access-date=October 28, 2015}}</ref>՝ թույլ չտալով նրանց անցնել խաղադաշտի մի ծայրից մյուսը: Նա, ով տապալվում է, նույնպես դառնում է «բուլդոգ»:. == Բաբլ ֆուտբոլի միջազգային գավաթ == 2018 թվականի մայիսին [[Լոնդոն|Լոնդոնի]]<ref>{{Cite news |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/bubble-football-world-cup-set-make-debut-london-organisers-issue-call-england-players-141936618.html |title=Bubble Football World Cup is Made debut in London as organizers issue a call for England players|access-date=May 30, 2017 |language=en-GB}}</ref> Շորդիչ թաղամասում (որը գտնվում է [[Հաքնի լոնդոնյան բորո|Հաքնի լոնդոնյան բորոյում]]) տեղի ունեցավ պատմության մեջ առաջին [[Աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունը]], իսկ եզրափակիչ խաղերն անցկացվեցին «<nowiki/>[[Ուեմբլի մարզադաշտ|Ուեմբլի]]<nowiki/>» մարզադաշտում։ Աշխարհի առաջնությանը մասնակցած երկրների թվում էին Ֆինլանդիան, Բրազիլիան, Պորտուգալիան և Իսպանիան։ ==Տես նաև== * [[Զորբինգ]] * [[Մինի ֆուտբոլ]] (5-ը 5-ի դեմ ֆուտբոլ) * Օճառային ֆուտբոլ * Նստած ֆուտբոլ ==Ծանոթագրություններ== {{Reflist}} ==External links== * {{Commons category-inline}} abb2hqc6yfl90qe1oykk448z8ibgzu2 3 1331688 10806701 10789181 2026-06-30T11:14:59Z Varduhi Galstyan 172866 /* Ողջույն */ Պատասխան 10806701 wikitext text/x-wiki == Ողջույն == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:100%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Պատկեր:Help-browser.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան]] [[Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան|Ի՞նչ չէ Վիքիպեդիան]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Բարի գալուստ Վիքիպեդիա, [[Մասնակից:{{ROOTPAGENAME}}|<span style="color:white">{{ROOTPAGENAME}}</span>]] {{-)}}</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Վիքիպեդիա:Խորհրդարան]] [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարան]] | rowspan="8" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Վիքիպեդիայի մասնակիցների անունից ողջունում եմ Ձեզ Վիքիպեդիայի հայերեն բաժնում։ Հուսով ենք՝ մեծ բավականություն կստանաք՝ մասնակցելով այս նախագծին։ Ուշադրությո՛ւն դարձրեք աշխատանքի հիմնական սկզբունքներին, գործե՛ք վստահ ու մի՛շտ ունեցեք լավ ձգտումներ։ [[Պատկեր:Signature button.png|thumb|ստորագրելու համար պետք է սեղմել այստեղ]] Վիքիպեդիայում հոդվածները չեն ստորագրվում (խմբագրողների ցուցակը ավտոմատաբար ձևավորվում է հոդվածի «Պատմություն» պատուհանում), բայց եթե Դուք ցանկանաք մասնակցել [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարանում]] կամ առանձին հոդվածի քննարկմանը, ապա խնդրում ենք չմոռանալ [[Վիքիպեդիա:Ստորագրություն|ստորագրել]]՝ Ձեր մեկնաբանությունների վերջում ավելացնելով 4 ալիքանշաններից (<nowiki>~~~~</nowiki>) կազմված նշանագիրը կամ սեղմելով կապույտ մատիտի նշանով սեղմակին (խմբագրման պատուհանիկի վերևում)։ {| class="infobox" style="width: 40em; background-color:transparent; border:1px solid #f2a800; float:right; clear:right; font-size:100%" cellspacing="4" |- style="vertical-align: top;" |[[Պատկեր:Writing star.svg|40px]]'''Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։''' [[Պատկեր:2026 FIFA World Cup emblem.svg||60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Պատկեր:WLE Armenia Logo 01.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքիպեդիա:Վիքին սիրում է Երկիրը 2026]] [[Պատկեր:Վիքիպեդիան հանուն ընտրության ազատության.png|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Վիքիպեդիան հանուն ընտրության ազատության 2026]] * [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|'''Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026''']] * '''[[Վիքիպեդիա:Վիքին սիրում է Երկիրը 2026|Վիքին սիրում է Երկիրը 2026]]''' * '''[[Վիքինախագիծ:Վիքիպեդիան հանուն ընտրության ազատության 2026|Վիքիպեդիան հանուն ընտրության ազատության 2026]]''' * [[Վիքինախագիծ:Վիքին հանուն կլիմայական արդարության|'''Վիքին հանուն կլիմայական արդարության''']] * [[:Վիքինախագիծ:Կրթական ծրագիր/ԳՀ|Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»]] * [[Վիքիպեդիա:Կրթական ծրագիր|«Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր]] * [[Վիքիպեդիա:Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ|Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ]] |} Ձեր [[Մասնակից:{{BASEPAGENAME}}|մասնակցային էջում]] Դուք կարող եք գրել որոշ տեղեկություն Ձեր մասին. ասենք այս կամ այն լեզուների տիրապետելու կամ էլ հետաքրքրությունների մասին։ Եթե հարցեր ունեք, դիմե՛ք [[Օգնություն:Գլխացանկ|օգնության համակարգին]], գրե՛ք [[Վիքիպեդիա:Հարցեր|Հարցեր]] բաժնում կամ էլ խմբագրե՛ք [[Special:MyTalk|Ձեր քննարկման էջը]]. գրե՛ք <nowiki>{{Օգնեք ինձ}}</nowiki> և շարադրեք տեքստը, և Ձեզ անպայման կօգնեն։ Հաճելի խմբագրումներ ենք մաղթում։ Եվս մեկ անգամ բարի գալուստ [[Հայերեն Վիքիպեդիա]]։ Հարգանքներով՝ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:53, 16 հունիսի 2026 (UTC) :Բարև Ձեզ, բաց թողնված տառ կա նախադասությամն մեջ։ :* Այս էջը պաշտպանված է խմբագումներից։ :[[Մասնակից:Varduhi Galstyan|Varduhi Galstyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Varduhi Galstyan|քննարկում]]) 11:14, 30 հունիսի 2026 (UTC) <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">{{Դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} {{Դրոշ|ԱՄՆ}} Hello and welcome to the Armenian Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Armenian skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Վիքիպեդիա:Դեսպանատուն|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Հօ (Բառգիրք հայկազեան լեզուի).png|18px|link=b:Ինչպես գրել հայերեն]] [[b:Ինչպես գրել հայերեն|Ինչպե՞ս գրել հայերեն]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:View-refresh.svg|18px|link=Օգնություն:Դասընթաց]] [[Օգնություն:Դասընթաց|Խմբագրման ուղեցույց]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից]] [[Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից|Խուսափե՛ք տարածված սխալներից]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Wikipedia-logo-v2.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին]] [[Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին|Վիքիպեդիայի մասին]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Green copyright.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ]] [[Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ|Հեղինակային իրավունքներ]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Գլոսարիում]] [[Վիքիպեդիա:Գլոսարիում|Գլոսարիում]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:BluePillar.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ]] [[Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ|Հինգ սյուներ]] |} iwwml98mb2escr0pafi0bb3tasfyiba 2 1331899 10806616 10796816 2026-06-30T08:39:49Z Դավիթ Տոնոյան 172846 10806616 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Medical_assistant&action=edit {{Distinguish|physician assistant}} Բժշկական օգնականը, որը նաև հայտնի է որպես "Կլինիկական օգնական" կամ ԱՄՆ - ի առողջապահական օգնական,[[:en:Medical_assistant#cite_note-NHSHealthcareAssistant-1|[1]]] [[հարակից մասնագիտությունների բժշկական մասնագետ]] է, որն աջակցում է բժիշկների, բուժքույրերի պրակտիկանտների, բժիշկների օգնականների և առողջապահական այլ մասնագետների, սովորաբար կլինիկայի պայմաններում: բժշկական օգնականը նաև հայտնի է որպես "Կլինիկական օգնական" կամ ԱՄՆ-ի առողջապահական օգնական: Բժշկական օգնականները կարող են վկայական ստանալ հավատարմագրված ծրագրի միջոցով [[:en:Medical_assistant#cite_note-BLS-2|[2]]][[:en:Medical_assistant#cite_note-3|[3]]]:Պարամեդիկները բժշկական կլինիկայում կատարում են սովորական առաջադրանքներ և ընթացակարգեր: պարամեդիկները բժշկական կլինիկայում կատարում են սովորական առաջադրանքներ և ընթացակարգեր: "Բժշկի օգնականը "կարող է հավաստագրված կամ գրանցված լինել, կամ կարող է լինել հստակ սահմանված խումբ (ընդգրկելով հարակից մասնագիտական կոչումներ, ինչպիսիք են" բժշկական գրասենյակի օգնականը"," կլինիկական օգնականը"," առողջապահության մասնագետի օգնականը "կամ"ակնաբուժական օգնականը"): "բժշկի օգնականը" կարող է նաև լինել "բժշկական օգնական" կամ "բժշկական օգնական": Այս մասնագիտությունը չպետք է շփոթել բժշկի օգնականների հետ, որոնք լիցենզավորված մասնագետներ են, որոնք պատրաստված են բժշկական պրակտիկայում և բժշկի հետ համատեղ վիրաբուժական միջամտություններ կատարելու համար: == '''Ակնարկ''' == Պարամեդիկները կատարում են սովորական կլինիկական և վարչական պարտականություններ ՝ բժշկի կամ առողջապահության այլ մասնագետի անմիջական հսկողության ներքո: Պարամեդիկները կատարում են մի շարք վարչական պարտականություններ, ներառյալ հեռախոսազանգերին պատասխանելը, հիվանդներին ողջունելը, հիվանդների առողջության գրառումները թարմացնելը և գրանցելը, ապահովագրական պոլիսների լրացումը, նամակագրության մշակումը, հանդիպումների պլանավորումը, հոսպիտալացման և լաբորատոր ծառայությունների կազմակերպումը, որոշ քվազի գաղտնի պարտականությունների կատարումը, ինչպես նաև բիլինգը և հաշվապահությունը: Պարտականությունները տարբերվում են ՝ կախված համապատասխան իրավասության օրենսդրությունից և կարող են ներառել բժշկական պատմությունների հավաքում և կենսական նշանների գրանցում, հիվանդներին բուժման ընթացակարգերի հստակեցում, հիվանդներին գնահատման նախապատրաստում և ախտորոշիչ հետազոտությունների ընթացքում օգնություն ցուցաբերելը: Պարամեդիկները հավաքում և պատրաստում են լաբորատոր նմուշներ կամ կատարում են հիմնական լաբորատոր հետազոտություններ փակ տարածքներում, հեռացնում աղտոտված պարագաները և մանրէազերծում բժշկական գործիքները: Նրանք հիվանդներին հրահանգում են դեղերի և հատուկ սննդակարգի մասին, պատրաստում և նշանակում են դեղամիջոցներ ՝ համաձայն բժշկի ցուցումների, թույլ են տալիս դեղորայքը լիցքավորել բժշկի ցուցումների համաձայն, հեռախոսով զանգահարել դեղատուն, արյան ստուգում կատարել, հիվանդներին պատրաստել Ռենտգենյան ճառագայթների, էլեկտրասրտագրությունների, կարերի և վիրակապերի փոփոխություն: Դրանք նաև հեշտացնում են հիվանդի և առողջապահության այլ մասնագետների միջև հաղորդակցությունը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-4|[4]]] Որոշ իրավասություններում բուժաշխատողներին թույլատրվում է կատարել ավելի բարդ ընթացակարգեր, ինչպիսիք են ներարկումները կամ ռենտգենյան ճառագայթները, թեստ կամ բուժում անցնելուց հետո: Մասնագիտությունների միջազգային ստանդարտ դասակարգման համաձայն, պարամեդիկները, որպես կանոն, պահանջում են պաշտոնական վերապատրաստում առողջապահական ծառայությունների մատուցման ոլորտում ՝ իրենց աշխատանքը Իրավասու կատարելու համար: Պաշտոնական կրթությունը սովորաբար ստացվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, ինչպիսիք են արհեստագործական դպրոցները, տեխնիկական ինստիտուտները, համայնքային քոլեջները, մասնավոր քոլեջները, առցանց կրթական ծրագրերը կամ քոլեջի կրտսեր դասարանները: Պարամեդիկների վերապատրաստման ծրագրերը, ամենայն հավանականությամբ, հանգեցնում են սերտիֆիկատի կամ դիպլոմի, որը տևում է մոտ մեկ տարի, կամ դոցենտի աստիճանի, որը տևում է մոտ երկու տարի: Վերապատրաստման թեմաները ներառում են բժշկական տերմինաբանություն, անատոմիա և ֆիզիոլոգիա, մինչդեռ ծրագրերը կարող են ներառել կլինիկական պրակտիկա, որը երբեմն կոչվում է "արտաքին", որտեղ ուսանողը աշխատում է որպես բժշկական կլինիկայի բժշկի օգնական:[[:en:Medical_assistant#cite_note-5|[5]]] == '''Բանգլադեշ''' == Բանգլադեշում պարամեդիկները կոչվում են համայնքային բժշկական աշխատողի կրտսեր օգնականներ (SACMO):Նրանք ավարտում են բժշկական ֆակուլտետի (DMF) դասընթացը 4,5 տարի տևողությամբ (4 ակադեմիական տարի + 6 Ամիս Պրակտիկա) Բանգլադեշի պետական բժշկական ֆակուլտետում: Այս ուսումնական տարում նրանք սովորում են անատոմիայի հիմունքները, բժշկության և մանկաբուժության հիմունքները, վիրաբուժության հիմունքները, գինեկոլոգիայի և մանկաբարձության հիմունքները: Համաձայն BMDC-ի 2010 թ.օրենքի, նրանք զբաղվում են ինքնուրույն ՝ օգտագործելով 0 դեղամիջոց: Իսկ պետական հիվանդանոցում նրանք աշխատում են բուժաշխատողի ղեկավարությամբ (որպես բժշկի օգնական) ։ [[:en:Medical_assistant#cite_note-6|[6]]] Նրանք կարևոր դեր են խաղում ուպազիլայի բժշկական համալիրներում և հեռավոր շրջաններում բժշկական ծառայությունների մատուցման գործում: Paramedics-ը պատրաստում է paramedics Training School-ը (MATS):Նրանց թույլատրվում է օգնություն ցուցաբերել բժշկին ՝ բժշկի անմիջական հսկողության ներքո:[[:en:Medical_assistant#cite_note-7|[7]]] Նրանք գրանցվում են Բանգլադեշի բժշկական և ատամնաբուժական խորհրդում ՝ որպես բժշկի օգնական, այլ ոչ թե բժիշկ .[[:en:Medical_assistant#cite_note-8|[8]]] == '''Կանադա''' == Կանադայում պարամեդիկները սովորաբար անցնում են կրթական ծրագիր, որը նրանց պատրաստում է բժիշկների, ատամնաբույժների, բուժքույրերի, առողջապահական հաստատությունների և այլ առողջապահական ծառայություններ մատուցողների համար հատուկ օգնական և քարտուղարական պարտականություններ կատարելու համար: Վերապատրաստման ծրագրերը ներառում են բիզնեսի և բժշկական հաղորդակցության, բժշկական տերմինաբանության, առողջապահության աշխատանքային սկզբունքների, հասարակայնության հետ կապերի և միջանձնային հաղորդակցության, ծրագրային ապահովման ծրագրերի, փաստաթղթավորման համակարգերի, հանդիպումների ժամանակացույցի և պլանավորման, քաղաքականության և կանոնակարգերի, ինչպես նաև մասնագիտական ստանդարտների և էթիկայի վերաբերյալ դասընթացներ:[[:en:Medical_assistant#cite_note-9|[9]]] Պարամեդիկի աշխատանքային պարտականությունները տատանվում են ՝ կախված բժշկական հաստատության բնույթից և չափից, որտեղ նա աշխատում է, բայց սովորաբար ներառում են բազմաթիվ վարչական պարտականություններ, ինչպիսիք են հանդիպումների պլանավորումը, անձնական բժշկական փաստաթղթերի մշակումը և հիվանդներին հոսպիտալացման գործընթացում օգնելը: == '''Մալազիա''' == Մալայզիայում պարամեդիկները հայտնի են որպես բուժաշխատողների օգնականներ (AMO):[[:en:Medical_assistant#cite_note-10|[10]]] Նրանք ավարտում են Մալայզիայի որակավորման գործակալության կողմից ճանաչված բժշկի օգնականի (DMA) բակալավրիատի եռամյա ծրագիրը: Նրանք աշխատում են ինքնուրույն կամ սահմանափակ բժշկական հսկողության ներքո ՝ առողջապահական ծառայություններ մատուցելով այն բնակչությանը, որը հիմնականում ընդգրկված չէ առողջապահական ծառայությունների մեջ:[[:en:Medical_assistant#cite_note-11|[11]]] Այս մասնագիտությունն ավելի շատ նման է Տանզանիայում և այլ երկրներում բուժաշխատողների աշխատանքին: == '''Միացյալ Նահանգներ''' == Միացյալ Նահանգներում պարամեդիկները ավանդաբար աշխատում էին գրեթե բացառապես ամբուլատոր խնամքի կենտրոններում, շտապ օգնության հաստատություններում և կլինիկաներում, բայց այժմ իրավիճակը փոխվում է: Ներկայումս պարամեդիկները աշխատում են ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական հիվանդանոցներում, ստացիոնար և ամբուլատոր հաստատություններում, ինչպես նաև ծերանոցներում, վարչական և կլինիկական հաստատություններում, ընդհանուր բժիշկների գրասենյակներում և նեղ մասնագետների գրասենյակներում.[[:en:Medical_assistant#cite_note-BLS-2|[2]]] Ըստ ԱՄՆ աշխատանքի դեպարտամենտի 2014-2015 թվականների մասնագիտական գործունեության հեռանկարների ձեռնարկի, կրտսեր բուժաշխատողների զբաղվածությունը ակնկալվում է աճել 29% - ով մինչև 2022 թվականը, ինչը շատ ավելի արագ է, քան բոլոր մասնագիտությունների միջին ցուցանիշը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-12|[12]]] === Կրթություն և մասնագիտական ուսուցում === "Նոր Ամերիկա" հիմնադրամը քննադատել է առողջապահական մասնագետների աջակցության ծրագրերը, հատկապես այն ծրագրերը, որոնք իրականացվում են առևտրային ուսումնական հաստատությունների կողմից, ինչպիսիք են Kaplan-ը և Everest College-ը: Դպրոցի որոշ շրջանավարտներ չեն կարողանում լրիվ դրույքով աշխատանք գտնել կամ ընդհանրապես չեն կարողանում գտնել, չեն կարողանում բավականաչափ վաստակել իրենց վարկերը մարելու համար և դեֆոլտ են անում.[[:en:Medical_assistant#cite_note-13|[13]]] Ըստ աշխատանքի դեպարտամենտի, 2011 թ. - ին պարամեդիկների միջին տարեկան աշխատավարձը $ 29,100 էր, բայց պարամեդիկների հավաստագրեր ունեցող ուսանողները, ընդհանուր առմամբ, վաստակում էին $ 20,000-ից պակաս: Որոշ ծրագրերում շրջանավարտները վաստակել են $ 15,080 - ից պակաս ՝ նվազագույն աշխատավարձ, ինչը նշանակում է, որ նրանք աշխատել են կես դրույքով: Օրինակ, Նյու Jերսի նահանգի Էլիզաբեթ քաղաքում գտնվող Դրեյքի բիզնես քոլեջը գանձում է $ 18,000, բայց շրջանավարտների 31% - ը չի վճարում վարկերը: Մի քանի պետական քոլեջներ ունեն հաջող ծրագրեր, որտեղ շրջանավարտները տարեկան վաստակում են ավելի քան 25,000 ԱՄՆ դոլար:[[:en:Medical_assistant#cite_note-14|[14]]] Ըստ ԱՄՆ աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի, 2024 թվականին պարամեդիկների միջին աշխատավարձը կկազմի 44,200 դոլար.[[:en:Medical_assistant#cite_note-15|[15]]] ԱՄՆ-ում հաստատության խնամքի ծրագիրը կարող է հավատարմագրվել հարակից բժշկական կրթության ծրագրերի հավատարմագրման հանձնաժողովի (CAAHEP) կամ բժշկական կրթության դպրոցների հավատարմագրման Բյուրոյի (ABHES) կողմից, եթե դրա շրջանավարտները նախատեսում են վկայական կամ գրանցում ստանալ: ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐՈՒՄԸ հավաստագրման գործակալությունների պահանջն է, ինչպիսիք են բժշկական օգնականների ամերիկյան ասոցիացիան (AAMA), բժշկական տեխնոլոգների ամերիկյան ասոցիացիան (AMT) և առողջապահության կարիերայի ազգային ասոցիացիան (NHA)[[:en:Medical_assistant#cite_note-16|[16]]]: հավաստագրման գործակալությունները կարող են նաև պահանջել հավաստագրում, որը կարող է ներառելՆերկայումս ԿԱԱՀԵՊ-ի կողմից հավատարմագրված ավելի քան 600 ծրագիր ավելի քան 500 ուսումնական հաստատություններում, [[:en:Medical_assistant#cite_note-CAAHEP-17|[17]]] և ավելի քան 200 հավատարմագրված ABHES.[[:en:Medical_assistant#cite_note-ABHES-18|[18]]] CAAHEP-ի, ABHES-ի կամ հավատարմագրման այլ ասոցիացիաների ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐՈՒՄԸ պահանջում է, որ հաստատության առողջապահական ծրագիրը համապատասխանի որոշակի կրթական չափանիշներին և ապահովի բավարար դասասենյակային դասընթացներ, դասախոսություններ և լաբորատոր դասընթացներ: Այս պահանջները կարող են ներառել. === Վկայագրել === Մասնագիտական սերտիֆիկացումը աշխատանքի սկզբնական փուլում կրտսեր բուժաշխատողի իրավասությունը գնահատելու միջոց է: Կրտսեր բուժաշխատողների համար սերտիֆիկացումը կամավոր է և ընտրովի, չնայած խրախուսվում է կրտսեր բուժաշխատողների ամերիկյան ասոցիացիայի (AAMA) և մի շարք այլ սերտիֆիկացման մարմինների կողմից: Գործատուներն ավելի ու ավելի են նախընտրում կամ նույնիսկ պահանջում, որ իրենց վարձած պարամեդիկները հավաստագրվեն.[[:en:Medical_assistant#cite_note-Balasa-19|[19]]] Միացյալ Նահանգներում տարբեր կազմակերպություններ հավաստագրում են պարամեդիկներին.[[:en:Medical_assistant#cite_note-20|[20]]] Նախ, ամերիկյան բժշկական օգնականների ասոցիացիան (AAMA) հիմնադրվել է 1956 թվականին: Հավաստագրումը կարելի է ձեռք բերել ՝ անցնելով CMA սերտիֆիկացման քննություն (AAMA), որն առաջարկվում է AAMA սերտիֆիկացման խորհրդի կողմից ՝ համաձայնեցնելով բժշկական փորձագետների ազգային խորհրդի հետ, որը նաև անցկացնում է բազմաթիվ ազգային քննություններ բժիշկների համար<nowiki/>[[:en:Medical_assistant#cite_note-Candidate's_Handbook-21|[21]]] CMA քննությունը (AAMA) անցկացվում է ամբողջ տարվա ընթացքում երկրի համակարգչային թեստավորման կենտրոններում:[[:en:Medical_assistant#cite_note-22|[22]]] CMA սերտիֆիկացման քննության (AAMA) իրավունք ունեն միայն այն անձինք, ովքեր հաջողությամբ ավարտել են caahep կամ ABHES հավատարմագրված առողջապահական ծրագիրը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-25|[25]]]Նրանք, ովքեր հաջողությամբ անցնում են CMA սերտիֆիկացման քննություն (AAMA), ստանում են CMA (AAMA) վկայագիր, որն այնուհետև նշանակվում է հետամնաց: CMA-ն (AAMA) պետք է վերասահմանվի յուրաքանչյուր 60 ամիսը մեկ ՝ շարունակելով ուսումը կամ կրկնակի հետազոտություն հավաստագրումը պահպանելու համար: Հավաստագրման այլ տարբերակներ ներառում են գրանցված բժշկի օգնականի (RMA) կարգավիճակ ստանալը: Հավաստագրի ստացումը կամավոր է: Բժշկական տեխնոլոգների ամերիկյան գործակալությունը (AMT) պատասխանատու է այս դասընթացն ընտրած մասնագետների Հավաստագրման համար. AMT-ն առաջին անգամ սկսեց առաջարկել այս սերտիֆիկացումը 1972 թվականին:AMT-ն ունի իր սեփական կոնվենցիաներն ու հանձնաժողովները, կանոնադրությունը, պետական գրասենյակները, սպաները, գրանցման և վերանայման ընթացակարգերը: RMA կոչում ստանալու իրավունք ստանալու համար ուսանողը կամ պետք է վերապատրաստվի գործակալության սերտիֆիկացման ազգային հանձնաժողովի (NCCA) կողմից հավատարմագրված դպրոցական խնամքի ծրագրում, կամ ունենա առնվազն հինգ տարվա աշխատանքային փորձ: Իրավասության թեստավորման ազգային կենտրոնը (NCCT) անկախ սերտիֆիկացման կազմակերպություն է, որը 1989 թվականից ի վեր անցկացրել է ավելի քան 400,000 սերտիֆիկացման քննություն Միացյալ Նահանգներում: NCCT - ն ունի ավելի քան 100,000 սերտիֆիկացում, որոնք ներառում են. Հավաստագրված բժշկական օգնականների հավաստագրման ազգային ծրագիրը հավատարմագրվել է գործակալությունների հավաստագրման ազգային հանձնաժողովի (NCCA) կողմից: Դիմորդները, ովքեր բավարարում են բժշկական օգնականների բոլոր պահանջները և անցնում են NCCT ազգային սերտիֆիկացման քննություն, ստանում են NCMA (NCCT) սերտիֆիկացում: NCMA-ն կարող է լինել բժշկական օգնական, որը համապատասխանում է բժշկական օգնականներին: NCCT - ն ընդունում է քոլեջներում/համալսարաններում հաստատված բժիշկների օգնականի ծրագրերի թեկնածուներին և տրամադրում է փորձի վրա հիմնված որակավորման լրացուցիչ երթուղիներ: Հավաստագրումից հետո NCMA-ն (NCCT) պետք է տարեկան անցնի 14-ժամյա շարունակական ուսուցում ՝ որակավորումը պահպանելու համար:[[:en:Medical_assistant#cite_note-27|[27]]][[:en:Medical_assistant#cite_note-28|[28]]] ==See also== * [[Assistant Medical Officer]] * [[Hospital Corpsman]] * [[Medical Assistant (Royal Navy)]] ==References== {{reflist|2}} ==External links== * [https://medical-assistant.us/ U.S. Medical Assistant Guide] * [http://www.bls.gov/ooh/healthcare/medical-assistants.htm U.S. Bureau of Labor Statistics] {{DEFAULTSORT:Medical Assistant}} [[he:חובש]] kzl71xe8p9gvealbjzvq3yrs8w2328s 10806617 10806616 2026-06-30T08:50:40Z Դավիթ Տոնոյան 172846 10806617 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Medical_assistant&action=edit {{Distinguish|physician assistant}} Բժշկական օգնականը, որը նաև հայտնի է որպես "Կլինիկական օգնական" կամ ԱՄՆ - ի առողջապահական օգնական,[[:en:Medical_assistant#cite_note-NHSHealthcareAssistant-1|[1]]] [[հարակից մասնագիտությունների բժշկական մասնագետ]] է, որն աջակցում է բժիշկների, [[բուժքույրերի]],[[պրակտիկանտների]], [[բժիշկների օգնականների]] և առողջապահական այլ մասնագետների, սովորաբար կլինիկայի պայմաններում: բժշկական օգնականը նաև հայտնի է որպես "Կլինիկական օգնական" կամ ԱՄՆ-ի առողջապահական օգնական: Բժշկական օգնականները կարող են վկայական ստանալ հավատարմագրված ծրագրի միջոցով [[:en:Medical_assistant#cite_note-BLS-2|[2]]][[:en:Medical_assistant#cite_note-3|[3]]]:Պարամեդիկները բժշկական կլինիկայում կատարում են սովորական առաջադրանքներ և ընթացակարգեր: պարամեդիկները բժշկական կլինիկայում կատարում են սովորական առաջադրանքներ և ընթացակարգեր: "Բժշկի օգնականը "կարող է հավաստագրված կամ գրանցված լինել, կամ կարող է լինել հստակ սահմանված խումբ (ընդգրկելով հարակից մասնագիտական կոչումներ, ինչպիսիք են" բժշկական գրասենյակի օգնականը"," կլինիկական օգնականը"," առողջապահության մասնագետի օգնականը "կամ"ակնաբուժական օգնականը"): "բժշկի օգնականը" կարող է նաև լինել "բժշկական օգնական" կամ "բժշկական օգնական": Այս մասնագիտությունը չպետք է շփոթել բժշկի օգնականների հետ, որոնք լիցենզավորված մասնագետներ են, որոնք պատրաստված են բժշկական պրակտիկայում և բժշկի հետ համատեղ վիրաբուժական միջամտություններ կատարելու համար: == '''Ակնարկ''' == Պարամեդիկները կատարում են սովորական կլինիկական և վարչական պարտականություններ ՝ բժշկի կամ առողջապահության այլ մասնագետի անմիջական հսկողության ներքո: Պարամեդիկները կատարում են մի շարք վարչական պարտականություններ, ներառյալ հեռախոսազանգերին պատասխանելը, հիվանդներին ողջունելը, հիվանդների առողջության գրառումները թարմացնելը և գրանցելը, ապահովագրական պոլիսների լրացումը, նամակագրության մշակումը, հանդիպումների պլանավորումը, հոսպիտալացման և լաբորատոր ծառայությունների կազմակերպումը, որոշ քվազի գաղտնի պարտականությունների կատարումը, ինչպես նաև բիլինգը և հաշվապահությունը: Պարտականությունները տարբերվում են ՝ կախված համապատասխան իրավասության օրենսդրությունից և կարող են ներառել բժշկական պատմությունների հավաքում և կենսական նշանների գրանցում, հիվանդներին բուժման ընթացակարգերի հստակեցում, հիվանդներին գնահատման նախապատրաստում և ախտորոշիչ հետազոտությունների ընթացքում օգնություն ցուցաբերելը: Պարամեդիկները հավաքում և պատրաստում են լաբորատոր նմուշներ կամ կատարում են հիմնական լաբորատոր հետազոտություններ փակ տարածքներում, հեռացնում աղտոտված պարագաները և մանրէազերծում բժշկական գործիքները: Նրանք հիվանդներին հրահանգում են դեղերի և հատուկ սննդակարգի մասին, պատրաստում և նշանակում են դեղամիջոցներ ՝ համաձայն բժշկի ցուցումների, թույլ են տալիս դեղորայքը լիցքավորել բժշկի ցուցումների համաձայն, հեռախոսով զանգահարել դեղատուն, արյան ստուգում կատարել, հիվանդներին պատրաստել Ռենտգենյան ճառագայթների, էլեկտրասրտագրությունների, կարերի և վիրակապերի փոփոխություն: Դրանք նաև հեշտացնում են հիվանդի և առողջապահության այլ մասնագետների միջև հաղորդակցությունը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-4|[4]]] Որոշ իրավասություններում բուժաշխատողներին թույլատրվում է կատարել ավելի բարդ ընթացակարգեր, ինչպիսիք են ներարկումները կամ ռենտգենյան ճառագայթները, թեստ կամ բուժում անցնելուց հետո: Մասնագիտությունների միջազգային ստանդարտ դասակարգման համաձայն, պարամեդիկները, որպես կանոն, պահանջում են պաշտոնական վերապատրաստում առողջապահական ծառայությունների մատուցման ոլորտում ՝ իրենց աշխատանքը Իրավասու կատարելու համար: Պաշտոնական կրթությունը սովորաբար ստացվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, ինչպիսիք են արհեստագործական դպրոցները, տեխնիկական ինստիտուտները, համայնքային քոլեջները, մասնավոր քոլեջները, առցանց կրթական ծրագրերը կամ քոլեջի կրտսեր դասարանները: Պարամեդիկների վերապատրաստման ծրագրերը, ամենայն հավանականությամբ, հանգեցնում են սերտիֆիկատի կամ դիպլոմի, որը տևում է մոտ մեկ տարի, կամ դոցենտի աստիճանի, որը տևում է մոտ երկու տարի: Վերապատրաստման թեմաները ներառում են բժշկական տերմինաբանություն, անատոմիա և ֆիզիոլոգիա, մինչդեռ ծրագրերը կարող են ներառել կլինիկական պրակտիկա, որը երբեմն կոչվում է "արտաքին", որտեղ ուսանողը աշխատում է որպես բժշկական կլինիկայի բժշկի օգնական:[[:en:Medical_assistant#cite_note-5|[5]]] == '''Բանգլադեշ''' == Բանգլադեշում պարամեդիկները կոչվում են համայնքային բժշկական աշխատողի կրտսեր օգնականներ (SACMO):Նրանք ավարտում են բժշկական ֆակուլտետի (DMF) դասընթացը 4,5 տարի տևողությամբ (4 ակադեմիական տարի + 6 Ամիս Պրակտիկա) Բանգլադեշի պետական բժշկական ֆակուլտետում: Այս ուսումնական տարում նրանք սովորում են անատոմիայի հիմունքները, բժշկության և մանկաբուժության հիմունքները, վիրաբուժության հիմունքները, գինեկոլոգիայի և մանկաբարձության հիմունքները: Համաձայն BMDC-ի 2010 թ.օրենքի, նրանք զբաղվում են ինքնուրույն ՝ օգտագործելով 0 դեղամիջոց: Իսկ պետական հիվանդանոցում նրանք աշխատում են բուժաշխատողի ղեկավարությամբ (որպես բժշկի օգնական) ։ [[:en:Medical_assistant#cite_note-6|[6]]] Նրանք կարևոր դեր են խաղում ուպազիլայի բժշկական համալիրներում և հեռավոր շրջաններում բժշկական ծառայությունների մատուցման գործում: Paramedics-ը պատրաստում է paramedics Training School-ը (MATS):Նրանց թույլատրվում է օգնություն ցուցաբերել բժշկին ՝ բժշկի անմիջական հսկողության ներքո:[[:en:Medical_assistant#cite_note-7|[7]]] Նրանք գրանցվում են Բանգլադեշի բժշկական և ատամնաբուժական խորհրդում ՝ որպես բժշկի օգնական, այլ ոչ թե բժիշկ .[[:en:Medical_assistant#cite_note-8|[8]]] == '''Կանադա''' == Կանադայում պարամեդիկները սովորաբար անցնում են կրթական ծրագիր, որը նրանց պատրաստում է բժիշկների, ատամնաբույժների, բուժքույրերի, առողջապահական հաստատությունների և այլ առողջապահական ծառայություններ մատուցողների համար հատուկ օգնական և քարտուղարական պարտականություններ կատարելու համար: Վերապատրաստման ծրագրերը ներառում են բիզնեսի և բժշկական հաղորդակցության, բժշկական տերմինաբանության, առողջապահության աշխատանքային սկզբունքների, հասարակայնության հետ կապերի և միջանձնային հաղորդակցության, ծրագրային ապահովման ծրագրերի, փաստաթղթավորման համակարգերի, հանդիպումների ժամանակացույցի և պլանավորման, քաղաքականության և կանոնակարգերի, ինչպես նաև մասնագիտական ստանդարտների և էթիկայի վերաբերյալ դասընթացներ:[[:en:Medical_assistant#cite_note-9|[9]]] Պարամեդիկի աշխատանքային պարտականությունները տատանվում են ՝ կախված բժշկական հաստատության բնույթից և չափից, որտեղ նա աշխատում է, բայց սովորաբար ներառում են բազմաթիվ վարչական պարտականություններ, ինչպիսիք են հանդիպումների պլանավորումը, անձնական բժշկական փաստաթղթերի մշակումը և հիվանդներին հոսպիտալացման գործընթացում օգնելը: == '''Մալազիա''' == Մալայզիայում պարամեդիկները հայտնի են որպես բուժաշխատողների օգնականներ (AMO):[[:en:Medical_assistant#cite_note-10|[10]]] Նրանք ավարտում են Մալայզիայի որակավորման գործակալության կողմից ճանաչված բժշկի օգնականի (DMA) բակալավրիատի եռամյա ծրագիրը: Նրանք աշխատում են ինքնուրույն կամ սահմանափակ բժշկական հսկողության ներքո ՝ առողջապահական ծառայություններ մատուցելով այն բնակչությանը, որը հիմնականում ընդգրկված չէ առողջապահական ծառայությունների մեջ:[[:en:Medical_assistant#cite_note-11|[11]]] Այս մասնագիտությունն ավելի շատ նման է Տանզանիայում և այլ երկրներում բուժաշխատողների աշխատանքին: == '''Միացյալ Նահանգներ''' == Միացյալ Նահանգներում պարամեդիկները ավանդաբար աշխատում էին գրեթե բացառապես ամբուլատոր խնամքի կենտրոններում, շտապ օգնության հաստատություններում և կլինիկաներում, բայց այժմ իրավիճակը փոխվում է: Ներկայումս պարամեդիկները աշխատում են ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական հիվանդանոցներում, ստացիոնար և ամբուլատոր հաստատություններում, ինչպես նաև ծերանոցներում, վարչական և կլինիկական հաստատություններում, ընդհանուր բժիշկների գրասենյակներում և նեղ մասնագետների գրասենյակներում.[[:en:Medical_assistant#cite_note-BLS-2|[2]]] Ըստ ԱՄՆ աշխատանքի դեպարտամենտի 2014-2015 թվականների մասնագիտական գործունեության հեռանկարների ձեռնարկի, կրտսեր բուժաշխատողների զբաղվածությունը ակնկալվում է աճել 29% - ով մինչև 2022 թվականը, ինչը շատ ավելի արագ է, քան բոլոր մասնագիտությունների միջին ցուցանիշը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-12|[12]]] === Կրթություն և մասնագիտական ուսուցում === "Նոր Ամերիկա" հիմնադրամը քննադատել է առողջապահական մասնագետների աջակցության ծրագրերը, հատկապես այն ծրագրերը, որոնք իրականացվում են առևտրային ուսումնական հաստատությունների կողմից, ինչպիսիք են Kaplan-ը և Everest College-ը: Դպրոցի որոշ շրջանավարտներ չեն կարողանում լրիվ դրույքով աշխատանք գտնել կամ ընդհանրապես չեն կարողանում գտնել, չեն կարողանում բավականաչափ վաստակել իրենց վարկերը մարելու համար և դեֆոլտ են անում.[[:en:Medical_assistant#cite_note-13|[13]]] Ըստ աշխատանքի դեպարտամենտի, 2011 թ. - ին պարամեդիկների միջին տարեկան աշխատավարձը $ 29,100 էր, բայց պարամեդիկների հավաստագրեր ունեցող ուսանողները, ընդհանուր առմամբ, վաստակում էին $ 20,000-ից պակաս: Որոշ ծրագրերում շրջանավարտները վաստակել են $ 15,080 - ից պակաս ՝ նվազագույն աշխատավարձ, ինչը նշանակում է, որ նրանք աշխատել են կես դրույքով: Օրինակ, Նյու Jերսի նահանգի Էլիզաբեթ քաղաքում գտնվող Դրեյքի բիզնես քոլեջը գանձում է $ 18,000, բայց շրջանավարտների 31% - ը չի վճարում վարկերը: Մի քանի պետական քոլեջներ ունեն հաջող ծրագրեր, որտեղ շրջանավարտները տարեկան վաստակում են ավելի քան 25,000 ԱՄՆ դոլար:[[:en:Medical_assistant#cite_note-14|[14]]] Ըստ ԱՄՆ աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի, 2024 թվականին պարամեդիկների միջին աշխատավարձը կկազմի 44,200 դոլար.[[:en:Medical_assistant#cite_note-15|[15]]] ԱՄՆ-ում հաստատության խնամքի ծրագիրը կարող է հավատարմագրվել հարակից բժշկական կրթության ծրագրերի հավատարմագրման հանձնաժողովի (CAAHEP) կամ բժշկական կրթության դպրոցների հավատարմագրման Բյուրոյի (ABHES) կողմից, եթե դրա շրջանավարտները նախատեսում են վկայական կամ գրանցում ստանալ: ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐՈՒՄԸ հավաստագրման գործակալությունների պահանջն է, ինչպիսիք են բժշկական օգնականների ամերիկյան ասոցիացիան (AAMA), բժշկական տեխնոլոգների ամերիկյան ասոցիացիան (AMT) և առողջապահության կարիերայի ազգային ասոցիացիան (NHA)[[:en:Medical_assistant#cite_note-16|[16]]]: հավաստագրման գործակալությունները կարող են նաև պահանջել հավաստագրում, որը կարող է ներառելՆերկայումս ԿԱԱՀԵՊ-ի կողմից հավատարմագրված ավելի քան 600 ծրագիր ավելի քան 500 ուսումնական հաստատություններում, [[:en:Medical_assistant#cite_note-CAAHEP-17|[17]]] և ավելի քան 200 հավատարմագրված ABHES.[[:en:Medical_assistant#cite_note-ABHES-18|[18]]] CAAHEP-ի, ABHES-ի կամ հավատարմագրման այլ ասոցիացիաների ՀԱՎԱՏԱՐՄԱԳՐՈՒՄԸ պահանջում է, որ հաստատության առողջապահական ծրագիրը համապատասխանի որոշակի կրթական չափանիշներին և ապահովի բավարար դասասենյակային դասընթացներ, դասախոսություններ և լաբորատոր դասընթացներ: Այս պահանջները կարող են ներառել. === Վկայագրել === Մասնագիտական սերտիֆիկացումը աշխատանքի սկզբնական փուլում կրտսեր բուժաշխատողի իրավասությունը գնահատելու միջոց է: Կրտսեր բուժաշխատողների համար սերտիֆիկացումը կամավոր է և ընտրովի, չնայած խրախուսվում է կրտսեր բուժաշխատողների ամերիկյան ասոցիացիայի (AAMA) և մի շարք այլ սերտիֆիկացման մարմինների կողմից: Գործատուներն ավելի ու ավելի են նախընտրում կամ նույնիսկ պահանջում, որ իրենց վարձած պարամեդիկները հավաստագրվեն.[[:en:Medical_assistant#cite_note-Balasa-19|[19]]] Միացյալ Նահանգներում տարբեր կազմակերպություններ հավաստագրում են պարամեդիկներին.[[:en:Medical_assistant#cite_note-20|[20]]] Նախ, ամերիկյան բժշկական օգնականների ասոցիացիան (AAMA) հիմնադրվել է 1956 թվականին: Հավաստագրումը կարելի է ձեռք բերել ՝ անցնելով CMA սերտիֆիկացման քննություն (AAMA), որն առաջարկվում է AAMA սերտիֆիկացման խորհրդի կողմից ՝ համաձայնեցնելով բժշկական փորձագետների ազգային խորհրդի հետ, որը նաև անցկացնում է բազմաթիվ ազգային քննություններ բժիշկների համար<nowiki/>[[:en:Medical_assistant#cite_note-Candidate's_Handbook-21|[21]]] CMA քննությունը (AAMA) անցկացվում է ամբողջ տարվա ընթացքում երկրի համակարգչային թեստավորման կենտրոններում:[[:en:Medical_assistant#cite_note-22|[22]]] CMA սերտիֆիկացման քննության (AAMA) իրավունք ունեն միայն այն անձինք, ովքեր հաջողությամբ ավարտել են caahep կամ ABHES հավատարմագրված առողջապահական ծրագիրը:[[:en:Medical_assistant#cite_note-25|[25]]]Նրանք, ովքեր հաջողությամբ անցնում են CMA սերտիֆիկացման քննություն (AAMA), ստանում են CMA (AAMA) վկայագիր, որն այնուհետև նշանակվում է հետամնաց: CMA-ն (AAMA) պետք է վերասահմանվի յուրաքանչյուր 60 ամիսը մեկ ՝ շարունակելով ուսումը կամ կրկնակի հետազոտություն հավաստագրումը պահպանելու համար: Հավաստագրման այլ տարբերակներ ներառում են գրանցված բժշկի օգնականի (RMA) կարգավիճակ ստանալը: Հավաստագրի ստացումը կամավոր է: Բժշկական տեխնոլոգների ամերիկյան գործակալությունը (AMT) պատասխանատու է այս դասընթացն ընտրած մասնագետների Հավաստագրման համար. AMT-ն առաջին անգամ սկսեց առաջարկել այս սերտիֆիկացումը 1972 թվականին:AMT-ն ունի իր սեփական կոնվենցիաներն ու հանձնաժողովները, կանոնադրությունը, պետական գրասենյակները, սպաները, գրանցման և վերանայման ընթացակարգերը: RMA կոչում ստանալու իրավունք ստանալու համար ուսանողը կամ պետք է վերապատրաստվի գործակալության սերտիֆիկացման ազգային հանձնաժողովի (NCCA) կողմից հավատարմագրված դպրոցական խնամքի ծրագրում, կամ ունենա առնվազն հինգ տարվա աշխատանքային փորձ: Իրավասության թեստավորման ազգային կենտրոնը (NCCT) անկախ սերտիֆիկացման կազմակերպություն է, որը 1989 թվականից ի վեր անցկացրել է ավելի քան 400,000 սերտիֆիկացման քննություն Միացյալ Նահանգներում: NCCT - ն ունի ավելի քան 100,000 սերտիֆիկացում, որոնք ներառում են. Հավաստագրված բժշկական օգնականների հավաստագրման ազգային ծրագիրը հավատարմագրվել է գործակալությունների հավաստագրման ազգային հանձնաժողովի (NCCA) կողմից: Դիմորդները, ովքեր բավարարում են բժշկական օգնականների բոլոր պահանջները և անցնում են NCCT ազգային սերտիֆիկացման քննություն, ստանում են NCMA (NCCT) սերտիֆիկացում: NCMA-ն կարող է լինել բժշկական օգնական, որը համապատասխանում է բժշկական օգնականներին: NCCT - ն ընդունում է քոլեջներում/համալսարաններում հաստատված բժիշկների օգնականի ծրագրերի թեկնածուներին և տրամադրում է փորձի վրա հիմնված որակավորման լրացուցիչ երթուղիներ: Հավաստագրումից հետո NCMA-ն (NCCT) պետք է տարեկան անցնի 14-ժամյա շարունակական ուսուցում ՝ որակավորումը պահպանելու համար:[[:en:Medical_assistant#cite_note-27|[27]]][[:en:Medical_assistant#cite_note-28|[28]]] ==See also== * [[Assistant Medical Officer]] * [[Hospital Corpsman]] * [[Medical Assistant (Royal Navy)]] ==References== {{reflist|2}} ==External links== * [https://medical-assistant.us/ U.S. Medical Assistant Guide] * [http://www.bls.gov/ooh/healthcare/medical-assistants.htm U.S. Bureau of Labor Statistics] {{DEFAULTSORT:Medical Assistant}} [[he:חובש]] rxkj7agrpn604xk48dba2jlg2521ftp 2 1331900 10806651 10796838 2026-06-30T09:54:42Z Անի2602 172604 /* Ակումբ */ 10806651 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A9sar_Huerta&action=edit '''Սեզար Սաուլ Ուերտա Վալերա,''' (ծնվել է 3 դեկտեմբերի 2000թ.) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղում է որպես թևային հարձակվող [[Բելգիայի Պրոֆեսիոնալ լիգայ|Բելգիայի Պրոֆեսիոնալ լիգայի]] «<nowiki/>[[Անդերլեխտ ակումբումբ|Անդերլեխտ» ակումբում]] և [[Մեքսիկայի ազգային հավաքականում։]] == Ակումբային կարիերա == === '''Վաղ կարիերա''' === Ուերտայի կարիերան սկսվել է իր հայրենի քաղաքի «<nowiki/>[[Գվադալախարա]]<nowiki/>» ակումբի երիտասարդական ակադեմիայում<ref>{{cite web |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/es/noticias/31056/El-perfil-de-la-cantera-Csar-Huerta |title=Cantera Chivas Cesar Huerta |publisher=Salvador Pacheco |website=chivasdecorazon |accessdate=24 August 2020 |language=Spanish}}</ref>։ Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2018 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ պահեստայինների նստարանից դուրս գալով՝ «<nowiki/>[[Լեոնիդ Սլուցկի|Լեոնի]]<nowiki/>» դեմ լիգայի խաղում<ref>{{cite web |url=https://chivaspasion.bolavip.com/ligamx/Orgullo-Tapatio-Cesar-Huerta-hizo-su-debut-oficial-en-Primera-Division-20181111-0008.html |title=Cesar Huerta Debut |publisher=Chivas Passion |website=chivaspassion.mx |date=11 November 2018 |accessdate=24 August 2020 |language=Spanish}}</ref>։ Ասենսոյի «<nowiki/>[[Ատլետիկո Սակատեպեկ]]<nowiki/>» ակումբում կարճատև խաղից հետո<ref>{{cite web|title=César Huerta quiere regresar a Chivas como goleador|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/5347766/cesar-huerta-quiere-regresar-a-chivas-como-goleador|work=ESPN Deportes|date=4 March 2019|language=Spanish}}</ref> , Ուերտան վարձավճարով միացավ «<nowiki/>[[Մոնարկաս Մորելիային]]<ref>{{cite web|title=Chivas no quiere sorpresas y presta a César Huerta al Morelia sin opción a compra|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/chivas-presta-cesar-huerta-morelia-opcion-compra|work=Medio Tiempo|date=3 January 2020|language=Spanish}}</ref> »։ Վեց ամիս անց նա տեղափոխվեց «<nowiki/>[[Մազատլան]]<nowiki/>»՝ ակումբի տեղափոխությունից հետո<ref name="Marshall">{{cite web|last=Marshall|first=Tom|title=Liga MX club Morelia officially moves to Mazatlan |url=https://www.espn.com/soccer/mexican-liga-bbva-mx/story/4105489/liga-mx-club-morelia-moves-to-mazatlan|website=ESPN|accessdate=9 June 2020|date=2 June 2020}}</ref>։ 2020 թվականի հուլիսի 27-ին Մազատլանը նշել է իր նորամուտը պաշտոնական խաղում, որտեղ Ուերտան խփել է ակումբի առաջին պաշտոնական գոլը<ref>{{cite web |title=Mazatlán FC vs. Puebla - Resumen de Juego - 27 julio, 2020 |url=https://www.espn.com.mx/futbol/partido?juegoId=573974 |website=ESPN |accessdate=28 July 2020 |language=Spanish}}</ref>։ '''Պումաներ''' Գվադալախարա վերադառնալուց հետո Ուերտան չի կարողացել տեղ գտնել մեկնարկային կազմում և խնդրել է տրանսֆեր։ 2022 թվականի հունիսի 1-ին [[Պումա (ընկերություն)|Պումասը]] համաձայնության հասավ նրան պայմանագիր կնքելու հարցում<ref>{{cite web|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/12844172/pumas-vs-chivas-jornada-17-apertura-2023-cesar-chino-huerta|title=César Huerta, de ser abucheado y agredido, a figura en Pumas|website=ESPN Deportes|language=es|date=11 November 2023}}</ref>։ === '''Անդերլեխտ''' === 2025 թվականի հունվարի 10-ին Ուերտան միացավ [[Բելգիայի Պրոֆեսիոնալ լիգա|Բելգիայի Պրոֆեսիոնալ լիգայի]] «<nowiki/>[[Անդերլեխտ]]<nowiki/>» ակումբին՝ կնքելով չորս տարվա պայմանագիր<ref>{{cite web |url=https://www.rsca.be/en/Cesar-Huerta |title=César Huerta, RSCA's new signing |website=Royal Sporting Club Anderlecht |date=10 January 2025}}</ref>։ Հունվարի 19-ին Ուերտան իր նորամուտը նշել է ակումբի կազմում՝ «Կորտրեյկի» դեմ լիգայի խաղում, մտել է որպես փոխարինող և գոլ խփել՝ 2-0 հաշվով հաղթանակի ժամանակ<ref>https://espndeportes.espn.com/futbol/nota/_/id/15137255/brujas-vs-anderlecht-final-copa-belgica-cesar-huerta-resumen</ref>։ _ == Միջազգային կարիերա == '''Երիտասարդություն''' [[Ուերտան Մարիո Արտեագայ|Ուերտան Մարիո Արտեագայի]] կողմից հրավիրվել է [[2017 թվական ԿՈՆԿԱԿԱՖ մինչև 17 տարեկաններ|2017 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի մինչև 17 տարեկանների]] առաջնությանը մասնակցել է և հետագայում հաղթանակ տանող թիմի կազմում է ընդգրկվել <ref>{{cite web|title=Lista la convocatoria del Tri Sub-17 para el Premundial|url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/seleccion-mx/2017/04/16/58f3d58dca47416d438b4615.html|work=Marca|date=16 April 2017|language=Spanish}}</ref> ։ Նա նաև հրավեր է ստացել մասնակցելու [[2017 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 17 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{cite web|title=Esta será la Selección Mexicana que participará en el Mundial Sub-17|url=https://www.telemundodeportes.com/copa-mundial-sub-17-de-la-fifa-india-2017/esta-sera-la-seleccion-mexicana-que-participara-en-el-mundial-sub-17|work=Telemundo Deportes|date=14 September 2017|language=Spanish}}</ref> === '''Ավագ''' === 2023 թվականի օգոստոսին, Ուերտան առաջին անգամ հրավիրվել է [[ավագների ազգային հավաքական]] մարզիչ [[Խայմե Լոսանոյ|Խայմե Լոսանոյի]] կողմից՝ Ավստրալիայի և Ուզբեկստանի դեմ երկու ընկերական խաղերի համար<ref>{{Cite web |date=29 August 2023 |title=Lista de convocados por Jaime Lozano para integrar la Selección Nacional de México |url=https://miseleccion.mx/noticias/5112/Lista-de-convocados-por-Jaime-Lozano-para-integrar-la-Selecci%C3%B3n-Nacional-de-M%C3%A9xico |access-date=2 September 2023 |website=[[Mexican Football Federation]] |language=es-MX}}</ref>։ Ուերտան իր դեբյուտը Մեքսիկայի հավաքականի ավագների կազմում նշել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ Ավստրալիայի դեմ ընկերական խաղում, երկրորդ խաղակեսում [[Ալեքսիս Վեգա|Ալեքսիս Վեգայի]] փոխարեն մտնելել է 60-րդ րոպեին, իսկ ավելի ուշ՝ խաղի վերջում՝ 83-րդ րոպեին, խփել է 2-2 հաշիվը հավասարեցնելու գոլը<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/683508|title=Mexico fights back to 2-2 draw with Socceroos|date=9 September 2023|work=[[ESPN.com]]|first=Cesar|last=Hernández|access-date=9 September 2023}}</ref>։ == '''Կարիերայի վիճակագրություն''' == === '''Ակումբ''' === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 21-ի դրությամբ}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|cesar-huerta/479914}}</ref>{{efn|Includes [[Copa MX]], [[Belgian Cup]]}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |սեզոն ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Copa MX]], [[Belgian Cup]]}} ! colspan="2" |Մայրցամաքային ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդամենը |- !Բաժանում!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- | rowspan="5" |[[Գուադալախարա (Իսպանիա)|Գվադալախարա]] |[[2018–19 Liga MX season|2018–19]] | rowspan="4" |[[Լիգա MX]] |1||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||1||0 |- |[[2019–20 C.D. Guadalajara season|2019–20]] |5||0||4||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||9||0 |- |[[2020–21 Liga MX season|2020–21]] |9||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||9||0 |- |[[2021–22 Liga MX season|2021–22]] |20||1|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||20||1 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !35!!1!!4!!0!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!!39!!1 |- |[[Զակատեպեկ]] (վարձավճար) |[[2018–19 Ascenso MX season|2018–19]] |[[Ասսենսո ՄԽ]] |13||4||4||2|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||17||6 |- |[[Մորելիա]] (վարձավճար) |[[2019–20 Liga MX season|2019–20]] |Լիգա MX |6||0||4||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||10||0 |- |[[Մագալանես (նահանգ)|Մազատլան]] (վարձավճար) |[[2020–21 Liga MX season|2020–21]] |Լիգա MX |17||3|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||17||3 |- |[[Տապիո Ռաուտավաառա|Տապատիո]] (վարձույթ) |[[2020–21 Liga de Expansión MX season|2020–21]] |Լիգա դե Էքսպանսիոն ՄԽ |1||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||1||0 |- | rowspan="4" |Պումաս |[[2022–23 Club Universidad Nacional season|2022–23]] | rowspan="3" |Լիգա MX |26||2|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||26||2 |- |[[2023–24 Club Universidad Nacional season|2023–24]] |37||11|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||3{{efn|name=LC|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||1||40||12 |- |[[2024–25 Club Universidad Nacional season|2024–25]] |17||5|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||4{{efn|name=LC}}||1||21||6 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !80!!18!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!!7!!2!!87!!20 |- | rowspan="3" |Անդերլեխտ |[[2024–25 RSC Anderlecht season|2024–25]] | rowspan="2" |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |17||3||2||0||2{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||0|| colspan="2" |—||21||3 |- |[[2025–26 RSC Anderlecht season|2025–26]] |11||1||2||1||4{{efn|Appearances in [[UEFA Conference League]]}}||0|| colspan="2" |—||17||2 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !28!!4!!4!!1!!6!!0!! colspan="2" |—!!38!!5 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընթացքում !179!!30!!16!!3!!6!!0!!7!!2!!208!!35 |} {{notelist}} ===Միջազգային=== {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 30}}<ref name="NFT">{{NFT player|92113}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !ազգային լիգա!!Տարի!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="4"|Մեքսիկա |2023||6||1 |- |2024||9||2 |- |2025||10||0 |- |2026||1||0 |- !colspan="2"|ընդանուրհ!!26!!3 |} :Հաշիվներում և արդյունքներում առաջինը նշված է Մեքսիկայի գոլերի քանակը։ {|class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Սեզար Ուերտայի խփած միջազգային գոլերի ցանկը !համար!!Ամսաթիվ!!Վայրը!!Հակառակորդ!!Միավոր!!Արդյունք!!Մրցույթ |- | 1. || 2023 թվականի սեպտեմբերի 9 || AT&T մարզադաշտ, Արլինգտոն, ԱՄՆ || {{fb|AUS}} || align=center | 2–2 || align=center | 2–2||rowspan=3| [[Friendly (association football)|Friendly]] |- | 2. || 7 սեպտեմբերի 2024 թ. || Ռոուզ Բոուլ, Փասադենա, ԱՄՆ || {{fb|NZL}} || align=center | 2–0 || align=center|3–0 |- | 3. || 15 հոկտեմբերի 2024 թ. || Estadio Akron, Zapopan, Մեքսիկա || {{fb|USA}} || align=center | 2–0 || align="center" |2–0 |} ==պատիվներ== '''Մեկսիկա U17''' *[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն. 2017]] ===== Մեկսիկա ===== *[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 2005|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթ։ 2025]]<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> *[[CONCACAF Nations League|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ազգերի Լիգա։ 2024–25]]<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ===== Անդերլեխտ ===== *[[Բելգիայի գավաթի]] փոխչեմպիոն՝ 2024–25, 2025–26 ===== Յուրահատուկ ===== *[[Լիգա Մեքսի ամսվա խաղացող]]՝ սեպտեմբեր 2023<ref>{{Cite web |last=Mediotiempo |first=Editorial |date=14 October 2023 |title=Chino Huerta, nombrado el mejor jugador del mes en la Liga MX |url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/chino-huerta-nombrado-jugador-mes-liga-mx |access-date=25 August 2024 |website=Mediotiempo |language=es-MX}}</ref> *Liga MX Լավագույն XI՝ Կլաուսուրա 2024<ref>{{cite web | url=https://us.marca.com/soccer/liga-mx/2024/06/04/665f7bba268e3e24268b4571.html | title=América domina el 11 ideal del Clausura 2024 con Luis Ángel Malagón como el MVP | date=4 June 2024 }}</ref> *Լիգա Մեքսի բոլոր աստղերի հանդիպում. 2024<ref>https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-roster-for-2024-mls-all-star-game</ref> ==Ծանոթագրությունները== {{reflist}} ==Արտաքին հղու== * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190330102743/http://www.ascensomx.net/cancha/jugador/110948/cesar-saul-huerta-valera |title=César Saúl Huerta Varela at Ascenso MX |date=dmy}} {{in lang|es}} {{Navboxes |title=Mexico squads |bg = #016549 |fg = White |bordercolor =#CE1126 |list1= {{Mexico squad 2024 Copa América}} {{Mexico squad 2025 CONCACAF Gold Cup}} {{Mexico squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Huerta, Cesar}} Guadalajara footballers]] rs]] e924ougi0d79aiq6wafsah3pgkjy66s 2 1331901 10806408 10796831 2026-06-29T17:57:44Z Նանե Չոփիկյան 172603 10806408 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Antoine_Mendy_(footballer) == Ակումբային կարիերա == Մենդին «<nowiki/>[[Նիս երիտասարդական թիմ|Նիս]]<nowiki/>»-ի երիտասարդական թիմի սան է 10 տարեկանից և իր կարիերան շարունակել է երիտասարդական թիմում։ Նա իր ավագ կարիերան սկսել է պահեստայինների կազմում 2021 թվականին և իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքել է ակումբի հետ 2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին<ref>{{Cite web|url=https://news.maxifoot.fr/nice/antoine-mendy-passe-pro-officiel-foot-376531.htm|title=Nice : Antoine Mendy passe pro (officiel)|website=news.maxifoot.fr}}</ref>։ Նա իր պրոֆեսիոնալ և [[Լիգա 1 2021թվական|Լիգա 1]]-ի կազմում հանդես եկավ «Նիս»-ի կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով 2022 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ «<nowiki/>[[Օսերի]]<nowiki/>» դեմ 1-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ<ref>{{Cite web|url=https://www.monacomatin.mc/football/accroche-a-auxerre-1-1-logc-nice-sinquiete-en-prime-pour-delort-801123|title=Accroché à Auxerre (1-1), l'OGC Nice s'inquiète en prime pour Delort|first=La|last=rédaction|date=16 October 2022|website=Monaco-Matin}}</ref>։ 2025 թվականի հոկտեմբերին նա ընդգրկվեց [[ESPN]]-ի ֆուտբոլային նոր սերնդի արտիստների ցանկում<ref>{{Cite web|title=The next generation of entertainers: 15 young stars lighting up Europe |url=https://www.espn.com.sg/soccer/story/_/id/46770791/the-next-gen-entertainers-15-young-stars-lighting-europe|date=30 October 2025|website=ESPN}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Անտուան ​​Մենդին իր առաջին կանչը ստացավ [[Սենեգալի ազգային հավաքական]] 2025 թվականի մարտի 22-ին՝ մասնակցելու [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլին]]<ref>{{Cite web|url=https://soccerway.com/matches/2025/03/22/-/-/-/-/4236795|title=Sudan vs. Senegal|date=22 March 2025|website=Soccerway}}</ref>։ Նա իր նորամուտը նշեց մեկնարկային կազմում [[Սուդանի դեմ խաղ|Սուդանի]] դեմ խաղում՝ գոլազուրկ ոչ-ոքի խաղում, ապա փոխարինման մտավ [[Տոգոյի դեմ խաղ|Տոգոյի]] դեմ խաղում՝ արժանանալով գովասանքի իր պաշտպանական կայունության համար<ref>{{cite web|date=27 March 2025 |title=Antoine Mendy, une première réussie en équipe nationale ! |url=https://wiwsport.com/2025/03/27/antoine-mendy-une-premiere-reussie-en-equipe-nationale/ |website=wiwsport.com}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ 2026 թվականի մայիսի 21-ին Մենդին պաշտոնապես ընտրվեց Սենեգալի մարզիչ [[Պապե Տիաու|Պապե Տիաուի]] կողմից՝ [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]] մասնակցելու համար 28 խաղացողներից բաղկացած ցուցակից<ref>{{cite web|access-date=23 May 2026 |date=20 May 2026 |language=fr |title=La liste du Sénégal pour la Coupe du Monde 2026 est connue |url=https://www.fifa.com/fr/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/liste-senegal-coupe-du-monde-2026 |website=FIFA}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ == Անձնական կյանք == [[Ֆրանսիա]]<nowiki/>յում ծնված Մենդին [[սենեգալյան]] ծագում ունի<ref>{{Cite web|url=https://www.africatopsports.com/2022/10/01/nice-lucien-favre-elogieux-envers-antoine-mendy/|title=Nice : Lucien Favre élogieux envers Antoine Mendy|first=Alfred|last=ZIKPI|date=1 October 2022}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 29-ին}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Սեզոն ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Ազգային գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդամենը |- !Բաժանում!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Նիս II 2021-22 2022-23|Նիս II]] |[[2021–22 Championnat National 3|2021–22]] |Ազգային Չեմպիոնատ 3[[Championnat National 3]] |16||2|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||16||2 |- |[[2022–23 Championnat National 3|2022–23]] |Ազգային Չեմպիոնատ 3 Championnat National 3 |3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||3||0 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !19!!2!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!!19!!2 |- | rowspan="6" |[[Նիս 2021-22 2022-23 2023-24 2024-25 2025-26|Նիս]] |[[2021–22 OGC Nice season|2021–22]] |[[Լիգա 1 2021-22|Լիգա 1]] |0||0||0||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||0||0 |- |[[2022–23 OGC Nice season|2022–23]] |Լիգա 1 |11||0||1||0||3{{efn|Appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}||0|| colspan="2" |—||15||0 |- |[[2023–24 OGC Nice season|2023–24]] |Լիգա 1 |10||0||3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||13||0 |- |[[2024–25 OGC Nice season|2024–25]] |Լիգա 1 |18||0||2||0||3{{efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}||0|| colspan="2" |—||23||0 |- |[[2025–26 Ligue 1|2025–26]] |Լիգա 1 |25||1||4||1||9{{efn|Two appearances in [[UEFA Champions League]], seven appearances in UEFA Europa League}}||0||2{{efn|Appearances in [[Ligue 1 relegation/promotion play-offs]]}}||0||40||2 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !64!!1!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!91!!2 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր կարիերա !83!!3!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!110!!4 |}Գոլեր{{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 9-ին}} {| class=wikitable style=text-align:center |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային թիմ!!Տարի!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="2"|[[Սենեգալ ազգային թիմ|Սենեգալ]] |2025||4||0 |- |2026||3||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!7!!0 |} == Պատիվներ == '''Նիս''' *[[Coupe de France]] փոխչեմպիոն՝ [[2025–26]]<ref>{{cite web |last=Brotherton |first=Alex |date=22 May 2026 |title=Lens 3-1 Nice: Lens end Coupe de France curse to lift trophy for first time in their history |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8xw1nr8kq1t |access-date=22 May 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Սենեգալ *[[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի]] փոխչեմպիոն՝ [[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի Փոխչեմպիոն 2025|2025]] ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} == Արտաքին Հղումներ == {{commons category}} * {{Soccerway|antoine-mendy/701521}} * [https://www.ogcnice.com/fr/fiche/2209/antoine-mendy.html OGC Nice profile] * {{LFP Ligue 1|antoine-alpha-mendy}} {{OGC Nice squad}} {{Navboxes | title = Senegal squads | bg = #00853F | fg = #FDEF42 | bordercolor = red | list1 = {{Senegal squad 2025 Africa Cup of Nations}} {{Senegal squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Mendy, Antoine}} 2eucoy6vs9mospej2ci1jw88lkbuoqt 10806641 10806408 2026-06-30T09:29:01Z Նանե Չոփիկյան 172603 10806641 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Antoine_Mendy_(footballer) == Ակումբային կարիերա == Մենդին «<nowiki/>[[Նիս երիտասարդական թիմ|Նիս]]<nowiki/>»-ի երիտասարդական թիմի սան է 10 տարեկանից և իր կարիերան շարունակել է երիտասարդական թիմում։ Նա իր ավագ կարիերան սկսել է պահեստայինների կազմում 2021 թվականին և իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքել է ակումբի հետ 2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին<ref>{{Cite web|url=https://news.maxifoot.fr/nice/antoine-mendy-passe-pro-officiel-foot-376531.htm|title=Nice : Antoine Mendy passe pro (officiel)|website=news.maxifoot.fr}}</ref>։ Նա իր պրոֆեսիոնալ և [[Լիգա 1 2021թվական|Լիգա 1]]-ի կազմում հանդես եկավ «Նիս»-ի կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով 2022 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ «<nowiki/>[[Օսերի]]<nowiki/>» դեմ 1-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ<ref>{{Cite web|url=https://www.monacomatin.mc/football/accroche-a-auxerre-1-1-logc-nice-sinquiete-en-prime-pour-delort-801123|title=Accroché à Auxerre (1-1), l'OGC Nice s'inquiète en prime pour Delort|first=La|last=rédaction|date=16 October 2022|website=Monaco-Matin}}</ref>։ 2025 թվականի հոկտեմբերին նա ընդգրկվեց [[ESPN]]-ի ֆուտբոլային նոր սերնդի արտիստների ցանկում<ref>{{Cite web|title=The next generation of entertainers: 15 young stars lighting up Europe |url=https://www.espn.com.sg/soccer/story/_/id/46770791/the-next-gen-entertainers-15-young-stars-lighting-europe|date=30 October 2025|website=ESPN}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Անտուան ​​Մենդին իր առաջին կանչը ստացավ [[Սենեգալի ազգային հավաքական]] 2025 թվականի մարտի 22-ին՝ մասնակցելու [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլին]]<ref>{{Cite web|url=https://soccerway.com/matches/2025/03/22/-/-/-/-/4236795|title=Sudan vs. Senegal|date=22 March 2025|website=Soccerway}}</ref>։ Նա իր նորամուտը նշեց մեկնարկային կազմում [[Սուդանի դեմ խաղ|Սուդանի]] դեմ խաղում՝ գոլազուրկ ոչ-ոքի խաղում, ապա փոխարինման մտավ [[Տոգոյի դեմ խաղ|Տոգոյի]] դեմ խաղում՝ արժանանալով գովասանքի իր պաշտպանական կայունության համար<ref>{{cite web|date=27 March 2025 |title=Antoine Mendy, une première réussie en équipe nationale ! |url=https://wiwsport.com/2025/03/27/antoine-mendy-une-premiere-reussie-en-equipe-nationale/ |website=wiwsport.com}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ 2026 թվականի մայիսի 21-ին Մենդին պաշտոնապես ընտրվեց Սենեգալի մարզիչ [[Պապե Տիաու|Պապե Տիաուի]] կողմից՝ [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]] մասնակցելու համար 28 խաղացողներից բաղկացած ցուցակից<ref>{{cite web|access-date=23 May 2026 |date=20 May 2026 |language=fr |title=La liste du Sénégal pour la Coupe du Monde 2026 est connue |url=https://www.fifa.com/fr/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/liste-senegal-coupe-du-monde-2026 |website=FIFA}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ == Անձնական կյանք == [[Ֆրանսիա]]<nowiki/>յում ծնված Մենդին [[սենեգալյան]] ծագում ունի<ref>{{Cite web|url=https://www.africatopsports.com/2022/10/01/nice-lucien-favre-elogieux-envers-antoine-mendy/|title=Nice : Lucien Favre élogieux envers Antoine Mendy|first=Alfred|last=ZIKPI|date=1 October 2022}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 29-ին}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Սեզոն ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Ազգային գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդամենը |- !Բաժանում!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Նիս II 2021-22 2022-23|Նիս II]] |[[2021–22 Championnat National 3|2021–22]] |[[Ազգային Չեմպիոնատ 3]] |16||2|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||16||2 |- |[[2022–23 Championnat National 3|2022–23]] |Ազգային Չեմպիոնատ 3 |3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||3||0 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !19!!2!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!!19!!2 |- | rowspan="6" |[[Նիս 2021-22 2022-23 2023-24 2024-25 2025-26|Նիս]] |[[2021–22 OGC Nice season|2021–22]] |[[Լիգա 1 2021-22|Լիգա 1]] |0||0||0||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||0||0 |- |[[2022–23 OGC Nice season|2022–23]] |Լիգա 1 |11||0||1||0||3{{efn|Appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}||0|| colspan="2" |—||15||0 |- |[[2023–24 OGC Nice season|2023–24]] |Լիգա 1 |10||0||3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||13||0 |- |[[2024–25 OGC Nice season|2024–25]] |Լիգա 1 |18||0||2||0||3{{efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}||0|| colspan="2" |—||23||0 |- |[[2025–26 Ligue 1|2025–26]] |Լիգա 1 |25||1||4||1||9{{efn|Two appearances in [[UEFA Champions League]], seven appearances in UEFA Europa League}}||0||2{{efn|Appearances in [[Ligue 1 relegation/promotion play-offs]]}}||0||40||2 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !64!!1!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!91!!2 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր կարիերա !83!!3!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!110!!4 |}Գոլեր{{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 9-ին}} {| class=wikitable style=text-align:center |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային թիմ!!Տարի!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="2"|[[Սենեգալ ազգային թիմ|Սենեգալ]] |2025||4||0 |- |2026||3||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!7!!0 |} == Պատիվներ == '''Նիս''' *[[Ֆրանսիայի գավաթ]] փոխչեմպիոն՝ [[2025–26]]<ref>{{cite web |last=Brotherton |first=Alex |date=22 May 2026 |title=Lens 3-1 Nice: Lens end Coupe de France curse to lift trophy for first time in their history |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8xw1nr8kq1t |access-date=22 May 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Սենեգալ *[[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի]] փոխչեմպիոն՝ [[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի Փոխչեմպիոն 2025|2025]] ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} == Արտաքին Հղումներ == {{commons category}} * {{Soccerway|antoine-mendy/701521}} * [https://www.ogcnice.com/fr/fiche/2209/antoine-mendy.html OGC Nice profile] {{DEFAULTSORT:Mendy, Antoine}} tu35p9zhxgxrod3f5bmwfe1em9z0z8f 10806650 10806641 2026-06-30T09:44:40Z Նանե Չոփիկյան 172603 10806650 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Antoine_Mendy_(footballer) == Ակումբային կարիերա == Մենդին «<nowiki/>[[Նիս երիտասարդական թիմ|Նիս]]<nowiki/>»-ի երիտասարդական թիմի սան է 10 տարեկանից և իր կարիերան շարունակել է երիտասարդական թիմում։ Նա իր ավագ կարիերան սկսել է պահեստայինների կազմում 2021 թվականին և իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը կնքել է ակումբի հետ 2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին<ref>{{Cite web|url=https://news.maxifoot.fr/nice/antoine-mendy-passe-pro-officiel-foot-376531.htm|title=Nice : Antoine Mendy passe pro (officiel)|website=news.maxifoot.fr}}</ref>։ Նա իր պրոֆեսիոնալ և [[Լիգա 1 2021թվական|Լիգա 1]]-ի կազմում հանդես եկավ «Նիս»-ի կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով 2022 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ «<nowiki/>[[Օսերի]]<nowiki/>» դեմ 1-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ<ref>{{Cite web|url=https://www.monacomatin.mc/football/accroche-a-auxerre-1-1-logc-nice-sinquiete-en-prime-pour-delort-801123|title=Accroché à Auxerre (1-1), l'OGC Nice s'inquiète en prime pour Delort|first=La|last=rédaction|date=16 October 2022|website=Monaco-Matin}}</ref>։ 2025 թվականի հոկտեմբերին նա ընդգրկվեց [[ESPN]]-ի ֆուտբոլային նոր սերնդի արտիստների ցանկում<ref>{{Cite web|title=The next generation of entertainers: 15 young stars lighting up Europe |url=https://www.espn.com.sg/soccer/story/_/id/46770791/the-next-gen-entertainers-15-young-stars-lighting-europe|date=30 October 2025|website=ESPN}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Անտուան ​​Մենդին իր առաջին կանչը ստացավ [[Սենեգալի ազգային հավաքական]] 2025 թվականի մարտի 22-ին՝ մասնակցելու [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] որակավորման փուլին<ref>{{Cite web|url=https://soccerway.com/matches/2025/03/22/-/-/-/-/4236795|title=Sudan vs. Senegal|date=22 March 2025|website=Soccerway}}</ref>։ Նա իր նորամուտը նշեց մեկնարկային կազմում [[Սուդանի դեմ խաղ|Սուդանի]] դեմ խաղում՝ գոլազուրկ ոչ-ոքի խաղում, ապա փոխարինման մտավ [[Տոգոյի դեմ խաղ|Տոգոյի]] դեմ խաղում՝ արժանանալով գովասանքի իր պաշտպանական կայունության համար<ref>{{cite web|date=27 March 2025 |title=Antoine Mendy, une première réussie en équipe nationale ! |url=https://wiwsport.com/2025/03/27/antoine-mendy-une-premiere-reussie-en-equipe-nationale/ |website=wiwsport.com}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ 2026 թվականի մայիսի 21-ին Մենդին պաշտոնապես ընտրվեց Սենեգալի մարզիչ [[Պապե Տիաու|Պապե Տիաուի]] կողմից՝ [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]] մասնակցելու համար 28 խաղացողներից բաղկացած ցուցակից<ref>{{cite web|access-date=23 May 2026 |date=20 May 2026 |language=fr |title=La liste du Sénégal pour la Coupe du Monde 2026 est connue |url=https://www.fifa.com/fr/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/liste-senegal-coupe-du-monde-2026 |website=FIFA}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ == Անձնական կյանք == [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]] ծնված Մենդին [[Սենեգալ|սենեգալյան]] ծագում ունի<ref>{{Cite web|url=https://www.africatopsports.com/2022/10/01/nice-lucien-favre-elogieux-envers-antoine-mendy/|title=Nice : Lucien Favre élogieux envers Antoine Mendy|first=Alfred|last=ZIKPI|date=1 October 2022}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 29-ին}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Սեզոն ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Ազգային գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդամենը |- !Բաժանում!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Նիս II 2021-22 2022-23|Նիս II]] |[[2021–22 Championnat National 3|2021–22]] |[[Ազգային Չեմպիոնատ 3]] |16||2|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||16||2 |- |[[2022–23 Championnat National 3|2022–23]] |Ազգային Չեմպիոնատ 3 |3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||3||0 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !19!!2!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!! colspan="2" |—!!19!!2 |- | rowspan="6" |[[Նիս 2021-22 2022-23 2023-24 2024-25 2025-26|Նիս]] |[[2021–22 OGC Nice season|2021–22]] |[[Լիգա 1 2021-22|Լիգա 1]] |0||0||0||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||0||0 |- |[[2022–23 OGC Nice season|2022–23]] |Լիգա 1 |11||0||1||0||3{{efn|Appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}||0|| colspan="2" |—||15||0 |- |[[2023–24 OGC Nice season|2023–24]] |Լիգա 1 |10||0||3||0|| colspan="2" |—|| colspan="2" |—||13||0 |- |[[2024–25 OGC Nice season|2024–25]] |Լիգա 1 |18||0||2||0||3{{efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}||0|| colspan="2" |—||23||0 |- |[[2025–26 Ligue 1|2025–26]] |Լիգա 1 |25||1||4||1||9{{efn|Two appearances in [[UEFA Champions League]], seven appearances in UEFA Europa League}}||0||2{{efn|Appearances in [[Ligue 1 relegation/promotion play-offs]]}}||0||40||2 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !64!!1!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!91!!2 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր կարիերա !83!!3!!10!!1!!15!!0!!2!!0!!110!!4 |}Գոլեր{{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 9-ին}} {| class=wikitable style=text-align:center |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային թիմ!!Տարի!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="2"|[[Սենեգալ]] |2025||4||0 |- |2026||3||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!7!!0 |} == Պատիվներ == '''Նիս''' *[[Ֆրանսիայի գավաթ]] փոխչեմպիոն՝ [[2025–26]]<ref>{{cite web |last=Brotherton |first=Alex |date=22 May 2026 |title=Lens 3-1 Nice: Lens end Coupe de France curse to lift trophy for first time in their history |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8xw1nr8kq1t |access-date=22 May 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Սենեգալ *[[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի]] փոխչեմպիոն՝ [[Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի Փոխչեմպիոն 2025|2025]] ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} == Արտաքին Հղումներ == {{commons category}} * {{Soccerway|antoine-mendy/701521}} * [https://www.ogcnice.com/fr/fiche/2209/antoine-mendy.html OGC Nice profile] {{DEFAULTSORT:Mendy, Antoine}} sdspndsr8g8r4u3v20x08lexpsqqbf2 2 1331902 10806636 10796835 2026-06-30T09:25:01Z Milush Mikayelyan 172674 10806636 wikitext text/x-wiki [[:en:Classical_music_(disambiguation)|Classical music (disambiguation) - Wikipedia]] <nowiki/>{{wiktionary|classical music}} [[Դասական երաժշտություն]], որը սովորաբար վերաբերում է արևմտյան աշխարհի երաժշտական արվեստին, որը համարվում է տարբերվող արևմտյան ժողովրդական երաժշտությունից կամ ժողովրդական երաժշտական ավանդույթներից [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտությունը]] կարող է վերաբերել նաև։ * [[Դասական ժամանակաշրջան]] ([[երաժշտություն]]), 18-րդ դարի կեսերից մինչև 19-րդ դարի սկիզբ, որը դրսևորվել է Վիեննայի առաջին դպրոցում * [[Դասական երաժշտություն]] ([[ամսագիր]]) (հիմնադրվել է 1976 թվականին որպես դասական երաժշտության շաբաթաթերթ) * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] [[բլոգ]], ցանկացած բլոգ, որը նվիրված է տվյալ թեմային * Այլ ավանդույթների մասին կարդացեք [[Դասական երաժշտություն|դասական]] և [[Գեղարվեստական երաժշտություն|գեղարվեստական երաժշտության]] [[Երաժշտության Ավանդույթների|ավանդույթների]] [[Երաժշտության ավանդույթների ցանկում|ցանկում]] == Աշխարհագրության մեջ == * [[Ավստրալիա|Ավստրալիական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Իտալիա|Իտալական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ռուսաստան|Ռուսական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտությունը Կոսովոյում]] * [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորության]] [[դասական երաժշտություն]] ** [[Դասական երաժշտություն]] [[Շոտլանդիա|Շոտլանդիայում]] ** [[Բիրմինգհեմ|Բիրմինգհեմի]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] [[դասական երաժշտություն]] == Ոչ արևմտյան ավանդույթներ == {{Main|դասական և գեղարվեստական ​​երաժշտության ավանդույթների ցանկ}} * [[Գագակու]] (Ճապոնիա) * [[Յայուե]] (Չինաստան) * [[Գամելան]] (Ինդոնեզիա) * Քմերական [[Քմերական Պինպետ|պինպետ]], Թայլանդական [[Թայլանդական Պիֆատ|Պիֆատ]], Լաո [[Լաո Պինֆատ|Պինֆատ]] * [[Հնդկական դասական երաժշտություն|Հնդկական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Պարսկաստան|Պարսկական]] [[ավանդական երաժշտություն]] * [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] [[երաժշտություն]] * [[Անդալուզիա|Անդալուսյան]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական]] [[երաժշտություն]] == Տես նաև == * [[Արվեստի երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] [[համերգների ցանկ]], որոնք ունեցել են [[Հանդիսատես|հանդիսատեսի]] անկառավարելի արձագանք * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը սկսվում են [[Դասական երաժշտություն|«Դասական երաժշտություն»]] բառով * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը պարունակում են դասական երաժշտություն 2swgkj6gj4rj5bf0z0rmminvjz0to8e 10806642 10806636 2026-06-30T09:29:48Z Milush Mikayelyan 172674 /* Ոչ արևմտյան ավանդույթներ */ 10806642 wikitext text/x-wiki [[:en:Classical_music_(disambiguation)|Classical music (disambiguation) - Wikipedia]] <nowiki/>{{wiktionary|classical music}} [[Դասական երաժշտություն]], որը սովորաբար վերաբերում է արևմտյան աշխարհի երաժշտական արվեստին, որը համարվում է տարբերվող արևմտյան ժողովրդական երաժշտությունից կամ ժողովրդական երաժշտական ավանդույթներից [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտությունը]] կարող է վերաբերել նաև։ * [[Դասական ժամանակաշրջան]] ([[երաժշտություն]]), 18-րդ դարի կեսերից մինչև 19-րդ դարի սկիզբ, որը դրսևորվել է Վիեննայի առաջին դպրոցում * [[Դասական երաժշտություն]] ([[ամսագիր]]) (հիմնադրվել է 1976 թվականին որպես դասական երաժշտության շաբաթաթերթ) * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] [[բլոգ]], ցանկացած բլոգ, որը նվիրված է տվյալ թեմային * Այլ ավանդույթների մասին կարդացեք [[Դասական երաժշտություն|դասական]] և [[Գեղարվեստական երաժշտություն|գեղարվեստական երաժշտության]] [[Երաժշտության Ավանդույթների|ավանդույթների]] [[Երաժշտության ավանդույթների ցանկում|ցանկում]] == Աշխարհագրության մեջ == * [[Ավստրալիա|Ավստրալիական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Իտալիա|Իտալական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ռուսաստան|Ռուսական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտությունը Կոսովոյում]] * [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորության]] [[դասական երաժշտություն]] ** [[Դասական երաժշտություն]] [[Շոտլանդիա|Շոտլանդիայում]] ** [[Բիրմինգհեմ|Բիրմինգհեմի]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] [[դասական երաժշտություն]] == Ոչ արևմտյան ավանդույթներ == {{Main|դասական և գեղարվեստական ​​երաժշտության ավանդույթների ցանկ}} * [[Գագակու]] (Ճապոնիա) * [[Յայուե]] (Չինաստան) * [[Գամելան]] (Ինդոնեզիա) * Քմերական պինպետ, Թայլանդական Պիֆատ, Լաո Պինֆատ * [[Հնդկաստան|Հնդկական]] [[դասական երաժշտություն]] * Պարսկական ավանդական երաժշտություն * [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] [[երաժշտություն]] * [[Անդալուզիա|Անդալուսյան]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական]] [[երաժշտություն]] == Տես նաև == * [[Արվեստի երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] [[համերգների ցանկ]], որոնք ունեցել են [[Հանդիսատես|հանդիսատեսի]] անկառավարելի արձագանք * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը սկսվում են [[Դասական երաժշտություն|«Դասական երաժշտություն»]] բառով * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը պարունակում են դասական երաժշտություն 0y88rg46y42clncg5xvfd23u4tjb2zh 10806649 10806642 2026-06-30T09:42:29Z Milush Mikayelyan 172674 /* Տես նաև */ 10806649 wikitext text/x-wiki [[:en:Classical_music_(disambiguation)|Classical music (disambiguation) - Wikipedia]] <nowiki/>{{wiktionary|classical music}} [[Դասական երաժշտություն]], որը սովորաբար վերաբերում է արևմտյան աշխարհի երաժշտական արվեստին, որը համարվում է տարբերվող արևմտյան ժողովրդական երաժշտությունից կամ ժողովրդական երաժշտական ավանդույթներից '''Դասական երաժշտությունը''' կարող է վերաբերել նաև՝ * [[Դասական ժամանակաշրջան]] ([[երաժշտություն]]), 18-րդ դարի կեսերից մինչև 19-րդ դարի սկիզբ, որը դրսևորվել է Վիեննայի առաջին դպրոցում։ * [[Դասական երաժշտություն]] ([[ամսագիր]]) (հիմնադրվել է 1976 թվականին որպես դասական երաժշտության շաբաթաթերթ)։ * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] [[բլոգ]], ցանկացած բլոգ, որը նվիրված է տվյալ թեմային։ * Այլ ավանդույթների մասին կարդացեք [[Դասական երաժշտություն|դասական]] և [[Գեղարվեստական երաժշտություն|գեղարվեստական երաժշտության]] [[Երաժշտության Ավանդույթների|ավանդույթների]] [[Երաժշտության ավանդույթների ցանկում|ցանկում]]։ == Աշխարհագրության մեջ == * [[Ավստրալիա|Ավստրալիական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Իտալիա|Իտալական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ռուսաստան|Ռուսական]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտությունը Կոսովոյում]] * [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորության]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտություն]] [[Շոտլանդիա|Շոտլանդիայում]] * [[Բիրմինգհեմ|Բիրմինգհեմի]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] [[դասական երաժշտություն]] == Ոչ արևմտյան ավանդույթներ == {{Main|դասական և գեղարվեստական ​​երաժշտության ավանդույթների ցանկ}} * [[Գագակու]] (Ճապոնիա) * [[Յայուե]] (Չինաստան) * [[Գամելան]] (Ինդոնեզիա) * Քմերական պինպետ, Թայլանդական Պիֆատ, Լաո Պինֆատ * [[Հնդկաստան|Հնդկական]] [[դասական երաժշտություն]] * Պարսկական ավանդական երաժշտություն * [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան]] [[երաժշտություն]] * [[Անդալուզիա|Անդալուսյան]] [[դասական երաժշտություն]] * [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական]] [[երաժշտություն]] == Տես նաև == * [[Արվեստի երաժշտություն]] * [[Դասական երաժշտություն|Դասական երաժշտության]] համերգների ցանկ, որոնք ունեցել են [[Հանդիսատես|հանդիսատեսի]] անկառավարելի արձագանք * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը սկսվում են [[Դասական երաժշտություն|«Դասական երաժշտություն»]] բառով * Բոլոր էջերը, որոնց վերնագրերը պարունակում են [[դասական երաժշտություն]] 3khjmf307eoxqqda5nqdrotx9zmbhj4 2 1331903 10806643 10793318 2026-06-30T09:30:21Z Յաշա 172656 10806643 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Smirnov_(FBI_informant) '''Ալեքսանդր Սմիրնով,''' (ծնված 1980թ.)<ref>{{Cite web |last=Dorn |first=Sara |title=Who Is Alexander Smirnov? FBI Informant Helped Spark Biden Impeachment Probe—And Could End It |url=https://www.forbes.com/site/saradorn/2024/02/21/who-is-alexander-smirnov-fbi-informant-helped-spark-biden-impeachment-probe-and-could-end-it |access-date=2024-02-29 |website=Forbes |language=en}}</ref> ՀԴԲ-ի նախկին լրտես<ref name="WS">{{Cite news |last1=Perez |first1=Evan |last2=Rabinowitz |first2=Hannah |title=How a trusted FBI source became the center of a Washington scandal |url=https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222024152/https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-date=2024-02-22 |work=[[CNN]]}}</ref>, ուկրաինական ծագումով և իսրայելական ազգությամբ<ref>{{Ciсte web|last=Stanley-Becker|first=Isaac|title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|access-date=2026-01-17|website=The Washington Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|archive-date=2024-04-18|language=en}}</ref>, ով մեղավոր է ճանաչվել [[Հետաքննությունների դաշնային բյուրո|Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի]] դաշնային գործակալներին ստելու և կեղծ գրառումներ կազմելու մեջ։ Ալեքսանդր Սմիրնովի խոստովանած ստերը սկիզբ են դրել [[Բայդենի և Ուկրաինայի միջև դավադրության տեսությանը]]<ref name="UE">{{cite news |last1=Whitehurst |first1=Lindsay |last2=Mascaro |first2=Lisa |date=2024-02-15 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223070040/https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-date=2024-02-23 |access-date=23 February 2024 |work=ABC News |language=en}}</ref>։Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր ունի մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref>{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել [[Դաշնային բանտերի բյուրոյի]] (FBOP) կողմից՝ 6 տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց։ Չնայած Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել՝ նա դեռևս գրանցված էր որպես բանտարկյալ, և կոնտակտային հասցե չի նշվել։ Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025">{{Cite news |last1=Houghtaling |first1=Ellie |date=2025-11-07 |title=FBI Informant Who Lied About the Bidens Covertly Released From Jail |url=https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107212532/https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-date=2025-11-07 |access-date=10 January 2025 |work=The New Republic |language=en}}</ref>։ '''Alexander Smirnov''' (born 1980) is a former FBI [[informant]] of Ukrainian origin and Israeli nationality who pled guilty to lying to federal agents at the [[Federal Bureau of Investigation]], and creating false records. Alexander Smirnov's admitted lies began the [[Biden–Ukraine conspiracy theory]]. Alexander Smirnov admitted to having links to several high level Russian officials. Smirnov was released from prison by the [[Federal Bureau of Prisons]] (FBOP) on furlough after only a few months of his 6-year sentence. Even though Smirnov was released from prison on furlough, he was still listed as a prisoner, and no contact address was given. Smirnov's location remains unknown. Սմիրնովը 16 տարի ապրել է Կալիֆոռնիայում, ապա տեղափոխվել [[Լաս Վեգաս]], որտեղ Սմիրնովը մնացել է [[Լաս Վեգաս Սթրիփ|Լաս Վեգասի Սթրիփի]] մոտ գտնվող շքեղ բնակարանում<ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=The informant next door: A quiet L.A. life masked Kremlin ties for FBI source accused of lying about Bidens |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/informant-next-door-quiet-life-masked-kremlin-ties-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=California federal court next for FBI informant re-arrested in Las Vegas |url=https://www.reviewjournal.com/crime/courts/california-federal-court-next-for-fbi-informant-re-arrested-in-las-vegas-3005930/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref>։Այս ընթացքում Սմիրնովը ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել ամերիկյան այլ հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ Smirnov lived in California for 16 years, and then moved to [[Las Vegas]] where Smirnov stayed at a luxury condo near the [[Las Vegas Strip]]. During this time, Smirnov travelled throughout Europe and also provided information to other American intelligence organizations as well as Israeli intelligence. == Կարիերա == Ըստ [[Լոս Անջելես Թայմս|«Լոս Անջելես Թայմս»]]-ի, Սմիրնովը դարձել է ՀԴԲ լրտես մոտավորապես 2010 թվականին<ref name="times">{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=Ex-FBI informant who allegedly lied about the Bidens will remain behind bars, judge rules |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/fbi-informant-bidens-detention-hearing |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref>։ Այս ընթացքում նա ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել այլ ամերիկյան հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի շարք բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB">{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ According to the ''[[Los Angeles Times]]'', Smirnov became an FBI informant around 2010. During this time, he travelled throughout Europe and also provided information to other American intelligence organizations as well as Israeli intelligence. Alexander Smirnov admitted to having links to several high level Russian officials. == Վաղ իրավական խնդիրներ == [[American Express]]-ը դատի տվեց Սմիրնովին 2013 թվականին, այն բանից հետո, երբ նա չկարողացավ մարել 100,000 դոլար վարկային քարտի պարտքը: Նա 500,000 դոլար վարկ վերցրեց [[Էնսինոյում]] գտնվող D&D Marketing ընկերությունից և դատի տրվեց 2015 թվականին, երբ նա չմարեց վարկը<ref name="post">{{cite news |author1=Isaac Stanley-Becker |date=2024-03-09 |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment/ |newspaper=Washington Post}}</ref>: Նրան նաև դատի տրվեց 2016 թվականին, երբ երկու տղամարդ պնդեցին, որ նա իրենց կեղծ բաժնետոմսերի վկայականներ է վաճառել<ref name="post" />: [[American Express]] sued Smirnov in 2013 after he failed to repay $100,000 of credit card debt. He borrowed $500,000 from [[Encino, Los Angeles|Encino]]-based firm D&D Marketing and was sued in 2015 when he did not repay the loan. He was also sued in 2016 when two men claimed that he had sold them fake stock certificates. == Մեղքի խոստովանություն, 600,000 դոլարի վճարում, ռուսական կապեր և ժամանակավոր ազատում == 2024 թվականի փետրվարի 14-ին Սմիրնովը արտասահմանից վերադառնում էր ԱՄՆ: Նա ձերբակալվել է ՀԴԲ գործակալների կողմից Լաս Վեգասի [[Հարրի Ռեյդի միջազգային օդանավակայանում]]:<ref name="BT">{{Cite web |date=2024-02-16 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://www.8newsnow.com/news/politics/ap-politics/ap-fbi-informant-charged-with-lying-about-joe-and-hunter-bidens-ties-to-ukrainian-energy-company/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref> Սմիրնովը կրկնակի քաղաքացիություն ունի՝ ԱՄՆ-Իսրայել, և ուներ ինչպես իսրայելական, այնպես էլ ԱՄՆ անձնագրեր. երկուսն էլ առգրավվել են ՀԴԲ-ի կողմից<ref>{{cite news |last1=Ritter |first1=Ken |last2=Whitehurst |first2=Lindsay |last3=Yamat |first3=Rio |date=22 February 2024 |title=Ex-FBI source accused of lying about Bidens and having Russian contacts is returned to US custody |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-lying-bribery-burisma-e6de5f083e7ea7c2f1aa6233d24d7cfd |access-date=23 February 2024 |work=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Here's what we know about Alexander Smirnov, who is appearing in court today |url=https://www.8newsnow.com/news/heres-what-we-know-about-alexander-smirnov-who-is-appearing-in-court-today/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref>։ Փետրվարի 15-ին Սմիրնովին մեղադրանք է առաջադրվել ՀԴԲ-ին ստելու համար<ref name="UE" />: Սմիրնովին սպառնում է առավելագույնը 25 տարվա ազատազրկում<ref name="BT" />: 2024 թվականի փետրվարի 20-ին Սմիրնովի հայրենի [[Նևադա|Նևադա նահանգի]] ԱՄՆ մագիստրոսական դատավորը հրամայել է նրան ազատ արձակել [[GPS մոնիտորով]]<ref>{{Cite web |last=ALANNA DURKIN RICHER |first=Associated Press |date=2024-02-23 |title=Judge to hold hearing Monday considering detention of ex-FBI source accused of lying about Bidens |url=https://thehill.com/homenews/ap/ap-politics/ap-judge-to-hold-hearing-monday-considering-detention-of-ex-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens/ |access-date=2024-02-29 |website=The Hill |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=FBI informant in Hunter Biden case released in Las Vegas, awaits hearing |url=https://www.reviewjournal.com/crime/fbi-informant-in-hunter-biden-case-released-in-las-vegas-awaits-hearing-3004097/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Lucas |first=Ryan |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.npr.org/2024/02/20/1232789953/alexander-smirnov-fbi-informant-biden-hunter-ukraine |access-date=2024-02-28 |work=[[NPR]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Ex-FBI informant charged with lying about Bidens had Russian intelligence contacts, prosecutors say |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-joe-biden-ef48c7543e7a45cd3b8b671d0e2f60e5 |access-date=2024-02-29 |website=AP News |language=en}}</ref>։ Այնուհետև [[Կալիֆոռնիա|Կալիֆոռնիայի]] դաշնային դատավորը 2024 թվականի փետրվարի 24-ին կրկին ձերբակալել է Սմիրնովին, քանի որ Սմիրնովը փախուստի վտանգ էր ներկայացնում, և Սմիրնովի ազատ արձակումը, հավանաբար, «կնպաստի նրա Միացյալ Նահանգներից փախուստին»<ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ On 14 February 2024, Smirnov was returning to the US from abroad. He was arrested by FBI agents at [[Harry Reid International Airport]] in Las Vegas. Smirnov is a dual US-Israeli citizen and had both an Israeli passport and a U.S. passport; both were seized by the FBI. On 15 February Smirnov was charged with lying to the FBI. Smirnov faced a maximum penalty of 25 years in prison. On 20 February 2024, a [[United States magistrate judge]] in Smirnov's home state of [[Nevada]] ordered him released with a [[Electronic monitoring in the United States|GPS monitor]]. Then a federal judge in [[California]] had Smirnov re-arrested on 24 February 2024, because Smirnov was a flight risk, and Smirnov's release likely would "facilitate his absconding from the United States." Մեղադրողները պնդում են, որ Սմիրնովը իշխանություններին չի հայտնել, որ ինքն ու իր զուգընկերը հասանելիություն են ունեցել ավելի քան 6 միլիոն դոլարի<ref>{{cite news |last1=Lucas |first1=Ryan |date=2024-02-21 |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221172057/https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say |archive-date=2024-02-21 |access-date=14 January 2026 |work=Oregon Public Broadcasting |language=en}}</ref>: Սմիրնովը անցյալում նույնիսկ կեղծ հասցեներ է տվել գործընկերներին, այդ թվում՝ իր բնակության վայրը նշելով որպես երթևեկության միջնորդի հասցե<ref>{{Cite web |last=Stanley-Becker |first=Isaac |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-date=2024-04-18 |access-date=2026-01-17 |website=The Washington Post |language=en}}</ref>: Prosecutors claim that Smirnov did not disclose to authorities that he and his significant other had access to more than $6 million. Smirnov, also in the past, had even given business partners false addresses, including listing his residence as the address of a traffic median. 2020 թվականին Սմիրնովը [[«Տնտեսական տրանսֆորմացիայի տեխնոլոգիաների»]] (ETT) կողմից ստացել է 600,000 դոլար, հայտնել են մեղադրող կողմերը։ Նույն թվականին Սմիրնովը սկսել է ստել ՀԴԲ-ին Բայդենների մասին, ըստ մեղադրական եզրակացության։ ETT-ի երեք սեփականատերերից երկուսը՝ [[Շահալ Մ. Խանը]] և [[Ֆարուկ Արջոմանդը,]] ինչպես նաև նրանց գործընկեր [[DAMAC Properties]]-ի նախագահ Հուսեյն Սաջվանին, Դոնալդ Թրամփի ընկերներն են կամ գործարքներ են կնքել նրա հետ<ref>{{cite news |last1=Sweet |first1=Jacqueline |date=14 March 2024 |title=US firm that paid indicted FBI informant tied to Trump associates, records reveal |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/14/company-paying-fbi-informant-trump-connections |access-date=14 March 2024 |work=The Guardian}}</ref>։ In 2020, Smirnov was paid $600,000 by Economic Transformation Technologies (ETT), prosecutors said. That same year, Smirnov began lying to the FBI about the Bidens, according to the indictment. Two of ETT's three owners, [[Shahal M. Khan]] and Farooq Arjomand, along with their associate [[DAMAC Properties]] chairman [[Hussain Sajwani]] are friends of or have done business with [[Donald Trump]]. Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց, որ կապեր ունի մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB" />։ Alexander Smirnov admitted to having links to several high level Russian officials. === Դատվածություն === 2024 թվականի դեկտեմբերին Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց ՀԴԲ-ին ստելու մեկ դրվագով և դատապարտվեց վեց տարվա ազատազրկման մինչև հաջորդ ամիսը՝ 2025 թվականի հունվարին<ref>{{cite news |last=Richer |first=Alanna Durkin |date=2024-12-12 |title=Ex-FBI informant accused of lying about Bidens agrees to plead guilty to federal charges |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-alexander-smirnov-434165aaea90a82e4c24566a1d2b78d5 |access-date=2024-12-15 |publisher=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news |last1=Cohen |first1=Marshall |date=2025-01-08 |title=Ex-FBI informant behind fake Biden-Ukraine bribery allegations sentenced to 6 years in prison |url=https://edition.cnn.com/2025/01/08/politics/ex-fbi-informant-fake-biden-ukraine-bribery-allegations-alexander-smirnov/index.html |publisher=CNN}}</ref>։ In December 2024, Smirnov pled guilty to one count of lying to the FBI and was sentenced to six years in prison by the next month in January 2025. Ալեքսանդր Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց [[2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների]] ժամանակ դաշնային գործակալներին ստելու մեջ՝ ասելով, որ ուկրաինական «Բուրիզմա» բնական գազի ընկերության պաշտոնյաները իրեն ասել են, որ Հանթեր Բայդենին առաջարկել են տեղ իրենց խորհրդում՝ իրենց պաշտպանելու համար, այդ թվում՝ պնդելով, որ ղեկավարները իրեն ասել են, որ [[Հանթեր Բայդեն|Հանթեր Բայդենին]] և [[Ջո Բայդեն|Ջո Բայդենին]] վճարել են 5-ական միլիոն դոլար<ref>{{cite news |author1=Bart Jansen |date=2024-02-26 |title=Alexander Smirnov, charged with lying about Hunter Biden and Joe Biden, ordered jailed pending trial |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2024/02/26/alexander-smirnov-detained-lying-hunter-biden/72743617007/ |work=USA Today}}</ref>: 2024 թվականին Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց, որ ստել է ՀԴԲ-ին Բայդենի վճարումների մասին, և Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց ՀԴԲ-ին ստելու մեջ՝ Բայդենների դեմ ստելով, Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց նաև այս հանցագործության մեջ իր մեղքը<ref>{{cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Ding |first2=Jaimie |date=2024-12-16 |title=Former FBI informant pleads guilty to lying about phony bribery scheme involving the Bidens |url=https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219205823/https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-date=2024-12-19 |access-date=25 December 2024 |work=Associated Press News |publisher=AP News}}</ref>: Alexander Smirnov pled guilty to lying to federal agents during the [[2020 United States presidential election]], saying that officials at Ukrainian natural gas company [[Burisma]] had told him that they offered [[Hunter Biden]] a seat on their board to protect them, including claiming that the executives told him they paid Hunter Biden and Joe Biden $5 million each. In 2024, Alexander Smirnov admitted he lied to the FBI about the Biden payments and Smirnov pled guilty to lying to the FBI by lying against the Bidens, Alexander Smirnov admitted as well as pleading guilty to this crime. === Ազատ արձակել === 2025 թվականին [[Թրամփի վարչակազմի]] բանտերի դաշնային բյուրոն Ալեքսանդր Սմիրնովին գաղտնի ազատ արձակեց բանտից՝ վեց տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ In 2025, the [[Second presidency of Donald Trump|Trump administration]]'s Federal Bureau of Prisons released Alexander Smirnov covertly onto furlough from prison after only a few months of his six year sentence. Սմիրնովը դեռևս բանտարկյալների ցուցակում էր, և Սմիրնովին կապվելու հասցե չէր տրամադրվել։ Դատապարտված լրտես Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ Smirnov was still listed as a prisoner, and no address was given to reach Smirnov at. Convicted informant Smirnov's location remains unknown. Հայտնի դատապարտված ռուս համագործակից Ալեքսանդր Սմիրնովը Թրամփի վարչակազմի օրոք բանտերի բյուրոյի կողմից շատ վաղաժամկետ ազատ արձակվեց, չնայած Ալեքսանդր Սմիրնովը համարվում էր փախուստի վտանգի ենթարկված անձ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" /><ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ Known convicted Russian collaborator Alexander Smirnov was released very early on furlough by the Bureau of Prisons under the Trump Administration even though Alexander Smirnov had been deemed a flight risk. == Դատարանի դահլիճի էսքիզներ == * Ալեքսանդր Սմիրնովի, [[Ռիչարդ Շոնֆելդի]] և [[Դեյվիդ Չեսնոֆի|Դեյվիդ Չեսնոֆի (]]<nowiki/>նրա փաստաբանների) դատարանի ուրվագիծը՝ [[Ուես Ռենդի]] կողմից; Las Vegas Review-Journal; Tribune News Service via Getty Images, [https://web.archive.org/web/20240226205616/https://www.huffpost.com/entry/alexander-smirnov-fbi-informant-bidens-jailed_n_65dcd6dde4b0189a6a7ed4bf/]-ից * Ալեքսանդր Սմիրնովի դատարանի ուրվագիծը՝ Ուիլյամ Թ. Ռոբլեսի կողմից, Associated Press,[https://www.politico.com/news/2024/02/26/fbi-informant-smirnov-hearing-california-00143335]-ից * [[Courtroom sketch]] of [https://web.archive.org/web/20240226214213/https://img.huffingtonpost.com/asset/65dcd75e22000037004b71a5.jpeg Alexander Smirnov, Richard Schonfeld and David Chesnoff (his attorneys)] by Wes Rand; ''[[Las Vegas Review-Journal]]''; Tribune News Service via [[Getty Images]] from * Courtroom sketch of [https://web.archive.org/web/20240226220523/https://static.politico.com/91/e3/b5ea48ad47cdac07fdf25ea161bf/hunter-biden-informant-charges-71952.jpg Alexander Smirnov] by William T. Robles, [[Associated Press]] from == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * https://www.politico.com/tag/alexander-smirnov * Susan B. Glasser (22 February 2024) "[https://www.newyorker.com/news/letter-from-bidens-washington/the-crazy-collapse-of-the-house-gops-impeachment-case-against-biden The Crazy Collapse of the House G.O.P.’s Impeachment Case Against Biden]" ''[[The New Yorker]]'' p4ryv7u3f047enn0bhrdael7thcwub5 10806659 10806643 2026-06-30T10:04:07Z Յաշա 172656 10806659 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Smirnov_(FBI_informant) '''Ալեքսանդր Սմիրնով,''' (ծնված 1980թ.)<ref>{{Cite web |last=Dorn |first=Sara |title=Who Is Alexander Smirnov? FBI Informant Helped Spark Biden Impeachment Probe—And Could End It |url=https://www.forbes.com/site/saradorn/2024/02/21/who-is-alexander-smirnov-fbi-informant-helped-spark-biden-impeachment-probe-and-could-end-it |access-date=2024-02-29 |website=Forbes |language=en}}</ref> ՀԴԲ-ի նախկին լրտես<ref name="WS">{{Cite news |last1=Perez |first1=Evan |last2=Rabinowitz |first2=Hannah |title=How a trusted FBI source became the center of a Washington scandal |url=https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222024152/https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-date=2024-02-22 |work=[[CNN]]}}</ref>, ուկրաինական ծագումով և իսրայելական ազգությամբ<ref>{{Ciсte web|last=Stanley-Becker|first=Isaac|title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|access-date=2026-01-17|website=The Washington Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|archive-date=2024-04-18|language=en}}</ref>, ով մեղավոր է ճանաչվել [[Հետաքննությունների դաշնային բյուրո|Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի]] դաշնային գործակալներին ստելու և կեղծ գրառումներ կազմելու մեջ։ Ալեքսանդր Սմիրնովի խոստովանած ստերը սկիզբ են դրել [[Բայդենի և Ուկրաինայի միջև դավադրության տեսությանը]]<ref name="UE">{{cite news |last1=Whitehurst |first1=Lindsay |last2=Mascaro |first2=Lisa |date=2024-02-15 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223070040/https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-date=2024-02-23 |access-date=23 February 2024 |work=ABC News |language=en}}</ref>։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref>{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել [[Դաշնային բանտերի բյուրոյի]] (''{{Lang-en|FBOP}}'') կողմից՝ 6 տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց։ Չնայած Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել՝ նա դեռևս գրանցված էր որպես բանտարկյալ, և կոնտակտային հասցե չի նշվել։ Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025">{{Cite news |last1=Houghtaling |first1=Ellie |date=2025-11-07 |title=FBI Informant Who Lied About the Bidens Covertly Released From Jail |url=https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107212532/https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-date=2025-11-07 |access-date=10 January 2025 |work=The New Republic |language=en}}</ref>։ Սմիրնովը 16 տարի ապրել է Կալիֆոռնիայում, ապա տեղափոխվել [[Լաս Վեգաս]], որտեղ մնացել է [[Լաս Վեգաս Սթրիփ|Լաս Վեգասի Սթրիփի]] մոտ գտնվող շքեղ բնակարանում<ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=The informant next door: A quiet L.A. life masked Kremlin ties for FBI source accused of lying about Bidens |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/informant-next-door-quiet-life-masked-kremlin-ties-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=California federal court next for FBI informant re-arrested in Las Vegas |url=https://www.reviewjournal.com/crime/courts/california-federal-court-next-for-fbi-informant-re-arrested-in-las-vegas-3005930/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref>։Այս ընթացքում Սմիրնովը ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել ամերիկյան այլ հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ == Կարիերա == Ըստ [[Լոս Անջելես Թայմս|«Լոս Անջելես Թայմս»]]-ի, Սմիրնովը դարձել է ՀԴԲ լրտես մոտավորապես 2010 թվականին<ref name="times">{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=Ex-FBI informant who allegedly lied about the Bidens will remain behind bars, judge rules |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/fbi-informant-bidens-detention-hearing |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref>։ Այս ընթացքում նա ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել այլ ամերիկյան հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի շարք բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB">{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ == Վաղ իրավական խնդիրներ == Ամերիկյան Էքսպրեսը ''({{Lang-en|American Express}})'' դատի տվեց Սմիրնովին 2013 թվականին, այն բանից հետո, երբ նա չկարողացավ մարել 100,000 դոլար վարկային քարտի պարտքը: Նա 500,000 դոլար վարկ վերցրեց [[Էնսինոյում]] գտնվող D&D Marketing ընկերությունից և դատի տրվեց 2015 թվականին, երբ նա չմարեց վարկը<ref name="post">{{cite news |author1=Isaac Stanley-Becker |date=2024-03-09 |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment/ |newspaper=Washington Post}}</ref>: Նրան նաև դատի տրվեց 2016 թվականին, երբ երկու տղամարդ պնդեցին, որ նա իրենց կեղծ բաժնետոմսերի վկայականներ է վաճառել<ref name="post" />: == Մեղքի խոստովանություն, 600,000 դոլարի վճարում, ռուսական կապեր և ժամանակավոր ազատում == 2024 թվականի փետրվարի 14-ին Սմիրնովը արտասահմանից վերադարձել է ԱՄՆ: Նա ձերբակալվել է ՀԴԲ գործակալների կողմից Լաս Վեգասի [[Հարրի Ռեյդի միջազգային օդանավակայանում]]:<ref name="BT">{{Cite web |date=2024-02-16 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://www.8newsnow.com/news/politics/ap-politics/ap-fbi-informant-charged-with-lying-about-joe-and-hunter-bidens-ties-to-ukrainian-energy-company/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref> Սմիրնովը կրկնակի քաղաքացիություն ունի՝ ԱՄՆ-Իսրայել, և ուներ ինչպես իսրայելական, այնպես էլ ԱՄՆ անձնագրեր. երկուսն էլ առգրավվել են ՀԴԲ-ի կողմից<ref>{{cite news |last1=Ritter |first1=Ken |last2=Whitehurst |first2=Lindsay |last3=Yamat |first3=Rio |date=22 February 2024 |title=Ex-FBI source accused of lying about Bidens and having Russian contacts is returned to US custody |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-lying-bribery-burisma-e6de5f083e7ea7c2f1aa6233d24d7cfd |access-date=23 February 2024 |work=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Here's what we know about Alexander Smirnov, who is appearing in court today |url=https://www.8newsnow.com/news/heres-what-we-know-about-alexander-smirnov-who-is-appearing-in-court-today/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref>։ Փետրվարի 15-ին Սմիրնովին մեղադրանք է առաջադրվել ՀԴԲ-ին ստելու համար<ref name="UE" />: Սմիրնովին սպառնում է առավելագույնը 25 տարվա ազատազրկում<ref name="BT" />: 2024 թվականի փետրվարի 20-ին Սմիրնովի հայրենի [[Նևադա|Նևադա նահանգի]] ԱՄՆ մագիստրոսական դատավորը հրամայել է նրան ազատ արձակել [[GPS մոնիտորով|Ջի Փի Էս մոնիտորով]]<ref>{{Cite web |last=ALANNA DURKIN RICHER |first=Associated Press |date=2024-02-23 |title=Judge to hold hearing Monday considering detention of ex-FBI source accused of lying about Bidens |url=https://thehill.com/homenews/ap/ap-politics/ap-judge-to-hold-hearing-monday-considering-detention-of-ex-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens/ |access-date=2024-02-29 |website=The Hill |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=FBI informant in Hunter Biden case released in Las Vegas, awaits hearing |url=https://www.reviewjournal.com/crime/fbi-informant-in-hunter-biden-case-released-in-las-vegas-awaits-hearing-3004097/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Lucas |first=Ryan |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.npr.org/2024/02/20/1232789953/alexander-smirnov-fbi-informant-biden-hunter-ukraine |access-date=2024-02-28 |work=[[NPR]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Ex-FBI informant charged with lying about Bidens had Russian intelligence contacts, prosecutors say |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-joe-biden-ef48c7543e7a45cd3b8b671d0e2f60e5 |access-date=2024-02-29 |website=AP News |language=en}}</ref>։ Այնուհետև [[Կալիֆոռնիա|Կալիֆոռնիայի]] դաշնային դատավորը 2024 թվականի փետրվարի 24-ին կրկին ձերբակալել է Սմիրնովին, քանի որ Սմիրնովը փախուստի վտանգ էր ներկայացնում, և Սմիրնովի ազատ արձակումը, հավանաբար, «կնպաստի նրա Միացյալ Նահանգներից փախուստին»<ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ On 14 February 2024, Smirnov was returning to the US from abroad. He was arrested by FBI agents at [[Harry Reid International Airport]] in Las Vegas. Smirnov is a dual US-Israeli citizen and had both an Israeli passport and a U.S. passport; both were seized by the FBI. On 15 February Smirnov was charged with lying to the FBI. Smirnov faced a maximum penalty of 25 years in prison. On 20 February 2024, a [[United States magistrate judge]] in Smirnov's home state of [[Nevada]] ordered him released with a [[Electronic monitoring in the United States|GPS monitor]]. Then a federal judge in [[California]] had Smirnov re-arrested on 24 February 2024, because Smirnov was a flight risk, and Smirnov's release likely would "facilitate his absconding from the United States." Մեղադրողները պնդում են, որ Սմիրնովը իշխանություններին չի հայտնել, որ ինքն ու իր զուգընկերը հասանելիություն են ունեցել ավելի քան 6 միլիոն դոլարի<ref>{{cite news |last1=Lucas |first1=Ryan |date=2024-02-21 |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221172057/https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say |archive-date=2024-02-21 |access-date=14 January 2026 |work=Oregon Public Broadcasting |language=en}}</ref>: Սմիրնովը անցյալում նույնիսկ կեղծ հասցեներ է տվել գործընկերներին, այդ թվում՝ իր բնակության վայրը նշելով որպես երթևեկության միջնորդի հասցե<ref>{{Cite web |last=Stanley-Becker |first=Isaac |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-date=2024-04-18 |access-date=2026-01-17 |website=The Washington Post |language=en}}</ref>: Prosecutors claim that Smirnov did not disclose to authorities that he and his significant other had access to more than $6 million. Smirnov, also in the past, had even given business partners false addresses, including listing his residence as the address of a traffic median. 2020 թվականին Սմիրնովը [[«Տնտեսական տրանսֆորմացիայի տեխնոլոգիաների»]] (ETT) կողմից ստացել է 600,000 դոլար, հայտնել են մեղադրող կողմերը։ Նույն թվականին Սմիրնովը սկսել է ստել ՀԴԲ-ին Բայդենների մասին, ըստ մեղադրական եզրակացության։ ETT-ի երեք սեփականատերերից երկուսը՝ [[Շահալ Մ. Խանը]] և [[Ֆարուկ Արջոմանդը,]] ինչպես նաև նրանց գործընկեր [[DAMAC Properties]]-ի նախագահ Հուսեյն Սաջվանին, Դոնալդ Թրամփի ընկերներն են կամ գործարքներ են կնքել նրա հետ<ref>{{cite news |last1=Sweet |first1=Jacqueline |date=14 March 2024 |title=US firm that paid indicted FBI informant tied to Trump associates, records reveal |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/14/company-paying-fbi-informant-trump-connections |access-date=14 March 2024 |work=The Guardian}}</ref>։ In 2020, Smirnov was paid $600,000 by Economic Transformation Technologies (ETT), prosecutors said. That same year, Smirnov began lying to the FBI about the Bidens, according to the indictment. Two of ETT's three owners, [[Shahal M. Khan]] and Farooq Arjomand, along with their associate [[DAMAC Properties]] chairman [[Hussain Sajwani]] are friends of or have done business with [[Donald Trump]]. Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց, որ կապեր ունի մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB" />։ Alexander Smirnov admitted to having links to several high level Russian officials. === Դատվածություն === 2024 թվականի դեկտեմբերին Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց ՀԴԲ-ին ստելու մեկ դրվագով և դատապարտվեց վեց տարվա ազատազրկման մինչև հաջորդ ամիսը՝ 2025 թվականի հունվարին<ref>{{cite news |last=Richer |first=Alanna Durkin |date=2024-12-12 |title=Ex-FBI informant accused of lying about Bidens agrees to plead guilty to federal charges |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-alexander-smirnov-434165aaea90a82e4c24566a1d2b78d5 |access-date=2024-12-15 |publisher=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news |last1=Cohen |first1=Marshall |date=2025-01-08 |title=Ex-FBI informant behind fake Biden-Ukraine bribery allegations sentenced to 6 years in prison |url=https://edition.cnn.com/2025/01/08/politics/ex-fbi-informant-fake-biden-ukraine-bribery-allegations-alexander-smirnov/index.html |publisher=CNN}}</ref>։ In December 2024, Smirnov pled guilty to one count of lying to the FBI and was sentenced to six years in prison by the next month in January 2025. Ալեքսանդր Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց [[2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների]] ժամանակ դաշնային գործակալներին ստելու մեջ՝ ասելով, որ ուկրաինական «Բուրիզմա» բնական գազի ընկերության պաշտոնյաները իրեն ասել են, որ Հանթեր Բայդենին առաջարկել են տեղ իրենց խորհրդում՝ իրենց պաշտպանելու համար, այդ թվում՝ պնդելով, որ ղեկավարները իրեն ասել են, որ [[Հանթեր Բայդեն|Հանթեր Բայդենին]] և [[Ջո Բայդեն|Ջո Բայդենին]] վճարել են 5-ական միլիոն դոլար<ref>{{cite news |author1=Bart Jansen |date=2024-02-26 |title=Alexander Smirnov, charged with lying about Hunter Biden and Joe Biden, ordered jailed pending trial |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2024/02/26/alexander-smirnov-detained-lying-hunter-biden/72743617007/ |work=USA Today}}</ref>: 2024 թվականին Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց, որ ստել է ՀԴԲ-ին Բայդենի վճարումների մասին, և Սմիրնովը մեղավոր ճանաչվեց ՀԴԲ-ին ստելու մեջ՝ Բայդենների դեմ ստելով, Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանեց նաև այս հանցագործության մեջ իր մեղքը<ref>{{cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Ding |first2=Jaimie |date=2024-12-16 |title=Former FBI informant pleads guilty to lying about phony bribery scheme involving the Bidens |url=https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219205823/https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-date=2024-12-19 |access-date=25 December 2024 |work=Associated Press News |publisher=AP News}}</ref>: Alexander Smirnov pled guilty to lying to federal agents during the [[2020 United States presidential election]], saying that officials at Ukrainian natural gas company [[Burisma]] had told him that they offered [[Hunter Biden]] a seat on their board to protect them, including claiming that the executives told him they paid Hunter Biden and Joe Biden $5 million each. In 2024, Alexander Smirnov admitted he lied to the FBI about the Biden payments and Smirnov pled guilty to lying to the FBI by lying against the Bidens, Alexander Smirnov admitted as well as pleading guilty to this crime. === Ազատ արձակում === 2025 թվականին [[Թրամփի վարչակազմի]] բանտերի դաշնային բյուրոն Ալեքսանդր Սմիրնովին գաղտնի ազատ արձակեց բանտից՝ վեց տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ In 2025, the [[Second presidency of Donald Trump|Trump administration]]'s Federal Bureau of Prisons released Alexander Smirnov covertly onto furlough from prison after only a few months of his six year sentence. Սմիրնովը դեռևս բանտարկյալների ցուցակում էր, և Սմիրնովին կապվելու հասցե չէր տրամադրվել։ Դատապարտված լրտես Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ Smirnov was still listed as a prisoner, and no address was given to reach Smirnov at. Convicted informant Smirnov's location remains unknown. Հայտնի դատապարտված ռուս համագործակից Ալեքսանդր Սմիրնովը Թրամփի վարչակազմի օրոք բանտերի բյուրոյի կողմից շատ վաղաժամկետ ազատ արձակվեց, չնայած Ալեքսանդր Սմիրնովը համարվում էր փախուստի վտանգի ենթարկված անձ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" /><ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ Known convicted Russian collaborator Alexander Smirnov was released very early on furlough by the Bureau of Prisons under the Trump Administration even though Alexander Smirnov had been deemed a flight risk. == Դատարանի դահլիճի էսքիզներ == * Ալեքսանդր Սմիրնովի, [[Ռիչարդ Շոնֆելդի]] և [[Դեյվիդ Չեսնոֆի|Դեյվիդ Չեսնոֆի (]]<nowiki/>նրա փաստաբանների) դատարանի ուրվագիծը՝ [[Ուես Ռենդի]] կողմից; Las Vegas Review-Journal; Tribune News Service via Getty Images, [https://web.archive.org/web/20240226205616/https://www.huffpost.com/entry/alexander-smirnov-fbi-informant-bidens-jailed_n_65dcd6dde4b0189a6a7ed4bf/]-ից * Ալեքսանդր Սմիրնովի դատարանի ուրվագիծը՝ Ուիլյամ Թ. Ռոբլեսի կողմից, Associated Press,[https://www.politico.com/news/2024/02/26/fbi-informant-smirnov-hearing-california-00143335]-ից * [[Courtroom sketch]] of [https://web.archive.org/web/20240226214213/https://img.huffingtonpost.com/asset/65dcd75e22000037004b71a5.jpeg Alexander Smirnov, Richard Schonfeld and David Chesnoff (his attorneys)] by Wes Rand; ''[[Las Vegas Review-Journal]]''; Tribune News Service via [[Getty Images]] from * Courtroom sketch of [https://web.archive.org/web/20240226220523/https://static.politico.com/91/e3/b5ea48ad47cdac07fdf25ea161bf/hunter-biden-informant-charges-71952.jpg Alexander Smirnov] by William T. Robles, [[Associated Press]] from == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * https://www.politico.com/tag/alexander-smirnov * Susan B. Glasser (22 February 2024) "[https://www.newyorker.com/news/letter-from-bidens-washington/the-crazy-collapse-of-the-house-gops-impeachment-case-against-biden The Crazy Collapse of the House G.O.P.’s Impeachment Case Against Biden]" ''[[The New Yorker]]'' ncw0zf4gqseyafw8x3lmdkvpfum0uaq 10806689 10806659 2026-06-30T10:36:34Z Յաշա 172656 10806689 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Smirnov_(FBI_informant) '''Ալեքսանդր Սմիրնով,''' (ծնված 1980թ.)<ref>{{Cite web |last=Dorn |first=Sara |title=Who Is Alexander Smirnov? FBI Informant Helped Spark Biden Impeachment Probe—And Could End It |url=https://www.forbes.com/site/saradorn/2024/02/21/who-is-alexander-smirnov-fbi-informant-helped-spark-biden-impeachment-probe-and-could-end-it |access-date=2024-02-29 |website=Forbes |language=en}}</ref> ՀԴԲ-ի նախկին լրտես<ref name="WS">{{Cite news |last1=Perez |first1=Evan |last2=Rabinowitz |first2=Hannah |title=How a trusted FBI source became the center of a Washington scandal |url=https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222024152/https://www.cnn.com/2024/02/21/politics/indicted-source-of-biden-allegations-was-prized-for-his-foreign-intelligence-connections/index.html |archive-date=2024-02-22 |work=[[CNN]]}}</ref>, ուկրաինական ծագումով և իսրայելական ազգությամբ<ref>{{Ciсte web|last=Stanley-Becker|first=Isaac|title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|access-date=2026-01-17|website=The Washington Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment|archive-date=2024-04-18|language=en}}</ref>, ով մեղավոր է ճանաչվել [[Հետաքննությունների դաշնային բյուրո|Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի]] դաշնային գործակալներին ստելու և կեղծ գրառումներ կազմելու մեջ։ Ալեքսանդր Սմիրնովի խոստովանած ստերը սկիզբ են դրել [[Բայդենի և Ուկրաինայի միջև դավադրության տեսությանը]]<ref name="UE">{{cite news |last1=Whitehurst |first1=Lindsay |last2=Mascaro |first2=Lisa |date=2024-02-15 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223070040/https://abcnews.go.com/US/wireStory/fbi-informant-charged-lying-joe-hunter-bidens-ties-107276419 |archive-date=2024-02-23 |access-date=23 February 2024 |work=ABC News |language=en}}</ref>։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref>{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել [[Դաշնային բանտերի բյուրոյի]] (''{{Lang-en|FBOP}}'') կողմից՝ 6 տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց։ Չնայած Սմիրնովը բանտից ազատ է արձակվել՝ նա դեռևս գրանցված էր որպես բանտարկյալ, և կոնտակտային հասցե չի նշվել։ Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025">{{Cite news |last1=Houghtaling |first1=Ellie |date=2025-11-07 |title=FBI Informant Who Lied About the Bidens Covertly Released From Jail |url=https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107212532/https://newrepublic.com/post/202897/fbi-informant-alexander-smirnov-lied-biden-released-jail |archive-date=2025-11-07 |access-date=10 January 2025 |work=The New Republic |language=en}}</ref>։ Սմիրնովը 16 տարի ապրել է Կալիֆոռնիայում, ապա տեղափոխվել [[Լաս Վեգաս]], որտեղ մնացել է [[Լաս Վեգաս Սթրիփ|Լաս Վեգասի Սթրիփի]] մոտ գտնվող շքեղ բնակարանում<ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=The informant next door: A quiet L.A. life masked Kremlin ties for FBI source accused of lying about Bidens |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/informant-next-door-quiet-life-masked-kremlin-ties-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-23 |title=California federal court next for FBI informant re-arrested in Las Vegas |url=https://www.reviewjournal.com/crime/courts/california-federal-court-next-for-fbi-informant-re-arrested-in-las-vegas-3005930/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref>։Այս ընթացքում Սմիրնովը ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել ամերիկյան այլ հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ == Կարիերա == Ըստ [[Լոս Անջելես Թայմս|«Լոս Անջելես Թայմս»]]-ի, Սմիրնովը դարձել է ՀԴԲ լրտես մոտավորապես 2010 թվականին<ref name="times">{{Cite web |last=Hamilton |first=Matt |date=2024-02-26 |title=Ex-FBI informant who allegedly lied about the Bidens will remain behind bars, judge rules |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-02-26/fbi-informant-bidens-detention-hearing |access-date=2024-02-29 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref>։ Այս ընթացքում նա ճանապարհորդել է ամբողջ Եվրոպայով և նաև տեղեկատվություն է տրամադրել այլ ամերիկյան հետախուզական կազմակերպություններին, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզությանը<ref name="WS" />։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի շարք բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB">{{Cite news |last1=Associated Press |date=2024-12-16 |title=Ex-FBI informant pleads guilty to lying about Joe and Hunter Biden |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216204706/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/16/alexander-smirnov-pleads-guilty-joe-hunter-biden |archive-date=2024-12-16 |access-date=14 January 2026 |work=The Guardian |language=en}}</ref>։ == Վաղ իրավական խնդիրներ == Ամերիկյան Էքսպրեսը ''({{Lang-en|American Express}})'' դատի տվեց Սմիրնովին 2013 թվականին, այն բանից հետո, երբ նա չկարողացավ մարել 100,000 դոլար վարկային քարտի պարտքը: Նա 500,000 դոլար վարկ վերցրեց [[Էնսինոյում]] գտնվող Դի ընդ Դի Մարքեթինգ ընկերությունից և դատի է տրվել 2015 թվականին, երբ նա չի մարել վարկը<ref name="post">{{cite news |author1=Isaac Stanley-Becker |date=2024-03-09 |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment/ |newspaper=Washington Post}}</ref>: Նրան նաև դատի են տվել 2016 թվականին, երբ երկու տղամարդ պնդեցին, որ նա կեղծ բաժնետոմսերի վկայականներ է վաճառել<ref name="post" />: == Մեղքի խոստովանություն, 600,000 դոլարի վճարում, ռուսական կապեր և ժամանակավոր ազատում == 2024 թվականի փետրվարի 14-ին Սմիրնովը արտասահմանից վերադարձել է ԱՄՆ: Նա ձերբակալվել է ՀԴԲ գործակալների կողմից Լաս Վեգասի [[Հարրի Ռեյդի միջազգային օդանավակայանում]]:<ref name="BT">{{Cite web |date=2024-02-16 |title=FBI informant charged with lying about Joe and Hunter Biden's ties to Ukrainian energy company |url=https://www.8newsnow.com/news/politics/ap-politics/ap-fbi-informant-charged-with-lying-about-joe-and-hunter-bidens-ties-to-ukrainian-energy-company/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref> Սմիրնովը կրկնակի քաղաքացիություն ունի՝ ԱՄՆ-Իսրայել, և ուներ ինչպես իսրայելական, այնպես էլ ԱՄՆ անձնագրեր. երկուսն էլ առգրավվել են ՀԴԲ-ի կողմից<ref>{{cite news |last1=Ritter |first1=Ken |last2=Whitehurst |first2=Lindsay |last3=Yamat |first3=Rio |date=22 February 2024 |title=Ex-FBI source accused of lying about Bidens and having Russian contacts is returned to US custody |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-lying-bribery-burisma-e6de5f083e7ea7c2f1aa6233d24d7cfd |access-date=23 February 2024 |work=AP News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Here's what we know about Alexander Smirnov, who is appearing in court today |url=https://www.8newsnow.com/news/heres-what-we-know-about-alexander-smirnov-who-is-appearing-in-court-today/ |access-date=2024-02-29 |website=KLAS |language=en-US}}</ref>։ Փետրվարի 15-ին Սմիրնովին մեղադրանք է առաջադրվել ՀԴԲ-ին ստելու համար<ref name="UE" />: Սմիրնովին սպառնում է առավելագույնը 25 տարվա ազատազրկում<ref name="BT" />: 2024 թվականի փետրվարի 20-ին Սմիրնովի հայրենի [[Նևադա|Նևադա նահանգի]] ԱՄՆ մագիստրոսական դատավորը հրամայել է նրան ազատ արձակել [[GPS մոնիտորով|Ջի Փի Էս մոնիտորով]]<ref>{{Cite web |last=ALANNA DURKIN RICHER |first=Associated Press |date=2024-02-23 |title=Judge to hold hearing Monday considering detention of ex-FBI source accused of lying about Bidens |url=https://thehill.com/homenews/ap/ap-politics/ap-judge-to-hold-hearing-monday-considering-detention-of-ex-fbi-source-accused-of-lying-about-bidens/ |access-date=2024-02-29 |website=The Hill |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-21 |title=FBI informant in Hunter Biden case released in Las Vegas, awaits hearing |url=https://www.reviewjournal.com/crime/fbi-informant-in-hunter-biden-case-released-in-las-vegas-awaits-hearing-3004097/ |access-date=2024-02-29 |website=Las Vegas Review-Journal |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Lucas |first=Ryan |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.npr.org/2024/02/20/1232789953/alexander-smirnov-fbi-informant-biden-hunter-ukraine |access-date=2024-02-28 |work=[[NPR]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-02-20 |title=Ex-FBI informant charged with lying about Bidens had Russian intelligence contacts, prosecutors say |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-joe-biden-ef48c7543e7a45cd3b8b671d0e2f60e5 |access-date=2024-02-29 |website=AP News |language=en}}</ref>։ Այնուհետև [[Կալիֆոռնիա|Կալիֆոռնիայի]] դաշնային դատավորը 2024 թվականի փետրվարի 24-ին կրկին ձերբակալել է Սմիրնովին, քանի որ Սմիրնովը փախուստի վտանգ էր ներկայացնում, և Սմիրնովի ազատ արձակումը, հավանաբար կնպաստի նրա Միացյալ Նահանգներից փախուստին<ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ Մեղադրողները պնդում են, որ Սմիրնովը իշխանություններին չի հայտնել, որ ինքն ու իր զուգընկերը հասանելիություն են ունեցել ավելի քան 6 միլիոն դոլարի<ref>{{cite news |last1=Lucas |first1=Ryan |date=2024-02-21 |title=Ex-FBI source charged with Biden lies is tied to Russian intelligence, prosecutors say |url=https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221172057/https://www.opb.org/article/2024/02/21/ex-fbi-source-charged-with-biden-lies-is-tied-to-russian-intelligence-prosecutors-say |archive-date=2024-02-21 |access-date=14 January 2026 |work=Oregon Public Broadcasting |language=en}}</ref>: Սմիրնովը անցյալում նույնիսկ կեղծ հասցեներ է տվել գործընկերներին, այդ թվում՝ իր բնակության վայրը նշելով որպես երթևեկության միջնորդի հասցե<ref>{{Cite web |last=Stanley-Becker |first=Isaac |title=FBI informant accused of smearing Bidens had past credibility issues |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418130255/https://www.washingtonpost.com/politics/2024/03/09/alexander-smirnov-fbi-biden-impeachment |archive-date=2024-04-18 |access-date=2026-01-17 |website=The Washington Post |language=en}}</ref>: 2020 թվականին Սմիրնովը [[«Տնտեսական տրանսֆորմացիայի տեխնոլոգիաների»]] կողմից ստացել է 600,000 դոլար, հայտնել են մեղադրող կողմերը։ Նույն թվականին Սմիրնովը սկսել է ստել ՀԴԲ-ին Բայդենների մասին, ըստ մեղադրական եզրակացության։ ՏՏՏ-ի երեք սեփականատերերից երկուսը՝ [[Շահալ Մ. Խանը]] և [[Ֆարուկ Արջոմանդը,]] ինչպես նաև նրանց գործընկեր [[ԴԱՄԱԿ Փրոփերթիզ|ԴԱՄԱԿ Փրոփերթիզի]] (''{{Lang-en|DAMAC Properties}}'') նախագահ Հուսեյն Սաջվանին, Դոնալդ Թրամփի ընկերներն են կամ գործարքներ են կնքել նրա հետ<ref>{{cite news |last1=Sweet |first1=Jacqueline |date=14 March 2024 |title=US firm that paid indicted FBI informant tied to Trump associates, records reveal |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/14/company-paying-fbi-informant-trump-connections |access-date=14 March 2024 |work=The Guardian}}</ref>։ Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ կապեր է ունեցել մի քանի բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաների հետ<ref name="HB" />։ === Դատվածություն === 2024 թվականի դեկտեմբերին Սմիրնովը մեղավոր է ճանաչվել ՀԴԲ-ին ստելու մեկ դրվագով և դատապարտվել վեց տարվա ազատազրկման մինչև հաջորդ ամիսը՝ 2025 թվականի հունվարին<ref>{{cite news |last=Richer |first=Alanna Durkin |date=2024-12-12 |title=Ex-FBI informant accused of lying about Bidens agrees to plead guilty to federal charges |url=https://apnews.com/article/hunter-biden-fbi-informant-alexander-smirnov-434165aaea90a82e4c24566a1d2b78d5 |access-date=2024-12-15 |publisher=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news |last1=Cohen |first1=Marshall |date=2025-01-08 |title=Ex-FBI informant behind fake Biden-Ukraine bribery allegations sentenced to 6 years in prison |url=https://edition.cnn.com/2025/01/08/politics/ex-fbi-informant-fake-biden-ukraine-bribery-allegations-alexander-smirnov/index.html |publisher=CNN}}</ref>։ Ալեքսանդր Սմիրնովը մեղավոր է ճանաչվել [[2020 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրությունների]] ժամանակ դաշնային գործակալներին ստելու մեջ՝ ասելով, որ ուկրաինական «Բուրիզմա» բնական գազի ընկերության պաշտոնյաները իրեն ասել են, որ Հանթեր Բայդենին առաջարկել են տեղ իրենց խորհրդում՝ իրենց պաշտպանելու համար, այդ թվում՝ պնդելով, որ ղեկավարները իրեն ասել են, որ [[Հանթեր Բայդեն|Հանթեր Բայդենին]] և [[Ջո Բայդեն|Ջո Բայդենին]] վճարել են 5-ական միլիոն դոլար<ref>{{cite news |author1=Bart Jansen |date=2024-02-26 |title=Alexander Smirnov, charged with lying about Hunter Biden and Joe Biden, ordered jailed pending trial |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2024/02/26/alexander-smirnov-detained-lying-hunter-biden/72743617007/ |work=USA Today}}</ref>: 2024 թվականին Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է, որ ստել է ՀԴԲ-ին Բայդենի վճարումների մասին, և Սմիրնովը մեղավոր է ճանաչվել ՀԴԲ-ին ստելու մեջ՝ Բայդենների դեմ ստելով, Ալեքսանդր Սմիրնովը խոստովանել է նաև այս հանցագործության մեջ իր մեղքը<ref>{{cite news |last1=Alanna Durkin |first1=Richer |last2=Ding |first2=Jaimie |date=2024-12-16 |title=Former FBI informant pleads guilty to lying about phony bribery scheme involving the Bidens |url=https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219205823/https://apnews.com/article/alexander-smirnov-guilty-plea-biden-informant-fbi-62a3b7acce0345303f812ca6d0206b10 |archive-date=2024-12-19 |access-date=25 December 2024 |work=Associated Press News |publisher=AP News}}</ref>: === Ազատ արձակում === 2025 թվականին [[Թրամփի վարչակազմի]] բանտերի դաշնային բյուրոն Ալեքսանդր Սմիրնովին գաղտնի ազատ է արձակել բանտից՝ վեց տարվա ազատազրկումից ընդամենը մի քանի ամիս անց<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ Սմիրնովը դեռևս բանտարկյալների ցուցակում է եղել և նրան կապվելու հասցե չի տրամադրվել։ Դատապարտված լրտես Սմիրնովի գտնվելու վայրը մնում է անհայտ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" />։ Հայտնի դատապարտված ռուս համագործակից Ալեքսանդր Սմիրնովը Թրամփի վարչակազմի օրոք բանտերի բյուրոյի կողմից շատ վաղաժամկետ ազատ է արձակվել, չնայած Ալեքսանդր Սմիրնովը համարվել է փախուստի վտանգի ենթարկված անձ<ref name="Houghtaling_11/7/2025" /><ref>{{cite news |last1=Reilly |first1=Ryan J. |last2=Winter |first2=Tom |last3=Blankstein |first3=Andrew |last4=Fitzpatrick |first4=Sarah |date=23 February 2024 |title=Judge ordered rearrest of FBI informant charged with Biden lies over fears he would flee |url=https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/judge-ordered-rearrest-fbi-informant-charged-biden-lies-fears-flee-rcna140245 |access-date=23 February 2024 |work=NBC News |language=en}}</ref><ref name="times" />։ == Դատարանի դահլիճի էսքիզներ == * Ալեքսանդր Սմիրնովի, [[Ռիչարդ Շոնֆելդի]] և [[Դեյվիդ Չեսնոֆի|Դեյվիդ Չեսնոֆի (]]<nowiki/>նրա փաստաբանների) դատարանի ուրվագիծը՝ [[Ուես Ռենդի]] կողմից [https://web.archive.org/web/20240226205616/https://www.huffpost.com/entry/alexander-smirnov-fbi-informant-bidens-jailed_n_65dcd6dde4b0189a6a7ed4bf/] * Ալեքսանդր Սմիրնովի դատարանի ուրվագիծը՝ Ուիլյամ Թ. Ռոբլեսի կողմից[https://www.politico.com/news/2024/02/26/fbi-informant-smirnov-hearing-california-00143335] == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * https://www.politico.com/tag/alexander-smirnov * Susan B. Glasser (22 February 2024) "[https://www.newyorker.com/news/letter-from-bidens-washington/the-crazy-collapse-of-the-house-gops-impeachment-case-against-biden The Crazy Collapse of the House G.O.P.’s Impeachment Case Against Biden]" ''[[The New Yorker]]'' e9ykea5zbdfxhsbqrybv4v7zj6l2v4f 2 1331904 10806312 10796836 2026-06-29T14:01:59Z Միհրդատ7987 172650 /* */ 10806312 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_Ngoy Նաթան Նգոյը (ծնված 2003 թվականի հունիսի 10-ին) [[Բելգիացիներ|բելգիացի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] է, որը խաղում է «<nowiki/>[[Լիլ]]<nowiki/>» ակումբում և Բելգիայի ազգային հավաքականում։[1] == Ակումբային կարիերա == Մոլենբեկից ծնված [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը,]] սկսել է [[ֆուտբոլ]] խաղալ փողոցում ընկերների հետ և, ցուցաբերելով բնատուր տաղանդ, միացել է «<nowiki/>[[Բրյուսել]]<nowiki/>» ակումբին դեռևս դպրոցական տարիքում՝ 2010-ականների սկզբին, սակայն ակումբը լուծարվել է։ Նգոյը տեղափոխվել է «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» ակադեմիա, նախքան 2019 թվականին միանալը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժին]]<nowiki/>»<ref name=":0">{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy signe un nouveau contrat de trois ans au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/nathan-ngoy-signe-un-nouveau-contrat-de-trois-ans-au-standard-60d1ddb87b50a6318ddf2440|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{cite web|last=Akouete|first=Isidore|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy : La pépite belgo-congolaise prolonge avec le Standard de Liège|url=https://www.africatopsports.com/2021/06/22/nathan-ngoy-la-pepite-belgo-congolaise-prolonge-avec-le-standard-de-liege/|access-date=24 July 2021|website=Africa Top Sports|language=fr-FR}}</ref>։ [[Մբայե Լեյը]], իր գործընկեր պաշտպան [[Ալան Դելֆերյեր|Ալան Դելֆերյերի]] հետ միասին, սկսել է Նգոյին ընդգրկել պրոֆեսիոնալ թիմում [[2020-2021 մրցաշրջան|2020-2021 մրցաշրջանի]] վերջում։<ref>{{cite web|date=4 May 2021|title=Standard: Nathan Ngoy et Allan Delferrière dans les plans de Mbaye Leye en cette fin de saison|url=https://www.lesoir.be/370188/article/2021-05-04/standard-nathan-ngoy-et-allan-delferriere-dans-les-plans-de-mbaye-leye-en-cette|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժի]]<nowiki/>» կազմում նշեց 2021 թվականի մայիսի 22-ին՝ 1A դիվիզիոնի մրցաշրջանի վերջին խաղում՝ «Օստենդեի» դեմ։ Չնայած տանը կրած 1-3 հաշվով պարտությանը, Նգոյը «Ստանդարտի» քիչ լուսավոր կողմերից մեկն էր՝ ամբողջ խաղը խաղալով որպես կենտրոնական պաշտպան և կանխելով «Օստենդեի» մի քանի գոլային պահեր<ref>{{Cite news|last=Deby|first=Raphaël|date=22 May 2021|title=Le Standard s'incline logiquement face à Ostende (1–3) et termine dernier des "Europe play-offs"|url=https://www.rtbf.be/sport/football/belgique/jupilerproleague/detail_le-standard-s-incline-logiquement-face-a-ostende-1-3-et-termine-dernier-des-europe-play-offs?id=10766719|access-date=24 July 2021|journal=[[RTBF]]|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nulens|first=Eddy|date=22 May 2021|title=Les cotations de Standard-Ostende: Ngoy, une petite lueur dans le naufrage|language=fr|journal=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210522_01582731/les-cotations-de-standard-ostende-ngoy-une-petite-lueur-dans-le-naufrage|access-date=24 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schyns|first=Didier|date=21 July 2021|title=Standard: Al Dakhil n'est pas sans défense|url=https://www.lesoir.be/385245/article/2021-07-21/standard-al-dakhil-nest-pas-sans-defense|access-date=24 July 2021|journal=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Հետագայում երիտասարդ պաշտպանը ստորագրեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Լիեժի ակումբի հետ, որը նրան կապում էր «Ստանդարտի» հետ մինչև 2024 թվականը <ref name=":0" /><ref name=":2">{{cite web|last=Cuitte|first=Alexandre|date=22 June 2021|title=Le jeune défenseur Nathan Ngoy prolonge son contrat au Standard|url=https://www.sudinfo.be/id401324/article/2021-06-22/le-jeune-defenseur-nathan-ngoy-prolonge-son-contrat-au-standard|access-date=24 July 2021|website={{Interlanguage link|SudInfo|fr|Groupe Sudpresse}}|language=fr}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=Malice|first=Florent|date=22 June 2021|title=Le Standard de Liège prolonge l'un de ses jeunes talents|url=https://www.walfoot.be/news/2021-06-22/le-standard-de-liege-prolonge-le-jeune-nathan-ngoy|access-date=24 July 2021|website=Walfoot.be|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy prolonge chez les Rouches|url=https://standard.be/fr/news/nathan-ngoy-prolonge-chez-les-rouches|access-date=24 July 2021|website=Standard de Liège|language=fr}}</ref>։Հանդես գալով որպես բելգիական ֆուտբոլի<ref name=":4">{{cite web|last=Patte|first=Jean-François|date=19 July 2021|title=Mbamba, Ngoy, Oyen...: voici les 10 pépites à suivre cette saison en D1A|url=https://www.lesoir.be/384868/article/2021-07-19/mbamba-ngoy-oyen-voici-les-10-pepites-suivre-cette-saison-en-d1a|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> ամենախոստումնալից հեռանկարներից մեկը՝ նա 2021–22 մրցաշրջանը սկսեց՝ պայքարելով պրոֆեսիոնալ թիմում կենտրոնական պաշտպանի դիրքի համար՝ մեկ այլ երիտասարդ [[Ամին Ալ Դախիլի]] հետ միասին<ref name=":5">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Ngoy et Al Dakhil, des jeunes rouches qui se défendent|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-des-jeunes-rouches-qui-se-defendent-60e728547b50a6318d58bb3d|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":6">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Standard: Ngoy et Al Dakhil, 2 jeunes qui se défendent|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210708_01596145/standard-ngoy-et-al-dakhil-2-jeunes-qui-se-defendent|access-date=24 July 2021|website=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|language=fr}}</ref><ref name=":7">{{cite web|last=Jacques|first=Maxime|date=23 July 2021|title=Ngoy et Al-Dakhil: pas encore 20 ans mais déjà les invités surprises au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-pas-encore-20-ans-mais-deja-les-invites-surprises-au-standard-60f9903cd8ad581ce176a57a|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref>։ Նգոյի առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը հաղթական գոլն էր՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Սկլեսին» մարզադաշտում կայացած բելգիական «Էլ Կլասիկոյում» 2-0 հաշվով պարտությունից հետո հաղթանակ տանելով հավերժական մրցակից «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» նկատմամբ։ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին Նգոյը միացավ Ֆրանսիայի Լիլ ակումբին՝ չորս տարով<ref>{{cite web|publisher=Lille OSC|url=https://www.losc.fr/actualites/2025-07-24/linternational-espoirs-belge-nathan-ngoy-rejoint-le-losc|title=L'international Espoirs belge Nathan Ngoy rejoint le LOSC|trans-title=Belgian U21 international Nathan Ngoy joins LOSC|date=24 July 2025|access-date=25 July 2025|language=fr}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Կոնգոյական ծագում ունեցող [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը]]<ref name=":1" /> Բելգիայի մինչև 17 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է<ref name=":2" /><ref name=":3" />։ Նգոյը իր առաջին կանչը ստացավ մինչև 21 տարեկանների հավաքական՝ 2023 թվականի նոյեմբերին Իսպանիայի դեմ 1-1 ավարտված խաղի ժամանակ, բայց չմտավ խաղադաշտ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|match played 17 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Belgian Cup]], [[Coupe de France]]}} !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Ստանդարտ Լիեժ |[[2020–21 Standard Liège season|2020–21]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 Standard Liège season|2021–22]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |11||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2022–23 Standard Liège season|2022–23]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |7||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||0 |- |[[2023–24 Standard Liège season|2023–24]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |15||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1 |- |[[2024–25 Standard Liège season|2024–25]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!53!!1 |- |Լիլ |[[2025–26 Lille OSC season|2025–26]] |Լիգա 1 |29||1||1||1||8{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||1||colspan="2"|—||38||3 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !79!!2!!4!!1!!8!!1!!0!!0!!91!!4 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|match played 15 June 2026}}<ref>{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=33472 |website=EU-Football.info |title=Nathan Ngoy |access-date=2 June 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Հավելվածներ!!Նպատակներ |- |Բելգիա |2026||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!5!!0 |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==External links== *{{Soccerway|nathan-ngoy/638264}} * {{sports links}} {{Lille OSC squad}} {{Belgium squad 2026 FIFA World Cup}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ngoy, Nathan}} okwdyyihxqtm049hmitdm4jf0jg4udi 10806316 10806312 2026-06-29T14:15:07Z Միհրդատ7987 172650 /* */ 10806316 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_Ngoy Նաթան Նգոյը (ծնված 2003 թվականի հունիսի 10-ին) [[Բելգիացիներ|բելգիացի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] է, որը խաղում է «<nowiki/>[[Լիլ]]<nowiki/>» ակումբում և Բելգիայի ազգային հավաքականում։[1] == Ակումբային կարիերա == Մոլենբեկից ծնված [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը,]] սկսել է [[ֆուտբոլ]] խաղալ փողոցում ընկերների հետ և, ցուցաբերելով բնատուր տաղանդ, միացել է «<nowiki/>[[Բրյուսել]]<nowiki/>» ակումբին դեռևս դպրոցական տարիքում՝ 2010-ականների սկզբին, սակայն ակումբը լուծարվել է։ Նգոյը տեղափոխվել է «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» ակադեմիա, նախքան 2019 թվականին միանալը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժին]]<nowiki/>»<ref name=":0">{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy signe un nouveau contrat de trois ans au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/nathan-ngoy-signe-un-nouveau-contrat-de-trois-ans-au-standard-60d1ddb87b50a6318ddf2440|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{cite web|last=Akouete|first=Isidore|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy : La pépite belgo-congolaise prolonge avec le Standard de Liège|url=https://www.africatopsports.com/2021/06/22/nathan-ngoy-la-pepite-belgo-congolaise-prolonge-avec-le-standard-de-liege/|access-date=24 July 2021|website=Africa Top Sports|language=fr-FR}}</ref>։ [[Մբայե Լեյը]], իր գործընկեր պաշտպան [[Ալան Դելֆերյեր|Ալան Դելֆերյերի]] հետ միասին, սկսել է Նգոյին ընդգրկել պրոֆեսիոնալ թիմում [[2020-2021 մրցաշրջան|2020-2021 մրցաշրջանի]] վերջում։<ref>{{cite web|date=4 May 2021|title=Standard: Nathan Ngoy et Allan Delferrière dans les plans de Mbaye Leye en cette fin de saison|url=https://www.lesoir.be/370188/article/2021-05-04/standard-nathan-ngoy-et-allan-delferriere-dans-les-plans-de-mbaye-leye-en-cette|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժի]]<nowiki/>» կազմում նշեց 2021 թվականի մայիսի 22-ին՝ [[1A դիվիզիոնի մրցաշրջանի]] վերջին խաղում՝ «<nowiki/>[[Օստենդե|Օստենդեի]]<nowiki/>» դեմ։ Չնայած տանը կրած 1-3 հաշվով պարտությանը, Նգոյը «Ստանդարտի» քիչ լուսավոր կողմերից մեկն էր՝ ամբողջ խաղը խաղալով որպես կենտրոնական պաշտպան և կանխելով «Օստենդեի» մի քանի գոլային պահեր<ref>{{Cite news|last=Deby|first=Raphaël|date=22 May 2021|title=Le Standard s'incline logiquement face à Ostende (1–3) et termine dernier des "Europe play-offs"|url=https://www.rtbf.be/sport/football/belgique/jupilerproleague/detail_le-standard-s-incline-logiquement-face-a-ostende-1-3-et-termine-dernier-des-europe-play-offs?id=10766719|access-date=24 July 2021|journal=[[RTBF]]|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nulens|first=Eddy|date=22 May 2021|title=Les cotations de Standard-Ostende: Ngoy, une petite lueur dans le naufrage|language=fr|journal=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210522_01582731/les-cotations-de-standard-ostende-ngoy-une-petite-lueur-dans-le-naufrage|access-date=24 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schyns|first=Didier|date=21 July 2021|title=Standard: Al Dakhil n'est pas sans défense|url=https://www.lesoir.be/385245/article/2021-07-21/standard-al-dakhil-nest-pas-sans-defense|access-date=24 July 2021|journal=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Հետագայում երիտասարդ պաշտպանը ստորագրեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Լիեժի ակումբի հետ, որը նրան կապում էր «<nowiki/>[[Ստանդարտ|Ստանդարտի]]<nowiki/>» հետ մինչև 2024 թվականը <ref name=":0" /><ref name=":2">{{cite web|last=Cuitte|first=Alexandre|date=22 June 2021|title=Le jeune défenseur Nathan Ngoy prolonge son contrat au Standard|url=https://www.sudinfo.be/id401324/article/2021-06-22/le-jeune-defenseur-nathan-ngoy-prolonge-son-contrat-au-standard|access-date=24 July 2021|website={{Interlanguage link|SudInfo|fr|Groupe Sudpresse}}|language=fr}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=Malice|first=Florent|date=22 June 2021|title=Le Standard de Liège prolonge l'un de ses jeunes talents|url=https://www.walfoot.be/news/2021-06-22/le-standard-de-liege-prolonge-le-jeune-nathan-ngoy|access-date=24 July 2021|website=Walfoot.be|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy prolonge chez les Rouches|url=https://standard.be/fr/news/nathan-ngoy-prolonge-chez-les-rouches|access-date=24 July 2021|website=Standard de Liège|language=fr}}</ref>։Հանդես գալով որպես բելգիական ֆուտբոլի<ref name=":4">{{cite web|last=Patte|first=Jean-François|date=19 July 2021|title=Mbamba, Ngoy, Oyen...: voici les 10 pépites à suivre cette saison en D1A|url=https://www.lesoir.be/384868/article/2021-07-19/mbamba-ngoy-oyen-voici-les-10-pepites-suivre-cette-saison-en-d1a|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> ամենախոստումնալից հեռանկարներից մեկը՝ նա [[2021–2022 մրցաշրջան|2021–2022 մրցաշրջանը]] սկսեց՝ պայքարելով պրոֆեսիոնալ թիմում կենտրոնական պաշտպանի դիրքի համար՝ մեկ այլ երիտասարդ [[Ամին Ալ Դախիլի]] հետ միասին<ref name=":5">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Ngoy et Al Dakhil, des jeunes rouches qui se défendent|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-des-jeunes-rouches-qui-se-defendent-60e728547b50a6318d58bb3d|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":6">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Standard: Ngoy et Al Dakhil, 2 jeunes qui se défendent|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210708_01596145/standard-ngoy-et-al-dakhil-2-jeunes-qui-se-defendent|access-date=24 July 2021|website=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|language=fr}}</ref><ref name=":7">{{cite web|last=Jacques|first=Maxime|date=23 July 2021|title=Ngoy et Al-Dakhil: pas encore 20 ans mais déjà les invités surprises au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-pas-encore-20-ans-mais-deja-les-invites-surprises-au-standard-60f9903cd8ad581ce176a57a|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref>։ Նգոյի առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը հաղթական գոլն էր՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Սկլեսին» մարզադաշտում կայացած բելգիական «Էլ Կլասիկոյում» 2-0 հաշվով պարտությունից հետո հաղթանակ տանելով հավերժական մրցակից «Անդերլեխտի» նկատմամբ։ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին Նգոյը միացավ Ֆրանսիայի [[Լիլ]] ակումբին՝ չորս տարով<ref>{{cite web|publisher=Lille OSC|url=https://www.losc.fr/actualites/2025-07-24/linternational-espoirs-belge-nathan-ngoy-rejoint-le-losc|title=L'international Espoirs belge Nathan Ngoy rejoint le LOSC|trans-title=Belgian U21 international Nathan Ngoy joins LOSC|date=24 July 2025|access-date=25 July 2025|language=fr}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Կոնգոյական ծագում ունեցող [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը]]<ref name=":1" /> Բելգիայի մինչև 17 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է<ref name=":2" /><ref name=":3" />։ Նգոյը իր առաջին կանչը ստացավ մինչև 21 տարեկանների հավաքական՝ 2023 թվականի նոյեմբերին Իսպանիայի դեմ 1-1 ավարտված խաղի ժամանակ, բայց չմտավ խաղադաշտ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|match played 17 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Belgian Cup]], [[Coupe de France]]}} !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Ստանդարտ Լիեժ |[[2020–21 Standard Liège season|2020–21]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 Standard Liège season|2021–22]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |11||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2022–23 Standard Liège season|2022–23]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |7||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||0 |- |[[2023–24 Standard Liège season|2023–24]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |15||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1 |- |[[2024–25 Standard Liège season|2024–25]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!53!!1 |- |Լիլ |[[2025–26 Lille OSC season|2025–26]] |Լիգա 1 |29||1||1||1||8{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||1||colspan="2"|—||38||3 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !79!!2!!4!!1!!8!!1!!0!!0!!91!!4 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|match played 15 June 2026}}<ref>{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=33472 |website=EU-Football.info |title=Nathan Ngoy |access-date=2 June 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Հավելվածներ!!Նպատակներ |- |Բելգիա |2026||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!5!!0 |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==External links== *{{Soccerway|nathan-ngoy/638264}} * {{sports links}} {{Lille OSC squad}} {{Belgium squad 2026 FIFA World Cup}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ngoy, Nathan}} e3aijybgyjopqk623ey9pysq301vf2k 10806320 10806316 2026-06-29T14:21:36Z Միհրդատ7987 172650 /* */ 10806320 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_Ngoy Նաթան Նգոյը (ծնված 2003 թվականի հունիսի 10-ին) [[Բելգիացիներ|բելգիացի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] է, որը խաղում է «<nowiki/>[[Լիլ]]<nowiki/>» ակումբում և Բելգիայի ազգային հավաքականում։[1] == Ակումբային կարիերա == Մոլենբեկից ծնված [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը,]] սկսել է [[ֆուտբոլ]] խաղալ փողոցում ընկերների հետ և, ցուցաբերելով բնատուր տաղանդ, միացել է «<nowiki/>[[Բրյուսել]]<nowiki/>» ակումբին դեռևս դպրոցական տարիքում՝ 2010-ականների սկզբին, սակայն ակումբը լուծարվել է։ Նգոյը տեղափոխվել է «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» ակադեմիա, նախքան 2019 թվականին միանալը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժին]]<nowiki/>»<ref name=":0">{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy signe un nouveau contrat de trois ans au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/nathan-ngoy-signe-un-nouveau-contrat-de-trois-ans-au-standard-60d1ddb87b50a6318ddf2440|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{cite web|last=Akouete|first=Isidore|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy : La pépite belgo-congolaise prolonge avec le Standard de Liège|url=https://www.africatopsports.com/2021/06/22/nathan-ngoy-la-pepite-belgo-congolaise-prolonge-avec-le-standard-de-liege/|access-date=24 July 2021|website=Africa Top Sports|language=fr-FR}}</ref>։ [[Մբայե Լեյը]], իր գործընկեր պաշտպան [[Ալան Դելֆերյեր|Ալան Դելֆերյերի]] հետ միասին, սկսել է Նգոյին ընդգրկել պրոֆեսիոնալ թիմում [[2020-2021 մրցաշրջան|2020-2021 մրցաշրջանի]] վերջում։<ref>{{cite web|date=4 May 2021|title=Standard: Nathan Ngoy et Allan Delferrière dans les plans de Mbaye Leye en cette fin de saison|url=https://www.lesoir.be/370188/article/2021-05-04/standard-nathan-ngoy-et-allan-delferriere-dans-les-plans-de-mbaye-leye-en-cette|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժի]]<nowiki/>» կազմում նշեց 2021 թվականի մայիսի 22-ին՝ [[1A դիվիզիոնի մրցաշրջանի]] վերջին խաղում՝ «<nowiki/>[[Օստենդե|Օստենդեի]]<nowiki/>» դեմ։ Չնայած տանը կրած 1-3 հաշվով պարտությանը, Նգոյը «Ստանդարտի» քիչ լուսավոր կողմերից մեկն էր՝ ամբողջ խաղը խաղալով որպես կենտրոնական պաշտպան և կանխելով «Օստենդեի» մի քանի գոլային պահեր<ref>{{Cite news|last=Deby|first=Raphaël|date=22 May 2021|title=Le Standard s'incline logiquement face à Ostende (1–3) et termine dernier des "Europe play-offs"|url=https://www.rtbf.be/sport/football/belgique/jupilerproleague/detail_le-standard-s-incline-logiquement-face-a-ostende-1-3-et-termine-dernier-des-europe-play-offs?id=10766719|access-date=24 July 2021|journal=[[RTBF]]|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nulens|first=Eddy|date=22 May 2021|title=Les cotations de Standard-Ostende: Ngoy, une petite lueur dans le naufrage|language=fr|journal=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210522_01582731/les-cotations-de-standard-ostende-ngoy-une-petite-lueur-dans-le-naufrage|access-date=24 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schyns|first=Didier|date=21 July 2021|title=Standard: Al Dakhil n'est pas sans défense|url=https://www.lesoir.be/385245/article/2021-07-21/standard-al-dakhil-nest-pas-sans-defense|access-date=24 July 2021|journal=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Հետագայում երիտասարդ պաշտպանը ստորագրեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Լիեժի ակումբի հետ, որը նրան կապում էր «<nowiki/>[[Ստանդարտ|Ստանդարտի]]<nowiki/>» հետ մինչև 2024 թվականը <ref name=":0" /><ref name=":2">{{cite web|last=Cuitte|first=Alexandre|date=22 June 2021|title=Le jeune défenseur Nathan Ngoy prolonge son contrat au Standard|url=https://www.sudinfo.be/id401324/article/2021-06-22/le-jeune-defenseur-nathan-ngoy-prolonge-son-contrat-au-standard|access-date=24 July 2021|website={{Interlanguage link|SudInfo|fr|Groupe Sudpresse}}|language=fr}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=Malice|first=Florent|date=22 June 2021|title=Le Standard de Liège prolonge l'un de ses jeunes talents|url=https://www.walfoot.be/news/2021-06-22/le-standard-de-liege-prolonge-le-jeune-nathan-ngoy|access-date=24 July 2021|website=Walfoot.be|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy prolonge chez les Rouches|url=https://standard.be/fr/news/nathan-ngoy-prolonge-chez-les-rouches|access-date=24 July 2021|website=Standard de Liège|language=fr}}</ref>։Հանդես գալով որպես բելգիական ֆուտբոլի<ref name=":4">{{cite web|last=Patte|first=Jean-François|date=19 July 2021|title=Mbamba, Ngoy, Oyen...: voici les 10 pépites à suivre cette saison en D1A|url=https://www.lesoir.be/384868/article/2021-07-19/mbamba-ngoy-oyen-voici-les-10-pepites-suivre-cette-saison-en-d1a|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> ամենախոստումնալից հեռանկարներից մեկը՝ նա [[2021–2022 մրցաշրջան|2021–2022 մրցաշրջանը]] սկսեց՝ պայքարելով պրոֆեսիոնալ թիմում կենտրոնական պաշտպանի դիրքի համար՝ մեկ այլ երիտասարդ [[Ամին Ալ Դախիլ|Ամին Ալ Դախիլի]] հետ միասին<ref name=":5">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Ngoy et Al Dakhil, des jeunes rouches qui se défendent|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-des-jeunes-rouches-qui-se-defendent-60e728547b50a6318d58bb3d|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":6">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Standard: Ngoy et Al Dakhil, 2 jeunes qui se défendent|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210708_01596145/standard-ngoy-et-al-dakhil-2-jeunes-qui-se-defendent|access-date=24 July 2021|website=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|language=fr}}</ref><ref name=":7">{{cite web|last=Jacques|first=Maxime|date=23 July 2021|title=Ngoy et Al-Dakhil: pas encore 20 ans mais déjà les invités surprises au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-pas-encore-20-ans-mais-deja-les-invites-surprises-au-standard-60f9903cd8ad581ce176a57a|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref>։ Նգոյի առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը հաղթական գոլն էր՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Սկլեսին» մարզադաշտում կայացած բելգիական «Էլ Կլասիկոյում» 2-0 հաշվով պարտությունից հետո հաղթանակ տանելով հավերժական մրցակից «Անդերլեխտի» նկատմամբ։ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին Նգոյը միացավ Ֆրանսիայի [[Լիլ]] ակումբին՝ չորս տարով<ref>{{cite web|publisher=Lille OSC|url=https://www.losc.fr/actualites/2025-07-24/linternational-espoirs-belge-nathan-ngoy-rejoint-le-losc|title=L'international Espoirs belge Nathan Ngoy rejoint le LOSC|trans-title=Belgian U21 international Nathan Ngoy joins LOSC|date=24 July 2025|access-date=25 July 2025|language=fr}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == [[Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյական]] ծագում ունեցող Նաթան Նգոյը<ref name=":1" /> [[Բելգիա|Բելգիայի]] մինչև 17 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է<ref name=":2" /><ref name=":3" />։ Նգոյը իր առաջին կանչը ստացավ մինչև 21 տարեկանների հավաքական՝ 2023 թվականի նոյեմբերին Իսպանիայի դեմ 1-1 ավարտված խաղի ժամանակ, բայց չմտավ խաղադաշտ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|match played 17 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Belgian Cup]], [[Coupe de France]]}} !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Ստանդարտ Լիեժ |[[2020–21 Standard Liège season|2020–21]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 Standard Liège season|2021–22]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |11||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2022–23 Standard Liège season|2022–23]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |7||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||0 |- |[[2023–24 Standard Liège season|2023–24]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |15||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1 |- |[[2024–25 Standard Liège season|2024–25]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!53!!1 |- |Լիլ |[[2025–26 Lille OSC season|2025–26]] |Լիգա 1 |29||1||1||1||8{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||1||colspan="2"|—||38||3 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !79!!2!!4!!1!!8!!1!!0!!0!!91!!4 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|match played 15 June 2026}}<ref>{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=33472 |website=EU-Football.info |title=Nathan Ngoy |access-date=2 June 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Հավելվածներ!!Նպատակներ |- |Բելգիա |2026||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!5!!0 |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==External links== *{{Soccerway|nathan-ngoy/638264}} * {{sports links}} {{Lille OSC squad}} {{Belgium squad 2026 FIFA World Cup}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ngoy, Nathan}} 1tsydo02qzcdb1hg4aa1ytt7vh9a874 10806323 10806320 2026-06-29T14:27:20Z Միհրդատ7987 172650 /* */ 10806323 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_Ngoy Նաթան Նգոյը (ծնված 2003 թվականի հունիսի 10-ին) [[Բելգիացիներ|բելգիացի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] է, որը խաղում է «<nowiki/>[[Լիլ]]<nowiki/>» ակումբում և Բելգիայի ազգային հավաքականում։[1] == Ակումբային կարիերա == Մոլենբեկից ծնված [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը,]] սկսել է [[ֆուտբոլ]] խաղալ փողոցում ընկերների հետ և, ցուցաբերելով բնատուր տաղանդ, միացել է «<nowiki/>[[Բրյուսել]]<nowiki/>» ակումբին դեռևս դպրոցական տարիքում՝ 2010-ականների սկզբին, սակայն ակումբը լուծարվել է։ Նգոյը տեղափոխվել է «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» ակադեմիա, նախքան 2019 թվականին միանալը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժին]]<nowiki/>»<ref name=":0">{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy signe un nouveau contrat de trois ans au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/nathan-ngoy-signe-un-nouveau-contrat-de-trois-ans-au-standard-60d1ddb87b50a6318ddf2440|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{cite web|last=Akouete|first=Isidore|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy : La pépite belgo-congolaise prolonge avec le Standard de Liège|url=https://www.africatopsports.com/2021/06/22/nathan-ngoy-la-pepite-belgo-congolaise-prolonge-avec-le-standard-de-liege/|access-date=24 July 2021|website=Africa Top Sports|language=fr-FR}}</ref>։ [[Մբայե Լեյը]], իր գործընկեր պաշտպան [[Ալան Դելֆերյեր|Ալան Դելֆերյերի]] հետ միասին, սկսել է Նգոյին ընդգրկել պրոֆեսիոնալ թիմում [[2020-2021 մրցաշրջան|2020-2021 մրցաշրջանի]] վերջում։<ref>{{cite web|date=4 May 2021|title=Standard: Nathan Ngoy et Allan Delferrière dans les plans de Mbaye Leye en cette fin de saison|url=https://www.lesoir.be/370188/article/2021-05-04/standard-nathan-ngoy-et-allan-delferriere-dans-les-plans-de-mbaye-leye-en-cette|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժի]]<nowiki/>» կազմում նշեց 2021 թվականի մայիսի 22-ին՝ [[1A դիվիզիոնի մրցաշրջանի]] վերջին խաղում՝ «<nowiki/>[[Օստենդե|Օստենդեի]]<nowiki/>» դեմ։ Չնայած տանը կրած 1-3 հաշվով պարտությանը, Նգոյը «Ստանդարտի» քիչ լուսավոր կողմերից մեկն էր՝ ամբողջ խաղը խաղալով որպես կենտրոնական պաշտպան և կանխելով «Օստենդեի» մի քանի գոլային պահեր<ref>{{Cite news|last=Deby|first=Raphaël|date=22 May 2021|title=Le Standard s'incline logiquement face à Ostende (1–3) et termine dernier des "Europe play-offs"|url=https://www.rtbf.be/sport/football/belgique/jupilerproleague/detail_le-standard-s-incline-logiquement-face-a-ostende-1-3-et-termine-dernier-des-europe-play-offs?id=10766719|access-date=24 July 2021|journal=[[RTBF]]|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nulens|first=Eddy|date=22 May 2021|title=Les cotations de Standard-Ostende: Ngoy, une petite lueur dans le naufrage|language=fr|journal=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210522_01582731/les-cotations-de-standard-ostende-ngoy-une-petite-lueur-dans-le-naufrage|access-date=24 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schyns|first=Didier|date=21 July 2021|title=Standard: Al Dakhil n'est pas sans défense|url=https://www.lesoir.be/385245/article/2021-07-21/standard-al-dakhil-nest-pas-sans-defense|access-date=24 July 2021|journal=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Հետագայում երիտասարդ պաշտպանը ստորագրեց իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Լիեժի ակումբի հետ, որը նրան կապում էր «<nowiki/>[[Ստանդարտ|Ստանդարտի]]<nowiki/>» հետ մինչև 2024 թվականը <ref name=":0" /><ref name=":2">{{cite web|last=Cuitte|first=Alexandre|date=22 June 2021|title=Le jeune défenseur Nathan Ngoy prolonge son contrat au Standard|url=https://www.sudinfo.be/id401324/article/2021-06-22/le-jeune-defenseur-nathan-ngoy-prolonge-son-contrat-au-standard|access-date=24 July 2021|website={{Interlanguage link|SudInfo|fr|Groupe Sudpresse}}|language=fr}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=Malice|first=Florent|date=22 June 2021|title=Le Standard de Liège prolonge l'un de ses jeunes talents|url=https://www.walfoot.be/news/2021-06-22/le-standard-de-liege-prolonge-le-jeune-nathan-ngoy|access-date=24 July 2021|website=Walfoot.be|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy prolonge chez les Rouches|url=https://standard.be/fr/news/nathan-ngoy-prolonge-chez-les-rouches|access-date=24 July 2021|website=Standard de Liège|language=fr}}</ref>։Հանդես գալով որպես բելգիական ֆուտբոլի<ref name=":4">{{cite web|last=Patte|first=Jean-François|date=19 July 2021|title=Mbamba, Ngoy, Oyen...: voici les 10 pépites à suivre cette saison en D1A|url=https://www.lesoir.be/384868/article/2021-07-19/mbamba-ngoy-oyen-voici-les-10-pepites-suivre-cette-saison-en-d1a|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> ամենախոստումնալից հեռանկարներից մեկը՝ նա [[2021–2022 մրցաշրջան|2021–2022 մրցաշրջանը]] սկսեց՝ պայքարելով պրոֆեսիոնալ թիմում կենտրոնական պաշտպանի դիրքի համար՝ մեկ այլ երիտասարդ [[Ամին Ալ Դախիլ|Ամին Ալ Դախիլի]] հետ միասին<ref name=":5">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Ngoy et Al Dakhil, des jeunes rouches qui se défendent|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-des-jeunes-rouches-qui-se-defendent-60e728547b50a6318d58bb3d|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":6">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Standard: Ngoy et Al Dakhil, 2 jeunes qui se défendent|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210708_01596145/standard-ngoy-et-al-dakhil-2-jeunes-qui-se-defendent|access-date=24 July 2021|website=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|language=fr}}</ref><ref name=":7">{{cite web|last=Jacques|first=Maxime|date=23 July 2021|title=Ngoy et Al-Dakhil: pas encore 20 ans mais déjà les invités surprises au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-pas-encore-20-ans-mais-deja-les-invites-surprises-au-standard-60f9903cd8ad581ce176a57a|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref>։ Նգոյի առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը հաղթական գոլն էր՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Սկլեսին» մարզադաշտում կայացած բելգիական «Էլ Կլասիկոյում» 2-0 հաշվով պարտությունից հետո հաղթանակ տանելով հավերժական մրցակից «Անդերլեխտի» նկատմամբ։ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին Նգոյը միացավ Ֆրանսիայի [[Լիլ]] ակումբին՝ չորս տարով<ref>{{cite web|publisher=Lille OSC|url=https://www.losc.fr/actualites/2025-07-24/linternational-espoirs-belge-nathan-ngoy-rejoint-le-losc|title=L'international Espoirs belge Nathan Ngoy rejoint le LOSC|trans-title=Belgian U21 international Nathan Ngoy joins LOSC|date=24 July 2025|access-date=25 July 2025|language=fr}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == [[Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյական]] ծագում ունեցող Նաթան Նգոյը<ref name=":1" /> [[Բելգիա|Բելգիայի]] մինչև 17 և մինչև 19 տարեկանների հավաքականի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է<ref name=":2" /><ref name=":3" />։ Նգոյը իր առաջին կանչը ստացավ մինչև 21 տարեկանների հավաքական՝ 2023 թվականի նոյեմբերին [[Իսպանիա|Իսպանիայի]] դեմ 1-1 ավարտված խաղի ժամանակ, բայց չմտավ խաղադաշտ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|match played 17 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Belgian Cup]], [[Coupe de France]]}} !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Ստանդարտ Լիեժ |[[2020–21 Standard Liège season|2020–21]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 Standard Liège season|2021–22]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |11||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2022–23 Standard Liège season|2022–23]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |7||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||0 |- |[[2023–24 Standard Liège season|2023–24]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |15||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1 |- |[[2024–25 Standard Liège season|2024–25]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!53!!1 |- |Լիլ |[[2025–26 Lille OSC season|2025–26]] |Լիգա 1 |29||1||1||1||8{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||1||colspan="2"|—||38||3 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !79!!2!!4!!1!!8!!1!!0!!0!!91!!4 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|match played 15 June 2026}}<ref>{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=33472 |website=EU-Football.info |title=Nathan Ngoy |access-date=2 June 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Հավելվածներ!!Նպատակներ |- |Բելգիա |2026||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!5!!0 |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==External links== *{{Soccerway|nathan-ngoy/638264}} * {{sports links}} {{Lille OSC squad}} {{Belgium squad 2026 FIFA World Cup}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ngoy, Nathan}} qpp09z2t248kplhtnfhvqne3nkzzz6q 10806613 10806323 2026-06-30T08:35:12Z Միհրդատ7987 172650 /* */ 10806613 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_Ngoy '''Նաթան Նգոյ''' (ծնված 2003 թվականի հունիսի 10-ին) [[Բելգիացիներ|բելգիացի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է «<nowiki/>[[Լիլ]]<nowiki/>» ակումբում և Բելգիայի ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == Մոլենբեկից ծնված [[Նաթան Նգոյ|Նաթան Նգոյը,]] սկսել է [[ֆուտբոլ]] խաղալ փողոցում ընկերների հետ և, ցուցաբերելով բնատուր տաղանդ, միացել է «<nowiki/>[[Բրյուսել]]<nowiki/>» ակումբին դեռևս դպրոցական տարիքում՝ 2010-ականների սկզբին, սակայն ակումբը լուծարվել է։ Նգոյը տեղափոխվել է «<nowiki/>[[Անդերլեխտ|Անդերլեխտի]]<nowiki/>» ակադեմիա, նախքան 2019 թվականին միանալը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժին]]<nowiki/>»<ref name=":0">{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy signe un nouveau contrat de trois ans au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/nathan-ngoy-signe-un-nouveau-contrat-de-trois-ans-au-standard-60d1ddb87b50a6318ddf2440|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{cite web|last=Akouete|first=Isidore|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy : La pépite belgo-congolaise prolonge avec le Standard de Liège|url=https://www.africatopsports.com/2021/06/22/nathan-ngoy-la-pepite-belgo-congolaise-prolonge-avec-le-standard-de-liege/|access-date=24 July 2021|website=Africa Top Sports|language=fr-FR}}</ref>։ [[Մբայե Լեյը]], իր գործընկեր պաշտպան [[Ալան Դելֆերյեր|Ալան Դելֆերյերի]] հետ միասին, սկսել է Նգոյին ընդգրկել պրոֆեսիոնալ թիմում [[2020-2021 մրցաշրջան|2020-2021 մրցաշրջանի]] վերջում<ref>{{cite web|date=4 May 2021|title=Standard: Nathan Ngoy et Allan Delferrière dans les plans de Mbaye Leye en cette fin de saison|url=https://www.lesoir.be/370188/article/2021-05-04/standard-nathan-ngoy-et-allan-delferriere-dans-les-plans-de-mbaye-leye-en-cette|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Նա իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը «<nowiki/>[[Ստանդարտ Լիեժի]]<nowiki/>» կազմում նշեց 2021 թվականի մայիսի 22-ին՝ [[1 Ա դիվիզիոնի մրցաշրջանի|1Ա դիվիզիոնի մրցաշրջանի]] վերջին խաղում՝ «<nowiki/>[[Օստենդե|Օստենդեի]]<nowiki/>» դեմ։ Չնայած տանը կրած 1-3 հաշվով պարտությանը, Նգոյը «Ստանդարտի» քիչ լուսավոր կողմերից մեկն է եղել՝ ամբողջ խաղը խաղալով որպես կենտրոնական պաշտպան և կանխելով «Օստենդեի» մի քանի գոլային պահեր<ref>{{Cite news|last=Deby|first=Raphaël|date=22 May 2021|title=Le Standard s'incline logiquement face à Ostende (1–3) et termine dernier des "Europe play-offs"|url=https://www.rtbf.be/sport/football/belgique/jupilerproleague/detail_le-standard-s-incline-logiquement-face-a-ostende-1-3-et-termine-dernier-des-europe-play-offs?id=10766719|access-date=24 July 2021|journal=[[RTBF]]|language=fr}}</ref><ref>{{Cite news|last=Nulens|first=Eddy|date=22 May 2021|title=Les cotations de Standard-Ostende: Ngoy, une petite lueur dans le naufrage|language=fr|journal=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210522_01582731/les-cotations-de-standard-ostende-ngoy-une-petite-lueur-dans-le-naufrage|access-date=24 July 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schyns|first=Didier|date=21 July 2021|title=Standard: Al Dakhil n'est pas sans défense|url=https://www.lesoir.be/385245/article/2021-07-21/standard-al-dakhil-nest-pas-sans-defense|access-date=24 July 2021|journal=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref>։ Հետագայում երիտասարդ պաշտպանը ստորագրել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը Լիեժի ակումբի հետ, որը նրան կապել է «<nowiki/>[[Ստանդարտ|Ստանդարտի]]<nowiki/>» հետ մինչև 2024 թվականը <ref name=":0" /><ref name=":2">{{cite web|last=Cuitte|first=Alexandre|date=22 June 2021|title=Le jeune défenseur Nathan Ngoy prolonge son contrat au Standard|url=https://www.sudinfo.be/id401324/article/2021-06-22/le-jeune-defenseur-nathan-ngoy-prolonge-son-contrat-au-standard|access-date=24 July 2021|website={{Interlanguage link|SudInfo|fr|Groupe Sudpresse}}|language=fr}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=Malice|first=Florent|date=22 June 2021|title=Le Standard de Liège prolonge l'un de ses jeunes talents|url=https://www.walfoot.be/news/2021-06-22/le-standard-de-liege-prolonge-le-jeune-nathan-ngoy|access-date=24 July 2021|website=Walfoot.be|language=fr}}</ref><ref>{{cite web|date=22 June 2021|title=Nathan Ngoy prolonge chez les Rouches|url=https://standard.be/fr/news/nathan-ngoy-prolonge-chez-les-rouches|access-date=24 July 2021|website=Standard de Liège|language=fr}}</ref>։Հանդես գալով որպես բելգիական ֆուտբոլի<ref name=":4">{{cite web|last=Patte|first=Jean-François|date=19 July 2021|title=Mbamba, Ngoy, Oyen...: voici les 10 pépites à suivre cette saison en D1A|url=https://www.lesoir.be/384868/article/2021-07-19/mbamba-ngoy-oyen-voici-les-10-pepites-suivre-cette-saison-en-d1a|access-date=24 July 2021|website=[[Le Soir]]|language=fr}}</ref> ամենախոստումնալից հեռանկարներից մեկը՝ նա [[2021–2022 մրցաշրջան|2021–2022 մրցաշրջանը]] սկսել է՝ պայքարելով պրոֆեսիոնալ թիմում կենտրոնական պաշտպանի դիրքի համար՝ մեկ այլ երիտասարդ [[Ամին Ալ Դախիլ|Ամին Ալ Դախիլի]] հետ միասին<ref name=":5">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Ngoy et Al Dakhil, des jeunes rouches qui se défendent|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-des-jeunes-rouches-qui-se-defendent-60e728547b50a6318d58bb3d|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref><ref name=":6">{{cite web|last=Bleus|first=Frédéric|date=9 July 2021|title=Standard: Ngoy et Al Dakhil, 2 jeunes qui se défendent|url=https://www.lavenir.net/cnt/dmf20210708_01596145/standard-ngoy-et-al-dakhil-2-jeunes-qui-se-defendent|access-date=24 July 2021|website=[[L'Avenir (Belgian newspaper)|L'Avenir]]|language=fr}}</ref><ref name=":7">{{cite web|last=Jacques|first=Maxime|date=23 July 2021|title=Ngoy et Al-Dakhil: pas encore 20 ans mais déjà les invités surprises au Standard|url=https://www.dhnet.be/sports/football/division-1a/standard/ngoy-et-al-dakhil-pas-encore-20-ans-mais-deja-les-invites-surprises-au-standard-60f9903cd8ad581ce176a57a|access-date=24 July 2021|website=[[La Dernière Heure]]|language=fr}}</ref>։ Նգոյի առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը հաղթական գոլն է եղել՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին «Սկլեսին» մարզադաշտում կայացած բելգիական «Էլ Կլասիկոյում» 2-0 հաշվով պարտությունից հետո հաղթանակ տանելով հավերժական մրցակից «Անդերլեխտի» նկատմամբ։ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին Նգոյը միացել է Ֆրանսիայի [[Լիլ]] ակումբին՝ չորս տարով<ref>{{cite web|publisher=Lille OSC|url=https://www.losc.fr/actualites/2025-07-24/linternational-espoirs-belge-nathan-ngoy-rejoint-le-losc|title=L'international Espoirs belge Nathan Ngoy rejoint le LOSC|trans-title=Belgian U21 international Nathan Ngoy joins LOSC|date=24 July 2025|access-date=25 July 2025|language=fr}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == [[Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյական]] ծագում ունեցող Նաթան Նգոյը<ref name=":1" /> [[Բելգիա|Բելգիայի]] մինչև 17-19 տարեկանների հավաքականի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է եղել<ref name=":2" /><ref name=":3" />։ Նգոյը իր առաջին կանչը ստացել է մինչև 21 տարեկանների հավաքականում՝ 2023 թվականի նոյեմբերին [[Իսպանիա|Իսպանիայի]] դեմ 1-1 հաշվով ավարտված խաղի ժամանակ, բայց չի մտել խաղադաշտ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մայիսի 17}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Belgian Cup]], [[Coupe de France]]}} !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Ստանդարտ Լիեժ |[[2020–21 Standard Liège season|2020–21]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 Standard Liège season|2021–22]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |11||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2022–23 Standard Liège season|2022–23]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |7||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||7||0 |- |[[2023–24 Standard Liège season|2023–24]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |15||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1 |- |[[2024–25 Standard Liège season|2024–25]] |Բելգիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |16||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !50!!1!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!53!!1 |- |Լիլ |[[2025–26 Lille OSC season|2025–26]] |Լիգա 1 |29||1||1||1||8{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||1||colspan="2"|—||38||3 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !79!!2!!4!!1!!8!!1!!0!!0!!91!!4 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 15}}<ref>{{cite web |url=https://eu-football.info/_player.php?id=33472 |website=EU-Football.info |title=Nathan Ngoy |access-date=2 June 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարի!!Հավելվածներ!!Նպատակներ |- |Բելգիա |2026||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը!!5!!0 |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == *{{Soccerway|Նաթան Նգոյ/638264}} {{DEFAULTSORT:Ngoy, Nathan}} k6y5s6kbecxuuefy95g8518w5bhqyrg 2 1331907 10806610 10796759 2026-06-30T08:28:51Z Հայկ2012 172652 10806610 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Jayden_Adams Ջեյդեն Օսվին Ադամս (ծնվել է 2001 թվականի մայիսի 5-ին) հարավաֆրիկացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, որը խաղում է կիսապաշտպանի դիրքում Հարավաֆրիկյան Պրեմիեր լիգայի «Մամելոդի Սանդաունս» ակումբում և Հարավաֆրիկյան ազգային հավաքականում։ '''Jayden Oswin Adams''' (born 5 May 2001) is a South African professional [[Association football|soccer]] player who plays as a [[midfielder]] for [[South African Premiership]] side [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] and the [[South Africa national soccer team|South Africa national team]]. == Ակումբային կարիերա == Քեյփթաունում ծնված Ադամսը սովորել է Ստելենբոսի ակադեմիայում, նախքան ակումբի առաջին ակադեմիայի շրջանավարտը դառնալը, որը կնքել է պրոֆեսիոնալ պայմանագիր, երբ 2020<ref name=":0" /> թվականի օգոստոսին կնքեց երկարաժամկետ պայմանագիր։[ <ref name="auto" />Նա իր դեբյուտը նշեց ավագ թիմում նույն ամսվա վերջին՝ որպես փոխարինող, օգոստոսի 28-ին<ref name="SW" /> Չիպպա Յունայթեդի դեմ տնային խաղում՝ 1-1 հաշվով։ Born in [[Cape Town]], Adams came through the academy of [[Stellenbosch F.C.|Stellenbosch]] before becoming the club's first academy graduate to sign a professional contract when he signed a long-term contract in August 2020.<ref name=":0">{{Cite web |date=5 August 2020 |title=Stellenbosch announce promotion of Jayden Adams |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/stellenbosch-announce-promotion-of-jayden-adams/682917 |access-date=15 February 2021 |website=Kick Off |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919045255/https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/stellenbosch-announce-promotion-of-jayden-adams/682917 |url-status=dead }}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Ndebele |first=Sihle |date=12 August 2020 |title=Time for Diski fledglings to fly high |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2020-08-12-time-for-diski-fledglings-to-fly-high/ |access-date=15 February 2021 |website=SowetanLIVE}}</ref> He made his senior debut later that month as a substitute in a 1–1 draw at home to [[Chippa United F.C.|Chippa United]] on 28 August.<ref name="SW">{{soccerway|jayden-adams/662421|accessdate=15 February 2021}}</ref> == Միջազգային կարիերա == Ադամսը ընդգրկվեց Հարավային Աֆրիկայի հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը։<ref name=":1" /> Adams was named to the South Africa squad for the [[2026 FIFA World Cup]].<ref name=":1">{{Cite web |date=June 10, 2026 |title=South Africa name final squad for 2026 FIFA World Cup |url=https://cosafa.com/south-africa-name-final-squad-for-2026-fifa-world-cup/ |website=COSAFA {{!}} The Council of Southern Africa Football Associations |language=en-GB}}</ref> == Խաղի ոճը == Ադամսը խաղում է որպես կիսապաշտպան, բայց կարող է նաև խաղալ որպես թևային հարձակվող։<ref name="auto" /> Adams plays as a [[midfielder]], but can also play as a [[winger (association football)|winger]].<ref name="auto" /> == Կարիերայի վիճակագրություն == {{updated|25 February 2025}}<ref name=SW/> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Եզրաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ 1 !colspan=2|Լիգայի գավաթ 2 !colspan=2|Այլ3 !colspan=2|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="7"|[[Stellenbosch F.C.|տելենբոս ՖԱC]] |[[2019–20 South African Premier Division|2019–20]] |rowspan="6"|Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր Լիգա |2||0||0||0||–||–||–||–||2||0 |- |[[2020–21 South African Premier Division|2020–21]] |21||0||1||0||–||–||–||–||22||0 |- |[[2021–22 South African Premier Division|2021–22]] |25||2||1||0||–||–||–||–||26||2 |- |[[2022–23 South African Premier Division|2022–23]] |28||1||3||0||0||0||1||0||32||1 |- |[[2023–24 South African Premier Division|2023–24]] |25||3||3||0||4||0||3||0||35||3 |- |[[2024–25 South African Premiership|2024–25]] |8||1||0||0||1||0||4||1||13||2 |- !colspan=2|Ընդհանուր !109!!7!!8!!0!!5!!0!!8!!1!!130!!8 |- |Մամելոդի Սանդաունս |[[2024–25 South African Premiership|2024–25]] |Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր Լիգա |6||2||2||0||0||0||0||0||8||2 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !115!!9!!10!!0!!5!!0!!8!!1!!138!!10 |} <small><sup>1</sup> Includes [[Nedbank Cup]] matches.</small><br> <small><sup>2</sup> Includes Telkom Knockout matches.</small><br> <small><sup>3</sup> Includes [[MTN 8]] matches.</small> === Միջազգային === : ''As of match played'' ''25 March 2025'' {| class="wikitable" |+Ինչպես և գոլեր՝ ըստ ազգային հավաքականի ելույթների և տարվա !Ազգային հավաքական !Տարի !Հավելվածներ !Գոլեր |- | rowspan="3" |Հարավային Աֆրիկա |2022 |2 |0 |- |2024 |2 |0 |- |2025 |2 |2 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !6 !2 |} ''Scores and results list'' ''South Africa's goal tally first.'' {| class="wikitable sortable" |+Ջեյդեն Ադամսի խփած միջազգային գոլերի ցանկը !Ոչ !Ամսաթիվ !Վայր !Հակառակորդ !Միավոր !Արդյունք !Մրցակցություն |- |1 |21 March 2025 |«Պիտեր Մոկաբա» մարզադաշտ, Հարավային Աֆրիկա |Կաղապար:Երկրի տվյալներ Լեսոտո |2–0 |2–0 |2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլ (CAF) |- |2 |25 March 2025 |Ֆելիքս Հուֆուետ Բոյնի մարզադաշտ, Փղոսկրի Ափ |Կաղապար:Երկրի տվյալներ Բենին |2–0 |2–0 |2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլ (CAF) |} == Պատվոգրեր == '''Ստելենբոս ՖԱ''' 2023 թվականի Կարլինգի նոկաուտային չեմպիոններ * 2023 Carling Knockout Champions '''Մամելոդի Սանդաունս''' ԿԱՖ Չեմպիոնների լիգա։ 2025–26 * [[CAF Champions League]]: [[2025–26 CAF Champions League|2025–26]] '''Հարավային Աֆրիկա''' Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի երրորդ տեղ՝ 2023 * [[Africa Cup of Nations]] third place: [[2023 Africa Cup of Nations|2023]]<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Piers |date=10 February 2024 |title=South Africa 0–0 DR Congo |url=https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212015031/https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |archive-date=12 February 2024 |access-date=12 February 2024 |website=BBC Sport |publisher=}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == *{{soccerway|jayden-adams/662421}} *{{WorldFootball.net|jayden-adams}} {{Mamelodi Sundowns F.C. squad}} {{Navboxes | title = South Africa squads | bg = #FFB81C | fg = #007749 | bordercolor = #007749 | list = {{South Africa squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{South Africa squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Adams, Jayden}} {{SouthAfrica-footy-midfielder-stub}} 2a3rqwf811u4owcpdleb41pr2zc7kv8 10806646 10806610 2026-06-30T09:33:10Z Հայկ2012 172652 10806646 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Jayden_Adams '''Ջեյդեն Օսվին Ադամս''' (ծնվել է 2001 թվականի մայիսի 5-ին) հարավաֆրիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղում է [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում [[Հարավաֆրիկյան Պրեմիեր լիգա|Հարավաֆրիկյան Պրեմիեր լիգայի]] «<nowiki/>[[Մամելոդի Սանդաունս]]<nowiki/>» ակումբում և [[Հարավաֆրիկյան ազգային հավաքական|Հարավաֆրիկյան ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == [[Քեյփթաուն|Քեյփթաունում]] ծնված Ադամսը սովորել է [[Սթելենբոս|Սթելենբոսի]] ակադեմիայում, նախքան ակումբի առաջին ակադեմիայի շրջանավարտը դառնալը, ով կնքել է պրոֆեսիոնալ պայմանագիր՝ 2020<ref name=":0">{{Cite web |date=5 August 2020 |title=Stellenbosch announce promotion of Jayden Adams |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/stellenbosch-announce-promotion-of-jayden-adams/682917 |access-date=15 February 2021 |website=Kick Off |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919045255/https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/stellenbosch-announce-promotion-of-jayden-adams/682917 |url-status=dead }}</ref> թվականի օգոստոսին<ref name="auto">{{Cite web |last=Ndebele |first=Sihle |date=12 August 2020 |title=Time for Diski fledglings to fly high |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2020-08-12-time-for-diski-fledglings-to-fly-high/ |access-date=15 February 2021 |website=SowetanLIVE}}</ref>։ Նա իր դեբյուտը նշել է ավագ թիմում նույն ամսվա վերջին՝ որպես փոխարինող, օգոստոսի 28-ին<ref name="SW">{{soccerway|jayden-adams/662421|accessdate=15 February 2021}}</ref> [[Չիպպա Յունայթեդ|Չիպպա Յունայթեդի]] դեմ տնային խաղում՝ 1-1 հաշվով։ == Միջազգային կարիերա == Ադամսը ընդգրկվել է Հարավային Աֆրիկայի հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու [[2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]]<ref name=":1">{{Cite web |date=June 10, 2026 |title=South Africa name final squad for 2026 FIFA World Cup |url=https://cosafa.com/south-africa-name-final-squad-for-2026-fifa-world-cup/ |website=COSAFA {{!}} The Council of Southern Africa Football Associations |language=en-GB}}</ref>։ == Խաղի ոճը == Ադամսը խաղացել է որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]], բայց կարող է նաև խաղալ որպես թևային [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]<ref name="auto" />։ == Կարիերայի վիճակագրություն == {{updated|2025 թվականի փետրվարի 25}}<ref name=SW/> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Եզրաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ 1 !colspan=2|Լիգայի գավաթ 2 !colspan=2|Այլ3 !colspan=2|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="7"|[[Stellenbosch F.C.|տելենբոս ՖԱC]] |[[2019–20 South African Premier Division|2019–20]] |rowspan="6"|Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր Լիգա |2||0||0||0||–||–||–||–||2||0 |- |[[2020–21 South African Premier Division|2020–21]] |21||0||1||0||–||–||–||–||22||0 |- |[[2021–22 South African Premier Division|2021–22]] |25||2||1||0||–||–||–||–||26||2 |- |[[2022–23 South African Premier Division|2022–23]] |28||1||3||0||0||0||1||0||32||1 |- |[[2023–24 South African Premier Division|2023–24]] |25||3||3||0||4||0||3||0||35||3 |- |[[2024–25 South African Premiership|2024–25]] |8||1||0||0||1||0||4||1||13||2 |- !colspan=2|Ընդհանուր !109!!7!!8!!0!!5!!0!!8!!1!!130!!8 |- |Մամելոդի Սանդաունս |[[2024–25 South African Premiership|2024–25]] |Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր Լիգա |6||2||2||0||0||0||0||0||8||2 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !115!!9!!10!!0!!5!!0!!8!!1!!138!!10 |} === Միջազգային === ''Խաղը՝ 2025 թվականի մարտի 25-ի դրությամբ'' {| class="wikitable" |+Ինչպես և գոլեր՝ ըստ ազգային հավաքականի ելույթների և տարվա !Ազգային հավաքական !Տարի !Հավելվածներ !Գոլեր |- | rowspan="3" |Հարավային Աֆրիկա |2022 |2 |0 |- |2024 |2 |0 |- |2025 |2 |2 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !6 !2 |} {| class="wikitable sortable" |+Ջեյդեն Ադամսի խփած միջազգային գոլերի ցանկը !Ոչ !Ամսաթիվ !Վայր !Հակառակորդ !Միավոր !Արդյունք !Մրցակցություն |- |1 |21 March 2025 |«Պիտեր Մոկաբա» մարզադաշտ, Հարավային Աֆրիկա |Կաղապար:Երկրի տվյալներ Լեսոտո |2–0 |2–0 |2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլ (CAF) |- |2 |25 March 2025 |Ֆելիքս Հուֆուետ Բոյնի մարզադաշտ, Փղոսկրի Ափ |Կաղապար:Երկրի տվյալներ Բենին |2–0 |2–0 |2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման փուլ (CAF) |} == Պատվոգրեր == '''Ստելենբոս ՖԱ''' * 2023 թվականի Կարլինգի նոկաուտային չեմպիոններ '''Մամելոդի Սանդաունս''' * ԿԱՖ Չեմպիոնների լիգա։ 2025-26 '''Հարավային Աֆրիկա''' * Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի երրորդ տեղ՝ 2023<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Piers |date=10 February 2024 |title=South Africa 0–0 DR Congo |url=https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212015031/https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |archive-date=12 February 2024 |access-date=12 February 2024 |website=BBC Sport |publisher=}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == *{{soccerway|jayden-adams/662421}} {{DEFAULTSORT:Adams, Jayden}} 6onywa5gag7b3pm366ljaltyojehdb7 2 1331910 10806623 10796766 2026-06-30T09:05:55Z Աստղիկ Աջամօղլյան 172937 /* */ 10806623 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Luis_Ch%C3%A1vez_(footballer) '''Լուիս Ջերարդո Չավես Մագալյո''', (ծնվել է 1996 թվականի հունվարի 15-ին) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է որպես կիսապաշտպան [[Պրեմիեր Լիգա (Ռուսաստան)|Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի]] [[«Դինամո» Մոսկվա|«Դինամո Մոսկվա»]] ակումբում և [[Մեքսիկայի պատմություն|Մեքսիկայի]] [[Ազգային հավաքական|ազգային հավաքականում։]] == Ակումբային կարիերա == Չավեսը իր կարիերան սկսել է [[Տիխուանա|Տիխուանայի]] երիտասարդական ակադեմիայում և իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է ակումբի կազմում 2014 թվականի հուլիսին՝ խաղալով «<nowiki/>[[Պուեբլա (նահանգ)|Պուեբլայի]]<nowiki/>» դեմ լիգայի խաղում։ Հինգ տարի անց նա տեղափոխվել է «Պաչուկա»։ 2022 թվականի հոկտեմբերին նա արժանացել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսին՝ «<nowiki/>[[Պաչուկա|Պաչուկան]]<nowiki/>» ապահովելով [[Ապերտուրա 2022]]-ի տիտղոսը։ [[2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն|2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությունից]] հետո Չավեսի նկատմամբ հետաքրքրություն է առաջացրել մի շարք մեքսիկական ակումբների կողմից, սակայն նա որոշել է մերժել այս բոլոր առաջարկները՝ Եվրոպա տեղափոխվելու օգտին<ref name=":0">{{Cite web |last=Reséndiz |first=Mac |date=2023-01-04 |title=Luis Chávez sólo dejaría Pachuca para ir a Europa; esperan oferta formal |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/11435071/luis-chavez-salida-pachuca-futbol-europa-esperan-oferta-formal |access-date=2026-03-29 |website=ESPNdeportes.com |language=es}}</ref>։ 2023 թվականի հուլիսին [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի]] [[Պրեմիեր Լիգա (Ռուսաստան)|Պրեմիեր լիգայի]] «<nowiki/>[[Դինամո Մոսկվա]]<nowiki/>» ակումբը համաձայնության է հասել Չավեսի հետ պայմանագիր կնքելու հարցում, սակայն ռուսական կազմակերպությունների դեմ տնտեսական պատժամիջոցները խանգարել են «Պաչուկային» գործարքն ավարտել։ Օգոստոսի 27-ին տրանսֆերն ավարտվել է, այն բանից հետո, երբ Չավեսը վճարել է իր սեփական հրաժարագնի կետը<ref name=":1">{{cite web |url=https://elpais.com/mexico/2023-08-23/luis-chavez-y-su-temerario-fichaje-en-el-dinamo-de-moscu-cumplir-un-sueno-en-medio-de-la-guerra.html |title=Luis Chávez y su temerario fichaje en el Dinamo de Moscú, cumplir un sueño en medio de la guerra |publisher=El País México |language=es |date=23 August 2023}}</ref>։ Նա ստորագրել է չորս տարվա պայմանագիր և դարձել է առաջին մեքսիկացի խաղացողը, որը մասնակցել է ռուսական ֆուտբոլին<ref name=":2">{{cite web|publisher=FC Dynamo Moscow|url=https://fcdm.ru/news/luis-caves-podpisal-kontrakt-s-dynamo/|title=Луис Чавес подписал контракт с "Динамо"|date=27 August 2023|language=ru}}</ref>։ 2025 թվականի հունիսին Չավեսը լուրջ վնասվածք է ստացել «<nowiki/>[[Ոսկե գավաթ|Ոսկե գավաթի]]<nowiki/>» միջազգային մրցաշարի մարզումների ժամանակ<ref name=":3">{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45592538/mexico-luis-chavez-acl-gold-cup|title=Mexico says Luis Chávez tore ACL in Gold Cup training |publisher=ESPN|date=26 June 2025}}</ref>։ 2026 թվականի մարտին նա ինը ամսվա ընթացքում առաջին անգամ մասնակցել է մրցումներին<ref name=":4">{{Cite web |last=Olvera |first=Marcos |date=2026-03-29 |title=¡Se acerca al Mundial! Luis Chávez vuelve a jugar en Rusia después de nueve meses |url=https://mexico.as.com/futbol/se-acerca-al-mundial-luis-chavez-vuelve-a-jugar-en-rusia-despues-de-nueve-meses-f202603-n/ |access-date=2026-03-29 |website=Diario AS |language=es-mx}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2022 թվականի ապրիլի 27-ին Չավեսը իր նորամուտը նշել է [[Ավագների ազգային հավաքական|ավագների ազգային հավաքականում]]՝ [[Ջերարդո Մարտինո|Ջերարդո Մարտինոյի]] գլխավորությամբ, [[Գվատեմալա|Գվատեմալայի]] դեմ ընկերական խաղում<ref name=":5">{{cite web|url= https://www.espn.com/soccer/report?gameId=632738|title= Mexico held to goalless stalemate by Guatemala in Orlando friendly|website=espn.com|date=27 April 2022}}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերին Չավեսը ընդգրկվել է Մեքսիկայի հավաքականի [[2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնութուն|2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] նախնական 31-հոգանոց [[Հայտացուցակ|հայտացուցակում,]] իսկ նոյեմբերին նա, ի վերջո, ընդգրկվել է վերջնական 26-հոգանոց հայտացուցակում<ref name=":6">{{cite web|title=Lista de convocados de la Selección Mexicana al Mundial de Qatar 2022|url=https://www.tvazteca.com/aztecadeportes/lista-oficial-convocados-seleccion-mexicana-mundial-qatar-2022|work=Tvazteca.com|first=Omar|last=Moro|date=14 November 2022|language=Spanish}}</ref>։ Նոյեմբերի 30-ին Չավեսը գոլ է խփել տուգանային հարվածից [[Սաուդյան Արաբիա|Սաուդյան Արաբիայի]] դեմ խաղում, երբ Մեքսիկան 2-1 հաշվով հաղթել է Սաուդյան Արաբիային՝ դուրս մղելով նրան մրցաշարից, ինչը նրան բերել է խաղի լավագույն խաղացողի մրցանակը<ref name=":7">{{cite web |last=Hernandez |first=Cesar |url=https://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/4820941/2022-world-cup-mexicos-win-saudi-arabia-not-enough-to-clinch-knockout-round-appearance |title=2022 World Cup: Mexico's win over Saudi Arabia not enough to clinch knockout round appearance |website=ESPN |date=30 November 2022 }}</ref>։ Չնայած իր թիմի խմբային փուլից դուրս մնալուն, նրա 30-յարդանոց տուգանային հարվածից խփած գոլը լրատվամիջոցների կողմից որակվել է որպես «ապշեցուցիչ» և «զարմանալի գոլ»,<ref name=":8">{{Cite web |date=2022-12-01 |title=WATCH: Luis Chavez's wonder goal for Mexico in FIFA World Cup Group C match against Saudi Arabia |url=https://www.timesnownews.com/sports/football/watch-luis-chavezs-wonder-goal-for-mexico-in-fifa-world-cup-group-c-match-against-saudi-arabia-article-95898856 |access-date=2022-12-01 |website=TimesNow |language=en}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |date=2022-11-30 |title=Saudi Arabia 1–2 Mexico: Luis Chavez scores stunner but Mexico out of 2022 World Cup on goal difference to Poland |url=https://www.eurosport.com/football/world-cup/2022/fifa-world-cup-2022-in-qatar-live-saudi-arabia-v-mexico-updates_sto9248603/story.shtml |access-date=2022-12-01 |website=Eurosport |language=en}}</ref> քանի որ այն առաջադրվել է որպես մրցաշարի լավագույն գոլ<ref name=":10">{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/watch-goal-of-the-tournament-contender-mexico-s-chavez-bends-home-glorious-free-kick/blt66ae8bf438466b1f|title=WATCH: Goal of the tournament contender! Mexico's Chavez bends home glorious free-kick|work=Goal.com|date=1 December 2022|access-date=1 July 2025}}</ref>։ '''Կարիերայի վիճակագրություն''' === Ակումբ === խաղը կայացել է 11 մայիսի 2026-ի դրությամբ<ref name=":11">{{Cite web |date=16 July 2023 |title=Mexico beats Panama in Gold Cup final with late Gimenez goal |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/678990 |access-date=17 July 2023 |website=ESPN}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Սեզոն !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Ընդամենը |- !Բաժանում!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հավելվածներ!!Գոլեր!!Հվելվածներ!!Գոլեր |- |rowspan="6"|Տիխուանա |[[2014–15 Liga MX season|2014–15]] |Լիգա MX |4||0||9||0||colspan=2|—||13||0 |- |[[2015–16 Liga MX season|2015–16]] |Լիգա MX |10||0||8||1||colspan=2|—||18||1 |- |[[2016–17 Liga MX season|2016–17]] |Լիգա MX |9||1||6||0||colspan=2|—||15||1 |- |[[2017–18 Liga MX season|2017–18]] |Լիգա MX |25||2||3||0||2{{efn|name=CCL|Appearances in [[CONCACAF Champions League]]}}||0||30||2 |- ||[[2018–19 Liga MX season|2018–19]] |Լիգա MX |23||0||5||1||colspan=2|—||28||1 |- ! colspan="2" |Ընդամենը !71!!3!!31!!2!!2!!0!!104!!5 |- |rowspan="5"|Պաչուկա |[[2019–20 Liga MX season|2019–20]] |Լիգա MX |20||2||6||0||colspan=2|—||26||2 |- |[[2020–21 Liga MX season|2020–21]] |Լիգա MX |40||3||colspan=2|—||colspan=2|—||40||3 |- |[[2021–22 Liga MX season|2021–22]] |Լիգա MX |35||6||colspan=2|—||colspan=2|—||35||6 |- |[[2022–23 Liga MX season|2022–23]] |Լիգա MX |40||3||colspan="2"|—||2{{efn|name=CCL}}||0||42||3 |- !colspan="2"|Ընդամենը !135!!14!!6!!0!!2!!0!!143!!14 |- |rowspan="4"|Մոսկվայի Դինամո |[[2023–24 FC Dynamo Moscow season|2023–24]] |Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգա |23||4||9||0||colspan=2|—||32||4 |- |[[2024–25 FC Dynamo Moscow season|2024–25]] |Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգա |19||3||8||0||colspan="2"|—||27||3 |- |[[2025–26 Russian Premier League|2025–26]] |Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգա |4||0||1||0||colspan="2"|—||5||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !46!!7!!18!!0!!colspan=2|—!!64!!7 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !252!!24!!55!!2!!4!!0!!311!!26 |} === Միջազգային === Խաղը կայացել է 2026 թվականի հունիսի 11-ի<ref name=":12">{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> դրությամբ {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա ! Ազգային հավաքական !! Տարի !! Հավելվածներ !! Գոլեր |- |rowspan="5" valign="center"|Մեքսիկա | 2022 || 12 || 1 |- | 2023 || 16 || 3 |- | 2024 || 9 || 0 |- | 2025 || 5 || 0 |- | 2026 || 4 || 1 |- ! colspan="2" | Ընդամենը !! 46 !! 5 |} :Հաշիվներում և արդյունքներում առաջինը նշված է Մեքսիկայի գոլերի քանակը։ {|class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ !Ոչ!!Ամսաթիվ!!Վայրը!!Հակառակորդ!!Միավոր!!Արդյունք!!Մրցույթ |- | 1. || 2022 թվականի նոյեմբերի 30-ին || Լուսաիլ իկոնիկ մարզադաշտ, Լուսաիլ, Կատար || Կաղապար:Երկրի տվյալներ KSA || align="center" | '''2'''–0 || align=center | 2–1 || 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնություն |- | 2. || 2023 թվականի հունիսի 25 || NRG մարզադաշտ, Հյուստոն, ԱՄՆ || Կաղապար:Երկրի տվյալներ HON || align="center" | '''4'''–0 || align=center | 4–0 || 2023 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթ |- | 3. || 2023 թվականի հուլիսի 12-ին || Ալեգիանտ մարզադաշտ, Փարադայզ, ԱՄՆ || Կաղապար:Երկրի տվյալներ JAM || align="center" | '''2'''–0 || align=center | 3–0 || 2023 թվականի ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթ |- | 4. || 2023 թվականի նոյեմբերի 21-ին || Մեխիկո Սիթի, Մեքսիկա || Կաղապար:Երկրի տվյալներ HON || align="center" | '''1'''–0 || align=center | 2–0 {{aet}} || 2023–24 ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ազգերի Լիգա A |- | 5. || 2026 թվականի հունիսի 4 || Նեմեսիո Դիեզ մարզադաշտ, Տոլուկա, Մեքսիկա || {{fb|SRB}} || align=center | '''5'''–1 || align=center | 5–1 || Ընկերական |} == Պատիվներ == '''Պաչուկա''' *[[Լիգա ՄԽ|Լիգա ՄԽ: Ապերտուրա 2022]] '''Մեքսիկա''' *[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթ։]] [[2023|2023,]]<ref name=":11" />[[2025]]<ref name=":12" /> *[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ազգերի Լիգա]]: [[2024–25]]<ref name=":13">{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' *[[Լիգա MX]] բոլոր աստղերի հանդիպում. [[2022]]<ref name=":14">{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref> *[[IFFHS]] տղամարդկանց ԿՈՆԱԿԱՖ-ի լավագույն կազմը՝ 2022<ref name=":15">{{cite web | url=https://www.iffhs.com/posts/2476 | title=IFFHS }}</ref> *[[Լիգա MX]]-ի լավագույն պաշտպանողական կիսապաշտպան՝ [[2022–23]] *[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ|ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթի]] լավագույն կազմը՝ [[2023]]<ref name=":16">{{cite web|url=https://www.concacaf.com/gold-cup/article/pineda-gray-and-carrasquilla-lead-way-in-gold-cup-best-xi/|title=Pineda, Gray and Carrasquilla lead way in Gold Cup Best XI|publisher=CONCACAF|date=18 July 2023|access-date=18 July 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == * [[Լուիս Չավեսը]] «<nowiki/>[[Քլաբ Տիխուան|Քլաբ Տիխուանա]]<nowiki/>»-ում է * [[Liga MX խաղացող]] * {{Soccerway|luis-gerardo-chavez-magallon/333472}} {{DEFAULTSORT:Chavez, Luis}} c6peaa8evjei7av5v3d9k20svzyjkgz 2 1331911 10806644 10793302 2026-06-30T09:32:04Z Մանե16 172938 /* */ 10806644 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89rik_Lira '''Էրիկ''' '''Անտոնիո''' '''Լիրա''' '''Մենդես''' (ծնվել է 2000 թվականի մայիսի 8-ին) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է որպես պաշտպանողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] Մեքսի լիգայի «Կրուս Ասուլ» ակումբում, որի ավագն է, և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Մեքսիկայի]] ազգային հավաքականում։ '''Érik Antonio Lira Méndez''' (born 8 May 2000) is a Mexican professional [[Association football|footballer]] who plays as a [[Midfielder#Defensive midfielder|defensive midfielder]] for [[Liga MX]] club [[Cruz Azul]], which he [[Captain (association football)|captains]], and the [[Mexico national football team|Mexico national team]]. == Ակումբային կարիերա == Լիրան իր կարիերան սկսել է 2013 թվականին՝ միանալով Պումասի երիտասարդական ակադեմիային։ Հինգ տարի անց նա տեղափոխվել է Նեկասա, որտեղ իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ «Տամպիկո Մադերոյի» դեմ Copa MX խաղում։ Վերջիվերջո նա վերադարձել է Պումաս, որտեղ իր նորամուտը նշել է Լիգա MX-ում 2020 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ նպաստելով «Ատլասի» նկատմամբ տարած հաղթանակին<ref>{{Cite web |title=Erik Lira |url=https://cfcruzazul.com/jugadores/erik-lira/ |access-date=2026-03-27 |website=Club de Futbol Cruz Azul S. A. de C. V. |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի հունվարին Լիրան պայմանագիր է կնքել «Կրուս Ասուլի» հետ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը։ Նա ակումբի կազմում նորամուտը նշել է հունվարի 9-ին՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, և ընդամենը մի քանի ամիս անց՝ հունիսի 26-ին, տոնել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսը, երբ «Կրուս Ասուլը» նվաճել է Սուպերգավաթը «Ատլասին» հաղթելով 11 մետրանոց հարվածաշարում<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/erik-lira-tras-iniciar-como-capitan-de-cruz-azul-lo-considero-una-recompensa</ref>։ Լիրան իր նորամուտը նշել է որպես ակումբի [[Ավագ (ֆուտբոլ)|ավագ]] 2024 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ «Կլասիկո Ժովեն»-ում՝ ընդդեմ «Ամերիկա»-ի, հաղթելով խաղը 4-1 հաշվով։ 2025 թվականի հունիսի 1-ին նա բարձրացրել է իր երկրորդ գավաթը՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների գավաթը՝ այն բանից հետո, երբ «Կրուս Ասուլ»-ը եզրափակչում հաղթանակ է տարել «Վանկուվեր Ուայթքեփս» ակումբի նկատմամբ<ref>{{Cite web |last=Rosas |first=Javier |date=2025-06-02 |title=Cruz Azul aplasta al Vancouver y se corona en la Champions Cup |url=https://www.espn.com.mx/futbol/norte-centro-america/nota/_/id/15262540/champions-cup-2025-cruz-azul-vs-vancouver-final-resultado-goles |access-date=2026-03-27 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref>։ Lira began his career in 2013 when he joined the youth academy of [[Pumas UNAM|Pumas]]. Five years later, he moved to [[Club Necaxa|Necaxa]], making his professional debut on 1 August 2018, in a [[Copa MX]] match against [[Club Jaiba Brava|Tampico Madero]]. He eventually returned to Pumas, where he marked his Liga MX debut on 3 August 2020, contributing to a victory over [[Atlas F.C.|Atlas]]. In January 2022, Lira signed with [[Cruz Azul]] on a contract extending through December 2025. He debuted for the club on 9 January against [[Club Tijuana|Tijuana]], and just months later, on 26 June, celebrated his first professional title as Cruz Azul captured the [[2022 Supercopa de la Liga MX|Supercopa de la Liga MX]] by defeating Atlas on penalties. Lira made his debut as club [[captain (association football)|captain]] on 31 August 2024 in the [[Clásico Joven]] against [[Club América|América]], winning the match 4–1. On 1 June 2025, he lifted his second trophy—the [[CONCACAF Champions Cup|CONCACAF Champions Cup]]—after Cruz Azul triumphed over the [[Vancouver Whitecaps FC]] in the [[2025 CONCACAF Champions Cup final|final]]. == Միջազգային կարիերա == 2021 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Լիրան իր նորամուտը նշել է ավագների ազգային հավաքականում՝ [[Խերարդո Մարտինո|Խերարդո Մարտինոյի]] գլխավորությամբ, [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադորի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{cite web|url= https://espndeportes.espn.com/futbol/selecciones/nota/_/id/9431071/mexico-vs-ecuador-debutantes-alineacion-santiago-gimenez|title= México inicia con cuatro debutantes ante Ecuador, entre ellos Santi Giménez|website=espndeportes.espn.com|date=October 27, 2021}}</ref>։ On 27 October 2021, Lira made his senior [[Mexico national football team|national team]] debut under [[Gerardo Martino]] in a friendly match against [[Ecuador national football team|Ecuador]]. == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի ապրիլի 26-ին}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Սեզոն !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդամենը |- !Բաժանում !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ |- |Նեկաքսա |2018–19 |[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիգա MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |rowspan="3"|Պումաս |2020–21 |rowspan="2"|Լիգա MX |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||0||38||0 |- |2021–22 |21||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||21||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !57!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!0!!59!!0 |- |rowspan="6"|Կրուս Ազուլ |2021–22 |rowspan="5"|Լիգա MX |20||0||colspan=2|—||5{{efn|name=CCC|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}}||0||colspan="2"|—||25||0 |- |2022–23 |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=SMX|Appearance in [[Supercopa de la Liga MX]]}}||0||37||0 |- |2023–24 |35||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC}}||0||36||0 |- |2024–25 |39 || 1 || colspan="2"|— || 7{{efn|name=CCC}} || 0 || 4{{efn|name=LC}} || 0 || 50 || 1 |- |2025–26 |37 || 0 || colspan="2"|— || 6{{efn|name=CCC}} || 1 || 4{{efn|Three appearances in [[Leagues Cup]], one appearance in [[FIFA Intercontinental Cup]]}}|| 0 || 47 || 1 |- !colspan="2"|Ընդամենը !167!!1!!colspan="2"|—!!18!!1!!10!!0!!195!!2 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !224!!1!!3!!0!!18!!1!!12!!0!!257!!2 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 11|<ref name="NFT">{{NFT player|id=84498|access-date=}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա ! Ազգային հավաքական !! Տարի !! Հավելվածներ !! Նպատակներ |- |rowspan="6" valign="center"|[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկա]] | 2021 || 2 || 0 |- | 2022 || 1 || 0 |- | 2023 || 1 || 0 |- | 2024 || 1 || 0 |- | 2025 || 12 || 0 |- | 2026 || 9 || 0 |- ! colspan="2" | Ընդամենը !! 26 !! 0 |} == Պատիվներ == '''Կրուս Ասուլ''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]]. Կլաուսուրա 2026''' * '''Supercopa de la Liga MX: 2022''' * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների գավաթ. 2025թ''' '''Մեքսիկա Մ23''' * '''Համաամերիկյան բրոնզե մեդալ: 2023 թ''' '''Մեքսիկա''' * '''[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]. 2025'''<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգա. 2024–25'''<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]] Լավագույն XI. Apertura 2021'''<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/liga-mx-presenta-once-ideal-apertura-2021-5-jugadores-atlas</ref> * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]] բոլոր աստղերի զույգը՝ 2021'''<ref>https://www.mlssoccer.com/news/ligamx-2021-mls-all-star-game-roster</ref>''', 2022'''<ref>{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref>''', 2025'''<ref>https://www.mlssoccer.com/allstar/2025/news/2025-liga-mx-all-star-team-roster</ref> '''Cruz Azul''' *[[Liga MX]]: [[2025–26 Liga MX season#Torneo Clausura|Clausura 2026]] *[[Campeón de Campeones#Supercopa de la Liga MX|Supercopa de la Liga MX]]: [[2022 Supercopa de la Liga MX|2022]] *[[CONCACAF Champions Cup]]: [[2025 CONCACAF Champions Cup|2025]] '''Mexico U23''' *[[Football at the Pan American Games|Pan American Bronze Medal]]: [[Football at the 2023 Pan American Games – Men's tournament|2023]] '''Mexico''' *[[CONCACAF Gold Cup]]: [[2025 CONCACAF Gold Cup|2025]] *[[CONCACAF Nations League]]: [[2024–25 CONCACAF Nations League|2024–25]] '''Individual''' *Liga MX Best XI: [[2021–22 Liga MX season#Torneo Apertura|Apertura 2021]] *[[Liga MX]] All-Star: [[2021 MLS All-Star Game|2021]], [[2022 MLS All-Star Game|2022]], [[2025 MLS All-Star Game|2025]] ==See also== {{Portal|Association football|Mexico|Biography}} == Հղումներ == {{reflist}} ==Արտաքին հղումներ== * {{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}} {{Navboxes |title=Mexico squads |bg = #016549 |fg = White |bordercolor =#CE1126 |list1= {{Mexico squad 2025 CONCACAF Gold Cup}} {{Mexico squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Lira, Érik}} jijxi05pdm3ktk6368x4x012se9vk65 10806655 10806644 2026-06-30T09:58:20Z Մանե16 172938 /* Ակումբային կարիերա */ 10806655 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89rik_Lira '''Էրիկ''' '''Անտոնիո''' '''Լիրա''' '''Մենդես''' (ծնված 2000 թվականի մայիսի 8-ին) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է որպես պաշտպանողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] Մեքսի լիգայի «Կրուս Ասուլ» ակումբում, որի ավագն է, և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Մեքսիկայի]] ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == Լիրան իր կարիերան սկսել է 2013 թվականին՝ միանալով Պումասի երիտասարդական ակադեմիային։ Հինգ տարի անց նա տեղափոխվել է Նեկասա, որտեղ իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ «Տամպիկո Մադերոյի» դեմ Copa MX խաղում։ Վերջիվերջո նա վերադարձել է Պումաս, որտեղ իր նորամուտը նշել է Լիգա MX-ում 2020 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ նպաստելով «Ատլասի» նկատմամբ տարած հաղթանակին<ref>{{Cite web |title=Erik Lira |url=https://cfcruzazul.com/jugadores/erik-lira/ |access-date=2026-03-27 |website=Club de Futbol Cruz Azul S. A. de C. V. |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի հունվարին Լիրան պայմանագիր է կնքել «Կրուս Ասուլի» հետ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը։ Նա ակումբի կազմում նորամուտը նշել է հունվարի 9-ին՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, և ընդամենը մի քանի ամիս անց՝ հունիսի 26-ին, տոնել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսը, երբ «Կրուս Ասուլը» նվաճել է Սուպերգավաթը «Ատլասին» հաղթելով 11 մետրանոց հարվածաշարում<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/erik-lira-tras-iniciar-como-capitan-de-cruz-azul-lo-considero-una-recompensa</ref>։ Լիրան իր նորամուտը նշել է որպես ակումբի [[Ավագ (ֆուտբոլ)|ավագ]] 2024 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ «Կլասիկո Ժովեն»-ում՝ ընդդեմ «Ամերիկա»-ի, հաղթելով խաղը 4-1 հաշվով։ 2025 թվականի հունիսի 1-ին նա բարձրացրել է իր երկրորդ գավաթը՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների գավաթը՝ այն բանից հետո, երբ «Կրուս Ասուլ»-ը եզրափակչում հաղթանակ է տարել «Վանկուվեր Ուայթքեփս» ակումբի նկատմամբ<ref>{{Cite web |last=Rosas |first=Javier |date=2025-06-02 |title=Cruz Azul aplasta al Vancouver y se corona en la Champions Cup |url=https://www.espn.com.mx/futbol/norte-centro-america/nota/_/id/15262540/champions-cup-2025-cruz-azul-vs-vancouver-final-resultado-goles |access-date=2026-03-27 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2021 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Լիրան իր նորամուտը նշել է ավագների ազգային հավաքականում՝ [[Խերարդո Մարտինո|Խերարդո Մարտինոյի]] գլխավորությամբ, [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադորի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{cite web|url= https://espndeportes.espn.com/futbol/selecciones/nota/_/id/9431071/mexico-vs-ecuador-debutantes-alineacion-santiago-gimenez|title= México inicia con cuatro debutantes ante Ecuador, entre ellos Santi Giménez|website=espndeportes.espn.com|date=October 27, 2021}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի ապրիլի 26-ին}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Սեզոն !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդամենը |- !Բաժանում !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ |- |Նեկաքսա |2018–19 |[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիգա MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |rowspan="3"|Պումաս |2020–21 |rowspan="2"|Լիգա MX |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||0||38||0 |- |2021–22 |21||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||21||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !57!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!0!!59!!0 |- |rowspan="6"|Կրուս Ազուլ |2021–22 |rowspan="5"|Լիգա MX |20||0||colspan=2|—||5{{efn|name=CCC|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}}||0||colspan="2"|—||25||0 |- |2022–23 |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=SMX|Appearance in [[Supercopa de la Liga MX]]}}||0||37||0 |- |2023–24 |35||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC}}||0||36||0 |- |2024–25 |39 || 1 || colspan="2"|— || 7{{efn|name=CCC}} || 0 || 4{{efn|name=LC}} || 0 || 50 || 1 |- |2025–26 |37 || 0 || colspan="2"|— || 6{{efn|name=CCC}} || 1 || 4{{efn|Three appearances in [[Leagues Cup]], one appearance in [[FIFA Intercontinental Cup]]}}|| 0 || 47 || 1 |- !colspan="2"|Ընդամենը !167!!1!!colspan="2"|—!!18!!1!!10!!0!!195!!2 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !224!!1!!3!!0!!18!!1!!12!!0!!257!!2 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 11|<ref name="NFT">{{NFT player|id=84498|access-date=}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա ! Ազգային հավաքական !! Տարի !! Հավելվածներ !! Նպատակներ |- |rowspan="6" valign="center"|[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկա]] | 2021 || 2 || 0 |- | 2022 || 1 || 0 |- | 2023 || 1 || 0 |- | 2024 || 1 || 0 |- | 2025 || 12 || 0 |- | 2026 || 9 || 0 |- ! colspan="2" | Ընդամենը !! 26 !! 0 |} == Պատիվներ == '''Կրուս Ասուլ''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]]. Կլաուսուրա 2026''' * '''Supercopa de la Liga MX: 2022''' * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների գավաթ. 2025թ''' '''Մեքսիկա Մ23''' * '''Համաամերիկյան բրոնզե մեդալ: 2023 թ''' '''Մեքսիկա''' * '''[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]. 2025'''<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգա. 2024–25'''<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]] Լավագույն XI. Apertura 2021'''<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/liga-mx-presenta-once-ideal-apertura-2021-5-jugadores-atlas</ref> * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա MX]] բոլոր աստղերի զույգը՝ 2021'''<ref>https://www.mlssoccer.com/news/ligamx-2021-mls-all-star-game-roster</ref>''', 2022'''<ref>{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref>''', 2025'''<ref>https://www.mlssoccer.com/allstar/2025/news/2025-liga-mx-all-star-team-roster</ref> ==See also== {{Portal|Association football|Mexico|Biography}} == Հղումներ == {{reflist}} ==Արտաքին հղումներ== * {{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}} {{Navboxes |title=Mexico squads |bg = #016549 |fg = White |bordercolor =#CE1126 |list1= {{Mexico squad 2025 CONCACAF Gold Cup}} {{Mexico squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Lira, Érik}} mdri4qintgi4u6ejf5zhvxtrum3e7mc 10806670 10806655 2026-06-30T10:15:44Z Մանե16 172938 10806670 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89rik_Lira '''Էրիկ''' '''Անտոնիո''' '''Լիրա''' '''Մենդես''' (ծնված 2000 թվականի մայիսի 8-ին) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է որպես պաշտպանողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] Մեքսի լիգայի «Կրուս Ասուլ» ակումբում, որի ավագն է, և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Մեքսիկայի]] ազգային հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == Լիրան իր կարիերան սկսել է 2013 թվականին՝ միանալով Պումասի երիտասարդական ակադեմիային։ Հինգ տարի անց նա տեղափոխվել է Նեկասա, որտեղ իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ «Տամպիկո Մադերոյի» դեմ խաղում։ Վերջիվերջո նա վերադարձել է Պումաս, որտեղ իր նորամուտը նշել է Լիգա Էմ Էքս-ում 2020 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ նպաստելով «Ատլասի» նկատմամբ տարած հաղթանակին<ref>{{Cite web |title=Erik Lira |url=https://cfcruzazul.com/jugadores/erik-lira/ |access-date=2026-03-27 |website=Club de Futbol Cruz Azul S. A. de C. V. |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի հունվարին Լիրան պայմանագիր է կնքել «Կրուս Ասուլի» հետ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը։ Նա ակումբի կազմում նորամուտը նշել է հունվարի 9-ին՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, և ընդամենը մի քանի ամիս անց՝ հունիսի 26-ին, տոնել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսը, երբ «Կրուս Ասուլը» նվաճել է Սուպերգավաթը «Ատլասին» հաղթելով 11 մետրանոց հարվածաշարում<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/erik-lira-tras-iniciar-como-capitan-de-cruz-azul-lo-considero-una-recompensa</ref>։ Լիրան իր նորամուտը նշել է որպես ակումբի [[Ավագ (ֆուտբոլ)|ավագ]] 2024 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ «Կլասիկո Ժովեն»-ում՝ ընդդեմ «Ամերիկա»-ի, հաղթելով խաղը 4-1 հաշվով։ 2025 թվականի հունիսի 1-ին նա բարձրացրել է իր երկրորդ գավաթը՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների գավաթը՝ այն բանից հետո, երբ «Կրուս Ասուլ»-ը եզրափակչում հաղթանակ է տարել «Վանկուվեր Ուայթքեփս» ակումբի նկատմամբ<ref>{{Cite web |last=Rosas |first=Javier |date=2025-06-02 |title=Cruz Azul aplasta al Vancouver y se corona en la Champions Cup |url=https://www.espn.com.mx/futbol/norte-centro-america/nota/_/id/15262540/champions-cup-2025-cruz-azul-vs-vancouver-final-resultado-goles |access-date=2026-03-27 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2021 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Լիրան իր նորամուտը նշել է ավագների ազգային հավաքականում՝ [[Խերարդո Մարտինո|Խերարդո Մարտինոյի]] գլխավորությամբ, [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադորի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{cite web|url= https://espndeportes.espn.com/futbol/selecciones/nota/_/id/9431071/mexico-vs-ecuador-debutantes-alineacion-santiago-gimenez|title= México inicia con cuatro debutantes ante Ecuador, entre ellos Santi Giménez|website=espndeportes.espn.com|date=October 27, 2021}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի ապրիլի 26}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Սեզոն !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդամենը |- !Բաժանում !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ |- |Նեկաքսա |2018–19 |[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիգա MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |rowspan="3"|Պումաս |2020–21 |rowspan="2"|Լիգա MX |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||0||38||0 |- |2021–22 |21||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||21||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !57!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!0!!59!!0 |- |rowspan="6"|Կրուս Ազուլ |2021–22 |rowspan="5"|Լիգա MX |20||0||colspan=2|—||5{{efn|name=CCC|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}}||0||colspan="2"|—||25||0 |- |2022–23 |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=SMX|Appearance in [[Supercopa de la Liga MX]]}}||0||37||0 |- |2023–24 |35||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC}}||0||36||0 |- |2024–25 |39 || 1 || colspan="2"|— || 7{{efn|name=CCC}} || 0 || 4{{efn|name=LC}} || 0 || 50 || 1 |- |2025–26 |37 || 0 || colspan="2"|— || 6{{efn|name=CCC}} || 1 || 4{{efn|Three appearances in [[Leagues Cup]], one appearance in [[FIFA Intercontinental Cup]]}}|| 0 || 47 || 1 |- !colspan="2"|Ընդամենը !167!!1!!colspan="2"|—!!18!!1!!10!!0!!195!!2 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !224!!1!!3!!0!!18!!1!!12!!0!!257!!2 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 11|<ref name="NFT">{{NFT player|id=84498|access-date=}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա ! Ազգային հավաքական !! Տարի !! Հավելվածներ !! Նպատակներ |- |rowspan="6" valign="center"|[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկա]] | 2021 || 2 || 0 |- | 2022 || 1 || 0 |- | 2023 || 1 || 0 |- | 2024 || 1 || 0 |- | 2025 || 12 || 0 |- | 2026 || 9 || 0 |- ! colspan="2" | Ընդամենը !! 26 !! 0 |} == Պատիվներ == '''Կրուս Ասուլ''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]] Կլաուսուրա 2026''' * '''Սուպերկոպա դե լա Լիգա Էմ Էքս․ 2022''' * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների գավաթ. 2025թ''' '''Մեքսիկա Մ23''' * '''Համաամերիկյան բրոնզե մեդալ: 2023 թ''' '''Մեքսիկա''' * '''[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]. 2025'''<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգա. 2024–25'''<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]] Լավագույն XI. Apertura 2021'''<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/liga-mx-presenta-once-ideal-apertura-2021-5-jugadores-atlas</ref> * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]]<nowiki/>բոլոր աստղերի զույգը՝ 2021'''<ref>https://www.mlssoccer.com/news/ligamx-2021-mls-all-star-game-roster</ref>''', 2022'''<ref>{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref>''', 2025'''<ref>https://www.mlssoccer.com/allstar/2025/news/2025-liga-mx-all-star-team-roster</ref> ==Տես նաև== {{Portal|Ֆուտբոլի ասոցիացիա|Մեքսիկա|Կենսագրություն}} == Հղումներ == {{reflist}} ==Արտաքին հղումներ== * {{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}} {{DEFAULTSORT:Lira, Érik}} emwae71asxnl89wwqtraxcre4vz6itx 10806672 10806670 2026-06-30T10:18:03Z Մանե16 172938 10806672 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89rik_Lira '''Էրիկ''' '''Անտոնիո''' '''Լիրա''' '''Մենդես''' (ծնված 2000 թվականի մայիսի 8-ին) մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է որպես պաշտպանողական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] Մեքսի լիգայի «Կրուս Ասուլ» ակումբում, որի ավագն է, և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Մեքսիկայի]] ազգային հավաքականում: == Ակումբային կարիերա == Լիրան իր կարիերան սկսել է 2013 թվականին՝ միանալով Պումասի երիտասարդական ակադեմիային։ Հինգ տարի անց նա տեղափոխվել է Նեկասա, որտեղ իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշել է 2018 թվականի օգոստոսի 1-ին՝ «Տամպիկո Մադերոյի» դեմ խաղում։ Վերջիվերջո նա վերադարձել է Պումաս, որտեղ իր նորամուտը նշել է Լիգա Էմ Էքս-ում 2020 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ նպաստելով «Ատլասի» նկատմամբ տարած հաղթանակին<ref>{{Cite web |title=Erik Lira |url=https://cfcruzazul.com/jugadores/erik-lira/ |access-date=2026-03-27 |website=Club de Futbol Cruz Azul S. A. de C. V. |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի հունվարին Լիրան պայմանագիր է կնքել «Կրուս Ասուլի» հետ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերը։ Նա ակումբի կազմում նորամուտը նշել է հունվարի 9-ին՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, և ընդամենը մի քանի ամիս անց՝ հունիսի 26-ին, տոնել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ տիտղոսը, երբ «Կրուս Ասուլը» նվաճել է Սուպերգավաթը «Ատլասին» հաղթելով 11 մետրանոց հարվածաշարում<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/erik-lira-tras-iniciar-como-capitan-de-cruz-azul-lo-considero-una-recompensa</ref>։ Լիրան իր նորամուտը նշել է որպես ակումբի [[Ավագ (ֆուտբոլ)|ավագ]] 2024 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ «Կլասիկո Ժովեն»-ում՝ ընդդեմ «Ամերիկա»-ի, հաղթելով խաղը 4-1 հաշվով։ 2025 թվականի հունիսի 1-ին նա բարձրացրել է իր երկրորդ գավաթը՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Չեմպիոնների գավաթը՝ այն բանից հետո, երբ «Կրուս Ասուլ»-ը եզրափակչում հաղթանակ է տարել «Վանկուվեր Ուայթքեփս» ակումբի նկատմամբ<ref>{{Cite web |last=Rosas |first=Javier |date=2025-06-02 |title=Cruz Azul aplasta al Vancouver y se corona en la Champions Cup |url=https://www.espn.com.mx/futbol/norte-centro-america/nota/_/id/15262540/champions-cup-2025-cruz-azul-vs-vancouver-final-resultado-goles |access-date=2026-03-27 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2021 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Լիրան իր նորամուտը նշել է ավագների ազգային հավաքականում՝ [[Խերարդո Մարտինո|Խերարդո Մարտինոյի]] գլխավորությամբ, [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադորի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{cite web|url= https://espndeportes.espn.com/futbol/selecciones/nota/_/id/9431071/mexico-vs-ecuador-debutantes-alineacion-santiago-gimenez|title= México inicia con cuatro debutantes ante Ecuador, entre ellos Santi Giménez|website=espndeportes.espn.com|date=October 27, 2021}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի ապրիլի 26}}<ref name="soccerway">{{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Սեզոն !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդամենը |- !Բաժանում !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ !Հավելվածներ !Նպատակներ |- |Նեկաքսա |2018–19 |[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիգա MX]] |colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |rowspan="3"|Պումաս |2020–21 |rowspan="2"|Լիգա MX |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||2{{efn|name=LC|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||0||38||0 |- |2021–22 |21||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||21||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !57!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!0!!59!!0 |- |rowspan="6"|Կրուս Ազուլ |2021–22 |rowspan="5"|Լիգա MX |20||0||colspan=2|—||5{{efn|name=CCC|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}}||0||colspan="2"|—||25||0 |- |2022–23 |36||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=SMX|Appearance in [[Supercopa de la Liga MX]]}}||0||37||0 |- |2023–24 |35||0||colspan=2|—||colspan="2"|—||1{{efn|name=LC}}||0||36||0 |- |2024–25 |39 || 1 || colspan="2"|— || 7{{efn|name=CCC}} || 0 || 4{{efn|name=LC}} || 0 || 50 || 1 |- |2025–26 |37 || 0 || colspan="2"|— || 6{{efn|name=CCC}} || 1 || 4{{efn|Three appearances in [[Leagues Cup]], one appearance in [[FIFA Intercontinental Cup]]}}|| 0 || 47 || 1 |- !colspan="2"|Ընդամենը !167!!1!!colspan="2"|—!!18!!1!!10!!0!!195!!2 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !224!!1!!3!!0!!18!!1!!12!!0!!257!!2 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղը տեղի է ունեցել 2026 թվականի հունիսի 11|<ref name="NFT">{{NFT player|id=84498|access-date=}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա ! Ազգային հավաքական !! Տարի !! Հավելվածներ !! Նպատակներ |- |rowspan="6" valign="center"|[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկա]] | 2021 || 2 || 0 |- | 2022 || 1 || 0 |- | 2023 || 1 || 0 |- | 2024 || 1 || 0 |- | 2025 || 12 || 0 |- | 2026 || 9 || 0 |- ! colspan="2" | Ընդամենը !! 26 !! 0 |} == Պատիվներ == '''Կրուս Ասուլ''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]] Կլաուսուրա 2026''' * '''Սուպերկոպա դե լա Լիգա Էմ Էքս․ 2022''' * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի չեմպիոնների գավաթ. 2025թ''' '''Մեքսիկա Մ23''' * '''Համաամերիկյան բրոնզե մեդալ: 2023 թ''' '''Մեքսիկա''' * '''[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]. 2025'''<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * '''ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգա. 2024–25'''<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]] Լավագույն XI. Apertura 2021'''<ref>https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/liga-mx-presenta-once-ideal-apertura-2021-5-jugadores-atlas</ref> * '''[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա Էմ Էքս]]<nowiki/>բոլոր աստղերի զույգը՝ 2021'''<ref>https://www.mlssoccer.com/news/ligamx-2021-mls-all-star-game-roster</ref>''', 2022'''<ref>{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref>''', 2025'''<ref>https://www.mlssoccer.com/allstar/2025/news/2025-liga-mx-all-star-team-roster</ref> ==Տես նաև== {{Portal|Ֆուտբոլի ասոցիացիա|Մեքսիկա|Կենսագրություն}} == Հղումներ == {{reflist}} ==Արտաքին հղումներ== * {{Soccerway|erik-antonio-lira-mendez/551091}} {{DEFAULTSORT:Lira, Érik}} 60plvdyka15if093adwfnjlau6nqdm7 2 1331948 10806550 10797199 2026-06-30T05:13:13Z Vanyan Lyudmila 165996 10806550 wikitext text/x-wiki {{այլ|Անի (այլ կիրառումներ)}}{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Անի | բնօրինակ անվանում = Անի | զինանշան = Bagrotouni.svg | դրոշ = Bagratuni flag.svg | դրոշի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի դրոշ | զինանշանի նկարագրում = Բագրատունյաց Հայաստանի զինանշան | դրոշի լայնություն = 120 | զինանշանի լայնություն = 120 | պատկերի նկարագրում = Անիի պարիսպներ | lat_deg = 40 | lat_min = 30 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 43 | lon_min = 34 | lon_sec = 22 | lon_dir = E | CoordAddon = type:city(1117000)_region:AM | CoordScale = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = 5-րդ դար | այլ անվանումներ = Անիոն | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = բարեխառն ցամաքային | պաշտոնական լեզու = [[Հայերեն]] | բնակչություն = 100-200 հազար | մարդահամարի թվական = 11-րդ դար | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրոնական կազմ = [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի]] | էթնոհորոնիմ = | ժամային գոտի = +4 | DST = | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | երկիր2 = Հայաստան zewnatrz.JPG | Վիքիպահեստում = Ani | երկիր1 = Թուրքիա }} {{Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ|Հայերեն անվանում=Անի|Անգլերեն անվանում=Archaeological Site of Ani|Պատկեր=[[Պատկեր:Ani Harabeleri 2.jpg|300px]]|Երկիր=[[Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ|Թուրքիա]]|Տիպ=Մշակութային|Չափանիշներ=ii, iii, iv|ID=1518|Հղում=http://whc.unesco.org/en/list/1518|Աշխարհամաս=|Կոորդինատներ=|Տարի=2016|Նստաշրջան=40-րդ|Լայնացումներ=|Վտանգի տակ=}}{{համաշխարհային ժառանգություն|1518}} '''Անի''', միջնադարյան հայկական ավերված բերդաքաղաք, որը ներկայումս գտնվում է [[Հայ-թուրքական սահման|հայ-թուրքական շփման գծի]] անմիջապես կողքին՝ [[Թուրքիայի Հանրապետություն|Թուրքիայի Հանրապետության]] [[Կարսի մարզ (Թուրքիա)|Կարսի մարզում]], [[Հայաստան|Հայաստանի]] [[Շիրակի մարզ|Շիրակի մարզի]] [[Նորշեն (Շիրակի մարզ)|Նորշեն]] և [[Անիավան]] գյուղերի դիմաց։ Կառուցվել է Ախուրյան գետի աջ ափին՝ եռանկյունաձև սարահարթի վրա։ Այժմ բնակեցված չէ։ Նրանից ոչ հեռու գտնվում է Օջաքլը գյուղը, որի անունով երբեմն թուրքերը կոչում են Անին<ref>Dubin, Marc; Gawthrop, John; Richardson, Terry. The Rough Guide to Turkey. — 5th.. — New York: Rough Guides, 2003. — P. 831. — ISBN 9781843530718.</ref>։ Անիի մասին առաջին հիշատակումները վերաբերում են VI դարին, երբ այն Կամսարական իշխանական տոհմի ամրոցներից էր։ Քաղաքը հիշատակվում է [[Եղիշե|Եղիշեի]] և [[Ղազար Փարպեցի|Ղազար Փարպեցու]] աշխատություններում<ref name=":0" /> IX դարի սկզբին Հայոց իշխան [[Աշոտ Մսակեր|Աշոտ Բագրատունի Մսակերը]] [[Կամսարականներ|Կամսարականներից]] ձեռք բերեց [[Արշարունիք]] և [[Շիրակ (գավառ)|Շիրակ]] գավառները՝ Անի ամրոցի հետ միասին<ref name=":1">{{Cite book |last=Կարապետյան |first=Սամվել |title=Անի ՌԾ |publisher=Երևան, |year=2011}}</ref>։ 961-1045 թվականներին Անին Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքն էր։ Բարենպաստ աշխարհագրական դիրքի և միջազգային առևտրական ուղիների վրա գտնվելու շնորհիվ այն վերածվեց տարածաշրջանի խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի։ Քաղաքը հայտնի էր որպես «հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք»։ Այն ուներ հզոր պաշտպանական համակարգ՝ [[Աշոտաշեն]] և [[Սմբատաշեն պարիսպներ|Սմբատաշեն]] պարիսպներով, բազմաթիվ պալատներ, եկեղեցիներ և հասարակական շինություններ։ Ըստ հայկական աղբյուրների՝ XI դարում Անիի բնակչությունը հասնում էր 100-200 հազարի<ref name=":0">{{Cite book |last=Հակոբյան |first=Թադևոս |title=Անի մայրաքաղաք |publisher=Երևան, Երևանի պետական համալսարանի հրատարկչություն |year=1988 |pages=}}</ref>։ Հայկական աղբյուրների համաձայն՝ Անին ունեցել է 100-200 հազար բնակիչ։ Այդ ժամանակ աշխարհում կային մի քանի խոշոր քաղաքներ՝ [[Բաղդադ|Բաղդադը]] ([[Միջագետք]]), [[Դամասկոս|Դամասկոսը]] ([[Սիրիա]]), [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլիսը]] ([[Բյուզանդական կայսրություն]]), [[Կորդովա (Իսպանիա)|Կորդովան]] ([[Արաբական Իսպանիա]])։ Անին գտնվում էր պարբերաբար տեղի ունեցող երկրաշարժերի գոտում։ Դրանցից առավել աղետաբեր էին՝ 1045, 1131 և 1319 թվականների երկրաշարժերը<ref name=":0" />։ Քաղաքը լքվել է 1319 թվականի երկրաշարժից հետո։ Հայերը գաղթավայրեր են հիմնել հայրենիքի սահմաններից դուրս՝ [[Ղրիմ|Ղրիմում]], [[Բալկանյան թերակղզի|Բալկանյան թերակղզում]], [[Հյուսիսային Կովկաս|Հյուսիսային Կովկասում]] և այլուր։ Ղրիմից մի մասը տեղափոխվել է Կ. Պոլիս, [[Գալիցիա]] ու [[Լեհաստան]], մի այլ խումբ՝ ավելի ուշ Դոն գետի ափին հիմնել է [[Նոր Նախիջևան]] քաղաքը<ref name=":0" />։ Ավանդությունը Անի քաղաքի վերջնական ամայացումը կապում է 1319 թվականի երկրաշարժի հետ, սակայն [[Երևան|Երևանի]] արձանագրություններից մեկում անեցի Շաբայդինը 1364 թվականին անիծում է Անին քանդողներին։ 14-15-րդ դարերում կտրված դրամները նույնպես ապացուցում են, որ կյանքը քաղաքում շարունակվել է։ 16-րդ դարում Անին արդեն փոքրիկ գյուղ էր։ Ըստ երևույթին, քաղաքին մեծ հարված էին հասցրել [[Լենկթեմուր|Լենկթեմուրի]] արշավանքները։ 18-րդ դարում Անին ավերակների կույտ էր և պատկանում էր թուրք բեկերին։ 1878 թվականին այն անցավ [[Ռուսական կայսրություն|Ռուսաստանին]]։ 2016 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մշակութային ժառանգության կոմիտեի 40-րդ նիստում Միջնադարյան Հայաստանի Անի մայրաքաղաքն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում։<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Archaeological Site of Ani |url=https://whc.unesco.org/en/list/1518/ |access-date=2026-06-20 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Անիի անունն է կրում [[Աստերոիդների գոտի|աստերոիդների հիմնական գոտու]] 791-րդ [[(791) Անի|աստղակերպը]]. == Անվանում == [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] արևմուտքում գտնվում էր [[Բարձր Հայք]] նահանգ-աշխարհը։ Այն իր անունը վաստակել էր ոչ թե բարձր աշխարհագրական դիրքի, այլ [[Հայկական դիցաբանություն|հայկական հեթանոսական դիցարանի]] բոլոր աստվածների տաճարների սրբավայր լինելու պատճառով։ Նրա ամրոցներից առավել հայտնի էր [[Անի-Կամախ|«Անի-Կամախ»]] բերդաքաղաքը, որը գտնվում էր [[Դարանաղի]] գավառում։ Այստեղ կառուցվել է գլխավոր աստծու՝ [[Արամազդ|Արամազդի]] տաճարը։ Անի քաղաքի անվանումը գալիս է այս ամրոցից։ Անիի անվանումը կապվում է նաև հայկական դիցարանի գլխավոր՝ մայրության ու պտղաբերության աստվածուհի [[Անահիտ|Անահիտի]] հետ։ Անի էր կոչվում նաև [[Հայկյան տոմար|հայկական հեթանոսական տոմարի]] ամիսների յուրաքանչյուր 12-րդ օրը, որը նույնպես կապված էր Անի-Կամախ բերդաքաղաքի հետ։{{քաղվածք|''...զքաղաքն Անի, որ կոչի Խնամք...''|[[Վարդան Բարձրբերդցի]], Պատմութիւն տիեզերական<ref>Պատմութիւն տիեզերական, Մ., 1861, էջ 117-18</ref>}}Ուսումնասիրողները չեն պարզել, թե ինչու է Անին կոչվել Խնամք, և ինչ է նշանակում այս բառը, որ հաստատապես խնամել բառը չէ, ինչպես հավաստում է հայագետ [[Հայնրիխ Հյուբշման|Հայնրիխ Հյուբշմանը]]։ == Պատմություն == Հնագույն ժամանակներից Անիի տեղում եղել է բնակավայր, մերձակայքում կա դամբարանադաշտ, որը թվագրվում է [[Վանի թագավորություն|ուրարտական]] ժամանակաշրջանին (մ. թ. ա. VIII-VII դարեր)։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] կարծիքով, դեռևս IV-V դարերում գոյություն է ունեցել ամրոց։<ref>{{Cite book |last=Թորամանյան |first=Թորոս |title=Նամակներ |publisher=Երևան, Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի հրատարակչություն |year=1968}}</ref> === '''Անին որպես Կամսարականների կալվածք''' === Անիի վաղ պատմությունը սերտորեն կապված է Կամսարական նախարարական տոհմի հետ։ IV–VII դարերում քաղաքը և նրա շրջակա տարածքները գտնվում էին Կամսարականների տիրապետության ներքո և հանդիսանում էին նրանց գլխավոր կալվածքներից մեկը։<ref name=":0" /> Տոհմը, որը կարևոր դեր էր զբաղեցնում Մեծ Հայքի քաղաքական կյանքում, Անին օգտագործում էր որպես վարչական և ռազմական հենակետ։ Կամսարականների իշխանության տարիներին Անին դեռևս չէր հանդիսանում Հայաստանի մայրաքաղաքը, սակայն իր աշխարհագրական նպաստավոր դիրքի շնորհիվ աստիճանաբար ձևավորվում էր որպես տարածաշրջանային նշանակության բնակավայր։ Քաղաքը գտնվում էր բնական պաշտպանված տեղանքում՝ Ախուրյան գետի կիրճի եզրին, ինչը նպաստում էր նրա պաշտպանունակությանը և տնտեսական զարգացմանը։ Այստեղ կառուցվեցին ամրաշինական կառույցներ, բնակելի շենքեր և կրոնական շինություններ, որոնք հիմք հանդիսացան քաղաքի հետագա զարգացման համար։<ref name=":0" /> VII դարի երկրորդ կեսին, արաբական արշավանքների և Հայաստանի քաղաքական իրավիճակի փոփոխությունների հետևանքով, Կամսարականների իշխանությունը թուլացավ։ Նրանց տիրույթների զգալի մասը, այդ թվում՝ Անին, հետագայում անցավ Բագրատունիների տիրապետությանը։ Հենց Բագրատունիների օրոք քաղաքը վերածվեց խոշոր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոնի, իսկ 961 թվականին դարձավ Բագրատունյաց Հայաստանի մայրաքաղաքը։<ref name=":0" /> ==== Անին որպես մայրաքաղաք ==== [[9-րդ դար|IX դարի]] վերջին [[Արմինիա կուսակալություն|Արմինիա կուսակալությունում]] հայ իշխանների քաղաքական դիրքերը ամրապնդվեցին։ [[Բագրատունիներ|Բագրատունիների]], [[Արծրունիներ|Արծրունիների]] ու [[Սյունիներ|Սյունիների]] երկարատև պայքարն ավարտվեց արաբների պարտությամբ<ref name=":1" />։ [[Դվին|Դվինի]] ամիրան իր դիրքերը վերջնականապես զիջեց [[Հայոց իշխան|հայոց իշխանին]], որի պաշտոնը ավելի քանի մեկ դար ժառանգվում էր Բագրատունիների կողմից<ref name=":0" />։ [[850-855 թվականների ապստամբությունը Արմինիայում|850-855 թվականների ապստամբության]] ղեկավար [[Աշոտ Մեծ]] Բագրատունին դարձավ Հայաստանի չթագադրված թագավորը, ում գերագահությանն էին ենթարկվում ոչ միայն Սյունիներն ու Արծրունիները, այլև վրաց [[Բագրատիոնիներ|Բագրատունիները]]։ 885 թվականին հիմնադրված Բագրատունիների թագավորությունը երկար ժամանակ չունեցավ մշտական մայրաքաղաք։ [[Դվին|Դվինը]], որը գտնվում էր [[Արարատյան դաշտ|Արարատյան դաշտում]], շարունակում էր մնալ արաբական ամիրայության կենտրոն<ref name=":0" />։ [[Բագարան]] և [[Շիրակավան (մայրաքաղաք)|Շիրակավան]] քաղաքները հարմար չէին համահայկական պետության կենտրոն լինելու տեսանկյունից, քանի որ լավ ռազմավարական դիրք չունեին։ [[Աբաս Ա|Աբաս Շահնշահի]] թագավորանիստ [[Կարս]] քաղաքը նույնպես հարմար չէր մայրաքաղաք լինելու համար<ref name=":0" />։ Շիրակում Անի ամրոցի շուրջ գոյացող նոր քաղաքը [[Բագրատունիներ|Բագրատունիները]] 961 թվականին հռչակեցին մայրաքաղաք։ Անին աշխարհագրական և ռազմավարական հարմար դիրք ուներ և գտնվում էր բանուկ առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում։ 963 թվականին հայոց շահնշահ [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) Կարսում ստեղծում է [[Վանանդի թագավորություն|նոր թագավորություն]], որի ղեկավար է նշանակում եղբորը։ 964 թվականին նա ամրոցից հյուսիս՝ հրվանդանի նեղ մասում, կառուցեց [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպները<ref name=":0" />։ [[Պատկեր:AniMap.gif|ձախից|մինի|Անի քաղաքի հատակագիծը]] Քաղաքի արագ աճը [[Սմբատ Բ Տիեզերակալ|Սմբատ Բ Տիեզերակալին]] (977-990) ստիպեց 989 թվականին կառուցել [[Սմբատաշեն պարիսպներ|երկրորդ՝«Սմբատաշեն»]] պարիսպը։ Այն անցնում էր [[Ծաղկոցաձոր]] և [[Իգնաձոր]] գետերի եզրերով և միացել Գայլաձորին, ապա, շարունակվելով [[Ախուրյան|Ախուրյանի]] կիրճի եզերքով, շրջափակել է «Նոր քաղաքը»<ref name=":1" />։ Անիում պալատներ ու ապարանքներ կառուցեցին իշխանական տներից շատերը, հատկապես՝ պաշտոնատեր բարձրաստիճան անձինք։ Կառուցվեցին վաճառատներ, գործատներ, շուկաներ, իջևանատներ, խանութների և արհեստանոցների շարքեր։ Անին մեծ զարգացում ապրեց [[Գագիկ Ա]]-ի թագավորության (990-1020) տարիներին։ Այս շրջանում քաղաքացիական և հասարակական մեծ թվով շենքերի հետ մեկտեղ կառուցվեցին [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], [[Գագկաշեն]] զվարթնոցատիպ<ref>[http://www.virtualani.org/gagikashen/index.htm King Gagik's church of Saint Gregory]</ref>, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցիները<ref>[http://www.virtualani.org/abughamrents/index.htm The Church of Saint Gregory of the Abughamir family]</ref> և այլն։[[Պատկեր:Ani_-_bridge.jpg|մինի|[[Անիի կամուրջ]]]] 992 թվականին Անի է տեղափոխվում [[Անիի կաթողիկոսարան|հայոց կաթողիկոսարանը]]։ Դեռ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը քաղաքական և հոգևոր մեկ կենտրոն ունենալու մտադրությամբ [[Աղթամար կղզի|Աղթամարից]] Անի է հրավիրել [[Անանիա Ա Մոկացի]] կաթողիկոսին, ով եկել է Շիրակ, բայց հաստատվել Անիի մերձակա [[Արգինա|Արգինայում]]<ref name=":0" /> ։ [[Խաչիկ Ա Արշարունի|Խաչիկ Ա Արշարունուց]] հետո՝ Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավորի ժամանակ, կրկին դրվել է կաթողիկոսական աթոռը Անի փոխադրելու հարցը, և սկսվել քաղաքի մեծ Կաթողիկեի՝ [[Անիի մայր տաճար|Մայր տաճարի]] շինարարությունը (մինչ այդ Աշոտ Գ Ողորմածը կաթողիկոսարանի համար կառուցել էր եկեղեցի, որն աղբյուրներում հիշատակվում է որպես «զփոքր Կաթողիկէն Անւոյ»)։ Գագիկ Ա-ի մահից հետո Բագրատունյաց պետությունը թուլացավ ներքին երկպառակությունների պատճառով։ Պայքարը գահի համար սրվեց նրա որդիների՝ [[Հովհաննես-Սմբատ]] թագավորի և նրա եղբայր [[Աշոտ Քաջ|Աշոտ Քաջի]] միջև։ Թագավորը, երկյուղելով Տայքի 1022-23 թվականների ապստամբությունը ճնշած բյուգանդական բանակի ներխուժումից, Անին իր մերձակայքով կտակեց [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդիային]]<ref name=":2">{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |pages=460}}</ref>։ Հովհաննես-Ամբատի և Աշոտ Դ-ի մահից հետո [[Պետրոս Ա Գետադարձ]] կաթողիկոսը և [[Վեստ Սարգիս]] իշխանը իրենց համախոհներով աշխատեցին ի կատար ածել Անիի հանձնման կտակը, սակայն հանդիպեցին ազնվականների մի մասի և քաղաքի բնակչության դիմադրությանը։ Պետականությունը պահպանելու նպատակով, սպարապետ [[Վահրամ Պահլավունի|Վահրամ Պահլավունու]] առաջարկությամբ, 1042 թվականի վերջին թագավոր օծեցին Աշոտ Դ-ի որդի տասնութամյա [[Գագիկ Բ]]-ին։ 1043-1044 թվականներին բյուգանդական զորքերը մի քանի անգամ պաշարեցին Անին՝ պահանջելով հանձնել քաղաքը։ Անին մնաց անառիկ։ Գագիկ Բ-ն կանչվեց [[Կոստանդնուպոլիս]] և գահազրկվեց՝ փոխարենը ստանալով [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] Պիզու քաղաքը (Կալոնպաղատ դղյակ-ամրոցով) և այլ աննշան տիրույթներ։ 1045 թվականին [[Բագրատունիների թագավորություն|Բագրատունիների թագավորությունը]] կործանվեց<ref name=":2" />։ ===== Իշխանանիստ կենտրոն ===== Անիի թագավորության անկումից հետո Շիրակը մայրաքաղաքի հետ կառավարվում էր բյուզանդական կառավարիչների կողմից, ովքեր հայտնի էին որպես «կատեպան»։ Ամրացվեցին Անիի պարիսպները, անցկացվեց ջրմուղ։ 1064 թվականին, երբ [[Սելջուկների արշավանքները Հայաստան|սելջուկները երրորդ անգամ արշավեցին Հայաստան]], Անին գրավվեց<ref name=":2" />։ 1072 թվականին Անին սելջուկ սուլթան [[Ալփ-Արսլան|Ալփ-Արսլանից]] գնեց Դվինի ամիրա Աբուլսուարը և նվիրեց իր որդի Մանուչեին։ Հիմք դրվեց Անիի Շադդադյան ամիրայությանը, որն ընդմիջումներով տեվեց մինչև 1199 թվականը։ [[Պատկեր:Ebul_Manucehr_3.jpg|ձախից|մինի|[[Մանուչեի մզկիթ]]]] Շադդադյանների օրոք Անին նկատելիորեն կորցրեց արհեստների ու առևտրի կենտրոնի նշանակությունը։ 12-րդ դարում Անին մի քանի անգամ ձեռքից ձեռք անցավ։ [[Վրաց թագավորություն|Վրաց թագավոր]] [[Դավիթ IV Շինարար]] Բագրատունին (1089-1125) 1124 թվականին արշավում է Անի<ref name=":2" />։ Նրա հաջորդ [[Գեորգի III (վրաց արքա)|Գեորգի III]] արքան ևս երկու անգամ՝ 1161 և 1174 թվականին, հայկական ջոկատների հետ արշավում է Շիրակ ու գրավում քաղաքը։ Ամեն անգամ շրջակա սելջուկ ամիրաները, որոնք [[Սելջուկյան սուլթանություն|Սելջուկյան սուլթանության]] տրոհումից հետո, ըստ երևույթին, ինքնուրույն էին դարձել, միավորում էին իրենց զորքերը ու հետ նվաճում Անին<ref name=":2" />։ 1199 թվականին [[Թամար (վրաց թագուհի)|Թամար]] թագուհու (1184-1213) հրամանով վրացական զորքերը հայկական ջոկատների ուղեկցությամբ ու ուղղափառ քրիստոնյա եղբայրներ [[Զաքարե Բ|Զաքարե]] ու [[Իվանե Զաքարյան|Իվանե]] Զաքարյանների գլխավորությամբ վերջնականապես ազատագրում են Անին։ Զաքարեն վրաց զորքերի հրամանատարն էր ([[ամիրսպասալար]]), Իվանեն՝ թագաժառանգի խնամակալը ([[աթաբեկ]])։ Անին դարձավ [[Զաքարյան իշխանապետություն|Զաքարյան իշխանապետության]] կենտրոնը, կառուցվեցին եկեղեցական և աշխարհիկ շենքեր, նորոգվեցին բերդապարիսպները, կամուրջները։ Պատմիչները այդ շրջանի Անին հիշատակում են «մեծ», «տիեզերական», «քաղաքամայր» և այլ անուններով։ 11-րդ դարում Անիի վերնախավի («գահապետք», «գահերեցք», «սեպուհք») կողքին առևտրա-վաշխառուական գործարքների շնորհիվ առաջացավ մեծամեծերի մի նոր շերտ, որին [[Արիստակես Լաստիվերցի|Արիստակես Լաստիվերցին]] անվանում է «Գլխավորք քաղաքին»<ref>[http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Aristakes/frametext1.htm Вардапет Аристакэс. повествование Вардапета Аристакэса Ластиверци, о бедствиях, принесенных нам инородными племенами]</ref>։ Քաղաքի վերնախավերը բնակվում էին միջնաբերդում և հարմարավետ թաղամասերում, ստորին խավերը՝ խուլ թաղերում, ծայրամասերում, անշուք հյուղերի, այրերի («քարտների») մեջ։ [[Պատկեր:Ani_3.jpg|մինի|[[Բագրատունիների զինանշան|Անի քաղաքի զինանշանը]]]] Անիում էին կենտրոնացած զորքի մատակարարման, հարկերի ու տուրքերի գանձման, հանքերի շահագործման, շինարարական, դրամա-վաշխառուական գործարքները, իջևանատների, կրպակների, ջրաղացների, արդյունագործական ձեռնարկությունների շահագործումը։ Քաղաքը կառավարում էր ավագների խորհուրդը (ավագանին), որը իրականացնում էր նաև օրենսդրական իշխանությունը։ Անին ուներ քաղաքապետ, որ կոչվում էր ամիրայից ամիրա կամ ամիրապետ։ Քաղաքի «մեծատունները» գրավում էին վարչական, տնտեսական և զինվորական պաշտոններ, զբաղվում առևտրով ու վաշխառությամբ։ Անին արհեստագործության, արտադրանքի վերամշակման խոշոր կենտրոն էր։ Զարգացած էին [[Մետաղագործություն|մետաղագործությունը]], [[Շինարարություն|շինարարական]] արհեստները, [[Կավագործություն|կավագործությունը]], անկվածագործությունը, գրչության արվեստը։ Քաղաքում կային մեծ թվով [[Ջրաղաց|ջրաղացներ]], ձիթհաններ։ Զաքարյանների ծաղկուն շրջանն ընդհատվեց [[Մոնղոլ-թաթարների տիրապետությունը Հայաստանում|մոնղոլների արշավանքով]]։ 1236 թվականին մոնղոլները պաշարեցին և տիրացան քաղաքին։ Անեցիների 1249 և 1260 թվականների ապստամբություններն ավարտվեցին անհաջողությամբ։ Մինչև 14-րդ դարի կեսերը Անին որպես քաղաք դեռ պահպանում էր իր գոյությունը։ Մոնղոլների, հետագայում թուրքական ցեղերի քաղաքականությունը, բնակչության իրավազրկությունը, ծանր հարկերը անեցիներին Հայաստանի այլ քաղաքների բնակիչների պես ստիպեցին տարբեր ժամանակներում մեծ խմբերով գաղթել օտար երկրներ՝ Վրաստան, Հարավային Ռուսաստան (Հաշտարխան, Ղրիմ), Գարդմանի որոշ գյուղեր ([[Բարսում (Շամքոր)|Բարսում]] և այլն)<ref name="RAA գիտական ուսումնասիրություններ, Գիրք Զ">[http://www.raa-am.com/Magazine/Books/FR_set_E_Books.htm RAA գիտական ուսումնասիրություններ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}, Գիրք Զ։ Հյուսիսային Արցախ, [[Սամվել Կարապետյան (հուշարձանագետ)|Սամվել Կարապետյան]], [[Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ ԳԱԱ]] «Գիտություն» հրատարակչություն, [[Երևան]] 2004թ. ISBN 5-8080-0566-3 [http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf {{ref-hy}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401130715/http://www.raa-am.com/Hs_Arcax/HsArtsakhBook.pdf-poqr.pdf|date=2019-04-01}}, [http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf {{ref-en}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112115911/http://www.raa-am.com/BOOK_6/hs.%20arc.-E.pdf-poqr.pdf|date=2021-01-12}}</ref>։ == Քաղաք == === Պարիսպներ === 963-964 թվականներին Կամսարականների ամրոցի շուրջ մեծացող քաղաքը [[Աշոտ Գ Ողորմած|Աշոտ Գ Ողորմածը]] (953-977) կառուցապատում է [[Աշոտաշեն|«Աշոտաշեն»]] պարիսպներով։ Դրա աշտարակներում եղել են փոքրիկ եկեղեցիներ։ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանը]] երկու կողմնային աշտարակներում հայտնաբերել է մատուռներ։ Այդ պարիսպը շրջափակում էր «Շահաստանը»։ Անիի արագորեն ընդարձակվող թաղամասերը պարսպապատելու նպատակով՝ [[Սմբատ Տիեզերակալ|Սմբատ Տիեզերակալի]] (977-990) կառուցած «Սմբատաշեն» պարիսպները (2500 մ) Գայլաձոր-Իգաձոր հատվածում կրկնակի էին, 8-10 մ բարձրությամբ, արտաքին կողմից պաշտպանված խորը, ավելի քան 500 մ երկարությամբ ջրով լի խրամով։ Ջրի ավելցուկն օգտագործվում էր ջրաղացների, ձիթահանքերի քարերը պտտեցնելու և բանջարանոցները ջրելու համար։ [[Պատկեր:OTAniStadtmauer1.jpg|ձախից|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ավերակներ]] 11-13-րդ դարերում «Սմբատաշեն» պարիսպները անընդհատ նորոգվել են [[Շադդադյաններ|Շադդադյանների]], [[Զաքարյաններ|Զաքարյանների]] և առանձին անհատների կողմից։ Պահպանված արձանագրություններից հայտնի է, որ աշտարակներ են կանգնեցրել [[Մամախաթուն|Մամախաթունը]] (92-րդ աշտարակ), [[Շանուշե|Շանուշեն]] (46-րդ աշտարակ) և ուրիշներ։ Բոլոր աշտարակները, բացի Ծաղկոցաձորի և Գայլաձորի աշտարակներից, կլոր են։ Դրանց մի մասը ներքուստ երկու-երեք հարկանի է եղել, դրանցում տեղավորվել է պահակազորը։ Աշտարակներն ունեցել են հրակնատներ և ատամնավոր վերջավորություններ։ Անիի 40 դռներից յուրաքանչյուրն ուներ իր անունը։ Ելումուտը կարգավորելու և փողոցները մաքուր պահելու նպատակով ծանր բեռներով սայլերն ու կառքերը քաղաք էին մտնում առանձին դռներով։ Արտաքին պարիսպների երեք մեծ մուտքերը՝ Կարուց, Դվնո, Ավագ, որոնց դռները երկաթագամ արտաքին երես են ունեցել, համարվել են անխորտակելի։ Եղել են նաև դռնակներ։ Սրբատաշ պատերի միապաղաղությունը վերացնելու համար դեղնավունից բացի օգտագործել են կարմիր և սև քար։ Մուտքերից մեկի վերին մասն ունի շախմատաձև շարվածք։ Պարիսպները արտաքուստ զարդարված են (խաչեր, արծիվ, վիշապ, ցլի գլուխ պատկերող զարդաքանդակներ, արձանագրություններ և այլն)։ Գլխավոր մուտքի վրայի վազող հովազի բարձրաքանդակը, հավանաբար, 13-րդ դարի Անիի զինանշանն է։ Անիի պարիսպները, չնայած մեծ չափերին, ճնշող տպավորություն չեն գործել, եղել են տեղի ռելիեֆին համահունչ, կազմել քաղաքի համայնապատկերի անքակտելի մասը, դարձել քաղաքի զարդը, անեցիները աշխատում էին ամեն ինչ ներկայացնել գեղեցիկ և հմայիչ տեսքով։ Անին ուներ արվարձաններ, մատույցները պաշտպանող ամրություններ, պահակատեղիներ ([[Մաղասաբերդ]], [[Տիգնիս]]), կային մենաստաններ, ուր կուսակրոն հոգևորականները զբաղվում էին ուսուցմամբ, ձեռագրեր ընդօրինակելով ([[Հոռոմոսի վանք|Հոռոմոս]], [[Բագնայրի վանք|Բագնայր]], [[Երերույքի տաճար|Երերույք]], [[Տեկորի տաճար|Տեկոր]])։ [[Պատկեր:Ani_2.jpg|մինի|300x300փքս|Անիի պարիսպների ժամանակակից տեսքը]] Կային 30 մ ավելի թռիչքով քարե կամուրջներ։ Միջնադարում նման կամուրջները բացառիկ էին։ Դրանցից մեկն ունեցել է երկու կողմում աշտարակավոր երկաթագամ դռներ և տախտակյա բացվող մասեր։ Նրա կամարակիր երկու կենտրոնական հենարանների հեռավորությունը 31,5 մ է։ Անիի հատակագծային նախնական կորիզը կազմել են ամրացված միջնաբերդը և սրա ստորոտում փռված Շահաստանը։ Միջնաբերդի բարձրադիր մասում տեղադրված է եղել արքունի ընդարձակ պալատը, որը կրում էր շուրջ չորսդարյա շինարարական գործունեության հետքերը։ Պատմիչների նկարագրած ոսկեզօծ որմնանկարներով ձևավորված 3500-4000 քառակուսի մետրանոց պալատի դահլիճներից մեզ են հասել չնչին մնացորդներ, երկար միջանցքը (50 մ), որի արևմտյան ծայրին, Ծաղկոցաձորի կողմից բացվել է գլխավոր մուտքը, պալատը բաժանելով երկու թևի՝ հյուսիսային և հարավային։ Հարավային թևում էր Կամսարականների բազիլիկ եկեղեցին, որը դարձել էր պալատական համալիրի բաղկացուցիչ մասը։ Հյուսիսային թևի որոշ հատվածներ երկհարկանի էին. երկրորդ հարկում տեղադրված էին հանդիսասրահները։ Հյուսիսարևելյան սրահում եղել են գիպսե հարդարանքի մասեր՝ որսի տեսարանով։ Պալատական դահլիճներից միայն հյուսիսարևմտյանն է շարված մաքուր տաշած տուֆով, առանց հարդարանքի։ Մնացած դահլիճներում սենյակների պատերը եղել են ճեղքված քարից՝ ծածկված սվաղով, որմնանկարներով, թանկարժեք դիպակներով։ Հյուսիսային թևում է եղել բաղնիքն իր բաժանմունքներով (7 սենյակ), սառը և տաք ջրերի ավազաններով, ջրամատակարարման, ջրահեռացման և տաքացման համակարգով։ Պալատի դահլիճները և սենյակները դասավորված էին այնպես, որ հաճելի տեսարան է բացվել դեպի [[Գագկաշեն]] եկեղեցին, Ծաղկոցաձորը, հեռավոր Ալաջայի (Արջոառիճ) լեռները (հյուսիսարևմտյան դահլիճ), Մայր տաճարը, Ախուրյանի կիրճը, Արագածը (արևմտյան դահլիճ), դեպի միջնաբերդի ստորոտը փռված քաղաքը (հյուսիսարևմտյան դահլիճ)։ ==== Հասարակական շինություններ ==== [[Պատկեր:Selcuk_palace_Ani.JPG|ձախից|մինի|Սելջուկ Շադդադյանների պալատը Անիում]] Անիի աշխարհիկ ճարտարապետության վրա ակտիվ ներգործել են մի շարք հանգամանքներ՝ սոցիալ-տնտեսական միջավայրը և նրա հետ կապված աշխարհիկ մտածելակերպը, բնակչության բազմազգ կազմը և այլն։ Անիի ճարտարապետության ծաղկումը 12-13-րդ դարերում կապված է եղել քաղաքային կյանքի զարգացման հետ։ Անիի աճն աչքի է ընկել մի շարք բնորոշ գծերով, աշխարհիկ ճարտարապետության մշտական ազդեցությունը եկեղեցականի վրա, ճարտարապետական-գեղարվեստական հնարների ընդհանրությունը (օրինակ՝ հարուստ շքամուտքի մոտիվը) և այլն։ Քաղաքային դասի ուժեղացման հետ մեկտեղ մեծատունների կողմից հոյակապ շենքեր են կառուցվել Անիում։ Այս կարգի շինություններից է [[Անիի Պարոնի պալատ|Անիի Պարոնի պալատը]]։ 1905 թվականին Գագկաշենից հյուսիս պեղված մի այլ պալատի շքամուտքի՝ [[Թորոս Թորամանյան|Թորոս Թորամանյանի]] վերակագմությունը ցույց է տալիս, որ այն լրիվ նմանվել է Պարոնի պալատի շքամուտքին։ Աստղաձև քարերից մեկի վրա կարդացվել է«Սարգիս» անունը (այստեղից՝ «Սարգսի պալատ»)։ Անիի իջևանատների (խանապար) մասին պահպանվել են վկայություններ վիմագրական արձանագրություններում։ Պեղված շենքերից մեկը երկարավուն, սրբատաշ քարերով սալահատակված բաց սրահ է։ Պատերի երկայնքով տեղավորված են թաղածածկ սենյակները։ Անիի իջևանները նույնպես ունեցել են հիանալի մշակված շքամուտքեր։ Բնակարանային ճարտարապետության մեջ ցայտուն կերպով դրսևորվել է բնակչության շերտավորումը։ Պեղումները բացել են բազմաթիվ բնակելի շենքեր՝ ճոխ հարդարանքով առանձնատներ և հասարակ տներ։ Բնակելի տները գերազանցապես բաղկացած էին 3-5 հիմնական և օժանդակ սենյակներից։ Բնակարանների բաղկացուցիչ մասերն էին՝ թոնիրները, բուխարիները, պատուհանները, ամբարները և այլն։ Կառուցվել են գերազանցապես ճեղքված քարերով և սալահատակվել (հիմնականում տեղադրվել են գլխավոր փողոցի վրա, պեղվել են 1912 թվականին)։ Բնակելի յուրահատուկ թաղամաս է կազմել ժայռափոր Անին։ Ներքին պարիսպն ուներ հայտնի դարպասներ՝ Գաղտ և ուրիշ<ref>{{Գիրք:ՏԲ|776}}</ref>։ [[Պատկեր:Walls_of_Ani.jpg|մինի|Անիի [[Աշոտաշեն]] պարիսպներ]] Վերելք է ապրել նկարչությունը, որ գերազանցապես արտահայտվել է [[Որմնանկարչություն|որմնանկարչության]] և [[Մանրանկարչություն|մանրանկարչության]] մեջ։ Տաճարների պատերի ներսի երեսները ծածկվել են որմնանկարներով, որոնց մեջ [[Աստվածաշունչ|Աստվածաշնչի]] տեսարանները, սրբոց պատկերները և [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեություն ընդունելու]] առասպելները կարևոր տեղ են բռնել։ Այս շրջանի շենքերից ամենակարևորը մեծահարուստ [[Տիգրան Հոնենց|Տիգրան Հոնենցի]] կառուցած՝ Անիի [[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին]] է՝ իր ժամատնով, որը նկարներով ու քանդակներով շատ զարդարված լինելու պատճառով հետագայում կոչվել է «Նախշլի»<ref>[http://www.virtualani.org/tigranhonents/index.htm The church of Saint Gregory of Tigran Honents]</ref>։ Հոնենցը եկեղեցու գոյությունն ապահովելու համար բազմաթիվ նվերներ է տվել նրան, որոնք մանրամասն թվարկված են շինության արձանագրության մեջ։ Նա իր կառուցած վանքին է տվել գյուղեր, կալվածքներ, այգիներ, ջրաղացներ, հյուրատներ, խանութներ, բաղնիք։ Հոնենցի եկեղեցուն չի զիջում նույն ճոխությամբ կառուցված Անիի [[Բախտաղեկ|Բախտաղեկի]] եկեղեցին։ Անիում կան տոհմական մի քանի այլ եկեղեցիներ ևս։[[Պատկեր:20110419_Ruins_in_Citadel_Ani_Turkey_2.jpg|ձախից|մինի|Անիի միջնաբերդից մի հատված]]Անին բացի սովորական դպրոցներից, ուներ իր համալսարանը ([[Անիի վարդապետարան]]), որտեղ դասախոսում էին ժամանակի խոշոր գիտնականներն ու մանկավարժները։ Երկար տարիներ Անիի բարձրագույն դպրոցը ղեկավարել են բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ և հույն փիլիսոփաների թարգմանիչ ու մեկնաբան [[Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունի|Պահլավունի Գրիգոր Մագիստրոսը]], ինչպես նաև [[Հաղպատավանք|Հաղպատից]] հրավիրված [[Հովհաննես Իմաստասեր|Հովհաննես Սարկավագը]] (Իմաստասեր)։ Այդ դպրոցի սաներից էին ժամանակագիր [[Սամվել Անեցի|Սամվել Անեցին]] և ուրիշներ։<ref name=":0" /> Դպրոցում, բացի կրոնական առարկաներից և լեզուներից, դասավանդել են նաև երաժշտություն, նկարչություն, համարողական արվեստ, ճարտարապետություն և այլն։ Անիում գրվել են բազմաթիվ ձեռագիր գրքեր։ Բագրատունյաց արքունիքը և կաթողիկոսարանը ունեցել են իրենց թանգարանները, ուր մեծ տեղ են գրավել ձեռագրերը։ Անիի հարյուրավոր վիմական արձանագրությունները գրագետ և զեղեցին հայերենով են գրված և, բացի իրենց բովանդակությունն արտահայտելուց, շենքերի պատերին ծառայել են իբրև զարդարանք։ [[Նիկողայոս Մառ|Նիկողայոս Մառի]] քսանամյա պեղումները երևան բերեցին Անիի նյութական մշակույթի, մասնավորապես՝ արհեստագործական բազմաթիվ նյութեր, որոնք մեծ դեր խաղացին [[Միջնադարյան Հայաստան|միջնադարյան Հայաստանի]] սոցիալ-տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության գործում, վեր հանեցին հայ արհեստավորի փորձն ու հմտությունը։ Անին հայտնի էր նաև իր [[Անիի մանրանկարչության դպրոց|մանրանկարչության դպրոցով]]։ ===== Եկեղեցիներ ===== [[Պատկեր:Ani-Cathedral,_Ruine.jpeg|մինի|[[Անիի մայր տաճար]]]] [[Հայկական ճարտարապետություն|Հայկական ճարտարապետության]] պատմության մեջ Անին հայտնի է որպես պաշտամունքային կառույցների նշանավոր կենտրոն։ 8-րդ դարից Հայաստանում ճարտարապետական հորինվածքների զարգացումը կանգ էր առել արաբների տիրապետության հետևանքով։ Մայրաքաղաք դառնալուց հետո Անիի շինարվեստի զարգացումն ընթացավ մինչարաբական շրջանի ([[Հայաստանը վաղ միջնադարում|վաղ միջնադարի]]) հայկական ճարտարապետության ամբողջ ժառանգության, անցյալի հուշարձանների հատակագծային և ծավալային հորինվածքների վերստեղծման ու վերամշակման ուղիով, փաստորեն սկսվելով այն տեղից, որտեղ արհեստականորեն ընդհատվել էր դրանց աստիճանական զարգացումը։<ref name=":1" /> Անիի բոլոր կառույցներն էլ վերարտադրում են 7-րդ դարի հանրահայտ կոմպոզիցիաները. [[Անիի Մայր տաճար|Անիի Մայր տաճարը]], գմբեթավոր բազիլիկից խաչակենտրոնագմբեթի անցնելու տարբերակ է, [[Անիի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի|Առաքելոց եկեղեցին]]՝ քառաբսիդ կենտրոնագմբեթ, Գրիգոր Լուսավորչի տաճարը ([[Գագկաշեն]])՝ զվարթնոցատիպ, [[Աբուղամրենց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցի|Աբուղամրենց]] եկեղեցին, [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|Փրկչի]] եկեղեցին<ref>[http://www.virtualani.org/redeemer/index.htm The church of the Redeemer]</ref>, Հովվի եկեղեցին՝ բազմաբսիդ և այլն։ Սակայն դրանք կրկնողություն չեն, այլ դրսևորվում են իբրև տիպի տարբերակված կամ կատարելագործված օրինակ։[[Պատկեր:20110419_Monastery_of_Hripsimian_Virgins_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Կուսանաց վանք (Անի)]]]] Տրոմպայինին վերջնականապես փոխարինած առագաստային անցումները հնարավորություն են ստեղծել կառուցել արտաքուստ կամարաշարերով և սյունափնջերով հարդարված, բազմանիստ կամ լրիվ բոլորշի թմբուկներ, որոնք շատ հաճախ ավարտվել են ամպհովհարաձև վեղարով։ Լուսամուտները ներառվել են քանդակազարդ կամ բարդ տրամատավորված շրջանակների մեջ, իսկ պսակները հաճախ նստել են կիսասյուների վրա։ Եկեղեցիներից շատերն ունեցել են մեկից ավելի շքամուտք։ Դռների բացվածքների երկու կողմերից ուժեղ շեշտված որմնասյուների վրա բարձրացել են կամարակիր սյունափնջեր, իսկ վերնասյամերը ծածկված են եղել արձանագրություններով։ Մուտքերը եղել են ներքուստ հաճախ կամարակապ, իսկ արտաքուստ ունեցել են լայն երեսակալներ, որոնք ավարտվել են անտիկ ճարտարապետության մոտիվներով (ականթներ, ուլունքներ և այլն) քանդակազարդված արխիտրավներով։ Զարդաքանդակների հորինվածքներին ավելի բնորոշ է եղել երկրաչափական կազմությունը։ == Տնտեսություն == === Արհեստներ և առևտուր === [[Պատկեր:20110419_Church_of_Redeemer_Ani_Turkey_view1.jpg|մինի|Անիի [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Անի)|սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցին]] Անիի, որպես միջնադարյան քաղաքի, արտադրության ինքնատիպ կողմերը երևան բերեցին նրա տեղը և դերը միջազգային առևտրի համակարգում<ref>[http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան, Պատմական Հայաստանի քաղաքները. Անի, 41-49 էջեր]</ref>։ Գտնված նյութերը ցույց տվեցին, որ Անիում արդեն արհեստային արտադրանքը նեղ, անհատական շրջանակներից դուրս է եկել և ստացել շուկայական, մասսայական արտադրանքի բնույթ։ Անին միջնադարյան Հայաստանի արհեստագործության խոշոր կենտրոն էր։ Այդ են վկայում մատենագրական և վիմական արձանագրությունները։ 1222 թվականին, Անիից ոչ հեռու գտնվող [[Մաղասաբերդ|Մաղասաբերդում]] տնեցիների կողմից [[Արաբերեն|արաբերենից]] [[հայերեն]] թարգմանված երազահանում ([[Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան]]) հիշատակված է մոտ քառասուն արհեստ, այդ թվում՝ [[դարբնություն]], զինագործություն, [[դերձակություն]], [[ջուլհակություն]], [[բրուտագործություն]], ջահբարություն, [[պղնձագործություն]] և այլն։ Անիում կային հատուկ փողոցներ, շարքեր, թաղեր, որտեղ ըստ համքարությունների կենտրոնացված են եղել որոշակի արհեստանոց-կուղպակներ՝ բազզնոց «(ջուլհակների փողոց), սառաճփողոց (թամբագործների փողոց), կոշկակարոց, նալբնդնոց, գտակկարոց և այլն։ Պահպանվել են նաև արհեստավորների անուններ (Կոնդեր դարբին, 1213, Սարգիս լարարար, 13-րդ դար)։ Անիի արհեստներում կարևոր տեղ է գրավել մետաղագործությունը։ Գտնվել են մեծ քանակությամբ աշխատանքային գործիքներ, կողպեքներ, դանակներ, զենքեր, զարդեր։ Անիում պատրաստված մոմակալները, աշտանակները և ջահերը հայտնի են եղել ողջ երկրում։<ref name=":0" /> [[Խեցեգործությունը Հայաստանում|Խեցեգործները]] կավից պատրաստել են տարբեր կիրառության անոթներ, որոնք սպառվել են ներքին և արտաքին շուկաներում։ Գտնված իրերի մեջ մեծ թիվ են կազմում շինարարական խեցեղենը (փողրակ, աղյուս և այլն), դրոշմազարդ կարասները, սնդկամանները, ջնարակապատ անոթները։ Անիի հախճապակե թասերը իրենց զարդարման եղանակով (ցանցկեն, մասկարոններ և այլն) և պատրաստման հմտությամբ չէին զիջում մերձավորարևելյան կենտրոնների արտադրանքին։ Անին միջնադարյան Հայաստանի ապակեգործական խոշոր կենտրոն էր։<ref name=":0" /> Ապակե սրվակների, անոթների ե ապարանջանների արտադրությունը, հատկապես 12-13-րդ դարերում, ընդունեց մասսայական բնույթ։ Ապակու ներկայումս պահվող հավաքածուի մեջ մտնում են տարբեր եղանակով պատրաստված անոթներ, հասարակից մինչև բարձրարժեք գեղարվեստական նկարուն նմուշներ։ Նյութական մշակույթի տվյալներով և աղբյուրների վկայությամբ Անիում մեծ զարգացում են ապրել գործվածքների, գորգերի ու կաշվեղենի արտադրության հետ կապված արհեստները՝ [[Մանածագործություն|մանածագործությունը]], անկվածագործությունը, կտավագործությունը, [[Մետաքսագործություն|մետաքսագործությունը]], [[Ներկարարություն|ներկարարությունը]] և այլն։[[Պատկեր:20110419_Saint_Gregory_(Tigran_Honents)_Ani_Turkey.jpg|ձախից|մինի|[[Անիի Տիգրան Հոնենց եկեղեցի|Տիգրան Հոնենցի (սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ) եկեղեցի]]]] Անկվածազործության զարգացման բարձր աստիճանն է ցույց տալիս 1908 թվականին Ծաղկոցաձորի քարայրային մեծ դամբարանում գտնված աղջկա զգեստը՝ մետաքսե և բեհեզե յոթ տեսակի գործվածքներով և ոսկեթել վարդյակներով։ Մետաքսե նուրբ շղարշե փոքրիկ կտորի վրա պատկերված են կենդանիներ։ Մետաքսե գործվածքների մնացորդներ են գտնվել Անիի տարբեր վայրերում։ Բարձր մակարդակի են եղել փայտի գեղարվեստական փորագրությունը և քարի մշակումն ու շինարարական արհեստները ([[որմնադրություն]], քարակոփություն), [[Քանդակագործություն|քանդակագործությունն]] ու [[Նկարչություն|նկարչությունը]]։ [[Պատկեր:20110419_Ani_North_Walls_Turkey_Panorama_Close_View.jpg|կենտրոն|մինի|1000x1000փքս|<center>Անիի ավերակները</center>]] {{Համայնապատկեր|Ani looking east.jpg|1200px|Քաղաքի համայնապատկեր}} Անի մայրաքաղաքի մոտ, [[Հոռոմոսի վանք]] տանող ճանապարհին գտնվում էր Աղվեսի ձոր։ Այստեղ մինչև նոր ժամանակները պահպանված է եղել մի խաչքար<ref>{{Գիրք:ՏԲ|197}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == {{commons|Ani|Անի}}* [http://www.360tr.net/kars/ani-armenian-cathedral/ Ani Armenian Cathedral] Ani Armenian Cathedral * [http://www.virtualani.org/ Անիի ճարտարապետությունը վիրտուալ ներկայացմամբ www.virtualani.org/-ում։] * [http://www.armenian-history.com/Capitals/Ani_History_arm.htm Անիի պատմությունը www.armenian-history.com-ում։] * [http://armenianhouse.org/hakobyan-t/4-cities.html#4 Թադևոս Հակոբյան «Պատմական Հայաստանի քաղաքները»։] {{Արտաքին հղումներ}}{{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=407}}{{Հայաստանի մայրաքաղաքներ}}{{Պատմական Հայաստանի քաղաքները}}{{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} qrhdq9feensei4zi04xa6s92mc90nfv 828 1331996 10806376 10797755 2026-06-29T17:21:58Z Beko 1511 10806376 Scribunto text/plain local data = {} -- flag template data.templates = { flag_icon_linked = "fbicon" } -- date and matches played of latest update data.updated = { -- round, matches, update date, OF TODAY: matches finished so far/total matches finals = { 73, "2026-06-28", "1/1" }, } data.groups = { -- DO NOT CHANGE THIS SECTION } -- controls which teams are still active in tournament, and therefore have their players bolded -- ONLY ENABLE THIS AFTER AT LEAST ONE OF THE GROUPS HAS CONCLUDED data.active_countries = { "ALG", "ARG", "AUS", "AUT", "BEL", "BIH", "BRA", "CPV", "CAN", "COL", "COD", "CIV", "CRO", "ECU", "EGY", "ENG", "FRA", "GER", "GHA", "JPN", "MEX", "MAR", "NED", "NOR", "PAR", "POR", "SEN", "ESP", "SWE", "SUI", "USA" } -- rounds of competition data.rounds = { finals = 3 } -- DO NOT CHANGE -- all competition goalscorers data.goalscorers = { -- player wikilink, country, goals -- order doesn't matter, that is handled by the module -- use &nbsp; to combine names for sorting purposes -- (only the text after the last regular space is used for sorting) -- Ալժիր (ALG) {"[[Ռիյադ Մահրեզ]]", "ALG", 2 }, {"[[Ռաֆիկ Բելղալի]]", "ALG", 1 }, {"[[Նադիր Բենբուալի]]", "ALG", 1 }, {"[[Ամին Գուիրի]]", "ALG", 1 }, -- Արգենտինա (ARG) {"[[Լիոնել Մեսսի]]", "ARG", 6 }, {"[[Ջովանի Լո Չելսո]]", "ARG", 1 }, {"[[Լաուտարո Մարտինես]]", "ARG", 1 }, -- Ավստրալիա (AUS) {"[[Նեստորի Իրանկունդա]]", "AUS", 1 }, {"[[Քոնոր Մետկալֆ]]", "AUS", 1 }, -- Ավստրիա (AUT) {"[[Մարկո Առնաուտովիչ]]", "AUT", 2 }, {"[[Սաշա Կալայջիչ]]", "AUT", 1 }, {"[[Մարսել Զաբիտցեր]]", "AUT", 1 }, {"[[Ռոմանո Շմիդ]]", "AUT", 1 }, -- Բելգիա (BEL) {"[[Լեանդրո Տրոսարդ]]", "BEL", 2 }, {"[[Կևին Դե Բրույնե]]", "BEL", 1 }, {"[[Ռոմելու Լուկակու]]", "BEL", 1 }, {"[[Ալեքսիս Սալեմակերս]]", "BEL", 1 }, -- Բոսնիա և Հերցեգովինա (BIH) {"[[Էրմին Մահմիչ]]", "BIH", 2 }, {"[[Քերիմ Ալայբեգովիչ]]", "BIH", 1 }, {"[[Յովո Լուկիչ]]", "BIH", 1 }, -- Բրազիլիա (BRA) {"[[Վինիսիուս&nbsp;Ժունիոր]]", "BRA", 4 }, {"[[Մատեուս Կունյա]]", "BRA", 3 }, -- Կանադա (CAN) {"[[Ջոնաթան Դեյվիդ]]", "CAN", 3 }, {"[[Քայլ Լարին]]", "CAN", 2 }, {"[[Փրոմիս Դեյվիդ]]", "CAN", 1 }, {"[[Սթիվեն Էուստակիու]]", "CAN", 1 }, {"[[Նատան Սալիբա]]", "CAN", 1 }, -- Կաբո Վերդե (CPV) {"[[Կևին Պինա (ֆուտբոլիստ)|Կևին Պինա]]", "CPV", 1 }, {"[[Հելիո Վարելա]]", "CPV", 1 }, -- Կոլումբիա (COL) {"[[Խամինտոն Կամպաս]]", "COL", 1 }, {"[[Լուիս Դիաս (ֆուտբոլիստ, ծնված 1997)|Լուիս Դիաս]]", "COL", 1 }, {"[[Դանիել Մունյոս (ֆուտբոլիստ)|Դանիել Մունյոս]]", "COL", 2 }, -- Խորվաթիա (CRO) {"[[Մարտին Բատուրինա]]", "CRO", 1 }, {"[[Անտե Բուդիմիր]]", "CRO", 1 }, {"[[Պետար Մուսա]]", "CRO", 1 }, {"[[Պետար Սուչիչ]]", "CRO", 1 }, {"[[Նիկոլա Վլաշիչ]]", "CRO", 1 }, -- Կյուրասաո (CUW) {"[[Լիվանո Կոմենենսիա]]", "CUW", 1 }, -- Չեխիա (CZE) {"[[Լադիսլավ Կրեյչի (ֆուտբոլիստ, ծնված 1999)|Լադիսլավ Կրեյչի]]", "CZE", 1 }, {"[[Միխալ Սադիլեկ]]", "CZE", 1 }, -- Կոնգոյի ԴՀ (COD) {"[[Յոան Վիսա]]", "COD", 3 }, {"[[Ֆիստոն Մայելե]]", "COD", 1 }, -- Էկվադոր (ECU) {"[[Նիլսոն Անգուլո]]", "ECU", 1 }, {"[[Գոնսալո Պլատա]]", "ECU", 1 }, -- Եգիպտոս (EGY) {"[[Էմամ Աշուր]]", "EGY", 1 }, {"[[Մահմուդ Սաբեր]]", "EGY", 1 }, {"[[Մոհամեդ Սալահ]]", "EGY", 1 }, {"[[Տրեզեգե (եգիպտացի ֆուտբոլիստ)|Տրեզեգե]]", "EGY", 1 }, {"[[Մոստաֆա Զիկո]]", "EGY", 1 }, -- Անգլիա (ENG) {"[[Հարի Քեյն]]", "ENG", 3 }, {"[[Ջուդ Բելինգհեմ]]", "ENG", 2 }, {"[[Մարկուս Ռեշֆորդ]]", "ENG", 1 }, -- Ֆրանսիա (FRA) {"[[Ուսման Դեմբելե]]", "FRA", 4 }, {"[[Կիլիան Մբապե]]", "FRA", 4 }, {"[[Բրեդլի Բարկոլա]]", "FRA", 1 }, {"[[Դեզիրե Դուե]]", "FRA", 1 }, -- Գերմանիա (GER) {"[[Դենիզ Ունդավ]]", "GER", 3 }, {"[[Կայ Հավերց]]", "GER", 2 }, {"[[Նաթանիել Բրաուն (ֆուտբոլիստ)|Նաթանիել Բրաուն]]", "GER", 1 }, {"[[Ջամալ Մուսիալա]]", "GER", 1 }, {"[[Ֆելիքս Նմեչա]]", "GER", 1 }, {"[[Լերոյ Զանե]]", "GER", 1 }, {"[[Նիկո Շլոտերբեկ]]", "GER", 1 }, -- Գանա (GHA) {"[[Քալեբ Յիրենկի]]", "GHA", 1 }, {"[[Դերիկ Լուկասեն]]", "GHA", 1 }, -- Հայիթի (HAI) {"[[Վիլսոն Իսիդոր]]", "HAI", 1 }, -- Իրան (IRN) {"[[Ռամին Ռեզայան]]", "IRN", 2 }, {"[[Մոհամմադ Մոհեբի]]", "IRN", 1 }, -- Իրաք (IRQ) {"[[Այմեն Հուսեյն]]", "IRQ", 1 }, -- Կոտ դ'Իվուար (CIV) {"[[Նիկոլա Պեպե]]", "CIV", 2 }, {"[[Ամադ Դիալո]]", "CIV", 1 }, {"[[Ֆրանկ Կեսիե]]", "CIV", 1 }, -- Ճապոնիա (JPN) {"[[Դաիչի Կամադա]]", "JPN", 2 }, {"[[Այասե Ուեդա]]", "JPN", 2 }, {"[[Ջունյա Իտո]]", "JPN", 1 }, {"[[Դայզեն Մաեդա]]", "JPN", 1 }, {"[[Կեիտո Նակամուրա]]", "JPN", 1 }, -- Հորդանան (JOR) {"[[Ալի Օլվան]]", "JOR", 1 }, {{"[[Նիզար Ալ-Ռաշդան]]", "Ռաշդան, Նիզար" }, "JOR", 1 }, {{"[[Մուսա Ալ-Թամարի]]", "Թամարի, Մուսա" }, "JOR", 1 }, -- Մեքսիկա (MEX) {"[[Խուլիան Կինյոնես]]", "MEX", 2 }, {"[[Մատեո Չավես]]", "MEX", 1 }, {"[[Ալվարո Ֆիդալգո]]", "MEX", 1 }, {"[[Ռաուլ Խիմենես]]", "MEX", 1 }, {"[[Լուիս Ռոմո]]", "MEX", 1 }, -- Մարոկկո (MAR) {"[[Իսմայել Սայբարի]]", "MAR", 3 }, {"[[Աշրաֆ Հաքիմի]]", "MAR", 1 }, {"[[Սուֆյան Ռահիմի]]", "MAR", 1 }, {"[[Ժեսիմ Յասին]]", "MAR", 1 }, -- Նիդերլանդներ (NED) {"[[Բրայան Բրոբի]]", "NED", 3 }, {"[[Կոդի Գակպո]]", "NED", 2 }, {"[[Կրիսենսիո Սամերվիլ]]", "NED", 2 }, {"[[Վիրջիլ&nbsp;վան Դեյկ]]", "NED", 1 }, {"[[Յան Պաուլ&nbsp;վան Հեկե]]", "NED", 1 }, -- Նոր Զելանդիա (NZL) {"[[Էլայջա Ջասթ]]", "NZL", 3 }, {"[[Ֆին Սուրման]]", "NZL", 1 }, -- Նորվեգիա (NOR) {"[[Էրլինգ Հոլանդ]]", "NOR", 4 }, {"[[Լեո Էստիգոր]]", "NOR", 1 }, {"[[Մարկուս&nbsp;Հոլմգրեն Պեդերսեն]]", "NOR", 1 }, {"[[Թելո Օսգոր]]", "NOR", 1 }, -- Պանամա (PAN) -- {"[[ՖՈՒՏԲՈԼԻՍՏ]]", "PAN", 0 }, -- Պարագվայ (PAR) {"[[Մատիաս Գալարսա (պարագվայցի ֆուտբոլիստ)|Մատիաս Գալարսա]]", "PAR", 1 }, {"[[Մաուրիսիո (ֆուտբոլիստ, ծնված 2001)|Մաուրիսիո]]", "PAR", 1 }, -- Պորտուգալիա (POR) {"[[Կրիշտիանու Ռոնալդու]]", "POR", 2 }, {"[[Ռաֆայել Լեաո]]", "POR", 1 }, {"[[Նունու Մենդեշ (ֆուտբոլիստ, ծնված 2002)|Նունու Մենդեշ]]", "POR", 1 }, {"[[Ժուան Նևեշ]]", "POR", 1 }, -- Կատար (QAT) {"[[Հասան Ալ-Հայդոս]]", "QAT", 1 }, -- Սաուդյան Արաբիա (KSA) {"[[Աբդուլելահ Ալ-Ամրի]]", "KSA", 1 }, -- Շոտլանդիա (SCO) {"[[Ջոն ՄակԳին]]", "SCO", 1 }, -- Սենեգալ (SEN) {"[[Իսմաիլա Սար]]", "SEN", 3 }, {"[[Պապ Գույե]]", "SEN", 2 }, {"[[Հաբիբ Դիարա]]", "SEN", 1 }, {"[[Իբրահիմ Մբայե]]", "SEN", 1 }, {"[[Իլիման Նդիայե]]", "SEN", 1 }, -- Հարավային Աֆրիկա (RSA) {"[[Թապելո Մասեկո]]", "RSA", 1 }, {"[[Տեբոհո Մոկոենա (ֆուտբոլիստ, ծնված 1997)|Տեբոհո Մոկոենա]]", "RSA", 1 }, -- Հարավային Կորեա (KOR) {"[[Հվան Ին Բոմ]]", "KOR", 1 }, {"[[Օ Հյոն Գյու]]", "KOR", 1 }, -- Իսպանիա (ESP) {"[[Միկել Օյարսաբալ]]", "ESP", 2 }, {"[[Ալեքս Բաենա]]", "ESP", 1 }, {"[[Լամին Յամալ]]", "ESP", 1 }, -- Շվեդիա (SWE) {"[[Յասին Այարի]]", "SWE", 2 }, {"[[Էնթոնի Էլանգա]]", "SWE", 2 }, {"[[Վիկտոր Դյոկերեշ]]", "SWE", 1 }, {"[[Ալեքսանդր Իսակ]]", "SWE", 1 }, {"[[Մատիաս Սվանբերգ]]", "SWE", 1 }, -- Շվեյցարիա (SUI) {"[[Ժոան Մանզամբի]]", "SUI", 3 }, {"[[Ռուբեն Վարգաս]]", "SUI", 2 }, {"[[Բրել Էմբոլո]]", "SUI", 1 }, {"[[Գրանիտ Ջակա]]", "SUI", 1 }, -- Թունիս (TUN) {"[[Հազեմ Մաստուրի]]", "TUN", 1 }, {"[[Օմար Ռեկիկ]]", "TUN", 1 }, -- Թուրքիա (TUR) {"[[Կաան Այհան]]", "TUR", 1 }, {"[[Արդա Գյուլեր]]", "TUR", 1 }, {"[[Բարըշ&nbsp;Ալփեր Յըլմազ]]", "TUR", 1 }, -- ԱՄՆ (USA) {"[[Ֆոլարին Բալոգան]]", "USA", 2 }, {"[[Սեբաստիան Բերհալտեր]]", "USA", 1 }, {"[[Ալեքս Ֆրիման]]", "USA", 1 }, {"[[Ջովանի Ռեյնա]]", "USA", 1 }, {"[[Օսթին Թրաստի]]", "USA", 1 }, -- Ուրուգվայ (URU) {"[[Մաքսիմիլիանո Արաուխո]]", "URU", 2 }, {"[[Ագուստին Կանոբիո]]", "URU", 1 }, -- Ուզբեկստան (UZB) {"[[Աբբոսբեկ Ֆայզուլաև]]", "UZB", 1 }, {"[[Էլդոր Շոմուրոդով]]", "UZB", 1 }, } -- all competition own goal scorers data.owngoalscorers = { -- player wikilink, country, { own goals, "own goal opponents" } {"[[Դամիան Բոբադիյա]]", "PAR", { 1, "ԱՄՆ-ի դեմ խաղում" } }, {"[[Միրո Մուհայմ]]", "SUI", { 1, "Քաթարի դեմ խաղում" } }, {"[[Մոհամեդ Հանի]]", "EGY", { 1, "Բելգիայի դեմ խաղում" } }, {"[[Այմեն Հուսեյն]]", "IRQ", { 1, "Նորվեգիայի դեմ խաղում" } }, {"[[Յազան Ալ-Արաբ]]", "JOR", { 1, "Ավստրիայի դեմ խաղում" } }, {"[[Մոհամեդ Մանայ]]", "QAT", { 1, "Կանադայի դեմ խաղում" } }, {"[[Կամերոն Բուրգաս]]", "AUS", { 1, "ԱՄՆ-ի դեմ խաղում" } }, {"[[Հասան Ալ Թամբաքթի]]", "KSA", { 1, "Իսպանիայի դեմ խաղում" } }, {"[[Աբդուվոհիդ Նեմատով]]", "UZB", { 1, "Պորտուգալիայի դեմ խաղում" } }, {"[[Մահմուդ Աբունադա]]", "QAT", { 1, "Բոսնիա և Հերցեգովինայի դեմ խաղում" } }, {"[[Յասին Բունու]]", "MAR", { 1, "Հայիթիի դեմ խաղում" } }, {"[[Էլիես Սխիրի]]", "TUN", { 1, "Նիդերլանդների դեմ խաղում" } }, } return data qt3sk0c1llhcdktgcxwc8bxp36e8104 2 1332104 10806329 10796832 2026-06-29T14:41:05Z Մկո Ֆռանգյան 172847 /* */ 10806329 wikitext text/x-wiki {{short description|Egyptian footballer (born 1999)}} {{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox football biography | name = Mohamed Alaa | image = | caption = | full_name = Mohamed Alaaeldin Soliman M Ahmed<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026™ – Squad List: Egypt (EGY) |publisher=FIFA |page=17 |date=2 June 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|1|1|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = Egypt | height = 1.88 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = [[El Gouna FC|El Gouna]] | clubnumber = 23 | years1 = 2024 | clubs1 = [[El Qanah FC|El Qanah]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2024– | clubs2 = [[El Gouna FC|El Gouna]] | caps2 = 62 | goals2 = 0 | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | club-update = 17:49, 1 June 2026 (UTC) | ntupdate = 17:49, 1 June 2026 (UTC) }} '''Մոհամեդ Ալաաելդին Սոլեյման Մ. Ահմեդ''' (արաբ.՝ محمد علاء الدين سليمان أحمد, ծնվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին), եգիպտացի պրոֆեսիոնալ [[ֆուտբոլիստ]], ով հանդես է գալիս որպես [[դարպասապահ]]՝ [[Եգիպտոսի Պրեմիեր լիգայի]] [[Էլ Գունա|«Էլ Գունա»]] ակումբում և [[Եգիպտոսի ազգային հավանությունում|Եգիպտոսի ազգային]] [[Եգիպտոսի ազգային հավանությունում|հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Ալաան որպես դարպասապահ իր ֆուտբոլային զարգացումն սկսել է եգիպտական ​​ֆուտբոլի ստորին լիգաներում, նախքան [[Եգիպտոսի Երկրորդ դիվիզիոնի]] [[Ալ-Դանայի շրջան|«Էլ Ղանահ»]] ակումբի հիմնական կազմում տեղ զբաղեցնելը։ 2024 թվականի հուլիսին նա տեղափոխել է «Էլ Գունա»՝ ակումբի հետ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, որը գործում է մինչև 2027 թվականը։ Ըստ հաղորդումների՝ տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2,5 միլիոն եգիպտական ​​ֆունտ, իսկ ֆուտբոլիստի ծառայություններով հետաքրքրված էին նաև մի շարք այլ ակումբներ, այդ թվում՝ «Ղազլ Ալ-Մահալա»:<ref>{{Cite news|url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/3222612|title=الجونة يضم حارس مرمى القناة|work=Al-Masry Al-Youm|date=26 July 2024|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> [[Եգիպտոսի Պրեմիեր լիգայում]] անցկացված իր առաջին մրցաշարջանում Ալաան զգալիորեն տպավորություն թողեց՝ ակումբի կազմում իր առաջին երկու մրցաշարջանների ընթացում մասնակելով առաջնության 40 հանդիպման։ 2025-26 մրցաշարջանի առաջին կեսում նա 12 խաղում հինգ անգամ անառիկ պահեց սեփական դարպասը հաստատվելով որպես առաջնորդության ամենաաչքի ընկնող դարպասապահներից մեկը։<ref>{{Cite news|url=https://www.youm7.com/story/2025/3/11/%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%A8%D8%B1%D8%B2/6913920|title=حكاية لاعب من الدرجة الثانية لدورى الأضواء.. محمد علاء أبرز حراس المسابقة|work=Youm7|date=11 March 2025|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> Նրա ելույթները հետաքրքրություն են առաջացրել «Զամալեկի» և «<nowiki/>[[Կերամիկա Կլեոպատրայի»]] ակումբների կողմից՝ 2026 թվականի տարվա ամառային տրանսֆերային պատուհանից առաջ:<ref>{{Cite news|url=https://www.filgoal.com/articles/527293|title=محمد علاء: أترك مفاوضات الأندية لوكيلي.. وأريد أن أصبح حارس مصر الأول|work=FilGoal|date=16 April 2026|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> == Միջազգային կարիերա == Ալաան ընդգրկվել է Եգիպտոսի ազգային հավաքականի՝ [[2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնորդության]] վերջնական 26-հոգանոց հայտացուցակում։ Առաջնությունը նախատեսվում է անցկացնել Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում և Մեքսիկայում։ Նա հայտացուցակում ընդգրկված չորս դարպասապահներից մեկն է ՝ [[Մոհամեդ Էլ Շենավի|Մոհամեդ Էլ-Շենավի]], [[Մոստաֆա Շոբեյր]] և [[Էլ Մահդի Սոլիմանի]] հետ միասին։<ref>{{Cite news|url=https://en.africatopsports.com/egypt-name-final-26-man-squad-for-2026-fifa-world-cup/|title=Egypt Name Final 26-Man Squad for 2026 FIFA World Cup|work=Africa Top Sports|date=May 2026|access-date=1 June 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-mohamed-salah-and-egypt-chase-first-ever-quarter-final-berth-all-players-full-squad-list-key-stats-and-schedule|title=Egypt at FIFA World Cup 2026: All players, full squad list, key stats and schedule|work=Olympics.com|date=May 2026|access-date=1 June 2026}}</ref> ==References== {{reflist}} ==External links== * [https://www.efa.com.eg/ar/%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D9%86/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1/ Profile] at the Egyptian Football Association website {{in lang|ar}} * {{UEFA player|250218694}} {{El Gouna FC squad}} {{Egypt squad 2026 FIFA World Cup}} {{DEFAULTSORT:Alaa, Mohamed}} e92lzdnxzrizuciykitl6kenj2x93z2 10806331 10806329 2026-06-29T14:42:14Z Մկո Ֆռանգյան 172847 10806331 wikitext text/x-wiki {{short description|Egyptian footballer (born 1999)}} {{Use dmy dates|date=May 2026}} {{Infobox football biography | name = Mohamed Alaa | image = | caption = | full_name = Mohamed Alaaeldin Soliman M Ahmed<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce281/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup 2026™ – Squad List: Egypt (EGY) |publisher=FIFA |page=17 |date=2 June 2026 |access-date=2 June 2026}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1999|1|1|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = Egypt | height = 1.88 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = [[El Gouna FC|El Gouna]] | clubnumber = 23 | years1 = 2024 | clubs1 = [[El Qanah FC|El Qanah]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2024– | clubs2 = [[El Gouna FC|El Gouna]] | caps2 = 62 | goals2 = 0 | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | club-update = 17:49, 1 June 2026 (UTC) | ntupdate = 17:49, 1 June 2026 (UTC) }} '''Մոհամեդ Ալաաելդին Սոլեյման Մ. Ահմեդ''' (արաբ.՝ محمد علاء الدين سليمان أحمد), ծնվել է 1999 թվականի հունվարի 1-ին), եգիպտացի պրոֆեսիոնալ [[ֆուտբոլիստ]], ով հանդես է գալիս որպես [[դարպասապահ]]՝ [[Եգիպտոսի Պրեմիեր լիգայի]] [[Էլ Գունա|«Էլ Գունա»]] ակումբում և [[Եգիպտոսի ազգային հավանությունում|Եգիպտոսի ազգային]] [[Եգիպտոսի ազգային հավանությունում|հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Ալաան որպես դարպասապահ իր ֆուտբոլային զարգացումն սկսել է եգիպտական ​​ֆուտբոլի ստորին լիգաներում, նախքան [[Եգիպտոսի Երկրորդ դիվիզիոնի]] [[Ալ-Դանայի շրջան|«Էլ Ղանահ»]] ակումբի հիմնական կազմում տեղ զբաղեցնելը։ 2024 թվականի հուլիսին նա տեղափոխել է «Էլ Գունա»՝ ակումբի հետ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, որը գործում է մինչև 2027 թվականը։ Ըստ հաղորդումների՝ տրանսֆերի արժեքը կազմել է 2,5 միլիոն եգիպտական ​​ֆունտ, իսկ ֆուտբոլիստի ծառայություններով հետաքրքրված էին նաև մի շարք այլ ակումբներ, այդ թվում՝ «Ղազլ Ալ-Մահալա»:<ref>{{Cite news|url=https://www.almasryalyoum.com/news/details/3222612|title=الجونة يضم حارس مرمى القناة|work=Al-Masry Al-Youm|date=26 July 2024|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> [[Եգիպտոսի Պրեմիեր լիգայում]] անցկացված իր առաջին մրցաշարջանում Ալաան զգալիորեն տպավորություն թողեց՝ ակումբի կազմում իր առաջին երկու մրցաշարջանների ընթացում մասնակելով առաջնության 40 հանդիպման։ 2025-26 մրցաշարջանի առաջին կեսում նա 12 խաղում հինգ անգամ անառիկ պահեց սեփական դարպասը հաստատվելով որպես առաջնորդության ամենաաչքի ընկնող դարպասապահներից մեկը։<ref>{{Cite news|url=https://www.youm7.com/story/2025/3/11/%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%A8%D8%B1%D8%B2/6913920|title=حكاية لاعب من الدرجة الثانية لدورى الأضواء.. محمد علاء أبرز حراس المسابقة|work=Youm7|date=11 March 2025|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> Նրա ելույթները հետաքրքրություն են առաջացրել «Զամալեկի» և «<nowiki/>[[Կերամիկա Կլեոպատրայի»]] ակումբների կողմից՝ 2026 թվականի տարվա ամառային տրանսֆերային պատուհանից առաջ:<ref>{{Cite news|url=https://www.filgoal.com/articles/527293|title=محمد علاء: أترك مفاوضات الأندية لوكيلي.. وأريد أن أصبح حارس مصر الأول|work=FilGoal|date=16 April 2026|access-date=1 June 2026|language=ar}}</ref> == Միջազգային կարիերա == Ալաան ընդգրկվել է Եգիպտոսի ազգային հավաքականի՝ [[2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնորդության]] վերջնական 26-հոգանոց հայտացուցակում։ Առաջնությունը նախատեսվում է անցկացնել Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում և Մեքսիկայում։ Նա հայտացուցակում ընդգրկված չորս դարպասապահներից մեկն է ՝ [[Մոհամեդ Էլ Շենավի|Մոհամեդ Էլ-Շենավի]], [[Մոստաֆա Շոբեյր]] և [[Էլ Մահդի Սոլիմանի]] հետ միասին։<ref>{{Cite news|url=https://en.africatopsports.com/egypt-name-final-26-man-squad-for-2026-fifa-world-cup/|title=Egypt Name Final 26-Man Squad for 2026 FIFA World Cup|work=Africa Top Sports|date=May 2026|access-date=1 June 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-mohamed-salah-and-egypt-chase-first-ever-quarter-final-berth-all-players-full-squad-list-key-stats-and-schedule|title=Egypt at FIFA World Cup 2026: All players, full squad list, key stats and schedule|work=Olympics.com|date=May 2026|access-date=1 June 2026}}</ref> ==References== {{reflist}} ==External links== * [https://www.efa.com.eg/ar/%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D9%86/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A1/ Profile] at the Egyptian Football Association website {{in lang|ar}} * {{UEFA player|250218694}} {{El Gouna FC squad}} {{Egypt squad 2026 FIFA World Cup}} {{DEFAULTSORT:Alaa, Mohamed}} p566sau4fmwe6ylf691jfya02z7pse5 0 1332191 10806357 10804888 2026-06-29T16:26:32Z Խմբագրող 136173 10806357 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Համա''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَمَاة ٱلْكَبِير}})։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Համայի մարզ]]ի [[Համա|համանուն]] կենտրոնում՝ քաղաքի միջնաբերդից մոտավորապես 400 մետր արևմուտք։ Կառուցվել է 8-րդ դարում, մեծ մասամբ ավերվել է 1982 թվականի [[Համայի կոտորած (1982)|Համայի կոտորածի]] ժամանակ և հետագայում վերակառուցվել։ == Պատմություն == [[File:Mamluk minaret of Hama Great Mosque.JPG|left|thumb|Մզկիթի բակի և դրա մամլուքյան մինարեթի (ավելացվել է 1427 թվականին) տեսարանը, Քրեսվելի 1919 թվականի լուսանկարում]] Շենքի տեղը սկզբում հռոմեական տաճար էր, որը թվագրվում է 3-րդ դարով<ref name=":0">{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=SuQtAQAAIAAJ |title=Monuments of Syria: A Guide |publisher=Bloomsbury Academic |year=2009 |isbn=978-1-86064-244-9 |pages=164 |language=en |orig-date=1992}}</ref>: Այն վերածվել է եկեղեցու [[Բյուզանդական կայսրություն|Բյուզանդական կայսրության]] դարաշրջանում, հավանաբար մ.թ. 6-րդ դարում<ref name=OKane>{{Cite book |last=O'Kane |first=Bernard |title=Creswell Photographs Re-examined: New Perspectives on Islamic Architecture |publisher=American University in Cairo Press |year=2009 |isbn=978-977-416-244-2 |pages=219–246 |language=en |chapter=The Great Mosque of Hama Redux |chapter-url=https://books.google.com/books?id=cKEB886IYPEC&pg=PA219}}</ref>:  Այն վերածվել է մզկիթի վաղ իսլամական դարաշրջանում, չնայած այս վերածման մանրամասները և ամսաթիվը գիտնականների կողմից քննարկման առարկա են եղել<ref name=OKane/><ref name=Guidetti>{{Cite book |last=Guidetti |first=Mattia |url=https://books.google.com/books?id=3n5yDQAAQBAJ&pg=PA25 |title=In the Shadow of the Church: The Building of Mosques in Early Medieval Syria |publisher=Brill |year=2016 |isbn=978-90-04-32883-9 |language=en}}</ref>:  Մինչև իր հետագա ոչնչացումը շենքը պարունակում էր բազմաթիվ վերօգտագործված տարրեր, որոնք թվագրվում են հռոմեական կամ քրիստոնեական բյուզանդական դարաշրջաններին։ 14-րդ դարի մուսուլման պատմաբան [[Աբու ալ-Ֆիդա]]ն պնդում է, որ եկեղեցին վերածվել է մզկիթի անմիջապես քաղաքի նվաճումից հետո՝ 636-637 թվականներին, խալիֆ [[Օմար իբն ալ-Խատտաբ|Oմարի]] օրոք, սակայն ժամանակակից գիտնականները կասկածներ են հայտնել այս թվագրման վերաբերյալ, քանի որ այն, կարծես, անհավանականորեն վաղ է<ref name=OKane/><ref name=Guidetti/>: Ոմանք, ինչպիսին է Բեռնարդ Օ'Քեյնը, ենթադրել են, որ վերածումը տեղի է ունեցել [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայյանների]] ժամանակաշրջանում (7-րդ դարի վերջ կամ 8-րդ դարի սկիզբ), մինչդեռ Մարիա Գվիդետին ենթադրել է, որ դա կարող է լինել 8-րդ դարի վերջում՝ [[Աբբասյան խալիֆայություն|Աբբասյանների]] վաղ շրջանում<ref name=Guidetti/>։ Վեճեր են եղել նաև մզկիթի ֆիզիկական տարրերի թվագրման շուրջ. Ժան Սովաժեն պնդում էր, որ բակի ռիվակները (կամարակապ սրահները) և աղոթասրահի արևելյան և արևմտյան պատերը կարող են թվագրվել Օմայյանների ժամանակաշրջանին, մինչդեռ Քրեսվելը կասկածի տակ են դնում այս թվագրումը<ref name=OKane/>։ Մեծ մզկիթն ունի երկու մինարեթ. մեկը քառակուսի հիմքով աշտարակ է, որը հարակից է աղոթասրահին, և մակերեսին գտնվող արձանագրությունից ելնելով՝ թվագրվում է մ.թ. 1124 թվականին, չնայած որոշները պնդում են, որ դրա հիմքը Ումայադների ծագում ունի<ref name="Mannheim"/>, մինչդեռ մյուսները պնդում են, որ այն կառուցվել է մ.թ. 1153 թվականին<ref name="Ring">{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=R44VRnNCzAYC |title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa |last2=Berney |first2=K.A. |last3=Salkin |first3=Robert M. |last4=La Boda |first4=Sharon |last5=Watson |first5=Noelle |last6=Schellinger |first6=Paul |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=1-884964-03-6 |page=138}}</ref>։ Երկրորդ մինարեթն ութանկյուն ձև ունի և կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից մ.թ. 1427 թվականին<ref name="Mannheim">{{Cite book |last=Mannheim |first=Ivan |url=https://books.google.com/books?id=GOJ80DlXwwMC&dq=nouri+mosque+homs&pg=PA205 |title=Syria & Lebanon Handbook: The Travel Guide |publisher=Footprint Travel Guides |year=2001 |isbn=978-1-900949-90-3 |page=218}}</ref>։ Հյուսիսային գլխավոր բակի կողքին գտնվում է ավելի փոքր քառակուսի բակ, որտեղ գտնվում են 13-րդ դարի երկու [[Այյուբյան սուլթանություն|Այյուբյան]] սուլթանների դամբարանները<ref name="Mannheim"/>։ Մզկիթը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել է Սիրիայի կառավարության կողմից՝ պատմական հին քաղաքի մեծ մասի հետ միասին, 1982 թվականին Համա քաղաքում քաղաքացիական հակամարտության ժամանակ<ref name=OKane/>։ Հետագայում այն ​​վերակառուցվել է Սիրիայի կառավարության հնությունների վարչության կողմից<ref name="Mannheim"/>։ 2001 թվականին վերակառուցումն ավարտվել է<ref name="Ring"/>։ Վերակառուցումը կատարվել է պատմական շենքի նախագծով<ref name=":0" />, սակայն վերակառուցված մզկիթի բոլոր մանրամասները չեն համապատասխանում բնօրինակին<ref name=OKane/>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)|Մեծ մզկիթ]], [[Հալեպ]] * [[Խալիդ իբն ալ-Վալիդ մզկիթ]], [[Հոմս]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Համա]] [[Կատեգորիա:Համայի մարզի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] hu8occv8d3m30doti56i54ky87vik6y 0 1332379 10806637 10806226 2026-06-30T09:28:17Z Ապատ63 36683 Ապատ63 տեղափոխեց էջը «[[Որակյալ մեծամասնություն]]»-ից «[[Խորհրդարանական մեծամասնություն]]»: այլ անվանում․ հոդվածում խոսվում է նաև Կայուն՝ 2/3, Որակյալ՝ 3/5 և այլն մեծամասնությունների մասին տարբեր երկներում 10806226 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}} '''Սահմանադրական մեծամասնություն''' կամ '''որակյալ մեծամասնություն,''' պահանջ, որի դեպքում առաջարկն անցնելու համար պետք է ստանա աջակցության որոշակի մակարդակ, որն ավելի բարձր է, քան պարզ/բացարձակ [[Մեծամասնություն|մեծամասնությունը]] (որը երբեմն արտահայտվում է «50% + 1 [[Քվեարկություն|քվե]]» բանաձևով) Որակյալ մեծամասնությունը գերազանցում է այդ կեսի (1/2) շեմը և սահմանվում է հատուկ, կարևորագույն որոշումների համար (օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխություն)։ Որակյալ մեծամասնության օրինակներ են՝ 3/5-ը (60%), 2/3-ը (66.6%) կամ 3/4-ը (75%)։ [[Ժողովրդավարություն|Ժողովրդավարության]] մեջ որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են օգնել կանխելու այն իրավիճակը, երբ մեծամասնությունը ոտնահարում է փոքրամասնության հիմնարար իրավունքները։ Թեև այն կարող է նաև խոչընդոտել խնդիրներին արագ արձագանքելու ջանքերին և երբեմն խրախուսել կոռուպցիոն փոխզիջումներ, երբ անհրաժեշտ է լինում կոնկրետ գործողություններ ձեռնարկել։ [[Սահմանադրական օրենք|Սահմանադրական]] փոփոխությունները, հատկապես այն կետերի դեպքում, որոնք ունեն հատուկ պաշտպանվածություն (ամրագրված դրույթներ), [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմնում]] սովորաբար պահանջում են որակյալ մեծամասնության աջակցություն։ [[Կոնսենսուսային ժողովրդավարություն|Կոնսենսուսային ժողովրդավարության]] մոդելում որակյալ մեծամասնության կանոնը կիրառվում է դեպքերի մեծամասնությունում։ == Պատմություն == Որակյալ մեծամասնության կանոնի առաջին հայտնի կիրառումը եղել է [[Հին Հռոմ|Հին Հռոմի]] ատենակալների դատարաններում՝ մ.թ.ա. 100-ական թվականներին<ref name="schwartzberg">{{Cite book |last=Schwartzberg |first=Melissa |author-link=Melissa Schwartzberg |url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ |title=Counting the Many: The Origins and Limits of Supermajority Rule |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-0-521-19823-3 |location=Cambridge |pages=44-46 |chapter=Prelude: Acclamation and Aggregation in the Ancient World - The Origin of Supermajority Rules |quote=Although a supermajority was necessary to demonstrate the sufficiency of the case – the presence of adequate information to form a judgment – a majority sufficed to convict. (p.&nbsp;46) |access-date=2016-12-05 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ}}</ref>։ Որոշ դեպքերում ատենակալների երկու երրորդը պետք է հաստատեր որոշում կայացնելու պատրաստակամությունը, նախքան հարցը պարզ մեծամասնությամբ քվեարկության դրվելը։ Հռոմի պապ Ալեքսանդր III-ը (1159-1181) 1179 թվականին կայացած [[Լաթերանի եկեղեցական ժողով|Լաթերանի]] երրորդ [[Տիեզերական ժողովներ|տիեզերական ժողովում]] ներմուծել է որակյալ մեծամասնության կանոնը [[Կոնկլավ|պապական ընտրությունների]] համար<ref>{{Harvp|Schwartzberg|2013|pp= 51, 58–59}}</ref>։ Միացյալ Նահանգների [[ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն|Դեմոկրատական կուսակցության]] կողմից [[ԱՄՆ նախագահ|ԱՄՆ նախագահի]] առաջադրման անդրանիկ համագումարում, որը կայացել է 1832 թվականին, կուսակցության կողմից ընդունվել է մի կանոն, որով նախագահի թեկնածուի ընտրության համար պահանջվում էր Դեմոկրատական համագումարի պատվիրակների ձայների երկու երրորդը<ref>{{Cite book |last=Bensel |first=Richard Franklin |url=https://archive.org/details/passionpreferenc00bens |title=Passion and Preferences: William Jennings Bryan and the 1896 Democratic Convention |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |page=[https://archive.org/details/passionpreferenc00bens/page/n150 131] |url-access=limited}}</ref>։ Այս կանոնը [[Քաղաքացիական պատերազմը ԱՄՆ-ում|Քաղաքացիական պատերազմից]] հետո հարավային դեմոկրատներին ''փաստացի'' վետոյի իրավունք էր տալիս ցանկացած թեկնածուի նկատմամբ։ Կանոնը գործել է մինչև 1936 թվականը՝ դրա չեղարկումը<ref>{{Cite book |last=Schulman |first=Bruce J. |title=From Cotton Belt to Sunbelt: Federal Policy, Economic Development, and the Transformation of the South, 1938–1980 |publisher=Duke University Press |year=1994 |page=45}}</ref>։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության]] [[Վավերացում|վավերացումը]] խթանելու համար գրված «Ֆեդերալիստական հոդվածներում» (''The Federalist Papers'') [[Ալեքսանդր Համիլթոն|Ալեքսանդր Համիլթոնը]] և [[Ջեյմս Մեդիսոն (քաղաքական գործիչ)|Ջեյմս Մեդիսոնը]] քննադատաբար են մոտեցել որակյալ մեծամասնության պահանջներին<ref>{{Cite book |last=Hamilton |first=Alexander |url=https://standardebooks.org/ebooks/alexander-hamilton_john-jay_james-madison/the-federalist-papers |title=The Federalist Papers |last2=Jay |first2=John |last3=Madison |first3=James |date=2026-05-21 |publisher=Standard Ebooks}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drexler |first=Ken |title=Research Guides: Federalist Papers: Primary Documents in American History: Full Text of The Federalist Papers |url=https://guides.loc.gov/federalist-papers/full-text |access-date=2026-06-22 |website=guides.loc.gov |language=en}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 22»-ում Համիլթոնը գրել է, որ վնասակար օրենսդրության ընդունումը կանխելու հետ մեկտեղ՝ նման պահանջները նաև խոչընդոտում են օգտակար օրենսդրության ընդունմանը, և «դրանց իրական ազդեցությունն է՝ կաշկանդել վարչակազմը, ջլատել կառավարության էներգիան և հարգելի մեծամասնության կանոնավոր քննարկումներն ու որոշումները փոխարինել աննշան, անհանգիստ կամ կոռումպացված խունտայի հաճույքով, քմահաճույքով կամ արհեստական հնարքներով»: Համիլթոնը նաև նշել է, որ նման պահանջը կխրախուսի «հանրային բարիքի անընդունելի զիջումները»<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 22, [14 December 1787] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0179}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 58»-ում Մեդիսոնը գրել է, որ որակյալ մեծամասնության պահանջները կարող են օգնել խոչընդոտել «շտապողական և կողմնակալ միջոցառումների» ընդունումը, բայց «բոլոր այն դեպքերում, երբ արդարադատությունը կամ ընդհանուր բարիքը կարող են պահանջել նոր օրենքների ընդունում կամ ակտիվ միջոցառումների իրականացում, ազատ կառավարման հիմնարար սկզբունքը կշրջվի: Այլևս մեծամասնությունը չի իշխի. իշխանությունը կփոխանցվի փոքրամասնությանը»: Մեդիսոնը նաև հավելել է, որ նման պահանջները կխրախուսեն [[Սեցեսիա|անջատողականությունը]]<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 58, [20 February 1788] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0207}}</ref>։ == Ընդհանուր շեմեր == [[Մեծամասնություն|Պարզ մեծամասնությունը]] կամ տրված ձայների կեսից ավելին, [[Քվեարկություն|քվեարկության]] ամենատարածված ձևաչափն է։ Ի տարբերություն պարզ մեծամասնության՝ որակյալ մեծամասնությունը կարող է սահմանվել ցանկացած [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակով]] կամ [[Տոկոս|տոկոսով]], որն ավելի մեծ է, քան [[Մեկ երկրորդ|կեսը]]<ref>See dictionary definition of "supermajority" at [http://www.thefreedictionary.com/supermajority thefreedictionary.com]. "[http://www.thefreedictionary.com/Qualified+majority Qualified majority]" redirects to this definition.</ref><ref>{{Cite book |last=Schermers |first=Henry G. |url=https://books.google.com/books?id=OMXToQLp21UC&pg=PA562 |title=International Institutional Law: Unity Within Diversity |last2=Blokker |first2=Niels M. |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=2011 |isbn=978-90-04-18798-6 |edition=Fifth Revised |location=Leiden, The Netherlands |pages=561–563}}</ref>։ Որակյալ մեծամասնությունների ամենակիրառելի տարբերակներն են երեք հինգերորդը (60%), երկու երրորդը (66.666...%) և երեք քառորդը (75%)։ Շատ դեպքերում, եթե որակյալ մեծամասնության հաշվարկի արդյունքում ստացվում է [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակային թիվ]] կամ ձայների տոկոսը տալիս է ոչ [[ամբողջ թիվ]], ապա այն կլորացվում է դեպի վեր՝ մինչև հաջորդ ամբողջ թիվը։ === Երեք չորրորդ === Երեք չորրորդի (3/4 կամ 75%) որակյալ մեծամասնությունն աշխարհում կիրառվող ամենաբարձր, ամենախիստ և հազվադեպ հանդիպող քվեարկության շեմերից է։ Այն օգտագործվում է միայն այնպիսի բացառիկ դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ապահովել գրեթե բացարձակ կոնսենսուս (համաձայնություն) քաղաքական ուժերի, նահանգների կամ ընկերության բաժնետերերի միջև։ [[ԱՄՆ Սահմանադրության 17-րդ փոփոխություն|ԱՄՆ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն]]՝ Սահմանադրության մեջ որևէ փոփոխություն (լրացում) վերջնականապես ուժի մեջ մտնելու համար այն պետք է վավերացվի ԱՄՆ նահանգների երեք չորրորդի (3/4) կողմից։ Քանի որ ԱՄՆ-ն ունի 50 նահանգ, ապա փոփոխությունն անցնելու համար անհրաժեշտ է առնվազն 38 նահանգների օրենսդիր մարմինների պաշտոնական համաձայնությունը{{ref+|Նախքան նահանգների վավերացմանը հասնելը, փոփոխությունը պետք է պաշտոնապես առաջադրվի: Դրա համար նույնպես գոյություն ունի երկու ճանապարհ՝ Կոնգրեսի միջոցով (ամենակիրառելին) Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի երկու երրորդի (2/3) կողմնակից ձայներով և նահանգների նախաձեռնությամբ (երբեք չի կիրառվել)՝ նահանգների 2/3-ի (34 նահանգ) պահանջով Կոնգրեսը հրավիրում է Ազգային համաժողով: Այս բարդությունների պատճառով է, որ ԱՄՆ Սահմանադրությունը մնում է կայուն և հազվադեպ փոփոխվող:|Ն}}։ Սա այնքան բարդ շեմ է, որ ԱՄՆ պատմության ընթացքում առաջադրված հազարավոր [[ԱՄՆ Սահմանադրություն#Սահամադրության ուղղումները|սահմանադրական փոփոխություններից միայն 27-ին է հաջողվել]] անցնել այս ֆիլտրը{{ref+|[[ԱՄՆ Սահմանադրության Առաջին փոփոխություն|Իրավունքների բիլլը (Bill of Rights) առաջին 10 փոփոխություններն են]], որոնք ընդունվել են միասին՝ 1791 թվականին, Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելուց անմիջապես հետո:|Ն}}<ref>{{Cite news |date=2015-11-04 |title=The Bill of Rights: A Transcription |url=https://www.archives.gov/founding-docs/bill-of-rights-transcript |access-date=2026-06-22 |work=National Archives |language=en}}</ref>։ Վերջին փոփոխությունը (27-րդ) վավերացվել է 1992 թվականին (այն սահմանափակում է Կոնգրեսի անդամների աշխատավարձերի բարձրացումը մինչև հաջորդ ընտրությունները): Հետաքրքիր է, որ այս փոփոխությունն առաջադրվել էր դեռևս 1789 թվականին և վավերացման շեմը հաղթահարել է միայն 203 տարի անց<ref>{{Cite news |last=Berke |first=Richard L. |date=1992-05-08 |title=1789 Amendment Is Ratified But Now the Debate Begins |url=https://www.nytimes.com/1992/05/08/us/1789-amendment-is-ratified-but-now-the-debate-begins.html |access-date=2026-06-22 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Շատ միջազգային պայմանագրերում և կազմակերպություններում 75% որակյալ մեծամասնությունը կիրառվում է նոր անդամներ ընդունելու, կանոնադրությունը փոփոխելու կամ ֆինանսական խոշոր պարտավորություններ սահմանելու համար, որպեսզի մեծ պետությունները չկարողանան ճնշել փոքր երկրներին։ Խոշոր բաժնետիրական ընկերություններում սովորական որոշումները (օրինակ՝ տնօրենի ընտրությունը) կայացվում են պարզ մեծամասնությամբ (50%+1)։ Սակայն փոքր բաժնետերերին խոշոր բաժնետերերի կամային որոշումներից պաշտպանելու համար ընկերության կանոնադրությամբ հաճախ սահմանվում է 75% (3/4) ձայների շեմ հետևյալ ճակատագրական հարցերի համար. * ընկերության լուծարում (փակում) կամ սնանկացման գործընթացի սկիզբ * մեկ այլ խոշոր ընկերության հետ միաձուլում (M&A) կամ կլանում * կանոնադրական կապիտալի կտրուկ փոփոխություն։Եթե կազմակերպության անդամների կամ պատգամավորների ընդհանուր թվից 3/4 հաշվարկելիս ստացվում է կոտորակային թիվ, իրավունքի տրամաբանությամբ այն միշտ կլորացվում է դեպի վեր։ ''Օրինակ''․ Եթե խորհրդի անդամների թիվը 15 է, ապա 15 × 0.75 = 11.25։ Եթե կլորացվեր մաթեմատիկորեն, կդառնար 11 ձայն, բայց 11 ձայնը 75%-ից պակաս է (73.3% է)։ Ուստի, որոշումը չի կարող ընդունվել, քանի որ պահանջվում է առնվազն 12 «կողմ» ձայն։ === Երկու երրորդ === Ձայների երկու երրորդի (2/3) անվերապահ պահանջը նշանակում է տրված ձայների առնվազն երկու երրորդի աջակցությունը<ref name="Robert2011402">{{harvp|Robert|2011|p = 402}}.p</ref><ref name="Robert2011401">{{Cite book |last=Robert |first=Henry M. |title=[[Robert's Rules of Order]] Newly Revised |publisher=[[Da Capo Press]] |year=2011 |isbn=978-0-306-82020-5 |edition=11th |location=Philadelphia |page=401 |language=zen |display-authors=etal}}</ref><ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 5) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Քվեարկության այս ձևաչափը համարժեք է նրան, որ «կողմ» ձայների թիվը պետք է առնվազն երկու անգամ գերազանցի «դեմ» ձայների թվին{{ref+| 1=2/3-ի կանոնի դեպքում, եթե կա 2 «դեմ», ապա անցնելու համար պետք է լինի առնվազն 4 «կողմ» (4 կողմ + 2 դեմ = 6 ձայն, որի 2/3-ը հենց 4-ն է)։ Այսինքն՝ կողմերը պետք է գերազանցեն դեմերին առնվազն 2 անգամ։|2=Ն}}<ref>{{Harvp|Robert|2011|p=406}}</ref>։ Կախված կանոնակարգից՝ երկու երրորդի հաշվարկման ժամանակ [[Ձեռնպահություն|ձեռնպահներն]] ու բացակաները կարող են հաշվի առնվել տարբեր կերպ<ref name="Robert2011401" />. * Ըստ ներկա և քվեարկողների թվի․ Եթե հատուկ նշում չկա, ձեռնպահներն ու բացակայությունները պարզապես դուրս են մնում հաշվարկից։ * Ըստ մարմնի ամբողջական կազմի․ Եթե կանոնադրության մեջ հստակ նշված է, որ պահանջվում է, օրինակ, «ընտրված և երդում տված անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդը»<ref name="Robert2011402" />, ապա ձեռնպահներն ու բացակաները փաստացի հավասարեցվում են «դեմ» ձայներին։ * Ըստ ներկաների թվի․ Եթե պահանջը սահմանված է որպես «ներկաների երկու երրորդը», ապա ձեռնպահները հաշվվում են որպես «դեմ», իսկ բացակաները չեն ազդում քվորումի վրա<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 6) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Օրինակ (ըստ ներկա և քվեարկողների), եթե կա 100 ընտրող, որակյալ մեծամասնության համար անհրաժեշտ է 67 ձայն (100-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)։ Սակայն, եթե 2 ընտրող բացակայում է կամ ձեռնպահ է մնում (և նրանք չեն հաշվվում), քվեարկողների ընդհանուր թիվը դառնում է 98, իսկ անհրաժեշտ շեմը նվազում է մինչև 66 ձայն (98-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)<ref>{{harvp|Robert|2011|p=403}}</ref>։ [[Իտալիա|Իտալիայում]] 1948-1993 թվականներին [[Իտալիայի Սենատ|Սենատը]] բաժանված էր միամանդատ ընտրատարածքների, որտեղ [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|FPTP համակարգով]] ընտրվելու համար անհրաժեշտ էր ձայների երկու երրորդի մեծամասնությունը։ Սովորաբար դրան հասնում էին միայն Հարավային [[Բոլցանո (գավառ)|Տիրոլի գերմանախոս փոքրամասնությունը ներկայացնող]] Ժողովրդական կուսակցության սենատորները․ արդյունքում՝ մյուս սենատորների մեծ մասն ընտրվում էր տարածաշրջանային ընտրատարածքներում՝ կուսակցական ցուցակներով համամասնական կարգով<ref>{{Cite web |title=Il sistema elettorale per il Senato |url=http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618084220/http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-date=2009-06-18 |access-date=2025-06-05 |website=web2003.senato.it |language=it}}</ref>։ Երկու երրորդի շեմը [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] մեջ ամենատարածված որակյալ մեծամասնության պահանջն է։ Այն սահմանված է I հոդվածում՝ նախագահական վետոյի հաղթահարման, II հոդվածում՝ միջազգային պայմանագրերի վավերացման ու իմպիչմենտի արդյունքում նախագահի պաշտոնանկության, և V հոդվածում՝ Կոնգրեսի կամ նահանգների կողմից սահմանադրական փոփոխությունների առաջադրման համար։ Երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության վրա հիմնված կոնսենսուսային համակարգերը մասամբ արտացոլում են նաև «Բյուզանդական սխալների հանդուրժողականության» տեխնիկական-մաթեմատիկական հատկանիշները։ Այս ալգորիթմը համակարգչային ցանցերում պահանջում է մասնակիցների ավելի քան երկու երրորդի կոնսենսուսային համաձայնությունը<ref>{{Cite journal |last=Lamport |first=Leslie |last2=Shostak |first2=Robert |last3=Pease |first3=Marshall |date=1982-07-05 |title=The Byzantine Generals Problem |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/byzantine-generals-problem/ |journal=ACM Transactions on Programming Languages and Systems |language=en-US |pages=382–401}}</ref>։ === Երեք հինգերորդ === Որակյալ մեծամասնության մեկ այլ տարածված տեսակ է երեք հինգերորդը (60%)։ Այս պահանջը, կախված կանոնակարգից, նույնպես կարող է հաշվարկվել ինչպես մարմնի ամբողջական կազմի, այնպես էլ միայն ներկաների թվի հիման վրա։ 2006 թվականին ԱՄՆ [[Ֆլորիդա (նահանգ)|Ֆլորիդա նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվեց՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար պահանջելով առնվազն 60% մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Florida Amendment 3, 60% Majority Requirement for Constitutional Amendments Amendment (2006) |url=https://ballotpedia.org/wiki/index.php?title=Florida_Amendment_3,_Supermajority_Vote_Required_to_Approve_a_Constitutional_Amendment_(2006)&mobileaction=toggle_view_desktop |website=Ballotpedia}}</ref>։ [[Լեհաստան|Լեհաստանում]] [[Լեհաստանի խորհրդարան|խորհրդարանի]] [[Ստորին պալատ|ստորին պալատը]]՝ [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը]], պահանջում է ներկա պատգամավորների ձայների երկու երրորդի փոխարեն՝ երեք հինգերորդի (60%) որակյալ մեծամասնություն՝ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահի]] [[Վետո|վետոն]] հաղթահարելու (խորհրդարանն իր ձայների ուժով առաջ է մղում օրենքը) համար<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ փետրվարի 6 |title=Konwencja PO. Budka proponuje Koalicję 276. "Tyle głosów potrzebnych do przejęcia władzy" |url=https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,26762104,konwencja-po-276-glosow-potrzebnych-do-przejecia-wladzy.html |access-date=2021-07-06 |website=gazetapl |language=pl}}</ref>։ === 55% === 2006 թվականին [[Չեռնոգորիա|Չեռնոգորիայի]] անկախության [[Հանրաքվե|հանրաքվեից]] առաջ Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ [[Միրոսլավ Լայչակ|Միրոսլավ Լայչակն]] առաջարկել է միջանկյալ լուծում․ անկախության հռչակման համար սահմանել կողմ ձայների 55% (ոչ թե սովորական 50%+1-ը) որակյալ մեծամասնության շեմ՝ առնվազն 50% ընտրական մասնակցության պայմանով, որը հայտնի է դարձել որպես «55/50 կանոն»<ref>[https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/b42-montenegro-s-referendum.pdf Montenegro’s Referendum]․ Crisis Group Europe Briefing N°42, 30 May 2006</ref><ref>{{Cite web |title=Referendum on independence 2006 Montenegro |url=https://www.robert-schuman.eu/en/monitor/516-referendum-on-independence-in-montenegro-21st-may-2006 |access-date=2026-06-22 |website=www.robert-schuman.eu |language=fr}}</ref>։ Այս ընթացակարգն, որն ի վերջո ընդունվել է Չեռնոգորիայի կառավարության կողմից, արժանացել է քննադատության (վարչապետ Միլո Ջուկանովիչի գլխավորությամբ), քանի որ շրջանցում էր երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն պահանջելու ավանդական պրակտիկան։ Վերջինս կիրառվել էր նախկին Հարավսլավիայի բոլոր երկրներում (ներառյալ Չեռնոգորիայի՝ 1992 թվականի նախորդ հանրաքվեն)։ Բացի այդ, մասնակցության 50%-ի պահանջը նույնպես քննադատվել է ընտրություններին «չմասնակցելու (կամ տակտիկական բոյկոտի) պարադոքսներ»{{ref+|Եթե սահմանվում է պարտադիր 50% մասնակցություն, ապա անկախության հակառակորդներին ձեռնտու է ոչ թե գնալ ու «Դեմ» քվեարկել (որով կօգնեին ապահովել պահանջվող 50% մասնակցության շեմը՝ քվորումը), այլ պարզապես չգնալ ընտրության, տապալել քվորումը և այդպիսով չեղարկել հանրաքվեն։ Առաջանում էր մի իրավիճակ, երբ անկախությանը կողմ արտահայտված 54.9% մեծամասնությունը կարող էր պարտվել 45.1% փոքրամասնությանը։|Ն}} առաջացնելու ռիսկի պատճառով, երբ ընտրություններին չմասնակցելն է դառնում քաղաքական տակտիկա<ref>{{Cite journal |last=Duddy |first=Conal |date=2014-08-01 |title=Condorcet’s principle and the strong no-show paradoxes |url=https://doi.org/10.1007/s11238-013-9401-4 |journal=Theory and Decision |language=en |volume=77 |issue=2 |pages=275–285 |doi=10.1007/s11238-013-9401-4 |issn=1573-7187}}</ref>։ 2016 թվականին [[Կոլորադո|ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվել է՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար սահմանելով 55% որակյալ մեծամասնության պահանջ։ Նախկինում այդպիսի որոշումների ընդունման համար բավարար էր պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Colorado Imposition of Distribution and Supermajority Requirements for Citizen-Initiated Constitutional Amendments, Amendment 71 (2016) |url=https://ballotpedia.org/Colorado_Imposition_of_Distribution_and_Supermajority_Requirements_for_Citizen-Initiated_Constitutional_Amendments,_Amendment_71_(2016) |access-date=2017 թ․ հունվարի 15 |website=Ballotpedia}}</ref>։ == Հայաստանում որակյալ մեծամասնության կարգավորում == [[Հայաստան|Հայաստանի]] իրավական համակարգում (ներառյալ [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովում]] և [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրությունում]]) [[Պատգամավոր|պատգամավորների]] ձայների ''որակյալ մեծամասնությու''ն է կիրառվում բացառիկ, ռազմավարական նշանակություն ունեցող հարցերում։ Հիմնական շեմերը հետևյալն են․ * Երեք հինգերորդ (3/5), որը կազմում է առնվազն 65 «կողմ» ձայն։ Պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների այս հարաբերակցությունը կիրառվում է օրինակ՝ [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանի]], [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի]], [[Հայաստանի կենտրոնական բանկ|Կենտրոնական բանկի նախագահի]], Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամների ընտրությունների, Սահմանադրական օրենքների ընդունման (օրինակ՝ Ընտրական օրենսգիրք, Դատական օրենսգիրք, «ԱԺ կանոնակարգ» օրենք) համար։ * Երկու երրորդ (2/3), որը կազմում է առնվազն 72 «կողմ» ձայն։ Կիրառվում է առավել կարևոր հարցերի դեպքում (օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծն ընդունելու կամ հանրաքվեի դնելու որոշման ընդունման համար, նաև Հանրապետության նախագահին պաշտոնանկ անելու համար, եթե առկա է Սահմանադրական դատարանի եզրակացությունը)։ «Երեք չորրորդ» (3/4) շեմը Հայաստանի խորհրդարանական քվեարկություններում գրեթե չի հանդիպում, քանի որ ամենաբարձր որակյալ մեծամասնությունը սովորաբար սահմանվում է երկու երրորդով։ ''Պարզ մեծամասնություն'' է պահանջվում սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս, կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետ]] ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ հետևյալ տարբերություններով․ * Քվեարկությանը <big>մասնակցած</big> պատգամավորների թվի պարզ/ բացարձակ մեծամասնությունը (50%+1) կիրառվում է սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս (օրինակ՝ Քաղաքացիական կամ Քրեական օրենսգրքերի փոփոխություններ)։ Ընդ որում, որոշումն ընդունված է համարվում միայն այն դեպքում, եթե քվեարկությանը մասնակցել է պատգամավորների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (107 պատգամավորից առնվազն 54 պատգամավոր){{ref+|Օրինակ, եթե դահլիճում ներկա է և քվեարկում է 60 պատգամավոր, ապա օրենքն անցնելու համար անհրաժեշտ է ընդամենը 31 «կողմ» ձայն։|Ն}}։ * Պատգամավորների <big>ընդհանուր թվի</big> ձայների մեծամասնությունն (50%+1) անհրաժեշտ է կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, վարչապետ ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ։ Սա պարզ մեծամասնության հատուկ տեսակ է, երբ հաշվի է առնվում ոչ թե ներկաների, այլ բոլոր 107 պատգամավորների թիվը։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է պարգամավորների ընդհանուր թվի 50% + 1, որը ՀՀ ԱԺ-ում կազմում է ֆիքսված առնվազն 54 «կողմ» ձայն։ === Կլորացման բացառման նախադեպային օրինակ === Հայաստանում [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)|2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների]] նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո հանրային և իրավական մեծ քննարկում է բարձրացել հենց մաթեմատիկական կլորացման կանոնի պատճառով, ինչը նախկինում երբևէ չէր ազդել որևէ ուժի խորհրդարան անցնելու վրա: Սա առաջին դեպքն է, երբ կուսակցությունը դուրս է մնում խորհրդարանից ընդամենը 0.0107%-ի (մոտ 150-200 ձայն) պատճառով․ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության (ԲՀԿ) տոկոսի հարյուրերորդական մասերը վճռորոշ են դարձել խորհրդարանի ապագա քաղաքական պատկերում<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=CEC announces final results of Armenia’s parliamentary elections |url=https://armenpress.am/en/article/1252978 |access-date=2026-06-22 |website=Armenpress |language=en}}</ref>: [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի]] (ԿԸՀ) վերջնական տվյալներով՝ [[Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն|ԲՀԿ]]-ն ստացել է 58,287 ձայն, ինչըն ընդհանուր քվեների 3.9893%-ն է<ref name=":0" />: Չնայած նրան, որ 3.989%-ը մաթեմատիկորեն չափազանց մոտ է 4-ին, ընտրական իրավունքում սովորական մաթեմատիկական կլորացումը չի գործում հօգուտ շեմը հաղթահարելու: Ըստ ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի՝ կուսակցությունների համար ԱԺ անցնելու նվազագույն շեմը խիստ 4% է և դրանից ցածր ցանկացած ցուցանիշ համարվում է անբավարար․ օրենքը չի ճանաչում «մոտարկված» կամ «կլորացված» 4 տոկոս<ref>{{Cite web |title=Ընտրական փոփոխված օրենսգիրքը «փորձարկվելու» է 2026-ի ընտրություններում |url=https://hy.armradio.am/archives/717022 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո ընթացած բողոքարկումների փուլում մի շարք ընտրատեղամասերում իրականացված վերահաշվարկների և որոշ տեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչման պատճառով բոլոր քաղաքական ուժերի ձայները համամասնորեն նվազել են: Սակայն այս փոփոխությունը կործանարար է եղել հենց ԲՀԿ-ի համար՝ նրանց վերջնականապես թողնելով անցողիկ գծից ներքև<ref>{{Cite web |title=ԲՀԿ-ն օգտագործելու է իրավական գործիքակազմերը վերահաշվարկի համար |url=https://hy.armradio.am/archives/739572 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Այդպիսով, չօգտագործված մանդատների հաշվին իշխող «[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]]» կուսակցությունը ստացել է հավելյալ 3 տեղ՝ խորհրդարանում ունենալով 64 մանդատ: 105 տեղանոց [[Հայաստանի Ազգային ժողով|ԱԺ-ում]] սա ապահովում է ուղիղ 3/5 (60% կամ 63 ձայն) որակյալ մեծամասնության շեմը: Այսպիսով, [[Գագիկ Ծառուկյան|Ծառուկյանի]] թիմի ձախողումը իշխանությանը հնարավորություն է տվել միանձնյա ընդունել սահմանադրական օրենքները (ներառյալ Ընտրական և Դատական օրենսգրքերը)<ref>{{Cite web |title=Armenia’s 2026 Post-Election Landscape and the Architecture of "Active Balance" - m. |url=https://orbeli.am/en/post/1746/2026-06-12/Armenia%E2%80%99s+2026+Post-Election+Landscape+and+the+Architecture+of+%22Active+Balance%22 |access-date=2026-06-22 |website=orbeli.am |language=en}}</ref>: Այս քանակը, սակայն, բավարար չէ 2/3 (երկու երրորդ) որակյալ մեծամասնության համար, որը 105 տեղանոց ԱԺ-ում կազմում է 70 ձայն։ Առանց ընդդիմադիր ուժերի («[[Ուժեղ Հայաստան կուսակցություն|Ուժեղ Հայաստան]]»՝ 29 մանդատ և «[[Հայաստան դաշինք|Հայաստան]]»՝ 12 մանդատ) աջակցության, [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|ՔՊ]]-ն չի կարող ընդունել բուն [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրության]] փոփոխություններ կամ նախաձեռնել սահմանադրական հանրաքվել<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DZVzxZ7gdj9/ |access-date=2026-06-22 |website=www.instagram.com}}</ref>։ Գագիկ Ծառուկյանն ու «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը պաշտոնապես չընդունելով ԿԸՀ ամփոփիչ արդյունքները՝ իրավական գործընթաց է սկսել և հայց ներկայացրեց [[Սահմանադրական դատարան]]՝ վիճարկելով ձայների հաշվարկի օրինականությունն ու պահանջելով վերանայել ընտրությունների վերջնարդյունքը։ Սահմանադրական դատարան են դիմել են ընտրությունների արդյուքներից դժգոհ մի շարք այլ կուսակցություններ<ref>{{Cite web |title=ՍԴ-ն ընտրությունների վիճարկման դիմումները կքննի մեկ վարույթում. հայտնի է նիստի օրը |url=https://www.pastinfo.am/hy/news/2026/06/22/%D5%8D%D4%B4-%D5%B6-%D5%AF%D6%84%D5%B6%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%A5%D5%AF-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B4/1972381?st_source=ai_mode |access-date=2026-06-22 |website=ՓԱՍՏԻՆՖՈ {{!}} Իրավական լուրեր, իրադարձություններ, վերլուծություններ, տեսանյութեր |language=hy}}</ref>: == Խորհրդարանական ընթացակարգում == [[Պատկեր:Book_cover_-_robert's_rules_of_order_orig_1876_edition.jpg|մինի|''Ռոբերտի կարգի կանոնները'', 1876 թվականի հրատարակությանն բնօրինակ գրքի շապիկ]] Խորհրդարանական ընթացակարգերում որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են կիրառվել «մեծամասնության բռնապետությունից» (բացարձակ կամայականությունից) խուսափելու<ref name="i0572">{{Cite journal |last=Bradbury |first=John Charles |last2=Johnson |first2=Joseph M. |year=2006 |title=Do Supermajority Rules Limit or Enhance Majority Tyranny? Evidence from the US States, 1960-1997 |url=http://www.jstor.org/stable/30026598 |journal=Public Choice |publisher=Springer |volume=127 |issue=3/4 |pages=437–449 |issn=00485829 |jstor=30026598 |access-date=2026-02-04}}</ref> և քաղաքական կայունությունը բարձրացնելու համար<ref name="w4872">{{Cite web |last=Tsebelis |first=George |date=2011 |title=Veto Players |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9781400831456/html |access-date=2026-02-04 |publisher=Princeton University Press}}</ref>։ Այս առումով խորհրդարանական ընթացակարգերի աշխարհահռչակ ձեռնարկը՝ Ռոբերտի «Կարգի կանոնները», սահմանում է, որ այնպիսի որոշումները, որոնք կարող են սահմանափակել փոքրամասնության իրավունքները (օրինակ՝ բանավեճի դադարեցումը կամ օրակարգի փոփոխությունը), պահանջում են ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն<ref name="Robert2011401" />։ <blockquote>Որպես անհատի իրավունքների և ժողովի լիազորությունների միջև փոխզիջում՝ սահմանվել է այն սկզբունքը, որ ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն է պահանջվում ցանկացած այնպիսի որոշման (միջնորդության) ընդունման համար, որը. ա) կասեցնում կամ փոփոխում է նախկինում ընդունված ընթացակարգային կանոնը (կանոնակարգը) բ) կանխում կամ արգելափակում է որևէ հարցի ներկայացումը քննարկման համար գ) դադարեցնում, սահմանափակում կամ երկարաձգում է բանավեճի ժամանակը դ) դադարեցնում է թեկնածուների առաջադրումը կամ քվեարկությունը, կամ որևէ այլ կերպ սահմանափակում է առաջադրման և քվեարկության ազատությունը ե) զրկում է անդամակցությունից։</blockquote> Որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են նպաստել քաղաքական փակուղու (ճահճացման){{ref+|«Փակուղին» (Gridlock) քաղաքական այն իրավիճակն է, երբ կողմերը չեն կարողանում ապահովել բարձր շեմը (օրինակ՝ 60% կամ 66.7%), և պետությունը չի կարողանում ընդունել բյուջե կամ նշանակել պաշտոնյաների։|Ն}} առաջացմանը և հանգեցնել «փոքրամասնության բռնապետության» (կամ որակյալ մեծամասնության պարադոքսի){{ref+|Փոքրամասնության բռնապետության (Minority tyranny) իմաստն այն է, որ երբ որոշման ընդունման համար պահանջվում է 2/3 (66.7%), ապա ընդամենը 34% ձայն ունեցող փոքրամասնությունը ստանում է բացարձակ վետոյի իրավունք և կարող է պատանդ պահել ամբողջ խորհրդարանին։|Ն}}<ref name="s165">{{Cite journal |last=McGann |first=A. J. |date=2004 |title=The Tyranny of the Supermajority: How Majority Rule Protects Minorities |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0951629804038902 |journal=Journal of Theoretical Politics |volume=16 |issue=1 |pages=53–77 |doi=10.1177/0951629804038902 |issn=0951-6298 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ Քաղաքական բևեռացման պայմաններում որակյալ մեծամասնության սահմանած առանցքային կետերը (շեմերը)<ref>{{Cite book |last=Krehbiel |first=Keith |url=https://archive.org/details/pivotalpoliticst00kreh |title=Pivotal Politics: A Theory of U.S. Lawmaking |publisher=University of Chicago Press |year=1998 |location=Chicago |url-access=registration}}</ref> կարող են ցուցաբերել ավելի բարձր անկայունություն, քան միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը{{ref+|Միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը» (Median pivot) քաղաքական մոդելավորման մեջ 50%-ի (պարզ մեծամասնության) կենտրոնական կետն է։ Բևեռացված հասարակություններում, երբ շեմը բարձրացվում է (դառնում է որակյալ), համակարգը դառնում է ավելի անկայուն, քանի որ կայունության գոտին նեղանում է, և փոքր խմբերի դիրքորոշման չնչին փոփոխությունը կարող է կտրուկ խախտել ողջ քաղաքական հավասարակշռությունը։|Ն}}<ref name="q982">{{Cite journal |last=Brunell |first=Thomas L. |last2=Grofman |first2=Bernard |last3=Merrill |first3=Samuel |date=2016 |title=The volatility of median and supermajoritarian pivots in the U.S. Congress and the effects of party polarization |url=http://link.springer.com/10.1007/s11127-016-0320-0 |journal=Public Choice |volume=166 |issue=1-2 |pages=183–204 |doi=10.1007/s11127-016-0320-0 |issn=0048-5829 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ == Կառավարությունների ընթացակարգում == === Ավստրալիա === [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի]] [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|սահմանադրության]] մեջ փոփոխություն կատարելու համար անհրաժեշտ է [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] միջոցով ապահովել «[[կրկնակի մեծամասնություն]]»։ Սա ենթադրում է ինչպես ամբողջ երկրում քվեարկողների ընդհանուր մեծամասնության, այնպես էլ նահանգների մեծամասնության (6 նահանգներից առնվազն 4-ի) ընտրողների առանձին աջակցությունը<ref>{{Cite web |date=2023-06-16 |title=Referendums and plebiscites |url=https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808025616/https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |archive-date=2023-08-08 |access-date=2023-08-25 |website=Parliamentary Education Office |language=en |quote=Section 128 of the Constitution says a referendum is passed if it is approved by a majority of voters across the nation and a majority of voters in a majority of states — a double majority.}}</ref>։ Ավելին, եթե սահմանադրական փոփոխությունն ուղղակիորեն առնչվում է որևէ կոնկրետ նահանգի շահերին, ապա տվյալ նահանգի ընտրողների մեծամասնության համաձայնությունը նույնպես պարտադիր է<ref>{{Cite web |title=COMMONWEALTH OF AUSTRALIA CONSTITUTION ACT - SECT 128. Mode of altering the Constitution. |url=https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624131818/https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |archive-date=2023-06-24 |access-date=2023-08-25 |website=[[Australasian Legal Information Institute]] |quote=No alteration diminishing the proportionate representation of any State in either House of the Parliament, or the minimum number of representatives of a State in the House of Representatives, or increasing, diminishing, or otherwise altering the limits of the State, or in any manner affecting the provisions of the Constitution in relation thereto, shall become law unless the majority of the electors voting in that State approve the proposed law.}}</ref>։ Այս բարդ ընթացակարգն անվանում են «եռակի մեծամասնություն»։ === Բանգլադեշ === [[Բանգլադեշի սահմանադրություն|Բանգլադեշի սահմանադրության]] 142-րդ հոդվածի համաձայն՝ խորհրդարան ներկայացվող օրինագծի անվանման մեջ պետք է հստակ նշվի, որ դրա նպատակը Սահմանադրության փոփոխությունն է{{ref+|Բանգլադեշի Սահմանադրության 142-րդ հոդվածը երկրի Հիմնական օրենքի ամենակարևոր դրույթներից է, քանի որ այն սահմանում է Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու կարգն ու պայմանները<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5285506 Popular Will and Constitutional Reform in Bangladesh]․ State University of Bangladesh; Bangladesh Law Alliance (BLA)․ May 22, 2025</ref>։|Ն}}։ Ուժի մեջ մտնելու համար նախագիծը պետք է ստանա [[Բանգլադեշ|Բանգլադեշի]] [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մամնի]]՝ միապալատ խորհրդարանի ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ}}, ''«Ջաթիո Շոնգշոդ»'') պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|Սահմանադրության 5-րդ և 12-րդ փոփոխություններով 142-րդ հոդվածում ներմուծվել էր կանոն, որ Սահմանադրության հիմնարար դրույթների (օրինակ՝ պետության սկզբունքների, նախագահի լիազորությունների) փոփոխությունը խորհրդարանից հետո պետք է հաստատվեր նաև համաժողովրդական հանրաքվեով<ref>{{Cite web |title=CONSTITUTION AMENDING POWER OF THE PARLIAMENT |url=https://www.lawyersnjurists.com/article/constitution-amending-power-of-the-parliament/ |access-date=2026-06-23 |website=The Lawyers & Jurists}}</ref>։ 2011 թվականին ընդունված պատմական 15-րդ փոփոխությամբ հանրաքվեի պահանջը հանվել է, և ողջ լիազորությունը նորից վերադարձվել է խորհրդարանի 2/3 մեծամասնությանը։ Սակայն միևնույն ժամանակ Սահմանադրության մի շարք առանցքային հոդվածներ (օրինակ՝ պետական կրոնը, ժողովրդավարության հիմնական սկզբունքները) հայտարարվել են «անփոփոխելի», որոնք ընդհանրապես չեն կարող փոփոխվել անգամ 142-րդ հոդվածի ընթացակարգով<ref>{{Cite news |last=S |first=Mohamed Imranullah |date=2022-05-19 |title=Explained {{!}} Article 142 of the Constitution under which Supreme Court ordered release of Perarivalan |url=https://www.thehindu.com/news/national/explained-article-142-of-the-constitution-under-which-supreme-court-ordered-release-of-perarivalan/article65426654.ece |access-date=2026-06-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Shikder |first=Moshiur Rahman |title=Amendment of Bangladesh Constitution and basic structure doctrine..these paper |url=https://www.academia.edu/10223583/Amendment_of_Bangladesh_Constitution_and_basic_structure_doctrine_these_paper}}</ref>։|Ն}}։ === Կանադա === [[Կանադա|Կանադայում]] սահմանադրական փոփոխությունների մեծ մասի ընդունման համար պահանջվում է, որ նույնական բանաձևեր հաստատվեն Համայնքների պալատի, Սենատի և նահանգների օրենսդիր մարմինների առնվազն երկու երրորդի (10 նահանգներից առնվազն 7-ի) կողմից, որոնք միասին ներկայացնում են երկրի բնակչության առնվազն 50 տոկոսը։ Այսինքն որակյալ մեծամասնությունն այստեղ երկշերտ է․ * տարածքային շեմ (2/3)․ 10 նահանգներից առնվազն 7-ի համաձայնությունը * ժողովրդագրական շեմ (50%)․ այդ 7 նահանգների բնակչության թիվը միասին պետք է կազմի Կանադայի ընդհանուր բնակչության կեսից ավելին։ Սա Կանադայի Սահմանադրության<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Canada |url=https://thecanadaguide.com/government/the-constitution/ |access-date=2026-06-23 |website=The Canada Guide |language=en-CA}}</ref> 1982 թվականի Սահմանադրական ակտի 38-րդ հոդվածով սահմանված ընդհանուր ընթացակարգն է և նկարագրում է աշխարհում ամենահայտնի ընթացակարգերից մեկը, որը կոչվում է «7/50 բանաձև»<ref>{{Cite web |last=Branch |first=Legislative Services |date=2015-08-18 |title=Consolidated federal laws of canada, Consolidated Acts․ Full text of The Constitution Act, 1982 |url=https://laws.justice.gc.ca/eng/Const/Const_index.html |access-date=2026-06-23 |website=laws.justice.gc.ca}}</ref>։ Այս բարդ կառուցվածքը ստեղծվել է այն բանի համար, որ խոշոր և բազմամարդ նահանգները (օրինակ՝ Օնտարիոն կամ Քվեբեկը) չկարողանան իրենց կամքը թելադրել փոքր նահանգներին, և հակառակը՝ փոքր նահանգները չկարողանան միավորվել ու ընդունել մի որոշում, որին դեմ է երկրի բնակչության մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Key Term: Amending Formula - Centre for Constitutional Studies |url=https://www.constitutionalstudies.ca/ccs-term/amending-formula/?print=print-search |access-date=2026-06-23 |website=www.constitutionalstudies.ca}}</ref>։ === Չեխիա === [[Չեխիայի սահմանադրություն|Չեխիայի Հանրապետության սահմանադրության]] կամ ցանկացած այլ սահմանադրական ակտի փոփոխության համար պահանջվում է Պատգամավորների պալատի (ստորին պալատ) <big>բոլոր</big> պատգամավորների 3/5-ի և Սենատի (վերին պալատ) <big>ներկա</big> անդամների 3/5-ի որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|«Պատգամավորների պալատի բոլոր... և Սենատի ներկա...» – Չեխիայի իրավական համակարգում սա ամենակարևոր նրբությունն է։ Ցանկացած սահմանադրական փոփոխության դեպքում ստորին պալատում (200 պատգամավոր) հաշվարկը միշտ կատարվում է ընդհանուր թվից (այսինքն՝ անհրաժեշտ է խիստ 120 ձայն), իսկ վերին պալատում (81 սենատոր)՝ միայն քվեարկության պահին ներկա գտնվողների թվից (3/5)։ Ի տարբերություն սովորական օրենքների, սահմանադրական փոփոխությունների դեպքում ստորին պալատը չի կարող շրջանցել Սենատի վետոն, իսկ Հանրապետության նախագահը չունի վետոյի իրավունք։|Ն}}<ref>{{Cite web |last=Chancellery |first=Senate |date=2012-01-01 |title=Czech Senate |url=https://www.senat.cz/informace/pro_verejnost/infocentrum/infocentrum_informace_o_senatu-eng.php |access-date=2026-06-23 |website=www.senat.cz |language=en-GB}}</ref>։ Այս նույն շեմն անհրաժեշտ է նաև այնպիսի միջազգային պայմանագրերի վավերացման համար, որոնցով պետական ինքնիշխանության մի մասը փոխանցվում է միջազգային որևէ կազմակերպության<ref name="Art39_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 39</ref>, ինչպես նաև Հանրապետության Նախագահի իմպիչմենտի ընթացակարգ նախաձեռնելու համար<ref name="Art65_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 65</ref>։ Միևնույն ժամանակ, պատերազմ հայտարարելու, զինված ուժերը երկրի սահմաններից դուրս տեղակայելու, օտարերկրյա զորքերի տեղաշարժը հաստատելու կամ պաշտպանական միջազգային դաշինքներին անդամակցելու համար անհրաժեշտ է երկու պալատների բոլոր անդամների բացարձակ մեծամասնությունը՝ երկու պալատների անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն)<ref>{{Cite web |last=www.fg.cz, 2015 |first=FG Forrest, a s |title=The Constitution of the Czech Republic |url=https://www.hrad.cz/en/czech-republic/constitution-of-the-cr |access-date=2026-06-23 |website=Prague Castle |language=en}}</ref>։ Պատգամավորների պալատը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների 3/5-ի ձայներով<ref name="Art35_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 35</ref>։ === Դանիա․ 5/6-ի շեմ === Դանիայի Սահմանադրության 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ եթե կառավարությունը կամ խորհրդարանը ցանկանում են ազգային ինքնիշխանության որոշակի լիազորություններ փոխանցել միջազգային կառույցներին (օրինակ՝ [[Եվրոպական միություն|Եվրամիությանը]] կամ [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ին), ապա այդ նախագիծը Դանիայի խորհրդարանում՝ [[Ֆոլկետինգ|Ֆոլկետինգում]], պետք է ստանա հինգ վեցերորդ (5/6) որակյալ մեծամասնություն (179 պատգամավորից առնվազն 150-ի աջակցությունը)<ref name="Min Grundlov p. 27">{{Cite book |last=Pedersen |first=Susannah |url=http://www.ft.dk/Dokumenter/Publikationer/Grundloven/~/media/PDF/publikationer/Grundloven/Min_Grundlov.ashx |title=Min grundlov - Grundloven med forklaringer |last2=Christensen |first2=Jens Peter |author-link2=Jens Peter Christensen |date=2015 թ․ նոյեմբեր |publisher=Folketingets Kommunikationsenhed |isbn=978-87-7982-172-9 |edition=13 |pages=27–28 |chapter=03 - Regeringen |format=PDF |quote=Til vedtagelse af lovforslag herom kræves et flertal på fem sjettedele af Folketingets medlemmer. Opnås et sådant flertal ikke, men dog det til vedtagelse af almindelige lovforslag nødvendige flertal, og opretholder regeringen forslaget, forelægges det folketingsvælgerne til godkendelse eller forkastelse efter de for folkeafstemninger i §42 fastsatte regler.}}</ref>։ Այն դեպքում, երբ օրինագիծն ապահովում է միայն պարզ մեծամասնություն, հարցի վերջնական լուծման համար պարտադիր է դառնում համաժողովրդական [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] անցկացումը<ref name="Min Grundlov p. 27" />{{ref+|Հանրաքվեի ժամանակ օրենքն անցնելու համար բավարար է ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 42-րդ հոդվածի, օրինագիծը համարվում է մերժված, եթե դրան դեմ է քվեարկում հանրաքվեի մասնակիցների մեծամասնությունը, և այդ «դեմ» ձայները կազմում են ընդհանուր ընտրական իրավունք ունեցող քաղաքացիների առնվազն 30%-ը<ref>{{Cite web |title=Constitution of Denmark |url=https://hrlibrary.umn.edu/research/denmark-constitution.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu |publisher=University of Minnesota Human Rights Library}}</ref>։|Ն}}։ 5/6-ի շեմը համաշխարհային պրակտիկայում հանդիպող ամենաբարձր և ամենախիստ որակյալ մեծամասնության շեմերից մեկն է, այն գրեթե բացարձակ կոնսենսուսի պահանջ է, որն արգելափակում է ցանկացած կառավարության՝ առանց ընդդիմության լայն համաձայնության երկրի անկախության հաշվին միջազգային պայմանագրեր կնքելու հնարավորությունը։ Այս 20-րդ հոդվածն ընդգրկվել է 1953 թվականի սահմանադրական փոփոխությամբ։ Այն առանցքային դեր է խաղացել Դանիայի պատմության մեջ, մասնավորապես․ * 1972 թվականին Դանիայի՝ Եվրոպական տնտեսական համայնքին (ներկայիս ԵՄ) անդամակցության հարցում, երբ խորհրդարանում 5/6-ի մեծամասնություն չապահովվելու պատճառով անցկացվեց համաժողովրդական հանրաքվե։ * Մաստրիխտի պայմանագրի և այլ եվրոպական պայմանագրերի շուրջ կազմակերպված հանրաքվեների ժամանակ։ 1992 թվականին, երբ Դանիան քվեարկում էր Եվրամիության ստեղծման [[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաաստրիխտի պայմանագրի]] օգտին, դանիացի ընտրողները սկզբում մերժել են այն (ստացվել է 50.7% դեմ)․ Ֆոլկետինգում անհրաժեշտ 5/6-ի շեմը չի ապահովվել, հարցը դրվել է հանրաքվեի, ինչը հանգեցրել է լուրջ քաղաքական ճգնաժամի Եվրոպայում<ref>{{Cite web |title=Danish Constitution and the EU - EUabc |url=http://en.euabc.com/word/2062 |access-date=2026-06-23 |website=en.euabc.com}}</ref>։ === Եվրոպական Միություն === ==== Խորհուրդ ==== {{Հիմնական|Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում}} [[Եվրոպական միության խորհուրդ|Եվրոպական միության խորհուրդն]] իր առջև դրված հարցերի մեծամասնության դեպքում որոշումներն [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում|ընդունում է «որակյալ մեծամասնությամբ քվեարկության» (QMV)]] միջոցով։ Սակայն անդամ պետությունների համար ծայրահեղ զգայուն և կարևորագույն ոլորտներում դեռևս կիրառվում է [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|միաձայնության (կոնսենսուսի)]] սկզբունքը<ref>{{Cite web |title=Intergovernmental decision-making procedures - EU fact sheets - European Parliament |url=http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201053950/http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ մայիսի 9 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ Դրա վառ օրինակ է Եվրոպական միության մասին պայմանագրի 7-րդ հոդվածը, որի համաձայն՝ անդամ պետության որոշակի իրավունքներ (ներառյալ Խորհրդում քվեարկելու իրավունքը) կարող են կասեցվել միայն մյուս բոլոր անդամ պետությունների միաձայն որոշմամբ։ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին [[Խորվաթիա|Խորվաթիայի]] անդամակցությունից հետո (մինչև [[Լիսաբոնի պայմանագիր|Լիսաբոնի պայմանագրով]] նախատեսված նոր համակարգին լիարժեք անցումը){{ref+|Կշռված ձայների այս համակարգն այլևս չի գործում և 2014-2017 թվականներին ամբողջությամբ փոխարինվել է «կրկնակի մեծամասնության» նոր մոդելով։|Ն}}, որակյալ մեծամասնությամբ օրենսդրական ակտ ընդունելու համար գործել է ձայների կշռման բարդ համակարգ։ Ըստ այդ ընթացակարգի՝ որոշման ընդունման համար անհրաժեշտ էր միաժամանակ ապահովել հետևյալ երեք պայմանները. # պետությունների քանակը․ առնվազն 15 անդամ պետության կողմ ձայն (կամ 18 պետության, եթե առաջարկը չէր ներկայացվել Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից) # կշռված ձայներ․ ընդհանուր 352 կշռված ձայներից առնվազն 260 կողմ ձայն # բնակչության թվաքանակ․ կողմ քվեարկած պետությունների ընդհանուր բնակչությունը պետք է կազմեր ԵՄ ընդհանուր բնակչության առնվազն 62%-ը (այն ժամանակ՝ մոտ 313.6 միլիոն մարդ)։ ==== Խորհրդարան ==== Բացարձակ մեծամասնության հասնելու պահանջները [[Եվրոպական խորհրդարան|Եվրոպական խորհրդարանում]] (ԵԽ) քվեարկության ընդհանուր առանձնահատկությունն են, որտեղ [[Օրենսդրական գործընթացը Եվրոպական միությունում|սովորական օրենսդրական ընթացակարգի]] համաձայն՝ ԵԽ-ն պարտավոր է գործել բացարձակ մեծամասնությամբ՝ առաջարկվող օրենսդրությունը փոփոխելու կամ մերժելու համար<ref>Տես՝ հոդված 294(7)․ [[Treaty on the functioning of the European Union]].</ref>։ === Ֆինլանդիա === [[Ֆինլանդիա|Ֆինլանդիայի]] սահմանադրական փոփոխությունները սովորաբար ընդունվում են երկու հաջորդական [[Էդուսկունտա|խորհրդարանների]] կողմից, որտեղ վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է 2/3 մեծամասնություն (կամ 200 ներկայացուցիչներից 134-ի) : Այլընտրանքային «անհետաձգելի» ընթացակարգի դեպքում 5/6 մեծամասնությամբ հրատապություն հայտարարելուց հետո օրինագիծը կարող է ընդունվել գործող խորհրդարանի կողմից՝ 2/3 ձայների հարաբերակցությամբ: Այս արագացված կարգը թույլ է տալիս շրջանցել ընտրությունների միջանկյալ փուլը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Finland (731/1999, amendments up to 817/2018 included, English translation) |url=https://www.finlex.fi/api/media/statute-foreign-language-translation/688686/mainPdf/main.pdf?timestamp=1999-06-10T21%3A00%3A00.000Z |access-date=2026 թ․ փետրվարի 22 |at=Page 15, chapter 6, section 73}}</ref>: === Հնդկաստան === Հնդկաստանի Սահմանադրության 368-րդ հոդվածը սահմանում է մայր օրենքի փոփոխման երկաստիճան բարդ ընթացակարգ, որը համատեղում է [[Հնդկաստանի խորհրդարան|խորհրդարանական]] որակյալ մեծամասնությունը և նահանգների կեսի վավերացման պահանջը<ref>[https://web.archive.org/web/20160416084719/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-4March2016.pdf Full text of the Constitution of India] (as of November 2015)</ref>: Սահմանադրական դատարանի նախադեպային որոշումների համաձայն՝ այս լիազորությունը սահմանափակված է «հիմնական կառուցվածքի» դոկտրինով, ինչն արգելում է փոփոխել պետության ժողովրդավարական և ֆեդերալ հիմքերը: Սահմանադրական ցանկացած փոփոխության նախագիծ պետք է անցնի Խորհրդարանի երկու պալատներում ([[Լոկ սաբհա|Լոկ Սաբհա]] և [[Ռաջյա սաբհա|Ռաջյա Սաբհա]])՝ առանձին-առանձին քվեարկությամբ, ապահովելով միաժամանակ երկու պայման. * բացարձակ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (անկախ նիստին ներկաների քանակից) * որակյալ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող անդամների առնվազն 2/3-ը: Եթե սահմանադրական փոփոխությունը վերաբերում է երկրի ֆեդերալ (դաշնային) կառուցվածքին, իշխանության տարանջատմանը կամ դատական համակարգին, ապա խորհրդարանի հաստատումից հետո պահանջվում է նաև նահանգների ներգրավվածությունը՝ առնվազն 50%-ի համաձայնությունը։ === Իտալիա === {{Հիմնական հոդված|Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի սահմանադրություն}} [[Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի Հանրապետության Նախագահն]] ընտրվում է [[Իտալիայի խորհրդարան|խորհրդարանի]] համատեղ նիստում՝ հատուկ [[Ընտրիչների կոլեգիա|ընտրիչների կոլեգիայի]] կողմից, որի կազմի մեջ մտնում են [[Իտալիայի պատգամավորների պալատ|Պատգամավորների պալատի]] ու [[Իտալիայի Սենատ|Սենատի]] բոլոր անդամները (ներկայումս՝ 400 պատգամավոր և 200 ընտրովի սենատոր, գումարած ցմահ սենատորները) և տարածքային ներկայացուցիչները՝ [[Իտալիայի վարչական բաժանում|Իտալիայի 20 շրջաններից]] ընտրված 58 պատվիրակ (յուրաքանչյուր շրջանից 3-ական պատվիրակ՝ ընտրված տարածքային խորհուրդների կողմից, բացառությամբ [[Վալլե Դ'Աոստա|Վալե դ'Աոստայի]], որն ունի 1 պատվիրակ): [[Գաղտնի քվեարկություն|Քվեարկությունն անցկացվում է գաղտնի]], իսկ հաղթանակի շեմերը փոփոխվում են ըստ փուլերի. * 1-ին, 2-րդ և 3-րդ փուլերում հաղթանակի համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն՝ [[Ընտրիչների կոլեգիա|կոլեգիայի]] անդամների ընդհանուր թվի 2/3-ի կողմ ձայները: * 4-րդ փուլից սկսած պահանջը մեղմանում է. ընտրվելու համար բավարար է անդամների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն): === Ճապոնիա === [[Ճապոնիայի սահմանադրություն|Ճապոնիայի Սահմանադրության]] փոփոխության նախաձեռնությունը պահանջում է Խորհրդարանի (Դիետի) երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի (ստորին) և Խորհրդականների պալատի (վերին) ընդհանուր անդամների թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) մեծամասնության հավանությունը: Խորհրդարանի կողմից նախագիծը պաշտոնապես առաջադրվելուց հետո այն պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը հատուկ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով, որտեղ ընդունման համար անհրաժեշտ է մասնակիցների պարզ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Japan |url=http://japan.kantei.go.jp/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=japan.kantei.go.jp}}</ref>: Ի տարբերություն շատ երկրների, որտեղ 2/3-ը հաշվարկվում է նիստին ներկա և քվեարկող պատգամավորների թվից, Ճապոնիայում 2/3-ի պահանջը տարածվում է պալատների բոլոր անդամների ընդհանուր թվի վրա, այսինքն պահանջում է բացարձակ քվորում խորհրդարանում: Սա նշանակում է, որ նույնիսկ բացակա անդամները անուղղակիորեն դեմ են հաշվվում նախագծին: Ճապոնիայի Սահմանադրությունն աշխարհի ամենակայուն և «անփոփոխ» գործող սահմանադրություններից մեկն է․ 1947 թվականին ուժի մեջ մտնելուց ի վեր՝ Ճապոնիայի Սահմանադրությունը ոչ մի անգամ չի փոփոխվել<ref>{{Cite web |last=David Law |date=2017-05-09 |title=Three Popular Misconceptions About the Japanese Constitution {{!}} Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org/articles/david-law-three-popular-misconceptions-about-japanese-constitution |access-date=2026-06-23 |website=www.cfr.org |language=en}}</ref>: === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] 1993 թվականի Ընտրական օրենքի 268-րդ հոդվածը (Section 268) սահմանում է երկրի ընտրական համակարգի հիմնասյուները հանդիսացող մի շարք «վերապահված դրույթներ»։ Հատուկ պաշտպանված կամ «վերապահված դրույթներին» առանցքային դեր ունեն ժողովրդավարական համակարգի համար։ Այդ դրույթների թվում են՝ 1986 թվականի Սահմանադրության մասին օրենքի 17(1) հոդվածը (որը սահմանում է Խորհրդարանի լիազորությունների առավելագույն՝ 3 տարի ժամկետը), Ընտրական օրենքի 35-րդ հոդվածը (ընտրատարածքների սահմանների գծագրման և Ընտրական հանձնաժողովի լիազորությունների վերաբերյալ) և 74-րդ հոդվածը (որը 18 տարեկանը սահմանում է որպես քվեարկության նվազագույն տարիք)։ Ցանկացած «վերապահված դրույթի» փոփոխման կամ չեղարկման համար անհրաժեշտ է Ներկայացուցիչների պալատի (Խորհրդարանի) պատգամավորների 75% (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնության հավանությունը կամ համաժողովրդական հանրաքվեի ժամանակ ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=Electoral Act 1993 |url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/1993/0087/latest/DLM310495.html |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 10 |website=New Zealand Legislation}}</ref>։ Նոր Զելանդիայի սահմանադրական իրավունքի ամենահայտնի առանձնահատկությունն այն է, որ հենց ինքը՝ 268-րդ հոդվածը, պաշտպանված չէ 75%-ի կանոնով: Սա նշանակում է, որ Խորհրդարանի սովորական պարզ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն) տեսականորեն կարող է քվեարկել և չեղարկել կամ փոփոխել 268-րդ հոդվածը, այնուհետև պարզ մեծամասնությամբ փոխել ընտրական մյուս կարևոր կանոնները (օրինակ՝ երկարացնել խորհրդարանի ժամկետը)։ Սակայն, քաղաքական մշակույթի և սահմանադրական սովորույթի ուժով, ոչ մի կառավարություն չի գնում այդպիսի քայլի՝ խուսափելով քաղաքական լուրջ ճգնաժամից։ === Նիգերիա === [[Նիգերիա|Նիգերիայի]] Սահմանադրության համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու, հատուկ ոլորտներում օրենքներ ընդունելու կամ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց (օրինակ՝ Ազգային ժողովի պալատների խոսնակներին կամ նրանց տեղակալներին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը։ Դաշնային կամ նահանգային մակարդակով գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի կամ Նահանգապետի) կիրառած վետոյի հաղթահարումը, ինչպես նաև նրանց պաշտոնանկության ([[Իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]]) գործընթացի վերջնական հաստատումը նույնպես պահանջում է համապատասխան օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) աջակցությունը{{ref+|Նախագահին կամ Փոխնախագահին պաշտոնից հեռացնելու գործընթացը (համաձայն 143-րդ հոդվածի) բաղկացած է մի քանի փուլից, որտեղ 2/3-ի շեմը կիրառվում է երկու անգամ. նախ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի 2/3-ը պետք է ստորագրի մեղադրանքների քննություն սկսելու օգտին, իսկ վերջնական փուլում՝ հատուկ հանձնաժողովի զեկույցից հետո, պալատների անդամների ընդհանուր թվի առնվազն 2/3-ը պետք է կողմ քվեարկի պաշտոնանկությանը։|Ն}}<ref>{{Cite web |title=Constitution of the Federal Republic of Nigeria |url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm |access-date=2018 թ․ նոյեմբերի 12 |website=Nigeria law}}</ref>։ Սահմանադրության 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ սովորական սահմանադրական փոփոխության համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի երկու պալատների (Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի) անդամների 2/3-ի հավանությունը։ Սակայն, եթե փոփոխությունը վերաբերում է մարդու հիմնարար իրավունքներին, նոր նահանգների ստեղծմանը կամ սահմանների փոփոխությանը, ապա խորհրդարանից պահանջվում է էլ ավելի բարձր՝ 3/4 (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնություն։ Երկու դեպքում էլ նախագիծն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է լրացուցիչ վավերացվի Նիգերիայի 36 նահանգների օրենսդիր ժողովների առնվազն 2/3-ի (այսինքն՝ 24 նահանգի) պարզ մեծամասնությամբ։ === Ֆիլիպիններ === [[Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպինների]] 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ պատերազմական դրություն (պատերազմի առկայություն) հայտարարելու բացառիկ իրավասության համար անհրաժեշտ է Ֆիլիպինների Կոնգրեսի երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի համատեղ նիստում քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref><ref>Elliot Bulmer, [https://www.idea.int/sites/default/files/publications/presidential-veto-powers-primer.pdf International IDEA Constitution-Building Primer 14: Presidential Veto Powers Primer], [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]], 2d ed. 2017, p. 14.</ref>։ Գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի) կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու համար պահանջվում է երկու պալատների՝ առանձին քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) հավանությունը։ Կոնգրեսի երկու պալատների առանձին քվեարկող անդամների 2/3-ի ձայներն անհրաժեշտ են նաև այն դեպքում, երբ Նախագահի կաբինետի (կառավարության) անդամների մեծամասնությունը գրավոր հայտարարում է, որ Նախագահն ի վիճակի չէ կատարել իր պաշտոնական լիազորություններն ու պարտականությունները, սակայն Նախագահը հակառակն է պնդում. այս ճգնաժամային իրավիճակում Կոնգրեսի 2/3-ի որոշմամբ Փոխնախագահը ստանձնում է Նախագահի պարտականությունները<ref name="Phil" />։ Բացի այդ, Կոնգրեսի յուրաքանչյուր պալատի անդամի լիազորությունները կասեցնելու կամ նրան պատգամավորական/սենատորական մանդատից զրկելու (հեռացնելու) համար անհրաժեշտ է տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայնը<ref name="Phil" />։ Ֆիլիպինների 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ Կոնգրեսն իր բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով կարող է հրավիրել Սահմանադրական համաժողով (Constitutional Convention) կամ իր բոլոր անդամների պարզ մեծամասնությամբ ընտրողների քվեարկությանը ներկայացնել նման համաժողով հրավիրելու նպատակահարմարության հարցը<ref name="Phil2">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref>։ Կոնգրեսի կողմից անմիջականորեն Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ առաջարկելու համար (երբ Կոնգրեսը հանդես է գալիս որպես Սահմանադրական ժողով) անհրաժեշտ է բոլոր անդամների երեք քառորդի (3/4) որակյալ մեծամասնության ձայնը։ Ցանկացած առաջարկվող փոփոխություն ուժի մեջ է մտնում միայն համաժողովրդական հանրաքվեով՝ քվեարկությանը մասնակցած քաղաքացիների տված ձայների մեծամասնությամբ վավերացվելուց հետո<ref name="Phil2" />։ Միջազգային պայմանագրերի կամ համաձայնագրերի վավերացման, ինչպես նաև իմպիչմենտի ենթարկված պաշտոնյային մեղավոր ճանաչելու և պաշտոնից հեռացնելու համար անհրաժեշտ է Սենատի բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil2" />։ Ընդ որում, պաշտոնանկության գործընթացի սկիզբն ապահովելու համար (որն իրականացվում է Ներկայացուցիչների պալատում) բավարար է, որ ստորին պալատի անդամների ընդամենը մեկ երրորդը (1/3) ստորագրի հաստատված բողոքը կամ իմպիչմենտի մասին որոշումը, ինչից հետո գործն ավտոմատ կերպով փոխանցվում է Սենատին՝ դատաքննության համար<ref>[https://www.economist.com/asia/2000/11/09/impeachment-in-the-philippines Impeachment in the Philippines: Joseph Estrada faces a tough fight to hold on to his presidency], ''The Economist'' (November 9, 2000).</ref><ref>Seth Mydans, [https://www.nytimes.com/2000/11/14/world/philippine-congress-impeaches-president-on-graft-charges.html Philippine Congress Impeaches President on Graft Charges], ''New York Times'' (November 14, 2000).</ref>։ === Լեհաստան === [[Լեհաստանի Սահմանադրություն|Լեհաստանի Սահմանադրության]] (1997) փոփոխման և միջազգային կառույցներին ինքնիշխանության պատվիրակման գործընթացները կարգավորվում են խիստ ընթացակարգերով, որոնք ապահովում են խորհրդարանի երկու պալատների ([[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմի]] և [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի]]) հավասարակշռված մասնակցությունը։ Լեհաստանի Սահմանադրությունը փոփոխելու համար [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը (ստորին պալատը)]] պետք է հաստատի օրինագիծը ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի (քվորումի) ներկայությամբ։ Այնուհետև նախագիծը պետք է հաստատվի [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի (վերին պալատի)]] կողմից՝ ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ՝ սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայությամբ{{ref+|Լեհաստանի օրենքը պահանջում է 2/3 Սեյմում և 2/3 Սենատում։ Այլընտրանքային տարբերակով՝ Սեյմը կարող է որոշել այսպիսի պայմանագրի վավերացման հարցը դնել համաժողովրդական հանրաքվեի (ինչպես արվել է [[Եվրոպական միության ընդլայնում (2004)#Լեհաստան|2003 թվականին ԵՄ-ին Լեհաստանի անդամակցության ժամանակ]])։|Ն}}։ Սահմանադրության 1-ին («Հանրապետություն»), 2-րդ («Մարդու և քաղաքացու իրավունքներ, ազատություններ ու պարտականություններ») և 12-րդ («Սահմանադրության փոփոխություն») գլուխների փոփոխման դեպքում սահմանված սուբյեկտները կարող են պահանջել հաստատող հանրաքվե, որի ժամանակ որոշումն ընդունվում է մասնակիցների պարզ մեծամասնությամբ{{ref+|Լեհաստանի Սահմանադրության 235-րդ հոդվածի համաձայն՝ կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվե կարող է պահանջվել միայն I, II և XII գլուխների փոփոխության դեպքում (նախագահի, կառավարության կամ խորհրդարանի անդամների առնվազն 1/5-ի կողմից)։ Հանրաքվեն համարվում է անցած, եթե կողմ է քվեարկել մասնակիցների մեծամասնությունը (այստեղ 50%-անոց մասնակցության քվորումի պահանջ չկա)։|Ն}}<ref name="Art235_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 235</ref>։ Սեյմը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների երկու երրորդի ձայների մեծամասնությամբ (այդ դեպքում Սենատը նույնպես ավտոմատ կերպով լուծարվում է)<ref name="Art98_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 98</ref>։ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահը]] կարող է օրինագիծը վերադարձնել Սեյմին՝ ստանդարտ փաթեթային վետոյի միջոցով, Սեյմը կարող է չեղյալ հայտարարել օրինագիծը ներկա անդամների երեք հինգերորդ մեծամասնությամբ (պետք է ներկա լինի բոլոր անդամների առնվազն կեսը)<ref name="Art122_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 122</ref>։ Պետական ինքնիշխանության (իրավասությունների) մի մասը միջազգային կազմակերպության կամ մարմնի փոխանցող միջազգային պայմանագրի վավերացման համար (համաձայն Սահմանադրության 90-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն թե՛ Սեյմում, թե՛ Սենատում՝ երկու պալատներում էլ պատգամավորների և սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայության պայմանով<ref name="Art90_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 90</ref>։ === Սինգապուր === Սինգապուրի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխության ընթացակարգերը բաժանված են մի քանի մակարդակների, որոնցից հիմնականը պահանջում է խորհրդարանական որակյալ մեծամասնություն, իսկ առավել զգայուն դրույթները՝ համաժողովրդական հանրաքվե{{ref+|Սահմանադրության մի շարք առանցքային դրույթներ՝ կապված երկրի ազգային ինքնիշխանության, ընտրական համակարգի, Սահմանադրության փոփոխության կարգի և հատկապես Նախագահի հատուկ լիազորությունների հետ (օրինակ՝ ազգային պահուստների պաշտպանությունը), բացառիկ պաշտպանված դրույթներ են և պահանջում են համաժողովրդական հանրաքվե։ Դրանց փոփոխության համար անհրաժեշտ է, որ հանրաքվեի ժամանակ կողմ քվեարկի գրանցված ընտրողների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդը (2/3), ինչն աշխարհում ամենաբարձր ժողովրդական շեմերից մեկն է։|Ն}}։ [[Սինգապուր|Սինգապուրի]] Սահմանադրության տարբեր բաժինների համար գործում են փոփոխությունների տարբերակված ընթացակարգեր։ Մայր օրենքի հոդվածների մեծ մասը կարող է փոփոխվել խորհրդարանի կողմից ընդունված օրինագծով, եթե խորհրդարանական քննարկումների երկրորդ և երրորդ ընթերցումների ժամանակ նախագծի օգտին քվեարկի <big>ընտրված</big> բոլոր պատգամավորների (առանց նշանակովի անդամների){{ref+|Սինգապուրի խորհրդարանն ունի ունիկալ կառուցվածք, որտեղ բացի ընտրություններով անցած պատգամավորներից (Elected MPs) կան նաև չընտրված ընդդիմադիր պատգամավորներ (NCMP) և նշանակովի անկախ պատգամավորներ (NMP)։ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրական փոփոխությունների ժամանակ 2/3-ի հաշվարկը կատարվում է բացառապես ընտրված պատգամավորների ընդհանուր թվից։ Նշանակովի պատգամավորներն իրավունք չունեն քվեարկել սահմանադրական օրինագծերի օգտին։|Ն}} առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="Art 5(2)">Constitution, Art. 5(2).</ref>։ Սա էապես տարբերվում է սովորական օրինագծերի ընդունման կարգից, որոնք հաստատվում են նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պատգամավորների պարզ մեծամասնությամբ<ref>Constitution, Art. 57(1).</ref>։ Այնուամենայնիվ, քանի որ իշխող «Ժողովրդական գործողությունների կուսակցությունը» (PAP) 1968 թվականից ի վեր անդադար զբաղեցնում է Սինգապուրի խորհրդարանի տեղերի ավելի քան երկու երրորդը, 2/3-ի այս խիստ պահանջը գործնականում երբևէ էական սահմանափակում չի հանդիսացել Սահմանադրությունը փոփոխելու կառավարության կարողության համար<ref name="Neo & Lee 165">Neo & Lee, p. 165.</ref>։ === Հարավային Կորեա === [[Հարավային Կորեա|Հարավային Կորեայի]] Ազգային ժողովում սուր տարաձայնություններ առաջացնող օրինագիծն արագացված կարգով (''Fast-track'') քննարկման և քվեարկության դնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը։ Սա սահմանվել է իշխող կուսակցության կողմից օրենքների միակողմանի ընդունումը կանխելու և ընդդիմության հետ կոնսենսուս պարտադրելու նպատակով<ref>{{Cite web |title=The Tyranny of the Minority in South Korea |url=https://thediplomat.com/2014/09/the-tyranny-of-the-minority-in-south-korea/ |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Diplomat}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե օրինագիծը ստանում է այս կարգավիճակը, այն անցնում է հստակ սահմանված ժամկետներով փուլեր (հանձնաժողովներում և լիագումար նիստում) և սահմանված ժամանակը լրանալուց հետո ավտոմատ կերպով դրվում է վերջնական քվեարկության, որտեղ ընդունման համար արդեն պահանջվում է պատգամավորների պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Controversial South Korean 'anti-leaflet' bill delayed after filibuster attempt |url=https://www.nknews.org/2020/12/controversial-south-korean-anti-leaflet-bill-delayed-after-filibuster-attempt/ |website=NK News}}</ref>։ Բացի այդ, եթե [[Հարավային Կորեայի նախագահ|Հանրապետության Նախագահը]] [[վետո]] է դնում ընդունված օրինագծի վրա, Ազգային ժողովը կարող է շրջանցել այն, եթե նիստին ներկա է պատգամավորների բացարձակ մեծամասնությունը, և նրանց առնվազն երկու երրորդը (2/3) կողմ է քվեարկում օրենքի վերահաստատմանը<ref name="refworld.org">{{Cite web |title=Constitution of the Republic of Korea |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6b4dd14.html |website=Refworld}}</ref>։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ երկրի Նախագահին իմպիչմենտի (պաշտոնանկության) ենթարկելու նախաձեռնության վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնը (300 պատգամավորից առնվազն 200-ը)<ref name="refworld.org" />, որից առաջ իմպիչմենտի առաջարկը (մեղադրանքը) խորհրդարան ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) ստորագրությունը։ Վարչապետի, պետական խորհրդի անդամների, Սահմանադրական դատարանի դատավորների կամ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամների դեպքում շեմերն ավելի ցածր են։ Իմպիչմենտի առաջարկ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների առնվազն 1/3-ի ստորագրությունը, իսկ հաստատման համար բավարար է ընդհանուր անդամների բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) աջակցությունը։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 113-րդ հոդվածի համաձայն՝ Սահմանադրական դատարանին անհրաժեշտ է իր դատավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (այսինքն՝ 9 դատավորից առնվազն 6-ի կողմ ձայնը)՝ օրենքն անսահմանադրական ճանաչելու (չեղյալ համարելու), պետական պաշտոնյային պաշտոնանկ անելու (իմպիչմենտը հաստատելու) կամ որևէ քաղաքական կուսակցություն լուծարելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար<ref name="refworld.org" />։ Համաձայն Սահմանադրության 130-րդ հոդվածի՝ սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծն Ազգային ժողովի կողմից պետք է ընդունվի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայներով, որից հետո այն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է վերջնականապես հաստատվի քաղաքացիների կողմից՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով<ref name="refworld.org" />։ === Իսպանիա === Իսպանիայի 1978 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ սովորական սահմանադրական բարեփոխումների ընդունման համար (համաձայն 167-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է [[Պատգամավորների կոնգրես (Իսպանիա)|Պատգամավորների կոնգրեսում (ստորին պալատ)]] և Սենատում (վերին պալատ) պատգամավորների ձայների երեք հինգերորդի (3/5) [[Մեծամասնություն|մեծամասնությունը]]<ref>{{Cite web |title=Title X of the Constitution: Constitutional Reform (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=166&fin=169&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե պալատների միջև համաձայնություն չի ձևավորվում, բայց Պատգամավորների կոնգրեսում նախագիծն արժանանում է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության աջակցությանը, ապա բարեփոխումն անցած համարելու համար բավարար է սենատորների բացարձակ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, երբ առաջարկվում է ամբողջական նոր Սահմանադրություն, կամ երբ փոփոխությունները վերաբերում են Սահմանադրության առանցքային՝ Նախնական հիմնադրույթներին (Preliminary Title), Հիմնարար իրավունքների և ազատությունների մասին գլխին (Section 1, Chapter II, Title I) կամ Թագի (Մոնարխիայի) մասին բաժնին (Title II), գործընթացը (համաձայն 168-րդ հոդվածի) զգալիորեն բարդանում է և անցնում հետևյալ խիստ փուլերով. # Բարեփոխման նախագծի սկզբնական հավանության համար անհրաժեշտ է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն թե՛ Պատգամավորների կոնգրեսում, թե՛ Սենատում։ # Որոշման ընդունումից անմիջապես հետո խորհրդարանի երկու պալատներն էլ լուծարվում են, և նշանակվում են արտահերթ ընտրություններ։ # Նորընտիր պալատները նախ պետք է պարզ մեծամասնությամբ հաստատեն բարեփոխումների գործընթացը շարունակելու կամքը, ապա նախագիծն ընդունեն նոր երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ։ # Ի վերջո, տեքստը ներկայացվում է պարտադիր համաժողովրդական հանրաքվեի, որտեղ ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է տրված ձայների պարզ մեծամասնությունը։ Արագացված (առաջին) եղանակը Իսպանիայի պատմության մեջ կիրառվել է երեք անգամ (1992, 2011 և վերջերս՝ 2024 թվականին), իսկ երկրորդ՝ բարդացված ընթացակարգը երբևէ չի կիրառվել։ * 1992 թվականին ԵՄ քաղաքացիներին տեղական ընտրություններում առաջադրվելու իրավունք է տրվել ([[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաստրիխտի պայմանագրի]] պահանջով)։ * 2011 թվականին սահմանվել է պետական պարտքի առավելագույն սահմանաչափը ([[Եվրագոտու ճգնաժամի համար առաջարկվող երկարաժամկետ լուծումներ|Եվրոգոտու ճգնաժամի]] պատճառով)։ * 2024 թվականին փոխվել է Սահմանադրության 49-րդ հոդվածի տերմինաբանությունը՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հնացած և արժանապատվությունը վիրավորող անվանումը փոխարինելով ժամանակակից ձևակերպմամբ։ Իսպանիայի Սահմանադրությունը և դրանից բխող օրգանական օրենքները սահմանում են հատուկ որակյալ մեծամասնություններ պետական կարևորագույն ինստիտուտների ձևավորման համար. * Դատական համակարգի գլխավոր խորհրդի (CGPJ) 20 անդամներից 8-ը (իրավաբաններ և փաստաբաններ) Սահմանադրության 122-րդ հոդվածի համաձայն ընտրվում են խորհրդարանի կողմից (4-ը՝ Պատգամավորների կոնգրեսի, 4-ը՝ Սենատի կողմից)։ Օրգանական օրենքով խորհրդարանին է վերապահված նաև մյուս 12 անդամների (դատավորների) ընտրությունը։ Բոլոր այս նշանակումների համար պարտադիր է յուրաքանչյուր պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="spanishconstitution">{{Cite web |title=The Constitution (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=117&fin=127&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref><ref>[https://www.senado.es/web/conocersenado/temasclave/procedimientosparlamentarios/detalle/index.html?lang=en Election procedures of other bodies]</ref>։ * Սահմանադրության 159-րդ հոդվածի համաձայն՝ [[Իսպանիայի սահմանադրական դատարան|Սահմանադրական դատարանի]] 12 անդամներից 8-ին առաջադրում է խորհրդարանը (4-ին՝ Պատգամավորների կոնգրեսը, 4-ին՝ Սենատը)։ Յուրաքանչյուր թեկնածուի հաստատման համար պահանջվում է համապատասխան պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref name="spanishconstitution" /><ref>{{Cite web |title=Part IX The Constitutional Court |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_noveno.aspx |access-date=2026-06-23 |website=www.lamoncloa.gob.es |language=en}}</ref>։ * [[RTVE|Հանրային ռադիո և հեռուստատեսության հեռարձակողի (RTVE)]] տնօրենների խորհրդի անդամները և նախագահը՝ ըստ օրենսդրական հիմնական կանոնների, պետք է ընտրվեն խորհրդարանի (Կոնգրեսի և Սենատի) երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունիսի 22 |title=The Congress passes that the president RTVE will be appointed by consensus again (in Spanish) |url=https://www.eldiario.es/sociedad/Congreso-inmediatamente-presidente-RTVE-exigencia_0_657234417.html |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=eldiario.es}}</ref>։ Սակայն, քաղաքական ուժերի միջև համաձայնության բացակայության և երկարատև ճգնաժամերի պատճառով, ընդունվել է «արգելափակման վերացման» հատուկ բանաձև։ Եթե առաջին փուլում 2/3 մեծամասնություն չի ապահովվում, ապա հաջորդ փուլերում RTVE-ի ղեկավար կազմը կարող է ընտրվել խորհրդարանի պարզ/բացարձակ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |last=pma_admin |date=2017-06-28 |title=Changes afoot for RTVE |url=https://www.publicmediaalliance.org/changes-afoot-rtve/ |access-date=2026-06-23 |website=Public Media Alliance |language=en-GB}}</ref>։ [[Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ|Իսպանիայի յուրաքանչյուր ինքնավար համայնք]] ունի իր սեփական Ինքնավարության կանոնադրությունը, որը գործում է որպես տեղական սահմանադրություն՝ ենթարկվելով [[Իսպանիայի Սահմանադրություն|1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրությանը]] և պետական ընդհանուր օրենսդրությանը։ [[Կանարյան կղզիներ|Կանարյան կղզիների]] ինքնավարության կանոնադրությունը սահմանում է, որ համայնքի յուրահատուկ տնտեսական ու հարկաբյուջետային ռեժիմը (REF), ինչպես նաև տեղական ընտրական օրենսդրությունը փոփոխելու համար անհրաժեշտ է Կանարյան կղզիների խորհրդարանի պատգամավորների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Statute of Autonomy of the Canary Islands (in Spanish) |url=http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030709202655/http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |archive-date=2003 թ․ հուլիսի 9 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agencias |date=2026-06-10 |title=Canaries approve the new cabildos law despite Vox |url=https://www.democrata.es/en/canarias/the-canary-parliament-gives-the-green-light-to-the-new-cabildos-law-with-the-vote-against-from-vox/ |access-date=2026-06-23 |website=Demócrata |language=en}}</ref>։ Իր հերթին, համայնքի [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանին]] պաշտոնում նշանակելու համար պահանջվում է խորհրդարանի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |last=FAPMI |first=Redacción |date=2020-07-19 |title=Diputado del Común de Canarias |url=https://bienestaryproteccioninfantil.es/diputado-del-comun-de-canarias-defensoria-autonomica-en-canarias-ombudsman/ |access-date=2026-06-23 |website=Bienestar y protección infantil |language=es}}</ref>։ Բացի այդ, եթե խորհրդարանի անդամների երկու երրորդը (2/3) դեմ է քվեարկում ներկայացված սովորական օրինագծին, այն վերջնականապես մերժվում է և կարող է նորից ներկայացվել միայն հաջորդ նստաշրջանի ընթացքում<ref>{{Cite web |title=Electoral system in the Canary Islands |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-7-2011-000234_EN.html |access-date=2026-06-23 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ === Թայվան === [[Թայվան|Թայվանի]] (Չինաստանի Հանրապետության) Սահմանադրության փոփոխման ընթացակարգը 2005 թվականի պատմական բարեփոխումներից հետո արմատապես փոխվել է՝ անցում կատարելով ներկայացուցչական մոդելից դեպի խորհրդարանական նախաձեռնության և ուղղակի ժողովրդավարության (հանրաքվեի) համակցված համակարգ: Սահմանադրական փոփոխությունների վավերացման բացառիկ իրավասությունը պատկանում էր Ազգային ժողովին: Սակայն 2005 թվականի հունիսի 7-ին սահմանադրական լրացումների ընդունումից հետո Ազգային ժողովը վերջնականապես լուծարվել է, և ներդրվել է փոփոխությունների նոր՝ երկաստիճան խիստ ընթացակարգ. # Խորհրդարանական նախաձեռնություն և ընդունում․ Սահմանադրական փոփոխության նախագիծը պետք է առաջադրվի միասնական խորհրդարանի՝ Օրենսդիր Յուանի (Legislative Yuan) անդամների առնվազն մեկ քառորդի (1/4) կողմից: Որպեսզի նախագիծն ընդունվի, նիստին պետք է ներկա լինի խորհրդարանի բոլոր անդամների առնվազն երեք քառորդը (3/4), և ներկաների առնվազն երեք քառորդը (3/4) կողմ քվեարկի դրան: Օրենսդիր Յուանում սահմանված այս շեմն աշխարհում ամենաբարձրերից է: Քանի որ ներկայումս խորհրդարանն ունի 113 պատգամավոր, քվորումի համար անհրաժեշտ է առնվազն 85 պատգամավորի ներկայություն, իսկ նախագծի ընդունման համար (բոլորի ներկայության դեպքում)՝ առնվազն 85 կողմ ձայն: Սա գործնականում անհնար է դարձնում որևէ փոփոխություն առանց երկու խոշորագույն քաղաքական ուժերի ([[Գոմինդան]] և Դեմոկրատական առաջադիմական կուսակցություն) փոխադարձ համաձայնության<ref>{{Cite web |title=The 15th Presidential and Vice Presidential Election and The 10th Legislator Election |url=https://www.cec.gov.tw/pc/en/IDX/indexT.html |access-date=2026-06-23 |website=www.cec.gov.tw}}</ref>: # Համաժողովրդական վավերացում․ Խորհրդարանի կողմից ընդունվելուց և 6-ամսյա հանրային ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո նախագիծը դրվում է համաժողովրդական հանրաքվեի: Ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է, որ փոփոխության օգտին քվեարկի Թայվանի բոլոր իրավասու ընտրողների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն): Օրինակ՝ եթե երկրում կա 19 միլիոն ընտրող, նախագիծն անցնելու համար անհրաժեշտ է ստանալ առնվազն 9,5 միլիոն «կողմ» ձայն: Սա նշանակում է, որ ցանկացած բացակայություն կամ չքվեարկած քաղաքացի ավտոմատ կերպով հավասարեցվում է «դեմ» ձայնի: === Թուրքիա === [[Թուրքիայի սահմանադրություն|Թուրքիայի Հանրապետության Սահմանադրության]] 175-րդ հոդվածի համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու գործընթացը լիովին պատկանում է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին (600 պատգամավոր) և [[Թուրքիայի նախագահ|երկրի Նախագահին]]՝ կախված պատգամավորների քվեների հստակ հարաբերակցությունից<ref>{{Cite web |title=5 points on Turkish constitutional reform |url=https://www.dw.com/en/turkish-constitutional-reform-5-important-points/a-37221685 |access-date=2026-06-23 |website=dw.com |language=en}}</ref><ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf PART SEVEN FINAL PROVISIONS]․I. Amendment of the Constitution ARTICLE 175 - (Amended by Law Nr. 3361, Article 3, dated 17 May 1987)</ref>: * 360-ից 399 ձայն (3/5-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն արժանանում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երեք հինգերորդի, բայց պակաս, քան երկու երրորդի աջակցությանը, Նախագահը չի կարող այն անմիջապես ստորագրել։ Նա պարտավոր է կամ նախագիծը հետ ուղարկել խորհրդարան՝ վերանայման, կամ այն ներկայացնել ժողովրդի վավերացմանը՝ պարտադիր [[Ժողովրդական նախաձեռնության հանրաքվե|համաժողովրդական հանրաքվեի]] միջոցով<ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf Copyright Legislation Profile Turkey 1997]</ref>։ * 400 և ավելի ձայն (2/3-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն ընդունվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի կողմ ձայներով, Նախագահը կարող է այն անմիջապես ստորագրել և պաշտոնապես վավերացնել։ Այնուամենայնիվ, այս դեպքում ևս Նախագահն օժտված է հայեցողական իրավունքով՝ նախագիծը ստորագրելու փոխարեն սեփական նախաձեռնությամբ այն ներկայացնելու կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվեի։ === Ուկրաինա === [[Ուկրաինայի նախագահ|Ուկրաինայի նախագահը]] կարող է հրաժարվել օրինագիծը ստորագրելուց և այն վերադարձնել [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադա]]՝ առաջարկվող փոփոխություններով։ Գերագույն ռադան կարող է չեղյալ հայտարարել վետոն երկու երրորդի մեծամասնությամբ։ [[Ուկրաինայի Սահմանադրություն|Ուկրաինայի Սահմանադրության]] 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծը (բացառությամբ I, III և XIII բաժինների) ուժի մեջ մտնելու համար պետք է անցնի երկփուլանի խիստ գործընթաց. նախ՝ այն պետք է նախնական հավանության արժանանա [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադայի]] (խորհրդարանի) սահմանադրական կազմի բացարձակ մեծամասնությամբ (առնվազն 226 կողմ ձայն), իսկ հաջորդ հերթական նստաշրջանի ընթացքում վերջնականապես ընդունվի սահմանադրական կազմի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ (առնվազն 300 կողմ ձայն)։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 156-րդ հոդվածի, երբ փոփոխությունները վերաբերում են I բաժնին («Ընդհանուր սկզբունքներ»), III բաժնին («Ընտրություններ։ Հանրաքվե») և XIII բաժնին («Ուկրաինայի Սահմանադրությունում փոփոխություններ կատարելու մասին»), ընթացակարգն էլ ավելի է բարդանում. նախագիծը խորհրդարանի սահմանադրական կազմի առնվազն 2/3-ի ձայներով ընդունվելուց հետո պարտադիր կարգով պետք է ներկայացվի համաժողովրդական վավերացման և հաստատվի ընտրողների կողմից՝ համաուկրաինական հանրաքվեի միջոցով։ === Միացյալ Թագավորություն === ==== Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարան ==== [[Միացյալ Թագավորության խորհրդարան|Միացյալ Թագավորության խորհրդարանին]] ազդող որակյալ մեծամասնության պահանջի հազվագյուտ օրինակ է [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Համայնքների պալատում]] և [[Միացյալ Թագավորության լորդերի պալատ|Լորդերի պալատում]] երկու երրորդ որակյալ մեծամասնության քվեարկության անհրաժեշտությունը՝ մամուլի ինքնակարգավորման վերաբերյալ Թագավորական խարտիան փոփոխելու կամ լուծարելու համար, այնքանով, որքանով այն կիրառվում է Անգլիայում և Ուելսում<ref name="bbcpressregulation">{{Cite news |last=<!--not stated--> |date=2016 թ․ ապրիլի 13 |title=Press regulation: What you need to know |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-36034956 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[BBC News]] |quote=While an act of parliament can be amended with a simple majority, it was possible to insert a clause in the Royal Charter requiring any changes to be approved by a two-thirds majority.}}</ref><ref name="independentpressregulation">{{Cite news |last=Burrell |first=Ian |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Press regulation: Judge for yourself - the Royal Charter in full |url=https://www.independent.co.uk/news/media/press/press-regulation-judge-for-yourself-the-royal-charter-in-full-8910572.html |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[The Independent]]}}</ref>։ Մինչև դրա չեղարկումը, 2011 թվականի «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը նախատեսում էր, որ [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Միացյալ Թագավորության Համայնքների պալատը]] կարող է լուծարվել և ընտրություններ անցկացնել դրա 5-ամյա ժամկետի ավարտից առաջ՝ Համայնքների պալատի անդամների երկու երրորդի քվեարկությամբ: Օրենքը նաև նախատեսում էր, որ խորհրդարանը կարող է այլընտրանքորեն լուծարվել, եթե Համայնքների պալատը [[անվստահության քվե]] է հայտնում կառավարությանը, և ոչ մի նոր կառավարություն չի շահում վստահության քվե՝ անվստահության քվեի նախնական քվեարկությունից հետո երկու շաբաթվա ընթացքում: Վաղաժամկետ լուծարման և ընտրությունների համար նախատեսված երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության դրույթը կիրառվել է միայն մեկ անգամ, որի արդյունքում տեղի են ունեցել [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2017)|2017 թվականի Միացյալ Թագավորության ընդհանուր ընտրությունները]]: Նախորդ ընտրությունները տեղի են ունեցել 2015 թվականին՝ Համայնքների պալատի 5-ամյա ժամկետի բնականոն ժամկետի ավարտի պատճառով: Խորհրդարանի սուվերենության (գերակայության) սկզբունքը նշանակում էր, որ տեսականորեն պարզ մեծամասնություն ունեցող ցանկացած կառավարություն կարող էր շրջանցել 2011 թվականի օրենքը։ Դրա համար բավարար էր ընդունել նոր օրենսդրական ակտ, որտեղ հստակ կնշվեր. «Չնայած «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» 2011 թվականի օրենքի դրույթներին՝ համընդհանուր ընտրությունները կնշանակվեն ԱՅՍԻՆՉ ԹՎԱԿԱՆԻՆ»։ Հենց այս իրավական մեխանիզմն էլ կիրառվել է [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2019)|2019 թվականի արտահերթ ընտրությունները]] նշանակելու համար, որոնք դարձան վերջին ընտրությունները՝ նախքան «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքի վերջնական չեղարկումը։ 2019 թվականի ընտրությունների ժամանակ և՛ իշխող [[Մեծ Բրիտանիայի պահպանողական կուսակցություն|Պահպանողական կուսակցությունը]], և՛ ընդդիմադիր [[Լեյբորիստական կուսակցություն (Մեծ Բրիտանիա)|Լեյբորիստական կուսակցությունը]] ցանկություն են հայտնել չեղյալ համարել «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը և վերականգնել ավանդական, դարավոր համակարգը, որի համաձայն ընտրությունները կարող էին անցկացվել ցանկացած պահի՝ 1911 թվականի «Խորհրդարանի մասին» օրենքով սահմանված 5-ամյա առավելագույն ժամկետի պահպանման պայմանով։ Նման չեղարկումը կպահանջեր միայն պարզ մեծամասնություն։ Վերջիվերջո, «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը չեղյալ է հայտարարվել 2022 թվականի «Խորհրդարանի լուծարման և հրավիրման մասին» օրենքով, այդպիսով վերացնելով որակյալ մեծամասնության ցանկացած պահանջ և վերականգնելով նախկին թագավորական արտոնությունը՝ լուծարելու Համայնքների պալատը դրա 5-ամյա ժամկետի ընթացքում ցանկացած պահի։ Այսպիսով, Միացյալ Թագավորությունում համապետական խորհրդարանական ընտրությունների համար պաշտոնական կամ տոկոսային ընտրական շեմ գոյություն չունի։ Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատի (House of Commons) պատգամավորներն ընտրվում են «Առաջինն անցածի» (First-Past-the-Post - FPTP) մեծամասնական ընտրակարգով, որտեղ հաղթելու համար կուսակցությունը կամ թեկնածուն պարզապես պետք է ստանա ավելի շատ ձայն, քան ցանկացած այլ մրցակից տվյալ ընտրատարածքում<ref>{{Cite web |title=First Past the Post |url=https://electoral-reform.org.uk/voting-systems/types-of-voting-system/first-past-the-post/ |access-date=2026-06-23 |website=electoral-reform.org.uk |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Electoral systems |url=https://consoc.org.uk/the-constitution-explained/electoral-systems/ |access-date=2026-06-23 |website=The Constitution Society |language=en-GB}}</ref>։ ==== Տարածաշրջանային խորհրդարաններ ==== [[Հյուսիսային Իռլանդիա|Հյուսիսային Իռլանդիայի]], [[Շոտլանդիայի խորհրդարան|Շոտլանդիայի]] և [[Ուելս|Ուելսի]] տարածաշրջանային [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմինները]] սովորաբար գործում են սովորական ընտրությունների միջև ֆիքսված ընդմիջումներով։ Այնուամենայնիվ, այդ օրենսդիր մարմինների գործունեությունը կարգավորող բոլոր օրենքները թույլ են տալիս անցկացնել վաղաժամկետ ընտրություններ, եթե այդ առաջարկը հաստատվում է տվյալ օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի կողմից<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Northern Ireland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/section/32 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/3 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/5 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ 1998 թվականի Շոտլանդիայի մասին օրենքի 31Ա հոդվածը<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> և Ուելսի կառավարության մասին 2006 թվականի օրենքի 111Ա հոդվածը<ref name=":1">{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/111A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> սահմանում են, որ այդ օրենքների որոշակի դրույթներ, որոնք վերաբերում են համապատասխան Շոտլանդիայի և Ուելսի տարածաշրջանային օրենսդիր մարմինների գործառույթներին և ընտրություններին, պաշտպանված են այդ օրենսդիր մարմինների կողմից փոփոխություններից, եթե անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը չի քվեարկում կողմ։ Շոտլանդիայի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթներն են<ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31 Scotland Act 1998]</ref>՝ * Ո՞վ կարող է քվեարկել Շոտլանդիայի խորհրդարանական ընտրություններում * Շոտլանդիայի խորհրդարանի անդամների ընտրության համակարգը * Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրատարածքների թիվը * Յուրաքանչյուր ընտրատարածքի կողմից վերադարձված անդամների թիվը։ Ուելսի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթները նույնն են, ինչ Շոտլանդիայում։ Բացի այդ, կան Ուելսին հատուկ երկու դրույթներ<ref name=":1" />՝ * Օրենսդիր մարմնի անվանումը * Ուելսի նախարար կամ Ուելսի նախարարի տեղակալ նշանակվելու թույլատրված անձանց թիվը։ Շոտլանդիայի խորհրդարանում պահանջվում է անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայն՝ ''Մամուլի ինքնակարգավորման թագավորական խարտիան'' (''{{Lang-en|Royal Charter on Self-Regulation of the Press}}'') փոփոխելու կամ լուծարելու մասին որոշմանը հավանություն տալու համար<ref name="bbcpressregulation" /><ref name="independentpressregulation" />։ Սա հանդիսանում է Շոտլանդիայի օրենսդրության հատուկ պաշտպանված դրույթներից մեկը, որի նպատակն է ապահովել մամուլի ազատությունը և կանխել ընթացիկ կառավարող մեծամասնության կողմից լրատվամիջոցների կարգավորման կանոնների միակողմանի փոփոխությունը։ Քանի որ Շոտլանդիայի խորհրդարանն ունի 129 պատգամավոր, երկու երրորդի պահանջը նշանակում է, որ փոփոխությանը կողմ պետք է քվեարկի առնվազն 86 պատգամավոր (անկախ նրանից, թե քանի հոգի է ներկա դահլիճում կամ մասնակցում քվեարկությանը)։ ==== Տեղական ինքնակառավարման մարմիններ ==== [[Ուելս|Ուելսի]] գլխավոր խորհուրդները պարտավոր են բանաձև ընդունել երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ իրենց ընտրվող համակարգը փոխելու համար, որտեղ թույլատրվում են [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|հարաբերական մեծամասնության]] (''{{Lang-en|First-past-the-post}}'', FPTP) և մեկ փոխանցելի քվեի (''{{Lang-en|single transferable vote}}'') տարբերակները<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հունվարի 20 |title=Local Government and Elections (Wales) Act 2021 (2021 asc. 1): Voting systems for elections to principal councils |url=https://www.legislation.gov.uk/asc/2021/1/part/1/crossheading/voting-systems-for-elections-to-principal-councils |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Անգլիայի շրջանային խորհուրդները պարտավոր են երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ որոշում ընդունել՝ իրենց «ընտրական սխեման» փոխելու համար, այսինքն՝ յուրաքանչյուր սովորական ընտրություններում խորհրդականների որ համամասնությունն է ընտրվում, թույլատրելի համամասնություններն են՝ մեկ երրորդը, կեսը կամ բոլոր խորհրդականները<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Local Government and Public Involvement in Health Act 2007 (2007 c. 28), part 2 chapter 1: Power of district councils in England to change electoral scheme |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2007/28/part/2/chapter/1 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Լոնդոնի ասաամբլեան կարող է երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ վետո դնել [[Լոնդոնի քաղաքապետ|քաղաքապետի]] ռազմավարության նախագծերին<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Greater London Authority Act 1999 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1999/29/section/42B |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ === Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն === [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ|ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը]] բոլոր հարցերի վերաբերյալ պահանջում է անդամների որակյալ մեծամասնություն։ [[ՄԱԿ-ի կանոնադրություն|ՄԱԿ-ի կանոնադրության]] 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ Անվտանգության խորհրդի 15 անդամներից առնվազն ինը (այսինքն՝ երեք հինգերորդ որակյալ մեծամասնություն) պետք է քվեարկեն [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի բանաձև|բանաձևի]] նախագծի օգտին՝ այն ընդունելու համար։ Ավելին, բովանդակային բանաձևի դեպքում մշտական անդամներից ոչ մեկը ([[Չինաստան|Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն]], [[Ֆրանսիա]], [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի Դաշնություն]], [[Միացյալ Թագավորություն]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներ]]) չի կարող քվեարկել առաջարկի դեմ, հակառակ դեպքում այն մերժվում է, ինչը նրանց տալիս է [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վետոյի իրավունք|վետոյի իրավունք]], որը չի կարող չեղյալ հայտարարվել։ Ձեռնպահները չեն հաշվվում որպես դեմ ձայներ, ինչը թույլ է տալիս մշտական անդամներին արտահայտել իրենց անհամաձայնությունը բովանդակային բանաձևի վերաբերյալ՝ առանց այն վետոյի դնելու՝ քվեարկությունից ձեռնպահ մնալով։ Սակայն, քանի որ ընդունման որակյալ մեծամասնությունը սահմանում է, որ ձայները պետք է լինեն բանաձևի օգտին, ձեռնպահներն ու բացակայությունները կարող են համարվել բացասական ձայներ, եթե դրական ձայների թիվը իննից պակաս է։ [[Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա|Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան]] պահանջում է ներկաների որակյալ մեծամասնություն «շատ կարևոր հարցերի», ինչպիսիք են [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|Միավորված Ազգերի]] Կազմակերպությունում նոր անդամ պետությունների ընդունումը, քվեարկողներին: Կանոնադրության 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ սա նշանակում է, որ բանաձևի ընդունման համար քվեարկածների երկու երրորդը պետք է կողմ քվեարկի: Սա նշանակում է, որ ձեռնպահ քվեարկությունը և բացակայությունները որևէ ազդեցություն չունեն բանաձևի վրա, եթե ապահովված է քվորում: Միավորված Ազգերի Կազմակերպության համակարգում մնացած բոլոր քվեարկությունները կատարվում են ներկաների պարզ մեծամասնությամբ: === Միացյալ Նահանգներ === [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] պահանջում է որակյալ մեծամասնություն որոշակի նշանակալի գործողությունների իրականացման համար<ref>{{Cite book |last=Hudiburg |first=Jane A. |url=https://fas.org/sgp/crs/misc/98-778.pdf |title=Supermajority Votes in the House |date=2018 թ․ հուլիսի 24 |publisher=Congressional Research Service |location=Washington, DC |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 8}}</ref>։ Սահմանադրության փոփոխությունները կարող են առաջարկվել երկու եղանակներից մեկով՝ [[ԱՄՆ Կոնգրես|Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի]] յուրաքանչյուր մարմնի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության ձայներով կամ Կոնգրեսի կողմից հրավիրված կոնվենցիայով՝ նահանգների երկու երրորդի (ներկայումս 34) դիմումով: Առաջարկվելուց հետո փոփոխությունը պետք է վավերացվի նահանգների երեք քառորդի (ներկայումս 38) կողմից (կամ նահանգային օրենսդիր մարմինների, կամ վավերացման կոնվենցիաների միջոցով, կախված նրանից, թե Կոնգրեսն ինչ «վավերացման եղանակ» կընտրի): Կոնգրեսը կարող է օրինագծեր ընդունել պարզ մեծամասնությամբ։ Եթե [[ԱՄՆ նախագահ|նախագահը]] [[Վետո|վետո է դնում]] օրինագծի վրա, Կոնգրեսը կարող է [[Վետո|չեղյալ հայտարարել]] վետոն երկու պալատների երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ։ Պայմանագիրը պետք է վավերացվի Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ ուժի մեջ մտնելու համար։ Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության քսանհինգերորդ փոփոխության 4-րդ բաժինը Կոնգրեսին դեր է տալիս նախագահի հաշմանդամության դեպքում: Եթե փոխնախագահը և նախագահի կաբինետի անդամների մեծամասնությունը հայտարարում են, որ նախագահը չի կարող կատարել այդ դերը, փոխնախագահը դառնում է նախագահի պաշտոնակատար: Նման հայտարարությունից հետո 21 օրվա ընթացքում (կամ, եթե Կոնգրեսը արձակուրդում է, երբ նախագահը հաշմանդամ է, Կոնգրեսի վերստին հավաքվելուց հետո 21 օրվա ընթացքում), Կոնգրեսը պետք է քվեարկի երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությամբ՝ հաշմանդամության հայտարարությունը շարունակելու համար։ Հակառակ դեպքում, նման հայտարարագրի ժամկետը լրանում է 21 օր անց, և այդ պահին նախագահը «կվերսկսի» պաշտոնի բոլոր լիազորությունների և պարտականությունների կատարումը։ 2025 թվականի հունվարի դրությամբ 4-րդ բաժինը երբեք չի կիրառվել։ Ներկայացուցիչների պալատը կարող է պարզ մեծամասնությամբ իմպիչմենտ հայտարարել դաշնային պաշտոնյայի (օրինակ՝ նախագահին, փոխնախագահին կամ դաշնային դատավորին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը։ 1842 թվականին Ներկայացուցիչների պալատը չի կարողացել իմպիչմենտ հայտարարել նախագահ [[Ջոն Թայլեր|Ջոն Թայլերին]]։ 1868 թվականին Սենատը մեկ ձայն պակաս է հավաքել նախագահ [[Էնդրյու Ջոնսոն|Էնդրյու Ջոնսոնին]] պաշտոնանկ անելու համար՝ նրա իմպիչմենտից հետո։ 1999 թվականին [[Բիլ Քլինթոն|Բիլ Քլինթոնին]] [[Բիլ Քլինթոնի իմպիչմենտ|1998 թվականի իմպիչմենտից]] հետո պաշտոնանկ անելու ջանքերը մի փոքր պակաս են եղել պարզ մեծամասնությունից և 17 ձայն պակաս են եղել երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությունից։ Իմպիչմենտի ընթացակարգը վերջին անգամ կիրառվել է 2021 թվականին, երբ նախագահ [[Դոնալդ Թրամփ|Դոնալդ Թրամփը]] երկրորդ անգամ [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]] [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|է ենթարկվել]] իր առաջին ժամկետի ընթացքում և հետագայում արդարացվել է։ Յուրաքանչյուր պալատ կարող է հեռացնել իր անդամներից մեկին երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ. վերջին անգամ դա տեղի է ունեցել, երբ Ներկայացուցիչների պալատը 2023 թվականին հեռացրել է Ջորջ Սանտոսին։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] 14-րդ փոփոխության 3-րդ հոդվածը (բաժինը) արգելում է անձին զբաղեցնել որևէ դաշնային կամ նահանգային պաշտոն (քաղաքացիական կամ ռազմական), եթե նախկինում՝ որպես Կոնգրեսի անդամ, ԱՄՆ պաշտոնյա կամ նահանգային օրենսդիր ու գործադիր մարմնի ներկայացուցիչ, ԱՄՆ Սահմանադրությանը հավատարիմ մնալու երդում տալուց հետո, ''«մասնակցել է դրա դեմ ուղղված խռովությանը կամ ապստամբությանը, կամ օգնություն ու աջակցություն է ցուցաբերել դրա թշնամիներին»։'' Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատները՝ Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը, կարող են ամբողջությամբ չեղարկել այս իրավական սահմանափակումը (իրավազրկումը)՝ յուրաքանչյուր պալատում անդամների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնով։ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատում]] երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը կազմում է 100 սենատորից 67-ը, իսկ Ներկայացուցիչների պալատում՝ 435 կոնգրեսականից 290-ը (բոլոր տեղերի լրացված լինելու պարագայում)։ Սակայն, քանի որ սահմանադրական շատ քվեարկություններ հաշվարկվում են ոչ թե ընդհանուր անդամների թվից, այլ ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պաշտոնյաներից, այս որակյալ մեծամասնությանն արժանանալու համար գործնականում հաճախ անհրաժեշտ չէ հենց 67 սենատորի կամ 290 ներկայացուցչի կողմ ձայնը։ Բացի սահմանադրական պահանջներից, Սենատի ներքին կանոնակարգը (22-րդ կանոնը) սովորական օրենսդրական նախագծերի դեպքում պահանջում է երեք հինգերորդի (3/5) բացարձակ մեծամասնություն՝ քննարկումը դադարեցնելու և վերջնական քվեարկությանն անցնելու (cloture) համար։ Սա միակ ընթացակարգային ճանապարհն է՝ արգելափակելու փոքրամասնության կիրառած տևական ձգձգման մարտավարությունը՝ [[Ֆիլիբաստեր|ֆիլիբաստերը]] (filibuster): Ներկայիս քաղաքական պրակտիկայում ֆիլիբաստերի սպառնալիքն անգամ ինքնաբերաբար կասեցնում է ցանկացած օրինագծի ընդունումը, որն ունի սենատորների 3/5-ից (այսինքն՝ 100-ից 60-ից) պակաս աջակցություն, եթե բոլոր տեղերը լրացված են: ==== Նահանգային կառավարություն ==== [[Պատկեր:US_governors_veto_override_majorities_map.svg|մինի|Կառավարչի օրենսդրական վետոն հաղթահարելու համար անհրաժեշտ է մեծամասնություն. {{legend|#ffcc00ff|բոլոր անդամների մեծամասնությունը}}{{legend|#5ed360ff|ներկա անդամների 3/5 մեծամասնությունը}} {{legend|#008000ff|բոլոր անդամների 3/5 մեծամասնություն}}{{legend|#2a7fffff|ներկա անդամների 2/3 մեծամասնությունը}}{{legend|#0044aaff|բոլոր անդամների 2/3 մեծամասնությունը}} {{legend|#808080ff|օրենսդիր մարմնի բոլոր անդամների համակցված 2/3 մեծամասնությունը}}]] [[Պատկեր:US_state_legislatures_by_majoritarian_operation.svg|մինի|Հարկերը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն]] Միացյալ Նահանգների նահանգային օրենսդիր մարմինների համար, ''Մեյսոնի ձեռնարկում'' ասվում է. «Խորհրդակցական մարմինը չի կարող իր սեփական ակտով կամ կանոնակարգով պահանջել երկու երրորդի ձայներ որևէ գործողություն կատարելու համար, երբ սահմանադրությունը կամ վերահսկող մարմինը պահանջում է միայն մեծամասնության ձայներ: Օրինակ՝ երկու երրորդի ձայներ պահանջելը որևէ գործողություն կատարելու համար կնշանակեր անդամների մեկ երրորդից ավելի թվին տալ գործողությունը չեղյալ համարելու լիազորություն և հավասարազոր լինել մարմնի լիազորությունների փոքրամասնությանը փոխանցմանը»<ref>{{Cite book |last=Mason |first=Paul |url=http://archive.org/details/masonsm_mas_2000_00_6418 |title=Mason's manual of legislative procedure |date=2000 |publisher=Denver, Colo. : National Conference of State Legislatures |others=Georgetown University Law Library |isbn=978-1-58024-116-8}}</ref>: Որոշ նահանգներ սահմանադրական փոփոխության կամ օրենսդրական նախաձեռնության ընդունման համար պահանջում են որակյալ մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Supermajority Vote Requirements |url=http://www.ncsl.org/research/elections-and-campaigns/supermajority-vote-requirements.aspx |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 31 |website=www.ncsl.org |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ ԱՄՆ շատ նահանգների սահմանադրություններ թույլ են տալիս կամ պահանջում են, որ մայր օրենքի փոփոխություններն առաջարկվեն նահանգի օրենսդիր մարմնի (խորհրդարանի) որակյալ մեծամասնության կողմից։ Այս առաջարկներն ուժի մեջ մտնելու համար սովորաբար պետք է վավերացվեն ընտրողների կողմից՝ հաջորդող մեկ կամ մի քանի ընտրությունների ժամանակ։ Օրինակ՝ Միչիգանի Սահմանադրության XII հոդվածի (1-ին բաժնի) համաձայն՝ նահանգի Օրենսդիր մարմնի յուրաքանչյուր պալատ կարող է առաջարկել սահմանադրական փոփոխություն, որը խորհրդարանում ընդունվելուց հետո պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը և վավերացվի ընտրողների պարզ մեծամասնությամբ՝ հաջորդ ընդհանուր կամ հատուկ նշանակված արտահերթ ընտրությունների ժամանակ<ref>{{Cite web |title=Article XII § 1 |url=http://www.legislature.mi.gov/(S(p22jjt45odksm455blth42nj))/mileg.aspx?page=getObject&objectName=mcl-Article-XII-1 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=Constitution of Michigan of 1963 |publisher=Michigan Legislature}}</ref>։ ԱՄՆ նահանգների մեծ մասում նահանգի օրենսդիր մարմինն (խորհրդարանն) օժտված է նահանգապետի կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու իրավասությամբ։ Այս գործընթացի համար նահանգների ճնշող մեծամասնությունում պահանջվում է երկու պալատների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (որոշ նահանգներում՝ բոլոր ընտրված անդամների, իսկ այլ նահանգներում՝ միայն նիստին ներկա և քվեարկողների թվից)<ref>{{Cite web |last=Shanton |first=Karen |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 28 |title=Wrapup of Veto Overrides in States with Veto-Proof Legislatures and Divided Government |url=http://www.ncsl.org/blog/2013/10/28/wrapup-of-veto-overrides-in-states-with-veto-proof-legislatures-and-divided-government.aspx |website=NCSL Blog |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, որոշ նահանգներում (օրինակ՝ [[Դելավեր]], [[Իլինոյս]], [[Կանզաս]], [[Մերիլենդ]], [[Հյուսիսային Կարոլինա]] և [[Ռոդ Այլենդ]]) սահմանված է ավելի մեղմ՝ երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնության շեմը<ref>{{Cite book |last=Friedman |first=Dan |title=The Maryland State Constitution: A Reference Guide |publisher=Praeger |year=2006 |series=Reference Guides to the State Constitutions of the United States, No. 41 |page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lousin |first=Ann M. |title=The Illinois State Constitution |publisher=Oxford University Press |year=2011 |series=Oxford Commentaries on the State Constitutions of the United States |pages=119–21}}</ref><ref>{{Cite web |title=North Carolina State Constitution |url=http://www.ncga.state.nc.us/legislation/constitution/ncconstitution.html |access-date=2016 թ․ մայիսի 3}}</ref>։ Իսկ [[Միսիսիպի գետ|Միսիսիպի գետից]] արևելք գտնվող մի քանի նահանգներում, ինչպիսիք են [[Ալաբամա (նահանգ)|Ալաբաման]], [[Կենտուկի|Կենտուկին]] և [[Արևմտյան Վիրջինիա (նահանգ)|Արևմտյան Վիրջինիան]], վետոն հաղթահարելու համար բավարար է խորհրդարանի բոլոր անդամների բացարձակ (պարզ) մեծամասնության կողմ ձայնը։ Այսպես կոչված «հարկ վճարողների իրավունքների օրինագծի» օրենքների (նահանգային կանոնադրություններում կամ սահմանադրություններում, TABOR) տարածված դրույթներից մեկը նահանգային օրենսդիր մարմնում հարկերը բարձրացնելու համար որակյալ մեծամասնության քվեարկության պահանջն է: Նահանգային օրենսդիր մարմինների ազգային կոնֆերանսը 2010 թվականին հաղորդել է, որ տասնհինգ նահանգներ պահանջում են որակյալ մեծամասնության քվեարկություն (երկու պալատներում էլ՝ երեք հինգերորդ, երկու երրորդ կամ երեք քառորդ մեծամասնության ձայներ)՝ հարկերի որոշ կամ բոլոր բարձրացումներն ընդունելու համար<ref>{{Cite web |last=Waisanen |first=Bert |year=2010 |title=State Tax and Expenditure Limits—2010 |url=http://www.ncsl.org/research/fiscal-policy/state-tax-and-expenditure-limits-2010.aspx |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Ամենատարածվածը 2/3-ի շեմն է, որը գործում է 11 նահանգում, իսկ Կոլորադոն արգելում է հարկերի բարձրացումը առանց համաժողովրդական հանրաքվեի: == Միջազգային համաձայնագրեր == [[Հռոմի ստատուտ|Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրության]] հոդվածների մեծ մասի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում բոլոր մասնակից պետությունների համար միայն այն ժամանակ, երբ դրանց վավերացման կամ ընդունման փաստաթղթերը ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարին են հանձնում մասնակից պետությունների առնվազն յոթ ութերորդը (7/8)<ref name=":2">[https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1266&context=jil Ambiguities in Articles 5(2), 121 and 123 of the Rome Statute]</ref>։ Փոփոխությունն ուժի մեջ է մտնում այս շեմն ապահովելուց ուղիղ մեկ տարի անց։ Եթե որևէ փոփոխություն ուժի մեջ է մտել 7/8-ի կանոնով, ապա այն մասնակից պետությունը, որը դեռ չի վավերացրել այդ փոփոխությունը, իրավունք ունի անմիջապես դուրս գալ Հռոմի կանոնադրությունից՝ առանց սովորական մեկամյա սպասման ժամկետի<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2015/CN.707.2015-Eng.pdf AMENDMENTS ON THE CRIME OF AGGRESSION TO THE ROME STATUTE OF THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURT KAMPALA, 11 JUNE 2010]</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Rome Statute of the International Criminal Court - FINAL CLAUSES |url=https://hrlibrary.umn.edu/instree/rome_statute_icc/Rome_ICC_part13.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu}}</ref>։ Ի տարբերություն ընդհանուր դրույթների, Կանոնադրության 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 8-րդ հոդվածների փոփոխությունները (որոնք վերաբերում են ՄՔԴ իրավազորությանը, ցեղասպանությանը, մարդկության դեմ ուղղված և պատերազմական հանցագործություններին) չեն պահանջում 7/8-ի շեմը։ Այսպիսի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում միայն այն պետությունների համար, որոնք անհատապես վավերացրել են դրանք (վավերացումից մեկ տարի անց)։ Այն երկրների նկատմամբ, որոնք չեն ընդունել փոփոխությունը, Դատարանը չի կարող իրականացնել իր իրավազորությունը տվյալ նոր հանցագործության մասով։ (Այս ճանապարհով են ուժի մեջ մտել, օրինակ, 2010 թվականի Կամպալայի փոփոխությունները՝ ագրեսիայի հանցագործության վերաբերյալ)<ref name=":2" />։ Միջազգային քրեական դատարանի կառավարմանը և կազմակերպչական հարցերին վերաբերող հոդվածների փոփոխությունները կարող են ընդունվել Մասնակից պետությունների ասամբլեայի կողմից՝ անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով և ուժի մեջ են մտնում բոլորի համար ընդունումից կես տարի անց՝ առանց պետությունների կողմից առանձին վավերացման ընթացակարգի։ Իսկ յոթ ութերորդի (7/8) որակյալ մեծամասնության խիստ շեմը վերաբերում է այդ ընդունված փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելուն (վավերացմանը)<ref name=":3" />։ == Տես նաև == * [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|Միաձայնություն]] * [[Կոնսենսուս]] * [[Լռության պարույր]] * [[Կրկնակի մեծամասնություն]] * [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում]]․ նկարագրվում է այդ մարմնում «որակյալ մեծամասնության քվեարկության» պահանջը։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Եվրախորհուրդ]] [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Ժողովրդավարություն]] [[Կատեգորիա:Իրավական եզրեր]] [[Կատեգորիա:Խորհրդարանական ընթացակարգեր]] [[Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ]] [[Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք]] [[Կատեգորիա:Որոշումների կայացում]] [[Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն]] [[Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք]] [[Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն]] [[Կատեգորիա:Քվեարկություն]] luct39ratcfrbkgdgos807k0i26owjt 10806660 10806637 2026-06-30T10:09:01Z Ապատ63 36683 10806660 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}} '''Խորհրդարանական մեծամասնություն''' կամ '''որակյալ մեծամասնություն,''' պահանջ, որի դեպքում առաջարկն անցնելու համար պետք է ստանա աջակցության որոշակի մակարդակ, որը գերակշռում է պարզ/բացարձակ (որը երբեմն արտահայտվում է «50% + 1 [[Քվեարկություն|քվե]]» բանաձևով) [[Մեծամասնություն|մեծամասնությանը]]։ ''Որակյալ'' մեծամասնությունը գերազանցում է այդ կեսի (1/2) շեմը և սահմանվում է հատուկ, կարևորագույն որոշումների համար, օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխություն կատարելու համար։ Խորհրդարանական որակյալ մեծամասնության օրինակներ են՝ 3/5-ը (60%), 2/3-ը (66.6%) կամ 3/4-ը (75%)։ Օրինակ՝ Հայաստանում որպես '''կայուն մեծամասնություն''' սահմանված է առնվազն 54%-ը, իսկ 3/5-ը՝ որակյալ մեծամասնություն։ [[Ժողովրդավարություն|Ժողովրդավարության]] մեջ որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են օգնել կանխելու այն իրավիճակը, երբ մեծամասնությունը ոտնահարում է փոքրամասնության հիմնարար իրավունքները։ Թեև այն կարող է նաև խոչընդոտել խնդիրներին արագ արձագանքելու ջանքերին և երբեմն խրախուսել կոռուպցիոն փոխզիջումներ, երբ անհրաժեշտ է լինում կոնկրետ գործողություններ ձեռնարկել։ [[Սահմանադրական օրենք|Սահմանադրական]] փոփոխությունները, հատկապես այն կետերի դեպքում, որոնք ունեն հատուկ պաշտպանվածություն (ամրագրված դրույթներ), [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմնում]] սովորաբար պահանջում են կայուն մեծամասնության աջակցություն։ [[Կոնսենսուսային ժողովրդավարություն|Կոնսենսուսային ժողովրդավարության]] մոդելում որակյալ մեծամասնության կանոնը կիրառվում է դեպքերի մեծամասնությունում։ == Պատմություն == Որակյալ մեծամասնության կանոնի առաջին հայտնի կիրառումը եղել է [[Հին Հռոմ|Հին Հռոմի]] ատենակալների դատարաններում՝ մ.թ.ա. 100-ական թվականներին<ref name="schwartzberg">{{Cite book |last=Schwartzberg |first=Melissa |author-link=Melissa Schwartzberg |url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ |title=Counting the Many: The Origins and Limits of Supermajority Rule |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-0-521-19823-3 |location=Cambridge |pages=44-46 |chapter=Prelude: Acclamation and Aggregation in the Ancient World - The Origin of Supermajority Rules |quote=Although a supermajority was necessary to demonstrate the sufficiency of the case – the presence of adequate information to form a judgment – a majority sufficed to convict. (p.&nbsp;46) |access-date=2016-12-05 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ}}</ref>։ Որոշ դեպքերում ատենակալների երկու երրորդը պետք է հաստատեր որոշում կայացնելու պատրաստակամությունը, նախքան հարցը պարզ մեծամասնությամբ քվեարկության դրվելը։ Հռոմի պապ Ալեքսանդր III-ը (1159-1181) 1179 թվականին կայացած [[Լաթերանի եկեղեցական ժողով|Լաթերանի]] երրորդ [[Տիեզերական ժողովներ|տիեզերական ժողովում]] ներմուծել է որակյալ մեծամասնության կանոնը [[Կոնկլավ|պապական ընտրությունների]] համար<ref>{{Harvp|Schwartzberg|2013|pp= 51, 58–59}}</ref>։ Միացյալ Նահանգների [[ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն|Դեմոկրատական կուսակցության]] կողմից [[ԱՄՆ նախագահ|ԱՄՆ նախագահի]] առաջադրման անդրանիկ համագումարում, որը կայացել է 1832 թվականին, կուսակցության կողմից ընդունվել է մի կանոն, որով նախագահի թեկնածուի ընտրության համար պահանջվում էր Դեմոկրատական համագումարի պատվիրակների ձայների երկու երրորդը<ref>{{Cite book |last=Bensel |first=Richard Franklin |url=https://archive.org/details/passionpreferenc00bens |title=Passion and Preferences: William Jennings Bryan and the 1896 Democratic Convention |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |page=[https://archive.org/details/passionpreferenc00bens/page/n150 131] |url-access=limited}}</ref>։ Այս կանոնը [[Քաղաքացիական պատերազմը ԱՄՆ-ում|Քաղաքացիական պատերազմից]] հետո հարավային դեմոկրատներին ''փաստացի'' վետոյի իրավունք էր տալիս ցանկացած թեկնածուի նկատմամբ։ Կանոնը գործել է մինչև 1936 թվականը՝ դրա չեղարկումը<ref>{{Cite book |last=Schulman |first=Bruce J. |title=From Cotton Belt to Sunbelt: Federal Policy, Economic Development, and the Transformation of the South, 1938–1980 |publisher=Duke University Press |year=1994 |page=45}}</ref>։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության]] [[Վավերացում|վավերացումը]] խթանելու համար գրված «Ֆեդերալիստական հոդվածներում» (''The Federalist Papers'') [[Ալեքսանդր Համիլթոն|Ալեքսանդր Համիլթոնը]] և [[Ջեյմս Մեդիսոն (քաղաքական գործիչ)|Ջեյմս Մեդիսոնը]] քննադատաբար են մոտեցել որակյալ մեծամասնության պահանջներին<ref>{{Cite book |last=Hamilton |first=Alexander |url=https://standardebooks.org/ebooks/alexander-hamilton_john-jay_james-madison/the-federalist-papers |title=The Federalist Papers |last2=Jay |first2=John |last3=Madison |first3=James |date=2026-05-21 |publisher=Standard Ebooks}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drexler |first=Ken |title=Research Guides: Federalist Papers: Primary Documents in American History: Full Text of The Federalist Papers |url=https://guides.loc.gov/federalist-papers/full-text |access-date=2026-06-22 |website=guides.loc.gov |language=en}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 22»-ում Համիլթոնը գրել է, որ վնասակար օրենսդրության ընդունումը կանխելու հետ մեկտեղ՝ նման պահանջները նաև խոչընդոտում են օգտակար օրենսդրության ընդունմանը, և «դրանց իրական ազդեցությունն է՝ կաշկանդել վարչակազմը, ջլատել կառավարության էներգիան և հարգելի մեծամասնության կանոնավոր քննարկումներն ու որոշումները փոխարինել աննշան, անհանգիստ կամ կոռումպացված խունտայի հաճույքով, քմահաճույքով կամ արհեստական հնարքներով»: Համիլթոնը նաև նշել է, որ նման պահանջը կխրախուսի «հանրային բարիքի անընդունելի զիջումները»<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 22, [14 December 1787] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0179}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 58»-ում Մեդիսոնը գրել է, որ որակյալ մեծամասնության պահանջները կարող են օգնել խոչընդոտել «շտապողական և կողմնակալ միջոցառումների» ընդունումը, բայց «բոլոր այն դեպքերում, երբ արդարադատությունը կամ ընդհանուր բարիքը կարող են պահանջել նոր օրենքների ընդունում կամ ակտիվ միջոցառումների իրականացում, ազատ կառավարման հիմնարար սկզբունքը կշրջվի: Այլևս մեծամասնությունը չի իշխի. իշխանությունը կփոխանցվի փոքրամասնությանը»: Մեդիսոնը նաև հավելել է, որ նման պահանջները կխրախուսեն [[Սեցեսիա|անջատողականությունը]]<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 58, [20 February 1788] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0207}}</ref>։ == Ընդհանուր շեմեր == [[Մեծամասնություն|Պարզ մեծամասնությունը]] կամ տրված ձայների կեսից ավելին, [[Քվեարկություն|քվեարկության]] ամենատարածված ձևաչափն է։ Ի տարբերություն պարզ մեծամասնության՝ որակյալ մեծամասնությունը կարող է սահմանվել ցանկացած [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակով]] կամ [[Տոկոս|տոկոսով]], որն ավելի մեծ է, քան [[Մեկ երկրորդ|կեսը]]<ref>See dictionary definition of "supermajority" at [http://www.thefreedictionary.com/supermajority thefreedictionary.com]. "[http://www.thefreedictionary.com/Qualified+majority Qualified majority]" redirects to this definition.</ref><ref>{{Cite book |last=Schermers |first=Henry G. |url=https://books.google.com/books?id=OMXToQLp21UC&pg=PA562 |title=International Institutional Law: Unity Within Diversity |last2=Blokker |first2=Niels M. |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=2011 |isbn=978-90-04-18798-6 |edition=Fifth Revised |location=Leiden, The Netherlands |pages=561–563}}</ref>։ Որակյալ մեծամասնությունների ամենակիրառելի տարբերակներն են երեք հինգերորդը (60%), երկու երրորդը (66.666...%) և երեք քառորդը (75%)։ Շատ դեպքերում, եթե որակյալ մեծամասնության հաշվարկի արդյունքում ստացվում է [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակային թիվ]] կամ ձայների տոկոսը տալիս է ոչ [[ամբողջ թիվ]], ապա այն կլորացվում է դեպի վեր՝ մինչև հաջորդ ամբողջ թիվը։ === Երեք չորրորդ === Երեք չորրորդի (3/4 կամ 75%) որակյալ մեծամասնությունն աշխարհում կիրառվող ամենաբարձր, ամենախիստ և հազվադեպ հանդիպող քվեարկության շեմերից է։ Այն օգտագործվում է միայն այնպիսի բացառիկ դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ապահովել գրեթե բացարձակ կոնսենսուս (համաձայնություն) քաղաքական ուժերի, նահանգների կամ ընկերության բաժնետերերի միջև։ [[ԱՄՆ Սահմանադրության 17-րդ փոփոխություն|ԱՄՆ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն]]՝ Սահմանադրության մեջ որևէ փոփոխություն (լրացում) վերջնականապես ուժի մեջ մտնելու համար այն պետք է վավերացվի ԱՄՆ նահանգների երեք չորրորդի (3/4) կողմից։ Քանի որ ԱՄՆ-ն ունի 50 նահանգ, ապա փոփոխությունն անցնելու համար անհրաժեշտ է առնվազն 38 նահանգների օրենսդիր մարմինների պաշտոնական համաձայնությունը{{ref+|Նախքան նահանգների վավերացմանը հասնելը, փոփոխությունը պետք է պաշտոնապես առաջադրվի: Դրա համար նույնպես գոյություն ունի երկու ճանապարհ՝ Կոնգրեսի միջոցով (ամենակիրառելին) Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի երկու երրորդի (2/3) կողմնակից ձայներով և նահանգների նախաձեռնությամբ (երբեք չի կիրառվել)՝ նահանգների 2/3-ի (34 նահանգ) պահանջով Կոնգրեսը հրավիրում է Ազգային համաժողով: Այս բարդությունների պատճառով է, որ ԱՄՆ Սահմանադրությունը մնում է կայուն և հազվադեպ փոփոխվող:|Ն}}։ Սա այնքան բարդ շեմ է, որ ԱՄՆ պատմության ընթացքում առաջադրված հազարավոր [[ԱՄՆ Սահմանադրություն#Սահամադրության ուղղումները|սահմանադրական փոփոխություններից միայն 27-ին է հաջողվել]] անցնել այս ֆիլտրը{{ref+|[[ԱՄՆ Սահմանադրության Առաջին փոփոխություն|Իրավունքների բիլլը (Bill of Rights) առաջին 10 փոփոխություններն են]], որոնք ընդունվել են միասին՝ 1791 թվականին, Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելուց անմիջապես հետո:|Ն}}<ref>{{Cite news |date=2015-11-04 |title=The Bill of Rights: A Transcription |url=https://www.archives.gov/founding-docs/bill-of-rights-transcript |access-date=2026-06-22 |work=National Archives |language=en}}</ref>։ Վերջին փոփոխությունը (27-րդ) վավերացվել է 1992 թվականին (այն սահմանափակում է Կոնգրեսի անդամների աշխատավարձերի բարձրացումը մինչև հաջորդ ընտրությունները): Հետաքրքիր է, որ այս փոփոխությունն առաջադրվել էր դեռևս 1789 թվականին և վավերացման շեմը հաղթահարել է միայն 203 տարի անց<ref>{{Cite news |last=Berke |first=Richard L. |date=1992-05-08 |title=1789 Amendment Is Ratified But Now the Debate Begins |url=https://www.nytimes.com/1992/05/08/us/1789-amendment-is-ratified-but-now-the-debate-begins.html |access-date=2026-06-22 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Շատ միջազգային պայմանագրերում և կազմակերպություններում 75% որակյալ մեծամասնությունը կիրառվում է նոր անդամներ ընդունելու, կանոնադրությունը փոփոխելու կամ ֆինանսական խոշոր պարտավորություններ սահմանելու համար, որպեսզի մեծ պետությունները չկարողանան ճնշել փոքր երկրներին։ Խոշոր բաժնետիրական ընկերություններում սովորական որոշումները (օրինակ՝ տնօրենի ընտրությունը) կայացվում են պարզ մեծամասնությամբ (50%+1)։ Սակայն փոքր բաժնետերերին խոշոր բաժնետերերի կամային որոշումներից պաշտպանելու համար ընկերության կանոնադրությամբ հաճախ սահմանվում է 75% (3/4) ձայների շեմ հետևյալ ճակատագրական հարցերի համար. * ընկերության լուծարում (փակում) կամ սնանկացման գործընթացի սկիզբ * մեկ այլ խոշոր ընկերության հետ միաձուլում (M&A) կամ կլանում * կանոնադրական կապիտալի կտրուկ փոփոխություն։Եթե կազմակերպության անդամների կամ պատգամավորների ընդհանուր թվից 3/4 հաշվարկելիս ստացվում է կոտորակային թիվ, իրավունքի տրամաբանությամբ այն միշտ կլորացվում է դեպի վեր։ ''Օրինակ''․ Եթե խորհրդի անդամների թիվը 15 է, ապա 15 × 0.75 = 11.25։ Եթե կլորացվեր մաթեմատիկորեն, կդառնար 11 ձայն, բայց 11 ձայնը 75%-ից պակաս է (73.3% է)։ Ուստի, որոշումը չի կարող ընդունվել, քանի որ պահանջվում է առնվազն 12 «կողմ» ձայն։ === Երկու երրորդ === Ձայների երկու երրորդի (2/3) անվերապահ պահանջը նշանակում է տրված ձայների առնվազն երկու երրորդի աջակցությունը<ref name="Robert2011402">{{harvp|Robert|2011|p = 402}}.p</ref><ref name="Robert2011401">{{Cite book |last=Robert |first=Henry M. |title=[[Robert's Rules of Order]] Newly Revised |publisher=[[Da Capo Press]] |year=2011 |isbn=978-0-306-82020-5 |edition=11th |location=Philadelphia |page=401 |language=zen |display-authors=etal}}</ref><ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 5) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Քվեարկության այս ձևաչափը համարժեք է նրան, որ «կողմ» ձայների թիվը պետք է առնվազն երկու անգամ գերազանցի «դեմ» ձայների թվին{{ref+| 1=2/3-ի կանոնի դեպքում, եթե կա 2 «դեմ», ապա անցնելու համար պետք է լինի առնվազն 4 «կողմ» (4 կողմ + 2 դեմ = 6 ձայն, որի 2/3-ը հենց 4-ն է)։ Այսինքն՝ կողմերը պետք է գերազանցեն դեմերին առնվազն 2 անգամ։|2=Ն}}<ref>{{Harvp|Robert|2011|p=406}}</ref>։ Կախված կանոնակարգից՝ երկու երրորդի հաշվարկման ժամանակ [[Ձեռնպահություն|ձեռնպահներն]] ու բացակաները կարող են հաշվի առնվել տարբեր կերպ<ref name="Robert2011401" />. * Ըստ ներկա և քվեարկողների թվի․ Եթե հատուկ նշում չկա, ձեռնպահներն ու բացակայությունները պարզապես դուրս են մնում հաշվարկից։ * Ըստ մարմնի ամբողջական կազմի․ Եթե կանոնադրության մեջ հստակ նշված է, որ պահանջվում է, օրինակ, «ընտրված և երդում տված անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդը»<ref name="Robert2011402" />, ապա ձեռնպահներն ու բացակաները փաստացի հավասարեցվում են «դեմ» ձայներին։ * Ըստ ներկաների թվի․ Եթե պահանջը սահմանված է որպես «ներկաների երկու երրորդը», ապա ձեռնպահները հաշվվում են որպես «դեմ», իսկ բացակաները չեն ազդում քվորումի վրա<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 6) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Օրինակ (ըստ ներկա և քվեարկողների), եթե կա 100 ընտրող, որակյալ մեծամասնության համար անհրաժեշտ է 67 ձայն (100-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)։ Սակայն, եթե 2 ընտրող բացակայում է կամ ձեռնպահ է մնում (և նրանք չեն հաշվվում), քվեարկողների ընդհանուր թիվը դառնում է 98, իսկ անհրաժեշտ շեմը նվազում է մինչև 66 ձայն (98-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)<ref>{{harvp|Robert|2011|p=403}}</ref>։ [[Իտալիա|Իտալիայում]] 1948-1993 թվականներին [[Իտալիայի Սենատ|Սենատը]] բաժանված էր միամանդատ ընտրատարածքների, որտեղ [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|FPTP համակարգով]] ընտրվելու համար անհրաժեշտ էր ձայների երկու երրորդի մեծամասնությունը։ Սովորաբար դրան հասնում էին միայն Հարավային [[Բոլցանո (գավառ)|Տիրոլի գերմանախոս փոքրամասնությունը ներկայացնող]] Ժողովրդական կուսակցության սենատորները․ արդյունքում՝ մյուս սենատորների մեծ մասն ընտրվում էր տարածաշրջանային ընտրատարածքներում՝ կուսակցական ցուցակներով համամասնական կարգով<ref>{{Cite web |title=Il sistema elettorale per il Senato |url=http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618084220/http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-date=2009-06-18 |access-date=2025-06-05 |website=web2003.senato.it |language=it}}</ref>։ Երկու երրորդի շեմը [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] մեջ ամենատարածված որակյալ մեծամասնության պահանջն է։ Այն սահմանված է I հոդվածում՝ նախագահական վետոյի հաղթահարման, II հոդվածում՝ միջազգային պայմանագրերի վավերացման ու իմպիչմենտի արդյունքում նախագահի պաշտոնանկության, և V հոդվածում՝ Կոնգրեսի կամ նահանգների կողմից սահմանադրական փոփոխությունների առաջադրման համար։ Երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության վրա հիմնված կոնսենսուսային համակարգերը մասամբ արտացոլում են նաև «Բյուզանդական սխալների հանդուրժողականության» տեխնիկական-մաթեմատիկական հատկանիշները։ Այս ալգորիթմը համակարգչային ցանցերում պահանջում է մասնակիցների ավելի քան երկու երրորդի կոնսենսուսային համաձայնությունը<ref>{{Cite journal |last=Lamport |first=Leslie |last2=Shostak |first2=Robert |last3=Pease |first3=Marshall |date=1982-07-05 |title=The Byzantine Generals Problem |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/byzantine-generals-problem/ |journal=ACM Transactions on Programming Languages and Systems |language=en-US |pages=382–401}}</ref>։ === Երեք հինգերորդ === Որակյալ մեծամասնության մեկ այլ տարածված տեսակ է երեք հինգերորդը (60%)։ Այս պահանջը, կախված կանոնակարգից, նույնպես կարող է հաշվարկվել ինչպես մարմնի ամբողջական կազմի, այնպես էլ միայն ներկաների թվի հիման վրա։ 2006 թվականին ԱՄՆ [[Ֆլորիդա (նահանգ)|Ֆլորիդա նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվեց՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար պահանջելով առնվազն 60% մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Florida Amendment 3, 60% Majority Requirement for Constitutional Amendments Amendment (2006) |url=https://ballotpedia.org/wiki/index.php?title=Florida_Amendment_3,_Supermajority_Vote_Required_to_Approve_a_Constitutional_Amendment_(2006)&mobileaction=toggle_view_desktop |website=Ballotpedia}}</ref>։ [[Լեհաստան|Լեհաստանում]] [[Լեհաստանի խորհրդարան|խորհրդարանի]] [[Ստորին պալատ|ստորին պալատը]]՝ [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը]], պահանջում է ներկա պատգամավորների ձայների երկու երրորդի փոխարեն՝ երեք հինգերորդի (60%) որակյալ մեծամասնություն՝ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահի]] [[Վետո|վետոն]] հաղթահարելու (խորհրդարանն իր ձայների ուժով առաջ է մղում օրենքը) համար<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ փետրվարի 6 |title=Konwencja PO. Budka proponuje Koalicję 276. "Tyle głosów potrzebnych do przejęcia władzy" |url=https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,26762104,konwencja-po-276-glosow-potrzebnych-do-przejecia-wladzy.html |access-date=2021-07-06 |website=gazetapl |language=pl}}</ref>։ === 55% === 2006 թվականին [[Չեռնոգորիա|Չեռնոգորիայի]] անկախության [[Հանրաքվե|հանրաքվեից]] առաջ Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ [[Միրոսլավ Լայչակ|Միրոսլավ Լայչակն]] առաջարկել է միջանկյալ լուծում․ անկախության հռչակման համար սահմանել կողմ ձայների 55% (ոչ թե սովորական 50%+1-ը) որակյալ մեծամասնության շեմ՝ առնվազն 50% ընտրական մասնակցության պայմանով, որը հայտնի է դարձել որպես «55/50 կանոն»<ref>[https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/b42-montenegro-s-referendum.pdf Montenegro’s Referendum]․ Crisis Group Europe Briefing N°42, 30 May 2006</ref><ref>{{Cite web |title=Referendum on independence 2006 Montenegro |url=https://www.robert-schuman.eu/en/monitor/516-referendum-on-independence-in-montenegro-21st-may-2006 |access-date=2026-06-22 |website=www.robert-schuman.eu |language=fr}}</ref>։ Այս ընթացակարգն, որն ի վերջո ընդունվել է Չեռնոգորիայի կառավարության կողմից, արժանացել է քննադատության (վարչապետ Միլո Ջուկանովիչի գլխավորությամբ), քանի որ շրջանցում էր երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն պահանջելու ավանդական պրակտիկան։ Վերջինս կիրառվել էր նախկին Հարավսլավիայի բոլոր երկրներում (ներառյալ Չեռնոգորիայի՝ 1992 թվականի նախորդ հանրաքվեն)։ Բացի այդ, մասնակցության 50%-ի պահանջը նույնպես քննադատվել է ընտրություններին «չմասնակցելու (կամ տակտիկական բոյկոտի) պարադոքսներ»{{ref+|Եթե սահմանվում է պարտադիր 50% մասնակցություն, ապա անկախության հակառակորդներին ձեռնտու է ոչ թե գնալ ու «Դեմ» քվեարկել (որով կօգնեին ապահովել պահանջվող 50% մասնակցության շեմը՝ քվորումը), այլ պարզապես չգնալ ընտրության, տապալել քվորումը և այդպիսով չեղարկել հանրաքվեն։ Առաջանում էր մի իրավիճակ, երբ անկախությանը կողմ արտահայտված 54.9% մեծամասնությունը կարող էր պարտվել 45.1% փոքրամասնությանը։|Ն}} առաջացնելու ռիսկի պատճառով, երբ ընտրություններին չմասնակցելն է դառնում քաղաքական տակտիկա<ref>{{Cite journal |last=Duddy |first=Conal |date=2014-08-01 |title=Condorcet’s principle and the strong no-show paradoxes |url=https://doi.org/10.1007/s11238-013-9401-4 |journal=Theory and Decision |language=en |volume=77 |issue=2 |pages=275–285 |doi=10.1007/s11238-013-9401-4 |issn=1573-7187}}</ref>։ 2016 թվականին [[Կոլորադո|ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվել է՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար սահմանելով 55% որակյալ մեծամասնության պահանջ։ Նախկինում այդպիսի որոշումների ընդունման համար բավարար էր պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Colorado Imposition of Distribution and Supermajority Requirements for Citizen-Initiated Constitutional Amendments, Amendment 71 (2016) |url=https://ballotpedia.org/Colorado_Imposition_of_Distribution_and_Supermajority_Requirements_for_Citizen-Initiated_Constitutional_Amendments,_Amendment_71_(2016) |access-date=2017 թ․ հունվարի 15 |website=Ballotpedia}}</ref>։ == Հայաստանում խորհրդարանական մեծամասնության կարգավորում == [[Հայաստան|Հայաստանի]] իրավական համակարգում (ներառյալ [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովում]] և [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրությունում]]) [[Պատգամավոր|պատգամավորների]] ձայների ''որակյալ մեծամասնությու''ն է կիրառվում բացառիկ, ռազմավարական նշանակություն ունեցող հարցերում։ Հիմնական շեմերը հետևյալն են․ * Երեք հինգերորդ (3/5), որը կազմում է առնվազն 65 «կողմ» ձայն։ Պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների այս հարաբերակցությունը կիրառվում է օրինակ՝ [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանի]], [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի]], [[Հայաստանի կենտրոնական բանկ|Կենտրոնական բանկի նախագահի]], Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամների ընտրությունների, Սահմանադրական օրենքների ընդունման (օրինակ՝ Ընտրական օրենսգիրք, Դատական օրենսգիրք, «ԱԺ կանոնակարգ» օրենք) համար։ * Երկու երրորդ (2/3), որը կազմում է առնվազն 72 «կողմ» ձայն։ Կիրառվում է առավել կարևոր հարցերի դեպքում (օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծն ընդունելու կամ հանրաքվեի դնելու որոշման ընդունման համար, նաև Հանրապետության նախագահին պաշտոնանկ անելու համար, եթե առկա է Սահմանադրական դատարանի եզրակացությունը)։ «Երեք չորրորդ» (3/4) շեմը Հայաստանի խորհրդարանական քվեարկություններում գրեթե չի հանդիպում, քանի որ ամենաբարձր որակյալ մեծամասնությունը սովորաբար սահմանվում է երկու երրորդով։ ''Պարզ մեծամասնություն'' է պահանջվում սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս, կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետ]] ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ հետևյալ տարբերություններով․ * Քվեարկությանը <big>մասնակցած</big> պատգամավորների թվի պարզ/ բացարձակ մեծամասնությունը (50%+1) կիրառվում է սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս (օրինակ՝ Քաղաքացիական կամ Քրեական օրենսգրքերի փոփոխություններ)։ Ընդ որում, որոշումն ընդունված է համարվում միայն այն դեպքում, եթե քվեարկությանը մասնակցել է պատգամավորների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (107 պատգամավորից առնվազն 54 պատգամավոր){{ref+|Օրինակ, եթե դահլիճում ներկա է և քվեարկում է 60 պատգամավոր, ապա օրենքն անցնելու համար անհրաժեշտ է ընդամենը 31 «կողմ» ձայն։|Ն}}։ * Պատգամավորների <big>ընդհանուր թվի</big> ձայների մեծամասնությունն (50%+1) անհրաժեշտ է կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, վարչապետ ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ։ Սա պարզ մեծամասնության հատուկ տեսակ է, երբ հաշվի է առնվում ոչ թե ներկաների, այլ բոլոր 107 պատգամավորների թիվը։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է պարգամավորների ընդհանուր թվի 50% + 1, որը ՀՀ ԱԺ-ում կազմում է ֆիքսված առնվազն 54 «կողմ» ձայն։ === Կլորացման բացառման նախադեպային օրինակ === Հայաստանում [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)|2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների]] նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո հանրային և իրավական մեծ քննարկում է բարձրացել հենց մաթեմատիկական կլորացման կանոնի պատճառով, ինչը նախկինում երբևէ չէր ազդել որևէ ուժի խորհրդարան անցնելու վրա: Սա առաջին դեպքն է, երբ կուսակցությունը դուրս է մնում խորհրդարանից ընդամենը 0.0107%-ի (մոտ 150-200 ձայն) պատճառով․ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության (ԲՀԿ) տոկոսի հարյուրերորդական մասերը վճռորոշ են դարձել խորհրդարանի ապագա քաղաքական պատկերում<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=CEC announces final results of Armenia’s parliamentary elections |url=https://armenpress.am/en/article/1252978 |access-date=2026-06-22 |website=Armenpress |language=en}}</ref>: [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի]] (ԿԸՀ) վերջնական տվյալներով՝ [[Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն|ԲՀԿ]]-ն ստացել է 58,287 ձայն, ինչըն ընդհանուր քվեների 3.9893%-ն է<ref name=":0" />: Չնայած նրան, որ 3.989%-ը մաթեմատիկորեն չափազանց մոտ է 4-ին, ընտրական իրավունքում սովորական մաթեմատիկական կլորացումը չի գործում հօգուտ շեմը հաղթահարելու: Ըստ ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի՝ կուսակցությունների համար ԱԺ անցնելու նվազագույն շեմը խիստ 4% է և դրանից ցածր ցանկացած ցուցանիշ համարվում է անբավարար․ օրենքը չի ճանաչում «մոտարկված» կամ «կլորացված» 4 տոկոս<ref>{{Cite web |title=Ընտրական փոփոխված օրենսգիրքը «փորձարկվելու» է 2026-ի ընտրություններում |url=https://hy.armradio.am/archives/717022 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո ընթացած բողոքարկումների փուլում մի շարք ընտրատեղամասերում իրականացված վերահաշվարկների և որոշ տեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչման պատճառով բոլոր քաղաքական ուժերի ձայները համամասնորեն նվազել են: Սակայն այս փոփոխությունը կործանարար է եղել հենց ԲՀԿ-ի համար՝ նրանց վերջնականապես թողնելով անցողիկ գծից ներքև<ref>{{Cite web |title=ԲՀԿ-ն օգտագործելու է իրավական գործիքակազմերը վերահաշվարկի համար |url=https://hy.armradio.am/archives/739572 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Այդպիսով, չօգտագործված մանդատների հաշվին իշխող «[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]]» կուսակցությունը ստացել է հավելյալ 3 տեղ՝ խորհրդարանում ունենալով 64 մանդատ: 105 տեղանոց [[Հայաստանի Ազգային ժողով|ԱԺ-ում]] սա ապահովում է ուղիղ 3/5 (60% կամ 63 ձայն) որակյալ մեծամասնության շեմը: Այսպիսով, [[Գագիկ Ծառուկյան|Ծառուկյանի]] թիմի ձախողումը իշխանությանը խորհրդարանական մեծամասնության հնարավորություն է տալիս․ միանձնյա ընդունել սահմանադրական օրենքները (ներառյալ Ընտրական և Դատական օրենսգրքերը)<ref>{{Cite web |title=Armenia’s 2026 Post-Election Landscape and the Architecture of "Active Balance" - m. |url=https://orbeli.am/en/post/1746/2026-06-12/Armenia%E2%80%99s+2026+Post-Election+Landscape+and+the+Architecture+of+%22Active+Balance%22 |access-date=2026-06-22 |website=orbeli.am |language=en}}</ref>: Այս քանակը, սակայն, բավարար չէ 2/3 (երկու երրորդ) որակյալ մեծամասնության համար, որը 105 տեղանոց ԱԺ-ում կազմում է 70 ձայն։ Առանց ընդդիմադիր ուժերի («[[Ուժեղ Հայաստան կուսակցություն|Ուժեղ Հայաստան]]»՝ 29 մանդատ և «[[Հայաստան դաշինք|Հայաստան]]»՝ 12 մանդատ) աջակցության, [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|ՔՊ]]-ն չի կարող ընդունել բուն [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրության]] փոփոխություններ կամ նախաձեռնել սահմանադրական հանրաքվել<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DZVzxZ7gdj9/ |access-date=2026-06-22 |website=www.instagram.com}}</ref>։ Գագիկ Ծառուկյանն ու «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը պաշտոնապես չընդունելով ԿԸՀ ամփոփիչ արդյունքները՝ իրավական գործընթաց է սկսել և հայց ներկայացրեց [[Սահմանադրական դատարան]]՝ վիճարկելով ձայների հաշվարկի օրինականությունն ու պահանջելով վերանայել ընտրությունների վերջնարդյունքը։ Սահմանադրական դատարան են դիմել են ընտրությունների արդյուքներից դժգոհ մի շարք այլ կուսակցություններ<ref>{{Cite web |title=ՍԴ-ն ընտրությունների վիճարկման դիմումները կքննի մեկ վարույթում. հայտնի է նիստի օրը |url=https://www.pastinfo.am/hy/news/2026/06/22/%D5%8D%D4%B4-%D5%B6-%D5%AF%D6%84%D5%B6%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%A5%D5%AF-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B4/1972381?st_source=ai_mode |access-date=2026-06-22 |website=ՓԱՍՏԻՆՖՈ {{!}} Իրավական լուրեր, իրադարձություններ, վերլուծություններ, տեսանյութեր |language=hy}}</ref>: == Խորհրդարանական ընթացակարգում == [[Պատկեր:Book_cover_-_robert's_rules_of_order_orig_1876_edition.jpg|մինի|''Ռոբերտի կարգի կանոնները'', 1876 թվականի հրատարակությանն բնօրինակ գրքի շապիկ]] Խորհրդարանական ընթացակարգերում որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են կիրառվել «մեծամասնության բռնապետությունից» (բացարձակ կամայականությունից) խուսափելու<ref name="i0572">{{Cite journal |last=Bradbury |first=John Charles |last2=Johnson |first2=Joseph M. |year=2006 |title=Do Supermajority Rules Limit or Enhance Majority Tyranny? Evidence from the US States, 1960-1997 |url=http://www.jstor.org/stable/30026598 |journal=Public Choice |publisher=Springer |volume=127 |issue=3/4 |pages=437–449 |issn=00485829 |jstor=30026598 |access-date=2026-02-04}}</ref> և քաղաքական կայունությունը բարձրացնելու համար<ref name="w4872">{{Cite web |last=Tsebelis |first=George |date=2011 |title=Veto Players |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9781400831456/html |access-date=2026-02-04 |publisher=Princeton University Press}}</ref>։ Այս առումով խորհրդարանական ընթացակարգերի աշխարհահռչակ ձեռնարկը՝ Ռոբերտի «Կարգի կանոնները», սահմանում է, որ այնպիսի որոշումները, որոնք կարող են սահմանափակել փոքրամասնության իրավունքները (օրինակ՝ բանավեճի դադարեցումը կամ օրակարգի փոփոխությունը), պահանջում են խորհրդարանական ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն<ref name="Robert2011401" />։ <blockquote>Որպես անհատի իրավունքների և ժողովի լիազորությունների միջև փոխզիջում՝ սահմանվել է այն սկզբունքը, որ ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն է պահանջվում ցանկացած այնպիսի որոշման (միջնորդության) ընդունման համար, որը. ա) կասեցնում կամ փոփոխում է նախկինում ընդունված ընթացակարգային կանոնը (կանոնակարգը) բ) կանխում կամ արգելափակում է որևէ հարցի ներկայացումը քննարկման համար գ) դադարեցնում, սահմանափակում կամ երկարաձգում է բանավեճի ժամանակը դ) դադարեցնում է թեկնածուների առաջադրումը կամ քվեարկությունը, կամ որևէ այլ կերպ սահմանափակում է առաջադրման և քվեարկության ազատությունը ե) զրկում է անդամակցությունից։</blockquote> Որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են նպաստել քաղաքական փակուղու (ճահճացման){{ref+|«Փակուղին» (Gridlock) քաղաքական այն իրավիճակն է, երբ կողմերը չեն կարողանում ապահովել բարձր շեմը (օրինակ՝ 60% կամ 66.7%), և պետությունը չի կարողանում ընդունել բյուջե կամ նշանակել պաշտոնյաների։|Ն}} առաջացմանը և հանգեցնել «փոքրամասնության բռնապետության» (կամ որակյալ մեծամասնության պարադոքսի){{ref+|Փոքրամասնության բռնապետության (Minority tyranny) իմաստն այն է, որ երբ որոշման ընդունման համար պահանջվում է 2/3 (66.7%), ապա ընդամենը 34% ձայն ունեցող փոքրամասնությունը ստանում է բացարձակ վետոյի իրավունք և կարող է պատանդ պահել ամբողջ խորհրդարանին։|Ն}}<ref name="s165">{{Cite journal |last=McGann |first=A. J. |date=2004 |title=The Tyranny of the Supermajority: How Majority Rule Protects Minorities |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0951629804038902 |journal=Journal of Theoretical Politics |volume=16 |issue=1 |pages=53–77 |doi=10.1177/0951629804038902 |issn=0951-6298 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ Քաղաքական բևեռացման պայմաններում որակյալ մեծամասնության սահմանած առանցքային կետերը (շեմերը)<ref>{{Cite book |last=Krehbiel |first=Keith |url=https://archive.org/details/pivotalpoliticst00kreh |title=Pivotal Politics: A Theory of U.S. Lawmaking |publisher=University of Chicago Press |year=1998 |location=Chicago |url-access=registration}}</ref> կարող են ցուցաբերել ավելի բարձր անկայունություն, քան միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը{{ref+|Միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը» (Median pivot) քաղաքական մոդելավորման մեջ 50%-ի (պարզ մեծամասնության) կենտրոնական կետն է։ Բևեռացված հասարակություններում, երբ շեմը բարձրացվում է (դառնում է որակյալ), համակարգը դառնում է ավելի անկայուն, քանի որ կայունության գոտին նեղանում է, և փոքր խմբերի դիրքորոշման չնչին փոփոխությունը կարող է կտրուկ խախտել ողջ քաղաքական հավասարակշռությունը։|Ն}}<ref name="q982">{{Cite journal |last=Brunell |first=Thomas L. |last2=Grofman |first2=Bernard |last3=Merrill |first3=Samuel |date=2016 |title=The volatility of median and supermajoritarian pivots in the U.S. Congress and the effects of party polarization |url=http://link.springer.com/10.1007/s11127-016-0320-0 |journal=Public Choice |volume=166 |issue=1-2 |pages=183–204 |doi=10.1007/s11127-016-0320-0 |issn=0048-5829 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ == Կառավարությունների ընթացակարգում == === Ավստրալիա === [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի]] [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|սահմանադրության]] մեջ փոփոխություն կատարելու համար անհրաժեշտ է [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] միջոցով ապահովել «[[կրկնակի մեծամասնություն]]»։ Սա ենթադրում է ինչպես ամբողջ երկրում քվեարկողների ընդհանուր մեծամասնության, այնպես էլ նահանգների մեծամասնության (6 նահանգներից առնվազն 4-ի) ընտրողների առանձին աջակցությունը<ref>{{Cite web |date=2023-06-16 |title=Referendums and plebiscites |url=https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808025616/https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |archive-date=2023-08-08 |access-date=2023-08-25 |website=Parliamentary Education Office |language=en |quote=Section 128 of the Constitution says a referendum is passed if it is approved by a majority of voters across the nation and a majority of voters in a majority of states — a double majority.}}</ref>։ Ավելին, եթե սահմանադրական փոփոխությունն ուղղակիորեն առնչվում է որևէ կոնկրետ նահանգի շահերին, ապա տվյալ նահանգի ընտրողների մեծամասնության համաձայնությունը նույնպես պարտադիր է<ref>{{Cite web |title=COMMONWEALTH OF AUSTRALIA CONSTITUTION ACT - SECT 128. Mode of altering the Constitution. |url=https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624131818/https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |archive-date=2023-06-24 |access-date=2023-08-25 |website=[[Australasian Legal Information Institute]] |quote=No alteration diminishing the proportionate representation of any State in either House of the Parliament, or the minimum number of representatives of a State in the House of Representatives, or increasing, diminishing, or otherwise altering the limits of the State, or in any manner affecting the provisions of the Constitution in relation thereto, shall become law unless the majority of the electors voting in that State approve the proposed law.}}</ref>։ Այս բարդ ընթացակարգն անվանում են «եռակի մեծամասնություն»։ === Բանգլադեշ === [[Բանգլադեշի սահմանադրություն|Բանգլադեշի սահմանադրության]] 142-րդ հոդվածի համաձայն՝ խորհրդարան ներկայացվող օրինագծի անվանման մեջ պետք է հստակ նշվի, որ դրա նպատակը Սահմանադրության փոփոխությունն է{{ref+|Բանգլադեշի Սահմանադրության 142-րդ հոդվածը երկրի Հիմնական օրենքի ամենակարևոր դրույթներից է, քանի որ այն սահմանում է Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու կարգն ու պայմանները<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5285506 Popular Will and Constitutional Reform in Bangladesh]․ State University of Bangladesh; Bangladesh Law Alliance (BLA)․ May 22, 2025</ref>։|Ն}}։ Ուժի մեջ մտնելու համար նախագիծը պետք է ստանա [[Բանգլադեշ|Բանգլադեշի]] [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մամնի]]՝ միապալատ խորհրդարանի ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ}}, ''«Ջաթիո Շոնգշոդ»'') պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|Սահմանադրության 5-րդ և 12-րդ փոփոխություններով 142-րդ հոդվածում ներմուծվել էր կանոն, որ Սահմանադրության հիմնարար դրույթների (օրինակ՝ պետության սկզբունքների, նախագահի լիազորությունների) փոփոխությունը խորհրդարանից հետո պետք է հաստատվեր նաև համաժողովրդական հանրաքվեով<ref>{{Cite web |title=CONSTITUTION AMENDING POWER OF THE PARLIAMENT |url=https://www.lawyersnjurists.com/article/constitution-amending-power-of-the-parliament/ |access-date=2026-06-23 |website=The Lawyers & Jurists}}</ref>։ 2011 թվականին ընդունված պատմական 15-րդ փոփոխությամբ հանրաքվեի պահանջը հանվել է, և ողջ լիազորությունը նորից վերադարձվել է խորհրդարանի 2/3 մեծամասնությանը։ Սակայն միևնույն ժամանակ Սահմանադրության մի շարք առանցքային հոդվածներ (օրինակ՝ պետական կրոնը, ժողովրդավարության հիմնական սկզբունքները) հայտարարվել են «անփոփոխելի», որոնք ընդհանրապես չեն կարող փոփոխվել անգամ 142-րդ հոդվածի ընթացակարգով<ref>{{Cite news |last=S |first=Mohamed Imranullah |date=2022-05-19 |title=Explained {{!}} Article 142 of the Constitution under which Supreme Court ordered release of Perarivalan |url=https://www.thehindu.com/news/national/explained-article-142-of-the-constitution-under-which-supreme-court-ordered-release-of-perarivalan/article65426654.ece |access-date=2026-06-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Shikder |first=Moshiur Rahman |title=Amendment of Bangladesh Constitution and basic structure doctrine..these paper |url=https://www.academia.edu/10223583/Amendment_of_Bangladesh_Constitution_and_basic_structure_doctrine_these_paper}}</ref>։|Ն}}։ === Կանադա === [[Կանադա|Կանադայում]] սահմանադրական փոփոխությունների մեծ մասի ընդունման համար պահանջվում է, որ նույնական բանաձևեր հաստատվեն Համայնքների պալատի, Սենատի և նահանգների օրենսդիր մարմինների առնվազն երկու երրորդի (10 նահանգներից առնվազն 7-ի) կողմից, որոնք միասին ներկայացնում են երկրի բնակչության առնվազն 50 տոկոսը։ Այսինքն որակյալ մեծամասնությունն այստեղ երկշերտ է․ * տարածքային շեմ (2/3)․ 10 նահանգներից առնվազն 7-ի համաձայնությունը * ժողովրդագրական շեմ (50%)․ այդ 7 նահանգների բնակչության թիվը միասին պետք է կազմի Կանադայի ընդհանուր բնակչության կեսից ավելին։ Սա Կանադայի Սահմանադրության<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Canada |url=https://thecanadaguide.com/government/the-constitution/ |access-date=2026-06-23 |website=The Canada Guide |language=en-CA}}</ref> 1982 թվականի Սահմանադրական ակտի 38-րդ հոդվածով սահմանված ընդհանուր ընթացակարգն է և նկարագրում է աշխարհում ամենահայտնի ընթացակարգերից մեկը, որը կոչվում է «7/50 բանաձև»<ref>{{Cite web |last=Branch |first=Legislative Services |date=2015-08-18 |title=Consolidated federal laws of canada, Consolidated Acts․ Full text of The Constitution Act, 1982 |url=https://laws.justice.gc.ca/eng/Const/Const_index.html |access-date=2026-06-23 |website=laws.justice.gc.ca}}</ref>։ Այս բարդ կառուցվածքը ստեղծվել է այն բանի համար, որ խոշոր և բազմամարդ նահանգները (օրինակ՝ Օնտարիոն կամ Քվեբեկը) չկարողանան իրենց կամքը թելադրել փոքր նահանգներին, և հակառակը՝ փոքր նահանգները չկարողանան միավորվել ու ընդունել մի որոշում, որին դեմ է երկրի բնակչության մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Key Term: Amending Formula - Centre for Constitutional Studies |url=https://www.constitutionalstudies.ca/ccs-term/amending-formula/?print=print-search |access-date=2026-06-23 |website=www.constitutionalstudies.ca}}</ref>։ === Չեխիա === [[Չեխիայի սահմանադրություն|Չեխիայի Հանրապետության սահմանադրության]] կամ ցանկացած այլ սահմանադրական ակտի փոփոխության համար պահանջվում է Պատգամավորների պալատի (ստորին պալատ) <big>''բոլոր''</big> պատգամավորների 3/5-ի և Սենատի (վերին պալատ) <big>''ներկա''</big> անդամների 3/5-ի որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|«Պատգամավորների պալատի բոլոր... և Սենատի ներկա...» – Չեխիայի իրավական համակարգում սա ամենակարևոր նրբությունն է։ Ցանկացած սահմանադրական փոփոխության դեպքում ստորին պալատում (200 պատգամավոր) հաշվարկը միշտ կատարվում է ընդհանուր թվից (այսինքն՝ անհրաժեշտ է խիստ 120 ձայն), իսկ վերին պալատում (81 սենատոր)՝ միայն քվեարկության պահին ներկա գտնվողների թվից (3/5)։ Ի տարբերություն սովորական օրենքների, սահմանադրական փոփոխությունների դեպքում ստորին պալատը չի կարող շրջանցել Սենատի վետոն, իսկ Հանրապետության նախագահը չունի վետոյի իրավունք։|Ն}}<ref>{{Cite web |last=Chancellery |first=Senate |date=2012-01-01 |title=Czech Senate |url=https://www.senat.cz/informace/pro_verejnost/infocentrum/infocentrum_informace_o_senatu-eng.php |access-date=2026-06-23 |website=www.senat.cz |language=en-GB}}</ref>։ Այս նույն շեմն անհրաժեշտ է նաև այնպիսի միջազգային պայմանագրերի վավերացման համար, որոնցով պետական ինքնիշխանության մի մասը փոխանցվում է միջազգային որևէ կազմակերպության<ref name="Art39_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 39</ref>, ինչպես նաև Հանրապետության Նախագահի իմպիչմենտի ընթացակարգ նախաձեռնելու համար<ref name="Art65_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 65</ref>։ Միևնույն ժամանակ, պատերազմ հայտարարելու, զինված ուժերը երկրի սահմաններից դուրս տեղակայելու, օտարերկրյա զորքերի տեղաշարժը հաստատելու կամ պաշտպանական միջազգային դաշինքներին անդամակցելու համար անհրաժեշտ է երկու պալատների բոլոր անդամների բացարձակ մեծամասնությունը՝ երկու պալատների անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն)<ref>{{Cite web |last=www.fg.cz, 2015 |first=FG Forrest, a s |title=The Constitution of the Czech Republic |url=https://www.hrad.cz/en/czech-republic/constitution-of-the-cr |access-date=2026-06-23 |website=Prague Castle |language=en}}</ref>։ Պատգամավորների պալատը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների 3/5-ի ձայներով<ref name="Art35_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 35</ref>։ === Դանիա․ 5/6-ի շեմ === Դանիայի Սահմանադրության 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ եթե կառավարությունը կամ խորհրդարանը ցանկանում են ազգային ինքնիշխանության որոշակի լիազորություններ փոխանցել միջազգային կառույցներին (օրինակ՝ [[Եվրոպական միություն|Եվրամիությանը]] կամ [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ին), ապա այդ նախագիծը Դանիայի խորհրդարանում՝ [[Ֆոլկետինգ|Ֆոլկետինգում]], պետք է ստանա հինգ վեցերորդ (5/6) որակյալ մեծամասնություն (179 պատգամավորից առնվազն 150-ի աջակցությունը)<ref name="Min Grundlov p. 27">{{Cite book |last=Pedersen |first=Susannah |url=http://www.ft.dk/Dokumenter/Publikationer/Grundloven/~/media/PDF/publikationer/Grundloven/Min_Grundlov.ashx |title=Min grundlov - Grundloven med forklaringer |last2=Christensen |first2=Jens Peter |author-link2=Jens Peter Christensen |date=2015 թ․ նոյեմբեր |publisher=Folketingets Kommunikationsenhed |isbn=978-87-7982-172-9 |edition=13 |pages=27–28 |chapter=03 - Regeringen |format=PDF |quote=Til vedtagelse af lovforslag herom kræves et flertal på fem sjettedele af Folketingets medlemmer. Opnås et sådant flertal ikke, men dog det til vedtagelse af almindelige lovforslag nødvendige flertal, og opretholder regeringen forslaget, forelægges det folketingsvælgerne til godkendelse eller forkastelse efter de for folkeafstemninger i §42 fastsatte regler.}}</ref>։ Այն դեպքում, երբ օրինագիծն ապահովում է միայն պարզ մեծամասնություն, հարցի վերջնական լուծման համար պարտադիր է դառնում համաժողովրդական [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] անցկացումը<ref name="Min Grundlov p. 27" />{{ref+|Հանրաքվեի ժամանակ օրենքն անցնելու համար բավարար է ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 42-րդ հոդվածի, օրինագիծը համարվում է մերժված, եթե դրան դեմ է քվեարկում հանրաքվեի մասնակիցների մեծամասնությունը, և այդ «դեմ» ձայները կազմում են ընդհանուր ընտրական իրավունք ունեցող քաղաքացիների առնվազն 30%-ը<ref>{{Cite web |title=Constitution of Denmark |url=https://hrlibrary.umn.edu/research/denmark-constitution.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu |publisher=University of Minnesota Human Rights Library}}</ref>։|Ն}}։ 5/6-ի շեմը համաշխարհային պրակտիկայում հանդիպող ամենաբարձր և ամենախիստ որակյալ մեծամասնության շեմերից մեկն է, այն գրեթե բացարձակ կոնսենսուսի պահանջ է, որն արգելափակում է ցանկացած կառավարության՝ առանց ընդդիմության լայն համաձայնության երկրի անկախության հաշվին միջազգային պայմանագրեր կնքելու հնարավորությունը։ Այս 20-րդ հոդվածն ընդգրկվել է 1953 թվականի սահմանադրական փոփոխությամբ։ Այն առանցքային դեր է խաղացել Դանիայի պատմության մեջ, մասնավորապես․ * 1972 թվականին Դանիայի՝ Եվրոպական տնտեսական համայնքին (ներկայիս ԵՄ) անդամակցության հարցում, երբ խորհրդարանում 5/6-ի մեծամասնություն չապահովվելու պատճառով անցկացվեց համաժողովրդական հանրաքվե։ * Մաստրիխտի պայմանագրի և այլ եվրոպական պայմանագրերի շուրջ կազմակերպված հանրաքվեների ժամանակ։ 1992 թվականին, երբ Դանիան քվեարկում էր Եվրամիության ստեղծման [[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաաստրիխտի պայմանագրի]] օգտին, դանիացի ընտրողները սկզբում մերժել են այն (ստացվել է 50.7% դեմ)․ Ֆոլկետինգում անհրաժեշտ 5/6-ի շեմը չի ապահովվել, հարցը դրվել է հանրաքվեի, ինչը հանգեցրել է լուրջ քաղաքական ճգնաժամի Եվրոպայում<ref>{{Cite web |title=Danish Constitution and the EU - EUabc |url=http://en.euabc.com/word/2062 |access-date=2026-06-23 |website=en.euabc.com}}</ref>։ === Եվրոպական Միություն === ==== Խորհուրդ ==== {{Հիմնական|Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում}} [[Եվրոպական միության խորհուրդ|Եվրոպական միության խորհուրդն]] իր առջև դրված հարցերի մեծամասնության դեպքում որոշումներն [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում|ընդունում է «որակյալ մեծամասնությամբ քվեարկության» (QMV)]] միջոցով։ Սակայն անդամ պետությունների համար ծայրահեղ զգայուն և կարևորագույն ոլորտներում դեռևս կիրառվում է [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|միաձայնության (կոնսենսուսի)]] սկզբունքը<ref>{{Cite web |title=Intergovernmental decision-making procedures - EU fact sheets - European Parliament |url=http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201053950/http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ մայիսի 9 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ Դրա վառ օրինակ է Եվրոպական միության մասին պայմանագրի 7-րդ հոդվածը, որի համաձայն՝ անդամ պետության որոշակի իրավունքներ (ներառյալ Խորհրդում քվեարկելու իրավունքը) կարող են կասեցվել միայն մյուս բոլոր անդամ պետությունների միաձայն որոշմամբ։ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին [[Խորվաթիա|Խորվաթիայի]] անդամակցությունից հետո (մինչև [[Լիսաբոնի պայմանագիր|Լիսաբոնի պայմանագրով]] նախատեսված նոր համակարգին լիարժեք անցումը){{ref+|Կշռված ձայների այս համակարգն այլևս չի գործում և 2014-2017 թվականներին ամբողջությամբ փոխարինվել է «կրկնակի մեծամասնության» նոր մոդելով։|Ն}}, որակյալ մեծամասնությամբ օրենսդրական ակտ ընդունելու համար գործել է ձայների կշռման բարդ համակարգ։ Ըստ այդ ընթացակարգի՝ որոշման ընդունման համար անհրաժեշտ էր միաժամանակ ապահովել հետևյալ երեք պայմանները. # պետությունների քանակը․ առնվազն 15 անդամ պետության կողմ ձայն (կամ 18 պետության, եթե առաջարկը չէր ներկայացվել Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից) # կշռված ձայներ․ ընդհանուր 352 կշռված ձայներից առնվազն 260 կողմ ձայն # բնակչության թվաքանակ․ կողմ քվեարկած պետությունների ընդհանուր բնակչությունը պետք է կազմեր ԵՄ ընդհանուր բնակչության առնվազն 62%-ը (այն ժամանակ՝ մոտ 313.6 միլիոն մարդ)։ ==== Խորհրդարան ==== Խորհրդարանական բացարձակ մեծամասնության հասնելու պահանջները [[Եվրոպական խորհրդարան|Եվրոպական խորհրդարանում]] (ԵԽ) քվեարկության ընդհանուր առանձնահատկությունն են, որտեղ [[Օրենսդրական գործընթացը Եվրոպական միությունում|սովորական օրենսդրական ընթացակարգի]] համաձայն՝ ԵԽ-ն պարտավոր է գործել բացարձակ մեծամասնությամբ՝ առաջարկվող օրենսդրությունը փոփոխելու կամ մերժելու համար<ref>Տես՝ հոդված 294(7)․ [[Treaty on the functioning of the European Union]].</ref>։ === Ֆինլանդիա === [[Ֆինլանդիա|Ֆինլանդիայի]] սահմանադրական փոփոխությունները սովորաբար ընդունվում են երկու հաջորդական [[Էդուսկունտա|խորհրդարանների]] կողմից, որտեղ վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է 2/3 խորհրարանական մեծամասնություն (կամ 200 ներկայացուցիչներից 134-ի): Այլընտրանքային «անհետաձգելի» ընթացակարգի դեպքում 5/6 խորհրդարանական մեծամասնությամբ հրատապություն հայտարարելուց հետո օրինագիծը կարող է ընդունվել գործող խորհրդարանի կողմից՝ 2/3 ձայների հարաբերակցությամբ: Այս արագացված կարգը թույլ է տալիս շրջանցել ընտրությունների միջանկյալ փուլը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Finland (731/1999, amendments up to 817/2018 included, English translation) |url=https://www.finlex.fi/api/media/statute-foreign-language-translation/688686/mainPdf/main.pdf?timestamp=1999-06-10T21%3A00%3A00.000Z |access-date=2026 թ․ փետրվարի 22 |at=Page 15, chapter 6, section 73}}</ref>: === Հնդկաստան === Հնդկաստանի Սահմանադրության 368-րդ հոդվածը սահմանում է մայր օրենքի փոփոխման երկաստիճան բարդ ընթացակարգ, որը համատեղում է [[Հնդկաստանի խորհրդարան|խորհրդարանական]] որակյալ մեծամասնությունը և նահանգների կեսի վավերացման պահանջը<ref>[https://web.archive.org/web/20160416084719/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-4March2016.pdf Full text of the Constitution of India] (as of November 2015)</ref>: Սահմանադրական դատարանի նախադեպային որոշումների համաձայն՝ այս լիազորությունը սահմանափակված է «հիմնական կառուցվածքի» դոկտրինով, ինչն արգելում է փոփոխել պետության ժողովրդավարական և ֆեդերալ հիմքերը: Սահմանադրական ցանկացած փոփոխության նախագիծ պետք է անցնի Խորհրդարանի երկու պալատներում ([[Լոկ սաբհա|Լոկ Սաբհա]] և [[Ռաջյա սաբհա|Ռաջյա Սաբհա]])՝ առանձին-առանձին քվեարկությամբ, ապահովելով միաժամանակ երկու պայման. * բացարձակ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (անկախ նիստին ներկաների քանակից) * որակյալ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող անդամների առնվազն 2/3-ը: Եթե սահմանադրական փոփոխությունը վերաբերում է երկրի ֆեդերալ (դաշնային) կառուցվածքին, իշխանության տարանջատմանը կամ դատական համակարգին, ապա խորհրդարանի հաստատումից հետո պահանջվում է նաև նահանգների ներգրավվածությունը՝ առնվազն 50%-ի համաձայնությունը։ === Իտալիա === {{Հիմնական հոդված|Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի սահմանադրություն}} [[Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի Հանրապետության Նախագահն]] ընտրվում է [[Իտալիայի խորհրդարան|խորհրդարանի]] համատեղ նիստում՝ հատուկ [[Ընտրիչների կոլեգիա|ընտրիչների կոլեգիայի]] կողմից, որի կազմի մեջ մտնում են [[Իտալիայի պատգամավորների պալատ|Պատգամավորների պալատի]] ու [[Իտալիայի Սենատ|Սենատի]] բոլոր անդամները (ներկայումս՝ 400 պատգամավոր և 200 ընտրովի սենատոր, գումարած ցմահ սենատորները) և տարածքային ներկայացուցիչները՝ [[Իտալիայի վարչական բաժանում|Իտալիայի 20 շրջաններից]] ընտրված 58 պատվիրակ (յուրաքանչյուր շրջանից 3-ական պատվիրակ՝ ընտրված տարածքային խորհուրդների կողմից, բացառությամբ [[Վալլե Դ'Աոստա|Վալե դ'Աոստայի]], որն ունի 1 պատվիրակ): [[Գաղտնի քվեարկություն|Քվեարկությունն անցկացվում է գաղտնի]], իսկ հաղթանակի շեմերը փոփոխվում են ըստ փուլերի. * 1-ին, 2-րդ և 3-րդ փուլերում հաղթանակի համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն՝ [[Ընտրիչների կոլեգիա|կոլեգիայի]] անդամների ընդհանուր թվի 2/3-ի կողմ ձայները: * 4-րդ փուլից սկսած պահանջը մեղմանում է. ընտրվելու համար բավարար է անդամների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն): === Ճապոնիա === [[Ճապոնիայի սահմանադրություն|Ճապոնիայի Սահմանադրության]] փոփոխության նախաձեռնությունը պահանջում է Խորհրդարանի (Դիետի) երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի (ստորին) և Խորհրդականների պալատի (վերին) ընդհանուր անդամների թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) մեծամասնության հավանությունը: Խորհրդարանի կողմից նախագիծը պաշտոնապես առաջադրվելուց հետո այն պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը հատուկ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով, որտեղ ընդունման համար անհրաժեշտ է մասնակիցների պարզ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Japan |url=http://japan.kantei.go.jp/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=japan.kantei.go.jp}}</ref>: Ի տարբերություն շատ երկրների, որտեղ 2/3-ը հաշվարկվում է նիստին ներկա և քվեարկող պատգամավորների թվից, Ճապոնիայում 2/3-ի պահանջը տարածվում է պալատների բոլոր անդամների ընդհանուր թվի վրա, այսինքն պահանջում է բացարձակ քվորում խորհրդարանում: Սա նշանակում է, որ նույնիսկ բացակա անդամները անուղղակիորեն դեմ են հաշվվում նախագծին: Ճապոնիայի Սահմանադրությունն աշխարհի ամենակայուն և «անփոփոխ» գործող սահմանադրություններից մեկն է․ 1947 թվականին ուժի մեջ մտնելուց ի վեր՝ Ճապոնիայի Սահմանադրությունը ոչ մի անգամ չի փոփոխվել<ref>{{Cite web |last=David Law |date=2017-05-09 |title=Three Popular Misconceptions About the Japanese Constitution {{!}} Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org/articles/david-law-three-popular-misconceptions-about-japanese-constitution |access-date=2026-06-23 |website=www.cfr.org |language=en}}</ref>: === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] 1993 թվականի Ընտրական օրենքի 268-րդ հոդվածը (Section 268) սահմանում է երկրի ընտրական համակարգի հիմնասյուները հանդիսացող մի շարք «վերապահված դրույթներ»։ Հատուկ պաշտպանված կամ «վերապահված դրույթներին» առանցքային դեր ունեն ժողովրդավարական համակարգի համար։ Այդ դրույթների թվում են՝ 1986 թվականի Սահմանադրության մասին օրենքի 17(1) հոդվածը (որը սահմանում է Խորհրդարանի լիազորությունների առավելագույն՝ 3 տարի ժամկետը), Ընտրական օրենքի 35-րդ հոդվածը (ընտրատարածքների սահմանների գծագրման և Ընտրական հանձնաժողովի լիազորությունների վերաբերյալ) և 74-րդ հոդվածը (որը 18 տարեկանը սահմանում է որպես քվեարկության նվազագույն տարիք)։ Ցանկացած «վերապահված դրույթի» փոփոխման կամ չեղարկման համար անհրաժեշտ է Ներկայացուցիչների պալատի (Խորհրդարանի) պատգամավորների 75% (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնության հավանությունը կամ համաժողովրդական հանրաքվեի ժամանակ ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=Electoral Act 1993 |url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/1993/0087/latest/DLM310495.html |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 10 |website=New Zealand Legislation}}</ref>։ Նոր Զելանդիայի սահմանադրական իրավունքի ամենահայտնի առանձնահատկությունն այն է, որ հենց ինքը՝ 268-րդ հոդվածը, պաշտպանված չէ 75%-ի կանոնով: Սա նշանակում է, որ Խորհրդարանի սովորական պարզ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն) տեսականորեն կարող է քվեարկել և չեղարկել կամ փոփոխել 268-րդ հոդվածը, այնուհետև պարզ մեծամասնությամբ փոխել ընտրական մյուս կարևոր կանոնները (օրինակ՝ երկարացնել խորհրդարանի ժամկետը)։ Սակայն, քաղաքական մշակույթի և սահմանադրական սովորույթի ուժով, ոչ մի կառավարություն չի գնում այդպիսի քայլի՝ խուսափելով քաղաքական լուրջ ճգնաժամից։ === Նիգերիա === [[Նիգերիա|Նիգերիայի]] Սահմանադրության համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու, հատուկ ոլորտներում օրենքներ ընդունելու կամ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց (օրինակ՝ Ազգային ժողովի պալատների խոսնակներին կամ նրանց տեղակալներին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը։ Դաշնային կամ նահանգային մակարդակով գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի կամ Նահանգապետի) կիրառած վետոյի հաղթահարումը, ինչպես նաև նրանց պաշտոնանկության ([[Իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]]) գործընթացի վերջնական հաստատումը նույնպես պահանջում է համապատասխան օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) աջակցությունը{{ref+|Նախագահին կամ Փոխնախագահին պաշտոնից հեռացնելու գործընթացը (համաձայն 143-րդ հոդվածի) բաղկացած է մի քանի փուլից, որտեղ 2/3-ի շեմը կիրառվում է երկու անգամ. նախ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի 2/3-ը պետք է ստորագրի մեղադրանքների քննություն սկսելու օգտին, իսկ վերջնական փուլում՝ հատուկ հանձնաժողովի զեկույցից հետո, պալատների անդամների ընդհանուր թվի առնվազն 2/3-ը պետք է կողմ քվեարկի պաշտոնանկությանը։|Ն}}<ref>{{Cite web |title=Constitution of the Federal Republic of Nigeria |url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm |access-date=2018 թ․ նոյեմբերի 12 |website=Nigeria law}}</ref>։ Սահմանադրության 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ սովորական սահմանադրական փոփոխության համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի երկու պալատների (Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի) անդամների 2/3-ի հավանությունը։ Սակայն, եթե փոփոխությունը վերաբերում է մարդու հիմնարար իրավունքներին, նոր նահանգների ստեղծմանը կամ սահմանների փոփոխությանը, ապա խորհրդարանից պահանջվում է էլ ավելի բարձր՝ 3/4 (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնություն։ Երկու դեպքում էլ նախագիծն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է լրացուցիչ վավերացվի Նիգերիայի 36 նահանգների օրենսդիր ժողովների առնվազն 2/3-ի (այսինքն՝ 24 նահանգի) պարզ մեծամասնությամբ։ === Ֆիլիպիններ === [[Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպինների]] 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ պատերազմական դրություն (պատերազմի առկայություն) հայտարարելու բացառիկ իրավասության համար անհրաժեշտ է Ֆիլիպինների Կոնգրեսի երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի համատեղ նիստում քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref><ref>Elliot Bulmer, [https://www.idea.int/sites/default/files/publications/presidential-veto-powers-primer.pdf International IDEA Constitution-Building Primer 14: Presidential Veto Powers Primer], [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]], 2d ed. 2017, p. 14.</ref>։ Գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի) կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու համար պահանջվում է երկու պալատների՝ առանձին քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) հավանությունը։ Կոնգրեսի երկու պալատների առանձին քվեարկող անդամների 2/3-ի ձայներն անհրաժեշտ են նաև այն դեպքում, երբ Նախագահի կաբինետի (կառավարության) անդամների մեծամասնությունը գրավոր հայտարարում է, որ Նախագահն ի վիճակի չէ կատարել իր պաշտոնական լիազորություններն ու պարտականությունները, սակայն Նախագահը հակառակն է պնդում. այս ճգնաժամային իրավիճակում Կոնգրեսի 2/3-ի որոշմամբ Փոխնախագահը ստանձնում է Նախագահի պարտականությունները<ref name="Phil" />։ Բացի այդ, Կոնգրեսի յուրաքանչյուր պալատի անդամի լիազորությունները կասեցնելու կամ նրան պատգամավորական/սենատորական մանդատից զրկելու (հեռացնելու) համար անհրաժեշտ է տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայնը<ref name="Phil" />։ Ֆիլիպինների 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ Կոնգրեսն իր բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով կարող է հրավիրել Սահմանադրական համաժողով (Constitutional Convention) կամ իր բոլոր անդամների պարզ մեծամասնությամբ ընտրողների քվեարկությանը ներկայացնել նման համաժողով հրավիրելու նպատակահարմարության հարցը<ref name="Phil2">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref>։ Կոնգրեսի կողմից անմիջականորեն Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ առաջարկելու համար (երբ Կոնգրեսը հանդես է գալիս որպես Սահմանադրական ժողով) անհրաժեշտ է բոլոր անդամների երեք քառորդի (3/4) որակյալ մեծամասնության ձայնը։ Ցանկացած առաջարկվող փոփոխություն ուժի մեջ է մտնում միայն համաժողովրդական հանրաքվեով՝ քվեարկությանը մասնակցած քաղաքացիների տված ձայների մեծամասնությամբ վավերացվելուց հետո<ref name="Phil2" />։ Միջազգային պայմանագրերի կամ համաձայնագրերի վավերացման, ինչպես նաև իմպիչմենտի ենթարկված պաշտոնյային մեղավոր ճանաչելու և պաշտոնից հեռացնելու համար անհրաժեշտ է Սենատի բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil2" />։ Ընդ որում, պաշտոնանկության գործընթացի սկիզբն ապահովելու համար (որն իրականացվում է Ներկայացուցիչների պալատում) բավարար է, որ ստորին պալատի անդամների ընդամենը մեկ երրորդը (1/3) ստորագրի հաստատված բողոքը կամ իմպիչմենտի մասին որոշումը, ինչից հետո գործն ավտոմատ կերպով փոխանցվում է Սենատին՝ դատաքննության համար<ref>[https://www.economist.com/asia/2000/11/09/impeachment-in-the-philippines Impeachment in the Philippines: Joseph Estrada faces a tough fight to hold on to his presidency], ''The Economist'' (November 9, 2000).</ref><ref>Seth Mydans, [https://www.nytimes.com/2000/11/14/world/philippine-congress-impeaches-president-on-graft-charges.html Philippine Congress Impeaches President on Graft Charges], ''New York Times'' (November 14, 2000).</ref>։ === Լեհաստան === [[Լեհաստանի Սահմանադրություն|Լեհաստանի Սահմանադրության]] (1997) փոփոխման և միջազգային կառույցներին ինքնիշխանության պատվիրակման գործընթացները կարգավորվում են խիստ ընթացակարգերով, որոնք ապահովում են խորհրդարանի երկու պալատների ([[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմի]] և [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի]]) հավասարակշռված մասնակցությունը։ Լեհաստանի Սահմանադրությունը փոփոխելու համար [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը (ստորին պալատը)]] պետք է հաստատի օրինագիծը ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի (քվորումի) ներկայությամբ։ Այնուհետև նախագիծը պետք է հաստատվի [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի (վերին պալատի)]] կողմից՝ ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ՝ սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայությամբ{{ref+|Լեհաստանի օրենքը պահանջում է 2/3 Սեյմում և 2/3 Սենատում։ Այլընտրանքային տարբերակով՝ Սեյմը կարող է որոշել այսպիսի պայմանագրի վավերացման հարցը դնել համաժողովրդական հանրաքվեի (ինչպես արվել է [[Եվրոպական միության ընդլայնում (2004)#Լեհաստան|2003 թվականին ԵՄ-ին Լեհաստանի անդամակցության ժամանակ]])։|Ն}}։ Սահմանադրության 1-ին («Հանրապետություն»), 2-րդ («Մարդու և քաղաքացու իրավունքներ, ազատություններ ու պարտականություններ») և 12-րդ («Սահմանադրության փոփոխություն») գլուխների փոփոխման դեպքում սահմանված սուբյեկտները կարող են պահանջել հաստատող հանրաքվե, որի ժամանակ որոշումն ընդունվում է մասնակիցների պարզ մեծամասնությամբ{{ref+|Լեհաստանի Սահմանադրության 235-րդ հոդվածի համաձայն՝ կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվե կարող է պահանջվել միայն I, II և XII գլուխների փոփոխության դեպքում (նախագահի, կառավարության կամ խորհրդարանի անդամների առնվազն 1/5-ի կողմից)։ Հանրաքվեն համարվում է անցած, եթե կողմ է քվեարկել մասնակիցների մեծամասնությունը (այստեղ 50%-անոց մասնակցության քվորումի պահանջ չկա)։|Ն}}<ref name="Art235_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 235</ref>։ Սեյմը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների երկու երրորդի ձայների մեծամասնությամբ (այդ դեպքում Սենատը նույնպես ավտոմատ կերպով լուծարվում է)<ref name="Art98_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 98</ref>։ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահը]] կարող է օրինագիծը վերադարձնել Սեյմին՝ ստանդարտ փաթեթային վետոյի միջոցով, Սեյմը կարող է չեղյալ հայտարարել օրինագիծը ներկա անդամների երեք հինգերորդ մեծամասնությամբ (պետք է ներկա լինի բոլոր անդամների առնվազն կեսը)<ref name="Art122_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 122</ref>։ Պետական ինքնիշխանության (իրավասությունների) մի մասը միջազգային կազմակերպության կամ մարմնի փոխանցող միջազգային պայմանագրի վավերացման համար (համաձայն Սահմանադրության 90-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն թե՛ Սեյմում, թե՛ Սենատում՝ երկու պալատներում էլ պատգամավորների և սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայության պայմանով<ref name="Art90_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 90</ref>։ === Սինգապուր === Սինգապուրի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխության ընթացակարգերը բաժանված են մի քանի մակարդակների, որոնցից հիմնականը պահանջում է խորհրդարանական որակյալ մեծամասնություն, իսկ առավել զգայուն դրույթները՝ համաժողովրդական հանրաքվե{{ref+|Սահմանադրության մի շարք առանցքային դրույթներ՝ կապված երկրի ազգային ինքնիշխանության, ընտրական համակարգի, Սահմանադրության փոփոխության կարգի և հատկապես Նախագահի հատուկ լիազորությունների հետ (օրինակ՝ ազգային պահուստների պաշտպանությունը), բացառիկ պաշտպանված դրույթներ են և պահանջում են համաժողովրդական հանրաքվե։ Դրանց փոփոխության համար անհրաժեշտ է, որ հանրաքվեի ժամանակ կողմ քվեարկի գրանցված ընտրողների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդը (2/3), ինչն աշխարհում ամենաբարձր ժողովրդական շեմերից մեկն է։|Ն}}։ [[Սինգապուր|Սինգապուրի]] Սահմանադրության տարբեր բաժինների համար գործում են փոփոխությունների տարբերակված ընթացակարգեր։ Մայր օրենքի հոդվածների մեծ մասը կարող է փոփոխվել խորհրդարանի կողմից ընդունված օրինագծով, եթե խորհրդարանական քննարկումների երկրորդ և երրորդ ընթերցումների ժամանակ նախագծի օգտին քվեարկի <big>ընտրված</big> բոլոր պատգամավորների (առանց նշանակովի անդամների){{ref+|Սինգապուրի խորհրդարանն ունի ունիկալ կառուցվածք, որտեղ բացի ընտրություններով անցած պատգամավորներից (Elected MPs) կան նաև չընտրված ընդդիմադիր պատգամավորներ (NCMP) և նշանակովի անկախ պատգամավորներ (NMP)։ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրական փոփոխությունների ժամանակ 2/3-ի հաշվարկը կատարվում է բացառապես ընտրված պատգամավորների ընդհանուր թվից։ Նշանակովի պատգամավորներն իրավունք չունեն քվեարկել սահմանադրական օրինագծերի օգտին։|Ն}} առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="Art 5(2)">Constitution, Art. 5(2).</ref>։ Սա էապես տարբերվում է սովորական օրինագծերի ընդունման կարգից, որոնք հաստատվում են նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պատգամավորների պարզ մեծամասնությամբ<ref>Constitution, Art. 57(1).</ref>։ Այնուամենայնիվ, քանի որ իշխող «Ժողովրդական գործողությունների կուսակցությունը» (PAP) 1968 թվականից ի վեր անդադար զբաղեցնում է Սինգապուրի խորհրդարանի տեղերի ավելի քան երկու երրորդը, 2/3-ի այս խիստ պահանջը գործնականում երբևէ էական սահմանափակում չի հանդիսացել Սահմանադրությունը փոփոխելու կառավարության կարողության համար<ref name="Neo & Lee 165">Neo & Lee, p. 165.</ref>։ === Հարավային Կորեա === [[Հարավային Կորեա|Հարավային Կորեայի]] Ազգային ժողովում սուր տարաձայնություններ առաջացնող օրինագիծն արագացված կարգով (''Fast-track'') քննարկման և քվեարկության դնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը։ Սա սահմանվել է իշխող կուսակցության կողմից օրենքների միակողմանի ընդունումը կանխելու և ընդդիմության հետ կոնսենսուս պարտադրելու նպատակով<ref>{{Cite web |title=The Tyranny of the Minority in South Korea |url=https://thediplomat.com/2014/09/the-tyranny-of-the-minority-in-south-korea/ |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Diplomat}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե օրինագիծը ստանում է այս կարգավիճակը, այն անցնում է հստակ սահմանված ժամկետներով փուլեր (հանձնաժողովներում և լիագումար նիստում) և սահմանված ժամանակը լրանալուց հետո ավտոմատ կերպով դրվում է վերջնական քվեարկության, որտեղ ընդունման համար արդեն պահանջվում է պատգամավորների պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Controversial South Korean 'anti-leaflet' bill delayed after filibuster attempt |url=https://www.nknews.org/2020/12/controversial-south-korean-anti-leaflet-bill-delayed-after-filibuster-attempt/ |website=NK News}}</ref>։ Բացի այդ, եթե [[Հարավային Կորեայի նախագահ|Հանրապետության Նախագահը]] [[վետո]] է դնում ընդունված օրինագծի վրա, Ազգային ժողովը կարող է շրջանցել այն, եթե նիստին ներկա է պատգամավորների բացարձակ մեծամասնությունը, և նրանց առնվազն երկու երրորդը (2/3) կողմ է քվեարկում օրենքի վերահաստատմանը<ref name="refworld.org">{{Cite web |title=Constitution of the Republic of Korea |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6b4dd14.html |website=Refworld}}</ref>։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ երկրի Նախագահին իմպիչմենտի (պաշտոնանկության) ենթարկելու նախաձեռնության վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնը (300 պատգամավորից առնվազն 200-ը)<ref name="refworld.org" />, որից առաջ իմպիչմենտի առաջարկը (մեղադրանքը) խորհրդարան ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) ստորագրությունը։ Վարչապետի, պետական խորհրդի անդամների, Սահմանադրական դատարանի դատավորների կամ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամների դեպքում շեմերն ավելի ցածր են։ Իմպիչմենտի առաջարկ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների առնվազն 1/3-ի ստորագրությունը, իսկ հաստատման համար բավարար է ընդհանուր անդամների բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) աջակցությունը։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 113-րդ հոդվածի համաձայն՝ Սահմանադրական դատարանին անհրաժեշտ է իր դատավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (այսինքն՝ 9 դատավորից առնվազն 6-ի կողմ ձայնը)՝ օրենքն անսահմանադրական ճանաչելու (չեղյալ համարելու), պետական պաշտոնյային պաշտոնանկ անելու (իմպիչմենտը հաստատելու) կամ որևէ քաղաքական կուսակցություն լուծարելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար<ref name="refworld.org" />։ Համաձայն Սահմանադրության 130-րդ հոդվածի՝ սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծն Ազգային ժողովի կողմից պետք է ընդունվի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայներով, որից հետո այն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է վերջնականապես հաստատվի քաղաքացիների կողմից՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով<ref name="refworld.org" />։ === Իսպանիա === Իսպանիայի 1978 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ սովորական սահմանադրական բարեփոխումների ընդունման համար (համաձայն 167-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է [[Պատգամավորների կոնգրես (Իսպանիա)|Պատգամավորների կոնգրեսում (ստորին պալատ)]] և Սենատում (վերին պալատ) պատգամավորների ձայների երեք հինգերորդի (3/5) [[Մեծամասնություն|մեծամասնությունը]]<ref>{{Cite web |title=Title X of the Constitution: Constitutional Reform (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=166&fin=169&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե պալատների միջև համաձայնություն չի ձևավորվում, բայց Պատգամավորների կոնգրեսում նախագիծն արժանանում է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության աջակցությանը, ապա բարեփոխումն անցած համարելու համար բավարար է սենատորների բացարձակ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, երբ առաջարկվում է ամբողջական նոր Սահմանադրություն, կամ երբ փոփոխությունները վերաբերում են Սահմանադրության առանցքային՝ Նախնական հիմնադրույթներին (Preliminary Title), Հիմնարար իրավունքների և ազատությունների մասին գլխին (Section 1, Chapter II, Title I) կամ Թագի (Մոնարխիայի) մասին բաժնին (Title II), գործընթացը (համաձայն 168-րդ հոդվածի) զգալիորեն բարդանում է և անցնում հետևյալ խիստ փուլերով. # Բարեփոխման նախագծի սկզբնական հավանության համար անհրաժեշտ է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն թե՛ Պատգամավորների կոնգրեսում, թե՛ Սենատում։ # Որոշման ընդունումից անմիջապես հետո խորհրդարանի երկու պալատներն էլ լուծարվում են, և նշանակվում են արտահերթ ընտրություններ։ # Նորընտիր պալատները նախ պետք է պարզ մեծամասնությամբ հաստատեն բարեփոխումների գործընթացը շարունակելու կամքը, ապա նախագիծն ընդունեն նոր երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ։ # Ի վերջո, տեքստը ներկայացվում է պարտադիր համաժողովրդական հանրաքվեի, որտեղ ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է տրված ձայների պարզ մեծամասնությունը։ Արագացված (առաջին) եղանակը Իսպանիայի պատմության մեջ կիրառվել է երեք անգամ (1992, 2011 և վերջերս՝ 2024 թվականին), իսկ երկրորդ՝ բարդացված ընթացակարգը երբևէ չի կիրառվել։ * 1992 թվականին ԵՄ քաղաքացիներին տեղական ընտրություններում առաջադրվելու իրավունք է տրվել ([[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաստրիխտի պայմանագրի]] պահանջով)։ * 2011 թվականին սահմանվել է պետական պարտքի առավելագույն սահմանաչափը ([[Եվրագոտու ճգնաժամի համար առաջարկվող երկարաժամկետ լուծումներ|Եվրոգոտու ճգնաժամի]] պատճառով)։ * 2024 թվականին փոխվել է Սահմանադրության 49-րդ հոդվածի տերմինաբանությունը՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հնացած և արժանապատվությունը վիրավորող անվանումը փոխարինելով ժամանակակից ձևակերպմամբ։ Իսպանիայի Սահմանադրությունը և դրանից բխող օրգանական օրենքները սահմանում են հատուկ որակյալ մեծամասնություններ պետական կարևորագույն ինստիտուտների ձևավորման համար. * Դատական համակարգի գլխավոր խորհրդի (CGPJ) 20 անդամներից 8-ը (իրավաբաններ և փաստաբաններ) Սահմանադրության 122-րդ հոդվածի համաձայն ընտրվում են խորհրդարանի կողմից (4-ը՝ Պատգամավորների կոնգրեսի, 4-ը՝ Սենատի կողմից)։ Օրգանական օրենքով խորհրդարանին է վերապահված նաև մյուս 12 անդամների (դատավորների) ընտրությունը։ Բոլոր այս նշանակումների համար պարտադիր է յուրաքանչյուր պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="spanishconstitution">{{Cite web |title=The Constitution (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=117&fin=127&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref><ref>[https://www.senado.es/web/conocersenado/temasclave/procedimientosparlamentarios/detalle/index.html?lang=en Election procedures of other bodies]</ref>։ * Սահմանադրության 159-րդ հոդվածի համաձայն՝ [[Իսպանիայի սահմանադրական դատարան|Սահմանադրական դատարանի]] 12 անդամներից 8-ին առաջադրում է խորհրդարանը (4-ին՝ Պատգամավորների կոնգրեսը, 4-ին՝ Սենատը)։ Յուրաքանչյուր թեկնածուի հաստատման համար պահանջվում է համապատասխան պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref name="spanishconstitution" /><ref>{{Cite web |title=Part IX The Constitutional Court |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_noveno.aspx |access-date=2026-06-23 |website=www.lamoncloa.gob.es |language=en}}</ref>։ * [[RTVE|Հանրային ռադիո և հեռուստատեսության հեռարձակողի (RTVE)]] տնօրենների խորհրդի անդամները և նախագահը՝ ըստ օրենսդրական հիմնական կանոնների, պետք է ընտրվեն խորհրդարանի (Կոնգրեսի և Սենատի) երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունիսի 22 |title=The Congress passes that the president RTVE will be appointed by consensus again (in Spanish) |url=https://www.eldiario.es/sociedad/Congreso-inmediatamente-presidente-RTVE-exigencia_0_657234417.html |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=eldiario.es}}</ref>։ Սակայն, քաղաքական ուժերի միջև համաձայնության բացակայության և երկարատև ճգնաժամերի պատճառով, ընդունվել է «արգելափակման վերացման» հատուկ բանաձև։ Եթե առաջին փուլում 2/3 մեծամասնություն չի ապահովվում, ապա հաջորդ փուլերում RTVE-ի ղեկավար կազմը կարող է ընտրվել խորհրդարանի պարզ/բացարձակ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |last=pma_admin |date=2017-06-28 |title=Changes afoot for RTVE |url=https://www.publicmediaalliance.org/changes-afoot-rtve/ |access-date=2026-06-23 |website=Public Media Alliance |language=en-GB}}</ref>։ [[Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ|Իսպանիայի յուրաքանչյուր ինքնավար համայնք]] ունի իր սեփական Ինքնավարության կանոնադրությունը, որը գործում է որպես տեղական սահմանադրություն՝ ենթարկվելով [[Իսպանիայի Սահմանադրություն|1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրությանը]] և պետական ընդհանուր օրենսդրությանը։ [[Կանարյան կղզիներ|Կանարյան կղզիների]] ինքնավարության կանոնադրությունը սահմանում է, որ համայնքի յուրահատուկ տնտեսական ու հարկաբյուջետային ռեժիմը (REF), ինչպես նաև տեղական ընտրական օրենսդրությունը փոփոխելու համար անհրաժեշտ է Կանարյան կղզիների խորհրդարանի պատգամավորների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Statute of Autonomy of the Canary Islands (in Spanish) |url=http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030709202655/http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |archive-date=2003 թ․ հուլիսի 9 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agencias |date=2026-06-10 |title=Canaries approve the new cabildos law despite Vox |url=https://www.democrata.es/en/canarias/the-canary-parliament-gives-the-green-light-to-the-new-cabildos-law-with-the-vote-against-from-vox/ |access-date=2026-06-23 |website=Demócrata |language=en}}</ref>։ Իր հերթին, համայնքի [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանին]] պաշտոնում նշանակելու համար պահանջվում է խորհրդարանի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |last=FAPMI |first=Redacción |date=2020-07-19 |title=Diputado del Común de Canarias |url=https://bienestaryproteccioninfantil.es/diputado-del-comun-de-canarias-defensoria-autonomica-en-canarias-ombudsman/ |access-date=2026-06-23 |website=Bienestar y protección infantil |language=es}}</ref>։ Բացի այդ, եթե խորհրդարանի անդամների երկու երրորդը (2/3) դեմ է քվեարկում ներկայացված սովորական օրինագծին, այն վերջնականապես մերժվում է և կարող է նորից ներկայացվել միայն հաջորդ նստաշրջանի ընթացքում<ref>{{Cite web |title=Electoral system in the Canary Islands |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-7-2011-000234_EN.html |access-date=2026-06-23 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ === Թայվան === [[Թայվան|Թայվանի]] (Չինաստանի Հանրապետության) Սահմանադրության փոփոխման ընթացակարգը 2005 թվականի պատմական բարեփոխումներից հետո արմատապես փոխվել է՝ անցում կատարելով ներկայացուցչական մոդելից դեպի խորհրդարանական նախաձեռնության և ուղղակի ժողովրդավարության (հանրաքվեի) համակցված համակարգ: Սահմանադրական փոփոխությունների վավերացման բացառիկ իրավասությունը պատկանում էր Ազգային ժողովին: Սակայն 2005 թվականի հունիսի 7-ին սահմանադրական լրացումների ընդունումից հետո Ազգային ժողովը վերջնականապես լուծարվել է, և ներդրվել է փոփոխությունների նոր՝ երկաստիճան խիստ ընթացակարգ. # Խորհրդարանական նախաձեռնություն և ընդունում․ Սահմանադրական փոփոխության նախագիծը պետք է առաջադրվի միասնական խորհրդարանի՝ Օրենսդիր Յուանի (Legislative Yuan) անդամների առնվազն մեկ քառորդի (1/4) կողմից: Որպեսզի նախագիծն ընդունվի, նիստին պետք է ներկա լինի խորհրդարանի բոլոր անդամների առնվազն երեք քառորդը (3/4), և ներկաների առնվազն երեք քառորդը (3/4) կողմ քվեարկի դրան: Օրենսդիր Յուանում սահմանված այս շեմն աշխարհում ամենաբարձրերից է: Քանի որ ներկայումս խորհրդարանն ունի 113 պատգամավոր, քվորումի համար անհրաժեշտ է առնվազն 85 պատգամավորի ներկայություն, իսկ նախագծի ընդունման համար (բոլորի ներկայության դեպքում)՝ առնվազն 85 կողմ ձայն: Սա գործնականում անհնար է դարձնում որևէ փոփոխություն առանց երկու խոշորագույն քաղաքական ուժերի ([[Գոմինդան]] և Դեմոկրատական առաջադիմական կուսակցություն) փոխադարձ համաձայնության<ref>{{Cite web |title=The 15th Presidential and Vice Presidential Election and The 10th Legislator Election |url=https://www.cec.gov.tw/pc/en/IDX/indexT.html |access-date=2026-06-23 |website=www.cec.gov.tw}}</ref>: # Համաժողովրդական վավերացում․ Խորհրդարանի կողմից ընդունվելուց և 6-ամսյա հանրային ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո նախագիծը դրվում է համաժողովրդական հանրաքվեի: Ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է, որ փոփոխության օգտին քվեարկի Թայվանի բոլոր իրավասու ընտրողների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն): Օրինակ՝ եթե երկրում կա 19 միլիոն ընտրող, նախագիծն անցնելու համար անհրաժեշտ է ստանալ առնվազն 9,5 միլիոն «կողմ» ձայն: Սա նշանակում է, որ ցանկացած բացակայություն կամ չքվեարկած քաղաքացի ավտոմատ կերպով հավասարեցվում է «դեմ» ձայնի: === Թուրքիա === [[Թուրքիայի սահմանադրություն|Թուրքիայի Հանրապետության Սահմանադրության]] 175-րդ հոդվածի համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու գործընթացը լիովին պատկանում է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին (600 պատգամավոր) և [[Թուրքիայի նախագահ|երկրի Նախագահին]]՝ կախված պատգամավորների քվեների հստակ հարաբերակցությունից<ref>{{Cite web |title=5 points on Turkish constitutional reform |url=https://www.dw.com/en/turkish-constitutional-reform-5-important-points/a-37221685 |access-date=2026-06-23 |website=dw.com |language=en}}</ref><ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf PART SEVEN FINAL PROVISIONS]․I. Amendment of the Constitution ARTICLE 175 - (Amended by Law Nr. 3361, Article 3, dated 17 May 1987)</ref>: * 360-ից 399 ձայն (3/5-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն արժանանում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երեք հինգերորդի, բայց պակաս, քան երկու երրորդի աջակցությանը, Նախագահը չի կարող այն անմիջապես ստորագրել։ Նա պարտավոր է կամ նախագիծը հետ ուղարկել խորհրդարան՝ վերանայման, կամ այն ներկայացնել ժողովրդի վավերացմանը՝ պարտադիր [[Ժողովրդական նախաձեռնության հանրաքվե|համաժողովրդական հանրաքվեի]] միջոցով<ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf Copyright Legislation Profile Turkey 1997]</ref>։ * 400 և ավելի ձայն (2/3-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն ընդունվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի կողմ ձայներով, Նախագահը կարող է այն անմիջապես ստորագրել և պաշտոնապես վավերացնել։ Այնուամենայնիվ, այս դեպքում ևս Նախագահն օժտված է հայեցողական իրավունքով՝ նախագիծը ստորագրելու փոխարեն սեփական նախաձեռնությամբ այն ներկայացնելու կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվեի։ === Ուկրաինա === [[Ուկրաինայի նախագահ|Ուկրաինայի նախագահը]] կարող է հրաժարվել օրինագիծը ստորագրելուց և այն վերադարձնել [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադա]]՝ առաջարկվող փոփոխություններով։ Գերագույն ռադան կարող է չեղյալ հայտարարել վետոն երկու երրորդի մեծամասնությամբ։ [[Ուկրաինայի Սահմանադրություն|Ուկրաինայի Սահմանադրության]] 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծը (բացառությամբ I, III և XIII բաժինների) ուժի մեջ մտնելու համար պետք է անցնի երկփուլանի խիստ գործընթաց. նախ՝ այն պետք է նախնական հավանության արժանանա [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադայի]] (խորհրդարանի) սահմանադրական կազմի բացարձակ մեծամասնությամբ (առնվազն 226 կողմ ձայն), իսկ հաջորդ հերթական նստաշրջանի ընթացքում վերջնականապես ընդունվի սահմանադրական կազմի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ (առնվազն 300 կողմ ձայն)։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 156-րդ հոդվածի, երբ փոփոխությունները վերաբերում են I բաժնին («Ընդհանուր սկզբունքներ»), III բաժնին («Ընտրություններ։ Հանրաքվե») և XIII բաժնին («Ուկրաինայի Սահմանադրությունում փոփոխություններ կատարելու մասին»), ընթացակարգն էլ ավելի է բարդանում. նախագիծը խորհրդարանի սահմանադրական կազմի առնվազն 2/3-ի ձայներով ընդունվելուց հետո պարտադիր կարգով պետք է ներկայացվի համաժողովրդական վավերացման և հաստատվի ընտրողների կողմից՝ համաուկրաինական հանրաքվեի միջոցով։ === Միացյալ Թագավորություն === ==== Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարան ==== [[Միացյալ Թագավորության խորհրդարան|Միացյալ Թագավորության խորհրդարանին]] ազդող որակյալ մեծամասնության պահանջի հազվագյուտ օրինակ է [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Համայնքների պալատում]] և [[Միացյալ Թագավորության լորդերի պալատ|Լորդերի պալատում]] երկու երրորդ որակյալ մեծամասնության քվեարկության անհրաժեշտությունը՝ մամուլի ինքնակարգավորման վերաբերյալ Թագավորական խարտիան փոփոխելու կամ լուծարելու համար, այնքանով, որքանով այն կիրառվում է Անգլիայում և Ուելսում<ref name="bbcpressregulation">{{Cite news |last=<!--not stated--> |date=2016 թ․ ապրիլի 13 |title=Press regulation: What you need to know |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-36034956 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[BBC News]] |quote=While an act of parliament can be amended with a simple majority, it was possible to insert a clause in the Royal Charter requiring any changes to be approved by a two-thirds majority.}}</ref><ref name="independentpressregulation">{{Cite news |last=Burrell |first=Ian |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Press regulation: Judge for yourself - the Royal Charter in full |url=https://www.independent.co.uk/news/media/press/press-regulation-judge-for-yourself-the-royal-charter-in-full-8910572.html |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[The Independent]]}}</ref>։ Մինչև դրա չեղարկումը, 2011 թվականի «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը նախատեսում էր, որ [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Միացյալ Թագավորության Համայնքների պալատը]] կարող է լուծարվել և ընտրություններ անցկացնել դրա 5-ամյա ժամկետի ավարտից առաջ՝ Համայնքների պալատի անդամների երկու երրորդի քվեարկությամբ: Օրենքը նաև նախատեսում էր, որ խորհրդարանը կարող է այլընտրանքորեն լուծարվել, եթե Համայնքների պալատը [[անվստահության քվե]] է հայտնում կառավարությանը, և ոչ մի նոր կառավարություն չի շահում վստահության քվե՝ անվստահության քվեի նախնական քվեարկությունից հետո երկու շաբաթվա ընթացքում: Վաղաժամկետ լուծարման և ընտրությունների համար նախատեսված երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության դրույթը կիրառվել է միայն մեկ անգամ, որի արդյունքում տեղի են ունեցել [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2017)|2017 թվականի Միացյալ Թագավորության ընդհանուր ընտրությունները]]: Նախորդ ընտրությունները տեղի են ունեցել 2015 թվականին՝ Համայնքների պալատի 5-ամյա ժամկետի բնականոն ժամկետի ավարտի պատճառով: Խորհրդարանի սուվերենության (գերակայության) սկզբունքը նշանակում էր, որ տեսականորեն պարզ մեծամասնություն ունեցող ցանկացած կառավարություն կարող էր շրջանցել 2011 թվականի օրենքը։ Դրա համար բավարար էր ընդունել նոր օրենսդրական ակտ, որտեղ հստակ կնշվեր. «Չնայած «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» 2011 թվականի օրենքի դրույթներին՝ համընդհանուր ընտրությունները կնշանակվեն ԱՅՍԻՆՉ ԹՎԱԿԱՆԻՆ»։ Հենց այս իրավական մեխանիզմն էլ կիրառվել է [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2019)|2019 թվականի արտահերթ ընտրությունները]] նշանակելու համար, որոնք դարձան վերջին ընտրությունները՝ նախքան «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքի վերջնական չեղարկումը։ 2019 թվականի ընտրությունների ժամանակ և՛ իշխող [[Մեծ Բրիտանիայի պահպանողական կուսակցություն|Պահպանողական կուսակցությունը]], և՛ ընդդիմադիր [[Լեյբորիստական կուսակցություն (Մեծ Բրիտանիա)|Լեյբորիստական կուսակցությունը]] ցանկություն են հայտնել չեղյալ համարել «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը և վերականգնել ավանդական, դարավոր համակարգը, որի համաձայն ընտրությունները կարող էին անցկացվել ցանկացած պահի՝ 1911 թվականի «Խորհրդարանի մասին» օրենքով սահմանված 5-ամյա առավելագույն ժամկետի պահպանման պայմանով։ Նման չեղարկումը կպահանջեր միայն պարզ մեծամասնություն։ Վերջիվերջո, «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը չեղյալ է հայտարարվել 2022 թվականի «Խորհրդարանի լուծարման և հրավիրման մասին» օրենքով, այդպիսով վերացնելով որակյալ մեծամասնության ցանկացած պահանջ և վերականգնելով նախկին թագավորական արտոնությունը՝ լուծարելու Համայնքների պալատը դրա 5-ամյա ժամկետի ընթացքում ցանկացած պահի։ Այսպիսով, Միացյալ Թագավորությունում համապետական խորհրդարանական ընտրությունների համար պաշտոնական կամ տոկոսային ընտրական շեմ գոյություն չունի։ Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատի (House of Commons) պատգամավորներն ընտրվում են «Առաջինն անցածի» (First-Past-the-Post - FPTP) մեծամասնական ընտրակարգով, որտեղ հաղթելու համար կուսակցությունը կամ թեկնածուն պարզապես պետք է ստանա ավելի շատ ձայն, քան ցանկացած այլ մրցակից տվյալ ընտրատարածքում<ref>{{Cite web |title=First Past the Post |url=https://electoral-reform.org.uk/voting-systems/types-of-voting-system/first-past-the-post/ |access-date=2026-06-23 |website=electoral-reform.org.uk |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Electoral systems |url=https://consoc.org.uk/the-constitution-explained/electoral-systems/ |access-date=2026-06-23 |website=The Constitution Society |language=en-GB}}</ref>։ ==== Տարածաշրջանային խորհրդարաններ ==== [[Հյուսիսային Իռլանդիա|Հյուսիսային Իռլանդիայի]], [[Շոտլանդիայի խորհրդարան|Շոտլանդիայի]] և [[Ուելս|Ուելսի]] տարածաշրջանային [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմինները]] սովորաբար գործում են սովորական ընտրությունների միջև ֆիքսված ընդմիջումներով։ Այնուամենայնիվ, այդ օրենսդիր մարմինների գործունեությունը կարգավորող բոլոր օրենքները թույլ են տալիս անցկացնել վաղաժամկետ ընտրություններ, եթե այդ առաջարկը հաստատվում է տվյալ օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի կողմից<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Northern Ireland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/section/32 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/3 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/5 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ 1998 թվականի Շոտլանդիայի մասին օրենքի 31Ա հոդվածը<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> և Ուելսի կառավարության մասին 2006 թվականի օրենքի 111Ա հոդվածը<ref name=":1">{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/111A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> սահմանում են, որ այդ օրենքների որոշակի դրույթներ, որոնք վերաբերում են համապատասխան Շոտլանդիայի և Ուելսի տարածաշրջանային օրենսդիր մարմինների գործառույթներին և ընտրություններին, պաշտպանված են այդ օրենսդիր մարմինների կողմից փոփոխություններից, եթե անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը չի քվեարկում կողմ։ Շոտլանդիայի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթներն են<ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31 Scotland Act 1998]</ref>՝ * Ո՞վ կարող է քվեարկել Շոտլանդիայի խորհրդարանական ընտրություններում * Շոտլանդիայի խորհրդարանի անդամների ընտրության համակարգը * Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրատարածքների թիվը * Յուրաքանչյուր ընտրատարածքի կողմից վերադարձված անդամների թիվը։ Ուելսի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթները նույնն են, ինչ Շոտլանդիայում։ Բացի այդ, կան Ուելսին հատուկ երկու դրույթներ<ref name=":1" />՝ * Օրենսդիր մարմնի անվանումը * Ուելսի նախարար կամ Ուելսի նախարարի տեղակալ նշանակվելու թույլատրված անձանց թիվը։ Շոտլանդիայի խորհրդարանում պահանջվում է անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայն՝ ''Մամուլի ինքնակարգավորման թագավորական խարտիան'' (''{{Lang-en|Royal Charter on Self-Regulation of the Press}}'') փոփոխելու կամ լուծարելու մասին որոշմանը հավանություն տալու համար<ref name="bbcpressregulation" /><ref name="independentpressregulation" />։ Սա հանդիսանում է Շոտլանդիայի օրենսդրության հատուկ պաշտպանված դրույթներից մեկը, որի նպատակն է ապահովել մամուլի ազատությունը և կանխել ընթացիկ կառավարող մեծամասնության կողմից լրատվամիջոցների կարգավորման կանոնների միակողմանի փոփոխությունը։ Քանի որ Շոտլանդիայի խորհրդարանն ունի 129 պատգամավոր, երկու երրորդի պահանջը նշանակում է, որ փոփոխությանը կողմ պետք է քվեարկի առնվազն 86 պատգամավոր (անկախ նրանից, թե քանի հոգի է ներկա դահլիճում կամ մասնակցում քվեարկությանը)։ ==== Տեղական ինքնակառավարման մարմիններ ==== [[Ուելս|Ուելսի]] գլխավոր խորհուրդները պարտավոր են բանաձև ընդունել երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ իրենց ընտրվող համակարգը փոխելու համար, որտեղ թույլատրվում են [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|հարաբերական մեծամասնության]] (''{{Lang-en|First-past-the-post}}'', FPTP) և մեկ փոխանցելի քվեի (''{{Lang-en|single transferable vote}}'') տարբերակները<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հունվարի 20 |title=Local Government and Elections (Wales) Act 2021 (2021 asc. 1): Voting systems for elections to principal councils |url=https://www.legislation.gov.uk/asc/2021/1/part/1/crossheading/voting-systems-for-elections-to-principal-councils |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Անգլիայի շրջանային խորհուրդները պարտավոր են երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ որոշում ընդունել՝ իրենց «ընտրական սխեման» փոխելու համար, այսինքն՝ յուրաքանչյուր սովորական ընտրություններում խորհրդականների որ համամասնությունն է ընտրվում, թույլատրելի համամասնություններն են՝ մեկ երրորդը, կեսը կամ բոլոր խորհրդականները<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Local Government and Public Involvement in Health Act 2007 (2007 c. 28), part 2 chapter 1: Power of district councils in England to change electoral scheme |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2007/28/part/2/chapter/1 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Լոնդոնի ասաամբլեան կարող է երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ վետո դնել [[Լոնդոնի քաղաքապետ|քաղաքապետի]] ռազմավարության նախագծերին<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Greater London Authority Act 1999 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1999/29/section/42B |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ === Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն === [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ|ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը]] բոլոր հարցերի վերաբերյալ պահանջում է անդամների որակյալ մեծամասնություն։ [[ՄԱԿ-ի կանոնադրություն|ՄԱԿ-ի կանոնադրության]] 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ Անվտանգության խորհրդի 15 անդամներից առնվազն ինը (այսինքն՝ երեք հինգերորդ որակյալ մեծամասնություն) պետք է քվեարկեն [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի բանաձև|բանաձևի]] նախագծի օգտին՝ այն ընդունելու համար։ Ավելին, բովանդակային բանաձևի դեպքում մշտական անդամներից ոչ մեկը ([[Չինաստան|Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն]], [[Ֆրանսիա]], [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի Դաշնություն]], [[Միացյալ Թագավորություն]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներ]]) չի կարող քվեարկել առաջարկի դեմ, հակառակ դեպքում այն մերժվում է, ինչը նրանց տալիս է [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վետոյի իրավունք|վետոյի իրավունք]], որը չի կարող չեղյալ հայտարարվել։ Ձեռնպահները չեն հաշվվում որպես դեմ ձայներ, ինչը թույլ է տալիս մշտական անդամներին արտահայտել իրենց անհամաձայնությունը բովանդակային բանաձևի վերաբերյալ՝ առանց այն վետոյի դնելու՝ քվեարկությունից ձեռնպահ մնալով։ Սակայն, քանի որ ընդունման որակյալ մեծամասնությունը սահմանում է, որ ձայները պետք է լինեն բանաձևի օգտին, ձեռնպահներն ու բացակայությունները կարող են համարվել բացասական ձայներ, եթե դրական ձայների թիվը իննից պակաս է։ [[Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա|Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան]] պահանջում է ներկաների որակյալ մեծամասնություն «շատ կարևոր հարցերի», ինչպիսիք են [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|Միավորված Ազգերի]] Կազմակերպությունում նոր անդամ պետությունների ընդունումը, քվեարկողներին: Կանոնադրության 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ սա նշանակում է, որ բանաձևի ընդունման համար քվեարկածների երկու երրորդը պետք է կողմ քվեարկի: Սա նշանակում է, որ ձեռնպահ քվեարկությունը և բացակայությունները որևէ ազդեցություն չունեն բանաձևի վրա, եթե ապահովված է քվորում: Միավորված Ազգերի Կազմակերպության համակարգում մնացած բոլոր քվեարկությունները կատարվում են ներկաների պարզ մեծամասնությամբ: === Միացյալ Նահանգներ === [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] պահանջում է որակյալ մեծամասնություն որոշակի նշանակալի գործողությունների իրականացման համար<ref>{{Cite book |last=Hudiburg |first=Jane A. |url=https://fas.org/sgp/crs/misc/98-778.pdf |title=Supermajority Votes in the House |date=2018 թ․ հուլիսի 24 |publisher=Congressional Research Service |location=Washington, DC |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 8}}</ref>։ Սահմանադրության փոփոխությունները կարող են առաջարկվել երկու եղանակներից մեկով՝ [[ԱՄՆ Կոնգրես|Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի]] յուրաքանչյուր մարմնի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության ձայներով կամ Կոնգրեսի կողմից հրավիրված կոնվենցիայով՝ նահանգների երկու երրորդի (ներկայումս 34) դիմումով: Առաջարկվելուց հետո փոփոխությունը պետք է վավերացվի նահանգների երեք քառորդի (ներկայումս 38) կողմից (կամ նահանգային օրենսդիր մարմինների, կամ վավերացման կոնվենցիաների միջոցով, կախված նրանից, թե Կոնգրեսն ինչ «վավերացման եղանակ» կընտրի): Կոնգրեսը կարող է օրինագծեր ընդունել պարզ մեծամասնությամբ։ Եթե [[ԱՄՆ նախագահ|նախագահը]] [[Վետո|վետո է դնում]] օրինագծի վրա, Կոնգրեսը կարող է [[Վետո|չեղյալ հայտարարել]] վետոն երկու պալատների երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ։ Պայմանագիրը պետք է վավերացվի Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ ուժի մեջ մտնելու համար։ Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության քսանհինգերորդ փոփոխության 4-րդ բաժինը Կոնգրեսին դեր է տալիս նախագահի հաշմանդամության դեպքում: Եթե փոխնախագահը և նախագահի կաբինետի անդամների մեծամասնությունը հայտարարում են, որ նախագահը չի կարող կատարել այդ դերը, փոխնախագահը դառնում է նախագահի պաշտոնակատար: Նման հայտարարությունից հետո 21 օրվա ընթացքում (կամ, եթե Կոնգրեսը արձակուրդում է, երբ նախագահը հաշմանդամ է, Կոնգրեսի վերստին հավաքվելուց հետո 21 օրվա ընթացքում), Կոնգրեսը պետք է քվեարկի երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությամբ՝ հաշմանդամության հայտարարությունը շարունակելու համար։ Հակառակ դեպքում, նման հայտարարագրի ժամկետը լրանում է 21 օր անց, և այդ պահին նախագահը «կվերսկսի» պաշտոնի բոլոր լիազորությունների և պարտականությունների կատարումը։ 2025 թվականի հունվարի դրությամբ 4-րդ բաժինը երբեք չի կիրառվել։ Ներկայացուցիչների պալատը կարող է պարզ մեծամասնությամբ իմպիչմենտ հայտարարել դաշնային պաշտոնյայի (օրինակ՝ նախագահին, փոխնախագահին կամ դաշնային դատավորին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը։ 1842 թվականին Ներկայացուցիչների պալատը չի կարողացել իմպիչմենտ հայտարարել նախագահ [[Ջոն Թայլեր|Ջոն Թայլերին]]։ 1868 թվականին Սենատը մեկ ձայն պակաս է հավաքել նախագահ [[Էնդրյու Ջոնսոն|Էնդրյու Ջոնսոնին]] պաշտոնանկ անելու համար՝ նրա իմպիչմենտից հետո։ 1999 թվականին [[Բիլ Քլինթոն|Բիլ Քլինթոնին]] [[Բիլ Քլինթոնի իմպիչմենտ|1998 թվականի իմպիչմենտից]] հետո պաշտոնանկ անելու ջանքերը մի փոքր պակաս են եղել պարզ մեծամասնությունից և 17 ձայն պակաս են եղել երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությունից։ Իմպիչմենտի ընթացակարգը վերջին անգամ կիրառվել է 2021 թվականին, երբ նախագահ [[Դոնալդ Թրամփ|Դոնալդ Թրամփը]] երկրորդ անգամ [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]] [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|է ենթարկվել]] իր առաջին ժամկետի ընթացքում և հետագայում արդարացվել է։ Յուրաքանչյուր պալատ կարող է հեռացնել իր անդամներից մեկին երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ. վերջին անգամ դա տեղի է ունեցել, երբ Ներկայացուցիչների պալատը 2023 թվականին հեռացրել է Ջորջ Սանտոսին։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] 14-րդ փոփոխության 3-րդ հոդվածը (բաժինը) արգելում է անձին զբաղեցնել որևէ դաշնային կամ նահանգային պաշտոն (քաղաքացիական կամ ռազմական), եթե նախկինում՝ որպես Կոնգրեսի անդամ, ԱՄՆ պաշտոնյա կամ նահանգային օրենսդիր ու գործադիր մարմնի ներկայացուցիչ, ԱՄՆ Սահմանադրությանը հավատարիմ մնալու երդում տալուց հետո, ''«մասնակցել է դրա դեմ ուղղված խռովությանը կամ ապստամբությանը, կամ օգնություն ու աջակցություն է ցուցաբերել դրա թշնամիներին»։'' Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատները՝ Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը, կարող են ամբողջությամբ չեղարկել այս իրավական սահմանափակումը (իրավազրկումը)՝ յուրաքանչյուր պալատում անդամների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնով։ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատում]] երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը կազմում է 100 սենատորից 67-ը, իսկ Ներկայացուցիչների պալատում՝ 435 կոնգրեսականից 290-ը (բոլոր տեղերի լրացված լինելու պարագայում)։ Սակայն, քանի որ սահմանադրական շատ քվեարկություններ հաշվարկվում են ոչ թե ընդհանուր անդամների թվից, այլ ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պաշտոնյաներից, այս որակյալ մեծամասնությանն արժանանալու համար գործնականում հաճախ անհրաժեշտ չէ հենց 67 սենատորի կամ 290 ներկայացուցչի կողմ ձայնը։ Բացի սահմանադրական պահանջներից, Սենատի ներքին կանոնակարգը (22-րդ կանոնը) սովորական օրենսդրական նախագծերի դեպքում պահանջում է երեք հինգերորդի (3/5) բացարձակ մեծամասնություն՝ քննարկումը դադարեցնելու և վերջնական քվեարկությանն անցնելու (cloture) համար։ Սա միակ ընթացակարգային ճանապարհն է՝ արգելափակելու փոքրամասնության կիրառած տևական ձգձգման մարտավարությունը՝ [[Ֆիլիբաստեր|ֆիլիբաստերը]] (filibuster): Ներկայիս քաղաքական պրակտիկայում ֆիլիբաստերի սպառնալիքն անգամ ինքնաբերաբար կասեցնում է ցանկացած օրինագծի ընդունումը, որն ունի սենատորների 3/5-ից (այսինքն՝ 100-ից 60-ից) պակաս աջակցություն, եթե բոլոր տեղերը լրացված են: ==== Նահանգային կառավարություն ==== [[Պատկեր:US_governors_veto_override_majorities_map.svg|մինի|Կառավարչի օրենսդրական վետոն հաղթահարելու համար անհրաժեշտ է մեծամասնություն. {{legend|#ffcc00ff|բոլոր անդամների մեծամասնությունը}}{{legend|#5ed360ff|ներկա անդամների 3/5 մեծամասնությունը}} {{legend|#008000ff|բոլոր անդամների 3/5 մեծամասնություն}}{{legend|#2a7fffff|ներկա անդամների 2/3 մեծամասնությունը}}{{legend|#0044aaff|բոլոր անդամների 2/3 մեծամասնությունը}} {{legend|#808080ff|օրենսդիր մարմնի բոլոր անդամների համակցված 2/3 մեծամասնությունը}}]] [[Պատկեր:US_state_legislatures_by_majoritarian_operation.svg|մինի|Հարկերը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն]] Միացյալ Նահանգների նահանգային օրենսդիր մարմինների համար, ''Մեյսոնի ձեռնարկում'' ասվում է. «Խորհրդակցական մարմինը չի կարող իր սեփական ակտով կամ կանոնակարգով պահանջել երկու երրորդի ձայներ որևէ գործողություն կատարելու համար, երբ սահմանադրությունը կամ վերահսկող մարմինը պահանջում է միայն մեծամասնության ձայներ: Օրինակ՝ երկու երրորդի ձայներ պահանջելը որևէ գործողություն կատարելու համար կնշանակեր անդամների մեկ երրորդից ավելի թվին տալ գործողությունը չեղյալ համարելու լիազորություն և հավասարազոր լինել մարմնի լիազորությունների փոքրամասնությանը փոխանցմանը»<ref>{{Cite book |last=Mason |first=Paul |url=http://archive.org/details/masonsm_mas_2000_00_6418 |title=Mason's manual of legislative procedure |date=2000 |publisher=Denver, Colo. : National Conference of State Legislatures |others=Georgetown University Law Library |isbn=978-1-58024-116-8}}</ref>: Որոշ նահանգներ սահմանադրական փոփոխության կամ օրենսդրական նախաձեռնության ընդունման համար պահանջում են որակյալ մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Supermajority Vote Requirements |url=http://www.ncsl.org/research/elections-and-campaigns/supermajority-vote-requirements.aspx |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 31 |website=www.ncsl.org |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ ԱՄՆ շատ նահանգների սահմանադրություններ թույլ են տալիս կամ պահանջում են, որ մայր օրենքի փոփոխություններն առաջարկվեն նահանգի օրենսդիր մարմնի (խորհրդարանի) որակյալ մեծամասնության կողմից։ Այս առաջարկներն ուժի մեջ մտնելու համար սովորաբար պետք է վավերացվեն ընտրողների կողմից՝ հաջորդող մեկ կամ մի քանի ընտրությունների ժամանակ։ Օրինակ՝ Միչիգանի Սահմանադրության XII հոդվածի (1-ին բաժնի) համաձայն՝ նահանգի Օրենսդիր մարմնի յուրաքանչյուր պալատ կարող է առաջարկել սահմանադրական փոփոխություն, որը խորհրդարանում ընդունվելուց հետո պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը և վավերացվի ընտրողների պարզ մեծամասնությամբ՝ հաջորդ ընդհանուր կամ հատուկ նշանակված արտահերթ ընտրությունների ժամանակ<ref>{{Cite web |title=Article XII § 1 |url=http://www.legislature.mi.gov/(S(p22jjt45odksm455blth42nj))/mileg.aspx?page=getObject&objectName=mcl-Article-XII-1 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=Constitution of Michigan of 1963 |publisher=Michigan Legislature}}</ref>։ ԱՄՆ նահանգների մեծ մասում նահանգի օրենսդիր մարմինն (խորհրդարանն) օժտված է նահանգապետի կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու իրավասությամբ։ Այս գործընթացի համար նահանգների ճնշող մեծամասնությունում պահանջվում է երկու պալատների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (որոշ նահանգներում՝ բոլոր ընտրված անդամների, իսկ այլ նահանգներում՝ միայն նիստին ներկա և քվեարկողների թվից)<ref>{{Cite web |last=Shanton |first=Karen |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 28 |title=Wrapup of Veto Overrides in States with Veto-Proof Legislatures and Divided Government |url=http://www.ncsl.org/blog/2013/10/28/wrapup-of-veto-overrides-in-states-with-veto-proof-legislatures-and-divided-government.aspx |website=NCSL Blog |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, որոշ նահանգներում (օրինակ՝ [[Դելավեր]], [[Իլինոյս]], [[Կանզաս]], [[Մերիլենդ]], [[Հյուսիսային Կարոլինա]] և [[Ռոդ Այլենդ]]) սահմանված է ավելի մեղմ՝ երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնության շեմը<ref>{{Cite book |last=Friedman |first=Dan |title=The Maryland State Constitution: A Reference Guide |publisher=Praeger |year=2006 |series=Reference Guides to the State Constitutions of the United States, No. 41 |page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lousin |first=Ann M. |title=The Illinois State Constitution |publisher=Oxford University Press |year=2011 |series=Oxford Commentaries on the State Constitutions of the United States |pages=119–21}}</ref><ref>{{Cite web |title=North Carolina State Constitution |url=http://www.ncga.state.nc.us/legislation/constitution/ncconstitution.html |access-date=2016 թ․ մայիսի 3}}</ref>։ Իսկ [[Միսիսիպի գետ|Միսիսիպի գետից]] արևելք գտնվող մի քանի նահանգներում, ինչպիսիք են [[Ալաբամա (նահանգ)|Ալաբաման]], [[Կենտուկի|Կենտուկին]] և [[Արևմտյան Վիրջինիա (նահանգ)|Արևմտյան Վիրջինիան]], վետոն հաղթահարելու համար բավարար է խորհրդարանի բոլոր անդամների բացարձակ (պարզ) մեծամասնության կողմ ձայնը։ Այսպես կոչված «հարկ վճարողների իրավունքների օրինագծի» օրենքների (նահանգային կանոնադրություններում կամ սահմանադրություններում, TABOR) տարածված դրույթներից մեկը նահանգային օրենսդիր մարմնում հարկերը բարձրացնելու համար որակյալ մեծամասնության քվեարկության պահանջն է: Նահանգային օրենսդիր մարմինների ազգային կոնֆերանսը 2010 թվականին հաղորդել է, որ տասնհինգ նահանգներ պահանջում են որակյալ մեծամասնության քվեարկություն (երկու պալատներում էլ՝ երեք հինգերորդ, երկու երրորդ կամ երեք քառորդ մեծամասնության ձայներ)՝ հարկերի որոշ կամ բոլոր բարձրացումներն ընդունելու համար<ref>{{Cite web |last=Waisanen |first=Bert |year=2010 |title=State Tax and Expenditure Limits—2010 |url=http://www.ncsl.org/research/fiscal-policy/state-tax-and-expenditure-limits-2010.aspx |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Ամենատարածվածը 2/3-ի շեմն է, որը գործում է 11 նահանգում, իսկ Կոլորադոն արգելում է հարկերի բարձրացումը առանց համաժողովրդական հանրաքվեի: == Միջազգային համաձայնագրեր == [[Հռոմի ստատուտ|Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրության]] հոդվածների մեծ մասի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում բոլոր մասնակից պետությունների համար միայն այն ժամանակ, երբ դրանց վավերացման կամ ընդունման փաստաթղթերը ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարին են հանձնում մասնակից պետությունների առնվազն յոթ ութերորդը (7/8)<ref name=":2">[https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1266&context=jil Ambiguities in Articles 5(2), 121 and 123 of the Rome Statute]</ref>։ Փոփոխությունն ուժի մեջ է մտնում այս շեմն ապահովելուց ուղիղ մեկ տարի անց։ Եթե որևէ փոփոխություն ուժի մեջ է մտել 7/8-ի կանոնով, ապա այն մասնակից պետությունը, որը դեռ չի վավերացրել այդ փոփոխությունը, իրավունք ունի անմիջապես դուրս գալ Հռոմի կանոնադրությունից՝ առանց սովորական մեկամյա սպասման ժամկետի<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2015/CN.707.2015-Eng.pdf AMENDMENTS ON THE CRIME OF AGGRESSION TO THE ROME STATUTE OF THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURT KAMPALA, 11 JUNE 2010]</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Rome Statute of the International Criminal Court - FINAL CLAUSES |url=https://hrlibrary.umn.edu/instree/rome_statute_icc/Rome_ICC_part13.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu}}</ref>։ Ի տարբերություն ընդհանուր դրույթների, Կանոնադրության 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 8-րդ հոդվածների փոփոխությունները (որոնք վերաբերում են ՄՔԴ իրավազորությանը, ցեղասպանությանը, մարդկության դեմ ուղղված և պատերազմական հանցագործություններին) չեն պահանջում 7/8-ի շեմը։ Այսպիսի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում միայն այն պետությունների համար, որոնք անհատապես վավերացրել են դրանք (վավերացումից մեկ տարի անց)։ Այն երկրների նկատմամբ, որոնք չեն ընդունել փոփոխությունը, Դատարանը չի կարող իրականացնել իր իրավազորությունը տվյալ նոր հանցագործության մասով։ (Այս ճանապարհով են ուժի մեջ մտել, օրինակ, 2010 թվականի Կամպալայի փոփոխությունները՝ ագրեսիայի հանցագործության վերաբերյալ)<ref name=":2" />։ Միջազգային քրեական դատարանի կառավարմանը և կազմակերպչական հարցերին վերաբերող հոդվածների փոփոխությունները կարող են ընդունվել Մասնակից պետությունների ասամբլեայի կողմից՝ անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով և ուժի մեջ են մտնում բոլորի համար ընդունումից կես տարի անց՝ առանց պետությունների կողմից առանձին վավերացման ընթացակարգի։ Իսկ յոթ ութերորդի (7/8) որակյալ մեծամասնության խիստ շեմը վերաբերում է այդ ընդունված փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելուն (վավերացմանը)<ref name=":3" />։ == Տես նաև == * [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|Միաձայնություն]] * [[Կոնսենսուս]] * [[Լռության պարույր]] * [[Կրկնակի մեծամասնություն]] * [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում]]․ նկարագրվում է այդ մարմնում «որակյալ մեծամասնության քվեարկության» պահանջը։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Եվրախորհուրդ]] [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Ժողովրդավարություն]] [[Կատեգորիա:Իրավական եզրեր]] [[Կատեգորիա:Խորհրդարանական ընթացակարգեր]] [[Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ]] [[Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք]] [[Կատեգորիա:Որոշումների կայացում]] [[Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն]] [[Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք]] [[Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն]] [[Կատեգորիա:Քվեարկություն]] t9jfqrr3e2fw278mxk00upg4l9v0xcr 10806676 10806660 2026-06-30T10:21:21Z Ապատ63 36683 10806676 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}} '''Խորհրդարանական մեծամասնություն''' կամ '''որակյալ մեծամասնություն,''' պահանջ, որի դեպքում առաջարկն անցնելու համար պետք է ստանա աջակցության որոշակի մակարդակ, որը գերակշռում է պարզ/բացարձակ (որը երբեմն արտահայտվում է «50% + 1 [[Քվեարկություն|քվե]]» բանաձևով) [[Մեծամասնություն|մեծամասնությանը]]։ ''Որակյալ'' մեծամասնությունը գերազանցում է այդ կեսի (1/2) շեմը և սահմանվում է հատուկ, կարևորագույն որոշումների համար, օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխություն կատարելու համար։ Խորհրդարանական որակյալ մեծամասնության օրինակներ են՝ 3/5-ը (60%), 2/3-ը (66.6%) կամ 3/4-ը (75%)։ Օրինակ՝ Հայաստանում որպես '''կայուն մեծամասնություն''' սահմանված է առնվազն 54%-ը, իսկ 3/5-ը՝ որակյալ մեծամասնություն։ [[Ժողովրդավարություն|Ժողովրդավարության]] մեջ որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են օգնել կանխելու այն իրավիճակը, երբ խորհրդարանական մեծամասնությունը ոտնահարում է փոքրամասնության հիմնարար իրավունքները։ Թեև այն կարող է նաև խոչընդոտել խնդիրներին արագ արձագանքելու ջանքերին և երբեմն խրախուսել կոռուպցիոն փոխզիջումներ, երբ անհրաժեշտ է լինում կոնկրետ գործողություններ ձեռնարկել։ [[Սահմանադրական օրենք|Սահմանադրական]] փոփոխությունները, հատկապես այն կետերի դեպքում, որոնք ունեն հատուկ պաշտպանվածություն (ամրագրված դրույթներ), [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմնում]] սովորաբար պահանջում են կայուն մեծամասնության աջակցություն։ [[Կոնսենսուսային ժողովրդավարություն|Կոնսենսուսային ժողովրդավարության]] մոդելում որակյալ մեծամասնության կանոնը կիրառվում է դեպքերի մեծամասնությունում։ == Պատմություն == Խորհրդարանական որակյալ մեծամասնության կանոնի առաջին հայտնի կիրառումը եղել է [[Հին Հռոմ|Հին Հռոմի]] ատենակալների դատարաններում՝ մ.թ.ա. 100-ական թվականներին<ref name="schwartzberg">{{Cite book |last=Schwartzberg |first=Melissa |author-link=Melissa Schwartzberg |url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ |title=Counting the Many: The Origins and Limits of Supermajority Rule |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-0-521-19823-3 |location=Cambridge |pages=44-46 |chapter=Prelude: Acclamation and Aggregation in the Ancient World - The Origin of Supermajority Rules |quote=Although a supermajority was necessary to demonstrate the sufficiency of the case – the presence of adequate information to form a judgment – a majority sufficed to convict. (p.&nbsp;46) |access-date=2016-12-05 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=we80AgAAQBAJ}}</ref>։ Որոշ դեպքերում ատենակալների երկու երրորդը պետք է հաստատեր որոշում կայացնելու պատրաստակամությունը, նախքան հարցը պարզ մեծամասնությամբ քվեարկության դրվելը։ Հռոմի պապ Ալեքսանդր III-ը (1159-1181) 1179 թվականին կայացած [[Լաթերանի եկեղեցական ժողով|Լաթերանի]] երրորդ [[Տիեզերական ժողովներ|տիեզերական ժողովում]] ներմուծել է որակյալ մեծամասնության կանոնը [[Կոնկլավ|պապական ընտրությունների]] համար<ref>{{Harvp|Schwartzberg|2013|pp= 51, 58–59}}</ref>։ Միացյալ Նահանգների [[ԱՄՆ դեմոկրատական կուսակցություն|Դեմոկրատական կուսակցության]] կողմից [[ԱՄՆ նախագահ|ԱՄՆ նախագահի]] առաջադրման անդրանիկ համագումարում, որը կայացել է 1832 թվականին, կուսակցության կողմից ընդունվել է մի կանոն, որով նախագահի թեկնածուի ընտրության համար պահանջվում էր Դեմոկրատական համագումարի պատվիրակների ձայների երկու երրորդը<ref>{{Cite book |last=Bensel |first=Richard Franklin |url=https://archive.org/details/passionpreferenc00bens |title=Passion and Preferences: William Jennings Bryan and the 1896 Democratic Convention |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |page=[https://archive.org/details/passionpreferenc00bens/page/n150 131] |url-access=limited}}</ref>։ Այս կանոնը [[Քաղաքացիական պատերազմը ԱՄՆ-ում|Քաղաքացիական պատերազմից]] հետո հարավային դեմոկրատներին ''փաստացի'' վետոյի իրավունք էր տալիս ցանկացած թեկնածուի նկատմամբ։ Կանոնը գործել է մինչև 1936 թվականը՝ դրա չեղարկումը<ref>{{Cite book |last=Schulman |first=Bruce J. |title=From Cotton Belt to Sunbelt: Federal Policy, Economic Development, and the Transformation of the South, 1938–1980 |publisher=Duke University Press |year=1994 |page=45}}</ref>։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության]] [[Վավերացում|վավերացումը]] խթանելու համար գրված «Ֆեդերալիստական հոդվածներում» (''The Federalist Papers'') [[Ալեքսանդր Համիլթոն|Ալեքսանդր Համիլթոնը]] և [[Ջեյմս Մեդիսոն (քաղաքական գործիչ)|Ջեյմս Մեդիսոնը]] քննադատաբար են մոտեցել որակյալ մեծամասնության պահանջներին<ref>{{Cite book |last=Hamilton |first=Alexander |url=https://standardebooks.org/ebooks/alexander-hamilton_john-jay_james-madison/the-federalist-papers |title=The Federalist Papers |last2=Jay |first2=John |last3=Madison |first3=James |date=2026-05-21 |publisher=Standard Ebooks}}</ref><ref>{{Cite web |last=Drexler |first=Ken |title=Research Guides: Federalist Papers: Primary Documents in American History: Full Text of The Federalist Papers |url=https://guides.loc.gov/federalist-papers/full-text |access-date=2026-06-22 |website=guides.loc.gov |language=en}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 22»-ում Համիլթոնը գրել է, որ վնասակար օրենսդրության ընդունումը կանխելու հետ մեկտեղ՝ նման պահանջները նաև խոչընդոտում են օգտակար օրենսդրության ընդունմանը, և «դրանց իրական ազդեցությունն է՝ կաշկանդել վարչակազմը, ջլատել կառավարության էներգիան և խորհրդարանական մեծամասնության կանոնավոր քննարկումներն ու որոշումները փոխարինել աննշան, անհանգիստ կամ կոռումպացված խունտայի հաճույքով, քմահաճույքով կամ արհեստական հնարքներով»: Համիլթոնը նաև նշել է, որ նման պահանջը կխրախուսի «հանրային բարիքի անընդունելի զիջումները»<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 22, [14 December 1787] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0179}}</ref>: * «Ֆեդերալիստ 58»-ում Մեդիսոնը գրել է, որ որակյալ մեծամասնության պահանջները կարող են օգնել խոչընդոտել «շտապողական և կողմնակալ միջոցառումների» ընդունումը, բայց «բոլոր այն դեպքերում, երբ արդարադատությունը կամ ընդհանուր բարիքը կարող են պահանջել նոր օրենքների ընդունում կամ ակտիվ միջոցառումների իրականացում, ազատ կառավարման հիմնարար սկզբունքը կշրջվի: Այլևս մեծամասնությունը չի իշխի. իշխանությունը կփոխանցվի փոքրամասնությանը»: Մեդիսոնը նաև հավելել է, որ նման պահանջները կխրախուսեն [[Սեցեսիա|անջատողականությունը]]<ref>{{Cite web |title=Founders Online: The Federalist No. 58, [20 February 1788] |url=https://founders.archives.gov/documents/Hamilton/01-04-02-0207}}</ref>։ == Ընդհանուր շեմեր == [[Մեծամասնություն|Պարզ խորհրդարանական մեծամասնությունը]] կամ տրված ձայների կեսից ավելին, [[Քվեարկություն|քվեարկության]] ամենատարածված ձևաչափն է։ Ի տարբերություն պարզ մեծամասնության՝ որակյալ մեծամասնությունը կարող է սահմանվել ցանկացած [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակով]] կամ [[Տոկոս|տոկոսով]], որն ավելի մեծ է, քան [[Մեկ երկրորդ|կեսը]]<ref>See dictionary definition of "supermajority" at [http://www.thefreedictionary.com/supermajority thefreedictionary.com]. "[http://www.thefreedictionary.com/Qualified+majority Qualified majority]" redirects to this definition.</ref><ref>{{Cite book |last=Schermers |first=Henry G. |url=https://books.google.com/books?id=OMXToQLp21UC&pg=PA562 |title=International Institutional Law: Unity Within Diversity |last2=Blokker |first2=Niels M. |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=2011 |isbn=978-90-04-18798-6 |edition=Fifth Revised |location=Leiden, The Netherlands |pages=561–563}}</ref>։ Որակյալ մեծամասնությունների ամենակիրառելի տարբերակներն են երեք հինգերորդը (60%), երկու երրորդը (66.666...%) և երեք քառորդը (75%)։ Շատ դեպքերում, եթե որակյալ մեծամասնության հաշվարկի արդյունքում ստացվում է [[Կոտորակ (մաթեմատիկա)|կոտորակային թիվ]] կամ ձայների տոկոսը տալիս է ոչ [[ամբողջ թիվ]], ապա այն կլորացվում է դեպի վեր՝ մինչև հաջորդ ամբողջ թիվը։ === Երեք չորրորդ === Երեք չորրորդի (3/4 կամ 75%) խորհրդարանական մեծամասնությունն աշխարհում կիրառվող ամենաբարձր, ամենախիստ և հազվադեպ հանդիպող քվեարկության շեմերից է։ Այն օգտագործվում է միայն այնպիսի բացառիկ դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ապահովել գրեթե բացարձակ կոնսենսուս (համաձայնություն) քաղաքական ուժերի, նահանգների կամ ընկերության բաժնետերերի միջև։ [[ԱՄՆ Սահմանադրության 17-րդ փոփոխություն|ԱՄՆ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն]]՝ Սահմանադրության մեջ որևէ փոփոխություն (լրացում) վերջնականապես ուժի մեջ մտնելու համար այն պետք է վավերացվի ԱՄՆ նահանգների երեք չորրորդի (3/4) կողմից։ Քանի որ ԱՄՆ-ն ունի 50 նահանգ, ապա փոփոխությունն անցնելու համար անհրաժեշտ է առնվազն 38 նահանգների օրենսդիր մարմինների պաշտոնական համաձայնությունը{{ref+|Նախքան նահանգների վավերացմանը հասնելը, փոփոխությունը պետք է պաշտոնապես առաջադրվի: Դրա համար նույնպես գոյություն ունի երկու ճանապարհ՝ Կոնգրեսի միջոցով (ամենակիրառելին) Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի երկու երրորդի (2/3) կողմնակից ձայներով և նահանգների նախաձեռնությամբ (երբեք չի կիրառվել)՝ նահանգների 2/3-ի (34 նահանգ) պահանջով Կոնգրեսը հրավիրում է Ազգային համաժողով: Այս բարդությունների պատճառով է, որ ԱՄՆ Սահմանադրությունը մնում է կայուն և հազվադեպ փոփոխվող:|Ն}}։ Սա այնքան բարդ շեմ է, որ ԱՄՆ պատմության ընթացքում առաջադրված հազարավոր [[ԱՄՆ Սահմանադրություն#Սահամադրության ուղղումները|սահմանադրական փոփոխություններից միայն 27-ին է հաջողվել]] անցնել այս ֆիլտրը{{ref+|[[ԱՄՆ Սահմանադրության Առաջին փոփոխություն|Իրավունքների բիլլը (Bill of Rights) առաջին 10 փոփոխություններն են]], որոնք ընդունվել են միասին՝ 1791 թվականին, Սահմանադրության ուժի մեջ մտնելուց անմիջապես հետո:|Ն}}<ref>{{Cite news |date=2015-11-04 |title=The Bill of Rights: A Transcription |url=https://www.archives.gov/founding-docs/bill-of-rights-transcript |access-date=2026-06-22 |work=National Archives |language=en}}</ref>։ Վերջին փոփոխությունը (27-րդ) վավերացվել է 1992 թվականին (այն սահմանափակում է Կոնգրեսի անդամների աշխատավարձերի բարձրացումը մինչև հաջորդ ընտրությունները): Հետաքրքիր է, որ այս փոփոխությունն առաջադրվել էր դեռևս 1789 թվականին և վավերացման շեմը հաղթահարել է միայն 203 տարի անց<ref>{{Cite news |last=Berke |first=Richard L. |date=1992-05-08 |title=1789 Amendment Is Ratified But Now the Debate Begins |url=https://www.nytimes.com/1992/05/08/us/1789-amendment-is-ratified-but-now-the-debate-begins.html |access-date=2026-06-22 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Շատ միջազգային պայմանագրերում և կազմակերպություններում 75% որակյալ մեծամասնությունը կիրառվում է նոր անդամներ ընդունելու, կանոնադրությունը փոփոխելու կամ ֆինանսական խոշոր պարտավորություններ սահմանելու համար, որպեսզի մեծ պետությունները չկարողանան ճնշել փոքր երկրներին։ Խոշոր բաժնետիրական ընկերություններում սովորական որոշումները (օրինակ՝ տնօրենի ընտրությունը) կայացվում են պարզ մեծամասնությամբ (50%+1)։ Սակայն փոքր բաժնետերերին խոշոր բաժնետերերի կամային որոշումներից պաշտպանելու համար ընկերության կանոնադրությամբ հաճախ սահմանվում է 75% (3/4) ձայների շեմ հետևյալ ճակատագրական հարցերի համար. * ընկերության լուծարում (փակում) կամ սնանկացման գործընթացի սկիզբ * մեկ այլ խոշոր ընկերության հետ միաձուլում (M&A) կամ կլանում * կանոնադրական կապիտալի կտրուկ փոփոխություն։Եթե կազմակերպության անդամների կամ պատգամավորների ընդհանուր թվից 3/4 հաշվարկելիս ստացվում է կոտորակային թիվ, իրավունքի տրամաբանությամբ այն միշտ կլորացվում է դեպի վեր։ ''Օրինակ''․ Եթե խորհրդի անդամների թիվը 15 է, ապա 15 × 0.75 = 11.25։ Եթե կլորացվեր մաթեմատիկորեն, կդառնար 11 ձայն, բայց 11 ձայնը 75%-ից պակաս է (73.3% է)։ Ուստի, որոշումը չի կարող ընդունվել, քանի որ պահանջվում է առնվազն 12 «կողմ» ձայն։ === Երկու երրորդ === Ձայների երկու երրորդի (2/3) անվերապահ պահանջը նշանակում է տրված ձայների առնվազն երկու երրորդի աջակցությունը<ref name="Robert2011402">{{harvp|Robert|2011|p = 402}}.p</ref><ref name="Robert2011401">{{Cite book |last=Robert |first=Henry M. |title=[[Robert's Rules of Order]] Newly Revised |publisher=[[Da Capo Press]] |year=2011 |isbn=978-0-306-82020-5 |edition=11th |location=Philadelphia |page=401 |language=zen |display-authors=etal}}</ref><ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 5) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#5 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Քվեարկության այս ձևաչափը համարժեք է նրան, որ «կողմ» ձայների թիվը պետք է առնվազն երկու անգամ գերազանցի «դեմ» ձայների թվին{{ref+| 1=2/3-ի կանոնի դեպքում, եթե կա 2 «դեմ», ապա անցնելու համար պետք է լինի առնվազն 4 «կողմ» (4 կողմ + 2 դեմ = 6 ձայն, որի 2/3-ը հենց 4-ն է)։ Այսինքն՝ կողմերը պետք է գերազանցեն դեմերին առնվազն 2 անգամ։|2=Ն}}<ref>{{Harvp|Robert|2011|p=406}}</ref>։ Կախված կանոնակարգից՝ երկու երրորդի հաշվարկման ժամանակ [[Ձեռնպահություն|ձեռնպահներն]] ու բացակաները կարող են հաշվի առնվել տարբեր կերպ<ref name="Robert2011401" />. * Ըստ ներկա և քվեարկողների թվի․ Եթե հատուկ նշում չկա, ձեռնպահներն ու բացակայությունները պարզապես դուրս են մնում հաշվարկից։ * Ըստ մարմնի ամբողջական կազմի․ Եթե կանոնադրության մեջ հստակ նշված է, որ պահանջվում է, օրինակ, «ընտրված և երդում տված անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդը»<ref name="Robert2011402" />, ապա ձեռնպահներն ու բացակաները փաստացի հավասարեցվում են «դեմ» ձայներին։ * Ըստ ներկաների թվի․ Եթե պահանջը սահմանված է որպես «ներկաների երկու երրորդը», ապա ձեռնպահները հաշվվում են որպես «դեմ», իսկ բացակաները չեն ազդում քվորումի վրա<ref>{{Cite web |title=Frequently Asked Questions about RONR (Question 6) |url=http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224205021/http://www.robertsrules.com/faq.html#6 |archive-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Official Robert's Rules of Order Web Site |publisher=The Robert's Rules Association}}</ref>։ Օրինակ (ըստ ներկա և քվեարկողների), եթե կա 100 ընտրող, որակյալ մեծամասնություն ունենալու համար անհրաժեշտ է 67 ձայն (100-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)։ Սակայն, եթե 2 ընտրող բացակայում է կամ ձեռնպահ է մնում (և նրանք չեն հաշվվում), քվեարկողների ընդհանուր թիվը դառնում է 98, իսկ անհրաժեշտ շեմը նվազում է մինչև 66 ձայն (98-ի 2/3-ը՝ դեպի վեր կլորացված)<ref>{{harvp|Robert|2011|p=403}}</ref>։ [[Իտալիա|Իտալիայում]] 1948-1993 թվականներին [[Իտալիայի Սենատ|Սենատը]] բաժանված էր միամանդատ ընտրատարածքների, որտեղ [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|FPTP համակարգով]] ընտրվելու համար անհրաժեշտ էր ձայների երկու երրորդի մեծամասնությունը։ Սովորաբար դրան հասնում էին միայն Հարավային [[Բոլցանո (գավառ)|Տիրոլի գերմանախոս փոքրամասնությունը ներկայացնող]] Ժողովրդական կուսակցության սենատորները․ արդյունքում՝ մյուս սենատորների մեծ մասն ընտրվում էր տարածաշրջանային ընտրատարածքներում՝ կուսակցական ցուցակներով համամասնական կարգով<ref>{{Cite web |title=Il sistema elettorale per il Senato |url=http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618084220/http://web2003.senato.it/funz/sistelet.htm |archive-date=2009-06-18 |access-date=2025-06-05 |website=web2003.senato.it |language=it}}</ref>։ Երկու երրորդի շեմը [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] մեջ խորհրդարանական մեծամասնության ամենատարածված պահանջն է։ Այն սահմանված է առաջին հոդվածում՝ նախագահական վետոյի հաղթահարման, II հոդվածում՝ միջազգային պայմանագրերի վավերացման ու իմպիչմենտի արդյունքում նախագահի պաշտոնանկության, և V հոդվածում՝ Կոնգրեսի կամ նահանգների կողմից սահմանադրական փոփոխությունների առաջադրման համար։ Երկու երրորդ խորհրդարանական մեծամասնության վրա հիմնված կոնսենսուսային համակարգերը մասամբ արտացոլում են նաև «Բյուզանդական սխալների հանդուրժողականության» տեխնիկական-մաթեմատիկական հատկանիշները։ Այս ալգորիթմը համակարգչային ցանցերում պահանջում է մասնակիցների ավելի քան երկու երրորդի կոնսենսուսային համաձայնությունը<ref>{{Cite journal |last=Lamport |first=Leslie |last2=Shostak |first2=Robert |last3=Pease |first3=Marshall |date=1982-07-05 |title=The Byzantine Generals Problem |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/publication/byzantine-generals-problem/ |journal=ACM Transactions on Programming Languages and Systems |language=en-US |pages=382–401}}</ref>։ === Երեք հինգերորդ === Խորհրդարանական որակյալ մեծամասնության մեկ այլ տարածված տեսակ է երեք հինգերորդը (60%)։ Այս պահանջը, կախված կանոնակարգից, նույնպես կարող է հաշվարկվել ինչպես մարմնի ամբողջական կազմի, այնպես էլ միայն ներկաների թվի հիման վրա։ 2006 թվականին ԱՄՆ [[Ֆլորիդա (նահանգ)|Ֆլորիդա նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվեց՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար պահանջելով առնվազն 60% մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Florida Amendment 3, 60% Majority Requirement for Constitutional Amendments Amendment (2006) |url=https://ballotpedia.org/wiki/index.php?title=Florida_Amendment_3,_Supermajority_Vote_Required_to_Approve_a_Constitutional_Amendment_(2006)&mobileaction=toggle_view_desktop |website=Ballotpedia}}</ref>։ [[Լեհաստան|Լեհաստանում]] [[Լեհաստանի խորհրդարան|խորհրդարանի]] [[Ստորին պալատ|ստորին պալատը]]՝ [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը]], պահանջում է ներկա պատգամավորների ձայների երկու երրորդի փոխարեն՝ երեք հինգերորդի (60%) որակյալ մեծամասնություն՝ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահի]] [[Վետո|վետոն]] հաղթահարելու (խորհրդարանն իր ձայների ուժով առաջ է մղում օրենքը) համար<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ փետրվարի 6 |title=Konwencja PO. Budka proponuje Koalicję 276. "Tyle głosów potrzebnych do przejęcia władzy" |url=https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,114884,26762104,konwencja-po-276-glosow-potrzebnych-do-przejecia-wladzy.html |access-date=2021-07-06 |website=gazetapl |language=pl}}</ref>։ === 55% === 2006 թվականին [[Չեռնոգորիա|Չեռնոգորիայի]] անկախության [[Հանրաքվե|հանրաքվեից]] առաջ Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ [[Միրոսլավ Լայչակ|Միրոսլավ Լայչակն]] առաջարկել է միջանկյալ լուծում․ անկախության հռչակման համար սահմանել կողմ ձայների 55% (ոչ թե սովորական 50%+1-ը) որակյալ մեծամասնության շեմ՝ առնվազն 50% ընտրական մասնակցության պայմանով, որը հայտնի է դարձել որպես «55/50 կանոն»<ref>[https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/b42-montenegro-s-referendum.pdf Montenegro’s Referendum]․ Crisis Group Europe Briefing N°42, 30 May 2006</ref><ref>{{Cite web |title=Referendum on independence 2006 Montenegro |url=https://www.robert-schuman.eu/en/monitor/516-referendum-on-independence-in-montenegro-21st-may-2006 |access-date=2026-06-22 |website=www.robert-schuman.eu |language=fr}}</ref>։ Այս ընթացակարգն, որն ի վերջո ընդունվել է Չեռնոգորիայի կառավարության կողմից, արժանացել է քննադատության (վարչապետ Միլո Ջուկանովիչի գլխավորությամբ), քանի որ շրջանցում էր երկու երրորդի (2/3) խորհրդարանական մեծամասնություն պահանջելու ավանդական պրակտիկան։ Վերջինս կիրառվել էր նախկին Հարավսլավիայի բոլոր երկրներում (ներառյալ Չեռնոգորիայի՝ 1992 թվականի նախորդ հանրաքվեն)։ Բացի այդ, մասնակցության 50%-ի պահանջը նույնպես քննադատվել է ընտրություններին «չմասնակցելու (կամ տակտիկական բոյկոտի) պարադոքսներ»{{ref+|Եթե սահմանվում է պարտադիր 50% մասնակցություն, ապա անկախության հակառակորդներին ձեռնտու է ոչ թե գնալ ու «Դեմ» քվեարկել (որով կօգնեին ապահովել պահանջվող 50% մասնակցության շեմը՝ քվորումը), այլ պարզապես չգնալ ընտրության, տապալել քվորումը և այդպիսով չեղարկել հանրաքվեն։ Առաջանում էր մի իրավիճակ, երբ անկախությանը կողմ արտահայտված 54.9% մեծամասնությունը կարող էր պարտվել 45.1% փոքրամասնությանը։|Ն}} առաջացնելու ռիսկի պատճառով, երբ ընտրություններին չմասնակցելն է դառնում քաղաքական տակտիկա<ref>{{Cite journal |last=Duddy |first=Conal |date=2014-08-01 |title=Condorcet’s principle and the strong no-show paradoxes |url=https://doi.org/10.1007/s11238-013-9401-4 |journal=Theory and Decision |language=en |volume=77 |issue=2 |pages=275–285 |doi=10.1007/s11238-013-9401-4 |issn=1573-7187}}</ref>։ 2016 թվականին [[Կոլորադո|ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի]] Սահմանադրությունը փոփոխվել է՝ սահմանադրական նոր փոփոխությունները համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունելու համար սահմանելով 55% որակյալ մեծամասնության պահանջ։ Նախկինում այդպիսի որոշումների ընդունման համար բավարար էր պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Colorado Imposition of Distribution and Supermajority Requirements for Citizen-Initiated Constitutional Amendments, Amendment 71 (2016) |url=https://ballotpedia.org/Colorado_Imposition_of_Distribution_and_Supermajority_Requirements_for_Citizen-Initiated_Constitutional_Amendments,_Amendment_71_(2016) |access-date=2017 թ․ հունվարի 15 |website=Ballotpedia}}</ref>։ == Հայաստանում խորհրդարանական մեծամասնության կարգավորում == [[Հայաստան|Հայաստանի]] իրավական համակարգում (ներառյալ [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովում]] և [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրությունում]]) [[Պատգամավոր|պատգամավորների]] ձայների ''որակյալ մեծամասնությու''ն է կիրառվում բացառիկ, ռազմավարական նշանակություն ունեցող հարցերում։ Հիմնական շեմերը հետևյալն են․ * Երեք հինգերորդ (3/5), որը կազմում է առնվազն 65 «կողմ» ձայն։ Պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների այս հարաբերակցությունը կիրառվում է օրինակ՝ [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանի]], [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահի]], [[Հայաստանի կենտրոնական բանկ|Կենտրոնական բանկի նախագահի]], Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամների ընտրությունների, Սահմանադրական օրենքների ընդունման (օրինակ՝ Ընտրական օրենսգիրք, Դատական օրենսգիրք, «ԱԺ կանոնակարգ» օրենք) համար։ * Երկու երրորդ (2/3), որը կազմում է առնվազն 72 «կողմ» ձայն։ Կիրառվում է առավել կարևոր հարցերի դեպքում (օրինակ՝ Սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծն ընդունելու կամ հանրաքվեի դնելու որոշման ընդունման համար, նաև Հանրապետության նախագահին պաշտոնանկ անելու համար, եթե առկա է Սահմանադրական դատարանի եզրակացությունը)։ «Երեք չորրորդ» (3/4) շեմը Հայաստանի խորհրդարանական քվեարկություններում գրեթե չի հանդիպում, քանի որ ամենաբարձր որակյալ մեծամասնությունը սովորաբար սահմանվում է երկու երրորդով։ ''Պարզ մեծամասնություն'' է պահանջվում սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս, կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետ]] ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ հետևյալ տարբերություններով․ * Քվեարկությանը <big>մասնակցած</big> պատգամավորների թվի պարզ/ բացարձակ մեծամասնությունը (50%+1) կիրառվում է սովորական օրենքներ և որոշումներ ընդունելիս (օրինակ՝ Քաղաքացիական կամ Քրեական օրենսգրքերի փոփոխություններ)։ Ընդ որում, որոշումն ընդունված է համարվում միայն այն դեպքում, եթե քվեարկությանը մասնակցել է պատգամավորների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (107 պատգամավորից առնվազն 54 պատգամավոր){{ref+|Օրինակ, եթե դահլիճում ներկա է և քվեարկում է 60 պատգամավոր, ապա օրենքն անցնելու համար անհրաժեշտ է ընդամենը 31 «կողմ» ձայն։|Ն}}։ * Պատգամավորների <big>ընդհանուր թվի</big> ձայների մեծամասնությունն (50%+1) անհրաժեշտ է կառավարության ծրագրին հավանություն տալու, վարչապետ ընտրելու կամ Կառավարությանը վստահություն հայտնելու ժամանակ։ Սա պարզ մեծամասնության հատուկ տեսակ է, երբ հաշվի է առնվում ոչ թե ներկաների, այլ բոլոր 107 պատգամավորների թիվը։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է պարգամավորների ընդհանուր թվի 50% + 1, որը ՀՀ ԱԺ-ում կազմում է ֆիքսված առնվազն 54 «կողմ» ձայն։ === Կլորացման բացառման նախադեպային օրինակ === Հայաստանում [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)|2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների]] նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո հանրային և իրավական մեծ քննարկում է բարձրացել հենց մաթեմատիկական կլորացման կանոնի պատճառով, ինչը նախկինում երբևէ չէր ազդել որևէ ուժի խորհրդարան անցնելու վրա: Սա առաջին դեպքն է, երբ կուսակցությունը դուրս է մնում խորհրդարանից ընդամենը 0.0107%-ի (մոտ 150-200 ձայն) պատճառով․ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության (ԲՀԿ) տոկոսի հարյուրերորդական մասերը վճռորոշ են դարձել խորհրդարանի ապագա քաղաքական պատկերում<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-14 |title=CEC announces final results of Armenia’s parliamentary elections |url=https://armenpress.am/en/article/1252978 |access-date=2026-06-22 |website=Armenpress |language=en}}</ref>: [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի]] (ԿԸՀ) վերջնական տվյալներով՝ [[Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն|ԲՀԿ]]-ն ստացել է 58,287 ձայն, ինչըն ընդհանուր քվեների 3.9893%-ն է<ref name=":0" />: Չնայած նրան, որ 3.989%-ը մաթեմատիկորեն չափազանց մոտ է 4-ին, ընտրական իրավունքում սովորական մաթեմատիկական կլորացումը չի գործում հօգուտ շեմը հաղթահարելու: Ըստ ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի՝ կուսակցությունների համար ԱԺ անցնելու նվազագույն շեմը խիստ 4% է և դրանից ցածր ցանկացած ցուցանիշ համարվում է անբավարար․ օրենքը չի ճանաչում «մոտարկված» կամ «կլորացված» 4 տոկոս<ref>{{Cite web |title=Ընտրական փոփոխված օրենսգիրքը «փորձարկվելու» է 2026-ի ընտրություններում |url=https://hy.armradio.am/archives/717022 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո ընթացած բողոքարկումների փուլում մի շարք ընտրատեղամասերում իրականացված վերահաշվարկների և որոշ տեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչման պատճառով բոլոր քաղաքական ուժերի ձայները համամասնորեն նվազել են: Սակայն այս փոփոխությունը կործանարար է եղել հենց ԲՀԿ-ի համար՝ նրանց վերջնականապես թողնելով անցողիկ գծից ներքև<ref>{{Cite web |title=ԲՀԿ-ն օգտագործելու է իրավական գործիքակազմերը վերահաշվարկի համար |url=https://hy.armradio.am/archives/739572 |access-date=2026-06-22 |website=Հայաստանի Հանրային Ռադիո |language=hy-AM}}</ref>: Այդպիսով, չօգտագործված մանդատների հաշվին իշխող «[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]]» կուսակցությունը ստացել է հավելյալ 3 տեղ՝ խորհրդարանում ունենալով 64 մանդատ: 105 տեղանոց [[Հայաստանի Ազգային ժողով|ԱԺ-ում]] սա ապահովում է ուղիղ 3/5 (60% կամ 63 ձայն) որակյալ մեծամասնության շեմը: Այսպիսով, [[Գագիկ Ծառուկյան|Ծառուկյանի]] թիմի ձախողումը իշխանությանը խորհրդարանական մեծամասնության հնարավորություն է տալիս․ միանձնյա ընդունել սահմանադրական օրենքները (ներառյալ Ընտրական և Դատական օրենսգրքերը)<ref>{{Cite web |title=Armenia’s 2026 Post-Election Landscape and the Architecture of "Active Balance" - m. |url=https://orbeli.am/en/post/1746/2026-06-12/Armenia%E2%80%99s+2026+Post-Election+Landscape+and+the+Architecture+of+%22Active+Balance%22 |access-date=2026-06-22 |website=orbeli.am |language=en}}</ref>: Այս քանակը, սակայն, բավարար չէ 2/3 (երկու երրորդ) որակյալ մեծամասնության համար, որը 105 տեղանոց ԱԺ-ում կազմում է 70 ձայն։ Առանց ընդդիմադիր ուժերի («[[Ուժեղ Հայաստան կուսակցություն|Ուժեղ Հայաստան]]»՝ 29 մանդատ և «[[Հայաստան դաշինք|Հայաստան]]»՝ 12 մանդատ) աջակցության, [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|ՔՊ]]-ն չի կարող ընդունել բուն [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրության]] փոփոխություններ կամ նախաձեռնել սահմանադրական հանրաքվել<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/DZVzxZ7gdj9/ |access-date=2026-06-22 |website=www.instagram.com}}</ref>։ Գագիկ Ծառուկյանն ու «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը պաշտոնապես չընդունելով ԿԸՀ ամփոփիչ արդյունքները՝ իրավական գործընթաց է սկսել և հայց ներկայացրեց [[Սահմանադրական դատարան]]՝ վիճարկելով ձայների հաշվարկի օրինականությունն ու պահանջելով վերանայել ընտրությունների վերջնարդյունքը։ Սահմանադրական դատարան են դիմել են ընտրությունների արդյուքներից դժգոհ մի շարք այլ կուսակցություններ<ref>{{Cite web |title=ՍԴ-ն ընտրությունների վիճարկման դիմումները կքննի մեկ վարույթում. հայտնի է նիստի օրը |url=https://www.pastinfo.am/hy/news/2026/06/22/%D5%8D%D4%B4-%D5%B6-%D5%AF%D6%84%D5%B6%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%A5%D5%AF-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B4/1972381?st_source=ai_mode |access-date=2026-06-22 |website=ՓԱՍՏԻՆՖՈ {{!}} Իրավական լուրեր, իրադարձություններ, վերլուծություններ, տեսանյութեր |language=hy}}</ref>: == Խորհրդարանական ընթացակարգում == [[Պատկեր:Book_cover_-_robert's_rules_of_order_orig_1876_edition.jpg|մինի|''Ռոբերտի կարգի կանոնները'', 1876 թվականի հրատարակությանն բնօրինակ գրքի շապիկ]] Խորհրդարանական ընթացակարգերում որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են կիրառվել «մեծամասնության բռնապետությունից» (բացարձակ կամայականությունից) խուսափելու<ref name="i0572">{{Cite journal |last=Bradbury |first=John Charles |last2=Johnson |first2=Joseph M. |year=2006 |title=Do Supermajority Rules Limit or Enhance Majority Tyranny? Evidence from the US States, 1960-1997 |url=http://www.jstor.org/stable/30026598 |journal=Public Choice |publisher=Springer |volume=127 |issue=3/4 |pages=437–449 |issn=00485829 |jstor=30026598 |access-date=2026-02-04}}</ref> և քաղաքական կայունությունը բարձրացնելու համար<ref name="w4872">{{Cite web |last=Tsebelis |first=George |date=2011 |title=Veto Players |url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9781400831456/html |access-date=2026-02-04 |publisher=Princeton University Press}}</ref>։ Այս առումով խորհրդարանական ընթացակարգերի աշխարհահռչակ ձեռնարկը՝ Ռոբերտի «Կարգի կանոնները», սահմանում է, որ այնպիսի որոշումները, որոնք կարող են սահմանափակել փոքրամասնության իրավունքները (օրինակ՝ բանավեճի դադարեցումը կամ օրակարգի փոփոխությունը), պահանջում են խորհրդարանական ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն<ref name="Robert2011401" />։ <blockquote>Որպես անհատի իրավունքների և ժողովի լիազորությունների միջև փոխզիջում՝ սահմանվել է այն սկզբունքը, որ ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն է պահանջվում ցանկացած այնպիսի որոշման (միջնորդության) ընդունման համար, որը. ա) կասեցնում կամ փոփոխում է նախկինում ընդունված ընթացակարգային կանոնը (կանոնակարգը) բ) կանխում կամ արգելափակում է որևէ հարցի ներկայացումը քննարկման համար գ) դադարեցնում, սահմանափակում կամ երկարաձգում է բանավեճի ժամանակը դ) դադարեցնում է թեկնածուների առաջադրումը կամ քվեարկությունը, կամ որևէ այլ կերպ սահմանափակում է առաջադրման և քվեարկության ազատությունը ե) զրկում է անդամակցությունից։</blockquote> Որակյալ մեծամասնության կանոնները կարող են նպաստել քաղաքական փակուղու (ճահճացման){{ref+|«Փակուղին» (Gridlock) քաղաքական այն իրավիճակն է, երբ կողմերը չեն կարողանում ապահովել բարձր շեմը (օրինակ՝ 60% կամ 66.7%), և պետությունը չի կարողանում ընդունել բյուջե կամ նշանակել պաշտոնյաների։|Ն}} առաջացմանը և հանգեցնել «փոքրամասնության բռնապետության» (կամ որակյալ մեծամասնության պարադոքսի){{ref+|Փոքրամասնության բռնապետության (Minority tyranny) իմաստն այն է, որ երբ որոշման ընդունման համար պահանջվում է 2/3 (66.7%), ապա ընդամենը 34% ձայն ունեցող փոքրամասնությունը ստանում է բացարձակ վետոյի իրավունք և կարող է պատանդ պահել ամբողջ խորհրդարանին։|Ն}}<ref name="s165">{{Cite journal |last=McGann |first=A. J. |date=2004 |title=The Tyranny of the Supermajority: How Majority Rule Protects Minorities |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0951629804038902 |journal=Journal of Theoretical Politics |volume=16 |issue=1 |pages=53–77 |doi=10.1177/0951629804038902 |issn=0951-6298 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ Քաղաքական բևեռացման պայմաններում որակյալ մեծամասնության սահմանած առանցքային կետերը (շեմերը)<ref>{{Cite book |last=Krehbiel |first=Keith |url=https://archive.org/details/pivotalpoliticst00kreh |title=Pivotal Politics: A Theory of U.S. Lawmaking |publisher=University of Chicago Press |year=1998 |location=Chicago |url-access=registration}}</ref> կարող են ցուցաբերել ավելի բարձր անկայունություն, քան միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը{{ref+|Միջնարժեքային (մեդիան) առանցքային կետերը» (Median pivot) քաղաքական մոդելավորման մեջ 50%-ի (պարզ մեծամասնության) կենտրոնական կետն է։ Բևեռացված հասարակություններում, երբ շեմը բարձրացվում է (դառնում է որակյալ), համակարգը դառնում է ավելի անկայուն, քանի որ կայունության գոտին նեղանում է, և փոքր խմբերի դիրքորոշման չնչին փոփոխությունը կարող է կտրուկ խախտել ողջ քաղաքական հավասարակշռությունը։|Ն}}<ref name="q982">{{Cite journal |last=Brunell |first=Thomas L. |last2=Grofman |first2=Bernard |last3=Merrill |first3=Samuel |date=2016 |title=The volatility of median and supermajoritarian pivots in the U.S. Congress and the effects of party polarization |url=http://link.springer.com/10.1007/s11127-016-0320-0 |journal=Public Choice |volume=166 |issue=1-2 |pages=183–204 |doi=10.1007/s11127-016-0320-0 |issn=0048-5829 |url-access=subscription |access-date=2026-02-04}}</ref>։ == Կառավարությունների ընթացակարգում == === Ավստրալիա === [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի]] [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|սահմանադրության]] մեջ փոփոխություն կատարելու համար անհրաժեշտ է [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] միջոցով ապահովել «[[կրկնակի մեծամասնություն]]»։ Սա ենթադրում է ինչպես ամբողջ երկրում քվեարկողների ընդհանուր մեծամասնության, այնպես էլ նահանգների մեծամասնության (6 նահանգներից առնվազն 4-ի) ընտրողների առանձին աջակցությունը<ref>{{Cite web |date=2023-06-16 |title=Referendums and plebiscites |url=https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230808025616/https://peo.gov.au/understand-our-parliament/having-your-say/elections-and-voting/referendums-and-plebiscites/ |archive-date=2023-08-08 |access-date=2023-08-25 |website=Parliamentary Education Office |language=en |quote=Section 128 of the Constitution says a referendum is passed if it is approved by a majority of voters across the nation and a majority of voters in a majority of states — a double majority.}}</ref>։ Ավելին, եթե սահմանադրական փոփոխությունն ուղղակիորեն առնչվում է որևէ կոնկրետ նահանգի շահերին, ապա տվյալ նահանգի ընտրողների մեծամասնության համաձայնությունը նույնպես պարտադիր է<ref>{{Cite web |title=COMMONWEALTH OF AUSTRALIA CONSTITUTION ACT - SECT 128. Mode of altering the Constitution. |url=https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624131818/https://www8.austlii.edu.au/cgi-bin/viewdoc/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s128.html |archive-date=2023-06-24 |access-date=2023-08-25 |website=[[Australasian Legal Information Institute]] |quote=No alteration diminishing the proportionate representation of any State in either House of the Parliament, or the minimum number of representatives of a State in the House of Representatives, or increasing, diminishing, or otherwise altering the limits of the State, or in any manner affecting the provisions of the Constitution in relation thereto, shall become law unless the majority of the electors voting in that State approve the proposed law.}}</ref>։ Այս բարդ ընթացակարգն անվանում են «եռակի մեծամասնություն»։ === Բանգլադեշ === [[Բանգլադեշի սահմանադրություն|Բանգլադեշի սահմանադրության]] 142-րդ հոդվածի համաձայն՝ խորհրդարան ներկայացվող օրինագծի անվանման մեջ պետք է հստակ նշվի, որ դրա նպատակը Սահմանադրության փոփոխությունն է{{ref+|Բանգլադեշի Սահմանադրության 142-րդ հոդվածը երկրի Հիմնական օրենքի ամենակարևոր դրույթներից է, քանի որ այն սահմանում է Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու կարգն ու պայմանները<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5285506 Popular Will and Constitutional Reform in Bangladesh]․ State University of Bangladesh; Bangladesh Law Alliance (BLA)․ May 22, 2025</ref>։|Ն}}։ Ուժի մեջ մտնելու համար նախագիծը պետք է ստանա [[Բանգլադեշ|Բանգլադեշի]] [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մամնի]]՝ միապալատ խորհրդարանի ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ}}, ''«Ջաթիո Շոնգշոդ»'') պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|Սահմանադրության 5-րդ և 12-րդ փոփոխություններով 142-րդ հոդվածում ներմուծվել էր կանոն, որ Սահմանադրության հիմնարար դրույթների (օրինակ՝ պետության սկզբունքների, նախագահի լիազորությունների) փոփոխությունը խորհրդարանից հետո պետք է հաստատվեր նաև համաժողովրդական հանրաքվեով<ref>{{Cite web |title=CONSTITUTION AMENDING POWER OF THE PARLIAMENT |url=https://www.lawyersnjurists.com/article/constitution-amending-power-of-the-parliament/ |access-date=2026-06-23 |website=The Lawyers & Jurists}}</ref>։ 2011 թվականին ընդունված պատմական 15-րդ փոփոխությամբ հանրաքվեի պահանջը հանվել է, և ողջ լիազորությունը նորից վերադարձվել է խորհրդարանի 2/3 մեծամասնությանը։ Սակայն միևնույն ժամանակ Սահմանադրության մի շարք առանցքային հոդվածներ (օրինակ՝ պետական կրոնը, ժողովրդավարության հիմնական սկզբունքները) հայտարարվել են «անփոփոխելի», որոնք ընդհանրապես չեն կարող փոփոխվել անգամ 142-րդ հոդվածի ընթացակարգով<ref>{{Cite news |last=S |first=Mohamed Imranullah |date=2022-05-19 |title=Explained {{!}} Article 142 of the Constitution under which Supreme Court ordered release of Perarivalan |url=https://www.thehindu.com/news/national/explained-article-142-of-the-constitution-under-which-supreme-court-ordered-release-of-perarivalan/article65426654.ece |access-date=2026-06-23 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Shikder |first=Moshiur Rahman |title=Amendment of Bangladesh Constitution and basic structure doctrine..these paper |url=https://www.academia.edu/10223583/Amendment_of_Bangladesh_Constitution_and_basic_structure_doctrine_these_paper}}</ref>։|Ն}}։ === Կանադա === [[Կանադա|Կանադայում]] սահմանադրական փոփոխությունների մեծ մասի ընդունման համար պահանջվում է, որ նույնական բանաձևեր հաստատվեն Համայնքների պալատի, Սենատի և նահանգների օրենսդիր մարմինների առնվազն երկու երրորդի (10 նահանգներից առնվազն 7-ի) կողմից, որոնք միասին ներկայացնում են երկրի բնակչության առնվազն 50 տոկոսը։ Այսինքն որակյալ մեծամասնությունն այստեղ երկշերտ է․ * տարածքային շեմ (2/3)․ 10 նահանգներից առնվազն 7-ի համաձայնությունը * ժողովրդագրական շեմ (50%)․ այդ 7 նահանգների բնակչության թիվը միասին պետք է կազմի Կանադայի ընդհանուր բնակչության կեսից ավելին։ Սա Կանադայի Սահմանադրության<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Canada |url=https://thecanadaguide.com/government/the-constitution/ |access-date=2026-06-23 |website=The Canada Guide |language=en-CA}}</ref> 1982 թվականի Սահմանադրական ակտի 38-րդ հոդվածով սահմանված ընդհանուր ընթացակարգն է և նկարագրում է աշխարհում ամենահայտնի ընթացակարգերից մեկը, որը կոչվում է «7/50 բանաձև»<ref>{{Cite web |last=Branch |first=Legislative Services |date=2015-08-18 |title=Consolidated federal laws of canada, Consolidated Acts․ Full text of The Constitution Act, 1982 |url=https://laws.justice.gc.ca/eng/Const/Const_index.html |access-date=2026-06-23 |website=laws.justice.gc.ca}}</ref>։ Այս բարդ կառուցվածքը ստեղծվել է այն բանի համար, որ խոշոր և բազմամարդ նահանգները (օրինակ՝ Օնտարիոն կամ Քվեբեկը) չկարողանան իրենց կամքը թելադրել փոքր նահանգներին, և հակառակը՝ փոքր նահանգները չկարողանան միավորվել ու ընդունել մի որոշում, որին դեմ է երկրի բնակչության մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Key Term: Amending Formula - Centre for Constitutional Studies |url=https://www.constitutionalstudies.ca/ccs-term/amending-formula/?print=print-search |access-date=2026-06-23 |website=www.constitutionalstudies.ca}}</ref>։ === Չեխիա === [[Չեխիայի սահմանադրություն|Չեխիայի Հանրապետության սահմանադրության]] կամ ցանկացած այլ սահմանադրական ակտի փոփոխության համար պահանջվում է Պատգամավորների պալատի (ստորին պալատ) <big>''բոլոր''</big> պատգամավորների 3/5-ի և Սենատի (վերին պալատ) <big>''ներկա''</big> անդամների 3/5-ի որակյալ մեծամասնությունը{{ref+|«Պատգամավորների պալատի բոլոր... և Սենատի ներկա...» – Չեխիայի իրավական համակարգում սա ամենակարևոր նրբությունն է։ Ցանկացած սահմանադրական փոփոխության դեպքում ստորին պալատում (200 պատգամավոր) հաշվարկը միշտ կատարվում է ընդհանուր թվից (այսինքն՝ անհրաժեշտ է խիստ 120 ձայն), իսկ վերին պալատում (81 սենատոր)՝ միայն քվեարկության պահին ներկա գտնվողների թվից (3/5)։ Ի տարբերություն սովորական օրենքների, սահմանադրական փոփոխությունների դեպքում ստորին պալատը չի կարող շրջանցել Սենատի վետոն, իսկ Հանրապետության նախագահը չունի վետոյի իրավունք։|Ն}}<ref>{{Cite web |last=Chancellery |first=Senate |date=2012-01-01 |title=Czech Senate |url=https://www.senat.cz/informace/pro_verejnost/infocentrum/infocentrum_informace_o_senatu-eng.php |access-date=2026-06-23 |website=www.senat.cz |language=en-GB}}</ref>։ Այս նույն շեմն անհրաժեշտ է նաև այնպիսի միջազգային պայմանագրերի վավերացման համար, որոնցով պետական ինքնիշխանության մի մասը փոխանցվում է միջազգային որևէ կազմակերպության<ref name="Art39_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 39</ref>, ինչպես նաև Հանրապետության Նախագահի իմպիչմենտի ընթացակարգ նախաձեռնելու համար<ref name="Art65_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 65</ref>։ Միևնույն ժամանակ, պատերազմ հայտարարելու, զինված ուժերը երկրի սահմաններից դուրս տեղակայելու, օտարերկրյա զորքերի տեղաշարժը հաստատելու կամ պաշտպանական միջազգային դաշինքներին անդամակցելու համար անհրաժեշտ է երկու պալատների բոլոր անդամների բացարձակ մեծամասնությունը՝ երկու պալատների անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն)<ref>{{Cite web |last=www.fg.cz, 2015 |first=FG Forrest, a s |title=The Constitution of the Czech Republic |url=https://www.hrad.cz/en/czech-republic/constitution-of-the-cr |access-date=2026-06-23 |website=Prague Castle |language=en}}</ref>։ Պատգամավորների պալատը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների 3/5-ի ձայներով<ref name="Art35_CZ">Constitution of the Czech Republic, Art. 35</ref>։ === Դանիա․ 5/6-ի շեմ === Դանիայի Սահմանադրության 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ եթե կառավարությունը կամ խորհրդարանը ցանկանում են ազգային ինքնիշխանության որոշակի լիազորություններ փոխանցել միջազգային կառույցներին (օրինակ՝ [[Եվրոպական միություն|Եվրամիությանը]] կամ [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ին), ապա այդ նախագիծը Դանիայի խորհրդարանում՝ [[Ֆոլկետինգ|Ֆոլկետինգում]], պետք է ստանա հինգ վեցերորդ (5/6) որակյալ մեծամասնություն (179 պատգամավորից առնվազն 150-ի աջակցությունը)<ref name="Min Grundlov p. 27">{{Cite book |last=Pedersen |first=Susannah |url=http://www.ft.dk/Dokumenter/Publikationer/Grundloven/~/media/PDF/publikationer/Grundloven/Min_Grundlov.ashx |title=Min grundlov - Grundloven med forklaringer |last2=Christensen |first2=Jens Peter |author-link2=Jens Peter Christensen |date=2015 թ․ նոյեմբեր |publisher=Folketingets Kommunikationsenhed |isbn=978-87-7982-172-9 |edition=13 |pages=27–28 |chapter=03 - Regeringen |format=PDF |quote=Til vedtagelse af lovforslag herom kræves et flertal på fem sjettedele af Folketingets medlemmer. Opnås et sådant flertal ikke, men dog det til vedtagelse af almindelige lovforslag nødvendige flertal, og opretholder regeringen forslaget, forelægges det folketingsvælgerne til godkendelse eller forkastelse efter de for folkeafstemninger i §42 fastsatte regler.}}</ref>։ Այն դեպքում, երբ օրինագիծն ապահովում է միայն պարզ մեծամասնություն, հարցի վերջնական լուծման համար պարտադիր է դառնում համաժողովրդական [[Հանրաքվե|հանրաքվեի]] անցկացումը<ref name="Min Grundlov p. 27" />{{ref+|Հանրաքվեի ժամանակ օրենքն անցնելու համար բավարար է ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 42-րդ հոդվածի, օրինագիծը համարվում է մերժված, եթե դրան դեմ է քվեարկում հանրաքվեի մասնակիցների մեծամասնությունը, և այդ «դեմ» ձայները կազմում են ընդհանուր ընտրական իրավունք ունեցող քաղաքացիների առնվազն 30%-ը<ref>{{Cite web |title=Constitution of Denmark |url=https://hrlibrary.umn.edu/research/denmark-constitution.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu |publisher=University of Minnesota Human Rights Library}}</ref>։|Ն}}։ 5/6-ի շեմը համաշխարհային պրակտիկայում հանդիպող ամենաբարձր և ամենախիստ որակյալ մեծամասնության շեմերից մեկն է, այն գրեթե բացարձակ կոնսենսուսի պահանջ է, որն արգելափակում է ցանկացած կառավարության՝ առանց ընդդիմության լայն համաձայնության երկրի անկախության հաշվին միջազգային պայմանագրեր կնքելու հնարավորությունը։ Այս 20-րդ հոդվածն ընդգրկվել է 1953 թվականի սահմանադրական փոփոխությամբ։ Այն առանցքային դեր է խաղացել Դանիայի պատմության մեջ, մասնավորապես․ * 1972 թվականին Դանիայի՝ Եվրոպական տնտեսական համայնքին (ներկայիս ԵՄ) անդամակցության հարցում, երբ խորհրդարանում 5/6-ի մեծամասնություն չապահովվելու պատճառով անցկացվեց համաժողովրդական հանրաքվե։ * Մաստրիխտի պայմանագրի և այլ եվրոպական պայմանագրերի շուրջ կազմակերպված հանրաքվեների ժամանակ։ 1992 թվականին, երբ Դանիան քվեարկում էր Եվրամիության ստեղծման [[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաաստրիխտի պայմանագրի]] օգտին, դանիացի ընտրողները սկզբում մերժել են այն (ստացվել է 50.7% դեմ)․ Ֆոլկետինգում անհրաժեշտ 5/6-ի շեմը չի ապահովվել, հարցը դրվել է հանրաքվեի, ինչը հանգեցրել է լուրջ քաղաքական ճգնաժամի Եվրոպայում<ref>{{Cite web |title=Danish Constitution and the EU - EUabc |url=http://en.euabc.com/word/2062 |access-date=2026-06-23 |website=en.euabc.com}}</ref>։ === Եվրոպական Միություն === ==== Խորհուրդ ==== {{Հիմնական|Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում}} [[Եվրոպական միության խորհուրդ|Եվրոպական միության խորհուրդն]] իր առջև դրված հարցերի մեծամասնության դեպքում որոշումներն [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում|ընդունում է «որակյալ մեծամասնությամբ քվեարկության» (QMV)]] միջոցով։ Սակայն անդամ պետությունների համար ծայրահեղ զգայուն և կարևորագույն ոլորտներում դեռևս կիրառվում է [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|միաձայնության (կոնսենսուսի)]] սկզբունքը<ref>{{Cite web |title=Intergovernmental decision-making procedures - EU fact sheets - European Parliament |url=http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201053950/http://www.europarl.europa.eu/atyourservice/en/displayFtu.html?ftuId=FTU_1.4.2.html |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ մայիսի 9 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ Դրա վառ օրինակ է Եվրոպական միության մասին պայմանագրի 7-րդ հոդվածը, որի համաձայն՝ անդամ պետության որոշակի իրավունքներ (ներառյալ Խորհրդում քվեարկելու իրավունքը) կարող են կասեցվել միայն մյուս բոլոր անդամ պետությունների միաձայն որոշմամբ։ 2013 թվականի հուլիսի 1-ին [[Խորվաթիա|Խորվաթիայի]] անդամակցությունից հետո (մինչև [[Լիսաբոնի պայմանագիր|Լիսաբոնի պայմանագրով]] նախատեսված նոր համակարգին լիարժեք անցումը){{ref+|Կշռված ձայների այս համակարգն այլևս չի գործում և 2014-2017 թվականներին ամբողջությամբ փոխարինվել է «կրկնակի մեծամասնության» նոր մոդելով։|Ն}}, որակյալ մեծամասնությամբ օրենսդրական ակտ ընդունելու համար գործել է ձայների կշռման բարդ համակարգ։ Ըստ այդ ընթացակարգի՝ որոշման ընդունման համար անհրաժեշտ էր միաժամանակ ապահովել հետևյալ երեք պայմանները. # պետությունների քանակը․ առնվազն 15 անդամ պետության կողմ ձայն (կամ 18 պետության, եթե առաջարկը չէր ներկայացվել Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից) # կշռված ձայներ․ ընդհանուր 352 կշռված ձայներից առնվազն 260 կողմ ձայն # բնակչության թվաքանակ․ կողմ քվեարկած պետությունների ընդհանուր բնակչությունը պետք է կազմեր ԵՄ ընդհանուր բնակչության առնվազն 62%-ը (այն ժամանակ՝ մոտ 313.6 միլիոն մարդ)։ ==== Խորհրդարան ==== Խորհրդարանական բացարձակ մեծամասնության հասնելու պահանջները [[Եվրոպական խորհրդարան|Եվրոպական խորհրդարանում]] (ԵԽ) քվեարկության ընդհանուր առանձնահատկությունն են, որտեղ [[Օրենսդրական գործընթացը Եվրոպական միությունում|սովորական օրենսդրական ընթացակարգի]] համաձայն՝ ԵԽ-ն պարտավոր է գործել բացարձակ մեծամասնությամբ՝ առաջարկվող օրենսդրությունը փոփոխելու կամ մերժելու համար<ref>Տես՝ հոդված 294(7)․ [[Treaty on the functioning of the European Union]].</ref>։ === Ֆինլանդիա === [[Ֆինլանդիա|Ֆինլանդիայի]] սահմանադրական փոփոխությունները սովորաբար ընդունվում են երկու հաջորդական [[Էդուսկունտա|խորհրդարանների]] կողմից, որտեղ վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է 2/3 խորհրարանական մեծամասնություն (կամ 200 ներկայացուցիչներից 134-ի): Այլընտրանքային «անհետաձգելի» ընթացակարգի դեպքում 5/6 խորհրդարանական մեծամասնությամբ հրատապություն հայտարարելուց հետո օրինագիծը կարող է ընդունվել գործող խորհրդարանի կողմից՝ 2/3 ձայների հարաբերակցությամբ: Այս արագացված կարգը թույլ է տալիս շրջանցել ընտրությունների միջանկյալ փուլը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Finland (731/1999, amendments up to 817/2018 included, English translation) |url=https://www.finlex.fi/api/media/statute-foreign-language-translation/688686/mainPdf/main.pdf?timestamp=1999-06-10T21%3A00%3A00.000Z |access-date=2026 թ․ փետրվարի 22 |at=Page 15, chapter 6, section 73}}</ref>: === Հնդկաստան === Հնդկաստանի Սահմանադրության 368-րդ հոդվածը սահմանում է մայր օրենքի փոփոխման երկաստիճան բարդ ընթացակարգ, որը համատեղում է [[Հնդկաստանի խորհրդարան|խորհրդարանական]] որակյալ մեծամասնությունը և նահանգների կեսի վավերացման պահանջը<ref>[https://web.archive.org/web/20160416084719/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-4March2016.pdf Full text of the Constitution of India] (as of November 2015)</ref>: Սահմանադրական դատարանի նախադեպային որոշումների համաձայն՝ այս լիազորությունը սահմանափակված է «հիմնական կառուցվածքի» դոկտրինով, ինչն արգելում է փոփոխել պետության ժողովրդավարական և ֆեդերալ հիմքերը: Սահմանադրական ցանկացած փոփոխության նախագիծ պետք է անցնի Խորհրդարանի երկու պալատներում ([[Լոկ սաբհա|Լոկ Սաբհա]] և [[Ռաջյա սաբհա|Ռաջյա Սաբհա]])՝ առանձին-առանձին քվեարկությամբ, ապահովելով միաժամանակ երկու պայման. * բացարձակ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (անկախ նիստին ներկաների քանակից) * որակյալ մեծամասնություն․ կողմ ձայները պետք է կազմեն տվյալ նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող անդամների առնվազն 2/3-ը: Եթե սահմանադրական փոփոխությունը վերաբերում է երկրի ֆեդերալ (դաշնային) կառուցվածքին, իշխանության տարանջատմանը կամ դատական համակարգին, ապա խորհրդարանի հաստատումից հետո պահանջվում է նաև նահանգների ներգրավվածությունը՝ առնվազն 50%-ի համաձայնությունը։ === Իտալիա === {{Հիմնական հոդված|Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի սահմանադրություն}} [[Իտալիայի նախագահ|Իտալիայի Հանրապետության Նախագահն]] ընտրվում է [[Իտալիայի խորհրդարան|խորհրդարանի]] համատեղ նիստում՝ հատուկ [[Ընտրիչների կոլեգիա|ընտրիչների կոլեգիայի]] կողմից, որի կազմի մեջ մտնում են [[Իտալիայի պատգամավորների պալատ|Պատգամավորների պալատի]] ու [[Իտալիայի Սենատ|Սենատի]] բոլոր անդամները (ներկայումս՝ 400 պատգամավոր և 200 ընտրովի սենատոր, գումարած ցմահ սենատորները) և տարածքային ներկայացուցիչները՝ [[Իտալիայի վարչական բաժանում|Իտալիայի 20 շրջաններից]] ընտրված 58 պատվիրակ (յուրաքանչյուր շրջանից 3-ական պատվիրակ՝ ընտրված տարածքային խորհուրդների կողմից, բացառությամբ [[Վալլե Դ'Աոստա|Վալե դ'Աոստայի]], որն ունի 1 պատվիրակ): [[Գաղտնի քվեարկություն|Քվեարկությունն անցկացվում է գաղտնի]], իսկ հաղթանակի շեմերը փոփոխվում են ըստ փուլերի. * 1-ին, 2-րդ և 3-րդ փուլերում հաղթանակի համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն՝ [[Ընտրիչների կոլեգիա|կոլեգիայի]] անդամների ընդհանուր թվի 2/3-ի կողմ ձայները: * 4-րդ փուլից սկսած պահանջը մեղմանում է. ընտրվելու համար բավարար է անդամների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն): === Ճապոնիա === [[Ճապոնիայի սահմանադրություն|Ճապոնիայի Սահմանադրության]] փոփոխության նախաձեռնությունը պահանջում է Խորհրդարանի (Դիետի) երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի (ստորին) և Խորհրդականների պալատի (վերին) ընդհանուր անդամների թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) մեծամասնության հավանությունը: Խորհրդարանի կողմից նախագիծը պաշտոնապես առաջադրվելուց հետո այն պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը հատուկ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով, որտեղ ընդունման համար անհրաժեշտ է մասնակիցների պարզ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=The Constitution of Japan |url=http://japan.kantei.go.jp/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=japan.kantei.go.jp}}</ref>: Ի տարբերություն շատ երկրների, որտեղ 2/3-ը հաշվարկվում է նիստին ներկա և քվեարկող պատգամավորների թվից, Ճապոնիայում 2/3-ի պահանջը տարածվում է պալատների բոլոր անդամների ընդհանուր թվի վրա, այսինքն պահանջում է բացարձակ քվորում խորհրդարանում: Սա նշանակում է, որ նույնիսկ բացակա անդամները անուղղակիորեն դեմ են հաշվվում նախագծին: Ճապոնիայի Սահմանադրությունն աշխարհի ամենակայուն և «անփոփոխ» գործող սահմանադրություններից մեկն է․ 1947 թվականին ուժի մեջ մտնելուց ի վեր՝ Ճապոնիայի Սահմանադրությունը ոչ մի անգամ չի փոփոխվել<ref>{{Cite web |last=David Law |date=2017-05-09 |title=Three Popular Misconceptions About the Japanese Constitution {{!}} Council on Foreign Relations |url=https://www.cfr.org/articles/david-law-three-popular-misconceptions-about-japanese-constitution |access-date=2026-06-23 |website=www.cfr.org |language=en}}</ref>: === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] 1993 թվականի Ընտրական օրենքի 268-րդ հոդվածը (Section 268) սահմանում է երկրի ընտրական համակարգի հիմնասյուները հանդիսացող մի շարք «վերապահված դրույթներ»։ Հատուկ պաշտպանված կամ «վերապահված դրույթներին» առանցքային դեր ունեն ժողովրդավարական համակարգի համար։ Այդ դրույթների թվում են՝ 1986 թվականի Սահմանադրության մասին օրենքի 17(1) հոդվածը (որը սահմանում է Խորհրդարանի լիազորությունների առավելագույն՝ 3 տարի ժամկետը), Ընտրական օրենքի 35-րդ հոդվածը (ընտրատարածքների սահմանների գծագրման և Ընտրական հանձնաժողովի լիազորությունների վերաբերյալ) և 74-րդ հոդվածը (որը 18 տարեկանը սահմանում է որպես քվեարկության նվազագույն տարիք)։ Ցանկացած «վերապահված դրույթի» փոփոխման կամ չեղարկման համար անհրաժեշտ է Ներկայացուցիչների պալատի (Խորհրդարանի) պատգամավորների 75% (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնության հավանությունը կամ համաժողովրդական հանրաքվեի ժամանակ ընտրողների պարզ մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |title=Electoral Act 1993 |url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/1993/0087/latest/DLM310495.html |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 10 |website=New Zealand Legislation}}</ref>։ Նոր Զելանդիայի սահմանադրական իրավունքի ամենահայտնի առանձնահատկությունն այն է, որ հենց ինքը՝ 268-րդ հոդվածը, պաշտպանված չէ 75%-ի կանոնով: Սա նշանակում է, որ Խորհրդարանի սովորական պարզ մեծամասնությունը (50% + 1 ձայն) տեսականորեն կարող է քվեարկել և չեղարկել կամ փոփոխել 268-րդ հոդվածը, այնուհետև պարզ մեծամասնությամբ փոխել ընտրական մյուս կարևոր կանոնները (օրինակ՝ երկարացնել խորհրդարանի ժամկետը)։ Սակայն, քաղաքական մշակույթի և սահմանադրական սովորույթի ուժով, ոչ մի կառավարություն չի գնում այդպիսի քայլի՝ խուսափելով քաղաքական լուրջ ճգնաժամից։ === Նիգերիա === [[Նիգերիա|Նիգերիայի]] Սահմանադրության համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու, հատուկ ոլորտներում օրենքներ ընդունելու կամ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց (օրինակ՝ Ազգային ժողովի պալատների խոսնակներին կամ նրանց տեղակալներին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ձայների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը։ Դաշնային կամ նահանգային մակարդակով գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի կամ Նահանգապետի) կիրառած վետոյի հաղթահարումը, ինչպես նաև նրանց պաշտոնանկության ([[Իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]]) գործընթացի վերջնական հաստատումը նույնպես պահանջում է համապատասխան օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) աջակցությունը{{ref+|Նախագահին կամ Փոխնախագահին պաշտոնից հեռացնելու գործընթացը (համաձայն 143-րդ հոդվածի) բաղկացած է մի քանի փուլից, որտեղ 2/3-ի շեմը կիրառվում է երկու անգամ. նախ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի 2/3-ը պետք է ստորագրի մեղադրանքների քննություն սկսելու օգտին, իսկ վերջնական փուլում՝ հատուկ հանձնաժողովի զեկույցից հետո, պալատների անդամների ընդհանուր թվի առնվազն 2/3-ը պետք է կողմ քվեարկի պաշտոնանկությանը։|Ն}}<ref>{{Cite web |title=Constitution of the Federal Republic of Nigeria |url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm |access-date=2018 թ․ նոյեմբերի 12 |website=Nigeria law}}</ref>։ Սահմանադրության 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ սովորական սահմանադրական փոփոխության համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի երկու պալատների (Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի) անդամների 2/3-ի հավանությունը։ Սակայն, եթե փոփոխությունը վերաբերում է մարդու հիմնարար իրավունքներին, նոր նահանգների ստեղծմանը կամ սահմանների փոփոխությանը, ապա խորհրդարանից պահանջվում է էլ ավելի բարձր՝ 3/4 (երեք քառորդ) որակյալ մեծամասնություն։ Երկու դեպքում էլ նախագիծն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է լրացուցիչ վավերացվի Նիգերիայի 36 նահանգների օրենսդիր ժողովների առնվազն 2/3-ի (այսինքն՝ 24 նահանգի) պարզ մեծամասնությամբ։ === Ֆիլիպիններ === [[Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպինների]] 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ պատերազմական դրություն (պատերազմի առկայություն) հայտարարելու բացառիկ իրավասության համար անհրաժեշտ է Ֆիլիպինների Կոնգրեսի երկու պալատների՝ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի համատեղ նիստում քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref><ref>Elliot Bulmer, [https://www.idea.int/sites/default/files/publications/presidential-veto-powers-primer.pdf International IDEA Constitution-Building Primer 14: Presidential Veto Powers Primer], [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance]], 2d ed. 2017, p. 14.</ref>։ Գործադիր իշխանության ղեկավարի (Նախագահի) կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու համար պահանջվում է երկու պալատների՝ առանձին քվեարկող անդամների երկու երրորդի (2/3) հավանությունը։ Կոնգրեսի երկու պալատների առանձին քվեարկող անդամների 2/3-ի ձայներն անհրաժեշտ են նաև այն դեպքում, երբ Նախագահի կաբինետի (կառավարության) անդամների մեծամասնությունը գրավոր հայտարարում է, որ Նախագահն ի վիճակի չէ կատարել իր պաշտոնական լիազորություններն ու պարտականությունները, սակայն Նախագահը հակառակն է պնդում. այս ճգնաժամային իրավիճակում Կոնգրեսի 2/3-ի որոշմամբ Փոխնախագահը ստանձնում է Նախագահի պարտականությունները<ref name="Phil" />։ Բացի այդ, Կոնգրեսի յուրաքանչյուր պալատի անդամի լիազորությունները կասեցնելու կամ նրան պատգամավորական/սենատորական մանդատից զրկելու (հեռացնելու) համար անհրաժեշտ է տվյալ պալատի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայնը<ref name="Phil" />։ Ֆիլիպինների 1987 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ Կոնգրեսն իր բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով կարող է հրավիրել Սահմանադրական համաժողով (Constitutional Convention) կամ իր բոլոր անդամների պարզ մեծամասնությամբ ընտրողների քվեարկությանը ներկայացնել նման համաժողով հրավիրելու նպատակահարմարության հարցը<ref name="Phil2">[http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/ 1987 Constitution of the Philippines], ''Official Gazette''.</ref>։ Կոնգրեսի կողմից անմիջականորեն Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կամ լրացումներ առաջարկելու համար (երբ Կոնգրեսը հանդես է գալիս որպես Սահմանադրական ժողով) անհրաժեշտ է բոլոր անդամների երեք քառորդի (3/4) որակյալ մեծամասնության ձայնը։ Ցանկացած առաջարկվող փոփոխություն ուժի մեջ է մտնում միայն համաժողովրդական հանրաքվեով՝ քվեարկությանը մասնակցած քաղաքացիների տված ձայների մեծամասնությամբ վավերացվելուց հետո<ref name="Phil2" />։ Միջազգային պայմանագրերի կամ համաձայնագրերի վավերացման, ինչպես նաև իմպիչմենտի ենթարկված պաշտոնյային մեղավոր ճանաչելու և պաշտոնից հեռացնելու համար անհրաժեշտ է Սենատի բոլոր անդամների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնությունը<ref name="Phil2" />։ Ընդ որում, պաշտոնանկության գործընթացի սկիզբն ապահովելու համար (որն իրականացվում է Ներկայացուցիչների պալատում) բավարար է, որ ստորին պալատի անդամների ընդամենը մեկ երրորդը (1/3) ստորագրի հաստատված բողոքը կամ իմպիչմենտի մասին որոշումը, ինչից հետո գործն ավտոմատ կերպով փոխանցվում է Սենատին՝ դատաքննության համար<ref>[https://www.economist.com/asia/2000/11/09/impeachment-in-the-philippines Impeachment in the Philippines: Joseph Estrada faces a tough fight to hold on to his presidency], ''The Economist'' (November 9, 2000).</ref><ref>Seth Mydans, [https://www.nytimes.com/2000/11/14/world/philippine-congress-impeaches-president-on-graft-charges.html Philippine Congress Impeaches President on Graft Charges], ''New York Times'' (November 14, 2000).</ref>։ === Լեհաստան === [[Լեհաստանի Սահմանադրություն|Լեհաստանի Սահմանադրության]] (1997) փոփոխման և միջազգային կառույցներին ինքնիշխանության պատվիրակման գործընթացները կարգավորվում են խիստ ընթացակարգերով, որոնք ապահովում են խորհրդարանի երկու պալատների ([[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմի]] և [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի]]) հավասարակշռված մասնակցությունը։ Լեհաստանի Սահմանադրությունը փոփոխելու համար [[Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմ|Սեյմը (ստորին պալատը)]] պետք է հաստատի օրինագիծը ձայների առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի (քվորումի) ներկայությամբ։ Այնուհետև նախագիծը պետք է հաստատվի [[Լեհաստանի սենատ|Սենատի (վերին պալատի)]] կողմից՝ ձայների բացարձակ մեծամասնությամբ՝ սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայությամբ{{ref+|Լեհաստանի օրենքը պահանջում է 2/3 Սեյմում և 2/3 Սենատում։ Այլընտրանքային տարբերակով՝ Սեյմը կարող է որոշել այսպիսի պայմանագրի վավերացման հարցը դնել համաժողովրդական հանրաքվեի (ինչպես արվել է [[Եվրոպական միության ընդլայնում (2004)#Լեհաստան|2003 թվականին ԵՄ-ին Լեհաստանի անդամակցության ժամանակ]])։|Ն}}։ Սահմանադրության 1-ին («Հանրապետություն»), 2-րդ («Մարդու և քաղաքացու իրավունքներ, ազատություններ ու պարտականություններ») և 12-րդ («Սահմանադրության փոփոխություն») գլուխների փոփոխման դեպքում սահմանված սուբյեկտները կարող են պահանջել հաստատող հանրաքվե, որի ժամանակ որոշումն ընդունվում է մասնակիցների պարզ մեծամասնությամբ{{ref+|Լեհաստանի Սահմանադրության 235-րդ հոդվածի համաձայն՝ կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվե կարող է պահանջվել միայն I, II և XII գլուխների փոփոխության դեպքում (նախագահի, կառավարության կամ խորհրդարանի անդամների առնվազն 1/5-ի կողմից)։ Հանրաքվեն համարվում է անցած, եթե կողմ է քվեարկել մասնակիցների մեծամասնությունը (այստեղ 50%-անոց մասնակցության քվորումի պահանջ չկա)։|Ն}}<ref name="Art235_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 235</ref>։ Սեյմը կարող է որոշել իր լուծարումը բոլոր պատգամավորների երկու երրորդի ձայների մեծամասնությամբ (այդ դեպքում Սենատը նույնպես ավտոմատ կերպով լուծարվում է)<ref name="Art98_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 98</ref>։ [[Լեհաստանի նախագահ|Նախագահը]] կարող է օրինագիծը վերադարձնել Սեյմին՝ ստանդարտ փաթեթային վետոյի միջոցով, Սեյմը կարող է չեղյալ հայտարարել օրինագիծը ներկա անդամների երեք հինգերորդ մեծամասնությամբ (պետք է ներկա լինի բոլոր անդամների առնվազն կեսը)<ref name="Art122_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 122</ref>։ Պետական ինքնիշխանության (իրավասությունների) մի մասը միջազգային կազմակերպության կամ մարմնի փոխանցող միջազգային պայմանագրի վավերացման համար (համաձայն Սահմանադրության 90-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է ձայների երկու երրորդի (2/3) մեծամասնություն թե՛ Սեյմում, թե՛ Սենատում՝ երկու պալատներում էլ պատգամավորների և սենատորների ընդհանուր թվի առնվազն կեսի ներկայության պայմանով<ref name="Art90_PL">Constitution of the Republic of Poland, Art. 90</ref>։ === Սինգապուր === Սինգապուրի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխության ընթացակարգերը բաժանված են մի քանի մակարդակների, որոնցից հիմնականը պահանջում է խորհրդարանական որակյալ մեծամասնություն, իսկ առավել զգայուն դրույթները՝ համաժողովրդական հանրաքվե{{ref+|Սահմանադրության մի շարք առանցքային դրույթներ՝ կապված երկրի ազգային ինքնիշխանության, ընտրական համակարգի, Սահմանադրության փոփոխության կարգի և հատկապես Նախագահի հատուկ լիազորությունների հետ (օրինակ՝ ազգային պահուստների պաշտպանությունը), բացառիկ պաշտպանված դրույթներ են և պահանջում են համաժողովրդական հանրաքվե։ Դրանց փոփոխության համար անհրաժեշտ է, որ հանրաքվեի ժամանակ կողմ քվեարկի գրանցված ընտրողների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդը (2/3), ինչն աշխարհում ամենաբարձր ժողովրդական շեմերից մեկն է։|Ն}}։ [[Սինգապուր|Սինգապուրի]] Սահմանադրության տարբեր բաժինների համար գործում են փոփոխությունների տարբերակված ընթացակարգեր։ Մայր օրենքի հոդվածների մեծ մասը կարող է փոփոխվել խորհրդարանի կողմից ընդունված օրինագծով, եթե խորհրդարանական քննարկումների երկրորդ և երրորդ ընթերցումների ժամանակ նախագծի օգտին քվեարկի <big>ընտրված</big> բոլոր պատգամավորների (առանց նշանակովի անդամների){{ref+|Սինգապուրի խորհրդարանն ունի ունիկալ կառուցվածք, որտեղ բացի ընտրություններով անցած պատգամավորներից (Elected MPs) կան նաև չընտրված ընդդիմադիր պատգամավորներ (NCMP) և նշանակովի անկախ պատգամավորներ (NMP)։ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրական փոփոխությունների ժամանակ 2/3-ի հաշվարկը կատարվում է բացառապես ընտրված պատգամավորների ընդհանուր թվից։ Նշանակովի պատգամավորներն իրավունք չունեն քվեարկել սահմանադրական օրինագծերի օգտին։|Ն}} առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="Art 5(2)">Constitution, Art. 5(2).</ref>։ Սա էապես տարբերվում է սովորական օրինագծերի ընդունման կարգից, որոնք հաստատվում են նիստին ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պատգամավորների պարզ մեծամասնությամբ<ref>Constitution, Art. 57(1).</ref>։ Այնուամենայնիվ, քանի որ իշխող «Ժողովրդական գործողությունների կուսակցությունը» (PAP) 1968 թվականից ի վեր անդադար զբաղեցնում է Սինգապուրի խորհրդարանի տեղերի ավելի քան երկու երրորդը, 2/3-ի այս խիստ պահանջը գործնականում երբևէ էական սահմանափակում չի հանդիսացել Սահմանադրությունը փոփոխելու կառավարության կարողության համար<ref name="Neo & Lee 165">Neo & Lee, p. 165.</ref>։ === Հարավային Կորեա === [[Հարավային Կորեա|Հարավային Կորեայի]] Ազգային ժողովում սուր տարաձայնություններ առաջացնող օրինագիծն արագացված կարգով (''Fast-track'') քննարկման և քվեարկության դնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը։ Սա սահմանվել է իշխող կուսակցության կողմից օրենքների միակողմանի ընդունումը կանխելու և ընդդիմության հետ կոնսենսուս պարտադրելու նպատակով<ref>{{Cite web |title=The Tyranny of the Minority in South Korea |url=https://thediplomat.com/2014/09/the-tyranny-of-the-minority-in-south-korea/ |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=The Diplomat}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե օրինագիծը ստանում է այս կարգավիճակը, այն անցնում է հստակ սահմանված ժամկետներով փուլեր (հանձնաժողովներում և լիագումար նիստում) և սահմանված ժամանակը լրանալուց հետո ավտոմատ կերպով դրվում է վերջնական քվեարկության, որտեղ ընդունման համար արդեն պահանջվում է պատգամավորների պարզ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Controversial South Korean 'anti-leaflet' bill delayed after filibuster attempt |url=https://www.nknews.org/2020/12/controversial-south-korean-anti-leaflet-bill-delayed-after-filibuster-attempt/ |website=NK News}}</ref>։ Բացի այդ, եթե [[Հարավային Կորեայի նախագահ|Հանրապետության Նախագահը]] [[վետո]] է դնում ընդունված օրինագծի վրա, Ազգային ժողովը կարող է շրջանցել այն, եթե նիստին ներկա է պատգամավորների բացարձակ մեծամասնությունը, և նրանց առնվազն երկու երրորդը (2/3) կողմ է քվեարկում օրենքի վերահաստատմանը<ref name="refworld.org">{{Cite web |title=Constitution of the Republic of Korea |url=https://www.refworld.org/docid/3ae6b4dd14.html |website=Refworld}}</ref>։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ երկրի Նախագահին իմպիչմենտի (պաշտոնանկության) ենթարկելու նախաձեռնության վերջնական հաստատման համար անհրաժեշտ է Ազգային ժողովի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնը (300 պատգամավորից առնվազն 200-ը)<ref name="refworld.org" />, որից առաջ իմպիչմենտի առաջարկը (մեղադրանքը) խորհրդարան ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների ընդհանուր թվի բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) ստորագրությունը։ Վարչապետի, պետական խորհրդի անդամների, Սահմանադրական դատարանի դատավորների կամ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամների դեպքում շեմերն ավելի ցածր են։ Իմպիչմենտի առաջարկ ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է պատգամավորների առնվազն 1/3-ի ստորագրությունը, իսկ հաստատման համար բավարար է ընդհանուր անդամների բացարձակ մեծամասնության (50% + 1 ձայն) աջակցությունը։ Հարավային Կորեայի Սահմանադրության 113-րդ հոդվածի համաձայն՝ Սահմանադրական դատարանին անհրաժեշտ է իր դատավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (այսինքն՝ 9 դատավորից առնվազն 6-ի կողմ ձայնը)՝ օրենքն անսահմանադրական ճանաչելու (չեղյալ համարելու), պետական պաշտոնյային պաշտոնանկ անելու (իմպիչմենտը հաստատելու) կամ որևէ քաղաքական կուսակցություն լուծարելու վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար<ref name="refworld.org" />։ Համաձայն Սահմանադրության 130-րդ հոդվածի՝ սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծն Ազգային ժողովի կողմից պետք է ընդունվի պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) կողմ ձայներով, որից հետո այն ուժի մեջ մտնելու համար պետք է վերջնականապես հաստատվի քաղաքացիների կողմից՝ համաժողովրդական հանրաքվեի միջոցով<ref name="refworld.org" />։ === Իսպանիա === Իսպանիայի 1978 թվականի Սահմանադրության համաձայն՝ սովորական սահմանադրական բարեփոխումների ընդունման համար (համաձայն 167-րդ հոդվածի) անհրաժեշտ է [[Պատգամավորների կոնգրես (Իսպանիա)|Պատգամավորների կոնգրեսում (ստորին պալատ)]] և Սենատում (վերին պալատ) պատգամավորների ձայների երեք հինգերորդի (3/5) [[Մեծամասնություն|մեծամասնությունը]]<ref>{{Cite web |title=Title X of the Constitution: Constitutional Reform (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=166&fin=169&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, եթե պալատների միջև համաձայնություն չի ձևավորվում, բայց Պատգամավորների կոնգրեսում նախագիծն արժանանում է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության աջակցությանը, ապա բարեփոխումն անցած համարելու համար բավարար է սենատորների բացարձակ մեծամասնության կողմ ձայնը։ Սակայն, երբ առաջարկվում է ամբողջական նոր Սահմանադրություն, կամ երբ փոփոխությունները վերաբերում են Սահմանադրության առանցքային՝ Նախնական հիմնադրույթներին (Preliminary Title), Հիմնարար իրավունքների և ազատությունների մասին գլխին (Section 1, Chapter II, Title I) կամ Թագի (Մոնարխիայի) մասին բաժնին (Title II), գործընթացը (համաձայն 168-րդ հոդվածի) զգալիորեն բարդանում է և անցնում հետևյալ խիստ փուլերով. # Բարեփոխման նախագծի սկզբնական հավանության համար անհրաժեշտ է երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնություն թե՛ Պատգամավորների կոնգրեսում, թե՛ Սենատում։ # Որոշման ընդունումից անմիջապես հետո խորհրդարանի երկու պալատներն էլ լուծարվում են, և նշանակվում են արտահերթ ընտրություններ։ # Նորընտիր պալատները նախ պետք է պարզ մեծամասնությամբ հաստատեն բարեփոխումների գործընթացը շարունակելու կամքը, ապա նախագիծն ընդունեն նոր երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ։ # Ի վերջո, տեքստը ներկայացվում է պարտադիր համաժողովրդական հանրաքվեի, որտեղ ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է տրված ձայների պարզ մեծամասնությունը։ Արագացված (առաջին) եղանակը Իսպանիայի պատմության մեջ կիրառվել է երեք անգամ (1992, 2011 և վերջերս՝ 2024 թվականին), իսկ երկրորդ՝ բարդացված ընթացակարգը երբևէ չի կիրառվել։ * 1992 թվականին ԵՄ քաղաքացիներին տեղական ընտրություններում առաջադրվելու իրավունք է տրվել ([[Մաաստրիխտի պայմանագիր|Մաստրիխտի պայմանագրի]] պահանջով)։ * 2011 թվականին սահմանվել է պետական պարտքի առավելագույն սահմանաչափը ([[Եվրագոտու ճգնաժամի համար առաջարկվող երկարաժամկետ լուծումներ|Եվրոգոտու ճգնաժամի]] պատճառով)։ * 2024 թվականին փոխվել է Սահմանադրության 49-րդ հոդվածի տերմինաբանությունը՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանց հնացած և արժանապատվությունը վիրավորող անվանումը փոխարինելով ժամանակակից ձևակերպմամբ։ Իսպանիայի Սահմանադրությունը և դրանից բխող օրգանական օրենքները սահմանում են հատուկ որակյալ մեծամասնություններ պետական կարևորագույն ինստիտուտների ձևավորման համար. * Դատական համակարգի գլխավոր խորհրդի (CGPJ) 20 անդամներից 8-ը (իրավաբաններ և փաստաբաններ) Սահմանադրության 122-րդ հոդվածի համաձայն ընտրվում են խորհրդարանի կողմից (4-ը՝ Պատգամավորների կոնգրեսի, 4-ը՝ Սենատի կողմից)։ Օրգանական օրենքով խորհրդարանին է վերապահված նաև մյուս 12 անդամների (դատավորների) ընտրությունը։ Բոլոր այս նշանակումների համար պարտադիր է յուրաքանչյուր պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնությունը<ref name="spanishconstitution">{{Cite web |title=The Constitution (in Spanish) |url=http://www.congreso.es/consti/constitucion/indice/titulos/articulos.jsp?ini=117&fin=127&tipo=2 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=Constitución.es}}</ref><ref>[https://www.senado.es/web/conocersenado/temasclave/procedimientosparlamentarios/detalle/index.html?lang=en Election procedures of other bodies]</ref>։ * Սահմանադրության 159-րդ հոդվածի համաձայն՝ [[Իսպանիայի սահմանադրական դատարան|Սահմանադրական դատարանի]] 12 անդամներից 8-ին առաջադրում է խորհրդարանը (4-ին՝ Պատգամավորների կոնգրեսը, 4-ին՝ Սենատը)։ Յուրաքանչյուր թեկնածուի հաստատման համար պահանջվում է համապատասխան պալատի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref name="spanishconstitution" /><ref>{{Cite web |title=Part IX The Constitutional Court |url=https://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/paginas/titulo_noveno.aspx |access-date=2026-06-23 |website=www.lamoncloa.gob.es |language=en}}</ref>։ * [[RTVE|Հանրային ռադիո և հեռուստատեսության հեռարձակողի (RTVE)]] տնօրենների խորհրդի անդամները և նախագահը՝ ըստ օրենսդրական հիմնական կանոնների, պետք է ընտրվեն խորհրդարանի (Կոնգրեսի և Սենատի) երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հունիսի 22 |title=The Congress passes that the president RTVE will be appointed by consensus again (in Spanish) |url=https://www.eldiario.es/sociedad/Congreso-inmediatamente-presidente-RTVE-exigencia_0_657234417.html |access-date=2018 թ․ հունիսի 9 |website=eldiario.es}}</ref>։ Սակայն, քաղաքական ուժերի միջև համաձայնության բացակայության և երկարատև ճգնաժամերի պատճառով, ընդունվել է «արգելափակման վերացման» հատուկ բանաձև։ Եթե առաջին փուլում 2/3 մեծամասնություն չի ապահովվում, ապա հաջորդ փուլերում RTVE-ի ղեկավար կազմը կարող է ընտրվել խորհրդարանի պարզ/բացարձակ մեծամասնությամբ<ref>{{Cite web |last=pma_admin |date=2017-06-28 |title=Changes afoot for RTVE |url=https://www.publicmediaalliance.org/changes-afoot-rtve/ |access-date=2026-06-23 |website=Public Media Alliance |language=en-GB}}</ref>։ [[Իսպանիայի ինքնավար համայնքներ|Իսպանիայի յուրաքանչյուր ինքնավար համայնք]] ունի իր սեփական Ինքնավարության կանոնադրությունը, որը գործում է որպես տեղական սահմանադրություն՝ ենթարկվելով [[Իսպանիայի Սահմանադրություն|1978 թվականի Իսպանիայի Սահմանադրությանը]] և պետական ընդհանուր օրենսդրությանը։ [[Կանարյան կղզիներ|Կանարյան կղզիների]] ինքնավարության կանոնադրությունը սահմանում է, որ համայնքի յուրահատուկ տնտեսական ու հարկաբյուջետային ռեժիմը (REF), ինչպես նաև տեղական ընտրական օրենսդրությունը փոփոխելու համար անհրաժեշտ է Կանարյան կղզիների խորհրդարանի պատգամավորների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը<ref>{{Cite web |title=Statute of Autonomy of the Canary Islands (in Spanish) |url=http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20030709202655/http://www.parcan.es/pub/estatuto.pdf |archive-date=2003 թ․ հուլիսի 9 |access-date=2018 թ․ հունիսի 9}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agencias |date=2026-06-10 |title=Canaries approve the new cabildos law despite Vox |url=https://www.democrata.es/en/canarias/the-canary-parliament-gives-the-green-light-to-the-new-cabildos-law-with-the-vote-against-from-vox/ |access-date=2026-06-23 |website=Demócrata |language=en}}</ref>։ Իր հերթին, համայնքի [[Մարդու իրավունքների պաշտպան|Մարդու իրավունքների պաշտպանին]] պաշտոնում նշանակելու համար պահանջվում է խորհրդարանի անդամների երեք հինգերորդի (3/5) մեծամասնության կողմ ձայնը<ref>{{Cite web |last=FAPMI |first=Redacción |date=2020-07-19 |title=Diputado del Común de Canarias |url=https://bienestaryproteccioninfantil.es/diputado-del-comun-de-canarias-defensoria-autonomica-en-canarias-ombudsman/ |access-date=2026-06-23 |website=Bienestar y protección infantil |language=es}}</ref>։ Բացի այդ, եթե խորհրդարանի անդամների երկու երրորդը (2/3) դեմ է քվեարկում ներկայացված սովորական օրինագծին, այն վերջնականապես մերժվում է և կարող է նորից ներկայացվել միայն հաջորդ նստաշրջանի ընթացքում<ref>{{Cite web |title=Electoral system in the Canary Islands |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-7-2011-000234_EN.html |access-date=2026-06-23 |website=www.europarl.europa.eu}}</ref>։ === Թայվան === [[Թայվան|Թայվանի]] (Չինաստանի Հանրապետության) Սահմանադրության փոփոխման ընթացակարգը 2005 թվականի պատմական բարեփոխումներից հետո արմատապես փոխվել է՝ անցում կատարելով ներկայացուցչական մոդելից դեպի խորհրդարանական նախաձեռնության և ուղղակի ժողովրդավարության (հանրաքվեի) համակցված համակարգ: Սահմանադրական փոփոխությունների վավերացման բացառիկ իրավասությունը պատկանում էր Ազգային ժողովին: Սակայն 2005 թվականի հունիսի 7-ին սահմանադրական լրացումների ընդունումից հետո Ազգային ժողովը վերջնականապես լուծարվել է, և ներդրվել է փոփոխությունների նոր՝ երկաստիճան խիստ ընթացակարգ. # Խորհրդարանական նախաձեռնություն և ընդունում․ Սահմանադրական փոփոխության նախագիծը պետք է առաջադրվի միասնական խորհրդարանի՝ Օրենսդիր Յուանի (Legislative Yuan) անդամների առնվազն մեկ քառորդի (1/4) կողմից: Որպեսզի նախագիծն ընդունվի, նիստին պետք է ներկա լինի խորհրդարանի բոլոր անդամների առնվազն երեք քառորդը (3/4), և ներկաների առնվազն երեք քառորդը (3/4) կողմ քվեարկի դրան: Օրենսդիր Յուանում սահմանված այս շեմն աշխարհում ամենաբարձրերից է: Քանի որ ներկայումս խորհրդարանն ունի 113 պատգամավոր, քվորումի համար անհրաժեշտ է առնվազն 85 պատգամավորի ներկայություն, իսկ նախագծի ընդունման համար (բոլորի ներկայության դեպքում)՝ առնվազն 85 կողմ ձայն: Սա գործնականում անհնար է դարձնում որևէ փոփոխություն առանց երկու խոշորագույն քաղաքական ուժերի ([[Գոմինդան]] և Դեմոկրատական առաջադիմական կուսակցություն) փոխադարձ համաձայնության<ref>{{Cite web |title=The 15th Presidential and Vice Presidential Election and The 10th Legislator Election |url=https://www.cec.gov.tw/pc/en/IDX/indexT.html |access-date=2026-06-23 |website=www.cec.gov.tw}}</ref>: # Համաժողովրդական վավերացում․ Խորհրդարանի կողմից ընդունվելուց և 6-ամսյա հանրային ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո նախագիծը դրվում է համաժողովրդական հանրաքվեի: Ուժի մեջ մտնելու համար անհրաժեշտ է, որ փոփոխության օգտին քվեարկի Թայվանի բոլոր իրավասու ընտրողների ընդհանուր թվի կեսից ավելին (50% + 1 ձայն): Օրինակ՝ եթե երկրում կա 19 միլիոն ընտրող, նախագիծն անցնելու համար անհրաժեշտ է ստանալ առնվազն 9,5 միլիոն «կողմ» ձայն: Սա նշանակում է, որ ցանկացած բացակայություն կամ չքվեարկած քաղաքացի ավտոմատ կերպով հավասարեցվում է «դեմ» ձայնի: === Թուրքիա === [[Թուրքիայի սահմանադրություն|Թուրքիայի Հանրապետության Սահմանադրության]] 175-րդ հոդվածի համաձայն՝ մայր օրենքում փոփոխություններ կատարելու գործընթացը լիովին պատկանում է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին (600 պատգամավոր) և [[Թուրքիայի նախագահ|երկրի Նախագահին]]՝ կախված պատգամավորների քվեների հստակ հարաբերակցությունից<ref>{{Cite web |title=5 points on Turkish constitutional reform |url=https://www.dw.com/en/turkish-constitutional-reform-5-important-points/a-37221685 |access-date=2026-06-23 |website=dw.com |language=en}}</ref><ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf PART SEVEN FINAL PROVISIONS]․I. Amendment of the Constitution ARTICLE 175 - (Amended by Law Nr. 3361, Article 3, dated 17 May 1987)</ref>: * 360-ից 399 ձայն (3/5-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն արժանանում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երեք հինգերորդի, բայց պակաս, քան երկու երրորդի աջակցությանը, Նախագահը չի կարող այն անմիջապես ստորագրել։ Նա պարտավոր է կամ նախագիծը հետ ուղարկել խորհրդարան՝ վերանայման, կամ այն ներկայացնել ժողովրդի վավերացմանը՝ պարտադիր [[Ժողովրդական նախաձեռնության հանրաքվե|համաժողովրդական հանրաքվեի]] միջոցով<ref>[https://www.anayasa.gen.tr/1982Constitution-1995-4.pdf Copyright Legislation Profile Turkey 1997]</ref>։ * 400 և ավելի ձայն (2/3-ի մեծամասնություն)․ Եթե նախագիծն ընդունվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի կողմ ձայներով, Նախագահը կարող է այն անմիջապես ստորագրել և պաշտոնապես վավերացնել։ Այնուամենայնիվ, այս դեպքում ևս Նախագահն օժտված է հայեցողական իրավունքով՝ նախագիծը ստորագրելու փոխարեն սեփական նախաձեռնությամբ այն ներկայացնելու կամընտրական (ֆակուլտատիվ) հանրաքվեի։ === Ուկրաինա === [[Ուկրաինայի նախագահ|Ուկրաինայի նախագահը]] կարող է հրաժարվել օրինագիծը ստորագրելուց և այն վերադարձնել [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադա]]՝ առաջարկվող փոփոխություններով։ Գերագույն ռադան կարող է չեղյալ հայտարարել վետոն երկու երրորդի մեծամասնությամբ։ [[Ուկրաինայի Սահմանադրություն|Ուկրաինայի Սահմանադրության]] 155-րդ հոդվածի համաձայն՝ սահմանադրության փոփոխությունների նախագիծը (բացառությամբ I, III և XIII բաժինների) ուժի մեջ մտնելու համար պետք է անցնի երկփուլանի խիստ գործընթաց. նախ՝ այն պետք է նախնական հավանության արժանանա [[Ուկրաինայի Գերագույն ռադա|Գերագույն ռադայի]] (խորհրդարանի) սահմանադրական կազմի բացարձակ մեծամասնությամբ (առնվազն 226 կողմ ձայն), իսկ հաջորդ հերթական նստաշրջանի ընթացքում վերջնականապես ընդունվի սահմանադրական կազմի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությամբ (առնվազն 300 կողմ ձայն)։ Սակայն, համաձայն Սահմանադրության 156-րդ հոդվածի, երբ փոփոխությունները վերաբերում են I բաժնին («Ընդհանուր սկզբունքներ»), III բաժնին («Ընտրություններ։ Հանրաքվե») և XIII բաժնին («Ուկրաինայի Սահմանադրությունում փոփոխություններ կատարելու մասին»), ընթացակարգն էլ ավելի է բարդանում. նախագիծը խորհրդարանի սահմանադրական կազմի առնվազն 2/3-ի ձայներով ընդունվելուց հետո պարտադիր կարգով պետք է ներկայացվի համաժողովրդական վավերացման և հաստատվի ընտրողների կողմից՝ համաուկրաինական հանրաքվեի միջոցով։ === Միացյալ Թագավորություն === ==== Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարան ==== [[Միացյալ Թագավորության խորհրդարան|Միացյալ Թագավորության խորհրդարանին]] ազդող որակյալ մեծամասնության պահանջի հազվագյուտ օրինակ է [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Համայնքների պալատում]] և [[Միացյալ Թագավորության լորդերի պալատ|Լորդերի պալատում]] երկու երրորդ որակյալ մեծամասնության քվեարկության անհրաժեշտությունը՝ մամուլի ինքնակարգավորման վերաբերյալ Թագավորական խարտիան փոփոխելու կամ լուծարելու համար, այնքանով, որքանով այն կիրառվում է Անգլիայում և Ուելսում<ref name="bbcpressregulation">{{Cite news |last=<!--not stated--> |date=2016 թ․ ապրիլի 13 |title=Press regulation: What you need to know |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-36034956 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[BBC News]] |quote=While an act of parliament can be amended with a simple majority, it was possible to insert a clause in the Royal Charter requiring any changes to be approved by a two-thirds majority.}}</ref><ref name="independentpressregulation">{{Cite news |last=Burrell |first=Ian |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Press regulation: Judge for yourself - the Royal Charter in full |url=https://www.independent.co.uk/news/media/press/press-regulation-judge-for-yourself-the-royal-charter-in-full-8910572.html |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |work=[[The Independent]]}}</ref>։ Մինչև դրա չեղարկումը, 2011 թվականի «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը նախատեսում էր, որ [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Միացյալ Թագավորության Համայնքների պալատը]] կարող է լուծարվել և ընտրություններ անցկացնել դրա 5-ամյա ժամկետի ավարտից առաջ՝ Համայնքների պալատի անդամների երկու երրորդի քվեարկությամբ: Օրենքը նաև նախատեսում էր, որ խորհրդարանը կարող է այլընտրանքորեն լուծարվել, եթե Համայնքների պալատը [[անվստահության քվե]] է հայտնում կառավարությանը, և ոչ մի նոր կառավարություն չի շահում վստահության քվե՝ անվստահության քվեի նախնական քվեարկությունից հետո երկու շաբաթվա ընթացքում: Վաղաժամկետ լուծարման և ընտրությունների համար նախատեսված երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության դրույթը կիրառվել է միայն մեկ անգամ, որի արդյունքում տեղի են ունեցել [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2017)|2017 թվականի Միացյալ Թագավորության ընդհանուր ընտրությունները]]: Նախորդ ընտրությունները տեղի են ունեցել 2015 թվականին՝ Համայնքների պալատի 5-ամյա ժամկետի բնականոն ժամկետի ավարտի պատճառով: Խորհրդարանի սուվերենության (գերակայության) սկզբունքը նշանակում էր, որ տեսականորեն պարզ մեծամասնություն ունեցող ցանկացած կառավարություն կարող էր շրջանցել 2011 թվականի օրենքը։ Դրա համար բավարար էր ընդունել նոր օրենսդրական ակտ, որտեղ հստակ կնշվեր. «Չնայած «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» 2011 թվականի օրենքի դրույթներին՝ համընդհանուր ընտրությունները կնշանակվեն ԱՅՍԻՆՉ ԹՎԱԿԱՆԻՆ»։ Հենց այս իրավական մեխանիզմն էլ կիրառվել է [[Խորհրդարանական ընտրություններ Մեծ Բրիտանիայում (2019)|2019 թվականի արտահերթ ընտրությունները]] նշանակելու համար, որոնք դարձան վերջին ընտրությունները՝ նախքան «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքի վերջնական չեղարկումը։ 2019 թվականի ընտրությունների ժամանակ և՛ իշխող [[Մեծ Բրիտանիայի պահպանողական կուսակցություն|Պահպանողական կուսակցությունը]], և՛ ընդդիմադիր [[Լեյբորիստական կուսակցություն (Մեծ Բրիտանիա)|Լեյբորիստական կուսակցությունը]] ցանկություն են հայտնել չեղյալ համարել «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը և վերականգնել ավանդական, դարավոր համակարգը, որի համաձայն ընտրությունները կարող էին անցկացվել ցանկացած պահի՝ 1911 թվականի «Խորհրդարանի մասին» օրենքով սահմանված 5-ամյա առավելագույն ժամկետի պահպանման պայմանով։ Նման չեղարկումը կպահանջեր միայն պարզ մեծամասնություն։ Վերջիվերջո, «Սահմանափակ ժամկետով խորհրդարանների մասին» օրենքը չեղյալ է հայտարարվել 2022 թվականի «Խորհրդարանի լուծարման և հրավիրման մասին» օրենքով, այդպիսով վերացնելով որակյալ մեծամասնության ցանկացած պահանջ և վերականգնելով նախկին թագավորական արտոնությունը՝ լուծարելու Համայնքների պալատը դրա 5-ամյա ժամկետի ընթացքում ցանկացած պահի։ Այսպիսով, Միացյալ Թագավորությունում համապետական խորհրդարանական ընտրությունների համար պաշտոնական կամ տոկոսային ընտրական շեմ գոյություն չունի։ Մեծ Բրիտանիայի Համայնքների պալատի (House of Commons) պատգամավորներն ընտրվում են «Առաջինն անցածի» (First-Past-the-Post - FPTP) մեծամասնական ընտրակարգով, որտեղ հաղթելու համար կուսակցությունը կամ թեկնածուն պարզապես պետք է ստանա ավելի շատ ձայն, քան ցանկացած այլ մրցակից տվյալ ընտրատարածքում<ref>{{Cite web |title=First Past the Post |url=https://electoral-reform.org.uk/voting-systems/types-of-voting-system/first-past-the-post/ |access-date=2026-06-23 |website=electoral-reform.org.uk |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Electoral systems |url=https://consoc.org.uk/the-constitution-explained/electoral-systems/ |access-date=2026-06-23 |website=The Constitution Society |language=en-GB}}</ref>։ ==== Տարածաշրջանային խորհրդարաններ ==== [[Հյուսիսային Իռլանդիա|Հյուսիսային Իռլանդիայի]], [[Շոտլանդիայի խորհրդարան|Շոտլանդիայի]] և [[Ուելս|Ուելսի]] տարածաշրջանային [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր մարմինները]] սովորաբար գործում են սովորական ընտրությունների միջև ֆիքսված ընդմիջումներով։ Այնուամենայնիվ, այդ օրենսդիր մարմինների գործունեությունը կարգավորող բոլոր օրենքները թույլ են տալիս անցկացնել վաղաժամկետ ընտրություններ, եթե այդ առաջարկը հաստատվում է տվյալ օրենսդիր մարմնի անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի կողմից<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Northern Ireland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/47/section/32 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/3 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/5 |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ 1998 թվականի Շոտլանդիայի մասին օրենքի 31Ա հոդվածը<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Scotland Act 1998 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> և Ուելսի կառավարության մասին 2006 թվականի օրենքի 111Ա հոդվածը<ref name=":1">{{Cite web |others=Expert Participation |title=Government of Wales Act 2006 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/32/section/111A |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref> սահմանում են, որ այդ օրենքների որոշակի դրույթներ, որոնք վերաբերում են համապատասխան Շոտլանդիայի և Ուելսի տարածաշրջանային օրենսդիր մարմինների գործառույթներին և ընտրություններին, պաշտպանված են այդ օրենսդիր մարմինների կողմից փոփոխություններից, եթե անդամների ընդհանուր թվի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը չի քվեարկում կողմ։ Շոտլանդիայի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթներն են<ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/46/section/31 Scotland Act 1998]</ref>՝ * Ո՞վ կարող է քվեարկել Շոտլանդիայի խորհրդարանական ընտրություններում * Շոտլանդիայի խորհրդարանի անդամների ընտրության համակարգը * Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրատարածքների թիվը * Յուրաքանչյուր ընտրատարածքի կողմից վերադարձված անդամների թիվը։ Ուելսի վերաբերյալ պաշտպանված դրույթները նույնն են, ինչ Շոտլանդիայում։ Բացի այդ, կան Ուելսին հատուկ երկու դրույթներ<ref name=":1" />՝ * Օրենսդիր մարմնի անվանումը * Ուելսի նախարար կամ Ուելսի նախարարի տեղակալ նշանակվելու թույլատրված անձանց թիվը։ Շոտլանդիայի խորհրդարանում պահանջվում է անդամների ընդհանուր թվի առնվազն երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայն՝ ''Մամուլի ինքնակարգավորման թագավորական խարտիան'' (''{{Lang-en|Royal Charter on Self-Regulation of the Press}}'') փոփոխելու կամ լուծարելու մասին որոշմանը հավանություն տալու համար<ref name="bbcpressregulation" /><ref name="independentpressregulation" />։ Սա հանդիսանում է Շոտլանդիայի օրենսդրության հատուկ պաշտպանված դրույթներից մեկը, որի նպատակն է ապահովել մամուլի ազատությունը և կանխել ընթացիկ կառավարող մեծամասնության կողմից լրատվամիջոցների կարգավորման կանոնների միակողմանի փոփոխությունը։ Քանի որ Շոտլանդիայի խորհրդարանն ունի 129 պատգամավոր, երկու երրորդի պահանջը նշանակում է, որ փոփոխությանը կողմ պետք է քվեարկի առնվազն 86 պատգամավոր (անկախ նրանից, թե քանի հոգի է ներկա դահլիճում կամ մասնակցում քվեարկությանը)։ ==== Տեղական ինքնակառավարման մարմիններ ==== [[Ուելս|Ուելսի]] գլխավոր խորհուրդները պարտավոր են բանաձև ընդունել երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ իրենց ընտրվող համակարգը փոխելու համար, որտեղ թույլատրվում են [[Հարաբերական մեծամասնական ընտրակարգ|հարաբերական մեծամասնության]] (''{{Lang-en|First-past-the-post}}'', FPTP) և մեկ փոխանցելի քվեի (''{{Lang-en|single transferable vote}}'') տարբերակները<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հունվարի 20 |title=Local Government and Elections (Wales) Act 2021 (2021 asc. 1): Voting systems for elections to principal councils |url=https://www.legislation.gov.uk/asc/2021/1/part/1/crossheading/voting-systems-for-elections-to-principal-councils |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Անգլիայի շրջանային խորհուրդները պարտավոր են երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ որոշում ընդունել՝ իրենց «ընտրական սխեման» փոխելու համար, այսինքն՝ յուրաքանչյուր սովորական ընտրություններում խորհրդականների որ համամասնությունն է ընտրվում, թույլատրելի համամասնություններն են՝ մեկ երրորդը, կեսը կամ բոլոր խորհրդականները<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հոկտեմբերի 30 |title=Local Government and Public Involvement in Health Act 2007 (2007 c. 28), part 2 chapter 1: Power of district councils in England to change electoral scheme |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2007/28/part/2/chapter/1 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 7 |website=[[legislation.gov.uk]] |publisher=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]]}}</ref>։ Լոնդոնի ասաամբլեան կարող է երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ վետո դնել [[Լոնդոնի քաղաքապետ|քաղաքապետի]] ռազմավարության նախագծերին<ref>{{Cite web |others=Expert Participation |title=Greater London Authority Act 1999 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1999/29/section/42B |access-date=2026-06-23 |website=www.legislation.gov.uk |language=en}}</ref>։ === Միավորված Ազգերի Կազմակերպություն === [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ|ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը]] բոլոր հարցերի վերաբերյալ պահանջում է անդամների որակյալ մեծամասնություն։ [[ՄԱԿ-ի կանոնադրություն|ՄԱԿ-ի կանոնադրության]] 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ Անվտանգության խորհրդի 15 անդամներից առնվազն ինը (այսինքն՝ երեք հինգերորդ որակյալ մեծամասնություն) պետք է քվեարկեն [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի բանաձև|բանաձևի]] նախագծի օգտին՝ այն ընդունելու համար։ Ավելին, բովանդակային բանաձևի դեպքում մշտական անդամներից ոչ մեկը ([[Չինաստան|Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն]], [[Ֆրանսիա]], [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի Դաշնություն]], [[Միացյալ Թագավորություն]] և [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներ]]) չի կարող քվեարկել առաջարկի դեմ, հակառակ դեպքում այն մերժվում է, ինչը նրանց տալիս է [[ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի վետոյի իրավունք|վետոյի իրավունք]], որը չի կարող չեղյալ հայտարարվել։ Ձեռնպահները չեն հաշվվում որպես դեմ ձայներ, ինչը թույլ է տալիս մշտական անդամներին արտահայտել իրենց անհամաձայնությունը բովանդակային բանաձևի վերաբերյալ՝ առանց այն վետոյի դնելու՝ քվեարկությունից ձեռնպահ մնալով։ Սակայն, քանի որ ընդունման որակյալ մեծամասնությունը սահմանում է, որ ձայները պետք է լինեն բանաձևի օգտին, ձեռնպահներն ու բացակայությունները կարող են համարվել բացասական ձայներ, եթե դրական ձայների թիվը իննից պակաս է։ [[Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեա|Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Գլխավոր ասամբլեան]] պահանջում է ներկաների որակյալ մեծամասնություն «շատ կարևոր հարցերի», ինչպիսիք են [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|Միավորված Ազգերի]] Կազմակերպությունում նոր անդամ պետությունների ընդունումը, քվեարկողներին: Կանոնադրության 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ սա նշանակում է, որ բանաձևի ընդունման համար քվեարկածների երկու երրորդը պետք է կողմ քվեարկի: Սա նշանակում է, որ ձեռնպահ քվեարկությունը և բացակայությունները որևէ ազդեցություն չունեն բանաձևի վրա, եթե ապահովված է քվորում: Միավորված Ազգերի Կազմակերպության համակարգում մնացած բոլոր քվեարկությունները կատարվում են ներկաների պարզ մեծամասնությամբ: === Միացյալ Նահանգներ === [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] պահանջում է որակյալ մեծամասնություն որոշակի նշանակալի գործողությունների իրականացման համար<ref>{{Cite book |last=Hudiburg |first=Jane A. |url=https://fas.org/sgp/crs/misc/98-778.pdf |title=Supermajority Votes in the House |date=2018 թ․ հուլիսի 24 |publisher=Congressional Research Service |location=Washington, DC |access-date=2018 թ․ սեպտեմբերի 8}}</ref>։ Սահմանադրության փոփոխությունները կարող են առաջարկվել երկու եղանակներից մեկով՝ [[ԱՄՆ Կոնգրես|Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսի]] յուրաքանչյուր մարմնի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնության ձայներով կամ Կոնգրեսի կողմից հրավիրված կոնվենցիայով՝ նահանգների երկու երրորդի (ներկայումս 34) դիմումով: Առաջարկվելուց հետո փոփոխությունը պետք է վավերացվի նահանգների երեք քառորդի (ներկայումս 38) կողմից (կամ նահանգային օրենսդիր մարմինների, կամ վավերացման կոնվենցիաների միջոցով, կախված նրանից, թե Կոնգրեսն ինչ «վավերացման եղանակ» կընտրի): Կոնգրեսը կարող է օրինագծեր ընդունել պարզ մեծամասնությամբ։ Եթե [[ԱՄՆ նախագահ|նախագահը]] [[Վետո|վետո է դնում]] օրինագծի վրա, Կոնգրեսը կարող է [[Վետո|չեղյալ հայտարարել]] վետոն երկու պալատների երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ։ Պայմանագիրը պետք է վավերացվի Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ՝ ուժի մեջ մտնելու համար։ Միացյալ Նահանգների Սահմանադրության քսանհինգերորդ փոփոխության 4-րդ բաժինը Կոնգրեսին դեր է տալիս նախագահի հաշմանդամության դեպքում: Եթե փոխնախագահը և նախագահի կաբինետի անդամների մեծամասնությունը հայտարարում են, որ նախագահը չի կարող կատարել այդ դերը, փոխնախագահը դառնում է նախագահի պաշտոնակատար: Նման հայտարարությունից հետո 21 օրվա ընթացքում (կամ, եթե Կոնգրեսը արձակուրդում է, երբ նախագահը հաշմանդամ է, Կոնգրեսի վերստին հավաքվելուց հետո 21 օրվա ընթացքում), Կոնգրեսը պետք է քվեարկի երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությամբ՝ հաշմանդամության հայտարարությունը շարունակելու համար։ Հակառակ դեպքում, նման հայտարարագրի ժամկետը լրանում է 21 օր անց, և այդ պահին նախագահը «կվերսկսի» պաշտոնի բոլոր լիազորությունների և պարտականությունների կատարումը։ 2025 թվականի հունվարի դրությամբ 4-րդ բաժինը երբեք չի կիրառվել։ Ներկայացուցիչների պալատը կարող է պարզ մեծամասնությամբ իմպիչմենտ հայտարարել դաշնային պաշտոնյայի (օրինակ՝ նախագահին, փոխնախագահին կամ դաշնային դատավորին) պաշտոնանկ անելու համար անհրաժեշտ է Սենատի երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությունը։ 1842 թվականին Ներկայացուցիչների պալատը չի կարողացել իմպիչմենտ հայտարարել նախագահ [[Ջոն Թայլեր|Ջոն Թայլերին]]։ 1868 թվականին Սենատը մեկ ձայն պակաս է հավաքել նախագահ [[Էնդրյու Ջոնսոն|Էնդրյու Ջոնսոնին]] պաշտոնանկ անելու համար՝ նրա իմպիչմենտից հետո։ 1999 թվականին [[Բիլ Քլինթոն|Բիլ Քլինթոնին]] [[Բիլ Քլինթոնի իմպիչմենտ|1998 թվականի իմպիչմենտից]] հետո պաշտոնանկ անելու ջանքերը մի փոքր պակաս են եղել պարզ մեծամասնությունից և 17 ձայն պակաս են եղել երկու երրորդ որակյալ մեծամասնությունից։ Իմպիչմենտի ընթացակարգը վերջին անգամ կիրառվել է 2021 թվականին, երբ նախագահ [[Դոնալդ Թրամփ|Դոնալդ Թրամփը]] երկրորդ անգամ [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|իմպիչմենտի]] [[Դոնալդ Թրամփի երկրորդ իմպիչմենտ|է ենթարկվել]] իր առաջին ժամկետի ընթացքում և հետագայում արդարացվել է։ Յուրաքանչյուր պալատ կարող է հեռացնել իր անդամներից մեկին երկու երրորդի որակյալ մեծամասնությամբ. վերջին անգամ դա տեղի է ունեցել, երբ Ներկայացուցիչների պալատը 2023 թվականին հեռացրել է Ջորջ Սանտոսին։ [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|ԱՄՆ Սահմանադրության]] 14-րդ փոփոխության 3-րդ հոդվածը (բաժինը) արգելում է անձին զբաղեցնել որևէ դաշնային կամ նահանգային պաշտոն (քաղաքացիական կամ ռազմական), եթե նախկինում՝ որպես Կոնգրեսի անդամ, ԱՄՆ պաշտոնյա կամ նահանգային օրենսդիր ու գործադիր մարմնի ներկայացուցիչ, ԱՄՆ Սահմանադրությանը հավատարիմ մնալու երդում տալուց հետո, ''«մասնակցել է դրա դեմ ուղղված խռովությանը կամ ապստամբությանը, կամ օգնություն ու աջակցություն է ցուցաբերել դրա թշնամիներին»։'' Այնուամենայնիվ, ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատները՝ Ներկայացուցիչների պալատը և Սենատը, կարող են ամբողջությամբ չեղարկել այս իրավական սահմանափակումը (իրավազրկումը)՝ յուրաքանչյուր պալատում անդամների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնության կողմ ձայնով։ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատում]] երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը կազմում է 100 սենատորից 67-ը, իսկ Ներկայացուցիչների պալատում՝ 435 կոնգրեսականից 290-ը (բոլոր տեղերի լրացված լինելու պարագայում)։ Սակայն, քանի որ սահմանադրական շատ քվեարկություններ հաշվարկվում են ոչ թե ընդհանուր անդամների թվից, այլ ներկա և քվեարկությանը մասնակցող պաշտոնյաներից, այս որակյալ մեծամասնությանն արժանանալու համար գործնականում հաճախ անհրաժեշտ չէ հենց 67 սենատորի կամ 290 ներկայացուցչի կողմ ձայնը։ Բացի սահմանադրական պահանջներից, Սենատի ներքին կանոնակարգը (22-րդ կանոնը) սովորական օրենսդրական նախագծերի դեպքում պահանջում է երեք հինգերորդի (3/5) բացարձակ մեծամասնություն՝ քննարկումը դադարեցնելու և վերջնական քվեարկությանն անցնելու (cloture) համար։ Սա միակ ընթացակարգային ճանապարհն է՝ արգելափակելու փոքրամասնության կիրառած տևական ձգձգման մարտավարությունը՝ [[Ֆիլիբաստեր|ֆիլիբաստերը]] (filibuster): Ներկայիս քաղաքական պրակտիկայում ֆիլիբաստերի սպառնալիքն անգամ ինքնաբերաբար կասեցնում է ցանկացած օրինագծի ընդունումը, որն ունի սենատորների 3/5-ից (այսինքն՝ 100-ից 60-ից) պակաս աջակցություն, եթե բոլոր տեղերը լրացված են: ==== Նահանգային կառավարություն ==== [[Պատկեր:US_governors_veto_override_majorities_map.svg|մինի|Կառավարչի օրենսդրական վետոն հաղթահարելու համար անհրաժեշտ է մեծամասնություն. {{legend|#ffcc00ff|բոլոր անդամների մեծամասնությունը}}{{legend|#5ed360ff|ներկա անդամների 3/5 մեծամասնությունը}} {{legend|#008000ff|բոլոր անդամների 3/5 մեծամասնություն}}{{legend|#2a7fffff|ներկա անդամների 2/3 մեծամասնությունը}}{{legend|#0044aaff|բոլոր անդամների 2/3 մեծամասնությունը}} {{legend|#808080ff|օրենսդիր մարմնի բոլոր անդամների համակցված 2/3 մեծամասնությունը}}]] [[Պատկեր:US_state_legislatures_by_majoritarian_operation.svg|մինի|Հարկերը բարձրացնելու համար անհրաժեշտ է որակյալ մեծամասնություն]] Միացյալ Նահանգների նահանգային օրենսդիր մարմինների համար, ''Մեյսոնի ձեռնարկում'' ասվում է. «Խորհրդակցական մարմինը չի կարող իր սեփական ակտով կամ կանոնակարգով պահանջել երկու երրորդի ձայներ որևէ գործողություն կատարելու համար, երբ սահմանադրությունը կամ վերահսկող մարմինը պահանջում է միայն մեծամասնության ձայներ: Օրինակ՝ երկու երրորդի ձայներ պահանջելը որևէ գործողություն կատարելու համար կնշանակեր անդամների մեկ երրորդից ավելի թվին տալ գործողությունը չեղյալ համարելու լիազորություն և հավասարազոր լինել մարմնի լիազորությունների փոքրամասնությանը փոխանցմանը»<ref>{{Cite book |last=Mason |first=Paul |url=http://archive.org/details/masonsm_mas_2000_00_6418 |title=Mason's manual of legislative procedure |date=2000 |publisher=Denver, Colo. : National Conference of State Legislatures |others=Georgetown University Law Library |isbn=978-1-58024-116-8}}</ref>: Որոշ նահանգներ սահմանադրական փոփոխության կամ օրենսդրական նախաձեռնության ընդունման համար պահանջում են որակյալ մեծամասնություն<ref>{{Cite web |title=Supermajority Vote Requirements |url=http://www.ncsl.org/research/elections-and-campaigns/supermajority-vote-requirements.aspx |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 31 |website=www.ncsl.org |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ ԱՄՆ շատ նահանգների սահմանադրություններ թույլ են տալիս կամ պահանջում են, որ մայր օրենքի փոփոխություններն առաջարկվեն նահանգի օրենսդիր մարմնի (խորհրդարանի) որակյալ մեծամասնության կողմից։ Այս առաջարկներն ուժի մեջ մտնելու համար սովորաբար պետք է վավերացվեն ընտրողների կողմից՝ հաջորդող մեկ կամ մի քանի ընտրությունների ժամանակ։ Օրինակ՝ Միչիգանի Սահմանադրության XII հոդվածի (1-ին բաժնի) համաձայն՝ նահանգի Օրենսդիր մարմնի յուրաքանչյուր պալատ կարող է առաջարկել սահմանադրական փոփոխություն, որը խորհրդարանում ընդունվելուց հետո պետք է ներկայացվի ժողովրդի հաստատմանը և վավերացվի ընտրողների պարզ մեծամասնությամբ՝ հաջորդ ընդհանուր կամ հատուկ նշանակված արտահերթ ընտրությունների ժամանակ<ref>{{Cite web |title=Article XII § 1 |url=http://www.legislature.mi.gov/(S(p22jjt45odksm455blth42nj))/mileg.aspx?page=getObject&objectName=mcl-Article-XII-1 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 30 |website=Constitution of Michigan of 1963 |publisher=Michigan Legislature}}</ref>։ ԱՄՆ նահանգների մեծ մասում նահանգի օրենսդիր մարմինն (խորհրդարանն) օժտված է նահանգապետի կիրառած վետոն շրջանցելու և օրինագիծն ուժի մեջ մտցնելու իրավասությամբ։ Այս գործընթացի համար նահանգների ճնշող մեծամասնությունում պահանջվում է երկու պալատների երկու երրորդի (2/3) որակյալ մեծամասնությունը (որոշ նահանգներում՝ բոլոր ընտրված անդամների, իսկ այլ նահանգներում՝ միայն նիստին ներկա և քվեարկողների թվից)<ref>{{Cite web |last=Shanton |first=Karen |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 28 |title=Wrapup of Veto Overrides in States with Veto-Proof Legislatures and Divided Government |url=http://www.ncsl.org/blog/2013/10/28/wrapup-of-veto-overrides-in-states-with-veto-proof-legislatures-and-divided-government.aspx |website=NCSL Blog |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, որոշ նահանգներում (օրինակ՝ [[Դելավեր]], [[Իլինոյս]], [[Կանզաս]], [[Մերիլենդ]], [[Հյուսիսային Կարոլինա]] և [[Ռոդ Այլենդ]]) սահմանված է ավելի մեղմ՝ երեք հինգերորդի (3/5) որակյալ մեծամասնության շեմը<ref>{{Cite book |last=Friedman |first=Dan |title=The Maryland State Constitution: A Reference Guide |publisher=Praeger |year=2006 |series=Reference Guides to the State Constitutions of the United States, No. 41 |page=75}}</ref><ref>{{Cite book |last=Lousin |first=Ann M. |title=The Illinois State Constitution |publisher=Oxford University Press |year=2011 |series=Oxford Commentaries on the State Constitutions of the United States |pages=119–21}}</ref><ref>{{Cite web |title=North Carolina State Constitution |url=http://www.ncga.state.nc.us/legislation/constitution/ncconstitution.html |access-date=2016 թ․ մայիսի 3}}</ref>։ Իսկ [[Միսիսիպի գետ|Միսիսիպի գետից]] արևելք գտնվող մի քանի նահանգներում, ինչպիսիք են [[Ալաբամա (նահանգ)|Ալաբաման]], [[Կենտուկի|Կենտուկին]] և [[Արևմտյան Վիրջինիա (նահանգ)|Արևմտյան Վիրջինիան]], վետոն հաղթահարելու համար բավարար է խորհրդարանի բոլոր անդամների բացարձակ (պարզ) մեծամասնության կողմ ձայնը։ Այսպես կոչված «հարկ վճարողների իրավունքների օրինագծի» օրենքների (նահանգային կանոնադրություններում կամ սահմանադրություններում, TABOR) տարածված դրույթներից մեկը նահանգային օրենսդիր մարմնում հարկերը բարձրացնելու համար որակյալ մեծամասնության քվեարկության պահանջն է: Նահանգային օրենսդիր մարմինների ազգային կոնֆերանսը 2010 թվականին հաղորդել է, որ տասնհինգ նահանգներ պահանջում են որակյալ մեծամասնության քվեարկություն (երկու պալատներում էլ՝ երեք հինգերորդ, երկու երրորդ կամ երեք քառորդ մեծամասնության ձայներ)՝ հարկերի որոշ կամ բոլոր բարձրացումներն ընդունելու համար<ref>{{Cite web |last=Waisanen |first=Bert |year=2010 |title=State Tax and Expenditure Limits—2010 |url=http://www.ncsl.org/research/fiscal-policy/state-tax-and-expenditure-limits-2010.aspx |publisher=National Conference of State Legislatures}}</ref>։ Ամենատարածվածը 2/3-ի շեմն է, որը գործում է 11 նահանգում, իսկ Կոլորադոն արգելում է հարկերի բարձրացումը առանց համաժողովրդական հանրաքվեի: == Միջազգային համաձայնագրեր == [[Հռոմի ստատուտ|Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրության]] հոդվածների մեծ մասի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում բոլոր մասնակից պետությունների համար միայն այն ժամանակ, երբ դրանց վավերացման կամ ընդունման փաստաթղթերը ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարին են հանձնում մասնակից պետությունների առնվազն յոթ ութերորդը (7/8)<ref name=":2">[https://scholarlycommons.law.case.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1266&context=jil Ambiguities in Articles 5(2), 121 and 123 of the Rome Statute]</ref>։ Փոփոխությունն ուժի մեջ է մտնում այս շեմն ապահովելուց ուղիղ մեկ տարի անց։ Եթե որևէ փոփոխություն ուժի մեջ է մտել 7/8-ի կանոնով, ապա այն մասնակից պետությունը, որը դեռ չի վավերացրել այդ փոփոխությունը, իրավունք ունի անմիջապես դուրս գալ Հռոմի կանոնադրությունից՝ առանց սովորական մեկամյա սպասման ժամկետի<ref>[https://treaties.un.org/doc/Publication/CN/2015/CN.707.2015-Eng.pdf AMENDMENTS ON THE CRIME OF AGGRESSION TO THE ROME STATUTE OF THE INTERNATIONAL CRIMINAL COURT KAMPALA, 11 JUNE 2010]</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Rome Statute of the International Criminal Court - FINAL CLAUSES |url=https://hrlibrary.umn.edu/instree/rome_statute_icc/Rome_ICC_part13.html |access-date=2026-06-23 |website=hrlibrary.umn.edu}}</ref>։ Ի տարբերություն ընդհանուր դրույթների, Կանոնադրության 5-րդ, 6-րդ, 7-րդ և 8-րդ հոդվածների փոփոխությունները (որոնք վերաբերում են ՄՔԴ իրավազորությանը, ցեղասպանությանը, մարդկության դեմ ուղղված և պատերազմական հանցագործություններին) չեն պահանջում 7/8-ի շեմը։ Այսպիսի փոփոխություններն ուժի մեջ են մտնում միայն այն պետությունների համար, որոնք անհատապես վավերացրել են դրանք (վավերացումից մեկ տարի անց)։ Այն երկրների նկատմամբ, որոնք չեն ընդունել փոփոխությունը, Դատարանը չի կարող իրականացնել իր իրավազորությունը տվյալ նոր հանցագործության մասով։ (Այս ճանապարհով են ուժի մեջ մտել, օրինակ, 2010 թվականի Կամպալայի փոփոխությունները՝ ագրեսիայի հանցագործության վերաբերյալ)<ref name=":2" />։ Միջազգային քրեական դատարանի կառավարմանը և կազմակերպչական հարցերին վերաբերող հոդվածների փոփոխությունները կարող են ընդունվել Մասնակից պետությունների ասամբլեայի կողմից՝ անդամների երկու երրորդի (2/3) ձայներով և ուժի մեջ են մտնում բոլորի համար ընդունումից կես տարի անց՝ առանց պետությունների կողմից առանձին վավերացման ընթացակարգի։ Իսկ յոթ ութերորդի (7/8) որակյալ մեծամասնության խիստ շեմը վերաբերում է այդ ընդունված փոփոխությունների ուժի մեջ մտնելուն (վավերացմանը)<ref name=":3" />։ == Տես նաև == * [[Միաձայնություն (քվեարկություն)|Միաձայնություն]] * [[Կոնսենսուս]] * [[Լռության պարույր]] * [[Կրկնակի մեծամասնություն]] * [[Քվեարկություն Եվրոպական Միության խորհրդում]]․ նկարագրվում է այդ մարմնում «որակյալ մեծամասնության քվեարկության» պահանջը։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Եվրախորհուրդ]] [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Ժողովրդավարություն]] [[Կատեգորիա:Իրավական եզրեր]] [[Կատեգորիա:Խորհրդարանական ընթացակարգեր]] [[Կատեգորիա:Կազմակերպական վարքագիծ]] [[Կատեգորիա:Կորպորատիվ իրավունք]] [[Կատեգորիա:Որոշումների կայացում]] [[Կատեգորիա:Պետության և իրավունքի տեսություն]] [[Կատեգորիա:Սահմանադրական իրավունք]] [[Կատեգորիա:Քաղաքագիտություն]] [[Կատեգորիա:Քվեարկություն]] fmge2byqxp3m21r7az2b0w13en6ffgj 1 1332381 10806639 10796667 2026-06-30T09:28:18Z Ապատ63 36683 Ապատ63 տեղափոխեց էջը «[[Քննարկում:Որակյալ մեծամասնություն]]»-ից «[[Քննարկում:Խորհրդարանական մեծամասնություն]]»: այլ անվանում․ հոդվածում խոսվում է նաև Կայուն՝ 2/3, Որակյալ՝ 3/5 և այլն մեծամասնությունների մասին տարբեր երկներում 10796667 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Supermajority|1359829534|10796196|2026 թվականի հունիսի 22}} {{Վիքիպեդիան հանուն ընտրության ազատության 2026/հոդված}} 2cnrzsy8izyrld4ietqlpei7trqm3nb 2 1332383 10806299 10805646 2026-06-29T12:54:16Z Յան 140805 /* Կարիերայի ստատիստիկա */ 10806299 wikitext text/x-wiki '''Խուլիան Անդրես Կինյոնես''' (ծնվել է 1997 թվականի մարտի 24-ին) պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, որը խաղում է որպես համարձակվող կամ կիսապաշտպան Սաուդյան Արաբիայի Պրո Լիգայի Ալ-Քադիսա ակումբում։ Ծնվել է Կոլումբիայում, սակայն ներկայացնում է [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը]]<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/38856900/mexico-call-colombia-dual-national-quinones-first|title=Mexico call up Colombia dual-national Quinones for first time|publisher=ESPN|date=9 November 2023}}</ref>։ ==Ակումբային կարիերա== ===Վաղ կարիերա === Կինյոնեսը իր կարիերան սկսել է Կոլումբիայի Կալի քաղաքում գտնվող սիրողական Futbol Paz ակումբում։ 2014-2015 թվականների մրցաշրջանում 38 խաղում խփոել է 50 գոլ, որից հետո մեքսիկական Tigres UANL ակումբը նրան հրավիրել է իրենց մինչև U-20 տարեկան թիմ<ref>{{cite web|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/futbol-paz-semillero-tigres-encontro-joya-colombiana|title=Futbol Paz, el semillero donde Tigres encontró a una joya colombiana|publisher=Mediotiempo|language=es|date=1 April 2020}}</ref>։ Clausura 2016 մրցաշարի ընթացքում, Կինյոնեսը վարձավճարով տեղափոխվեց Վենադոս Ascenso MX ակումբ։ Նա իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշեց 2016 թվականի հունվարի 19-ին՝ Cruz Azul-ի դեմ Copa MX-ի խաղում դառնալով 2 գոլի հեղինակ։ 2017 թվականի հունիսին, Կինյոնեսը մեկ տարով վարձավճարով միացավ Lobos BUAP ակումբին։ 2017 թվականի Apertura մրցաշրջանում դարձավ առաջնության երրորդ լավագույն ռմբարկուն՝ խփելով 9 գոլ։ Նրա հաջող ելույթները շարունակվեցին նաև 2018 թվականի Clausura մրցաշրջանում, որտեղ նա խփեց ևս 8 գոլ։ 2018 թվականի Apertura մրցաշրջանի համար վերադարձավ 2018 Lobos BUAP-ում ունեցած տպավորիչ ելույթներին, գլխավոր մարզիչ Ռիկարդո Ֆերետին նրան հիմնական կազմում չէր ներառում և պահում էր թիմի երկրորդ պլանում։ ===Ատլաս === 2021 թվականի հունիսին, Կինյոնեսը մեկ տարվա վարձավճարով միացավ Ատլաս ակումբին<ref>{{cite web|url=https://mexico.as.com/mexico/2021/06/16/futbol/1623874385_823779.html|title=Atlas anuncia oficialmente la llegada de Julián Quiñones |publisher=Diario AS México|language=es|date=16 June 2021}}</ref>։ 6 ամիս անց, տեղափոխվեց մշտական, երբ ակումբը ամբողջությամբ ստացավ ֆուտբոլիստի տրանսֆերը<ref>{{cite web|url=https://mexico.as.com/mexico/2022/01/08/futbol/1641601046_737762.html|title=Atlas compra a Quiñones, Reyes y Garnica|publisher=Diario AS México|language=es|date=7 January 2022}}</ref>։ Կինյոնեսը Ատլասի կազմում պատմական հաջողության հասավ՝ նվաճելով 2 անընդմեջ չեմպիոնական տիտղոս և վերջ դնելով ակումբի 70-ամյա տիտղոսազուրկ շրջանին։ ===Ամերիկա=== 2023 թվականի հուլիսին, América ակումբը համաձայնության եկավ Ատլաս ակումբի հետ՝ Կինյոնեսին թիմ հրավիրելու համար<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/12260958/julian-quinones-refuerzo-de-america-para-el-apertura-2023-oficial|title=Oficial: Julián Quiñones, refuerzo de América para el Apertura 2023|publisher=ESPN México|language=es|date=3 July 2023}}</ref>։ Ակումբում անցկացրած կարճ ժամանակահատվածում նա նվաճեց ևս երկու լիգայի տիտղոս՝ իր անձնական չեմպիոնական տիտղոսների թիվը հասցնելով վեցի։ ===Ալ-Քադսիա=== 2024 թվականի հունիսին, Կինյոնեսը միացավ Սաուդյան Արաբիայի Պրոֆեսիոնալ Լիգայի «Ալ-Քադիսիա» ակումբին՝ ըստ տեղեկությունների 16 միլիոն դոլար տրանսֆերի դիմաց՝ դառնալով մեքսիկական ակումբի կողմից երբևէ վաճառված ամենաթանկ ֆուտբոլիստը<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/13807865/america-julian-quinones-baja-oficial|title=América anunció la salida de Julián Quiñones de forma oficial |publisher=ESPN México|language=es|date=20 June 2024}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2024-06-21 |title=La millonaria cifra que recibió América por la venta de Julián Quiñones |url=https://www.infobae.com/mexico/deportes/2024/06/21/la-millonaria-cifra-que-recibio-america-por-la-venta-de-julian-quinones/ |access-date=2025-12-25 |website=infobae |language=es-ES}}</ref>։ Նա 2024-25 թվականների մրցաշրջանն ավարտեց 20 գոլով։ 2026 թվականի մայիսի 21-ին, հեթ-տիկի հեղինակ դարձավ «Ալ-Իթթիհադի» նկատմամբ 5-1 հաշվով արտագնա հաղթանակում՝ 2025-26 մրցաշրջանն ավարտելով որպես առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 33 գոլով, վերջին տարում շրջանցելով Իվան Տոնեյին<ref>{{cite web |last=Mahmoud |first=Khaled |url=https://www.goal.com/en/lists/cristiano-ronaldo-and-ivan-toney-beaten-to-saudi-pro-league-golden-boot-by-mexico-striker-in-huge-surprise/blt07f7d7ce358dfde2 |title=Cristiano Ronaldo & Ivan Toney beaten to Saudi Pro League Golden Boot by Mexico striker in huge surprise |publisher=Goal.com |date=21 May 2026 }}</ref>։ Մայիսի 25-ին, Կինյոնեսը երկարաձգեց պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2029 թվականը<ref>{{Cite web |title=AlQadsiah Renews Julián Quiñones’ Contract Until 2029 as Part of Its Ambitious Project |url=https://alqadsiah.com/en/posts/alkadsy-ygdd-aakd-golyan-ht-2029-astmrara-llmshroaa-altmoh |access-date=2026-05-25 |publisher=Al-Qadsiah Saudi Football Club}}</ref>։ ==Միջազգային կարիերա== ===Կոլոմբիա=== [[File:Julián_Quiñones.jpg|thumb|Quiñones playing for [[Colombia national under-20 football team|Colombia U20]] in 2017]] Կինյոնեսը երտիասարդական մակարդակում ներկայացրեց Կոլումբիան՝ նախ մասնակցելով 2017 թվականի Հարավային Ամերիկայի մինչև 20 տարեկանների առաջնությանը, ապա 2018 թվականի Կենտրոնական Ամերիկայի և Կարիբյան խաղերին։ Սակայն 2023 թվականի մայիսին հրաժարվեց ընդունել Կոլումբիայի ազգային հավաքականի հրավերը՝ նշելով, որ իր ունեցած ամեն ինչի համար պարտական է Մեքսիկային<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/co/2023/08/17/64dde69be2704ee3aa8b45e3.html|title=Julián Quiñones rechazó ir con la Selección Colombia|language=Spanish|date=17 August 2023|website=Marca Colombia}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.elcolombiano.com/deportes/futbol/julian-quinones-explica-por-que-rechazo-a-la-seleccion-colombia-y-representa-a-mexico-pa23109677|title="Ni leí la carta": Julián Quiñones rompió el silencio y explicó por qué prefirió representar a México en vez de Colombia|language=Spanish|date=13 November 2023|website=El Colombiano}}</ref>։ ===Մեքսիկա=== 2023 թվականի սեպտեմբերին, Կինյոնեսը միացավ Մեքսիկայի ազգային հավաքականի՝ ավելի վաղ արդեն հայտարարելով երկիրը ներկայացնելու իր մտադրության մասին<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/soccer/julian-quinones-set-to-train-with-mexican-national-team-n/|title=Julián Quiñones set to train with Mexican National Team|publisher=Diario AS|date=3 September 2023}}</ref>։ 2023 թվականի հոկտեմբերին ավարտեց քաղաքացիություն ստանալու գործընթացը, իսկ հաջորդ ամիս ստացավ իր առաջին հրավերը ազգային հավաքական<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/soccer/julian-quinones-eligible-to-play-for-mexico-when-and-against-whom-could-he-make-his-debut-n/|title=Julián Quiñones eligible to play for Mexico|publisher=Diario AS|date=12 October 2023}}</ref><ref>{{cite web |date=9 November 2023 |title=Selección Mexicana revela lista con Julián Quiñones como novedad |url=https://www.espn.com.mx/futbol/selecciones/nota/_/id/12849335/seleccion-mexicana-lista-jugadores-convocatoria-julian-quinones-honduras |publisher=ESPN México}}</ref>։ Կինյոնեսը իր նորամուտը նշեց ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգայում՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին Հոնդուրասի դեմ խաղում<ref>{{cite web|url= https://www.marca.com/mx/futbol/seleccion-mx/2023/11/18/65583189268e3e22438b4589.html|title=¿Cómo le fue a Julián Quiñones en su debut con México ante Honduras?|language=Spanish|date=17 November 2023|website=Marca}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց 2024 թվականի մարտի 21-ին՝ ԿՈՆԿԱԿԱՖ Ազգերի լիգայի կիսաեզրափակչում [[Պանամա|Պանամայի]] դեմ հանդիպման ժամանակ՝ 43-րդ րոպեին դառնալով խաղի 2-րդ գոլի հեղինակը։ Մեքսիկան ի վերջո հաղթեց հանդիպումը 3-0 հաշվով<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/690323 |title=Mexico ease past Panama to advance to National League final |publisher=ESPN |date=22 March 2024 }}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 11-ին, Կինյոնեսը խփեց 2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության առաջին գոլը՝ օգնելով Մեքսիկային 2-0 հաշվով հաղթել Հարավային Աֆրիկային<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-06-11 |title=Quinones stars as Mexico start in style |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/mexico-south-africa-highlights-match-report |access-date=2026-06-11 |publisher=[[FIFA]]}}</ref><ref>{{cite web |last=Anderson |first=Kari |url=https://sports.yahoo.com/soccer/article/mexicos-julian-quinones-nets-first-goal-of-2026-world-cup-with-clinical-nutmeg-in-2-0-win-over-south-africa-194921967.html |title=Mexico's Julián Quiñones nets first goal of 2026 World Cup with clinical nutmeg in 2-0 win over South Africa |publisher=Yahoo! Sports |date=11 June 2026 }}</ref>։ Խաղից հետո, նա ճանաչվեց հանդիպման լավագույն ֆուտբոլիստ<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/mexico-south-africa-highlights-match-report|title=Quinones stars as Mexico start in style|date=12 June 2026|access-date=12 June 2026|language=en}}</ref>։ ==Կարիերայի ստատիստիկա== ===Ակումբ=== {{updated|2026 թվականի մայիսի 21-ի կայացած խաղի}}<ref name="Soccerway">{{Soccerway|id=431497|name=Julián Quiñones|access-date=24 June 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ակումբային ելույթներն ու գոլերը՝ ըստ մրցաշրջանի և մրցաշարի !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Տարի !colspan="3"|Լիգա !colspan="2"|Ազգային գավաթ{{efn|Includes [[Copa MX]], [[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]]}} !colspan="2"|Մայրցամաքային !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Վենադոս վարձավճարով |2015–16 |Մեքսիկայի 2-րդ դիվիզոին |14||3||6||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||20||6 |- |rowspan="5"|«Տիգրես» ֆուտբոլային ակումբ |2016–17 |[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն]] |7||0||0||0||3{{efn|name=CCC|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}}||1||colspan="2"|—||10||1 |- |2018–19 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |25||6||4||1||6{{efn|name=CCC}}||2||colspan="2"|—||35||9 |- |2019–20 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |4||0||colspan="2"|—||2{{efn|name=CCC}}||0||colspan="2"|—||6||0 |- |2020–21 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |23||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|name="FCW"|Appearance in [[FIFA Club World Cup]]}}||0||24||2 |- !colspan="2"|Total !59!!8!!4!!1!!11!!3!!1!!0!!75!!12 |- |BUAP համալսարանական ֆուտբոային ակումբ (վարձավճարով) |2017–18 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |28||17||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||28||17 |- |rowspan="3"|Ատլաս |2021–22 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |43||14||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|Appearance in [[Supercopa MX]]}}||1||44||15 |- |2022–23 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |35||18||colspan="2"|—||3{{efn|name=CCC}}||3||1{{efn|Appearance in [[Campeones Cup]]}}||0||39||21 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !78!!32!!colspan="2"|—!!3!!3!!2!!1!!83!!36 |- |Ամերիկա ակումբ |2023–24 |Մեքսիկայի ֆուտբոլի առաջնություն |41||18||colspan="2"|—||7{{efn|name=CCC}}||3||4{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]}}||2||52||23 |- |rowspan="3"|Ալ-Քադսիա ակումբ |2024–25 |Սաուդյան Արաբիայի պրոֆոսիոնալ լիգա |28||20||5||5||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||25 |- |2025–26 |Սաուդյան Արաբիայի պրոֆեսիոնալ լիգա |31||33||3||4||colspan="2"|—||1{{efn|Appearances in [[Saudi Super Cup]]}}||0||35||37 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !59!!53!!8!!9!!colspan="2"|—!!1!!0!!68!!62 |- !colspan="3"|Ընդհանուր կարիերա !278!!129!!18!!13!!21!!9!!8!!3!!325!!154 |} ===Միջազգային=== {{updated|2026 թվականի հունիսի 26-ի խաղի }}<ref name="Soccerway" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ազգային հավաքականում անցկացրած խաղերն ու խփած գոլերը՝ ըստ տարվա !Ազգային թիմ!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="4"|[[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] |2023||2||0 |- |2024||8||2 |- |2025||8||0 |- |2026||6||1 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!24!!3 |} ''Հաշիվների և արդյունքների ցանկում առաջինը նշված է Մեքսիկայի խփած գոլերի քանակը, իսկ հաշվի սյունակում ներկայացված է հաշիվը Կինյոնեսի յուրաքանչյուր գոլից հետո։'' {| class="wikitable sortable" |+ List of international goals scored by Julián Quiñones !scope="col"|No. !scope="col"|Date !scope="col"|Venue !scope="col"|Cap !scope="col"|Opponent !scope="col"|Score !scope="col"|Result !scope="col"|Competition !scope="col" class="unsortable"|{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |style="text-align:center"|1 |{{dts|21 March 2024}} |[[AT&T Stadium]], [[Arlington, Texas|Arlington]], United States |style="text-align:center"|3 |{{fb|PAN}} |align=center|2–0 |align=center|3–0 |[[2024 CONCACAF Nations League Finals]] |<ref>{{cite web|title=PANAMA VS. MEXICO 0 - 3|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/03/22/nc-america/concacaf-nations-league/panama/mexico/4263323/|website=Soccerway|access-date=24 June 2024}}</ref> |- |style="text-align:center"|2 |{{dts|8 June 2024}} |[[Kyle Field]], [[College Station, Texas|College Station]], United States |style="text-align:center"|5 |{{fb|BRA}} |align=center|1–2 |align=center|2–3 |[[Friendly (association football)|Friendly]] | |- |style="text-align:center"|3 |{{dts|11 June 2026}} |[[Estadio Azteca]], [[Mexico City]], Mexico |style="text-align:center"|23 |{{fb|RSA}} |align=center|1–0 |align=center|2–0 |[[2026 FIFA World Cup]] |<ref name=":0" /> |} ==Պարգևներ== '''Tigres UANL''' *[[Liga MX]]: [[2016–17 Liga MX season#Torneo Apertura|Apertura 2016]], [[2018–19 Liga MX season#Torneo Clausura|Clausura 2019]] *[[CONCACAF Champions League]]: [[2020 CONCACAF Champions League|2020]] '''Ատլաս''' *[[Liga MX]]: [[2021–22 Liga MX season#Torneo Apertura|Apertura 2021]], [[2021–22 Liga MX season#Torneo Clausura|Clausura 2022]] *[[Campeón de Campeones]]: [[2022 Campeón de Campeones|2022]] '''Ամերիկա''' *[[Liga MX]]: [[2023–24 Liga MX season#Torneo Apertura|Apertura 2023]],<ref>{{cite web | last=Hernandez | first=Cesar | title=Club América extends Liga MX record to 14 titles after defeating Tigres | website=ESPN | date=18 December 2023 | url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/690858 | access-date=19 December 2023}}</ref> [[2023–24 Liga MX season#Torneo Clausura|Clausura 2024]]<ref>{{cite web | last=Hernandez | first=Cesar | title=América secure back-to-back Liga MX titles with win over Cruz Azul | website=ESPN | date=27 May 2024 | url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=702650 | access-date=28 May 2024}}</ref> *[[Campeón de Campeones]]: [[2024 Campeón de Campeones|2024]] '''Կոլոմբիա''' *[[Football at the Central American and Caribbean Games|Central American and Caribbean Games]]: [[Football at the 2018 Central American and Caribbean Games – Men's tournament|2018]] '''Մեքսիկա''' *[[CONCACAF Gold Cup]]: [[2025 CONCACAF Gold Cup|2025]]<ref>{{Cite web |title=United States 1-2 Mexico: Mauricio Pochettino's side beaten in Gold Cup final |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4nj815ep1t |access-date=2025-07-07 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> *[[CONCACAF Nations League]]: [[2025 CONCACAF Nations League Finals|2024–25]]<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-03-24 |title=Mexico win first Nations League final thanks to Raúl Jiménez double |url=https://www.theguardian.com/football/2025/mar/24/mexico-concacaf-nations-league-panama-raul-jimenez#:~:text=Ra%C3%BAl%20Jim%C3%A9nez%20scored%20his%20second,tournament%20for%20the%20first%20time. |access-date=2025-03-24 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> '''Անհատական''' *[[Football at the Central American and Caribbean Games|Central American and Caribbean Games]] Top Scorer: [[Football at the 2018 Central American and Caribbean Games – Men's tournament|2018]] *[[Liga MX]] Best XI: [[2021–22 Liga MX season#Torneo Clausura|Clausura 2022]] *[[Liga MX]] Best Offensive Midfielder: [[2021–22 Liga MX season|2021–22]] *[[Liga MX]] All-Star: [[2022 MLS All-Star Game|2022]]<ref>{{cite web|title=LIGA MX announces roster for 2022 MLS All-Star Game at Allianz Field|url=https://www.mlssoccer.com/news/liga-mx-announces-roster-for-2022-mls-all-star-game-at-allianz-field|website=Major League Soccer|access-date=10 August 2022|date=19 July 2022}}</ref> *[[Club América]] Top Scorer: [[2023–24 Club América season|2023–24]] *[[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]] Top Scorer: [[2024–25 King's Cup (Saudi Arabia)|2024–25]] *[[Saudi Pro League]] Top Scorer: [[2025–26 Saudi Pro League|2025–26]]<ref>{{Cite web |date=23 May 2026 |title=2025-26 SPL Awards winners: Felix, Jesus, Al Juwayr, Al Elewa honoured |url=https://www.spl.com.sa/en/news/1069886/2025-26-rsl-awards-winners-felix-jesus-al-juwayr-al-elewa-celebrated |access-date=24 May 2026 |website=Saudi Pro League}}</ref> * [[2026 FIFA World Cup]] Superior Player of the Match award: (Mexico x South Africa)<ref name="superior_player_match_fifa_2026">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/michelob-ultra-superior-player-of-match-winner |title=Michelob Ultra Superior Player of the Match - every winner |website=FIFA |publisher=Fédération Internationale de Football Association (FIFA) |date=2026-06-11 |language=en |access-date=2026-06-15 }}</ref> ==Ծանոթագրություններ== {{Reflist}} ==Արտաքին հղումներ== * {{Liga MX player|111155|Julián Andrés Quiñones Quiñones}} * {{Soccerway}} {{S-start}} {{s-sports}} {{succession box|before=[[Enner Valencia]]|title=[[FIFA World Cup]] opening goal|years=[[2026 FIFA World Cup|2026]]|after=Incumbent}} {{s-end}} {{Navboxes |title=Mexico squads |bg = #016549 |fg = White |bordercolor =#CE1126 |list1= {{Mexico squad 2024 Copa América}} {{Mexico squad 2025 CONCACAF Gold Cup}} {{Mexico squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{Navboxes | title = Awards | bg = gold | fg = navy | list = {{2021–22 Liga MX Best XI}} {{Saudi Professional League top scorers}} }} lxz4hlg5d5grr94vc90m4y9yl1oivs1 2 1332391 10806289 10800371 2026-06-29T12:08:48Z Դավթաշենցի 158104 10806289 wikitext text/x-wiki Բարև Ձեզ, ես Դավթաշենցին եմ։ {{Մասնակից/Հայ}} {{Մասնակից/Հոդվածների տոկոսային հաշվիչ|10}} {{Մասնակից/Ներդրումների տոկոսային հաշվիչ|386}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Հայաստան}} {{Կաղապար:Մասնակից/Արվեստ}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Աշխարհագրություն}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Պատմություն}} a6j4uym6u9o9kinppjll6kifaaju0cp 10806466 10806289 2026-06-29T19:55:33Z Դավթաշենցի 158104 10806466 wikitext text/x-wiki Բարև Ձեզ, ես Դավթաշենցին եմ։ {{Մասնակից/Հայ}} {{Մասնակից/Հոդվածների տոկոսային հաշվիչ|11}} {{Մասնակից/Ներդրումների տոկոսային հաշվիչ|428}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Հայաստան}} {{Կաղապար:Մասնակից/Արվեստ}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Աշխարհագրություն}} {{Կաղապար:Մասնակից/Հետաքրքրություն:Պատմություն}} o63f0mfc0h9w7m16wg4o1nejzt8opxj 2 1332419 10806625 10797781 2026-06-30T09:11:14Z Մարի Պոդոսյան 173166 /* */ 10806625 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Goss '''Ստյուարտ Ռիկարդո Գոս''' (ծնված՝ 2 ապրիլի, 1994թ.) հարավաֆրիկացի ֆուտբոլիստ, ով դարպասապահ է խաղում Հարավաֆրիկյան Պրեմիեր դիվիզիոնի «ՍուպերՍպորտ Յունայթեդ» ակումբում՝ վարձավճարով Մամելոդի Սանդաունսից և Հարավաֆրիկյան ազգային հավաքականից<ref name="soccerway">{{Soccerway|ricardo-goss/295153|accessdate=3 October 2020}}</ref>։ Գոսը իր ավագ կարիերան սկսել է Լամոնտվիլ «Գոլդեն Արրոուս»-ում և խաղացել է «Ռեալ Քինգս»-ում և «Բիդվեստ Ուիթս»-ում, նախքան 2020 թվականին Մամելոդի Սանդաունս միանալը։ '''Stuart Ricardo Goss''' (born 2 April 1994) is a South African [[Association football|soccer]] player who plays as a [[Goalkeeper (association football)|goalkeeper]] for [[South African Premier Division]] club [[SuperSport United F.C.|SuperSport United]] on loan from [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] and the [[South Africa national football team|South Africa national team]]. Goss started his senior career [[Lamontville Golden Arrows F.C.|Lamontville Golden Arrows]] and had spells at [[Real Kings F.C.|Real Kings]] and [[Bidvest Wits F.C.|Bidvest Wits]] before joining [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] in 2020. == Վաղ և անձնական կյանք == Գոսը ծնվել է Դուրբանում և մեծացել Չեստերվիլում<ref>{{Cite web |last=Fakude |first=Ernest |date=24 June 2020 |title=Ricardo Goss not worried about Mamelodi Sundowns goalkeeper competition |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/ricardo-goss-not-worried-about-mamelodi-sundowns-goalkeeper-competition/680361 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref><ref name="faith">{{Cite news |last=Ndebele |first=Sihle |date=9 June 2019 |title=Keeping Faith in mom makes Wits goalkeeper Ricardo Goss a real man |language=en-ZA |work=[[The Sowetan]] |url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/sport/2019-06-09-keeping-faith-in-mom-makes-wits-goalkeeper-ricardo-goss-a-real-man/ |access-date=3 October 2020}}</ref>։ Նրա մայրը՝ Ֆեյթը, միայնակ մայր էր, իսկ Ռիկարդոն երբեք չի հանդիպել իր հորը<ref name="faith" />։ Goss was born in [[Durban]] and grew up in [[Chesterville, KwaZulu-Natal|Chesterville]]. His mother Faith was a single mother and Ricardo has never met his father. == Ակումբային կարիերա == === Լամոնտվիլի «Ոսկե նետեր» === Նա Լամոնտվիլ Գոլդեն Արրոուսի կազմում իր նորամուտը նշեց 2013 թվականի մայիսի 1-ին՝ Մորոկա Սվոլոուսի դեմ խաղում 4-1 հաշվով պարտության ժամանակ<ref name="soccerway" /><ref name="golden arrows debut">{{Cite web |date=10 May 2013 |title=Golden Arrows coach Manqoba Mngqithi has praised young goalkeeper Ricardo Goss |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/golden-arrows-coach-manqoba-mngqithi-has-praised-young-goalkeeper-ricardo-goss/543366 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Չնայած 4-1 հաշվով պարտությանը, մարզիչ Մանքոբա Մնգքիթին գովաբանեց Գոսի խաղը՝ ասելով. «Անկեղծ ասած, ես բավականին տպավորված էի Ռիկարդոյով այդ օրը, բայց հանգամանքները նրա օգտին չէին»<ref name="golden arrows debut" />։ He made his debut for [[Lamontville Golden Arrows F.C.|Lamontville Golden Arrows]] on 1 May 2013 in a 4–1 defeat to [[Moroka Swallows F.C.|Moroka Swallows]]. Despite the 4–1 defeat, manager [[Manqoba Mngqithi]] was complimentary of Goss' performance, saying "To be honest, I was quite impressed with Ricardo on the day but the circumstances were not favouring him." Ընդհանուր առմամբ, նա «Գոլդեն Ռեյս»-ի կազմում անցկացրել է ընդամենը 2 խաղ լիգայում, նախքան 2017 թվականին ակումբը լքելը<ref name="soccerway" />։ In total, he made just 2 league appearances for Golden Arrows before leaving the club in 2017. === Իրական թագավորներ === 2017 թվականի հուլիսին նա միացավ «Ռեալ Քինգսին» երկամյա պայմանագիր կնքելով<ref>{{Cite web |date=12 July 2017 |title=Ricardo Goss leaves Golden Arrows for Real Kings |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/psl-transfer-news/ricardo-goss-leaves-golden-arrows-for-real-kings/580649 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Նա 2017–18 մրցաշրջանում խաղաց «Ռեալ Քինգսի» կազմում Ազգային Առաջին Դիվիզիոնի բոլոր 30 լիգայի խաղերը, որտեղ թիմը զբաղեցրեց չորրորդ տեղը<ref name="soccerway" /><ref name="kickoff wits" />։ In July 2017, he joined [[Real Kings F.C.|Real Kings]] on a two-year deal. He played all 30 league games for Real Kings in the [[National First Division]] across the 2017–18 season, as they finished fourth. === Բիդվեստ Ուիթս === Գոսը միացել է Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր դիվիզիոնի «Բիդվեստ Ուիթս» թիմին 2018 թվականի օգոստոսին<ref name="kickoff wits">{{Cite web |last=Madlala |first=Robin-Duke |date=15 August 2018 |title=Bidvest Wits sign ex-Golden Arrows goalkeeper Ricardo Goss from Real Kings |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/psl-transfer-news/bidvest-wits-sign-ex-golden-arrows-goalk/591807 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Նա 2018–19 մրցաշրջանում<ref name="soccerway" /> հինգ անգամ խաղացել է Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր դիվիզիոնում։[2] Նա 2020 թվականի մարտին որակազրկվել է ութ խաղով՝ 2020 թվականի հունվարի 18-ին «Քեյփթաուն Սիթիի» դեմ 2–0 հաշվով պարտության ժամանակ մրցավարին հարձակվելու համար<ref>{{Cite news |last=Baleka |first=Mihlali |date=22 March 2020 |title=Clever Boy Goss learns tough lesson on handling emotions |language=en |work=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |url=https://www.iol.co.za/sport/soccer/psl/clever-boy-goss-learns-tough-lesson-on-handling-emotions-45349393 |access-date=3 October 2020}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, նա 2019–20 մրցաշրջանում «Բիդվեստ Ուիթսի» կազմում անցկացրել է 19 խաղ լիգայում<ref name="soccerway" />։ Goss joined [[South African Premier Division]] side [[Bidvest Wits F.C.|Bidvest Wits]] in August 2018. He appeared five times in the [[South African Premier Division]] across the 2018–19 season. He received an eight-match ban in March 2020 for assaulting the referee in a 2–0 defeat to [[Cape Town City F.C. (2016)|Cape Town City]] on 18 January 2020. In total, he made 19 league appearances for Bidvest Wits across the 2019–20 season. === Մամելոդի Սանդաունս === 2020 թվականի սեպտեմբերին նա միացավ Մամելոդի Սանդաունսին հինգ տարվա պայմանագրով<ref>{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Ricardo Goss eyes Caf Champions League title with Sundowns |url=https://global.fourfourtwo.com/news/ricardo-goss-eyes-caf-champions-league-title-with-sundowns |access-date=3 October 2020 |website=[[FourFourTwo]] |language=en}}</ref><ref name="Sundowns goal.com">{{Cite web |last=Ditlhobolo |first=Austin |date=26 September 2020 |title=Mamelodi Sundowns confirm signing of Goss, Domingo and Motupa |url=https://www.goal.com/en-ng/news/mamelodi-sundowns-confirm-signing-of-goss-domingo-and-motupa/gbrtz5ws75y11ff9ox05jjkiw |access-date=3 October 2020 |website=[[Goal (website)|Goal]]}}</ref>։ Մամելոդի Սանդաունսի հետ պայմանագիր կնքելուն ի պատասխան՝ Գոսն ասաց. «Ինձ համար մանկության երազանք է եղել միանալ ակումբին»<ref name="Sundowns goal.com" />։ Մինչև 2021 թվականի փետրվարը Գոսը նշեց իր նորամուտը ակումբի կազմում, որը տեղի ունեցավ Նեդբանկի գավաթի շրջանակներում Ստելենբոսի դեմ տարած հաղթանակի ժամանակ, քանի որ Դենիս Օնյանգոն և Քենեդի Մվինեն հաճախ նախընտրելի էին մարզչի կողմից<ref>{{Cite web|url=https://sundownsfc.co.za/i-have-been-working-hard-getting-ready-for-when-i-get-the-chance-goss/|title=I have been working hard and getting ready for when I get the chance – Goss – Mamelodi Sundowns &#124; Official Website|accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2022-08-19-goss-admits-it-was-hard-to-compete-with-onyango-mweene-at-sundowns/|title=Goss admits it was hard to compete with Onyango, Mweene at Sundowns|work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ Նա չկարողացավ մասնակցել լիգայի խաղին Սանդաունսի կազմում 2020–21 մրցաշրջանում և խաղաց ընդամենը երկու անգամ 2021–22 մրցաշրջանում<ref name="soccerway" />։ In September 2020, he joined [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] on a five-year contract. In response to signing for Mamelodi Sundowns, Goss said "It has been a childhood dream for me to join the club." It took until February 2021 for Goss to make his debut for the club, which came in a [[Nedbank Cup]] win against [[Stellenbosch F.C.|Stellenbosch]], as [[Denis Onyango]] and [[Kennedy Mweene]] were often preferred by the manager. He failed to make a league appearance for Sundowns in the [[2020–21 Mamelodi Sundowns F.C. season|2020–21 season]], and played just twice in the [[2021–22 Mamelodi Sundowns F.C. season|2021–22 season]]. 2022 թվականի հուլիսին նա միացավ «ՍուպերՍպորտ Յունայթեդ»-ին երկամյա վարձակալությամբ<ref>{{Cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2022-07-26-goss-sure-of-more-playing-time-after-hunt-reunion/ |title=Goss sure of more playing time after Hunt reunion |work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ 2024 թվականի ամռանը նա վերադարձավ «ՍուպերՍպորտ» վարձակալությամբ՝ երրորդ մրցաշրջանի համար<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2024-08-01-how-supersports-stan-matthews-played-hard-ball-with-sundowns-on-ricardo-goss/|title=How SuperSport's Stan Matthews played hard ball with Sundowns on Ricardo Goss|work=TimesLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ In July 2022, he joined [[SuperSport United F.C.|SuperSport United]] on a two-year loan. In summer 2024, he returned to SuperSport on loan for a third season. == Միջազգային կարիերա == Գոսը խաղացել է Հարավային Աֆրիկայի մինչև 23 տարեկանների հավաքականի և ավագների ազգային հավաքականի կազմում<ref name="soccerway" />։ Goss has appeared for South Africa at [[South Africa national under-23 football team|under-23 level]] and for the [[South Africa national football team|senior national team]]. Նա առաջին անգամ հրավիրվել է մեծահասակների ազգային հավաքական 2019 թվականի հոկտեմբերին՝ Մալիի դեմ «Նելսոն Մանդելայի մարտահրավեր» խաղի համար, իսկ հաջորդ ամիս՝ 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի որակավորման խաղերի համար<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2019-10-31-rookie-ricardo-goss-soars-with-bafana-call-ups/|title=Rookie Ricardo Goss soars with Bafana call-ups|work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ Գոսն ասել է, որ «ապշած էր» կանչից և որ «չէր սպասում, որ ամեն ինչ այսքան արագ կպատահի», քանի որ դրանից երկու մրցաշրջան առաջ խաղում էր երկրորդ մակարդակի Ազգային Առաջին Դիվիզիոնում։<ref name=":0" /> He was called up to the senior national team for the first time in October 2019 for the [[Nelson Mandela Challenge]] match against [[Mali national football team|Mali]], and was recalled to the senior national team for [[2021 Africa Cup of Nations qualification]] matches the following month. Goss said that he "was stunned" by the call-up and that he "didn't expect things to happen this fast", given he was playing in the second-tier National First Division two seasons prior. 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Գոսը հրավիրվեց Հարավային Աֆրիկայի հավաքական՝ մասնակցելու 2025 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթին։<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/totalenergies-afcon-morocco-2025-fever-rises-as-broos-become-first-coach-to-unveil-final-squad/|title=TotalEnergies AFCON Morocco 2025 fever rises as Broos become first coach to unveil final squad|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=1 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref> On 1 December 2025, Goss was called up to the South Africa squad for the [[2025 Africa Cup of Nations]]. == Պատվոգրեր == '''Հարավային Աֆրիկա''' * [[Africa Cup of Nations]] third place: [[2023 Africa Cup of Nations|2023]] Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի երրորդ տեղ՝ 2023<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Piers |date=10 February 2024 |title=South Africa 0–0 DR Congo |url=https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212015031/https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |archive-date=12 February 2024 |access-date=12 February 2024 |website=BBC Sport |publisher=}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == * {{sports links}} {{Navboxes | title = South Africa squads | bg = #FFB81C | fg = #007749 | bordercolor = #007749 | list = {{South Africa squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{South Africa squad 2025 Africa Cup of Nations}} {{South Africa squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Goss, Ricardo}} [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:1994 births]] [[:Կատեգորիա:South African men's soccer players]] [[:Կատեգորիա:Soccer players from Durban]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Lamontville Golden Arrows F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Royal AM F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Bidvest Wits F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Mamelodi Sundowns F.C. players]] [[:Կատեգորիա:SuperSport United F.C. players]] [[:Կատեգորիա:South African Premier Division players]] [[:Կատեգորիա:National First Division players]] [[:Կատեգորիա:South Africa men's international soccer players]] [[:Կատեգորիա:South Africa men's youth international soccer players]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2025 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century South African sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] jylje9juw0qsadbbl88jvd0f4ixrl8q 10806654 10806625 2026-06-30T09:56:33Z Մարի Պոդոսյան 173166 10806654 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Goss '''Ստյուարտ Ռիկարդո Գոս''' (ծնված՝ 2 ապրիլի, 1994թ.) հարավաֆրիկացի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] է խաղում Հարավաֆրիկյան Պրեմիեր դիվիզիոնի «ՍուպերՍպորտ Յունայթեդ» ակումբում՝ վարձավճարով Մամելոդի Սանդաունսից և [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավաֆրիկյան ազգային հավաքականից]]<ref name="soccerway">{{Soccerway|ricardo-goss/295153|accessdate=3 October 2020}}</ref>։ Գոսը իր ավագ կարիերան սկսել է Լամոնտվիլ «Գոլդեն Արրոուս»-ում և խաղացել է «Ռեալ Քինգս»-ում և «Բիդվեստ Ուիթս»-ում, նախքան 2020 թվականին Մամելոդի Սանդաունս միանալը։ '''Stuart Ricardo Goss''' (born 2 April 1994) is a South African [[Association football|soccer]] player who plays as a [[Goalkeeper (association football)|goalkeeper]] for [[South African Premier Division]] club [[SuperSport United F.C.|SuperSport United]] on loan from [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] and the [[South Africa national football team|South Africa national team]]. Goss started his senior career [[Lamontville Golden Arrows F.C.|Lamontville Golden Arrows]] and had spells at [[Real Kings F.C.|Real Kings]] and [[Bidvest Wits F.C.|Bidvest Wits]] before joining [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] in 2020. == Վաղ և անձնական կյանք == Գոսը ծնվել է [[Դուրբան|Դուրբանում]] և մեծացել Չեստերվիլում<ref>{{Cite web |last=Fakude |first=Ernest |date=24 June 2020 |title=Ricardo Goss not worried about Mamelodi Sundowns goalkeeper competition |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/ricardo-goss-not-worried-about-mamelodi-sundowns-goalkeeper-competition/680361 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref><ref name="faith">{{Cite news |last=Ndebele |first=Sihle |date=9 June 2019 |title=Keeping Faith in mom makes Wits goalkeeper Ricardo Goss a real man |language=en-ZA |work=[[The Sowetan]] |url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/sport/2019-06-09-keeping-faith-in-mom-makes-wits-goalkeeper-ricardo-goss-a-real-man/ |access-date=3 October 2020}}</ref>։ Նրա մայրը՝ Ֆեյթը, միայնակ մայր էր, իսկ Ռիկարդոն երբեք չի հանդիպել իր հորը<ref name="faith" />։ Goss was born in [[Durban]] and grew up in [[Chesterville, KwaZulu-Natal|Chesterville]]. His mother Faith was a single mother and Ricardo has never met his father. == Ակումբային կարիերա == === Լամոնտվիլի «Ոսկե նետեր» === Նա Լամոնտվիլ Գոլդեն Արրոուսի կազմում իր նորամուտը նշեց 2013 թվականի մայիսի 1-ին՝ Մորոկա Սվոլոուսի դեմ խաղում 4-1 հաշվով պարտության ժամանակ<ref name="soccerway" /><ref name="golden arrows debut">{{Cite web |date=10 May 2013 |title=Golden Arrows coach Manqoba Mngqithi has praised young goalkeeper Ricardo Goss |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/premiership/golden-arrows-coach-manqoba-mngqithi-has-praised-young-goalkeeper-ricardo-goss/543366 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Չնայած 4-1 հաշվով պարտությանը, մարզիչ Մանքոբա Մնգքիթին գովաբանեց Գոսի խաղը՝ ասելով. «Անկեղծ ասած, ես բավականին տպավորված էի Ռիկարդոյով այդ օրը, բայց հանգամանքները նրա օգտին չէին»<ref name="golden arrows debut" />։ He made his debut for [[Lamontville Golden Arrows F.C.|Lamontville Golden Arrows]] on 1 May 2013 in a 4–1 defeat to [[Moroka Swallows F.C.|Moroka Swallows]]. Despite the 4–1 defeat, manager [[Manqoba Mngqithi]] was complimentary of Goss' performance, saying "To be honest, I was quite impressed with Ricardo on the day but the circumstances were not favouring him." Ընդհանուր առմամբ, նա «Գոլդեն Ռեյս»-ի կազմում անցկացրել է ընդամենը 2 խաղ լիգայում, նախքան 2017 թվականին ակումբը լքելը<ref name="soccerway" />։ In total, he made just 2 league appearances for Golden Arrows before leaving the club in 2017. === Իրական թագավորներ === 2017 թվականի հուլիսին նա միացավ «Ռեալ Քինգսին» երկամյա պայմանագիր կնքելով<ref>{{Cite web |date=12 July 2017 |title=Ricardo Goss leaves Golden Arrows for Real Kings |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/psl-transfer-news/ricardo-goss-leaves-golden-arrows-for-real-kings/580649 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Նա 2017–18 մրցաշրջանում խաղաց «Ռեալ Քինգսի» կազմում Ազգային Առաջին Դիվիզիոնի բոլոր 30 լիգայի խաղերը, որտեղ թիմը զբաղեցրեց չորրորդ տեղը<ref name="soccerway" /><ref name="kickoff wits" />։ In July 2017, he joined [[Real Kings F.C.|Real Kings]] on a two-year deal. He played all 30 league games for Real Kings in the [[National First Division]] across the 2017–18 season, as they finished fourth. === Բիդվեստ Ուիթս === Գոսը միացել է Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր դիվիզիոնի «Բիդվեստ Ուիթս» թիմին 2018 թվականի օգոստոսին<ref name="kickoff wits">{{Cite web |last=Madlala |first=Robin-Duke |date=15 August 2018 |title=Bidvest Wits sign ex-Golden Arrows goalkeeper Ricardo Goss from Real Kings |url=https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/psl-transfer-news/bidvest-wits-sign-ex-golden-arrows-goalk/591807 |access-date=3 October 2020 |website=[[Kick Off (magazine)|Kick Off]]}}</ref>։ Նա 2018–19 մրցաշրջանում<ref name="soccerway" /> հինգ անգամ խաղացել է Հարավային Աֆրիկայի Պրեմիեր դիվիզիոնում։[2] Նա 2020 թվականի մարտին որակազրկվել է ութ խաղով՝ 2020 թվականի հունվարի 18-ին «Քեյփթաուն Սիթիի» դեմ 2–0 հաշվով պարտության ժամանակ մրցավարին հարձակվելու համար<ref>{{Cite news |last=Baleka |first=Mihlali |date=22 March 2020 |title=Clever Boy Goss learns tough lesson on handling emotions |language=en |work=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |url=https://www.iol.co.za/sport/soccer/psl/clever-boy-goss-learns-tough-lesson-on-handling-emotions-45349393 |access-date=3 October 2020}}</ref>։ Ընդհանուր առմամբ, նա 2019–20 մրցաշրջանում «Բիդվեստ Ուիթսի» կազմում անցկացրել է 19 խաղ լիգայում<ref name="soccerway" />։ Goss joined [[South African Premier Division]] side [[Bidvest Wits F.C.|Bidvest Wits]] in August 2018. He appeared five times in the [[South African Premier Division]] across the 2018–19 season. He received an eight-match ban in March 2020 for assaulting the referee in a 2–0 defeat to [[Cape Town City F.C. (2016)|Cape Town City]] on 18 January 2020. In total, he made 19 league appearances for Bidvest Wits across the 2019–20 season. === Մամելոդի Սանդաունս === 2020 թվականի սեպտեմբերին նա միացավ Մամելոդի Սանդաունսին հինգ տարվա պայմանագրով<ref>{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Ricardo Goss eyes Caf Champions League title with Sundowns |url=https://global.fourfourtwo.com/news/ricardo-goss-eyes-caf-champions-league-title-with-sundowns |access-date=3 October 2020 |website=[[FourFourTwo]] |language=en}}</ref><ref name="Sundowns goal.com">{{Cite web |last=Ditlhobolo |first=Austin |date=26 September 2020 |title=Mamelodi Sundowns confirm signing of Goss, Domingo and Motupa |url=https://www.goal.com/en-ng/news/mamelodi-sundowns-confirm-signing-of-goss-domingo-and-motupa/gbrtz5ws75y11ff9ox05jjkiw |access-date=3 October 2020 |website=[[Goal (website)|Goal]]}}</ref>։ Մամելոդի Սանդաունսի հետ պայմանագիր կնքելուն ի պատասխան՝ Գոսն ասաց. «Ինձ համար մանկության երազանք է եղել միանալ ակումբին»<ref name="Sundowns goal.com" />։ Մինչև 2021 թվականի փետրվարը Գոսը նշեց իր նորամուտը ակումբի կազմում, որը տեղի ունեցավ Նեդբանկի գավաթի շրջանակներում Ստելենբոսի դեմ տարած հաղթանակի ժամանակ, քանի որ Դենիս Օնյանգոն և Քենեդի Մվինեն հաճախ նախընտրելի էին մարզչի կողմից<ref>{{Cite web|url=https://sundownsfc.co.za/i-have-been-working-hard-getting-ready-for-when-i-get-the-chance-goss/|title=I have been working hard and getting ready for when I get the chance – Goss – Mamelodi Sundowns &#124; Official Website|accessdate=28 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2022-08-19-goss-admits-it-was-hard-to-compete-with-onyango-mweene-at-sundowns/|title=Goss admits it was hard to compete with Onyango, Mweene at Sundowns|work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ Նա չկարողացավ մասնակցել լիգայի խաղին Սանդաունսի կազմում 2020–21 մրցաշրջանում և խաղաց ընդամենը երկու անգամ 2021–22 մրցաշրջանում<ref name="soccerway" />։ In September 2020, he joined [[Mamelodi Sundowns F.C.|Mamelodi Sundowns]] on a five-year contract. In response to signing for Mamelodi Sundowns, Goss said "It has been a childhood dream for me to join the club." It took until February 2021 for Goss to make his debut for the club, which came in a [[Nedbank Cup]] win against [[Stellenbosch F.C.|Stellenbosch]], as [[Denis Onyango]] and [[Kennedy Mweene]] were often preferred by the manager. He failed to make a league appearance for Sundowns in the [[2020–21 Mamelodi Sundowns F.C. season|2020–21 season]], and played just twice in the [[2021–22 Mamelodi Sundowns F.C. season|2021–22 season]]. 2022 թվականի հուլիսին նա միացավ «ՍուպերՍպորտ Յունայթեդ»-ին երկամյա վարձակալությամբ<ref>{{Cite web |url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2022-07-26-goss-sure-of-more-playing-time-after-hunt-reunion/ |title=Goss sure of more playing time after Hunt reunion |work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ 2024 թվականի ամռանը նա վերադարձավ «ՍուպերՍպորտ» վարձակալությամբ՝ երրորդ մրցաշրջանի համար<ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/sport/soccer/2024-08-01-how-supersports-stan-matthews-played-hard-ball-with-sundowns-on-ricardo-goss/|title=How SuperSport's Stan Matthews played hard ball with Sundowns on Ricardo Goss|work=TimesLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ In July 2022, he joined [[SuperSport United F.C.|SuperSport United]] on a two-year loan. In summer 2024, he returned to SuperSport on loan for a third season. == Միջազգային կարիերա == Գոսը խաղացել է Հարավային Աֆրիկայի մինչև 23 տարեկանների հավաքականի և [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ավագների ազգային հավաքականի կազմում]]<ref name="soccerway" />։ Goss has appeared for South Africa at [[South Africa national under-23 football team|under-23 level]] and for the [[South Africa national football team|senior national team]]. Նա առաջին անգամ հրավիրվել է մեծահասակների ազգային հավաքական 2019 թվականի հոկտեմբերին՝ [[Մալիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մալիի]] դեմ «Նելսոն Մանդելայի մարտահրավեր» խաղի համար, իսկ հաջորդ ամիս՝ 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի որակավորման խաղերի համար<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/sport/soccer/2019-10-31-rookie-ricardo-goss-soars-with-bafana-call-ups/|title=Rookie Ricardo Goss soars with Bafana call-ups|work=SowetanLIVE |accessdate=28 September 2025}}</ref>։ Գոսն ասել է, որ «ապշած էր» կանչից և որ «չէր սպասում, որ ամեն ինչ այսքան արագ կպատահի», քանի որ դրանից երկու մրցաշրջան առաջ խաղում էր երկրորդ մակարդակի Ազգային Առաջին Դիվիզիոնում։<ref name=":0" /> He was called up to the senior national team for the first time in October 2019 for the [[Nelson Mandela Challenge]] match against [[Mali national football team|Mali]], and was recalled to the senior national team for [[2021 Africa Cup of Nations qualification]] matches the following month. Goss said that he "was stunned" by the call-up and that he "didn't expect things to happen this fast", given he was playing in the second-tier National First Division two seasons prior. 2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Գոսը հրավիրվեց Հարավային Աֆրիկայի հավաքական՝ մասնակցելու 2025 թվականի Աֆրիկայի ազգերի գավաթին։<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/totalenergies-afcon-morocco-2025-fever-rises-as-broos-become-first-coach-to-unveil-final-squad/|title=TotalEnergies AFCON Morocco 2025 fever rises as Broos become first coach to unveil final squad|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=1 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref> On 1 December 2025, Goss was called up to the South Africa squad for the [[2025 Africa Cup of Nations]]. == Պատվոգրեր == '''Հարավային Աֆրիկա''' * [[Africa Cup of Nations]] third place: [[2023 Africa Cup of Nations|2023]] Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի երրորդ տեղ՝ 2023<ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Piers |date=10 February 2024 |title=South Africa 0–0 DR Congo |url=https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212015031/https://www.bbc.com/sport/football/68190249 |archive-date=12 February 2024 |access-date=12 February 2024 |website=BBC Sport |publisher=}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == * {{sports links}} {{Navboxes | title = South Africa squads | bg = #FFB81C | fg = #007749 | bordercolor = #007749 | list = {{South Africa squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{South Africa squad 2025 Africa Cup of Nations}} {{South Africa squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Goss, Ricardo}} [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:1994 births]] [[:Կատեգորիա:South African men's soccer players]] [[:Կատեգորիա:Soccer players from Durban]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Lamontville Golden Arrows F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Royal AM F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Bidvest Wits F.C. players]] [[:Կատեգորիա:Mamelodi Sundowns F.C. players]] [[:Կատեգորիա:SuperSport United F.C. players]] [[:Կատեգորիա:South African Premier Division players]] [[:Կատեգորիա:National First Division players]] [[:Կատեգորիա:South Africa men's international soccer players]] [[:Կատեգորիա:South Africa men's youth international soccer players]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2025 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century South African sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] bxy5nhkteiy691h8hlhwc1mrwl22v0w 2 1332421 10806624 10797782 2026-06-30T09:11:08Z Սվարլիվիր 172625 10806624 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi '''Lawrence Ati-Zigi''' (born 29 November 1996) is a Ghanaian professional [[association football|footballer]] who plays as a [[goalkeeper (association football)|goalkeeper]] for [[Swiss Super League]] club [[FC St. Gallen|St. Gallen]] and the [[Ghana national football team|Ghana national team]]. Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ati-Zigi has represented Ghana at [[Ghana national under-17 football team|under-17]] and [[Ghana national under-20 football team|under-20]] levels. He has been to two [[Africa Cup of Nations|African Cup of Nations]] (2019 and 2021) but featured in none. He made his debut for the [[Ghana national football team|Ghana national team]] in June 2018 in a friendly against [[Iceland national football team|Iceland]]. He was the starting goalkeeper in Ghana's [[2022 FIFA World Cup]] campaign. Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ati-Zigi playing for RB Salzburg in 2017]] === Լիֆերինգ === In January 2015, Ati-Zigi joined [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] from Ghanaian feeder club [[Red Bull Ghana]]. Ati-Zigi was immediately loaned out to [[reserve team]] [[FC Liefering]] who play in the [[2. Liga (Austria)|Austria 2. Liga]]. He joined other Ghanaian players including [[David Atanga]] and [[Raphael Dwamena]]. Ati-Zigi made his league debut for Liefering on 17 April 2015, when his club beat [[TSV Hartberg]] 4–1 at [[Untersberg-Arena]]. After his debut, he went ahead to play in six consecutive league matches. At the end of his first season, he played six league matches with Liefering finishing in second place in the [[2014–15 Austrian Football First League]]. 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և Ռաֆայել Դվամենային։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ The following season, he featured in 16 out of 36 games as the club finished in fourth place in the [[2015–16 Austrian Football First League]]. He also made the Red Bull Salzburg match day squad twice, due to that earned a medal as Salzburg won the [[2015–16 Austrian Football Bundesliga]].<ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref name=":0" /> In his final season with Liefering, he played in 11 games to help the club secure a second place finish in the [[2016–17 Austrian Football First League]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> In total he featured in 33 matches for Liefering in this two year stint. Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան։[3][2] Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում։[2][4] Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Sochaux Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ati-Zigi playing for Sochaux in 2018]] In July 2017, Ati-Zigi joined French team [[FC Sochaux-Montbéliard]] on a three-year deal reuniting with his former coach [[Peter Zeidler]] from Liefering and Red Bull Salzburg.<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref> He made his club debut in the first round of the in a [[Coupe de la Ligue]] on 8 August 2017 against [[Valenciennes FC|Valenciennes]] which ended in a 3–1 loss.<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref> Over the season, he remained as the second choice goalkeeper behind [[Maxence Prévot]] being named in the match day squad for the 24 consecutive times. On 9 February 2019, seven months after signing for the club, he made his [[Ligue 2]] debut against [[Stade de Reims]] after coming on as a substitute in the 58th minute for Prévot who sustained an injury; Ati-Zigi conceded two goals as Souchaux lost 3–0.<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> Afterwards he kept the post for the next five league matches, keeping a clean sheet in one. At the end of his first season with [[Montbéliard]] side he had made 12 appearances. Out of the 12 appearances, four of those were in [[Coupe de France]], for which he was the main goalkeeper.<ref name=":0" /> He helped the club to reach the round of 16 after three victories in the early stages, including saving a penalty in their 5–4 penalty shootout in the first round against [[FC Saint-Louis Neuweg]] and keeping a clean sheet in their round of 32 match against [[Ligue 1]] side [[Amiens SC|Amiens]] which ended in 6–0.<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref> They were eliminated in the [[2017–18 Coupe de France#Round of 16|round of 16]], after losing to defending champions [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] by 4–1.<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref> In the 2018–19 season, Ati-Zigi remained the second choice goalkeeper behind Prévot. He played his first league match of the season on 22 December 2018, keeping a clean sheet in their 1–0 over [[FC Lorient|Lorient]].<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref> 2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր։[1][2] Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ։[3] Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով։[4] Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա հիմնական դարպասապահն էր։[5] Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով, դարպասը անառիկ պահելով։[6] Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո։[7][8] 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում։[9] === St. Gallen Սանկտ Գալլեն === On 16 January 2020, Ati-Zigi joined Swiss-club [[FC St. Gallen]] on a two and half-year deal with his contract set to expire in June 2023.<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead }}</ref> Ati-Zigi made his debut for the club against [[FC Lugano]] in a [[Swiss Super League]] match on 26 January, helping the club to a 3–1 victory.<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref> On 26 October 2020, in a league match against Lugano, Ati-Zigi was subjected to intense racist chants from the opponent's fan base. After the match, Lugano issued a statement and apology via social media to St. Gallen and Ati-Zigi stating – “We would like to apologize to FC St. Gallen and the player. There must be no place for racism. The club will do its best to find those responsible."<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref> On 14 September 2022, St. Gallen announced that Ati-Zigi had signed a new two-year contract that will keep him at the Swiss club until 2025.<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref> On 25 October 2022, Ati-Zigi played his 100th Swiss Super League match, in a 1–1 draw against [[Servette FC|Servette]].<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> Prior to that he had played his 100th match in all competitions against [[FC Sion|Sion]] on 10 September. 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին։[1][2] Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով։[3] 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»։[4][5] 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը։[6][7] 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով։[8][9] Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == International career Միջազգային կարիերա == Ati-Zigi was a member of the [[Ghana national under-17 football team|Ghana national under-17]] team in 2013 and he played for the team in the [[2013 African U-17 Championship]].<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> In 2015, he was promoted to the [[Ghana national under-20 football team|Ghana under-20]] side. He earned a place in the [[2015 FIFA U-20 World Cup squads#Ghana|final squad]] for the [[2015 FIFA U-20 World Cup]].<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref> He started in all four games as Ghana was eliminated by [[Mali national under-20 football team|Mali]] in the [[2015 FIFA U-20 World Cup#Round of 16|round of 16]].<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref> On 23 August 2017, Ati-Zigi received his first call-up to the [[Ghana national football team|Ghana senior national team]] for the [[2018 FIFA World Cup qualification]] games against [[Congo national football team|Congo]] on 1 and 5 September 2017.<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref> On 7 June 2018, Ati-Zigi made his senior national team debut for Ghana, starting and playing 90 minutes in a friendly match against [[Iceland national football team|Iceland]] that ended in a 2–2 draw.<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/|title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref> Ati-Zigi was part of the Ghanaian team in the [[2021 Africa Cup of Nations]] that was eliminated at the group stage of the competition.<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref> On 14 November 2022, Ati-Zigi was named in the [[2022 FIFA World Cup squads#Ghana|26-man squad]] for the [[2022 FIFA World Cup]].<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref> Following injuries to Ghana's first and second choice goalkeepers, [[Joe Wollacott]] and [[Richard Ofori (goalkeeper)|Richard Ofori]], with both missing out on the competition, he was set to be the first choice goalkeeper for the Black Stars.<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> On 17 November, he manned the post for the Black Stars and kept a clean sheet in their 2–0 pre-world cup friendly match against [[Switzerland national football team|Switzerland]]. The start was his first start in over a year.<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> On 24 November 2022, he made his world cup debut and started in Ghana’s opening group match of World Cup against [[Portugal national football team|Portugal]] which ended in a 3–2 loss to Ghana.<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref> In the season group game against [[South Korea national football team|South Korea]], Ati-Zigi played the full time of the match and made several crucial saves which secured Ghana's first win at the 2022 World Cup by winning 3–2.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref> His performance earned him positive reviews, ratings and commendations from football fans across the world.<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref> On June 2, 2026, Ati-Zigi was selected in Ghana's squad of 26 players for the [[2026 FIFA World Cup]].<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref> He started in Ghana's opening match against [[Panama national football team|Panama]], but was substituted at half time with an injury. Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում։[1][2][3] 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում։[4] Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին։[5] 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին։[6] 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով։[7] Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից։[8][9] 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում։[10] Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը։[11][12] Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում։[13] 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ։[14][15][16] Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով։[17] Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից։[18][19] 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար։[20] Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով։ == Career statistics Կարիերայի վիճակագրություն == ===Club Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Appearances and goals by club, season and competition Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Club Ակումբ !rowspan="2"|Season !colspan="3"|League Լիգա ! ! colspan="2" |National cup !colspan="2"|League cup !colspan="2"|Europe Եվրոպա !colspan="2"|Other Այլ !colspan="2"|Total Ընդհանուր |- !Division!!Apps!!Goals ! !!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals |- |[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|[[FC Liefering]] (loan) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|[[Austrian Football First League]] |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Total !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]] |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|[[Ligue 2]] |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Total !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|[[FC St. Gallen|St. Gallen]] |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|[[Swiss Super League]] |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Total !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Career total !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===International=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Appearances and goals by national team and year !National team!!Year!!Apps!!Goals |- |rowspan="10"|[[Ghana national football team|Ghana]] |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Total!!30!!0 |} == Honours == '''Red Bull Salzburg''' * [[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]]: [[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]]<ref name=":2" /> '''St. Gallen''' * [[Swiss Cup]]: [[2025–26 Swiss Cup|2025–26]],<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref> runners-up: [[2020–21 Swiss Cup|2020–21]], [[2021–22 Swiss Cup|2021–22]] '''Individual''' * [[Swiss Super League]] Player of the Month: [[2022–23 Swiss Super League#Player of the Month|November 2022]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Best Player First Half of the season: [[2022–23 Swiss Super League#Overall|2022–23]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Team of the Season: [[2022–23 Swiss Super League|2022–23]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> ==References== {{reflist}} ==External links== {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] tmxa4i5sotbk2s3bo97itrin2y547ou 10806653 10806624 2026-06-30T09:56:28Z Սվարլիվիր 172625 10806653 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi '''Lawrence Ati-Zigi''' (born 29 November 1996) is a Ghanaian professional [[association football|footballer]] who plays as a [[goalkeeper (association football)|goalkeeper]] for [[Swiss Super League]] club [[FC St. Gallen|St. Gallen]] and the [[Ghana national football team|Ghana national team]]. Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ati-Zigi has represented Ghana at [[Ghana national under-17 football team|under-17]] and [[Ghana national under-20 football team|under-20]] levels. He has been to two [[Africa Cup of Nations|African Cup of Nations]] (2019 and 2021) but featured in none. He made his debut for the [[Ghana national football team|Ghana national team]] in June 2018 in a friendly against [[Iceland national football team|Iceland]]. He was the starting goalkeeper in Ghana's [[2022 FIFA World Cup]] campaign. Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ati-Zigi playing for RB Salzburg in 2017]] === Լիֆերինգ === In January 2015, Ati-Zigi joined [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] from Ghanaian feeder club [[Red Bull Ghana]]. Ati-Zigi was immediately loaned out to [[reserve team]] [[FC Liefering]] who play in the [[2. Liga (Austria)|Austria 2. Liga]]. He joined other Ghanaian players including [[David Atanga]] and [[Raphael Dwamena]]. Ati-Zigi made his league debut for Liefering on 17 April 2015, when his club beat [[TSV Hartberg]] 4–1 at [[Untersberg-Arena]]. After his debut, he went ahead to play in six consecutive league matches. At the end of his first season, he played six league matches with Liefering finishing in second place in the [[2014–15 Austrian Football First League]]. 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և Ռաֆայել Դվամենային։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ The following season, he featured in 16 out of 36 games as the club finished in fourth place in the [[2015–16 Austrian Football First League]]. He also made the Red Bull Salzburg match day squad twice, due to that earned a medal as Salzburg won the [[2015–16 Austrian Football Bundesliga]]. In his final season with Liefering, he played in 11 games to help the club secure a second place finish in the [[2016–17 Austrian Football First League]]. In total he featured in 33 matches for Liefering in this two year stint. Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ati-Zigi playing for Sochaux in 2018]] In July 2017, Ati-Zigi joined French team [[FC Sochaux-Montbéliard]] on a three-year deal reuniting with his former coach [[Peter Zeidler]] from Liefering and Red Bull Salzburg. He made his club debut in the first round of the in a [[Coupe de la Ligue]] on 8 August 2017 against [[Valenciennes FC|Valenciennes]] which ended in a 3–1 loss. 2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Over the season, he remained as the second choice goalkeeper behind [[Maxence Prévot]] being named in the match day squad for the 24 consecutive times. On 9 February 2019, seven months after signing for the club, he made his [[Ligue 2]] debut against [[Stade de Reims]] after coming on as a substitute in the 58th minute for Prévot who sustained an injury; Ati-Zigi conceded two goals as Souchaux lost 3–0. Afterwards he kept the post for the next five league matches, keeping a clean sheet in one. At the end of his first season with [[Montbéliard]] side he had made 12 appearances. Out of the 12 appearances, four of those were in [[Coupe de France]], for which he was the main goalkeeper. He helped the club to reach the round of 16 after three victories in the early stages, including saving a penalty in their 5–4 penalty shootout in the first round against [[FC Saint-Louis Neuweg]] and keeping a clean sheet in their round of 32 match against [[Ligue 1]] side [[Amiens SC|Amiens]] which ended in 6–0. They were eliminated in the [[2017–18 Coupe de France#Round of 16|round of 16]], after losing to defending champions [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] by 4–1. In the 2018–19 season, Ati-Zigi remained the second choice goalkeeper behind Prévot. He played his first league match of the season on 22 December 2018, keeping a clean sheet in their 1–0 over [[FC Lorient|Lorient]]. Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === On 16 January 2020, Ati-Zigi joined Swiss-club [[FC St. Gallen]] on a two and half-year deal with his contract set to expire in June 2023. Ati-Zigi made his debut for the club against [[FC Lugano]] in a [[Swiss Super League]] match on 26 January, helping the club to a 3–1 victory. 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ On 26 October 2020, in a league match against Lugano, Ati-Zigi was subjected to intense racist chants from the opponent's fan base. After the match, Lugano issued a statement and apology via social media to St. Gallen and Ati-Zigi stating – “We would like to apologize to FC St. Gallen and the player. There must be no place for racism. The club will do its best to find those responsible." On 14 September 2022, St. Gallen announced that Ati-Zigi had signed a new two-year contract that will keep him at the Swiss club until 2025. On 25 October 2022, Ati-Zigi played his 100th Swiss Super League match, in a 1–1 draw against [[Servette FC|Servette]]. Prior to that he had played his 100th match in all competitions against [[FC Sion|Sion]] on 10 September. 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ati-Zigi was a member of the [[Ghana national under-17 football team|Ghana national under-17]] team in 2013 and he played for the team in the [[2013 African U-17 Championship]]. In 2015, he was promoted to the [[Ghana national under-20 football team|Ghana under-20]] side. He earned a place in the [[2015 FIFA U-20 World Cup squads#Ghana|final squad]] for the [[2015 FIFA U-20 World Cup]]. He started in all four games as Ghana was eliminated by [[Mali national under-20 football team|Mali]] in the [[2015 FIFA U-20 World Cup#Round of 16|round of 16]]. Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ On 23 August 2017, Ati-Zigi received his first call-up to the [[Ghana national football team|Ghana senior national team]] for the [[2018 FIFA World Cup qualification]] games against [[Congo national football team|Congo]] on 1 and 5 September 2017. On 7 June 2018, Ati-Zigi made his senior national team debut for Ghana, starting and playing 90 minutes in a friendly match against [[Iceland national football team|Iceland]] that ended in a 2–2 draw. 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ati-Zigi was part of the Ghanaian team in the [[2021 Africa Cup of Nations]] that was eliminated at the group stage of the competition. On 14 November 2022, Ati-Zigi was named in the [[2022 FIFA World Cup squads#Ghana|26-man squad]] for the [[2022 FIFA World Cup]]. Following injuries to Ghana's first and second choice goalkeepers, [[Joe Wollacott]] and [[Richard Ofori (goalkeeper)|Richard Ofori]], with both missing out on the competition, he was set to be the first choice goalkeeper for the Black Stars. On 17 November, he manned the post for the Black Stars and kept a clean sheet in their 2–0 pre-world cup friendly match against [[Switzerland national football team|Switzerland]]. The start was his first start in over a year. On 24 November 2022, he made his world cup debut and started in Ghana’s opening group match of World Cup against [[Portugal national football team|Portugal]] which ended in a 3–2 loss to Ghana. In the season group game against [[South Korea national football team|South Korea]], Ati-Zigi played the full time of the match and made several crucial saves which secured Ghana's first win at the 2022 World Cup by winning 3–2. His performance earned him positive reviews, ratings and commendations from football fans across the world. On June 2, 2026, Ati-Zigi was selected in Ghana's squad of 26 players for the [[2026 FIFA World Cup]]. He started in Ghana's opening match against [[Panama national football team|Panama]], but was substituted at half time with an injury. Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Other Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Apps!!Գոլեր ! !!Apps!!Գոլեր!!Apps!!Գոլեր!!Apps!!Գոլեր!!Apps!!Գոլեր!!Apps!!Գոլեր |- |[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|[[FC Liefering]] (loan) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Appearances and goals by national team and year !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Apps!!Գոլեր |- |rowspan="10"|[[Ghana national football team|Ghana]] |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Total!!30!!0 |} == Honours == '''Red Bull Salzburg''' * [[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]]: [[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]]<ref name=":2" /> '''St. Gallen''' * [[Swiss Cup]]: [[2025–26 Swiss Cup|2025–26]],<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref> runners-up: [[2020–21 Swiss Cup|2020–21]], [[2021–22 Swiss Cup|2021–22]] '''Individual''' * [[Swiss Super League]] Player of the Month: [[2022–23 Swiss Super League#Player of the Month|November 2022]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Best Player First Half of the season: [[2022–23 Swiss Super League#Overall|2022–23]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Team of the Season: [[2022–23 Swiss Super League|2022–23]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> ==References== {{reflist}} ==External links== {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] 6rnrpmmthrduvqt5vus8jxjtmm7inxt 10806656 10806653 2026-06-30T10:01:08Z Սվարլիվիր 172625 10806656 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi '''Lawrence Ati-Zigi''' (born 29 November 1996) is a Ghanaian professional [[association football|footballer]] who plays as a [[goalkeeper (association football)|goalkeeper]] for [[Swiss Super League]] club [[FC St. Gallen|St. Gallen]] and the [[Ghana national football team|Ghana national team]]. Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ati-Zigi has represented Ghana at [[Ghana national under-17 football team|under-17]] and [[Ghana national under-20 football team|under-20]] levels. He has been to two [[Africa Cup of Nations|African Cup of Nations]] (2019 and 2021) but featured in none. He made his debut for the [[Ghana national football team|Ghana national team]] in June 2018 in a friendly against [[Iceland national football team|Iceland]]. He was the starting goalkeeper in Ghana's [[2022 FIFA World Cup]] campaign. Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ati-Zigi playing for RB Salzburg in 2017]] === Լիֆերինգ === In January 2015, Ati-Zigi joined [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] from Ghanaian feeder club [[Red Bull Ghana]]. Ati-Zigi was immediately loaned out to [[reserve team]] [[FC Liefering]] who play in the [[2. Liga (Austria)|Austria 2. Liga]]. He joined other Ghanaian players including [[David Atanga]] and [[Raphael Dwamena]]. Ati-Zigi made his league debut for Liefering on 17 April 2015, when his club beat [[TSV Hartberg]] 4–1 at [[Untersberg-Arena]]. After his debut, he went ahead to play in six consecutive league matches. At the end of his first season, he played six league matches with Liefering finishing in second place in the [[2014–15 Austrian Football First League]]. 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և Ռաֆայել Դվամենային։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ The following season, he featured in 16 out of 36 games as the club finished in fourth place in the [[2015–16 Austrian Football First League]]. He also made the Red Bull Salzburg match day squad twice, due to that earned a medal as Salzburg won the [[2015–16 Austrian Football Bundesliga]]. In his final season with Liefering, he played in 11 games to help the club secure a second place finish in the [[2016–17 Austrian Football First League]]. In total he featured in 33 matches for Liefering in this two year stint. Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ati-Zigi playing for Sochaux in 2018]] In July 2017, Ati-Zigi joined French team [[FC Sochaux-Montbéliard]] on a three-year deal reuniting with his former coach [[Peter Zeidler]] from Liefering and Red Bull Salzburg. He made his club debut in the first round of the in a [[Coupe de la Ligue]] on 8 August 2017 against [[Valenciennes FC|Valenciennes]] which ended in a 3–1 loss. 2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Over the season, he remained as the second choice goalkeeper behind [[Maxence Prévot]] being named in the match day squad for the 24 consecutive times. On 9 February 2019, seven months after signing for the club, he made his [[Ligue 2]] debut against [[Stade de Reims]] after coming on as a substitute in the 58th minute for Prévot who sustained an injury; Ati-Zigi conceded two goals as Souchaux lost 3–0. Afterwards he kept the post for the next five league matches, keeping a clean sheet in one. At the end of his first season with [[Montbéliard]] side he had made 12 appearances. Out of the 12 appearances, four of those were in [[Coupe de France]], for which he was the main goalkeeper. He helped the club to reach the round of 16 after three victories in the early stages, including saving a penalty in their 5–4 penalty shootout in the first round against [[FC Saint-Louis Neuweg]] and keeping a clean sheet in their round of 32 match against [[Ligue 1]] side [[Amiens SC|Amiens]] which ended in 6–0. They were eliminated in the [[2017–18 Coupe de France#Round of 16|round of 16]], after losing to defending champions [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] by 4–1. In the 2018–19 season, Ati-Zigi remained the second choice goalkeeper behind Prévot. He played his first league match of the season on 22 December 2018, keeping a clean sheet in their 1–0 over [[FC Lorient|Lorient]]. Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === On 16 January 2020, Ati-Zigi joined Swiss-club [[FC St. Gallen]] on a two and half-year deal with his contract set to expire in June 2023. Ati-Zigi made his debut for the club against [[FC Lugano]] in a [[Swiss Super League]] match on 26 January, helping the club to a 3–1 victory. 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ On 26 October 2020, in a league match against Lugano, Ati-Zigi was subjected to intense racist chants from the opponent's fan base. After the match, Lugano issued a statement and apology via social media to St. Gallen and Ati-Zigi stating – “We would like to apologize to FC St. Gallen and the player. There must be no place for racism. The club will do its best to find those responsible." On 14 September 2022, St. Gallen announced that Ati-Zigi had signed a new two-year contract that will keep him at the Swiss club until 2025. On 25 October 2022, Ati-Zigi played his 100th Swiss Super League match, in a 1–1 draw against [[Servette FC|Servette]]. Prior to that he had played his 100th match in all competitions against [[FC Sion|Sion]] on 10 September. 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ati-Zigi was a member of the [[Ghana national under-17 football team|Ghana national under-17]] team in 2013 and he played for the team in the [[2013 African U-17 Championship]]. In 2015, he was promoted to the [[Ghana national under-20 football team|Ghana under-20]] side. He earned a place in the [[2015 FIFA U-20 World Cup squads#Ghana|final squad]] for the [[2015 FIFA U-20 World Cup]]. He started in all four games as Ghana was eliminated by [[Mali national under-20 football team|Mali]] in the [[2015 FIFA U-20 World Cup#Round of 16|round of 16]]. Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ On 23 August 2017, Ati-Zigi received his first call-up to the [[Ghana national football team|Ghana senior national team]] for the [[2018 FIFA World Cup qualification]] games against [[Congo national football team|Congo]] on 1 and 5 September 2017. On 7 June 2018, Ati-Zigi made his senior national team debut for Ghana, starting and playing 90 minutes in a friendly match against [[Iceland national football team|Iceland]] that ended in a 2–2 draw. 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ati-Zigi was part of the Ghanaian team in the [[2021 Africa Cup of Nations]] that was eliminated at the group stage of the competition. On 14 November 2022, Ati-Zigi was named in the [[2022 FIFA World Cup squads#Ghana|26-man squad]] for the [[2022 FIFA World Cup]]. Following injuries to Ghana's first and second choice goalkeepers, [[Joe Wollacott]] and [[Richard Ofori (goalkeeper)|Richard Ofori]], with both missing out on the competition, he was set to be the first choice goalkeeper for the Black Stars. On 17 November, he manned the post for the Black Stars and kept a clean sheet in their 2–0 pre-world cup friendly match against [[Switzerland national football team|Switzerland]]. The start was his first start in over a year. On 24 November 2022, he made his world cup debut and started in Ghana’s opening group match of World Cup against [[Portugal national football team|Portugal]] which ended in a 3–2 loss to Ghana. In the season group game against [[South Korea national football team|South Korea]], Ati-Zigi played the full time of the match and made several crucial saves which secured Ghana's first win at the 2022 World Cup by winning 3–2. His performance earned him positive reviews, ratings and commendations from football fans across the world. On June 2, 2026, Ati-Zigi was selected in Ghana's squad of 26 players for the [[2026 FIFA World Cup]]. He started in Ghana's opening match against [[Panama national football team|Panama]], but was substituted at half time with an injury. Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Apps!!Գոլեր |- |rowspan="10"|[[Ghana national football team|Ghana]] |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Total!!30!!0 |} == Honours == '''Red Bull Salzburg''' * [[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]]: [[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]]<ref name=":2" /> '''St. Gallen''' * [[Swiss Cup]]: [[2025–26 Swiss Cup|2025–26]],<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref> runners-up: [[2020–21 Swiss Cup|2020–21]], [[2021–22 Swiss Cup|2021–22]] '''Individual''' * [[Swiss Super League]] Player of the Month: [[2022–23 Swiss Super League#Player of the Month|November 2022]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Best Player First Half of the season: [[2022–23 Swiss Super League#Overall|2022–23]]<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * [[Swiss Super League]] Team of the Season: [[2022–23 Swiss Super League|2022–23]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> ==References== {{reflist}} ==External links== {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] n21p0vfh6xnt9birv1ouilp4zyas5pf 10806664 10806656 2026-06-30T10:11:07Z Սվարլիվիր 172625 10806664 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ատի-Զիգին ՌԲ Զալցբուրգում 2017թ]] === Լիֆերինգ === 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և Ռաֆայել Դվամենային։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ատի-Զիգին «Սոշոյի» կազմում 2018թ]]2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |[[Austrian Football Bundesliga|Austrian Bundesliga]] |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="10"|Գանա |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!30!!0 |} == Պատվոգրեր == '''Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ''' * Ավստրիայի Բունդեսլիգա։ 2015–16<ref name=":2" /> '''Սանկտ Գալեն''' * Շվեյցարիայի գավաթ. 2025–26<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref>, փոխչեմպիոն. 2020–21, 2021–22 '''Անհատ''' * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի ամսվա լավագույն խաղացող. 2022 թվականի նոյեմբեր<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի լավագույն խաղացող, մրցաշրջանի առաջին կես։ 2022–23<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականը՝ 2022–23<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] fd769zuk6fqvx52poplt643fgr1e4xb 10806685 10806664 2026-06-30T10:26:36Z Սվարլիվիր 172625 10806685 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ատի-Զիգին ՌԲ Զալցբուրգում 2017թ]] === Լիֆերինգ === 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և Ռաֆայել Դվամենային։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ատի-Զիգին «Սոշոյի» կազմում 2018թ]]2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |Ավստրիական Բունդեսլիգա |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="10"|Գանա |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!30!!0 |} == Պատվոգրեր == '''Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ''' * Ավստրիայի Բունդեսլիգա։ 2015–16<ref name=":2" /> '''Սանկտ Գալեն''' * Շվեյցարիայի գավաթ. 2025–26<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref>, փոխչեմպիոն. 2020–21, 2021–22 '''Անհատ''' * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի ամսվա լավագույն խաղացող. 2022 թվականի նոյեմբեր<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի լավագույն խաղացող, մրցաշրջանի առաջին կես։ 2022–23<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականը՝ 2022–23<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] 0ckybl4qn2b7lksfipeqgpuhxltlntq 10806688 10806685 2026-06-30T10:29:11Z Սվարլիվիր 172625 10806688 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ատի-Զիգին ՌԲ Զալցբուրգում 2017թ]] === Լիֆերինգ === 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և [[Ռաֆայել Դվամենա|Ռաֆայել Դվամենային]]։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ատի-Զիգին «Սոշոյի» կազմում 2018թ]]2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին Լիգայի գավաթի առաջին փուլում՝ «Վալենսիենի» դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը Ֆրանսիայի գավաթում էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և Լիգա 1-ի Ամիենի դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն ՊՍԺ-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |Ավստրիական Բունդեսլիգա |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="10"|Գանա |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!30!!0 |} == Պատվոգրեր == '''Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ''' * Ավստրիայի Բունդեսլիգա։ 2015–16<ref name=":2" /> '''Սանկտ Գալեն''' * Շվեյցարիայի գավաթ. 2025–26<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref>, փոխչեմպիոն. 2020–21, 2021–22 '''Անհատ''' * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի ամսվա լավագույն խաղացող. 2022 թվականի նոյեմբեր<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի լավագույն խաղացող, մրցաշրջանի առաջին կես։ 2022–23<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականը՝ 2022–23<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] hldzmg9cfs6ystprhp48zd31ocf6471 10806697 10806688 2026-06-30T10:46:25Z Սվարլիվիր 172625 10806697 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ատի-Զիգին ՌԲ Զալցբուրգում 2017թ]] === Լիֆերինգ === 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և [[Ռաֆայել Դվամենա|Ռաֆայել Դվամենային]]։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ատի-Զիգին «Սոշոյի» կազմում 2018թ]]2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի Լիգայի գավաթի]] առաջին փուլում՝ [[Վալանսիեն ՖԱ|Վալենսիենի]] դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթում]] էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ի [[Ամիեն ՖԱ|Ամիենի]] դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է Գանայի ազգային հավաքական՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին Կոնգոյի դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում Շվեյցարիայի դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում Պորտուգալիայի դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում Հարավային Կորեայի դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում Պանամայի դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |Ավստրիական Բունդեսլիգա |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !!7!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="10"|Գանա |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!30!!0 |} == Պատվոգրեր == '''Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ''' * Ավստրիայի Բունդեսլիգա։ 2015–16<ref name=":2" /> '''Սանկտ Գալեն''' * Շվեյցարիայի գավաթ. 2025–26<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref>, փոխչեմպիոն. 2020–21, 2021–22 '''Անհատ''' * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի ամսվա լավագույն խաղացող. 2022 թվականի նոյեմբեր<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի լավագույն խաղացող, մրցաշրջանի առաջին կես։ 2022–23<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականը՝ 2022–23<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] kowfnp3li2zam0kss2o3tljlhhq0ldf 10806710 10806697 2026-06-30T11:53:10Z Սվարլիվիր 172625 10806710 wikitext text/x-wiki https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Ati-Zigi Լաուրենս Ատի-Զիգի (ծնվել է նոյեմբերի 29-ին, 1996) գանացի պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղացել է [[Դարպասապահ (ֆուտբոլ)|դարպասապահ]] շվեյցարական սուպեր լիգայի Սանկտ Գալլեն խմբում և [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում]]<ref>https://www.soccerway.com/player/ati-zigi-lawrence/MLx41pIf/</ref>։ Ատի-Զիգին ներկայացրել է Գանայի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկանների հավաքականները։ Նա երկու անգամ մասնակցել է Աֆրիկայի ազգերի գավաթի խաղարկությանը (2019 և 2021), բայց ոչ մեկում չի խաղացել։ Նա իր նորամուտը նշել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքականի կազմում]] 2018 թվականի հունիսին՝ Իսլանդիայի դեմ ընկերական խաղում։ Նա Գանայի հավաքականի մեկնարկային դարպասապահն էր 2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ == Ակումբային կարիերա == [[File:FC Admira Wacker Mödling vs. FC Red Bull Salzburg (Cup) 2017-04-26 (114).jpg|left|thumb|283x283px|Ատի-Զիգին ՌԲ Զալցբուրգում 2017թ]] === Լիֆերինգ === 2015 թվականի հունվարին Ատի-Զիգին միացավ Ռեդ Բուլ Զալցբուրգին գանական «Ռեդ Բուլ Գանա» ակումբից։ Ատի-Զիգին անմիջապես վարձավճարով տրվեց Ավստրիա 2-րդ լիգայում<ref name=":1" /> հանդես եկող «Լիֆերինգի» պահեստային թիմին։ Նա միացավ այլ գանացի խաղացողների, այդ թվում՝ Դավիթ Ատանգային և [[Ռաֆայել Դվամենա|Ռաֆայել Դվամենային]]։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը Լիֆերինգի կազմում նշեց 2015 թվականի ապրիլի 17-ին, երբ նրա ակումբը «Ունտերսբերգ-Արենայում» 4-1 հաշվով հաղթեց «Հարթբերգին»<ref name=":1">{{Cite web |last=Frimpong |first=Akyereko |date=18 April 2015 |title=Liefering capture goalkeeper Lawrence Ati-Zigi |url=https://newsghana.com.gh/liefering-capture-goalkeeper-lawrence-ati-zigi/ |access-date=29 November 2022 |website=News Ghana |language=}}</ref>։[1] Նորամուտից հետո նա խաղաց լիգայի վեց անընդմեջ խաղ։ Առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա խաղաց լիգայի վեց խաղ, որտեղ Լիֆերինգը 2014–15 մրցաշրջանում զբաղեցրեց երկրորդ տեղը<ref name=":0">{{Cite web|title=Ghana - L. Ati Zigi - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/players/lawrence-ati-zigi/398087/|access-date=6 February 2022|website=Soccerway}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում նա մասնակցեց 36 խաղերից 16-ին, և ակումբը 2015–16 մրցաշրջանում զբաղեցրեց չորրորդ տեղը։ Նա նաև երկու անգամ ընդգրկվել է «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգի» խաղային օրվա հայտացուցակում, որի շնորհիվ արժանացել է մեդալի, քանի որ Զալցբուրգը հաղթել է 2015–16 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլային Բունդեսլիգան<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web |date=2016-05-08 |title=Atanga, Ati-Zigi and Dwamena win Austrian Bundesliga title |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Atanga-Ati-Zigi-and-Dwamena-win-Austrian-Bundesliga-title-436904 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Լիֆերինգի հետ իր վերջին մրցաշրջանում նա խաղացել է 11 խաղում՝ օգնելով ակումբին զբաղեցնել երկրորդ տեղը 2016–17 թվականների Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգայում<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2017-07-10 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi moves to Sochaux on three-year deal |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-moves-to-sochaux-on-three-year-deal |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այս երկու տարվա ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ մասնակցել է 33 խաղի Լիֆերինգի համար։ === Սոշո === [[File:Lens - Sochaux (15-09-2018) 85.jpg|thumb|Ատի-Զիգին «Սոշոյի» կազմում 2018թ]]2017 թվականի հուլիսին Ատի-Զիգին միացավ ֆրանսիական «Սոշո-Մոնբելյար» ակումբին՝ կնքելով երեք տարվա պայմանագիր, վերամիավորվելով իր նախկին մարզիչ Պետեր Զեյդլերի հետ, որը «Լիֆերինգից» և «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգից» էր<ref>{{Cite web |last=Gyamera-Antwi |first=Evans |date=11 July 2017 |title=Sochaux sign Ghanaian goalkeeper Ati until 2020 |url=https://www.goal.com/en-gh/news/sochaux-sign-ghanaian-goalkeeper-ati-until-2020/16m30fajp71pq1t9zfg7nqqinh |access-date=29 November 2022 |website=Goal}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-07-12 |title=Ati Zigi finally signs three-year contract with Sochaux |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ati-Zigi-finally-signs-three-year-contract-with-Sochaux-558098 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref>։ Նա իր ակումբային նորամուտը նշեց 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի Լիգայի գավաթի]] առաջին փուլում՝ [[Վալանսիեն ՖԱ|Վալենսիենի]] դեմ խաղում, որն ավարտվեց 3-1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{Cite web |last=Obodai |first=Reuben |date=8 August 2017 |title=Ghana goalkeeper Ati-Zigi's debut for French Sochaux ends in heavy defeat despite heroics |url=https://ghanasoccernet.com/goalkeeper-ati-zigis-debut-for-sochaux-ends-in-heavy-defeat |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ Մրցաշրջանի ընթացքում նա մնաց երկրորդ դարպասապահը՝ Մաքսենս Պրևոյից հետո, և ընդգրկվեց խաղի օրվա հայտացուցակում 24 անգամ անընդմեջ։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ին՝ ակումբի հետ պայմանագիր կնքելուց յոթ ամիս անց, նա իր նորամուտը նշեց Լիգա 2-ում «Ստադ դը Ռեյմսի» դեմ խաղում՝ փոխարինման դուրս գալով 58-րդ րոպեին վնասվածք ստացած Պրևոյի փոխարեն։ Ատի-Զիգին բաց թողեց երկու գոլ, երբ «Սուշոն» պարտվեց 3-0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2018-02-10 |title=Ghana goalie Ati-Zigi marks league debut for Sochaux in loss against Stade de Reims |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalie-ati-zigi-marks-league-debut-for-sochaux-in-loss-against-stade-de-reims |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Այնուհետև նա պահպանեց դարպասապահի դիրքը հաջորդ հինգ լիգայի խաղերում՝ մեկում պահպանելով անառիկ դարպաս։ Մոնբելյար թիմի հետ իր առաջին մրցաշրջանի ավարտին նա արդեն 12 խաղ էր անցկացրել։ 12 խաղից չորսը [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթում]] էին, որտեղ նա գլխավոր դարպասապահն էր<ref name=":0" />։ Նա օգնեց ակումբին հասնել 1/8 եզրափակիչ՝ սկզբնական փուլերում երեք հաղթանակից հետո, այդ թվում՝ առաջին փուլում Սեն-Լուի Նոյվեգի դեմ 5-4 հաշվով 11 մետրանոց հարվածաշարում 11 մետրանոց հարվածաշարում հետ մղելով և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]]-ի [[Ամիեն ՖԱ|Ամիենի]] դեմ 1/8 եզրափակիչ խաղում, որն ավարտվեց 6-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Résultat Sochaux - Amiens, Coupe de France, 32es de finale, Dimanche 07 Janvier 2018 |url=https://www.lequipe.fr/Football/match-direct/coupe-de-france/2017-2018/sochaux-amiens-live/425850 |access-date=2022-11-30 |website=L'Équipe |language=fr}}</ref>, դարպասը անառիկ պահելով։ Նրանք դուրս մնացին 1/8 եզրափակիչից՝ գործող չեմպիոն [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ին 4-1 հաշվով պարտվելուց հետո<ref>{{Cite web |title=French Cup round-up: Angel Di Maria nets hat-trick in PSG win, Marseille hit nine in victory |url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11239558/french-cup-round-up-angel-di-maria-nets-hat-trick-in-psg-win-marseille-hit-nine-in-victory |access-date=2022-11-30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Willis |first=S. |date=6 February 2018 |title=PSG slug Sochaux; nine of the best for OM |url=https://www.ligue1.com/Articles/NEWS/2020/01/21/psg-slug-sochaux-nine-of-the-best-for-om |access-date=30 November 2022 |website=Ligue1 |language=en}}</ref>։ 2018–19 մրցաշրջանում Ատի-Զիգին մնաց երկրորդ ընտրանի դարպասապահը՝ Պրևոյից հետո։ Նա մրցաշրջանի իր առաջին լիգայի խաղը խաղաց 2018 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ անառիկ պահելով դարպասը Լորյանի դեմ 1-0 հաշվով խաղում<ref>{{Cite web |title=Aufstellung {{!}} FC Sochaux - FC Lorient 1:0 {{!}} 19. Spieltag {{!}} Ligue 2 2018/19 |url=https://www.kicker.de/sochaux-gegen-lorient-2018-ligue-4216314/aufstellung |access-date=2022-11-30 |website=kicker |language=de-DE}}</ref>։ === Սանկտ Գալլեն === 2020 թվականի հունվարի 16-ին Ատի-Զիգին միացավ շվեյցարական «Սենթ Գալեն» ակումբին՝ կնքելով երկու ու կես տարվա պայմանագիր, որի ժամկետը լրանալու էր 2023 թվականի հունիսին<ref>{{Cite web |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi joins St. Gallen |url=https://ghanaguardian.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-joins-st-gallen |access-date=2022-11-30 |website=The Ghana Guardian News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-01-17 |title=Sochaux announce Lawrence Ati Zigi move to St. Gallen |url=https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |access-date=2022-11-30 |website=Footy-GHANA.com |language=en-GB |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130144903/https://footy-ghana.com/2020/01/sochaux-announce-lawrence-ati-zigi-move-to-st-gallen/ |url-status=dead}}</ref>։ Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց ակումբի կազմում հունվարի 26-ին՝ «Լուգանո»-ի դեմ խաղում՝ օգնելով ակումբին հաղթել 3-1 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Mumin |first=Lukman Abdul |date=27 January 2020 |title=Lawrence Ati-Zigi impresses on Swiss Super League debut for Saint Gallen |url=https://ghanasoccernet.com/lawrence-ati-zigi-impresses-on-swiss-super-league-debut-for-saint-gallen |access-date=30 November 2022 |website=GhanaSoccernet |language=}}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, «Լուգանո»-ի դեմ լիգայի խաղում, Ատի-Զիգին ենթարկվեց մրցակցի երկրպագուների կողմից հնչող ռասիստական ​​վանկարկումների։ Խաղից հետո Լուգանոն հայտարարություն տարածեց և սոցիալական ցանցերի միջոցով ներողություն խնդրեց «Սենթ Գալեն»-ից և «Ատի-Զիգի»-ից՝ նշելով. «Մենք կցանկանայինք ներողություն խնդրել «Սենթ Գալեն» ակումբից և խաղացողից։ Ռասիզմի տեղ չպետք է լինի։ Ակումբը կանի ամեն ինչ՝ մեղավորներին գտնելու համար»<ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=FC Lugano apologises for racist abuse of St Gallen's Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/fc-lugano-apologises-for-racist-abuse-of-st-gallens-lawrence-ati-zigi |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 October 2020 |title=Ghana international goalkeeper Lawrence Ati-Zigi suffers racist abuse in Swiss League |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-international-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-suffers-racist-abuse-in-swiss-league |access-date=1 December 2022 |website=Ghana Soccernet}}</ref>։ 2022 թվականի սեպտեմբերի 14-ին «Սենթ Գալեն»-ը հայտարարեց, որ «Ատի-Զիգին» նոր երկամյա պայմանագիր է կնքել, որը նրան շվեյցարական ակումբում կպահի մինչև 2025 թվականը<ref>{{Cite web |date=2022-09-14 |title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi signs new St Gallen contract until 2025 |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-signs-new-st-gallen-contract-until-2025 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-15 |title=St. Gallen pleased to extend contract of Lawrence Ati-Zigi - Head of Sport |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130131556/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/St-Gallen-pleased-to-extend-contract-of-Lawrence-Ati-Zigi-Head-of-Sport-1623539 |url-status=dead }}</ref>։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին «Ատի-Զիգին» Շվեյցարիայի Սուպեր լիգայի իր 100-րդ խաղն անցկացրեց՝ «Սերվետի» դեմ 1-1 հաշվով ոչ-ոքի խաղալով<ref>{{Cite web |last=Mintah |first=Yaw Loic |date=2022-10-25 |title=St. Gallen salutes Ati-Zigi on reaching century of appearances |url=https://citisportsonline.com/2022/10/25/st-gallen-salutes-ati-zigi-on-reaching-century-of-appearances/ |access-date=2022-11-30 |website=Citi Sports Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=St Gallen celebrate Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi after reaching centenary appearances |url=https://ghanasoccernet.com/st-gallen-celebrate-ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-after-reaching-centenary-appearances |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մինչ այդ նա սեպտեմբերի 10-ին բոլոր մրցաշարերում իր 100-րդ խաղն անցկացրել էր «Սիոնի» դեմ։ == Միջազգային կարիերա == Ատի-Զիգին 2013 թվականին Գանայի մինչև 17 տարեկանների հավաքականի անդամ էր և թիմի կազմում խաղացել է 2013 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնությունում<ref>{{Cite web |date=2013-03-28 |title=Under-17 side set AC Milan, Inter & Juventus friendly |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Under-17-side-set-AC-Milan-Inter-Juventus-friendly-269306 |access-date=2022-11-30 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-11-13 |title=Ghana U17 coach names squad for South Africa in final CAF U17 qualifier |url=https://ghanasoccernet.com/ghana-u17-coach-names-squad-to-face-south-africa-in-final-caf-u17-qualifier |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-24 |title=2019 Africa Cup of Nations: Ghana squad profiles- Lawrence Ati-Zigi |url=https://ghanasoccernet.com/2019-africa-cup-of-nations-ghana-squad-profiles-lawrence-ati-zigi |access-date=2022-11-30 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2015 թվականին նա տեղափոխվել է Գանայի մինչև 20 տարեկանների հավաքական։ Նա ընդգրկվել է 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության վերջնական հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Sellas Tetteh picks final squad for 2015 FIFA U-20 World Cup |url=https://www.ghanafa.org/sellas-tetteh-picks-final-squad-for-2015-fifa-u-20-world-cup |access-date=2022-12-01 |website=Ghana Football Association |language=en}}</ref>։ Նա մեկնարկային կազմում է խաղացել բոլոր չորս խաղերում, երբ Գանան 1/8 եզրափակչում պարտվել է Մալիին<ref>{{Cite web |title=Mali wonder goals see off Ghana at U-20 World Cup |url=https://www.sbs.com.au/sport/article/mali-wonder-goals-see-off-ghana-at-u-20-world-cup/mecujrzrb |access-date=2022-12-01 |website=SBS Sport |language=en}}</ref>։ 2017 թվականի օգոստոսի 23-ին Ատի-Զիգին առաջին անգամ հրավիրվել է [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի ազգային հավաքական]]՝ մասնակցելու 2018 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորման խաղերին [[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգոյի]] դեմ՝ սեպտեմբերի 1-ին և 5-ին<ref>{{Cite web |title=Ghana squad for World Cup double-header against Congo{{!}} News {{!}} Black Stars {{!}}Ghanafa.org |url=http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170826084045/http://www.ghanafa.org/index/news_details/18/12384 |archive-date=26 August 2017}}</ref>։ 2018 թվականի հունիսի 7-ին Ատի-Զիգին իր նորամուտը նշեց Գանայի ազգային հավաքականում՝ մեկնարկային կազմում խաղալով և 90 րոպե [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի]] դեմ ընկերական խաղում, որն ավարտվեց 2-2 ոչ-ոքիով<ref>{{Cite web |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/07/world/friendlies/iceland/ghana/2759994/ |title=Iceland vs. Ghana - 7 June 2018 - Soccerway}}</ref>։ Ատի-Զիգին Գանայի հավաքականի կազմում էր 2021 թվականի [[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021|Աֆրիկայի Ազգերի գավաթի]] խաղարկությունում, որը դուրս մնաց մրցաշարի խմբային փուլից<ref>{{Cite news|title=Ghana dumped out of Afcon by Comoros|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/59947164|access-date=26 January 2022}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց 2022 թվականի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության]] 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 November 2022 |title=Otto Addo announces squad for World Cup finals |url=https://www.ghanafa.org/otto-addo-announces-squad-for-world-cup-finals |access-date=28 November 2022 |website= |publisher=Ghana Football Association |language=}}</ref>։ Գանայի առաջին և երկրորդ դարպասապահների՝ Ջո Վոլակոտի և Ռիչարդ Օֆորիի վնասվածքներից հետո, որոնք երկուսն էլ բաց թողեցին մրցաշարը, նա պետք է լիներ «Սև Աստղերի» առաջին դարպասապահը<ref>{{Cite web |title=2022 World Cup: Ghana keepers Wollacott and Ofori ruled out, Black Stars final squad hit with surprises {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-gh/news/2022-world-cup-ghana-keepers-wollacott-and-ofori-ruled-out-many-surprises-in-final-squad/bltffbc5dda2bf858fe |access-date=2022-11-28 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-18 |title=World Cup 2022: Ghana coach picks Lawrence Ati-Zigi as No.1 for Qatar tournament |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-ghana-coach-picks-lawrence-ati-zigi-as-no-1-for-qatar-tournament |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Նոյեմբերի 17-ին նա պաշտպանեց «Սև Աստղերի» դարպասը և անառիկ պահեց դարպասը Աշխարհի առաջնության նախապատրաստական ​​ընկերական խաղում [[Շվեյցարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեյցարիայի]] դեմ, որն ավարտվեց 2-0 հաշվով։ Դա նրա առաջին մեկնարկային խաղն էր մեկ տարուց ավելի ժամանակահատվածում<ref>{{Cite web |date=2022-11-17 |title=World Cup 2022: Black Stars coach Otto Addo impressed by Lawrence Ati-Zigi's performance against Switzerland |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-black-stars-coach-otto-addo-impressed-by-lawrence-ati-zigis-performance-against-switzerland |access-date=2022-11-28 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ին նա նշեց իր նորամուտը Աշխարհի գավաթում և մեկնարկային կազմում անցկացրեց Գանայի Աշխարհի առաջնության խմբային փուլի բացման խաղում [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիայի]] դեմ, որն ավարտվեց Գանայի դեմ 3-2 պարտությամբ<ref>{{Cite news |last=Hafez |first=Shamoon |date=24 November 2022 |title=Portugal 3-2 Ghana |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/63657472 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Neil |first=Johnston |date=24 November 2022 |title=Ronaldo sets World Cup record as Portugal edge Ghana in thriller - reaction |url=https://www.bbc.com/sport/live/football/61047470/page/3 |access-date=28 November 2022 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-11-25 |title=World Cup 2022: St Gallen goalkeeper Lawrence Ati Zigi stopped Ronaldo twice in Ghana-Portugal clash |url=https://ghanasoccernet.com/world-cup-2022-st-gallen-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-stopped-ronaldo-twice-in-ghana-portugal-clash |access-date=2022-12-01 |website=GhanaSoccernet |language=en}}</ref>։ Մրցաշրջանի խմբային խաղում [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավային Կորեայի]] դեմ Ատի-Զիգին խաղաց խաղի ամբողջ ժամանակը և կատարեց մի քանի կարևոր փրկություններ, որոնք ապահովեցին Գանայի առաջին հաղթանակը 2022 թվականի Աշխարհի գավաթում՝ հաղթելով 3-2 հաշվով<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Kudus Ghana's hero in breathless Korea Republic clash |url=https://www.cafonline.com/news-center/news/kudus-ghana-s-hero-in-breathless-korea-republic-clash |access-date=2022-11-29 |website=CAFOnline.com |publisher=CAF-Confedération Africaine du Football |language=en}}</ref>։ Նրա խաղը նրան բերեց դրական արձագանքներ, վարկանիշներ և գովասանքներ ամբողջ աշխարհի ֆուտբոլային երկրպագուների կողմից<ref>{{Cite news |title='Ati Zigi is the best keeper in the world' – Ghanaians laud goalkeeper's incredible saves from South Korea |url=https://www.modernghana.com/sports/1197770/ati-zigi-is-the-best-keeper-in-the-world-ghana.html |access-date=2022-11-29 |website=Modern Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tali |first=Selorm |date=2022-11-28 |title='Ati Zigi is better than De Gea' - Fans praise Black Stars keeper for sterling performance |url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/ati-zigi-is-better-than-de-gea-fans-praise-black-stars-keeper-for-sterling/ky87ed0 |access-date=2022-11-29 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի հունիսի 2-ին Ատի-Զիգին ընդգրկվեց Գանայի 26 խաղացողներից բաղկացած հայտացուցակում 2026 թվականի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի]] համար<ref>{{cite web|access-date=2 June 2026 |date=25 May 2026 |language=en |title=Kudus misses out as Queiroz names preliminary Ghana squad |url=https://www.fifa.com/en/articles/ghana-squad-world-cup-2026-carlos-queiroz |website=[[FIFA]]}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>։ Նա մեկնարկային կազմում էր Գանայի բացման խաղում [[Պանամայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պանամայի]] դեմ, բայց փոխարինվեց խաղակեսում վնասվածքի պատճառով<ref>{{Cite web|title=Ghana goalkeeper Lawrence Ati-Zigi among twelve Swiss-based players to participate in AFCON 2021|url=https://footballghana.com/ghana-goalkeeper-lawrence-ati-zigi-among-twelve-swiss-based-players-to-participate-in-afcon-2021|access-date=26 January 2022|website=Footballghana|language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == ===Ակումբ=== {{updated|match played 22 May 2025}}<ref>{{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="3"|Լիգա ! ! colspan="2" |Ազգային գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպա !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Բաժին!!Խաղեր!!Գոլեր ! !!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |[[2015–16 Austrian Football Bundesliga|2015–16]] |Ավստրիական Բունդեսլիգա |0||0 | ||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0 |- |rowspan="4"|ՖԱ Լիֆերինգ (վարձավճարով) |[[2014–15 Austrian Football First League|2014–15]] |rowspan="3"|Ավստրիայի ֆուտբոլի առաջին լիգա |6||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||0 |- |[[2015–16 Austrian Football First League|2015–16]] |16||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |[[2016–17 Austrian Football First League|2016–17]] |11||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !33!!0 ! !! colspan="2" |—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="4"|Սոշո |[[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |rowspan="3"|Լիգա 2 |7||0 | ||4||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2018–19 Ligue 2|2018–19]] |9||0 | ||2||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||0 |- |[[2019–20 Ligue 2|2019–20]] |7||0 | ||1||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !23!!0 ! !! !!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!33!!0 |- |rowspan="7"|Սանկտ Գալեն |[[2019–20 Swiss Super League|2019–20]] |rowspan="6"|Շվեյցարիայի սուպեր լիգա |18||0 | || colspan="2" |—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||18||0 |- |[[2020–21 FC St. Gallen season|2020–21]] |35||0 | ||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- |[[2021–22 FC St. Gallen season|2021–22]] |36||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||0 |- |[[2022–23 FC St. Gallen season|2022–23]] |33||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[2023–24 Swiss Super League|2023–24]] |37||0 | ||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||0 |- |[[2024–25 FC St. Gallen season|2024–25]] |38||0 | ||2||0||colspan="2"|—||12||0||colspan="2"|—||52||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր !197!!0 ! !!6!!0!!colspan="2"|—!!12!!0!!0!!0!!215!!0 |- !colspan="3"|Կարիերայի ընդհանուր !253!!0 ! !!13!!0!!3!!0!!12!!0!!0!!0!!281!!0 |} ===Միջազգային=== {{updated|match played 17 June 2026}}<ref name="nft">{{NFT|69409|access-date=28 November 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Խաղերը և գոլերը ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգային հավաքական!!Տարեթիվ!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan="10"|Գանա |2017||1||0 |- |2018||1||0 |- |2019||2||0 |- |2020||1||0 |- |2021||2||0 |- |2022||7||0 |- |2023||5||0 |- |2024||8||0 |- |2025||1||0 |- |2026||2||0 |- !colspan="2"|Ընդհանուր!!30!!0 |} == Պատվոգրեր == '''Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ''' * Ավստրիայի Բունդեսլիգա։ 2015–16<ref name=":2" /> '''Սանկտ Գալեն''' * Շվեյցարիայի գավաթ. 2025–26<ref>{{Cite web |date=24 May 2026 |title=St Gallen win Swiss Cup |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260524-st-gallen-win-swiss-cup |access-date=26 May 2026 |website=France 24 |publisher=Agence France-Presse}}</ref>, փոխչեմպիոն. 2020–21, 2021–22 '''Անհատ''' * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի ամսվա լավագույն խաղացող. 2022 թվականի նոյեմբեր<ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=Lawrence Ati Zigi krönt das Jahr 2022 |url=https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208111555/https://www.sfl.ch/news/detail/lawrence-ati-zigi-kroent-das-jahr-2022-test/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի լավագույն խաղացող, մրցաշրջանի առաջին կես։ 2022–23<ref>{{Cite web |date=2022-12-28 |title=«Best Player» der Hinrunde für die Saison 2022/23 heisst: Lawrence Ati Zigi |url=https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |publisher=Swiss Football League |language=de |access-date=20 January 2023 |archive-date=4 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204174824/https://www.sfl.ch/news/detail/best-player-der-hinrunde-fuer-die-saison-2022-23-heisst-lawrence-ati-zigi/ |url-status=dead }}</ref> * Շվեյցարիայի Սուպերլիգայի մրցաշրջանի խորհրդանշական հավաքականը՝ 2022–23<ref>{{Cite web|url=https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|title=Das SFL-Team der Saison 2022/23|publisher=Swiss Football League|language=de|date=2023-06-29|access-date=27 December 2023|archive-date=1 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701113714/https://www.sfl.ch/news/detail/das-sfl-team-der-saison-2022-23/|url-status=dead}}</ref> == Հղումներ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category}} * {{Soccerway|lawrence-ati-zigi/398087}} {{FC St. Gallen squad}} {{Navboxes | title = Ghana squads | bg = #CA1118 | fg = #FBE816 | bordercolor = black | list1 = {{Ghana squad 2019 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2021 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2022 FIFA World Cup}} {{Ghana squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Ghana squad 2026 FIFA World Cup}} }} {{DEFAULTSORT:Ati-Zigi, Lawrence}} [[:Կատեգորիա:1996 births]] [[:Կատեգորիա:Living people]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Men's association football goalkeepers]] [[:Կատեգորիա:Ghana men's international footballers]] [[:Կատեգորիա:2019 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:2. Liga (Austria) players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 1 players]] [[:Կատեգորիա:Ligue 2 players]] [[:Կատեգորիա:Swiss Super League players]] [[:Կատեգորիա:FC Red Bull Salzburg players]] [[:Կատեգորիա:FC Liefering players]] [[:Կատեգորիա:FC Sochaux-Montbéliard players]] [[:Կատեգորիա:FC St. Gallen players]] [[:Կատեգորիա:2021 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate men's footballers]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Austria]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Austria]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in France]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in France]] [[:Կատեգորիա:Ghanaian expatriate sportspeople in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:Expatriate men's footballers in Switzerland]] [[:Կատեգորիա:2022 FIFA World Cup players]] [[:Կատեգորիա:Footballers from Tamale, Ghana]] [[:Կատեգորիա:2023 Africa Cup of Nations players]] [[:Կատեգորիա:21st-century Ghanaian sportsmen]] [[:Կատեգորիա:2026 FIFA World Cup players]] agw0rjnzkodfpew6eghl2wl6hhuy25u 0 1332742 10806560 10800608 2026-06-30T06:12:33Z Հասմիկ Ղարագյոզյան 51351 /* Հավաքույթները ըստ թվականի */ 10806560 wikitext text/x-wiki {{ՎՏՔ}} '''Minecraft Live''' (վաղ — '''Minecon'''), [[Mojang Studios]]-ի կողմից կազմակերպվող ''[[Minecraft]]''-ի երկրպագուների ամենամյա ինտերակտիվ ուղիղ հեռարձակում և հավաքույթ<ref name="pcg-2012">{{Cite journal |last=Francis |first=Tom |date=2013-01 |title=MINECON celebrates a vast community |journal=PC Gamer |location=UK}}</ref>։ Առաջին անգամ Minecon-ը կայացել է 2010 թվականին և հայտնի է եղել MinecraftCon անվանումով։ 2011 թվականին հավաքույթը կայացել է [[Լաս Վեգաս|Լաս Վեգասում]] և Minecraft-ի մեկնարկը նշանավորվել է քննարկումների վահանակներով և խաղահրապարակներով։ Վերջին հավաքույթին, որը կայացել է [[Անահայմ|Անահայմում]], ներկա էր մոտ 12,000 մարդ։ 2017 թվականից ի վեր Minecon-ը ստացել է ինտերակտիվ ուղիղ հեռարձակման ձև, ինչը Minecon 2016-ը դարձնում է վերջին լիարժեք հավաքույթը: Այնուամենայնիվ, նմանատիպ համաժողովներ, որոնք հայտնի են որպես Minecraft Festival, շարունակվելու են անցկացվել նաև ապագայում, ինչպես հայտարարվել է Minecon Live 2019-ում: == Հավաքույթները ըստ թվականի == === 2010 թվական === 2010 թվականի օգոստոսի 31-ին MinecraftCon 2010-ը հավաքել է 30 մարդ [[Վաշինգտոն (նահանգ)|Վաշինգտոն նահանգի]] Բելվույում։ [[Մարկուս Պերսոն|Մարկուս Պերսոնը]] միացել է հավաքույթին։ Հավաքույթին հարցումներ են արվել համայնքային հանդիպման ապագա վայրի վերաբերյալ, Պերսոնը կոչ է արել համայնքին չընտրել հանդիպման կոնկրետ վայր<ref name=":6">{{Cite web |title=How about a somewhat spontaneous MinecraftCon 2010 in Bellevue in one week? |url=https://notch.tumblr.com/post/1008498266/how-about-a-somewhat-spontaneous-minecraftcon-2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222044830/https://notch.tumblr.com/post/1008498266/how-about-a-somewhat-spontaneous-minecraftcon-2010 |archive-date=2014-12-22 |access-date=2021-04-15 |website=The Word of Notch}}</ref>։ Տեխնիկապես MinecraftCon 2010-ը չի եղել կոնվենցիա, սակայն ոմանք այն համարում են առաջին ''[[Minecraft]]''-ի կոնվենցիան։ === 2011 թվական === Մոտ 5000 մարդ այցելել են MineCon-ի պաշտոնական կոնվենցիան, որը կայացել է 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ին [[Լաս Վեգաս|Լաս Վեգասում]]<ref name=":0">{{Cite web |date=2012-08-02 |title=Minecon 2012 will be at Disneyland Paris |url=https://www.mcvuk.com/business-news/minecon-2012-will-be-at-disneyland-paris/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008181852/https://www.mcvuk.com/business-news/minecon-2012-will-be-at-disneyland-paris/ |archive-date=2020-10-08 |access-date=2021-04-15 |website=MCV/DEVELOP |lang=en-GB}}</ref>։ Կոնվենցիան նվիրված էր ''[[Minecraft]]-''ի թողարկման տոնակատարությանը և հավաքույթի ժամանակ կազմակերպվել են Minecraft-ին վերաբերող քննարկումների վահանակներ՝ խրախուսելով մարդկանց խաղալ խաղը ուրիշների հետ կոնվենցիայում գտնվելու ընթացքում<ref name=":0" />։ Կոնվենցիայի ժամանակ անց են կացվել նաև համայնքի անդամների հիմնական ելույթներ, շինարարական մրցույթներ, զգեստների մրցույթներ և ցուցահանդեսներ։ MINECON-ի միջոցառումներից մեկը «Nether Party»-ն էր, իրադարձությունը 21 տարեկանից բարձր անձանց համար էր, որին մասնակցում էր Դեդմաուսը։ Այդ համաժողովը նաև նշանավորել է ''Minecraft'' 1.0 թողարկումը հանրության համար, խաղը պաշտոնապես դուրս է բերվում բետա թեստավորումից։ === 2012 թվական === 2012 օգոստոսի 2-ին [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հայտարարել է, որ MineCon 2012-ը կայանալու է նեյոմբերի 24-ից 25-ին [[Դիսնեյլենդ Փարիզ|փարիզյան դիսնեյլենդում]]<ref name=":1">{{Cite web |author=Robert Purchese |date=2012-08-02 |title=MineCon 2012 will be held at Disneyland Paris |url=https://www.eurogamer.net/articles/2012-08-02-minecon-2012-will-be-held-at-disneyland-paris |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805051949/https://www.eurogamer.net/articles/2012-08-02-minecon-2012-will-be-held-at-disneyland-paris |archive-date=2012-08-05 |access-date=2021-04-15 |website=Eurogamer |lang=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Topic: Gaming articles on Engadget |url=https://www.engadget.com/gaming |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528152452/https://www.engadget.com/gaming/ |archive-date=2021-05-28 |access-date=2021-04-15 |website=Engadget |lang=en-US}}</ref>։ Հայտարարությունը իրականացվել է [[X (սոցիալական ցանց)|Թվիթթեր]] սոցիալական հարթակում, երբ Մարկուս Պերսոնը հրապարակել է կարճ թրեյլեր, նոր կոնվենցիայի վայրի բացահայտման վերաբերյալ<ref name=":1" />։ Տեսանյութում երևում էին [[Mojang Studios|Mojang]] թիմի անդամները՝ [[The Walt Disney Company|Disney]]-ի ապրանքանիշերով, տեսահոլովակում Պերսոնը մեկնաբանում էր գլխավոր մշակող [[Ենս Բերգենսթեն|Ենս Բերգենսթենին]]. «Կարծում եմ՝ նրանք փորձում են մեզ ինչ-որ բան ասել»<ref>{{Cite web |title=Minecon 2012 to be held at Disneyland Paris |url=https://www.gamesindustry.biz/articles/2012-08-02-minecon-2012-to-be-held-at-disneyland-paris |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805233224/https://www.gamesindustry.biz/articles/2012-08-02-minecon-2012-to-be-held-at-disneyland-paris |archive-date=2012-08-05 |access-date=2021-04-15 |website=GamesIndustry.biz |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=MINECON 2012 Announcement! |url=https://www.youtube.com/watch?v=ik6VYNPiLsw |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108200021/http://www.youtube.com/watch?v=ik6VYNPiLsw |archive-date=2012-11-08 |access-date=2021-04-15 |lang=ru-RU}}</ref>։ Joystiq-ից Ֆլետչերը ասել է, որ այս վայրը «մեկ քայլ առաջ» էր առաջին առաջին MINECON-ի [[Լաս Վեգաս|Լաս Վեգասի]] վայրից<ref name=":2" />։ MineCon 2012-ը առաջին հավաքույթն էր ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս, ինչը այն հասանելի դարձրեց եվրոպական երկրպագուների համար<ref name=":3">{{Cite web |title=MineCon 2012 Dates and Venue Revealed - IGN |url=https://www.ign.com/articles/2012/08/02/minecon-2012-dates-and-venue-revealed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031225551/https://www.ign.com/articles/2012/08/02/minecon-2012-dates-and-venue-revealed |archive-date=2020-10-31 |access-date=2021-04-15 |lang=en}}</ref>։ Այդ հավաքույթը իրականացել է ''[[Minecraft]]''-ի առագ աճող հայտնիության ֆոնին, երբ [[Xbox 360]] խաղի տարբերակը վաճառվել էր 3 միլիոն օրինակով<ref name=":3" />։ 2012 թվականը նշանավորել է մի քանի խաղային ոչ պաշտոնական MINECON-նների սկզբով, մասնավորապես վիրտուալ MINECON-ը<ref>{{Cite web |title=Virtual Minecon℠- OFFICIAL THREAD |url=https://www.planetminecraft.com/forums/minecraft/servers/virtual-minecon-apply-now-134381/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720022620/https://www.planetminecraft.com/forums/minecraft/servers/virtual-minecon-apply-now-134381/ |archive-date=2019-07-20 |access-date=2021-04-15 |website=www.planetminecraft.com}}</ref>, որտեղ, չնայաց ոչ պաշտոնապես ներկա էին [[Mojang Studios|Mojang]] թիմի մասնակիցները<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/carnalizer/status/267356693904625664 |url=https://twitter.com/carnalizer/status/267356693904625664 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203055232/https://twitter.com/carnalizer/status/267356693904625664 |archive-date=2013-12-03 |access-date=2021-04-15 |website=Twitter |lang=ru}}</ref>։ Շատ վիրտուալ MINECON-ները հայտարարել են, հաջորդ MINECON-ի մեկնարկին վերադառնալու իրենց մտադրության մասին<ref>{{Cite web |date=2013-06-05 |title=Virtual Minecon 2013 - Virtual Minecon |url=http://www.creeperevents.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605114521/http://www.creeperevents.com/ |archive-date=2013-06-05 |access-date=2021-04-15 |website=web.archive.org}}</ref>։ 2012 թվականի հավաքույթին ներկա էին մոտ 4500 երկրպագու<ref name="pcg-2012" />։ [[Mojang Studios|Mojang]]-ը նաև մի քանի հայտարարություն է արել՝ բացահայտելով 1.5 «Redstone» թարմացման մանրամասները, ինչպես նաև տեղեկություններ խաղի փոփոխվող [[Application Programming Interface (API)|API]]-ի մոդդինգի մասին<ref>{{Cite web |date=2017-09-22 |title=Mcvnordic.com |url=http://www.mcvnordic.com/news/read/MINECON-2012-is-over/0107067 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922194121/http://www.mcvnordic.com/news/read/MINECON-2012-is-over/0107067 |archive-date=2017-09-22 |access-date=2021-04-15 |website=web.archive.org}}</ref>։ === 2013 թվական === 2013 թվականի ապրիլին Լիդիա Վինտերսը հաղորդել է, որ MINECON 2013 անցնելու է ԱՄՆ-ում<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/lydiawinters/status/320922859411230720 |url=https://twitter.com/lydiawinters/status/320922859411230720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131026014537/https://twitter.com/LydiaWinters/status/320922859411230720 |archive-date=2013-10-26 |access-date=2021-04-15 |website=Twitter |lang=ru}}</ref>։ Հետագայում [[Ենս Բերգենսթեն|Ենս Բերգենսթենը]] հաղորդել է, որ հավաքը անցնելու է արևելյան ափում<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/jeb_/status/324813956302647296 |url=https://twitter.com/jeb_/status/324813956302647296 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131026014531/https://twitter.com/jeb_/status/324813956302647296 |archive-date=2013-10-26 |access-date=2021-04-15 |website=Twitter |lang=ru}}</ref>։ 2013 թվականի հունիսի 27-ին [[Mojang Studios|Mojang]] [[ՅուԹյուբ|ՅուԹյուբյան]] անլիքում հայտարարվել է, որ MINECON 2013-ը անցնելու է [[Ֆլորիդա]] նահանգի [[Օռլանդո (Ֆլորիդա)|Օռլանդոում]]<ref>{{Cite web |title=Where in the World is MINECON 2013? |url=https://www.youtube.com/watch?v=lNG_Ayqb-ts |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130813032054/http://www.youtube.com/watch?v=lNG_Ayqb-ts |archive-date=2013-08-13 |access-date=2021-04-15 |lang=ru-RU}}</ref>։ Օրինջ շրջանի կոնվենցիաների կենտրոնի վեբ կայքում MineCon-ը նշված է որպես առաջիկա նոյեմբերյան միջոցառում՝ 7500 մարդու այցելությամբ<ref name=":4">{{Cite web |title=OCCC Calendar |url=https://calendar.occc.net/calendar/#11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415185714/https://calendar.occc.net/calendar/#11 |archive-date=2021-04-15 |access-date=2021-04-15 |website=calendar.occc.net}}</ref>, սակայն հետո իրադարձությունը հեռացվել է վեբ կայքի էջից։ Տոմսերը վաճառվել են երեք խմբաքանակով՝ մեկ խմբաքանակում 2500 տոմս, հուլիսի 31-ին և օգոստոսի 1-ին և 2-ին: Ըստ [[Mojang Studios|Mojang]]-ի գործադիր տնօրեն Վու Բույի՝ 2500 տոմսերի առաջին խմբաքանակը վաճառվել է երեք վայրկյանում<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/vubui/status/362712206640562177 |url=https://twitter.com/vubui/status/362712206640562177 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029032937/https://twitter.com/vubui/status/362712206640562177 |archive-date=2013-10-29 |access-date=2021-04-15 |website=Twitter |lang=ru}}</ref>: MINECON 2013 անցել է նեյոմբերի 2-ից 3-ին։ === 2014 թվական (չեղարկվել է) === 2014 թվականի մարտի 30-ին Լիդիա Վինտերսը հաղորդել է, որ MINECON 2014-ը անցնելու է [[Եվրոպա|Եվրոպայում]]<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/lydiawinters/status/450374452383977472 |url=https://twitter.com/lydiawinters/status/450374452383977472 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140503144032/https://twitter.com/lydiawinters/status/450374452383977472 |archive-date=2014-05-03 |access-date=2021-04-15 |website=Twitter |lang=ru}}</ref>։ Սակայն 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին Վու Բույը հաղորդել է, որ MINECON 2014 չի կայանալու, իսկ հաջորդը անցնելու է 2015 թվականին [[Լոնդոն|Լոնդոնում]]<ref>{{Cite web |date=2021-03-03 |title=Официальный сайт {{!}} Minecraft |url=https://www.minecraft.net/ru-ru/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015504/https://www.minecraft.net/ru-ru/ |archive-date=2021-04-14 |access-date=2021-04-15 |website=Minecraft.net |lang=ru-RU}}</ref>։ [[Պատկեր:MineCon2015ExpoHall.jpg|մինի|MineCon 2015-ի ցուցասրահ]] === 2015 թվական === 2015 թվականի փետրվարի 2-ին Վու Բույը հաղորդել է, որ MINECON 2015-ը անցնելու է հուլիսի 4-ից 5-ը [[Լոնդոն|Լոնդոնի]] [[ExCeL London]]ցուցահանդեսային կենտրոնում<ref>{{Cite web |date=2016-07-27 |title=MINECON 2015 announced! |url=http://www.mojang.com/2015/02/minecon-2015-announced/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20160727120911/http://www.mojang.com/2015/02/minecon-2015-announced/ |archive-date=2016-07-27 |access-date=2021-04-16 |website=web.archive.org}}</ref>։ Տոմսերի արժեքները հրապարակվել է մարտի 18-ին և կազմել են 129 [[ֆունտ ստեռլինգ]]։ Հուլիսի 4-ին բացման արարողության ժամանակ [[Գինեսի ռեկորդների գիրք|Գինեսի ռեկորդների]] [[Գինեսի ռեկորդների գիրք|գրքում]] հայտարարվել է, որ MineCon-ը համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել կոնֆերենցիա մասնակիցների թվով բացառապես մեկ խաղի համար՝ վաճառվել էր մոտավորապես 10,000 տոմս<ref>{{Cite web |title=Largest convention for a single videogame |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/387749-largest-convention-for-a-single-videogame |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512081055/https://guinnessworldrecords.com/world-records/387749-largest-convention-for-a-single-videogame |archive-date=2021-05-12 |access-date=2021-04-16 |website=Guinness World Records |lang=en-GB}}</ref>: === 2016 թվական === 2016 թվականի մարտի 7-ին [[Mojang Studios|Mojang]]-ը իրենց բլոգում հայտարարել են, որ MINECON 2016-ը անցնելու է սեպտեմբերի 24-ից 25-ին [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի [[Անահայմ]] քաղաքի կոնֆերենցիաների կենտրոնում<ref>{{Cite web |date=2016-03-08 |title=Where in the world is MINECON? |url=http://www.mojang.com/2016/03/minecon-announcement/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308113840/http://www.mojang.com/2016/03/minecon-announcement/ |archive-date=2016-03-08 |access-date=2021-04-16 |website=web.archive.org}}</ref>։ Կոնֆերենցիայի ժամանակ հայտարարվել է ''[[Minecraft]]''-ի հիման վրա ''«Minecraft: The Island»'' վեպի և խաղի կոնսոլային տարբերակը թարմացման մասին։ === 2017 թվական === 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հայտարարել է, որ նոյեմբերի 18-ին MINECON-ը անցնելու է ինտերակտիվ ուղիղ հեռարձակման ձևով և կոչվելու է MINECON Earth<ref>{{Cite web |title=Microsoft is changing MineCon 2017 to make it more inclusive - MSPoweruser |url=https://mspoweruser.com/microsoft-changing-minecon-2017-make-inclusive/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082500/https://mspoweruser.com/microsoft-changing-minecon-2017-make-inclusive/ |archive-date=2019-08-22 |access-date=2021-04-16 |lang=en-US}}</ref>։ MINECON Earth-ի հաղորդավարը [[Կանադա|կանադացի]] դերասան Ուիլ Արնետն էր։ Նաև ներկայացվել են համայնքի պաշտոնական կոնվենցիաները, ինչպիսիք են՝ Minefaire-ը, Minevention-ը և Multiplay’s BlockFest-ը։ MINECON Earth-ի ժամանակ Mojang-ը հայտարարել է «Aquatic» խոշոր թարմացման մասին, թարմացումն ինքնին թողարկվել է 2018 թվականի հուլիսին։ Նաև անցկացվել է հարցում, որտեղ հանդիսատեսները կարող էին քվեարկել մեկ մոբի համար, որը կհայտնվեր խաղում, և Վու Բույը հայտարարել է արդյունքները, որտեղ հաղթող է ճանաչվել «Գիշերային երկնքի հրեշը», որը հետագայում անվանվել է «ֆանտոմ»<ref>{{Cite web |author=Matt Wales |date=2017-11-16 |title=Fans can decide Minecraft's newest mob during the MineCon Earth livestream this weekend |url=https://www.eurogamer.net/articles/2017-11-16-fans-can-decide-minecrafts-newest-mob-during-the-minecon-earth-livestream-this-weekend |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116181134/https://www.eurogamer.net/articles/2017-11-16-fans-can-decide-minecrafts-newest-mob-during-the-minecon-earth-livestream-this-weekend |archive-date=2021-01-16 |access-date=2021-04-16 |website=Eurogamer |lang=en}}</ref>։ === 2018 թվական === 2018 թվականի ապրիլի 10-ին [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հաղորդել է, որ MINECON Earth-ը անցնելու է սեպտեմբերի 29-ին 90 րոպեի ընթացքում<ref>{{Cite web |author=Arif Bacchus |title=Minecraft Announces Minecon Earth 2018 For September 29th - OnMSFT.com |url=https://www.onmsft.com/news/minecraft-announces-minecon-earth-2018-for-september-29th |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082502/https://www.onmsft.com/news/minecraft-announces-minecon-earth-2018-for-september-29th |archive-date=2019-08-22 |access-date=2021-04-16 |lang=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title="Get your pickaxe ready: The next MineCon Earth show streams in September" |url=https://www.digitaltrends.com/computing/minecon-earth-2018-show-finally-dated/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822082504/https://www.digitaltrends.com/computing/minecon-earth-2018-show-finally-dated/ |archive-date=2019-08-22 |access-date=2021-04-16 |website=www.digitaltrends.com}}</ref>։ Միջոցառման ընթացքում [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հայտարարել է [[Minecraft Dungeons|Minecraft: Dungeons]]-ի մասին, որը թողարկվել է 2019 թվականին, ինչպես նաև հայտարարվել է «Village & Pillage» թարմացման մասին։ Անցկացվել է նաև հարցում, որտեղ հանդիսատեսները կարող էին քվեարկել մեկ բիոմի օգտին, որն այնուհետև կթարմացվեր, հաղթել է Տայգայի բիոմը<ref>{{Cite web |title=MineCon Earth 2018 allows viewers to vote for next biome update |url=https://www.shacknews.com/article/107327/minecon-earth-2018-allows-viewers-to-vote-for-next-biome-update |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924045224/https://www.shacknews.com/article/107327/minecon-earth-2018-allows-viewers-to-vote-for-next-biome-update |archive-date=2019-09-24 |access-date=2021-04-16 |website=Shacknews |lang=en}}</ref>։ === 2019 թվական === 2019 թվականի մայիսի 17-ին հայտարարվել է, որ MINECON Live 2019-ը կայանալու է սեպտեմբերի 28-ին, իսկ միջոցառման անվանումը MINECON Earth-ից դարձել է MINECON Live, [[Mojang Studios|Mojang]]-ի [[Minecraft Earth]] նոր խաղի հետ կապված շփոթությունից խուսափելու համար<ref>{{Cite web |date=2019-05-20 |title=Minecon Live 2019 - Here's What To Expect |url=https://www.player.one/minecon-live-2019-heres-what-expect-126365 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523152201/https://www.player.one/minecon-live-2019-heres-what-expect-126365 |archive-date=2019-05-23 |access-date=2021-04-16 |website=Player.One |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Minecraft's Big MineCon Event Gets a New Name and a September Date |url=https://comicbook.com/gaming/news/minecraft-minecon-event-new-name-september-date/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227223742/https://comicbook.com/gaming/news/minecraft-minecon-event-new-name-september-date/ |archive-date=2021-02-27 |access-date=2021-04-16 |website=GAMING |lang=en}}</ref>։ Ինչպես և նախորդ տարի, հանդիսատեսները քվեարկել են հաջորդ թարմացման ժամանակ երեք բիոմներից մեկում նոր գործառույթներ ավելացնելու օգտին<ref>{{Cite web |author=Matt Wales |date=2019-09-26 |title=Minecraft is letting players vote for the biome they want to see spruced up next |url=https://www.eurogamer.net/articles/2019-09-26-minecraft-is-letting-players-vote-for-the-biome-they-want-to-see-spruced-up-next |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926235155/https://www.eurogamer.net/articles/2019-09-26-minecraft-is-letting-players-vote-for-the-biome-they-want-to-see-spruced-up-next |archive-date=2019-09-26 |access-date=2021-04-16 |website=Eurogamer |lang=en}}</ref>։ Լեռներ բիոմը հաղթել է հարցումը։ Նաև եթերի ժամանակ Mojang-ը հայտարարել է «Nether Update»-ի մասին և [[Minecraft Earth]]-ի վաղ մուտքի հնարավորության ամսաթիվը<ref>{{Cite web |date=2019-09-28 |title=Minecon 2019 roundup: Everything Mojang revealed for Minecraft |url=https://www.windowscentral.com/all-minecon-2019-news |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190929030444/https://www.windowscentral.com/all-minecon-2019-news |archive-date=2019-09-29 |access-date=2021-04-16 |website=Windows Central}}</ref>։ === 2020 թվական === 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հայտարարել է Minecraft Festival փառատոնի, սեփական իրադարձության մասին, որը պետք է կայանար 2020 թվականի սեպտեմբերի 25-27-ին [[Ֆլորիդա]] նահանգի [[Օռլանդո (Ֆլորիդա)|Օռլանդո]] քաղաքում։ Սակայն [[COVID-19]] համավարակի շուրջ մտահոգությունների պատճառով փառատոնը հետաձգվել է և փոխարինվել ուղիղ հեռարձակմամբ<ref>{{Cite web |title=Minecraft Festival is postponed due to coronavirus fears |url=https://www.engadget.com/2020-03-05-minecraft-festival-postponed-coronavirus.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607014241/https://www.engadget.com/2020-03-05-minecraft-festival-postponed-coronavirus.html |archive-date=2020-06-07 |access-date=2021-04-16 |website=Engadget |lang=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2020-09-03 |title=Announcing Minecraft Live |url=https://www.minecraft.net/en-us/article/announcing-minecraft-live |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200904141302/https://www.minecraft.net/en-us/article/announcing-minecraft-live |archive-date=2020-09-04 |access-date=2021-04-16 |website=Minecraft.net |lang=en-US}}</ref>։ Ուղիղ հեռարձակումը կայացել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Ուղիղ հեռարձակման ժամանակ հանդիսատեսները կարող էին քվեարկել հաջորդ թարմացման մեջ ավելացվելիք երեք մոբերից մեկի օգտին։ Տարբերակներ․ Սառույցոլոգ, Ծաղկե Կով և Լուսատու Ութոտնուկ, հաղթել է Լուսատու Ութոտնուկ<ref>{{Cite web |title=Minecraft Live Vote Lets You Choose The Next Mob |url=https://www.gamespot.com/articles/minecraft-live-vote-lets-you-choose-the-next-mob/1100-6482672/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928204948/https://www.gamespot.com/articles/minecraft-live-vote-lets-you-choose-the-next-mob/1100-6482672/ |archive-date=2020-09-28 |access-date=2021-04-16 |website=GameSpot |lang=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-09-27 |title=Minecraft Live Vote For the Next Mob |url=https://www.minecraft.net/en-us/article/minecraft-live-vote-for-next-mob |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927180850/https://www.minecraft.net/en-us/article/minecraft-live-vote-for-next-mob |archive-date=2020-09-27 |access-date=2021-04-16 |website=Minecraft.net |lang=en-US}}</ref>։ Ուղիղ հեռարձակման ընթացքում նաև տրամադրվել են «Քարանձավներ և ժայռեր» անվամբ հաջորդ մեծ թարմացման մանրամասները<ref>{{Cite web |author=Nintendo Life |date=2020-09-26 |title=Mojang To Reveal Next Big Minecraft Game Update At Its October Live Show |url=https://www.nintendolife.com/news/2020/09/mojang_to_reveal_next_big_minecraft_game_update_at_its_october_live_show |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928165750/https://www.nintendolife.com/news/2020/09/mojang_to_reveal_next_big_minecraft_game_update_at_its_october_live_show |archive-date=2020-09-28 |access-date=2021-04-16 |website=Nintendo Life |lang=en-GB}}</ref>։ === 2021 թվական === 2021 թվականի հոկտեմբերի 16-ին 4 PM UTC-ում [[Mojang Studios|Mojang]]-ը հայտարարել է Minecraft Live 2021 փառատոնի մասին, որի ընթացքում կայացել է The Wild Update թարմացման մասին անոնսը և հարցում է անցել նոր մոբի վերաբերյալ, հարցման արդյունքում ընտրվել է ''Allay''-ը։ {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Մոբ ! colspan="3" | Ձայներ (%) |- !Առաջին փուլ<ref>{{Cite tweet|user=Minecraft|number=1449416023388606470|title=The Mob Vote is open! It's time pick your favorite: Glare, Allay or Copper Golem! Vote now!|date=2021-10-16}}</ref> !Եզրափակիչ<ref>{{Cite tweet|user=Minecraft|number=1449420162856333312|title=In third place it’s the Glare, we guess you aren’t as afraid of the dark as we are? That leaves the Allay and the Copper Golem going head-to-head in the final round! Vote for your winner now!|date=2021-10-16}}</ref> |- |Լուսատտիկ | ''11,2 %'' | - |- |Էլայ | 51 % | '''54,3 %''' |- |Պղնձե գոլեմ | 37,8 % | ''45,7 %'' |- | '''Ձայների քանակ''' | {{formatnum:1280167}} | {{formatnum:1173315}} |} === 2022 թվական === Minecraft Live 2022-ը կայացել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Ինչպես նախորդ հեռարձակումների ժամանակ, այս անգամ էլ անցել է մոբերի քվեարկություն, որի ժամանակ առաջարկվել են Հոտոտղ, Չարաճճի և Տուֆից Գոլեմի տարբերակները, որոնցից առաջինը հաղթել է քվեարկությունը։ Բացի այդ, փառատոնի ժամանակ հայտարարվել են հաջորդ թարմացման 1.20 որոշ հիմնական գործառույթներ (ներառյալ ուղտեր, բամբուկի ծառ և կախովի ցուցանակներ), ինչպես նաև առաջիկա Minecraft Legends խաղի հիմնական խաղընթացքը և [[Minecraft Dungeons]]-ի թարմացումների 3-րդ եթերաշրջանը։ === 2023 թվական === Minecraft Live 2023-ը կայացել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, որի ընթացքում անցել է ևս մեկ քվեարկություն մոբերի ընտրության համար, որին մասնակցել են խեցգետինը, զրահակիրը և պինգվինը։ Հաղթել է զրահակիրը։ {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" ! Հորիզոնական !! Մոբ !! Ձայների քանակ !! Ձայների քանակ |- ! 1 | Զրահակիր || ~2,115,000 || 42.3 % |- ! 2 | Խեցգետին || ~1,625,000 || 32.5 % |- ! 3 | Պինգվին || ~1,260,000 || 25.2 % |} === 2024 թվական === Minecraft-ի երկրպագուների ամենամյա իրադարձությունը՝ Minecraft Live 2024-ը անցել է 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ին, որտեղ մշակողները կիսվել են խաղի առաջիկա թարմացումներով, ինչպես նաև հայտնել են, որ այս տարվանից Minecraft Live տարին երկու անգամ է անցնելու, որպեսզի խաղացողները ավելի հաճախ տեղեկանան թարմացումների մասին<ref>{{Cite web |date=2024-09-20 |title=Minecraft Live вернется в конце этого месяца |url=https://overclockers.ru/blog/NOVO_GEEK/show/181109/Minecraft-Live-vernetsya-v-konce-etogo-mesyaca |access-date=2025-03-24 |website=Overclockers.ru |lang=ru}}</ref>։ Հիմնական հայտարարություններից մեկը «Գունատ այգի» (Pale Garden) նոր բիոմի ներդրումն էր, որը խաղին կավելացնի գունատ կաղնու ծառեր և կախովի մամուռ՝ ստեղծելով յուրահատուկ մթնոլորտ<ref name="gportal1">{{Cite web |date=2024-12-27 |title=That Was Minecraft Live 2024 |url=https://www.g-portal.com/en/news/minecraft-live-2024-review-en |access-date=2025-03-24 |website=Gportal |lang=en}}</ref>։ Նաև ներկայացվել է նոր թշնամական մոբ՝ «Ճռռացող» (Creaking)<ref name="gportal1" />։ === 2025 թվական === ==== Մարտ ==== Իրադարձությունը կայացել է 2025 թվականի մարտի 22-ին։ Տարվա առաջին ուղիղ հեռարձակումը նվիրված էր «Գարնանային թողարկմանը», որը թողարկվել է մարտի 25-ին ''Spring to Life'' անվամբ և խաղին ավելացվեցին առկա մոբերի նոր տարբերակներ։ Ցուցադրվել են նաև ապագա «Ամառային թողարկման» ֆունկցիաները, որոնց թվում է Vibrant Visuals-ը ներկառուցված [[High Level Shader Language|շեյդերները]], ինչպես նաև նոր տեսակի գաստեր՝ չորացրած գաստ, գաստիկ և ուրախ գաստ<ref>{{Cite web |date=2025-03-22 |title=Minecraft Live March 2025: Meet Your New Flying Mount, the Happy Ghast! |url=https://www.yahoo.com/entertainment/minecraft-live-march-2025-meet-173000149.html |access-date=2025-03-23 |website=Yahoo Entertainment |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Пилецкий |first=Борис |date=2025-03-22 |title=Показали новый отрывок из фильма Minecraft с прогулкой по деревне |url=https://ixbt.games/news/2025/03/22/pokazali-novyi-otryvok-iz-filma-minecraft-s-progulkoi-po-derevne.html |access-date=2025-03-25 |website=[[IXBT.com|IXBT]] |language=ru}}</ref>։ Բացի այդ, ցուցադրվել է նաև մի հատված առաջիկա «[[Minecraft-ը կինոյում]]» ֆիլմից<ref>{{Cite web |last=Bostwick |first=Madie |date=2025-03-23 |title=5 Best Things Revealed At Minecraft Live Spring 2025 |url=https://gamerant.com/best-things-revealed-at-minecraft-live-spring-2025/ |access-date=2025-03-23 |website=Game Rant |language=en}}</ref>։ ==== Սեպտեմբերին ==== Իրադարձությունը կայացել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։ Երեք նախատեսված Minecraft Live в 2025 հեռարձակումներից երկրորդը նվիրված էր ''Copper Age'' и ''Mounts of Mayhem'' թարմացումներին<ref>{{Cite web |last=Rambhajue |first=Nicholas |date=2025-09-27 |title=Minecraft LIVE September 2025: A Recap Of Everything Revealed |url=https://www.cgmagonline.com/news/minecraft-live-everything-revealed/ |url-status=live |access-date=2025-11-26 |website=CGMagazine |language=en}}</ref>։ === 2026 թվական === Իրադարձությունը անցել է 2026 թվականի մարտի 21-ին։ Միջոցառման ժամանակ հայտարարվել է Tiny Takeover թարմացման թողարկման ամսաթիվը և ցուցադրվել է Chaos Cubed, ինչպես նաև հայտարարվել է Minecraft Dungeons II խաղի մասին<ref>{{Cite web |last=Cripe |first=Michael |date=2026-03-21 |title=Minecraft Live March 2026: Everything Announced |url=https://www.ign.com/articles/minecraft-live-march-2026-everything-announced-updating-live |access-date=2026-03-28 |website=IGN |lang=en}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.minecraft.net/ru-ru/live Պաշտոնական կայք] * [https://ru.minecraft.wiki/w/MINECON Minecon] — Մայնքրաֆտ Վիքի {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Minecraft]] [[Կատեգորիա:Ամենամյա իրադարձություններ]] [[Կատեգորիա:Կոնֆերենցիաներ]] [[Կատեգորիա:Փառատոներ]] 4j2xolk5814jglcmm2t9z6pidmya55s 2 1332812 10806579 10803620 2026-06-30T07:01:31Z Էդուարդ Զախարյան 173183 10806579 wikitext text/x-wiki [[:en:Armando_González_(footballer,_born_2003)|https://en.wikipedia.org/wiki/Armando_Gonz%C]] '''Արմանդո Գոնսալես Ալբան (ծնվել է 2003 թվականի ապրիլի 20-ին), ով հայտնի է «Հորմիգա» («Մրջյուն») մականունով''' <ref>{{cite web |date=28 April 2026 |title={{space}}'Hormiga' González toma rumbo al Mundial |trans-title='Hormiga' González heads to the World Cup |url=https://www.fifa.com/es/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/armando-gonzalez-chivas-seleccion-mexico-mundial-2026 |access-date=6 June 2026 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |language=ES}}</ref> մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է։ Նա խաղում է հարձակվողի դիրքում Լիգա MX-ի «<nowiki/>[[Գվադալախարա]]<nowiki/>» ակումբում և ներկայացնում է Մեքսիկայի ազգային հավաքականը։ == '''Ակումբային կարիերա''' == === Գվադալախարա === ==== Տապատիո ==== Գոնսալեսն իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշեց 2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ հանդես գալով «Տապատիո» ակումբի կազմում։ Նա խաղադաշտ մտավ որպես 89-րդ րոպեի փոխարինող՝ «<nowiki/>[[Պումաս Տաբասկո]]<nowiki/>» թիմի դեմ խաղում։.<ref>{{cite web |date=11 November 2020 |title=Tapatío vs. Pumas Tabasco 4 - 2 |url=https://us.soccerway.com/matches/2020/11/19/mexico/liga-de-ascenso/tapatio/pumas-tabasco/3335654/ |access-date=22 September 2024 |publisher=Soccerway}}</ref> ==== Առաջին թիմ ==== Գոնսալեսը 2024 թվականի հունվարի 13-ին նորամուտը նշեց «Գվադալախարայի» հիմնական թիմի կազմում և միաժամանակ իր առաջին հանդիպումն անցկացրեց Լիգա MX-ում։ Նա խաղադաշտ մտավ որպես 85-րդ րոպեի փոխարինող՝ «<nowiki/>[[Սանտոս Լագունայի]]<nowiki/>» դեմ 1-1 ոչ-ոքի ավարտված խաղում։.<ref>{{cite web |date=13 January 2024 |title=Guadalajara vs. Santos Laguna 1 - 1 |url=https://us.soccerway.com/matches/2024/01/14/mexico/primera-division/club-guadalajara/club-santos-laguna/4285256/ |access-date=22 September 2024 |publisher=Soccerway}}</ref> Իր նորամուտի մրցաշրջանն ավարտեց ընդամենը 3 մասնակցությամբ՝ առանց գոլի։ 2024 թվականի հուլիսի 12-ին Գոնսալեսը խփեց իր առաջին գոլը «<nowiki/>[[Գվադալախարա|Գվադալախարայի]]<nowiki/>» կազմում՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, սակայն նրա թիմը պարտվեց 2–4 հաշվով։<ref>{{cite web |date=13 July 2024 |title=Chivas cae ante Xolos en la frontera |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/es/noticias/37972/Chivas-cae-ante-Xolos-en-la-frontera |access-date=4 December 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref> 2025 թվականի հուլիսի 26-ին Գոնսալեսը հանդիպման վերջին րոպեներին դուբլ ձևակերպեց «Ատլետիկո Սան Լուիսի» դեմ խաղում՝ օգնելով «Չիվասին» սեփական հարկի տակ 4։3 հաշվով հաղթանակ ապահովել<ref>https://www.heraldodeportes.com.mx/futbol/2025/7/26/hormiga-gonzalez-rescata-las-chivas-del-desastre-ante-san-luis-doblete-remontada-82167.html</ref>։ Հոկտեմբերի 25-ին Գոնսալեսն իր կարիերայի առաջին հեթ-տրիկը ձևակերպեց «<nowiki/>[[Կլասիկո Տապատիոյի]]<nowiki/>» մրցակից «Ատլասի» դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին 4։1 հաշվով հաղթանակ տանել<ref>{{cite web |date=26 October 2025 |title='Hormiga' González se convierte en el 7mo jugador de Chivas en marcar un ‘Hat-trick’ en Clásico Tapatío |url=https://www.record.com.mx/futbol/liga-mx/chivas/hormiga-gonzalez-se-convierte-en-el-7mo-jugador-de-chivas-en-marcar-un-hat |access-date=4 December 2025 |publisher=Récord}}</ref>։ Նա շարունակեց և ավարտեց Ապերտուրա մրցաշարը՝ որպես լավագույն ռմբարկու (մյուս խաղացողի հետ հավասար)՝ 12 գոլով<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=ARMANDO GONZÁLEZ IS THE AP25 GOAL SCORING CHAMPION!!! |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/40118/ARMANDO-GONZLEZ-ES-CAMPEN-DE-GOLEO-DEL-AP25 |access-date=25 November 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref>, ինչի շնորհիվ արժանացավ «Ամենաարժեքավոր խաղացող» (MVP) մրցանակին<ref>https://www.soyfutbol.com/en/leagues/liga-mx-awards-hormiga-gonzalez-as-the-best-player-of-the-tournament-20251224-0028.html</ref>։ 2026 թվականի մարտի 14-ին Գոնսալեսը դուբլ ձևակերպեց «Սանտոս Լագունայի» դեմ տնային խաղում՝ օգնելով իր թիմին 3։0 հաշվով հաղթանակ տանել<ref>https://en.as.com/soccer/chivas-striker-armando-gonzalez-inching-towards-historic-club-record-f202603-n/</ref>։ Ապրիլի 5-ին նա հերթական դուբլը ձևակերպեց՝ հանդիպման վերջին րոպեին իրացրած 11-մետրանոց հարվածով «Պումասի» դեմ խաղում իր թիմին պարգևելով 2։2 ոչ-ոքի<ref>https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/16534964/chivas-vs-pumas-resumen-goles-penal-polemica-empate-liga-mx</ref>։ Գոնսալեսը «Կլաուսուրա» մրցաշրջանն ավարտեց որպես երկրորդ լավագույն ռմբարկու՝ խփած 12 գոլով<ref>https://chivaspasion.bolavip.com/liga-mx/tabla-de-goleo-actualizada-asi-quedo-armando-gonzalez-en-el-clausura-2026-tras-enfrentar-a-tijuana</ref>, կրկին արժանանալով «Ամենաարժեքավոր խաղացող» (MVP) կոչմանը։<ref name="Clausura">{{cite web |title=El mejor del torneo: Armando González recibe el premio al mejor jugador de todo el Clausura 2026 |url=https://chivaspasion.bolavip.com/ligamx/el-mejor-del-torneo-armando-gonzalez-recibe-el-premio-al-mejor-jugador-de-todo-el-clausura-2026}}</ref> == Միջազգային ասպարեզ == 2025 թվականի նոյեմբերին Գոնսալեսը գլխավոր մարզիչ Խավիեր Ագիրեի կողմից առաջին անգամ հրավիրվեց Մեքսիկայի ազգային հավաքական՝ նոյեմբերի 15-ին և 18-ին համապատասխանաբար Ուրուգվայի և Պարագվայի դեմ նախատեսված ընկերական հանդիպումներին մասնակցելու համար։ Նոյեմբերի 18-ին նա նորամուտը նշեց Մեքսիկայի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Պարագվայի դեմ խաղին, որն ավարտվեց մեքսիկացիների 2։1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{cite web |last=Spíndola Andrade |first=Ana Patricia |date=19 November 2025 |title=¡Noche soñada! Armando 'Hormiga' González se lleva mucho aprendizaje de su debut con Selección Mexicana |url=https://www.record.com.mx/futbol/futbol-nacional/seleccion-mexicana/noche-sonada-armando-hormiga-gonzalez-se-lleva-mucho |access-date=20 November 2025 |website=Record.com.mx |language=es}}</ref>։ 2026 թվականի փետրվարի 25-ին Գոնսալեսը ազգային հավաքականի կազմում խփեց իր առաջին գոլը՝ Իսլանդիայի դեմ խաղում դառնալով երկրորդ գոլի հեղինակը, իսկ Մեքսիկան ի վերջո հաղթեց 4։0 հաշվով<ref>https://www.marca.com/mx/futbol/seleccion-mx/2026/02/26/699fb631e2704ea9308b457c.html</ref>։ Գոնսալեսը ընդգրկվեց 26 ֆուտբոլիստներից բաղկացած հայտացուցակում՝ մասնակցելու 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի առաջնությանը, որը անցկացվելու է սեփական երկրում<ref>{{cite web |date=31 May 2026 |title=Al Llamado {{!}} Convocatoria de la SNM para la Copa Mundial de la FIFA 2026 |trans-title=Call-up {{!}} Mexico national team squad for the 2026 FIFA World Cup |url=https://miseleccion.mx/noticia/6463-Al-Llamado-%7C-Convocatoria-de-la-SNM-para-la-Copa-Mundial-de-la-FIFA-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601061123/https://miseleccion.mx/noticia/6463-Al-Llamado-%257C-Convocatoria-de-la-SNM-para-la-Copa-Mundial-de-la-FIFA-2026 |archive-date=1 June 2026 |access-date=31 May 2026 |publisher=[[Mexican Football Federation]] |language=es}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Գոնսալեսը նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ Արմանդո Գոնսալես Բեխարանոյի որդին է<ref>{{cite web |date=16 January 2024 |title=The amazing coincidence of Mateo Chávez and Armando González |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/37224/La-asombrosa-coincidencia-de-Mateo-Chvez-y-Armando-Gonzlez |access-date=22 September 2024 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|25 April 2026}}<ref>{{Soccerway|armando-gonzalez-alba/681658}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Ելույթներ և գոլեր՝ ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |տարեթիվ ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Մայրցամաքային մրցաշար ! colspan="2" |Այլ մրցաշարեր ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Բաժին !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="4" |Տապատիո |[[2020–21 Liga de Expansión MX season|2020–21]] | rowspan="3" | |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |1 |0 |- |[[2021–22 Liga de Expansión MX season|2021–22]] |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |1 |0 |- |[[2022–23 Liga de Expansión MX season|2022–23]] |5 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |5 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !7 !0 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !7 !0 |- | rowspan="4" |Գվադալախարա |[[2023–24 Liga MX season|2023–24]] | rowspan="3" | |3 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]|name=CCC}} |0 | colspan="2" |— |4 |0 |- |[[2024–25 Liga MX season|2024–25]] |18 |3 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]|name=CCC}} |1 |2{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]|name=LC}} |0 |21 |4 |- |[[2025–26 Liga MX season|2025–26]] |35 |24 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |3{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]|name=LC}} |1 |38 |25 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !56 !27 ! colspan="2" |— !2 !1 !5 !1 !63 !29 |- ! colspan="3" |Կարիերային ընդհանուր ցուցանիշներ !63 !27 ! colspan="2" |— !2 !1 !5 !1 !70 !29 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|match played 11 June 2026}}<ref name="NFT">{{NFT player|101743}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Ելույթներ և գոլեր՝ ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգաին Հավաքական !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="2" |Մեքսիկա |2025 |1 |0 |- |2026 |7 |1 |- ! colspan="2" |ընդհանուր !8 !1 |} ''Հաշիվներ և արդյունքներ․ Մեքսիկայի գոլերի քանակը նշված է առաջինը։'' {| class="wikitable sortable" |+Արմանդո Գոնսալեսի՝ ազգային հավաքականի կազմում խփած գոլերի ցանկ ! scope="col" |No. ! scope="col" |Date ! scope="col" |Venue ! scope="col" |Opponent ! scope="col" |Score ! scope="col" |Result ! scope="col" |Competition |- | align="center" |1 |25 Փետրվարի 2026 |[[Estadio Corregidora]], [[Querétaro (city)|Querétaro]], Mexico |{{fb|ISL}} | align="center" |2–0 | align="center" |4–0 |Բարեկամական |} '''Անհատական''' * Լիգա MX-ի «<nowiki/>[[Ոսկե խաղակոշիկ]]<nowiki/>»՝ Ապերտուրա 2025 (կիսել է մրցանակը)<ref>{{cite web |date=9 November 2025 |title=ARMANDO GONZÁLEZ IS THE AP25 GOAL SCORING CHAMPION!!! |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/40118/ARMANDO-GONZLEZ-ES-CAMPEN-DE-GOLEO-DEL-AP25 |access-date=25 November 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref> * Լիգա MX-ի ամսվա լավագույն խաղացող՝ 2025 թվականի հոկտեմբեր<ref>{{Cite tweet|user=LigaBBVAMX|number=1985399648274588064|title=Súper Hormiga 🐜 El público ha votado y eligió a Armando González como el #JugadorDelMes de octubre. El de @Chivas anda prendido. 🔥|date=3 November 2025}}</ref> 2026 թվականի հունվար,<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2020566636206424357</ref> 2026 թվականի մարտ<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2039840298419765527</ref> * Լիգա MX-ի «<nowiki/>Ամենաարժեքավոր խաղացող<nowiki/>»՝ Ապերտուրա 2025,<ref>{{Cite tweet|user=LigaBBVAMX|number=2003555799432626423|title=El 'Otaku' del Gol! 🐜👏🏽 Armando González de @Chivas es el #TecateJugadorDelTorneo ¡Tremendo!, y ni hablar de su jutsu bola de fuego, ¿o no, @CervezaTecate? 👀🫵🏼|date=23 December 2025}}</ref>Կլաուսուրա 2026<ref name="Clausura" /> * Լիգա MX-ի լավագույն մեկնարկային 11-ը․ Ապերտուրա 2025,<ref>https://www.foxsports.com.mx/2025/12/24/liga-mx-anuncia-el-xi-ideal-del-apertura-2025-nadie-del-america-y-tigres-domina/</ref> Կլաուսուրա 2026<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2063068835859648702</ref> == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} swknhf897yo2oitczkto5hit10wy63d 10806704 10806579 2026-06-30T11:36:43Z Էդուարդ Զախարյան 173183 10806704 wikitext text/x-wiki [[:en:Armando_González_(footballer,_born_2003)|https://en.wikipedia.org/wiki/Armando_Gonz%C]] '''Արմանդո Գոնսալես Ալբան (ծնված 2003 թվականի ապրիլի 20-ին), ով հայտնի է «Հորմիգա» («Մրջյուն») մականունով,''' <ref>{{cite web |date=28 April 2026 |title={{space}}'Hormiga' González toma rumbo al Mundial |trans-title='Hormiga' González heads to the World Cup |url=https://www.fifa.com/es/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/armando-gonzalez-chivas-seleccion-mexico-mundial-2026 |access-date=6 June 2026 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |language=ES}}</ref> մեքսիկացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է։ Նա խաղում է հարձակվողի դիրքում Լիգա MX-ի «<nowiki/>[[Գվադալախարա]]<nowiki/>» ակումբում և ներկայացնում է Մեքսիկայի ազգային հավաքականը։ == '''Ակումբային կարիերա''' == === Գվադալախարա === ==== Տապատիո ==== Գոնսալեսն իր պրոֆեսիոնալ նորամուտը նշեց 2020 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ հանդես գալով «Տապատիո» ակումբի կազմում։ Նա խաղադաշտ մտավ որպես 89-րդ րոպեի փոխարինող՝ «<nowiki/>[[Պումաս Տաբասկո]]<nowiki/>» թիմի դեմ խաղում։.<ref>{{cite web |date=11 November 2020 |title=Tapatío vs. Pumas Tabasco 4 - 2 |url=https://us.soccerway.com/matches/2020/11/19/mexico/liga-de-ascenso/tapatio/pumas-tabasco/3335654/ |access-date=22 September 2024 |publisher=Soccerway}}</ref> ==== Առաջին թիմ ==== Գոնսալեսը 2024 թվականի հունվարի 13-ին նորամուտը նշեց «Գվադալախարայի» հիմնական թիմի կազմում և միաժամանակ իր առաջին հանդիպումն անցկացրեց Լիգա MX-ում։ Նա խաղադաշտ մտավ որպես 85-րդ րոպեի փոխարինող՝ «<nowiki/>[[Սանտոս Լագունայի]]<nowiki/>» դեմ 1-1 ոչ-ոքի ավարտված խաղում։<ref>{{cite web |date=13 January 2024 |title=Guadalajara vs. Santos Laguna 1 - 1 |url=https://us.soccerway.com/matches/2024/01/14/mexico/primera-division/club-guadalajara/club-santos-laguna/4285256/ |access-date=22 September 2024 |publisher=Soccerway}}</ref> Իր նորամուտի մրցաշրջանն ավարտեց ընդամենը 3 մասնակցությամբ՝ առանց գոլի։ 2024 թվականի հուլիսի 12-ին Գոնսալեսը խփեց իր առաջին գոլը «<nowiki/>[[Գվադալախարա|Գվադալախարայի]]<nowiki/>» կազմում՝ «Տիխուանայի» դեմ խաղում, սակայն նրա թիմը պարտվեց 2-4 հաշվով։<ref>{{cite web |date=13 July 2024 |title=Chivas cae ante Xolos en la frontera |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/es/noticias/37972/Chivas-cae-ante-Xolos-en-la-frontera |access-date=4 December 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref> 2025 թվականի հուլիսի 26-ին Գոնսալեսը հանդիպման վերջին րոպեներին դուբլ ձևակերպեց «Ատլետիկո Սան Լուիսի» դեմ խաղում՝ օգնելով «Չիվասին» սեփական հարկի տակ 4։3 հաշվով հաղթանակ ապահովել<ref>https://www.heraldodeportes.com.mx/futbol/2025/7/26/hormiga-gonzalez-rescata-las-chivas-del-desastre-ante-san-luis-doblete-remontada-82167.html</ref>։ Հոկտեմբերի 25-ին Գոնսալեսն իր կարիերայի առաջին հեթ-տրիկը ձևակերպեց «<nowiki/>[[Կլասիկո Տապատիոյի]]<nowiki/>» մրցակից «Ատլասի» դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին 4։1 հաշվով հաղթանակ տանել<ref>{{cite web |date=26 October 2025 |title='Hormiga' González se convierte en el 7mo jugador de Chivas en marcar un ‘Hat-trick’ en Clásico Tapatío |url=https://www.record.com.mx/futbol/liga-mx/chivas/hormiga-gonzalez-se-convierte-en-el-7mo-jugador-de-chivas-en-marcar-un-hat |access-date=4 December 2025 |publisher=Récord}}</ref>։ Նա շարունակեց և ավարտեց Ապերտուրա մրցաշարը՝ որպես լավագույն ռմբարկու (մյուս խաղացողի հետ հավասար)՝ 12 գոլով<ref>{{cite web |date=4 December 2025 |title=ARMANDO GONZÁLEZ IS THE AP25 GOAL SCORING CHAMPION!!! |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/40118/ARMANDO-GONZLEZ-ES-CAMPEN-DE-GOLEO-DEL-AP25 |access-date=25 November 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref>, ինչի շնորհիվ արժանացավ «Ամենաարժեքավոր խաղացող» (MVP) մրցանակին<ref>https://www.soyfutbol.com/en/leagues/liga-mx-awards-hormiga-gonzalez-as-the-best-player-of-the-tournament-20251224-0028.html</ref>։ 2026 թվականի մարտի 14-ին Գոնսալեսը դուբլ ձևակերպեց «Սանտոս Լագունայի» դեմ տնային խաղում՝ օգնելով իր թիմին 3։0 հաշվով հաղթանակ տանել<ref>https://en.as.com/soccer/chivas-striker-armando-gonzalez-inching-towards-historic-club-record-f202603-n/</ref>։ Ապրիլի 5-ին նա հերթական դուբլը ձևակերպեց՝ հանդիպման վերջին րոպեին իրացրած 11-մետրանոց հարվածով «Պումասի» դեմ խաղում իր թիմին պարգևելով 2։2 ոչ-ոքի<ref>https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/16534964/chivas-vs-pumas-resumen-goles-penal-polemica-empate-liga-mx</ref>։ Գոնսալեսը «Կլաուսուրա» մրցաշրջանն ավարտեց որպես երկրորդ լավագույն ռմբարկու՝ խփած 12 գոլով<ref>https://chivaspasion.bolavip.com/liga-mx/tabla-de-goleo-actualizada-asi-quedo-armando-gonzalez-en-el-clausura-2026-tras-enfrentar-a-tijuana</ref>, կրկին արժանանալով «Ամենաարժեքավոր խաղացող» (Most Valuable Player, MVP) կոչմանը։<ref name="Clausura">{{cite web |title=El mejor del torneo: Armando González recibe el premio al mejor jugador de todo el Clausura 2026 |url=https://chivaspasion.bolavip.com/ligamx/el-mejor-del-torneo-armando-gonzalez-recibe-el-premio-al-mejor-jugador-de-todo-el-clausura-2026}}</ref> == Միջազգային ասպարեզ == 2025 թվականի նոյեմբերին Գոնսալեսը գլխավոր մարզիչ Խավիեր Ագիրեի կողմից առաջին անգամ հրավիրվեց Մեքսիկայի ազգային հավաքական՝ նոյեմբերի 15-ին և 18-ին համապատասխանաբար Ուրուգվայի և Պարագվայի դեմ նախատեսված ընկերական հանդիպումներին մասնակցելու համար։ Նոյեմբերի 18-ին նա նորամուտը նշեց Մեքսիկայի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելով Պարագվայի դեմ խաղին, որն ավարտվեց մեքսիկացիների 2։1 հաշվով պարտությամբ<ref>{{cite web |last=Spíndola Andrade |first=Ana Patricia |date=19 November 2025 |title=¡Noche soñada! Armando 'Hormiga' González se lleva mucho aprendizaje de su debut con Selección Mexicana |url=https://www.record.com.mx/futbol/futbol-nacional/seleccion-mexicana/noche-sonada-armando-hormiga-gonzalez-se-lleva-mucho |access-date=20 November 2025 |website=Record.com.mx |language=es}}</ref>։ 2026 թվականի փետրվարի 25-ին Գոնսալեսը ազգային հավաքականի կազմում խփեց իր առաջին գոլը՝ Իսլանդիայի դեմ խաղում դառնալով երկրորդ գոլի հեղինակը, իսկ Մեքսիկան ի վերջո հաղթեց 4։0 հաշվով<ref>https://www.marca.com/mx/futbol/seleccion-mx/2026/02/26/699fb631e2704ea9308b457c.html</ref>։ Գոնսալեսը ընդգրկվեց 26 ֆուտբոլիստներից բաղկացած հայտացուցակում՝ մասնակցելու 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի առաջնությանը, որը անցկացվելու է սեփական երկրում<ref>{{cite web |date=31 May 2026 |title=Al Llamado {{!}} Convocatoria de la SNM para la Copa Mundial de la FIFA 2026 |trans-title=Call-up {{!}} Mexico national team squad for the 2026 FIFA World Cup |url=https://miseleccion.mx/noticia/6463-Al-Llamado-%7C-Convocatoria-de-la-SNM-para-la-Copa-Mundial-de-la-FIFA-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601061123/https://miseleccion.mx/noticia/6463-Al-Llamado-%257C-Convocatoria-de-la-SNM-para-la-Copa-Mundial-de-la-FIFA-2026 |archive-date=1 June 2026 |access-date=31 May 2026 |publisher=[[Mexican Football Federation]] |language=es}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Գոնսալեսը նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ Արմանդո Գոնսալես Բեխարանոյի որդին է<ref>{{cite web |date=16 January 2024 |title=The amazing coincidence of Mateo Chávez and Armando González |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/37224/La-asombrosa-coincidencia-de-Mateo-Chvez-y-Armando-Gonzlez |access-date=22 September 2024 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբ === {{updated|2026 թ․ Ապիլի 25}}<ref>{{Soccerway|armando-gonzalez-alba/681658}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Ելույթներ և գոլեր՝ ըստ ակումբի, մրցաշրջանի և մրցաշարի ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |տարեթիվ ! colspan="3" |Լիգա ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Մայրցամաքային մրցաշար ! colspan="2" |Այլ մրցաշարեր ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Բաժին !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="4" |Տապատիո |[[2020–21 Liga de Expansión MX season|2020–21]] | rowspan="3" | |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |1 |0 |- |[[2021–22 Liga de Expansión MX season|2021–22]] |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |1 |0 |- |[[2022–23 Liga de Expansión MX season|2022–23]] |5 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |5 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !7 !0 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !7 !0 |- | rowspan="4" |Գվադալախարա |[[2023–24 Liga MX season|2023–24]] | rowspan="3" | |3 |0 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]|name=CCC}} |0 | colspan="2" |— |4 |0 |- |[[2024–25 Liga MX season|2024–25]] |18 |3 | colspan="2" |— |1{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]|name=CCC}} |1 |2{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]|name=LC}} |0 |21 |4 |- |[[2025–26 Liga MX season|2025–26]] |35 |24 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |3{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]|name=LC}} |1 |38 |25 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !56 !27 ! colspan="2" |— !2 !1 !5 !1 !63 !29 |- ! colspan="3" |Կարիերային ընդհանուր ցուցանիշներ !63 !27 ! colspan="2" |— !2 !1 !5 !1 !70 !29 |} {{notelist}} === Միջազգային === {{updated|Խաղն անցկացվել է 2026 թվականի հունիսի 11}}<ref name="NFT">{{NFT player|101743}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Ելույթներ և գոլեր՝ ըստ ազգային հավաքականի և տարվա !Ազգաին Հավաքական !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="2" |Մեքսիկա |2025 |1 |0 |- |2026 |7 |1 |- ! colspan="2" |ընդհանուր !8 !1 |} ''Հաշիվներ և արդյունքներ․ Մեքսիկայի գոլերի քանակը նշված է առաջինը։'' {| class="wikitable sortable" |+Արմանդո Գոնսալեսի՝ ազգային հավաքականի կազմում խփած գոլերի ցանկ ! scope="col" |No. ! scope="col" |Ամսաթիվ ! scope="col" |Վայր ! scope="col" |Մրցակից ! scope="col" |Հաշիվ ! scope="col" |Ադյունք ! scope="col" |Մրցաշար |- | align="center" |1 |25 Փետրվարի 2026 |«Կոռեխիդորա» մարզադաշտ, Կերետարո, Մեքսիկա |{{fb|ISL}} | align="center" |2–0 | align="center" |4–0 |Բարեկամական |} '''Անհատական''' * Լիգա MX-ի «<nowiki/>[[Ոսկե խաղակոշիկ]]<nowiki/>»՝ Ապերտուրա 2025 (կիսել է մրցանակը)<ref>{{cite web |date=9 November 2025 |title=ARMANDO GONZÁLEZ IS THE AP25 GOAL SCORING CHAMPION!!! |url=https://www.chivasdecorazon.com.mx/en/noticias/40118/ARMANDO-GONZLEZ-ES-CAMPEN-DE-GOLEO-DEL-AP25 |access-date=25 November 2025 |publisher=Club Deportivo Guadalajara}}</ref> * Լիգա MX-ի ամսվա լավագույն խաղացող՝ 2025 թվականի հոկտեմբեր<ref>{{Cite tweet|user=LigaBBVAMX|number=1985399648274588064|title=Súper Hormiga 🐜 El público ha votado y eligió a Armando González como el #JugadorDelMes de octubre. El de @Chivas anda prendido. 🔥|date=3 November 2025}}</ref> 2026 թվականի հունվար,<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2020566636206424357</ref> 2026 թվականի մարտ<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2039840298419765527</ref> * Լիգա MX-ի «<nowiki/>Ամենաարժեքավոր խաղացող<nowiki/>»՝ Ապերտուրա 2025,<ref>{{Cite tweet|user=LigaBBVAMX|number=2003555799432626423|title=El 'Otaku' del Gol! 🐜👏🏽 Armando González de @Chivas es el #TecateJugadorDelTorneo ¡Tremendo!, y ni hablar de su jutsu bola de fuego, ¿o no, @CervezaTecate? 👀🫵🏼|date=23 December 2025}}</ref> Կլաուսուրա 2026<ref name="Clausura" /> * Լիգա MX-ի լավագույն մեկնարկային 11-ը․ Ապերտուրա 2025,<ref>https://www.foxsports.com.mx/2025/12/24/liga-mx-anuncia-el-xi-ideal-del-apertura-2025-nadie-del-america-y-tigres-domina/</ref> Կլաուսուրա 2026<ref>https://x.com/LigaBBVAMX/status/2063068835859648702</ref> == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} i8gjf96ermjt4qp85lid4h7fhu65hua 0 1332856 10806609 10804846 2026-06-30T08:22:07Z Ապատ63 36683 լրացուցիչ տեղեկություն այլ հոդվածների մասին 10806609 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:2020_census_apportionment_House_cartogram_(linear).svg|աջից|մինի|200x200փքս|Քարտոգրամը ցույց է տալիս 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի բաշխումը գծային ձևով:]] '''Մանդատների բաշխում,''' գործընթաց, որի միջոցով [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր իշխանության]] մարմնում տեղերը բաշխվում են [[Վարչական բաժանումներ|վարչական բաժանումների]]՝ օրինակ՝ նահանգների կամ կուսակցությունների միջև, քանի որ նրանք ունեն ներկայացուցչության իրավունք։ <!-- Այս էջը ներկայացնում է մանդատների բաշխմանն առնչվող ընդհանուր սկզբունքներն ու խնդիրները։ «Մանդատների բաշխումն ըստ երկրների» էջը նկարագրում է աշխարհում կիրառվող կոնկրետ գործելակերպերը, իսկ «Մանդատների բաշխման մաթեմատիկան» էջը նկարագրում է բաշխման կանոնների մաթեմատիկական ձևակերպումներն ու հատկությունները։ --> Ամենապարզ և ամենատարածված սկզբունքն այն է, որ ընտրությունները պետք է յուրաքանչյուր քվեին տան հավասար կշիռ։ Սա բնազդաբար ընկալելի է և ամրագրված է այնպիսի օրենքներում, ինչպիսին է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների]] Սահմանադրության տասնչորսերորդ փոփոխությունը (Հավասար պաշտպանության վերաբերյալ դրույթը)։ Մանդատների միտումնավոր անհամամասնական բաշխման օրինակներից մեկը հանդիպում է երկպալատ օրենսդիր մարմիններում. մինչդեռ մեկ պալատը, որը հաճախ անվանվում է համայնքների կամ ներկայացուցիչների պալատ, հիմնված է համամասնական ներկայացուցչության վրա{{Efn|Չպետք է շփոթել [[Համամասնական ընտրակարգ|համամասնական ընտրակարգի]] հետ, որն ընտրական համակարգ է և սովորաբար [[Ընտրական համակարգ#Բազմամանդատ համակարգեր|բազմամանդատ համակարգով]] օրենսդիր մարմնում ընտրում է կուսակցության մի քանի անդամների՝ հիմնվելով տվյալ կուսակցության ստացած ձայների տոկոսի վրա։}}, մյուսը հիմնված է տարածաշրջանային ներկայացուցչության վրա։ Սա մոդելավորված է Կոնեկտիկուտի համաձայնության (Connecticut Compromise) օրինակով, որը հիմք դարձավ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատի]] ձևավորման համար։ == Տարածված խնդիրներ == Ըստ էության, հազարավոր կամ միլիոնավոր մարդկանցից բաղկացած բնակչության ներկայացուցչությունը ողջամիտ չափեր ունեցող (և հետևաբար՝ հաշվետու) կառավարման մարմնի կողմից ներառում է այնպիսի թվաբանություն, որը երբեք հաստատուն կերպով ճշգրիտ չի լինի: Թեև պատգամավորի ձայների կշռումը (առաջարկվող օրենքների և միջոցառումների քվեարկության ժամանակ և այլն)՝ համապատասխան իր ընտրողների թվին, կարող էր ներկայացվածությունն ավելի ճշգրիտ դարձնել<ref>{{Cite web |title=Toplak, Jurij, Equal Voting Weight of All: Finally 'One Person, One Vote' from Hawaii to Maine? |url=http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127031306/http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |archive-date=2012-01-27 |publisher=Temple Law Review, Vol. 81, 2009, p. 123-176}}</ref>, յուրաքանչյուր ներկայացուցչին ուղիղ մեկ ձայն տալը թույլ է տալիս խուսափել կառավարման բարդություններից: Ժամանակի ընթացքում բնակչությունը տեղաշարժվում է և փոխվում է դրա թվաքանակը: Կառավարման մարմնի մանդատները, սակայն, սովորաբար գործում են պաշտոնավարման հստակ սահմանված ժամկետով: Թեև [[Խորհրդարան|խորհրդարանական]] համակարգերը նախատեսում են մարմնի արձակում՝ ի պատասխան քաղաքական իրադարձությունների, ոչ մի համակարգ չի փորձում իրական ժամանակում (մեկ պաշտոնավարման ժամկետի ընթացքում) ճշգրտումներ կատարել՝ ժողովրդագրական փոփոխություններն արտացոլելու համար: Փոխարենը, ընտրատարածքների ցանկացած վերաձևում ուժի մեջ է մտնում հաջորդ պլանավորված ընտրությունների կամ հաջորդ պլանավորված [[Մարդահամար|մարդահամարի]] ժամանակ: == Ըստ ընտրատարածքների == Որոշ ներկայացուցչական մարմիններում յուրաքանչյուր անդամ ներկայացնում է որոշակի աշխարհագրական ընտրատարածք: Հավասար ներկայացուցչությունը պահանջում է, որ ընտրատարածքները բաղկացած լինեն նույն թվով բնակիչներից կամ ընտրողներից: Սակայն սա համընդհանուր կանոն չէ՝ հետևյալ պատճառներով. * Այնպիսի [[Դաշնություն|դաշնություններում]] ինչպիսիք են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]] և [[Կանադա|Կանադան]], տարածաշրջանները, նահանգները կամ գավառներն ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան պարզապես սովորական [[Ընտրատարածք|ընտրատարածքները]]: Օրինակ՝ [[Նյու Յորք (նահանգ)|Նյու Յորք]] նահանգի բնակիչներն իրենց նույնականացնում են որպես նյույորքցիներ, այլ ոչ թե պարզապես Կոնգրեսի ինչ-որ 415-րդ ընտրատարածքի անդամներ. նահանգն ունի նաև ինստիտուցիոնալ շահեր, որոնք փորձում է առաջ մղել Կոնգրեսում իր ներկայացուցիչների միջոցով: Հետևաբար, ընտրատարածքների սահմանները չեն հատում տարածաշրջանների սահմանները: * Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր, երբ հիմնադիր փաստաթղթերը հեռավոր կամ առանձնացված տարածաշրջաններին երաշխավորում են որոշակի թվով մանդատներ: [[Դանիա|Դանիան]] երկուական մանդատ է երաշխավորում [[Գրենլանդիա|Գրենլանդիայի]] և [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] համար, [[Իսպանիա|Իսպանիան]] ունի մի շարք հատկացված մանդատներ, իսկ Կանադայի մանդատների բաշխումը ձեռնտու է իր հյուսիսային տարածքներին: Հեռավոր շրջանները կարող են ունենալ յուրահատուկ տեսակետներ, որոնց կառավարման մարմնը պետք է հատուկ կշիռ տա, այլապես դրանք կարող են հակված լինել [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] (անջատում): * Գոյություն ունի կից ընտրողների միջև նվազագույն ընդհանուր հայտարար՝ «քվեարկության վայրը» կամ «վարչական քվանտը» (օրինակ՝ համայնք, [[ընտրատեղամաս]], ընտրական շրջան), որն ավանդաբար նախագծված է քվեարկության հարմարավետության համար՝ միտված լինելով միավորել տների փոքր խմբերը և մնալ քիչ փոփոխված: Կառավարությունը (կամ անկախ մարմնի) ընտրատարածքում ընտրողների կատարյալ թիվ չի ձևավորում, այլ ստեղծում է քվեարկության վայրերի մոտավորապես համապատասխան քանակություն: * Մանդատների բաշխման հիմքը կարող է հնացած լինել: Օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բաշխումը հաջորդում է տասնամյա [[Մարդահամար|մարդահամարին]]: Նահանգները 2010 թվականի ընտրություններն անցկացրել են այնպիսի ընտրատարածքներով, որոնք բաշխված էին 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն: Ճշգրտության պակասը չի արդարացնում նոր մարդահամարի անցկացման ընթացիկ ծախսերը և ընկալվող միջամտությունը յուրաքանչյուր երկամյա ընտրությունից առաջ: Կատարյալ համամասնությամբ բաշխված կառավարման մարմինը կօգներ, բայց չէր երաշխավորի լավ ներկայացուցչություն. այն ընտրողները, ովքեր չեն քվեարկել իրենց ընտրատարածքի հաղթողի օգտին, կարող են չունենալ որևէ ներկայացուցիչ, ով պատրաստ կլինի բարձրաձայնել իրենց կարծիքը կառավարման մարմնում: Ընդհակառակը, կառավարման մարմնի ներկայացուցիչը կարող է բարձրաձայնել մի ընտրողի կարծիքը, ով իրականում իր ընտրատարածքից չէ, թեև ներկայացուցիչները սովորաբար ձգտում են առաջնահերթ ծառայել իրենց սեփական ընտրողներին և դրսի ընտրողների խմբի շահերը կպաշտպանեն միայն այն դեպքում, եթե դա վերաբերում է նաև իրենց ընտրատարածքին կամ ունի համապետական նշանակություն: Ներկայացուցիչն ունի իրավասություն, իսկ շատ տեսություններում կամ իրավասություններում՝ նաև պարտականություն, ներկայացնելու իր ընտրատարածքի մարդկանց ողջ համախմբվածությունը: == Ըստ կուսակցական ցուցակների == Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի դեպքում քաղաքական [[Կուսակցություն|կուսակցության]] մանդատների քանակը որոշվում է ստացված ձայների թվով: Մանդատների բաշխման ժամանակ հաշվի են առնվում միայն ընտրական շեմը հաղթահարած կուսակցությունները: Այս համակարգում ընտրողները քվեարկում են ոչ թե իրենց աշխարհագրական ընտրատարածքը ներկայացնող անհատի, այլ այն քաղաքական կուսակցության օգտին, որի գաղափարախոսությունը համապատասխանում է ընտրողի հայացքներին: Յուրաքանչյուր կուսակցություն նշանակում է որոշակի թվով ներկայացուցիչներ՝ հիմնվելով համապետական մակարդակով իր ստացած ձայների քանակի վրա: Այս համակարգը գումարային տեսքով հաշվարկում (կուտակում) է ընտրողների նախապատվությունների մեծ մասը: Ինչպես և այլ համակարգերում, շատ քիչ ընտրողներ ունեցող կուսակցությունները կառավարման մարմնում ներկայացուցիչ չեն ստանում: Բացի այդ, նման համակարգերի մեծ մասը սահմանում է ընտրական շեմ (օրինակ՝ ընդհանուր ձայների որոշակի տոկոս), որը կուսակցությունը պետք է հաղթահարի մարմնում մանդատներ ստանալու իրավունք ձեռք բերելու համար. սա բացառում է ծայրահեղական կուսակցություններին՝ կառավարման մարմնի աշխատանքը դարձնելով նույնքան կանոնակարգված, որքան ոչ համամասնական համակարգերում: Ձայների նվազագույն շեմի կիրառման պարագայում, եթե գոյություն ունի տեղական խնդիրների վրա հիմնված նեղ-նպատակային քաղաքականության ենթատեսակ, ապա այն կուսակցությունները կամ թեկնածուները, որոնք հեռու են ընտրատարածքների լայն շրջանակից (օրինակ՝ սահմանային [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] կողմնակիցները կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող փոքրամասնությունների լեզվով խոսողները), կարող են մնալ առանց ներկայացուցչության: Ընտրողների ճնշող մեծամասնությունն ընտրում է իր գաղափարախոսությունը ներկայացնող պատգամավորների: Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն ընտրատարածքային համակարգերի (կամ հիբրիդային մոդելների), ոչ ոք չի ընտրում կոնկրետ իրեն կամ իր յուրահատուկ տարածաշրջանը ներկայացնող պատգամավորի, և ընտրողները կարող են ավելի քիչ անձնական շփում ունենալ իրենց ներկայացուցիչների հետ: Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի մանդատների բաշխման մեթոդները ներառում են՝ * Սենտ-Լագյուի մեթոդ – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline">{{Cite journal |last=Pennisi |first=Aline |year=1998 |title=Disproportionality indexes and robustness of proportional allocation methods |url=https://doi.org/10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |journal=Electoral Studies |volume=17 |pages=3–19 |doi=10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |url-access=subscription}}</ref> * Հերի քվոտա – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline" /> և բաշխման ավելի բարձր պարադոքսներ<ref>{{Cite book |last=Balinski |first=Michel |url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali |title=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote |author2=H. Peyton Young |publisher=Yale University Press |year=1982 |isbn=0-300-02724-9 |url-access=registration}}</ref> * [[Դոնթի մեթոդ]] – մանդատների և ձայների ավելի բարձր հարաբերակցություն խոշոր կուսակցությունների համար<ref>{{Cite journal |last=Bochsler |first=Daniel |year=2010 |title=Who gains from apparentments under d'Hondt? |url=https://doi.org/10.1016/j.electstud.2010.06.001 |journal=Electoral Studies |volume=29 |issue=4 |pages=617–627 |doi=10.1016/j.electstud.2010.06.001 |url-access=subscription}}</ref> * Դրուպի քվոտա * Իմպերիալի քվոտա * Հանթինգթոն-Հիլլի մեթոդ Մանդատների բաշխման այս մեթոդները կարող են դասակարգվել ամենամեծ մնացորդի մեթոդների և ամենամեծ միջինների մեթոդների: == Մանդատների անհամամասնական բաշխում == Մանդատների անհամամասնական բաշխումը (malapportionment) ներկայացուցիչների և ընտրողների թվի տարբերվող հարաբերակցությամբ ընտրատարածքների ստեղծումն է: Օրինակ՝ եթե միամանդատ ընտրատարածքներից մեկն ունի 10,000 ընտրող, իսկ մյուսը՝ 100,000, ապա առաջին ընտրատարածքի ընտրողներն, անհատական հաշվարկով, տասն անգամ ավելի մեծ ազդեցություն ունեն կառավարման մարմնի վրա: Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր՝ այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են ներկայացվածության կանխակալ ուղղորդումը դեպի որոշակի աշխարհագրական տարածքներ կամ փոքրամասնություններ՝ ի վնաս անհատների [[Սոցիալական հավասարություն|սոցիալական հավասարության]]: Օրինակ՝ [[Դաշնություն|դաշնությունում]] յուրաքանչյուր անդամ միավոր կարող է ունենալ նույն ներկայացվածությունը՝ անկախ իր բնակչության թվաքանակից: Որոշ դեպքերում նոսր բնակեցված գյուղական շրջաններին միտումնավոր տրվում է նույնպիսի ներկայացվածություն, ինչպիսին ավելի մեծ բնակչություն ունեցող խիտ բնակեցված քաղաքային տարածքներին<ref name="NYT031013">{{Cite news |last=Liptak |first=Adam |date=2013 թ․ մարտի 11 |title=Smaller States Find Outsize Clout Growing in Senate |url=https://www.nytimes.com/interactive/2013/03/11/us/politics/democracy-tested.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |newspaper=The New York Times}}</ref>, օրինակ՝ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատը]] կարող է արտացոլել մեծամասնության քվեարկությանը հակառակ արդյունքներ: Անհավասար ներկայացվածությունը կարող է չափվել հետևյալ եղանակներով. * Ամենաշատ բնակչություն ունեցող ընտրատարածքի և ամենաքիչ բնակչություն ունեցողի [[Հարաբերություններ (մաթեմատիկա)|հարաբերությամբ]]: Վերոնշյալ երկու թվերի պարագայում այդ հարաբերությունը 10:1 է: 1:1-ին մոտեցող հարաբերությունը նշանակում է, որ ընտրատարածքների միջև անոմալիաներ չկան: [[Հնդկաստան|Հնդկաստանում]] 1991 թվականին գրանցվել է գրեթե 50:1 հարաբերություն<ref>The largest district, Thane, had a population of 1,744,592, while the smallest district, Lakeshadweep, had a population of 31,665.</ref>։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի «Ռեյնոլդսն ընդդեմ Սիմսի» գործով որոշման մեջ նահանգային օրենսդիր մարմիններում արձանագրվել են մինչև 1081:1 հարաբերություններ: Ավելի բարձր հարաբերությունը չափում է վատթարագույն անոմալիաների սրությունը, բայց ցույց չի տալիս, թե արդյոք անհավասարությունը համատարած բնույթ է կրում: * Ընտրատարածքների ընտրողների թվի ստանդարտ շեղմամբ: * Մանդատների և ձայների հարաբերակցության տարբերություններով: * Ընտրողների այն ամենափոքր տոկոսով, որը կարող է մեծամասնություն ձեռք բերել կառավարման մարմնում՝ ընտրատարածքների բնակչության միջև առկա անհամապատասխանությունների պատճառով: Օրինակ՝ 61 անդամից բաղկացած մարմնում դա կլինի ընտրողների կեսը ամենաքիչ բնակչություն ունեցող 31 ընտրատարածքներում: Սա համոզիչ կերպով ցույց է տալիս, որ 50%-ից պակաս ընտրողները կարող են մեծամասնություն շահել կառավարման մարմնում: Սակայն լրացուցիչ հետազոտություն է պահանջվում եզրակացնելու համար, թե որքանով է նման արդյունքն իրատեսական. արդյո՞ք մանդատների անհամամասնական բաշխումը համակարգված է և նպատակաուղղված է մարմնի կողմնակալությանը, թե՞ այն պատահական գործոնների արդյունք է, որոնք հավելյալ ուժ են տալիս այն ընտրողներին, որոնց շահերի համընկնումը քիչ հավանական է<ref>{{Cite web |title=Engine |url=http://localparty.org/engine.html |access-date=2010-04-18 |publisher=Localparty.org}}</ref>։ Մանդատները քաղաքացիների թվի փոխարեն ըստ բնակչության ընդհանուր թվի բաշխելը հանգեցնում է մանդատների անհամամասնական բաշխման<ref name="b548">{{Cite journal |last1=Walter |first1=André |last2=Emmenegger |first2=Patrick |date=2025 |title=Who Counts? Non-Citizen Residents, Spatial Sorting, and Malapportionment |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0007123424000541/type/journal_article |journal=British Journal of Political Science |volume=55 |doi=10.1017/S0007123424000541 |issn=0007-1234 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref>։ === Մանդատների անհամամասնական բաշխման օրինակներ === Ժամանակակից երկպալատ խորհրդարաններում հաճախ պալատներից մեկը ներկայացնում է բնակչությունը, իսկ երկրորդը՝ տարածաշրջանները։ Տարածաշրջանային պալատը մեծամասնությամբ ունենում է նույն թվով պատգամավորներ յուրաքանչյուր տարածաշրջանից և կանխում է խիտ բնակեցված շրջանների գերիշխանությունը երկրի մնացած մասի նկատմամբ։ Այս մոդելն առաջին անգամ ներդրվել է [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] պատգամավորների ժողովում (Swiss diet), իսկ հետագայում կատարելագործվել ու տարածում է գտել ԱՄՆ Սենատի և [[Կոնեկտիկուտ|Կոնեկտիկուտի]] համաձայնության շնորհիվ ԱՄՆ-ում՝ դառնալով օրինակ շատ այլ երկրների խորհրդարանների համար։ * '''1955 թվականի համակարգ''' – [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] մանդատների անհամամասնական բաշխումը ձեռնտու է Ազատական-ժողովրդավարական կուսակցությանը, որն իշխում է ավելի քան 60 տարի (ընդդիմության մեջ գտնվելով ընդամենը երկու կարճ ժամանակահատվածում՝ ընդհանուր 5 տարի)։ Այս հարցը բազմիցս եղել է Ճապոնիայի Գերագույն դատարանի քննարկման առարկա<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 29 |title=Fixing Japan's gerrymander |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/04/29/fixing-japans-gerrymander/}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 5 |title=Japan's Electoral Unfairness Goes Deeper than Malapportionment |url=https://fairvote.org/japan-s-electoral-unfairness-goes-deeper-than-malapportionment/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Japan's electoral map favours the ruling party |url=https://www.economist.com/asia/2019/11/14/japans-electoral-map-favours-the-ruling-party |newspaper=The Economist}}</ref>։ * '''Կանադայի դաշնային ընտրատարածքների բնակչությունը''' – Կանադայի Համայնքների պալատում 2021 թվականին ամենաքիչ բնակեցված ընտրատարածքն ուներ 26,000 բնակիչ, մինչդեռ ամենախիտ բնակեցվածը՝ 200,000։ Մի քանի գավառներ, իրենց բնակչության թվի համեմատ, զգալիորեն գերներկայացված են<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 13 |title=One person, one vote? In Canada, it's not even close |url=https://www.thestar.com/politics/2019/10/13/one-person-one-vote-in-canada-its-not-even-close.html |website=Toronto Star}}</ref>։ * '''[[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]]''' Ավստրալիայի Սենատում երաշխավորում է հիմնադիր վեց նահանգներից յուրաքանչյուրի համար հավասար թվով սենատորներ՝ անկախ բնակչության թվից, սակայն սա պարտադիր չէ, որ կիրառվի նոր ընդունվող կամ ստեղծվող նահանգների դեպքում։ Այն նաև սենատորների քանակ չի սահմանում [[Հյուսիսային տարածք|Հյուսիսային տարածքի]] և [[Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածք|Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքի]] համար. Խորհրդարանը հարմար է գտել այս ոչ նահանգային տարածքներից յուրաքանչյուրին տրամադրել ընդամենը երկուական սենատոր։ Բացի ընդհանուր անհամամասնական բաշխումից, որն այս պահանջները ստեղծում են ամենաշատ և ամենաքիչ բնակեցված նահանգների միջև (ինչի պատճառով նախկին վարչապետ Փոլ Քիթինգը Սենատն անվանել է «ոչ ներկայացուցչական թափոն»), սա նաև նշանակում է, որ Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքն ունի չորս սենատոր պակաս, քան [[Թասմանիա (նահանգ)|Թասմանիան]], թեև նրանց բնակչությունը գրեթե հավասար է։ Յուրաքանչյուր տարածքի երկու սենատորները նաև վերընտրվում են ամեն ընտրության ժամանակ (և ոչ թե ամեն երկրորդ), ինչը զրկում է այս տարածքներին երկարաժամկետ ներկայացվածությունից բխող կայունությունից: ** [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] նաև պահանջում է Ավստրալիայի Ներկայացուցիչների պալատում յուրաքանչյուր սկզբնական նահանգի համար ապահովել նվազագույնը հինգ անդամ։ Սա հանգեցնում է անհամամասնական բաշխման, որտեղ Թասմանիան ունի զգալիորեն ավելի քիչ ընտրողներ մեկ մանդատի հաշվով, քան երկրի մնացած մասը՝ Թասմանիային տալով երկու հավելյալ մանդատ, որոնք նա չէր ունենա առանց այս 5 մանդատի նվազագույն շեմի։ ** Բյելկեմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում [[Քվինսլենդ (նահանգ)|Քվինսլենդում]] 1970-ական և 1980-ական թվականներին, որը նախագծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ագրարային կուսակցության, ինչը թույլ տվեց նրանց անարգել կառավարել այդ ժամանակահատվածում։ Համակարգն անվանվել է սեր Ջո Բյելկե-Պետերսենի պատվին, ով այդ ընթացքում 20 տարի եղել է Ագրարային կուսակցության առաջնորդը և Քվինսլենդի վարչապետը։ Բյելկե-Պետերսենի վարչակազմն ի վերջո թաթախվեց կոռուպցիայի մեջ և պարտվեց ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությանը, որն էլ վերացրեց անհամամասնական բաշխումը։ ** Փլեյմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում, որը գոյություն է ունեցել [[Հարավային Ավստրալիա (նահանգ)|Հարավային Ավստրալիայում]] 1938-1968 թվականներին։ Այն ստեղծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ազատական և ագրարային լիգայի՝ թույլ տալով նրանց կառավարել մանդատների մեծամասնությամբ նույնիսկ այն ժամանակ, եթե ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթում էր ընդհանուր քվեարկության արդյունքներով։ Համակարգն անվանվել է սեր Թոմաս Փլեյֆորդի պատվին, ով 26 տարի եղել է LCL-ի առաջնորդը և Հարավային Ավստրալիայի վարչապետը։ Անհամամասնական բաշխումը մեծամասնությամբ վերացվեց LCL-ի հաջորդ առաջնորդ Սթիլ Հոլի կողմից, ով կաշկանդված էր դրա ոչ ժողովրդավարական բնույթից։ ** Արևմտյան Ավստրալիայի Օրենսդիր խորհրդում գոյություն ուներ անհամամասնական բաշխում, որն ակնհայտորեն արտոնություններ էր տալիս գյուղական պահպանողական Ազգային կուսակցությանը՝ նահանգը բաժանելով ընտրական տարածաշրջանների, որոնք ունեին ընտրողների թվի զգալի տարբերություններ։ 2021 թվականի Արևմտյան Ավստրալիայի նահանգային ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցության երկու պալատներում տարած ջախջախիչ հաղթանակից հետո նրանք չեղարկեցին ընտրական տարածաշրջանների համակարգը՝ այն փոխարինելով մեկ համանահանգային ընտրատարածքով, որն ընտրում է 37 անդամ՝ կամընտրական նախապատվելի քվեարկության միջոցով։ Սա ստեղծեց «մեկ ձայն, մեկ արժեք» համակարգը<ref>{{Cite web |last1=Shine |first1=Rhiannon |last2=Perpitch |first2=Nicolas |date=2021 թ․ նոյեմբերի 16 |title=WA government uses majority to introduce sweeping changes to electoral system |url=https://www.abc.net.au/news/2021-11-17/wa-government-uses-majority-to-overhaul-wa-electoral-system/100625010 |access-date=2024-10-22 |website=ABC News}}</ref>։ * [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] յուրաքանչյուր նահանգի երաշխավորում է երկու սենատոր ԱՄՆ Սենատում՝ անկախ բնակչության թվից։ Օրինակ՝ [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի բնակչությունը 70 անգամ գերազանցում է [[Վայոմինգ]] նահանգի բնակչությանը, սակայն երկուսն էլ ունեն երկուական սենատոր, ինչի պատճառով Կալիֆորնիայի բնակիչները խիստ թերներկայացված են։ 21-րդ դարում այս համակարգը ձեռնտու է սպիտակամորթ ամերիկացիներին (ովքեր ավելի հավանական է, որ ապրեն փոքր նահանգներում) և [[ԱՄՆ հանրապետական կուսակցություն|Հանրապետական կուսակցությանը]] (քանի որ կան ավելի շատ փոքր «կարմիր» նահանգներ, քան փոքր «կապույտ» նահանգներ), որոնք իրենց թվաքանակին անհամապատասխան քաղաքական իշխանություն են բանեցնում։ Սա ավելի ազդեցիկ է դարձել երկկուսակցական համագործակցության նվազման պայմաններում, երբ սենատորներն ավելի ու ավելի շատ քվեարկում են կուսակցական պատկանելության համաձայն<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ մարտի 13 |title='The Senate is broken': system empowers white conservatives, threatening US democracy |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/mar/12/us-senate-system-white-conservative-minority |access-date=2023 թ․ մարտի 30 |publisher=The Guardian}}</ref>։ ** Մինչքաղաքացիական պատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր նահանգներն ընդունվում էին «մեկ ստրկատիրական և մեկ ազատ նահանգ» սկզբունքով, ինչը հավասարակշռություն էր ստեղծում Սենատում, թեև 1850 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի (1850 US census) տվյալներով ազատ նահանգների բնակչության ընդհանուր թիվը զգալիորեն գերազանցում էր ստրկատիրական նահանգների բնակչությանը։ 1850 թվականի համաձայնությամբ (Compromise of 1850) Կալիֆորնիայի ընդունումը որպես ազատ նահանգ խախտեց այս օրինաչափությունը, իսկ [[ԱՄՆ Սահմադրության 13–րդ ուղղումը|ԱՄՆ Սահմանադրության տասներեքերորդ փոփոխությամբ]] ստրկությունը բոլոր նահանգներում վերացվեց մինչև 1865 թվականը՝ հարցը դարձնելով վիճելի։ * «Դատարկված» և «գրպանային» օկրուգներ (Rotten and pocket boroughs) [[Անգլիայի թագավորություն|Անգլիայում]], [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայում]] կամ [[Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] մինչև 1832 թվականի [[Ընտրական բարեփոխում (1832)|Բարեփոխումների ակտը]]․ այս ընտրատարածքներն ունեին չափազանց փոքր թվով ընտրողներ և հաճախ օգտագործվում էին ազդեցիկ հովանավորների կողմից՝ դեռևս չբարեփոխված Համայնքների պալատում անօրինաչափ ու չհիմնավորված ազդեցություն ձեռք բերելու համար։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն]] 2ufjg4bt1vbu23azlvo36ztpiadl66k 10806611 10806609 2026-06-30T08:31:47Z Ապատ63 36683 /* */ 10806611 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:2020_census_apportionment_House_cartogram_(linear).svg|աջից|մինի|200x200փքս|Քարտոգրամը ցույց է տալիս 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի բաշխումը գծային ձևով:]] '''Մանդատների բաշխում,''' գործընթաց, որի միջոցով [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր իշխանության]] մարմնում տեղերը բաշխվում են [[Վարչական բաժանումներ|վարչական բաժանումների]]՝ օրինակ՝ նահանգների կամ կուսակցությունների միջև, քանի որ նրանք ունեն ներկայացուցչության իրավունք։ <!-- Այս էջը ներկայացնում է մանդատների բաշխմանն առնչվող ընդհանուր սկզբունքներն ու խնդիրները։ «Մանդատների բաշխումն ըստ երկրների» էջը նկարագրում է աշխարհում կիրառվող կոնկրետ գործելակերպերը, իսկ «Մանդատների բաշխման մաթեմատիկան» էջը նկարագրում է բաշխման կանոնների մաթեմատիկական ձևակերպումներն ու հատկությունները։ --> Ամենապարզ և ամենատարածված սկզբունքն այն է, որ ընտրությունները պետք է յուրաքանչյուր քվեին տան հավասար կշիռ։ Սա բնազդաբար ընկալելի է և ամրագրված է այնպիսի օրենքներում, ինչպիսին է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների]] [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Սահմանադրության տասնչորսերորդ փոփոխությունը]] (Հավասար պաշտպանության վերաբերյալ դրույթը)։ [[Մանդատ (քաղաքական)|Մանդատների]] միտումնավոր անհամամասնական բաշխման օրինակներից մեկը հանդիպում է երկպալատ օրենսդիր մարմիններում. մինչդեռ մեկ պալատը, որը հաճախ անվանվում է համայնքների կամ [[ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ|ներկայացուցիչների պալատ]], հիմնված է [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|համամասնական ներկայացուցչության]] վրա{{Efn|Չպետք է շփոթել [[Համամասնական ընտրակարգ|համամասնական ընտրակարգի]] հետ, որն ընտրական համակարգ է և սովորաբար [[Ընտրական համակարգ#Բազմամանդատ համակարգեր|բազմամանդատ համակարգով]] օրենսդիր մարմնում ընտրում է կուսակցության մի քանի անդամների՝ հիմնվելով տվյալ կուսակցության ստացած ձայների տոկոսի վրա։}}, մյուսը հիմնված է տարածաշրջանային ներկայացուցչության վրա։ Սա մոդելավորված է Կոնեկտիկուտի համաձայնության (Connecticut Compromise) օրինակով, որը հիմք դարձավ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատի]] ձևավորման համար։ == Տարածված խնդիրներ == Ըստ էության, հազարավոր կամ միլիոնավոր մարդկանցից բաղկացած բնակչության ներկայացուցչությունը ողջամիտ չափեր ունեցող (և հետևաբար՝ հաշվետու) կառավարման մարմնի կողմից ներառում է այնպիսի թվաբանություն, որը երբեք հաստատուն կերպով ճշգրիտ չի լինի: Թեև պատգամավորի ձայների կշռումը (առաջարկվող օրենքների և միջոցառումների քվեարկության ժամանակ և այլն)՝ համապատասխան իր ընտրողների թվին, կարող էր ներկայացվածությունն ավելի ճշգրիտ դարձնել<ref>{{Cite web |title=Toplak, Jurij, Equal Voting Weight of All: Finally 'One Person, One Vote' from Hawaii to Maine? |url=http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127031306/http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |archive-date=2012-01-27 |publisher=Temple Law Review, Vol. 81, 2009, p. 123-176}}</ref>, յուրաքանչյուր ներկայացուցչին ուղիղ մեկ ձայն տալը թույլ է տալիս խուսափել կառավարման բարդություններից: Ժամանակի ընթացքում բնակչությունը տեղաշարժվում է և փոխվում է դրա թվաքանակը: Կառավարման մարմնի մանդատները, սակայն, սովորաբար գործում են պաշտոնավարման հստակ սահմանված ժամկետով: Թեև [[Խորհրդարան|խորհրդարանական]] համակարգերը նախատեսում են մարմնի արձակում՝ ի պատասխան քաղաքական իրադարձությունների, ոչ մի համակարգ չի փորձում իրական ժամանակում (մեկ պաշտոնավարման ժամկետի ընթացքում) ճշգրտումներ կատարել՝ ժողովրդագրական փոփոխություններն արտացոլելու համար: Փոխարենը, ընտրատարածքների ցանկացած վերաձևում ուժի մեջ է մտնում հաջորդ պլանավորված ընտրությունների կամ հաջորդ պլանավորված [[Մարդահամար|մարդահամարի]] ժամանակ: == Ըստ ընտրատարածքների == Որոշ ներկայացուցչական մարմիններում յուրաքանչյուր անդամ ներկայացնում է որոշակի աշխարհագրական ընտրատարածք: Հավասար ներկայացուցչությունը պահանջում է, որ ընտրատարածքները բաղկացած լինեն նույն թվով բնակիչներից կամ ընտրողներից: Սակայն սա համընդհանուր կանոն չէ՝ հետևյալ պատճառներով. * Այնպիսի [[Դաշնություն|դաշնություններում]] ինչպիսիք են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]] և [[Կանադա|Կանադան]], տարածաշրջանները, նահանգները կամ գավառներն ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան պարզապես սովորական [[Ընտրատարածք|ընտրատարածքները]]: Օրինակ՝ [[Նյու Յորք (նահանգ)|Նյու Յորք]] նահանգի բնակիչներն իրենց նույնականացնում են որպես նյույորքցիներ, այլ ոչ թե պարզապես Կոնգրեսի ինչ-որ 415-րդ ընտրատարածքի անդամներ. նահանգն ունի նաև ինստիտուցիոնալ շահեր, որոնք փորձում է առաջ մղել Կոնգրեսում իր ներկայացուցիչների միջոցով: Հետևաբար, ընտրատարածքների սահմանները չեն հատում տարածաշրջանների սահմանները: * Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր, երբ հիմնադիր փաստաթղթերը հեռավոր կամ առանձնացված տարածաշրջաններին երաշխավորում են որոշակի թվով մանդատներ: [[Դանիա|Դանիան]] երկուական մանդատ է երաշխավորում [[Գրենլանդիա|Գրենլանդիայի]] և [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] համար, [[Իսպանիա|Իսպանիան]] ունի մի շարք հատկացված մանդատներ, իսկ Կանադայի մանդատների բաշխումը ձեռնտու է իր հյուսիսային տարածքներին: Հեռավոր շրջանները կարող են ունենալ յուրահատուկ տեսակետներ, որոնց կառավարման մարմնը պետք է հատուկ կշիռ տա, այլապես դրանք կարող են հակված լինել [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] (անջատում): * Գոյություն ունի կից ընտրողների միջև նվազագույն ընդհանուր հայտարար՝ «քվեարկության վայրը» կամ «վարչական քվանտը» (օրինակ՝ համայնք, [[ընտրատեղամաս]], ընտրական շրջան), որն ավանդաբար նախագծված է քվեարկության հարմարավետության համար՝ միտված լինելով միավորել տների փոքր խմբերը և մնալ քիչ փոփոխված: Կառավարությունը (կամ անկախ մարմնի) ընտրատարածքում ընտրողների կատարյալ թիվ չի ձևավորում, այլ ստեղծում է քվեարկության վայրերի մոտավորապես համապատասխան քանակություն: * Մանդատների բաշխման հիմքը կարող է հնացած լինել: Օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բաշխումը հաջորդում է տասնամյա [[Մարդահամար|մարդահամարին]]: Նահանգները 2010 թվականի ընտրություններն անցկացրել են այնպիսի ընտրատարածքներով, որոնք բաշխված էին 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն: Ճշգրտության պակասը չի արդարացնում նոր մարդահամարի անցկացման ընթացիկ ծախսերը և ընկալվող միջամտությունը յուրաքանչյուր երկամյա ընտրությունից առաջ: Կատարյալ համամասնությամբ բաշխված կառավարման մարմինը կօգներ, բայց չէր երաշխավորի լավ ներկայացուցչություն. այն ընտրողները, ովքեր չեն քվեարկել իրենց ընտրատարածքի հաղթողի օգտին, կարող են չունենալ որևէ ներկայացուցիչ, ով պատրաստ կլինի բարձրաձայնել իրենց կարծիքը կառավարման մարմնում: Ընդհակառակը, կառավարման մարմնի ներկայացուցիչը կարող է բարձրաձայնել մի ընտրողի կարծիքը, ով իրականում իր ընտրատարածքից չէ, թեև ներկայացուցիչները սովորաբար ձգտում են առաջնահերթ ծառայել իրենց սեփական ընտրողներին և դրսի ընտրողների խմբի շահերը կպաշտպանեն միայն այն դեպքում, եթե դա վերաբերում է նաև իրենց ընտրատարածքին կամ ունի համապետական նշանակություն: Ներկայացուցիչն ունի իրավասություն, իսկ շատ տեսություններում կամ իրավասություններում՝ նաև պարտականություն, ներկայացնելու իր ընտրատարածքի մարդկանց ողջ համախմբվածությունը: == Ըստ կուսակցական ցուցակների == [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի]] դեպքում քաղաքական [[Կուսակցություն|կուսակցության]] մանդատների քանակը որոշվում է ստացված ձայների թվով: Մանդատների բաշխման ժամանակ հաշվի են առնվում միայն ընտրական շեմը հաղթահարած կուսակցությունները: Այս համակարգում ընտրողները քվեարկում են ոչ թե իրենց աշխարհագրական ընտրատարածքը ներկայացնող անհատի, այլ այն քաղաքական կուսակցության օգտին, որի գաղափարախոսությունը համապատասխանում է ընտրողի հայացքներին: Յուրաքանչյուր կուսակցություն նշանակում է որոշակի թվով ներկայացուցիչներ՝ հիմնվելով համապետական մակարդակով իր ստացած ձայների քանակի վրա: Այս համակարգը գումարային տեսքով հաշվարկում (կուտակում) է ընտրողների նախապատվությունների մեծ մասը: Ինչպես և այլ համակարգերում, շատ քիչ ընտրողներ ունեցող կուսակցությունները կառավարման մարմնում ներկայացուցիչ չեն ստանում: Բացի այդ, նման համակարգերի մեծ մասը սահմանում է ընտրական շեմ (օրինակ՝ ընդհանուր ձայների որոշակի տոկոս), որը կուսակցությունը պետք է հաղթահարի մարմնում մանդատներ ստանալու իրավունք ձեռք բերելու համար. սա բացառում է ծայրահեղական կուսակցություններին՝ կառավարման մարմնի աշխատանքը դարձնելով նույնքան կանոնակարգված, որքան ոչ համամասնական համակարգերում: Ձայների նվազագույն շեմի կիրառման պարագայում, եթե գոյություն ունի տեղական խնդիրների վրա հիմնված նեղ-նպատակային քաղաքականության ենթատեսակ, ապա այն կուսակցությունները կամ թեկնածուները, որոնք հեռու են ընտրատարածքների լայն շրջանակից (օրինակ՝ սահմանային [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] կողմնակիցները կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող փոքրամասնությունների լեզվով խոսողները), կարող են մնալ առանց ներկայացուցչության: Ընտրողների ճնշող մեծամասնությունն ընտրում է իր գաղափարախոսությունը ներկայացնող պատգամավորների: Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն ընտրատարածքային համակարգերի (կամ հիբրիդային մոդելների), ոչ ոք չի ընտրում կոնկրետ իրեն կամ իր յուրահատուկ տարածաշրջանը ներկայացնող պատգամավորի, և ընտրողները կարող են ավելի քիչ անձնական շփում ունենալ իրենց ներկայացուցիչների հետ: Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի մանդատների բաշխման մեթոդները ներառում են՝ * Սենտ-Լագյուի մեթոդ – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline">{{Cite journal |last=Pennisi |first=Aline |year=1998 |title=Disproportionality indexes and robustness of proportional allocation methods |url=https://doi.org/10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |journal=Electoral Studies |volume=17 |pages=3–19 |doi=10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |url-access=subscription}}</ref> * Հերի քվոտա – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline" /> և բաշխման ավելի բարձր պարադոքսներ<ref>{{Cite book |last=Balinski |first=Michel |url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali |title=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote |author2=H. Peyton Young |publisher=Yale University Press |year=1982 |isbn=0-300-02724-9 |url-access=registration}}</ref> * [[Դոնթի մեթոդ]] – մանդատների և ձայների ավելի բարձր հարաբերակցություն խոշոր կուսակցությունների համար<ref>{{Cite journal |last=Bochsler |first=Daniel |year=2010 |title=Who gains from apparentments under d'Hondt? |url=https://doi.org/10.1016/j.electstud.2010.06.001 |journal=Electoral Studies |volume=29 |issue=4 |pages=617–627 |doi=10.1016/j.electstud.2010.06.001 |url-access=subscription}}</ref> * [[Դրուպի քվոտա]] * Իմպերիալի քվոտա * Հանթինգթոն-Հիլլի մեթոդ Մանդատների բաշխման այս մեթոդները կարող են դասակարգվել ամենամեծ մնացորդի մեթոդների և ամենամեծ միջինների մեթոդների: == Մանդատների անհամամասնական բաշխում == Մանդատների անհամամասնական բաշխումը (malapportionment) ներկայացուցիչների և ընտրողների թվի տարբերվող հարաբերակցությամբ ընտրատարածքների ստեղծումն է: Օրինակ՝ եթե միամանդատ ընտրատարածքներից մեկն ունի 10,000 ընտրող, իսկ մյուսը՝ 100,000, ապա առաջին ընտրատարածքի ընտրողներն, անհատական հաշվարկով, տասն անգամ ավելի մեծ ազդեցություն ունեն կառավարման մարմնի վրա: Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր՝ այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են ներկայացվածության կանխակալ ուղղորդումը դեպի որոշակի աշխարհագրական տարածքներ կամ փոքրամասնություններ՝ ի վնաս անհատների [[Սոցիալական հավասարություն|սոցիալական հավասարության]]: Օրինակ՝ [[Դաշնություն|դաշնությունում]] յուրաքանչյուր անդամ միավոր կարող է ունենալ նույն ներկայացվածությունը՝ անկախ իր բնակչության թվաքանակից: Որոշ դեպքերում նոսր բնակեցված գյուղական շրջաններին միտումնավոր տրվում է նույնպիսի ներկայացվածություն, ինչպիսին ավելի մեծ բնակչություն ունեցող խիտ բնակեցված քաղաքային տարածքներին<ref name="NYT031013">{{Cite news |last=Liptak |first=Adam |date=2013 թ․ մարտի 11 |title=Smaller States Find Outsize Clout Growing in Senate |url=https://www.nytimes.com/interactive/2013/03/11/us/politics/democracy-tested.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |newspaper=The New York Times}}</ref>, օրինակ՝ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատը]] կարող է արտացոլել մեծամասնության քվեարկությանը հակառակ արդյունքներ: Անհավասար ներկայացվածությունը կարող է չափվել հետևյալ եղանակներով. * Ամենաշատ բնակչություն ունեցող ընտրատարածքի և ամենաքիչ բնակչություն ունեցողի [[Հարաբերություններ (մաթեմատիկա)|հարաբերությամբ]]: Վերոնշյալ երկու թվերի պարագայում այդ հարաբերությունը 10:1 է: 1:1-ին մոտեցող հարաբերությունը նշանակում է, որ ընտրատարածքների միջև անոմալիաներ չկան: [[Հնդկաստան|Հնդկաստանում]] 1991 թվականին գրանցվել է գրեթե 50:1 հարաբերություն<ref>The largest district, Thane, had a population of 1,744,592, while the smallest district, Lakeshadweep, had a population of 31,665.</ref>։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի «Ռեյնոլդսն ընդդեմ Սիմսի» գործով որոշման մեջ նահանգային օրենսդիր մարմիններում արձանագրվել են մինչև 1081:1 հարաբերություններ: Ավելի բարձր հարաբերությունը չափում է վատթարագույն անոմալիաների սրությունը, բայց ցույց չի տալիս, թե արդյոք անհավասարությունը համատարած բնույթ է կրում: * Ընտրատարածքների ընտրողների թվի ստանդարտ շեղմամբ: * Մանդատների և ձայների հարաբերակցության տարբերություններով: * Ընտրողների այն ամենափոքր տոկոսով, որը կարող է մեծամասնություն ձեռք բերել կառավարման մարմնում՝ ընտրատարածքների բնակչության միջև առկա անհամապատասխանությունների պատճառով: Օրինակ՝ 61 անդամից բաղկացած մարմնում դա կլինի ընտրողների կեսը ամենաքիչ բնակչություն ունեցող 31 ընտրատարածքներում: Սա համոզիչ կերպով ցույց է տալիս, որ 50%-ից պակաս ընտրողները կարող են մեծամասնություն շահել կառավարման մարմնում: Սակայն լրացուցիչ հետազոտություն է պահանջվում եզրակացնելու համար, թե որքանով է նման արդյունքն իրատեսական. արդյո՞ք մանդատների անհամամասնական բաշխումը համակարգված է և նպատակաուղղված է մարմնի կողմնակալությանը, թե՞ այն պատահական գործոնների արդյունք է, որոնք հավելյալ ուժ են տալիս այն ընտրողներին, որոնց շահերի համընկնումը քիչ հավանական է<ref>{{Cite web |title=Engine |url=http://localparty.org/engine.html |access-date=2010-04-18 |publisher=Localparty.org}}</ref>։ Մանդատները քաղաքացիների թվի փոխարեն ըստ բնակչության ընդհանուր թվի բաշխելը հանգեցնում է մանդատների անհամամասնական բաշխման<ref name="b548">{{Cite journal |last1=Walter |first1=André |last2=Emmenegger |first2=Patrick |date=2025 |title=Who Counts? Non-Citizen Residents, Spatial Sorting, and Malapportionment |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0007123424000541/type/journal_article |journal=British Journal of Political Science |volume=55 |doi=10.1017/S0007123424000541 |issn=0007-1234 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref>։ === Մանդատների անհամամասնական բաշխման օրինակներ === Ժամանակակից երկպալատ խորհրդարաններում հաճախ պալատներից մեկը ներկայացնում է բնակչությունը, իսկ երկրորդը՝ տարածաշրջանները։ Տարածաշրջանային պալատը մեծամասնությամբ ունենում է նույն թվով պատգամավորներ յուրաքանչյուր տարածաշրջանից և կանխում է խիտ բնակեցված շրջանների գերիշխանությունը երկրի մնացած մասի նկատմամբ։ Այս մոդելն առաջին անգամ ներդրվել է [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] պատգամավորների ժողովում (Swiss diet), իսկ հետագայում կատարելագործվել ու տարածում է գտել ԱՄՆ Սենատի և [[Կոնեկտիկուտ|Կոնեկտիկուտի]] համաձայնության շնորհիվ ԱՄՆ-ում՝ դառնալով օրինակ շատ այլ երկրների խորհրդարանների համար։ * 1955 թվականի համակարգ – [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] մանդատների անհամամասնական բաշխումը ձեռնտու է Ազատական-ժողովրդավարական կուսակցությանը, որն իշխում է ավելի քան 60 տարի (ընդդիմության մեջ գտնվելով ընդամենը երկու կարճ ժամանակահատվածում՝ ընդհանուր 5 տարի)։ Այս հարցը բազմիցս եղել է Ճապոնիայի Գերագույն դատարանի քննարկման առարկա<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 29 |title=Fixing Japan's gerrymander |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/04/29/fixing-japans-gerrymander/}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 5 |title=Japan's Electoral Unfairness Goes Deeper than Malapportionment |url=https://fairvote.org/japan-s-electoral-unfairness-goes-deeper-than-malapportionment/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Japan's electoral map favours the ruling party |url=https://www.economist.com/asia/2019/11/14/japans-electoral-map-favours-the-ruling-party |newspaper=The Economist}}</ref>։ * Կանադայի դաշնային ընտրատարածքների բնակչությունը – Կանադայի Համայնքների պալատում 2021 թվականին ամենաքիչ բնակեցված ընտրատարածքն ուներ 26,000 բնակիչ, մինչդեռ ամենախիտ բնակեցվածը՝ 200,000։ Մի քանի գավառներ, իրենց բնակչության թվի համեմատ, զգալիորեն գերներկայացված են<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 13 |title=One person, one vote? In Canada, it's not even close |url=https://www.thestar.com/politics/2019/10/13/one-person-one-vote-in-canada-its-not-even-close.html |website=Toronto Star}}</ref>։ * [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] Ավստրալիայի Սենատում երաշխավորում է հիմնադիր վեց նահանգներից յուրաքանչյուրի համար հավասար թվով սենատորներ՝ անկախ բնակչության թվից, սակայն սա պարտադիր չէ, որ կիրառվի նոր ընդունվող կամ ստեղծվող նահանգների դեպքում։ Այն նաև սենատորների քանակ չի սահմանում [[Հյուսիսային տարածք|Հյուսիսային տարածքի]] և [[Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածք|Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքի]] համար. Խորհրդարանը հարմար է գտել այս ոչ նահանգային տարածքներից յուրաքանչյուրին տրամադրել ընդամենը երկուական սենատոր։ Բացի ընդհանուր անհամամասնական բաշխումից, որն այս պահանջները ստեղծում են ամենաշատ և ամենաքիչ բնակեցված նահանգների միջև (ինչի պատճառով նախկին վարչապետ Փոլ Քիթինգը Սենատն անվանել է «ոչ ներկայացուցչական թափոն»), սա նաև նշանակում է, որ Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքն ունի չորս սենատոր պակաս, քան [[Թասմանիա (նահանգ)|Թասմանիան]], թեև նրանց բնակչությունը գրեթե հավասար է։ Յուրաքանչյուր տարածքի երկու սենատորները նաև վերընտրվում են ամեն ընտրության ժամանակ (և ոչ թե ամեն երկրորդ), ինչը զրկում է այս տարածքներին երկարաժամկետ ներկայացվածությունից բխող կայունությունից: ** [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] նաև պահանջում է Ավստրալիայի Ներկայացուցիչների պալատում յուրաքանչյուր սկզբնական նահանգի համար ապահովել նվազագույնը հինգ անդամ։ Սա հանգեցնում է անհամամասնական բաշխման, որտեղ Թասմանիան ունի զգալիորեն ավելի քիչ ընտրողներ մեկ մանդատի հաշվով, քան երկրի մնացած մասը՝ Թասմանիային տալով երկու հավելյալ մանդատ, որոնք նա չէր ունենա առանց այս 5 մանդատի նվազագույն շեմի։ ** Բյելկեմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում [[Քվինսլենդ (նահանգ)|Քվինսլենդում]] 1970-ական և 1980-ական թվականներին, որը նախագծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ագրարային կուսակցության, ինչը թույլ տվեց նրանց անարգել կառավարել այդ ժամանակահատվածում։ Համակարգն անվանվել է սեր Ջո Բյելկե-Պետերսենի պատվին, ով այդ ընթացքում 20 տարի եղել է Ագրարային կուսակցության առաջնորդը և Քվինսլենդի վարչապետը։ Բյելկե-Պետերսենի վարչակազմն ի վերջո թաթախվեց կոռուպցիայի մեջ և պարտվեց ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությանը, որն էլ վերացրեց անհամամասնական բաշխումը։ ** Փլեյմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում, որը գոյություն է ունեցել [[Հարավային Ավստրալիա (նահանգ)|Հարավային Ավստրալիայում]] 1938-1968 թվականներին։ Այն ստեղծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ազատական և ագրարային լիգայի՝ թույլ տալով նրանց կառավարել մանդատների մեծամասնությամբ նույնիսկ այն ժամանակ, եթե ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթում էր ընդհանուր քվեարկության արդյունքներով։ Համակարգն անվանվել է սեր Թոմաս Փլեյֆորդի պատվին, ով 26 տարի եղել է LCL-ի առաջնորդը և Հարավային Ավստրալիայի վարչապետը։ Անհամամասնական բաշխումը մեծամասնությամբ վերացվեց LCL-ի հաջորդ առաջնորդ Սթիլ Հոլի կողմից, ով կաշկանդված էր դրա ոչ ժողովրդավարական բնույթից։ ** Արևմտյան Ավստրալիայի Օրենսդիր խորհրդում գոյություն ուներ անհամամասնական բաշխում, որն ակնհայտորեն արտոնություններ էր տալիս գյուղական պահպանողական Ազգային կուսակցությանը՝ նահանգը բաժանելով ընտրական տարածաշրջանների, որոնք ունեին ընտրողների թվի զգալի տարբերություններ։ 2021 թվականի Արևմտյան Ավստրալիայի նահանգային ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցության երկու պալատներում տարած ջախջախիչ հաղթանակից հետո նրանք չեղարկեցին ընտրական տարածաշրջանների համակարգը՝ այն փոխարինելով մեկ համանահանգային ընտրատարածքով, որն ընտրում է 37 անդամ՝ կամընտրական նախապատվելի քվեարկության միջոցով։ Սա ստեղծեց «մեկ ձայն, մեկ արժեք» համակարգը<ref>{{Cite web |last1=Shine |first1=Rhiannon |last2=Perpitch |first2=Nicolas |date=2021 թ․ նոյեմբերի 16 |title=WA government uses majority to introduce sweeping changes to electoral system |url=https://www.abc.net.au/news/2021-11-17/wa-government-uses-majority-to-overhaul-wa-electoral-system/100625010 |access-date=2024-10-22 |website=ABC News}}</ref>։ * [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] յուրաքանչյուր նահանգի երաշխավորում է երկու սենատոր ԱՄՆ Սենատում՝ անկախ բնակչության թվից։ Օրինակ՝ [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի բնակչությունը 70 անգամ գերազանցում է [[Վայոմինգ]] նահանգի բնակչությանը, սակայն երկուսն էլ ունեն երկուական սենատոր, ինչի պատճառով Կալիֆորնիայի բնակիչները խիստ թերներկայացված են։ 21-րդ դարում այս համակարգը ձեռնտու է սպիտակամորթ ամերիկացիներին (ովքեր ավելի հավանական է, որ ապրեն փոքր նահանգներում) և [[ԱՄՆ հանրապետական կուսակցություն|Հանրապետական կուսակցությանը]] (քանի որ կան ավելի շատ փոքր «կարմիր» նահանգներ, քան փոքր «կապույտ» նահանգներ), որոնք իրենց թվաքանակին անհամապատասխան քաղաքական իշխանություն են բանեցնում։ Սա ավելի ազդեցիկ է դարձել երկկուսակցական համագործակցության նվազման պայմաններում, երբ սենատորներն ավելի ու ավելի շատ քվեարկում են կուսակցական պատկանելության համաձայն<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ մարտի 13 |title='The Senate is broken': system empowers white conservatives, threatening US democracy |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/mar/12/us-senate-system-white-conservative-minority |access-date=2023 թ․ մարտի 30 |publisher=The Guardian}}</ref>։ ** Մինչքաղաքացիական պատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր նահանգներն ընդունվում էին «մեկ ստրկատիրական և մեկ ազատ նահանգ» սկզբունքով, ինչը հավասարակշռություն էր ստեղծում Սենատում, թեև 1850 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի (1850 US census) տվյալներով ազատ նահանգների բնակչության ընդհանուր թիվը զգալիորեն գերազանցում էր ստրկատիրական նահանգների բնակչությանը։ 1850 թվականի համաձայնությամբ (Compromise of 1850) Կալիֆորնիայի ընդունումը որպես ազատ նահանգ խախտեց այս օրինաչափությունը, իսկ [[ԱՄՆ Սահմադրության 13–րդ ուղղումը|ԱՄՆ Սահմանադրության տասներեքերորդ փոփոխությամբ]] ստրկությունը բոլոր նահանգներում վերացվեց մինչև 1865 թվականը՝ հարցը դարձնելով վիճելի։ * «Դատարկված» և «գրպանային» օկրուգներ (Rotten and pocket boroughs) [[Անգլիայի թագավորություն|Անգլիայում]], [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայում]] կամ [[Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] մինչև 1832 թվականի [[Ընտրական բարեփոխում (1832)|Բարեփոխումների ակտը]]․ այս ընտրատարածքներն ունեին չափազանց փոքր թվով ընտրողներ և հաճախ օգտագործվում էին ազդեցիկ հովանավորների կողմից՝ դեռևս չբարեփոխված Համայնքների պալատում անօրինաչափ ու չհիմնավորված ազդեցություն ձեռք բերելու համար։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն]] rc7zupzovx9ez4bimdikkj74q2ujnf3 10806612 10806611 2026-06-30T08:33:12Z Ապատ63 36683 /* */ 10806612 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}}[[Պատկեր:2020_census_apportionment_House_cartogram_(linear).svg|աջից|մինի|200x200փքս|Քարտոգրամը ցույց է տալիս 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի բաշխումը գծային ձևով:]] '''Մանդատների բաշխում,''' գործընթաց, որի միջոցով [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր իշխանության]] մարմնում տեղերը բաշխվում են [[Վարչական բաժանումներ|վարչական բաժանումների]]՝ օրինակ՝ նահանգների կամ կուսակցությունների միջև, քանի որ նրանք ունեն ներկայացուցչության իրավունք։ <!-- Այս էջը ներկայացնում է մանդատների բաշխմանն առնչվող ընդհանուր սկզբունքներն ու խնդիրները։ «Մանդատների բաշխումն ըստ երկրների» էջը նկարագրում է աշխարհում կիրառվող կոնկրետ գործելակերպերը, իսկ «Մանդատների բաշխման մաթեմատիկան» էջը նկարագրում է բաշխման կանոնների մաթեմատիկական ձևակերպումներն ու հատկությունները։ --> Ամենապարզ և ամենատարածված սկզբունքն այն է, որ ընտրությունները պետք է յուրաքանչյուր քվեին տան հավասար կշիռ։ Սա բնազդաբար ընկալելի է և ամրագրված է այնպիսի օրենքներում, ինչպիսին է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների]] [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Սահմանադրության տասնչորսերորդ փոփոխությունը]] (Հավասար պաշտպանության վերաբերյալ դրույթը)։ [[Մանդատ (քաղաքական)|Մանդատների]] միտումնավոր անհամամասնական բաշխման օրինակներից մեկը հանդիպում է երկպալատ օրենսդիր մարմիններում. մինչդեռ մեկ պալատը, որը հաճախ անվանվում է համայնքների կամ [[ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ|ներկայացուցիչների պալատ]], հիմնված է [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|համամասնական ներկայացուցչության]] վրա{{Efn|Չպետք է շփոթել [[Համամասնական ընտրակարգ|համամասնական ընտրակարգի]] հետ, որն ընտրական համակարգ է և սովորաբար [[Ընտրական համակարգ#Բազմամանդատ համակարգեր|բազմամանդատ համակարգով]] օրենսդիր մարմնում ընտրում է կուսակցության մի քանի անդամների՝ հիմնվելով տվյալ կուսակցության ստացած ձայների տոկոսի վրա։}}, մյուսը հիմնված է տարածաշրջանային ներկայացուցչության վրա։ Սա մոդելավորված է Կոնեկտիկուտի համաձայնության (Connecticut Compromise) օրինակով, որը հիմք դարձավ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատի]] ձևավորման համար։ == Տարածված խնդիրներ == Ըստ էության, հազարավոր կամ միլիոնավոր մարդկանցից բաղկացած բնակչության ներկայացուցչությունը ողջամիտ չափեր ունեցող (և հետևաբար՝ հաշվետու) կառավարման մարմնի կողմից ներառում է այնպիսի թվաբանություն, որը երբեք հաստատուն կերպով ճշգրիտ չի լինի: Թեև պատգամավորի ձայների կշռումը (առաջարկվող օրենքների և միջոցառումների քվեարկության ժամանակ և այլն)՝ համապատասխան իր ընտրողների թվին, կարող էր ներկայացվածությունն ավելի ճշգրիտ դարձնել<ref>{{Cite web |title=Toplak, Jurij, Equal Voting Weight of All: Finally 'One Person, One Vote' from Hawaii to Maine? |url=http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127031306/http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |archive-date=2012-01-27 |publisher=Temple Law Review, Vol. 81, 2009, p. 123-176}}</ref>, յուրաքանչյուր ներկայացուցչին ուղիղ մեկ ձայն տալը թույլ է տալիս խուսափել կառավարման բարդություններից: Ժամանակի ընթացքում բնակչությունը տեղաշարժվում է և փոխվում է դրա թվաքանակը: Կառավարման մարմնի մանդատները, սակայն, սովորաբար գործում են պաշտոնավարման հստակ սահմանված ժամկետով: Թեև [[Խորհրդարան|խորհրդարանական]] համակարգերը նախատեսում են մարմնի արձակում՝ ի պատասխան քաղաքական իրադարձությունների, ոչ մի համակարգ չի փորձում իրական ժամանակում (մեկ պաշտոնավարման ժամկետի ընթացքում) ճշգրտումներ կատարել՝ ժողովրդագրական փոփոխություններն արտացոլելու համար: Փոխարենը, ընտրատարածքների ցանկացած վերաձևում ուժի մեջ է մտնում հաջորդ պլանավորված ընտրությունների կամ հաջորդ պլանավորված [[Մարդահամար|մարդահամարի]] ժամանակ: == Ըստ ընտրատարածքների == Որոշ ներկայացուցչական մարմիններում յուրաքանչյուր անդամ ներկայացնում է որոշակի աշխարհագրական ընտրատարածք: Հավասար ներկայացուցչությունը պահանջում է, որ ընտրատարածքները բաղկացած լինեն նույն թվով բնակիչներից կամ ընտրողներից: Սակայն սա համընդհանուր կանոն չէ՝ հետևյալ պատճառներով. * Այնպիսի [[Դաշնություն|դաշնություններում]] ինչպիսիք են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]] և [[Կանադա|Կանադան]], տարածաշրջանները, նահանգները կամ գավառներն ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան պարզապես սովորական [[Ընտրատարածք|ընտրատարածքները]]: Օրինակ՝ [[Նյու Յորք (նահանգ)|Նյու Յորք]] նահանգի բնակիչներն իրենց նույնականացնում են որպես նյույորքցիներ, այլ ոչ թե պարզապես Կոնգրեսի ինչ-որ 415-րդ ընտրատարածքի անդամներ. նահանգն ունի նաև ինստիտուցիոնալ շահեր, որոնք փորձում է առաջ մղել Կոնգրեսում իր ներկայացուցիչների միջոցով: Հետևաբար, ընտրատարածքների սահմանները չեն հատում տարածաշրջանների սահմանները: * Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր, երբ հիմնադիր փաստաթղթերը հեռավոր կամ առանձնացված տարածաշրջաններին երաշխավորում են որոշակի թվով մանդատներ: [[Դանիա|Դանիան]] երկուական մանդատ է երաշխավորում [[Գրենլանդիա|Գրենլանդիայի]] և [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] համար, [[Իսպանիա|Իսպանիան]] ունի մի շարք հատկացված մանդատներ, իսկ Կանադայի մանդատների բաշխումը ձեռնտու է իր հյուսիսային տարածքներին: Հեռավոր շրջանները կարող են ունենալ յուրահատուկ տեսակետներ, որոնց կառավարման մարմնը պետք է հատուկ կշիռ տա, այլապես դրանք կարող են հակված լինել [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] (անջատում): * Գոյություն ունի կից ընտրողների միջև նվազագույն ընդհանուր հայտարար՝ «քվեարկության վայրը» կամ «վարչական քվանտը» (օրինակ՝ համայնք, [[ընտրատեղամաս]], ընտրական շրջան), որն ավանդաբար նախագծված է քվեարկության հարմարավետության համար՝ միտված լինելով միավորել տների փոքր խմբերը և մնալ քիչ փոփոխված: Կառավարությունը (կամ անկախ մարմնի) ընտրատարածքում ընտրողների կատարյալ թիվ չի ձևավորում, այլ ստեղծում է քվեարկության վայրերի մոտավորապես համապատասխան քանակություն: * Մանդատների բաշխման հիմքը կարող է հնացած լինել: Օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բաշխումը հաջորդում է տասնամյա [[Մարդահամար|մարդահամարին]]: Նահանգները 2010 թվականի ընտրություններն անցկացրել են այնպիսի ընտրատարածքներով, որոնք բաշխված էին 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն: Ճշգրտության պակասը չի արդարացնում նոր մարդահամարի անցկացման ընթացիկ ծախսերը և ընկալվող միջամտությունը յուրաքանչյուր երկամյա ընտրությունից առաջ: Կատարյալ համամասնությամբ բաշխված կառավարման մարմինը կօգներ, բայց չէր երաշխավորի լավ ներկայացուցչություն. այն ընտրողները, ովքեր չեն քվեարկել իրենց ընտրատարածքի հաղթողի օգտին, կարող են չունենալ որևէ ներկայացուցիչ, ով պատրաստ կլինի բարձրաձայնել իրենց կարծիքը կառավարման մարմնում: Ընդհակառակը, կառավարման մարմնի ներկայացուցիչը կարող է բարձրաձայնել մի ընտրողի կարծիքը, ով իրականում իր ընտրատարածքից չէ, թեև ներկայացուցիչները սովորաբար ձգտում են առաջնահերթ ծառայել իրենց սեփական ընտրողներին և դրսի ընտրողների խմբի շահերը կպաշտպանեն միայն այն դեպքում, եթե դա վերաբերում է նաև իրենց ընտրատարածքին կամ ունի համապետական նշանակություն: Ներկայացուցիչն ունի իրավասություն, իսկ շատ տեսություններում կամ իրավասություններում՝ նաև պարտականություն, ներկայացնելու իր ընտրատարածքի մարդկանց ողջ համախմբվածությունը: == Ըստ կուսակցական ցուցակների == [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի]] դեպքում քաղաքական [[Կուսակցություն|կուսակցության]] մանդատների քանակը որոշվում է ստացված ձայների թվով: Մանդատների բաշխման ժամանակ հաշվի են առնվում միայն ընտրական շեմը հաղթահարած կուսակցությունները: Այս համակարգում ընտրողները քվեարկում են ոչ թե իրենց աշխարհագրական ընտրատարածքը ներկայացնող անհատի, այլ այն քաղաքական կուսակցության օգտին, որի գաղափարախոսությունը համապատասխանում է ընտրողի հայացքներին: Յուրաքանչյուր կուսակցություն նշանակում է որոշակի թվով ներկայացուցիչներ՝ հիմնվելով համապետական մակարդակով իր ստացած ձայների քանակի վրա: Այս համակարգը գումարային տեսքով հաշվարկում (կուտակում) է ընտրողների նախապատվությունների մեծ մասը: Ինչպես և այլ համակարգերում, շատ քիչ ընտրողներ ունեցող կուսակցությունները կառավարման մարմնում ներկայացուցիչ չեն ստանում: Բացի այդ, նման համակարգերի մեծ մասը սահմանում է ընտրական շեմ (օրինակ՝ ընդհանուր ձայների որոշակի տոկոս), որը կուսակցությունը պետք է հաղթահարի մարմնում մանդատներ ստանալու իրավունք ձեռք բերելու համար. սա բացառում է ծայրահեղական կուսակցություններին՝ կառավարման մարմնի աշխատանքը դարձնելով նույնքան կանոնակարգված, որքան ոչ համամասնական համակարգերում: Ձայների նվազագույն շեմի կիրառման պարագայում, եթե գոյություն ունի տեղական խնդիրների վրա հիմնված նեղ-նպատակային քաղաքականության ենթատեսակ, ապա այն կուսակցությունները կամ թեկնածուները, որոնք հեռու են ընտրատարածքների լայն շրջանակից (օրինակ՝ սահմանային [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] կողմնակիցները կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող փոքրամասնությունների լեզվով խոսողները), կարող են մնալ առանց ներկայացուցչության: Ընտրողների ճնշող մեծամասնությունն ընտրում է իր գաղափարախոսությունը ներկայացնող պատգամավորների: Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն ընտրատարածքային համակարգերի (կամ հիբրիդային մոդելների), ոչ ոք չի ընտրում կոնկրետ իրեն կամ իր յուրահատուկ տարածաշրջանը ներկայացնող պատգամավորի, և ընտրողները կարող են ավելի քիչ անձնական շփում ունենալ իրենց ներկայացուցիչների հետ: Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի մանդատների բաշխման մեթոդները ներառում են՝ * Սենտ-Լագյուի մեթոդ – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline">{{Cite journal |last=Pennisi |first=Aline |year=1998 |title=Disproportionality indexes and robustness of proportional allocation methods |url=https://doi.org/10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |journal=Electoral Studies |volume=17 |pages=3–19 |doi=10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |url-access=subscription}}</ref> * Հերի քվոտա – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline" /> և բաշխման ավելի բարձր պարադոքսներ<ref>{{Cite book |last=Balinski |first=Michel |url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali |title=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote |author2=H. Peyton Young |publisher=Yale University Press |year=1982 |isbn=0-300-02724-9 |url-access=registration}}</ref> * [[Դոնթի մեթոդ]] – մանդատների և ձայների ավելի բարձր հարաբերակցություն խոշոր կուսակցությունների համար<ref>{{Cite journal |last=Bochsler |first=Daniel |year=2010 |title=Who gains from apparentments under d'Hondt? |url=https://doi.org/10.1016/j.electstud.2010.06.001 |journal=Electoral Studies |volume=29 |issue=4 |pages=617–627 |doi=10.1016/j.electstud.2010.06.001 |url-access=subscription}}</ref> * [[Դրուպի քվոտա]] * Իմպերիալի քվոտա * Հանթինգթոն-Հիլլի մեթոդ Մանդատների բաշխման այս մեթոդները կարող են դասակարգվել ամենամեծ մնացորդի մեթոդների և ամենամեծ միջինների մեթոդների: == Մանդատների անհամամասնական բաշխում == Մանդատների անհամամասնական բաշխումը (malapportionment) ներկայացուցիչների և ընտրողների թվի տարբերվող հարաբերակցությամբ ընտրատարածքների ստեղծումն է: Օրինակ՝ եթե միամանդատ ընտրատարածքներից մեկն ունի 10,000 ընտրող, իսկ մյուսը՝ 100,000, ապա առաջին ընտրատարածքի ընտրողներն, անհատական հաշվարկով, տասն անգամ ավելի մեծ ազդեցություն ունեն կառավարման մարմնի վրա: Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր՝ այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են ներկայացվածության կանխակալ ուղղորդումը դեպի որոշակի աշխարհագրական տարածքներ կամ փոքրամասնություններ՝ ի վնաս անհատների [[Սոցիալական հավասարություն|սոցիալական հավասարության]]: Օրինակ՝ [[Դաշնություն|դաշնությունում]] յուրաքանչյուր անդամ միավոր կարող է ունենալ նույն ներկայացվածությունը՝ անկախ իր բնակչության թվաքանակից: Որոշ դեպքերում նոսր բնակեցված գյուղական շրջաններին միտումնավոր տրվում է նույնպիսի ներկայացվածություն, ինչպիսին ավելի մեծ բնակչություն ունեցող խիտ բնակեցված քաղաքային տարածքներին<ref name="NYT031013">{{Cite news |last=Liptak |first=Adam |date=2013 թ․ մարտի 11 |title=Smaller States Find Outsize Clout Growing in Senate |url=https://www.nytimes.com/interactive/2013/03/11/us/politics/democracy-tested.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |newspaper=The New York Times}}</ref>, օրինակ՝ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատը]] կարող է արտացոլել մեծամասնության քվեարկությանը հակառակ արդյունքներ: Անհավասար ներկայացվածությունը կարող է չափվել հետևյալ եղանակներով. * Ամենաշատ բնակչություն ունեցող ընտրատարածքի և ամենաքիչ բնակչություն ունեցողի [[Հարաբերություններ (մաթեմատիկա)|հարաբերությամբ]]: Վերոնշյալ երկու թվերի պարագայում այդ հարաբերությունը 10:1 է: 1:1-ին մոտեցող հարաբերությունը նշանակում է, որ ընտրատարածքների միջև անոմալիաներ չկան: [[Հնդկաստան|Հնդկաստանում]] 1991 թվականին գրանցվել է գրեթե 50:1 հարաբերություն<ref>The largest district, Thane, had a population of 1,744,592, while the smallest district, Lakeshadweep, had a population of 31,665.</ref>։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի «Ռեյնոլդսն ընդդեմ Սիմսի» գործով որոշման մեջ նահանգային օրենսդիր մարմիններում արձանագրվել են մինչև 1081:1 հարաբերություններ: Ավելի բարձր հարաբերությունը չափում է վատթարագույն անոմալիաների սրությունը, բայց ցույց չի տալիս, թե արդյոք անհավասարությունը համատարած բնույթ է կրում: * Ընտրատարածքների ընտրողների թվի ստանդարտ շեղմամբ: * Մանդատների և ձայների հարաբերակցության տարբերություններով: * Ընտրողների այն ամենափոքր տոկոսով, որը կարող է մեծամասնություն ձեռք բերել կառավարման մարմնում՝ ընտրատարածքների բնակչության միջև առկա անհամապատասխանությունների պատճառով: Օրինակ՝ 61 անդամից բաղկացած մարմնում դա կլինի ընտրողների կեսը ամենաքիչ բնակչություն ունեցող 31 ընտրատարածքներում: Սա համոզիչ կերպով ցույց է տալիս, որ 50%-ից պակաս ընտրողները կարող են մեծամասնություն շահել կառավարման մարմնում: Սակայն լրացուցիչ հետազոտություն է պահանջվում եզրակացնելու համար, թե որքանով է նման արդյունքն իրատեսական. արդյո՞ք մանդատների անհամամասնական բաշխումը համակարգված է և նպատակաուղղված է մարմնի կողմնակալությանը, թե՞ այն պատահական գործոնների արդյունք է, որոնք հավելյալ ուժ են տալիս այն ընտրողներին, որոնց շահերի համընկնումը քիչ հավանական է<ref>{{Cite web |title=Engine |url=http://localparty.org/engine.html |access-date=2010-04-18 |publisher=Localparty.org}}</ref>։ Մանդատները քաղաքացիների թվի փոխարեն ըստ բնակչության ընդհանուր թվի բաշխելը հանգեցնում է մանդատների անհամամասնական բաշխման<ref name="b548">{{Cite journal |last1=Walter |first1=André |last2=Emmenegger |first2=Patrick |date=2025 |title=Who Counts? Non-Citizen Residents, Spatial Sorting, and Malapportionment |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0007123424000541/type/journal_article |journal=British Journal of Political Science |volume=55 |doi=10.1017/S0007123424000541 |issn=0007-1234 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref>։ === Մանդատների անհամամասնական բաշխման օրինակներ === Ժամանակակից երկպալատ խորհրդարաններում հաճախ պալատներից մեկը ներկայացնում է բնակչությունը, իսկ երկրորդը՝ տարածաշրջանները։ Տարածաշրջանային պալատը մեծամասնությամբ ունենում է նույն թվով պատգամավորներ յուրաքանչյուր տարածաշրջանից և կանխում է խիտ բնակեցված շրջանների գերիշխանությունը երկրի մնացած մասի նկատմամբ։ Այս մոդելն առաջին անգամ ներդրվել է [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] պատգամավորների ժողովում (Swiss diet), իսկ հետագայում կատարելագործվել ու տարածում է գտել ԱՄՆ Սենատի և [[Կոնեկտիկուտ|Կոնեկտիկուտի]] համաձայնության շնորհիվ ԱՄՆ-ում՝ դառնալով օրինակ շատ այլ երկրների խորհրդարանների համար։ * 1955 թվականի համակարգ – [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] մանդատների անհամամասնական բաշխումը ձեռնտու է Ազատական-ժողովրդավարական կուսակցությանը, որն իշխում է ավելի քան 60 տարի (ընդդիմության մեջ գտնվելով ընդամենը երկու կարճ ժամանակահատվածում՝ ընդհանուր 5 տարի)։ Այս հարցը բազմիցս եղել է Ճապոնիայի Գերագույն դատարանի քննարկման առարկա<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 29 |title=Fixing Japan's gerrymander |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/04/29/fixing-japans-gerrymander/}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 5 |title=Japan's Electoral Unfairness Goes Deeper than Malapportionment |url=https://fairvote.org/japan-s-electoral-unfairness-goes-deeper-than-malapportionment/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Japan's electoral map favours the ruling party |url=https://www.economist.com/asia/2019/11/14/japans-electoral-map-favours-the-ruling-party |newspaper=The Economist}}</ref>։ * Կանադայի դաշնային ընտրատարածքների բնակչությունը – Կանադայի Համայնքների պալատում 2021 թվականին ամենաքիչ բնակեցված ընտրատարածքն ուներ 26,000 բնակիչ, մինչդեռ ամենախիտ բնակեցվածը՝ 200,000։ Մի քանի գավառներ, իրենց բնակչության թվի համեմատ, զգալիորեն գերներկայացված են<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 13 |title=One person, one vote? In Canada, it's not even close |url=https://www.thestar.com/politics/2019/10/13/one-person-one-vote-in-canada-its-not-even-close.html |website=Toronto Star}}</ref>։ * [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] Ավստրալիայի Սենատում երաշխավորում է հիմնադիր վեց նահանգներից յուրաքանչյուրի համար հավասար թվով սենատորներ՝ անկախ բնակչության թվից, սակայն սա պարտադիր չէ, որ կիրառվի նոր ընդունվող կամ ստեղծվող նահանգների դեպքում։ Այն նաև սենատորների քանակ չի սահմանում [[Հյուսիսային տարածք|Հյուսիսային տարածքի]] և [[Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածք|Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքի]] համար. Խորհրդարանը հարմար է գտել այս ոչ նահանգային տարածքներից յուրաքանչյուրին տրամադրել ընդամենը երկուական սենատոր։ Բացի ընդհանուր անհամամասնական բաշխումից, որն այս պահանջները ստեղծում են ամենաշատ և ամենաքիչ բնակեցված նահանգների միջև (ինչի պատճառով նախկին վարչապետ Փոլ Քիթինգը Սենատն անվանել է «ոչ ներկայացուցչական թափոն»), սա նաև նշանակում է, որ Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքն ունի չորս սենատոր պակաս, քան [[Թասմանիա (նահանգ)|Թասմանիան]], թեև նրանց բնակչությունը գրեթե հավասար է։ Յուրաքանչյուր տարածքի երկու սենատորները նաև վերընտրվում են ամեն ընտրության ժամանակ (և ոչ թե ամեն երկրորդ), ինչը զրկում է այս տարածքներին երկարաժամկետ ներկայացվածությունից բխող կայունությունից: ** [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] նաև պահանջում է Ավստրալիայի Ներկայացուցիչների պալատում յուրաքանչյուր սկզբնական նահանգի համար ապահովել նվազագույնը հինգ անդամ։ Սա հանգեցնում է անհամամասնական բաշխման, որտեղ Թասմանիան ունի զգալիորեն ավելի քիչ ընտրողներ մեկ մանդատի հաշվով, քան երկրի մնացած մասը՝ Թասմանիային տալով երկու հավելյալ մանդատ, որոնք նա չէր ունենա առանց այս 5 մանդատի նվազագույն շեմի։ ** Բյելկեմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում [[Քվինսլենդ (նահանգ)|Քվինսլենդում]] 1970-ական և 1980-ական թվականներին, որը նախագծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ագրարային կուսակցության, ինչը թույլ տվեց նրանց անարգել կառավարել այդ ժամանակահատվածում։ Համակարգն անվանվել է սեր Ջո Բյելկե-Պետերսենի պատվին, ով այդ ընթացքում 20 տարի եղել է Ագրարային կուսակցության առաջնորդը և Քվինսլենդի վարչապետը։ Բյելկե-Պետերսենի վարչակազմն ի վերջո թաթախվեց կոռուպցիայի մեջ և պարտվեց ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությանը, որն էլ վերացրեց անհամամասնական բաշխումը։ ** Փլեյմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում, որը գոյություն է ունեցել [[Հարավային Ավստրալիա (նահանգ)|Հարավային Ավստրալիայում]] 1938-1968 թվականներին։ Այն ստեղծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ազատական և ագրարային լիգայի՝ թույլ տալով նրանց կառավարել մանդատների մեծամասնությամբ նույնիսկ այն ժամանակ, եթե ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթում էր ընդհանուր քվեարկության արդյունքներով։ Համակարգն անվանվել է սեր Թոմաս Փլեյֆորդի պատվին, ով 26 տարի եղել է LCL-ի առաջնորդը և Հարավային Ավստրալիայի վարչապետը։ Անհամամասնական բաշխումը մեծամասնությամբ վերացվեց LCL-ի հաջորդ առաջնորդ Սթիլ Հոլի կողմից, ով կաշկանդված էր դրա ոչ ժողովրդավարական բնույթից։ ** Արևմտյան Ավստրալիայի Օրենսդիր խորհրդում գոյություն ուներ անհամամասնական բաշխում, որն ակնհայտորեն արտոնություններ էր տալիս գյուղական պահպանողական Ազգային կուսակցությանը՝ նահանգը բաժանելով ընտրական տարածաշրջանների, որոնք ունեին ընտրողների թվի զգալի տարբերություններ։ 2021 թվականի Արևմտյան Ավստրալիայի նահանգային ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցության երկու պալատներում տարած ջախջախիչ հաղթանակից հետո նրանք չեղարկեցին ընտրական տարածաշրջանների համակարգը՝ այն փոխարինելով մեկ համանահանգային ընտրատարածքով, որն ընտրում է 37 անդամ՝ կամընտրական նախապատվելի քվեարկության միջոցով։ Սա ստեղծեց «մեկ ձայն, մեկ արժեք» համակարգը<ref>{{Cite web |last1=Shine |first1=Rhiannon |last2=Perpitch |first2=Nicolas |date=2021 թ․ նոյեմբերի 16 |title=WA government uses majority to introduce sweeping changes to electoral system |url=https://www.abc.net.au/news/2021-11-17/wa-government-uses-majority-to-overhaul-wa-electoral-system/100625010 |access-date=2024-10-22 |website=ABC News}}</ref>։ * [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] յուրաքանչյուր նահանգի երաշխավորում է երկու սենատոր ԱՄՆ Սենատում՝ անկախ բնակչության թվից։ Օրինակ՝ [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի բնակչությունը 70 անգամ գերազանցում է [[Վայոմինգ]] նահանգի բնակչությանը, սակայն երկուսն էլ ունեն երկուական սենատոր, ինչի պատճառով Կալիֆորնիայի բնակիչները խիստ թերներկայացված են։ 21-րդ դարում այս համակարգը ձեռնտու է սպիտակամորթ ամերիկացիներին (ովքեր ավելի հավանական է, որ ապրեն փոքր նահանգներում) և [[ԱՄՆ հանրապետական կուսակցություն|Հանրապետական կուսակցությանը]] (քանի որ կան ավելի շատ փոքր «կարմիր» նահանգներ, քան փոքր «կապույտ» նահանգներ), որոնք իրենց թվաքանակին անհամապատասխան քաղաքական իշխանություն են բանեցնում։ Սա ավելի ազդեցիկ է դարձել երկկուսակցական համագործակցության նվազման պայմաններում, երբ սենատորներն ավելի ու ավելի շատ քվեարկում են կուսակցական պատկանելության համաձայն<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ մարտի 13 |title='The Senate is broken': system empowers white conservatives, threatening US democracy |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/mar/12/us-senate-system-white-conservative-minority |access-date=2023 թ․ մարտի 30 |publisher=The Guardian}}</ref>։ ** Մինչքաղաքացիական պատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր նահանգներն ընդունվում էին «մեկ ստրկատիրական և մեկ ազատ նահանգ» սկզբունքով, ինչը հավասարակշռություն էր ստեղծում Սենատում, թեև 1850 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի (1850 US census) տվյալներով ազատ նահանգների բնակչության ընդհանուր թիվը զգալիորեն գերազանցում էր ստրկատիրական նահանգների բնակչությանը։ 1850 թվականի համաձայնությամբ (Compromise of 1850) Կալիֆորնիայի ընդունումը որպես ազատ նահանգ խախտեց այս օրինաչափությունը, իսկ [[ԱՄՆ Սահմադրության 13–րդ ուղղումը|ԱՄՆ Սահմանադրության տասներեքերորդ փոփոխությամբ]] ստրկությունը բոլոր նահանգներում վերացվեց մինչև 1865 թվականը՝ հարցը դարձնելով վիճելի։ * «Դատարկված» և «գրպանային» օկրուգներ (Rotten and pocket boroughs) [[Անգլիայի թագավորություն|Անգլիայում]], [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայում]] կամ [[Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] մինչև 1832 թվականի [[Ընտրական բարեփոխում (1832)|Բարեփոխումների ակտը]]․ այս ընտրատարածքներն ունեին չափազանց փոքր թվով ընտրողներ և հաճախ օգտագործվում էին ազդեցիկ հովանավորների կողմից՝ դեռևս չբարեփոխված Համայնքների պալատում անօրինաչափ ու չհիմնավորված ազդեցություն ձեռք բերելու համար։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն]] 1gzq5r0f9p6nuc1csb758dpzfoxytwo 10806652 10806612 2026-06-30T09:54:46Z Ապատ63 36683 /* Մանդատների անհամամասնական բաշխում */ 10806652 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}}[[Պատկեր:2020_census_apportionment_House_cartogram_(linear).svg|աջից|մինի|200x200փքս|Քարտոգրամը ցույց է տալիս 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի բաշխումը գծային ձևով:]] '''Մանդատների բաշխում,''' գործընթաց, որի միջոցով [[Օրենսդիր իշխանություն|օրենսդիր իշխանության]] մարմնում տեղերը բաշխվում են [[Վարչական բաժանումներ|վարչական բաժանումների]]՝ օրինակ՝ նահանգների կամ կուսակցությունների միջև, քանի որ նրանք ունեն ներկայացուցչության իրավունք։ <!-- Այս էջը ներկայացնում է մանդատների բաշխմանն առնչվող ընդհանուր սկզբունքներն ու խնդիրները։ «Մանդատների բաշխումն ըստ երկրների» էջը նկարագրում է աշխարհում կիրառվող կոնկրետ գործելակերպերը, իսկ «Մանդատների բաշխման մաթեմատիկան» էջը նկարագրում է բաշխման կանոնների մաթեմատիկական ձևակերպումներն ու հատկությունները։ --> Ամենապարզ և ամենատարածված սկզբունքն այն է, որ ընտրությունները պետք է յուրաքանչյուր քվեին տան հավասար կշիռ։ Սա բնազդաբար ընկալելի է և ամրագրված է այնպիսի օրենքներում, ինչպիսին է [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների]] [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Սահմանադրության տասնչորսերորդ փոփոխությունը]] (Հավասար պաշտպանության վերաբերյալ դրույթը)։ [[Մանդատ (քաղաքական)|Մանդատների]] միտումնավոր անհամամասնական բաշխման օրինակներից մեկը հանդիպում է երկպալատ օրենսդիր մարմիններում. մինչդեռ մեկ պալատը, որը հաճախ անվանվում է համայնքների կամ [[ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ|ներկայացուցիչների պալատ]], հիմնված է [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|համամասնական ներկայացուցչության]] վրա{{Efn|Չպետք է շփոթել [[Համամասնական ընտրակարգ|համամասնական ընտրակարգի]] հետ, որն ընտրական համակարգ է և սովորաբար [[Ընտրական համակարգ#Բազմամանդատ համակարգեր|բազմամանդատ համակարգով]] օրենսդիր մարմնում ընտրում է կուսակցության մի քանի անդամների՝ հիմնվելով տվյալ կուսակցության ստացած ձայների տոկոսի վրա։}}, մյուսը հիմնված է տարածաշրջանային ներկայացուցչության վրա։ Սա մոդելավորված է Կոնեկտիկուտի համաձայնության (Connecticut Compromise) օրինակով, որը հիմք դարձավ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատի]] ձևավորման համար։ == Տարածված խնդիրներ == Ըստ էության, հազարավոր կամ միլիոնավոր մարդկանցից բաղկացած բնակչության ներկայացուցչությունը ողջամիտ չափեր ունեցող (և հետևաբար՝ հաշվետու) կառավարման մարմնի կողմից ներառում է այնպիսի թվաբանություն, որը երբեք հաստատուն կերպով ճշգրիտ չի լինի: Թեև պատգամավորի ձայների կշռումը (առաջարկվող օրենքների և միջոցառումների քվեարկության ժամանակ և այլն)՝ համապատասխան իր ընտրողների թվին, կարող էր ներկայացվածությունն ավելի ճշգրիտ դարձնել<ref>{{Cite web |title=Toplak, Jurij, Equal Voting Weight of All: Finally 'One Person, One Vote' from Hawaii to Maine? |url=http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127031306/http://www.temple.edu/law/tlawrev/content/issues/81.1/81.1_toplak.pdf |archive-date=2012-01-27 |publisher=Temple Law Review, Vol. 81, 2009, p. 123-176}}</ref>, յուրաքանչյուր ներկայացուցչին ուղիղ մեկ ձայն տալը թույլ է տալիս խուսափել կառավարման բարդություններից: Ժամանակի ընթացքում բնակչությունը տեղաշարժվում է և փոխվում է դրա թվաքանակը: Կառավարման մարմնի մանդատները, սակայն, սովորաբար գործում են պաշտոնավարման հստակ սահմանված ժամկետով: Թեև [[Խորհրդարան|խորհրդարանական]] համակարգերը նախատեսում են մարմնի արձակում՝ ի պատասխան քաղաքական իրադարձությունների, ոչ մի համակարգ չի փորձում իրական ժամանակում (մեկ պաշտոնավարման ժամկետի ընթացքում) ճշգրտումներ կատարել՝ ժողովրդագրական փոփոխություններն արտացոլելու համար: Փոխարենը, ընտրատարածքների ցանկացած վերաձևում ուժի մեջ է մտնում հաջորդ պլանավորված ընտրությունների կամ հաջորդ պլանավորված [[Մարդահամար|մարդահամարի]] ժամանակ: == Ըստ ընտրատարածքների == Որոշ ներկայացուցչական մարմիններում յուրաքանչյուր անդամ ներկայացնում է որոշակի աշխարհագրական ընտրատարածք: Հավասար ներկայացուցչությունը պահանջում է, որ ընտրատարածքները բաղկացած լինեն նույն թվով բնակիչներից կամ ընտրողներից: Սակայն սա համընդհանուր կանոն չէ՝ հետևյալ պատճառներով. * Այնպիսի [[Դաշնություն|դաշնություններում]] ինչպիսիք են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]] և [[Կանադա|Կանադան]], տարածաշրջանները, նահանգները կամ գավառներն ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան պարզապես սովորական [[Ընտրատարածք|ընտրատարածքները]]: Օրինակ՝ [[Նյու Յորք (նահանգ)|Նյու Յորք]] նահանգի բնակիչներն իրենց նույնականացնում են որպես նյույորքցիներ, այլ ոչ թե պարզապես Կոնգրեսի ինչ-որ 415-րդ ընտրատարածքի անդամներ. նահանգն ունի նաև ինստիտուցիոնալ շահեր, որոնք փորձում է առաջ մղել Կոնգրեսում իր ներկայացուցիչների միջոցով: Հետևաբար, ընտրատարածքների սահմանները չեն հատում տարածաշրջանների սահմանները: * Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր, երբ հիմնադիր փաստաթղթերը հեռավոր կամ առանձնացված տարածաշրջաններին երաշխավորում են որոշակի թվով մանդատներ: [[Դանիա|Դանիան]] երկուական մանդատ է երաշխավորում [[Գրենլանդիա|Գրենլանդիայի]] և [[Ֆարերյան կղզիներ|Ֆարերյան կղզիների]] համար, [[Իսպանիա|Իսպանիան]] ունի մի շարք հատկացված մանդատներ, իսկ Կանադայի մանդատների բաշխումը ձեռնտու է իր հյուսիսային տարածքներին: Հեռավոր շրջանները կարող են ունենալ յուրահատուկ տեսակետներ, որոնց կառավարման մարմնը պետք է հատուկ կշիռ տա, այլապես դրանք կարող են հակված լինել [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] (անջատում): * Գոյություն ունի կից ընտրողների միջև նվազագույն ընդհանուր հայտարար՝ «քվեարկության վայրը» կամ «վարչական քվանտը» (օրինակ՝ համայնք, [[ընտրատեղամաս]], ընտրական շրջան), որն ավանդաբար նախագծված է քվեարկության հարմարավետության համար՝ միտված լինելով միավորել տների փոքր խմբերը և մնալ քիչ փոփոխված: Կառավարությունը (կամ անկախ մարմնի) ընտրատարածքում ընտրողների կատարյալ թիվ չի ձևավորում, այլ ստեղծում է քվեարկության վայրերի մոտավորապես համապատասխան քանակություն: * Մանդատների բաշխման հիմքը կարող է հնացած լինել: Օրինակ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում բաշխումը հաջորդում է տասնամյա [[Մարդահամար|մարդահամարին]]: Նահանգները 2010 թվականի ընտրություններն անցկացրել են այնպիսի ընտրատարածքներով, որոնք բաշխված էին 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն: Ճշգրտության պակասը չի արդարացնում նոր մարդահամարի անցկացման ընթացիկ ծախսերը և ընկալվող միջամտությունը յուրաքանչյուր երկամյա ընտրությունից առաջ: Կատարյալ համամասնությամբ բաշխված կառավարման մարմինը կօգներ, բայց չէր երաշխավորի լավ ներկայացուցչություն. այն ընտրողները, ովքեր չեն քվեարկել իրենց ընտրատարածքի հաղթողի օգտին, կարող են չունենալ որևէ ներկայացուցիչ, ով պատրաստ կլինի բարձրաձայնել իրենց կարծիքը կառավարման մարմնում: Ընդհակառակը, կառավարման մարմնի ներկայացուցիչը կարող է բարձրաձայնել մի ընտրողի կարծիքը, ով իրականում իր ընտրատարածքից չէ, թեև ներկայացուցիչները սովորաբար ձգտում են առաջնահերթ ծառայել իրենց սեփական ընտրողներին և դրսի ընտրողների խմբի շահերը կպաշտպանեն միայն այն դեպքում, եթե դա վերաբերում է նաև իրենց ընտրատարածքին կամ ունի համապետական նշանակություն: Ներկայացուցիչն ունի իրավասություն, իսկ շատ տեսություններում կամ իրավասություններում՝ նաև պարտականություն, ներկայացնելու իր ընտրատարածքի մարդկանց ողջ համախմբվածությունը: == Ըստ կուսակցական ցուցակների == [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի]] դեպքում քաղաքական [[Կուսակցություն|կուսակցության]] մանդատների քանակը որոշվում է ստացված ձայների թվով: Մանդատների բաշխման ժամանակ հաշվի են առնվում միայն ընտրական շեմը հաղթահարած կուսակցությունները: Այս համակարգում ընտրողները քվեարկում են ոչ թե իրենց աշխարհագրական ընտրատարածքը ներկայացնող անհատի, այլ այն քաղաքական կուսակցության օգտին, որի գաղափարախոսությունը համապատասխանում է ընտրողի հայացքներին: Յուրաքանչյուր կուսակցություն նշանակում է որոշակի թվով ներկայացուցիչներ՝ հիմնվելով համապետական մակարդակով իր ստացած ձայների քանակի վրա: Այս համակարգը գումարային տեսքով հաշվարկում (կուտակում) է ընտրողների նախապատվությունների մեծ մասը: Ինչպես և այլ համակարգերում, շատ քիչ ընտրողներ ունեցող կուսակցությունները կառավարման մարմնում ներկայացուցիչ չեն ստանում: Բացի այդ, նման համակարգերի մեծ մասը սահմանում է ընտրական շեմ (օրինակ՝ ընդհանուր ձայների որոշակի տոկոս), որը կուսակցությունը պետք է հաղթահարի մարմնում մանդատներ ստանալու իրավունք ձեռք բերելու համար. սա բացառում է ծայրահեղական կուսակցություններին՝ կառավարման մարմնի աշխատանքը դարձնելով նույնքան կանոնակարգված, որքան ոչ համամասնական համակարգերում: Ձայների նվազագույն շեմի կիրառման պարագայում, եթե գոյություն ունի տեղական խնդիրների վրա հիմնված նեղ-նպատակային քաղաքականության ենթատեսակ, ապա այն կուսակցությունները կամ թեկնածուները, որոնք հեռու են ընտրատարածքների լայն շրջանակից (օրինակ՝ սահմանային [[Սեցեսիա|սեցեսիայի]] կողմնակիցները կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող փոքրամասնությունների լեզվով խոսողները), կարող են մնալ առանց ներկայացուցչության: Ընտրողների ճնշող մեծամասնությունն ընտրում է իր գաղափարախոսությունը ներկայացնող պատգամավորների: Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն ընտրատարածքային համակարգերի (կամ հիբրիդային մոդելների), ոչ ոք չի ընտրում կոնկրետ իրեն կամ իր յուրահատուկ տարածաշրջանը ներկայացնող պատգամավորի, և ընտրողները կարող են ավելի քիչ անձնական շփում ունենալ իրենց ներկայացուցիչների հետ: Կուսակցական ցուցակներով համամասնական ընտրակարգի մանդատների բաշխման մեթոդները ներառում են՝ * Սենտ-Լագյուի մեթոդ – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline">{{Cite journal |last=Pennisi |first=Aline |year=1998 |title=Disproportionality indexes and robustness of proportional allocation methods |url=https://doi.org/10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |journal=Electoral Studies |volume=17 |pages=3–19 |doi=10.1016/S0261-3794(97)00052-8 |url-access=subscription}}</ref> * Հերի քվոտա – մանդատների և ձայների օպտիմալ հարաբերակցություն<ref name="Aline" /> և բաշխման ավելի բարձր պարադոքսներ<ref>{{Cite book |last=Balinski |first=Michel |url=https://archive.org/details/fairrepresentati00bali |title=Fair Representation: Meeting the Ideal of One Man, One Vote |author2=H. Peyton Young |publisher=Yale University Press |year=1982 |isbn=0-300-02724-9 |url-access=registration}}</ref> * [[Դոնթի մեթոդ]] – մանդատների և ձայների ավելի բարձր հարաբերակցություն խոշոր կուսակցությունների համար<ref>{{Cite journal |last=Bochsler |first=Daniel |year=2010 |title=Who gains from apparentments under d'Hondt? |url=https://doi.org/10.1016/j.electstud.2010.06.001 |journal=Electoral Studies |volume=29 |issue=4 |pages=617–627 |doi=10.1016/j.electstud.2010.06.001 |url-access=subscription}}</ref> * [[Դրուպի քվոտա]] * Իմպերիալի քվոտա * Հանթինգթոն-Հիլլի մեթոդ Մանդատների բաշխման այս մեթոդները կարող են դասակարգվել ամենամեծ մնացորդի մեթոդների և ամենամեծ միջինների մեթոդների: == Հայաստանում == [[Հայաստան|Հայաստանի Հանրապետությունում]] [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովի]] մանդատների բաշխումն իրականացվում է բացառապես [[Կուսակցությունների ցուցակի համամասնական ներկայացուցչություն|համամասնական ընտրակարգով]]՝ [[Փակ ցուցակ|փակ կուսակցական ցուցակներով]]։ Այս գործընթացը կարգավորվում է ՀՀ Ընտրական օրենսգրքով, որն ունի մի քանի առանձնահատուկ մեխանիզմներ<ref>{{cite web|last=ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԸՆՏՐԱԿԱՆ ՕՐԵՆՍԳԻՐՔ|title=ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ|url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=152093|url-status=live|access-date=2021-04-27|website=www.arlis.am|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427071343/https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=152093|archive-date=2021-04-27}}</ref>։ Մանդատների բաշխմանը մասնակցելու համար քաղաքական ուժերը պետք է հաղթահարեն օրենքով նախատեսված նվազագույն շեմերը․ * 4%՝ առանձին կուսակցությունների համար։ * 8%՝ 2-3 կուսակցություններից կազմված դաշինքների համար։ * 10%՝ 4 և ավելի կուսակցություններից կազմված դաշինքների համար։ * Հիմնական տեղերից բացի, խորհրդարանում հատկացվում է ևս 4 մանդատ ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունների (եզդիներ, ռուսներ, ասորիներ, քրդեր) ներկայացուցիչների համար, որոնք ներառված են լինում կուսակցությունների համապատասխան ցուցակներում<ref>{{Cite web |title=Electoral system for national legislature |url=https://www.idea.int/node/136728 |access-date=2026-06-30 |website=www.idea.int |language=en}}</ref>։ Ազգային ժողովն ունի առնվազն 101 հիմնական մանդատ։ Բաշխումը կատարվում է պարզ մաթեմատիկական համամասնությամբ<ref>{{Cite web |title=Elections in Armenia: National Assembly Elections |url=https://www.ifes.org/tools-resources/election-snapshots/elections-armenia-national-assembly-elections |access-date=2026-06-30 |website=www.ifes.org |language=en}}</ref>։ Յուրաքանչյուր ուժի ստացած կողմ ձայների թիվը բազմապատկվում է 101-ով։ Արդյունքը բաժանվում է շեմը հաղթահարած բոլոր ուժերի ձայների գումարի վրա։ Ստացված թվի ամբողջ մասը հանդիսանում է տվյալ ուժի հասանելիք մանդատների քանակը։ Մնացած չբաշխված մանդատները տրվում են ըստ կոտորակային մնացորդների մեծության հերթականության։ Եթե շեմը հաղթահարում է ընդամենը 1 կամ 2 ուժ, ապա մանդատների բաշխմանն ավտոմատ մասնակցում են առավելագույն ձայներ ստացած առաջին 3 քաղաքական ուժերը։ [[Ընդդիմություն|Խորհրդարանական ընդդիմությունը]] ցանկացած պարագայում պետք է ունենա ընդհանուր մանդատների առնվազն 1/3-ը (մոտ 33%)։ Եթե իշխող ուժը ստացել է ավելի շատ ձայն, ապա ընդդիմադիր ուժերին հավելյալ մանդատներ են տրվում՝ այս հարաբերակցությունն ապահովելու համար։ [[Հայաստանի Սահմանադրություն|ՀՀ Սահմանադրությամբ]] [[Հայաստանի Կառավարություն|կառավարություն]] ձևավորելու համար անհրաժեշտ է ունենալ խորհրդարանական տեղերի [[Որակյալ մեծամասնություն|կայուն մեծամասնություն]] (առնվազն 54%)։ Եթե որևէ ուժ ստանում է ձայների մեծամասնությունը, բայց դա կազմում է ընդհանուր մանդատների 54%-ից պակաս, նրան տրվում են լրացուցիչ (բոնուսային) մանդատներ՝ 54%-ի շեմն ապահովելու համար։ Եթե ոչ մի ուժ չի ստանում 54% և ընտրություններից հետո 6 օրվա ընթացքում քաղաքական դաշինքներ չեն կազմվում, ապա նշանակվում է ընտրությունների երկրորդ փուլ։ Դրան մասնակցում են առաջին երկու տեղերը զբաղեցրած ուժերը, և հաղթողն ավտոմատ ստանում է խորհրդարանական կայուն մեծամասնություն։ == Մանդատների անհամամասնական բաշխում == Մանդատների անհամամասնական բաշխումը (malapportionment) ներկայացուցիչների և ընտրողների թվի տարբերվող հարաբերակցությամբ ընտրատարածքների ստեղծումն է: Օրինակ՝ եթե միամանդատ ընտրատարածքներից մեկն ունի 10,000 ընտրող, իսկ մյուսը՝ 100,000, ապա առաջին ընտրատարածքի ընտրողներն, անհատական հաշվարկով, տասն անգամ ավելի մեծ ազդեցություն ունեն կառավարման մարմնի վրա: Մանդատների անհամամասնական բաշխումը կարող է լինել միտումնավոր՝ այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են ներկայացվածության կանխակալ ուղղորդումը դեպի որոշակի աշխարհագրական տարածքներ կամ փոքրամասնություններ՝ ի վնաս անհատների [[Սոցիալական հավասարություն|սոցիալական հավասարության]]: Օրինակ՝ [[Դաշնություն|դաշնությունում]] յուրաքանչյուր անդամ միավոր կարող է ունենալ նույն ներկայացվածությունը՝ անկախ իր բնակչության թվաքանակից: Որոշ դեպքերում նոսր բնակեցված գյուղական շրջաններին միտումնավոր տրվում է նույնպիսի ներկայացվածություն, ինչպիսին ավելի մեծ բնակչություն ունեցող խիտ բնակեցված քաղաքային տարածքներին<ref name="NYT031013">{{Cite news |last=Liptak |first=Adam |date=2013 թ․ մարտի 11 |title=Smaller States Find Outsize Clout Growing in Senate |url=https://www.nytimes.com/interactive/2013/03/11/us/politics/democracy-tested.html |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |newspaper=The New York Times}}</ref>, օրինակ՝ [[ԱՄՆ Սենատ|ԱՄՆ Սենատը]] կարող է արտացոլել մեծամասնության քվեարկությանը հակառակ արդյունքներ: Անհավասար ներկայացվածությունը կարող է չափվել հետևյալ եղանակներով. * Ամենաշատ բնակչություն ունեցող ընտրատարածքի և ամենաքիչ բնակչություն ունեցողի [[Հարաբերություններ (մաթեմատիկա)|հարաբերությամբ]]: Վերոնշյալ երկու թվերի պարագայում այդ հարաբերությունը 10:1 է: 1:1-ին մոտեցող հարաբերությունը նշանակում է, որ ընտրատարածքների միջև անոմալիաներ չկան: [[Հնդկաստան|Հնդկաստանում]] 1991 թվականին գրանցվել է գրեթե 50:1 հարաբերություն<ref>The largest district, Thane, had a population of 1,744,592, while the smallest district, Lakeshadweep, had a population of 31,665.</ref>։ ԱՄՆ Գերագույն դատարանի «Ռեյնոլդսն ընդդեմ Սիմսի» գործով որոշման մեջ նահանգային օրենսդիր մարմիններում արձանագրվել են մինչև 1081:1 հարաբերություններ: Ավելի բարձր հարաբերությունը չափում է վատթարագույն անոմալիաների սրությունը, բայց ցույց չի տալիս, թե արդյոք անհավասարությունը համատարած բնույթ է կրում: * Ընտրատարածքների ընտրողների թվի ստանդարտ շեղմամբ: * Մանդատների և ձայների հարաբերակցության տարբերություններով: * Ընտրողների այն ամենափոքր տոկոսով, որը կարող է մեծամասնություն ձեռք բերել կառավարման մարմնում՝ ընտրատարածքների բնակչության միջև առկա անհամապատասխանությունների պատճառով: Օրինակ՝ 61 անդամից բաղկացած մարմնում դա կլինի ընտրողների կեսը ամենաքիչ բնակչություն ունեցող 31 ընտրատարածքներում: Սա համոզիչ կերպով ցույց է տալիս, որ 50%-ից պակաս ընտրողները կարող են մեծամասնություն շահել կառավարման մարմնում: Սակայն լրացուցիչ հետազոտություն է պահանջվում եզրակացնելու համար, թե որքանով է նման արդյունքն իրատեսական. արդյո՞ք մանդատների անհամամասնական բաշխումը համակարգված է և նպատակաուղղված է մարմնի կողմնակալությանը, թե՞ այն պատահական գործոնների արդյունք է, որոնք հավելյալ ուժ են տալիս այն ընտրողներին, որոնց շահերի համընկնումը քիչ հավանական է<ref>{{Cite web |title=Engine |url=http://localparty.org/engine.html |access-date=2010-04-18 |publisher=Localparty.org}}</ref>։ Մանդատները քաղաքացիների թվի փոխարեն ըստ բնակչության ընդհանուր թվի բաշխելը հանգեցնում է մանդատների անհամամասնական բաշխման<ref name="b548">{{Cite journal |last1=Walter |first1=André |last2=Emmenegger |first2=Patrick |date=2025 |title=Who Counts? Non-Citizen Residents, Spatial Sorting, and Malapportionment |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0007123424000541/type/journal_article |journal=British Journal of Political Science |volume=55 |doi=10.1017/S0007123424000541 |issn=0007-1234 |access-date=2026-03-10 |doi-access=free}}</ref>։ === Մանդատների անհամամասնական բաշխման օրինակներ === Ժամանակակից երկպալատ խորհրդարաններում հաճախ պալատներից մեկը ներկայացնում է բնակչությունը, իսկ երկրորդը՝ տարածաշրջանները։ Տարածաշրջանային պալատը մեծամասնությամբ ունենում է նույն թվով պատգամավորներ յուրաքանչյուր տարածաշրջանից և կանխում է խիտ բնակեցված շրջանների գերիշխանությունը երկրի մնացած մասի նկատմամբ։ Այս մոդելն առաջին անգամ ներդրվել է [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] պատգամավորների ժողովում (Swiss diet), իսկ հետագայում կատարելագործվել ու տարածում է գտել ԱՄՆ Սենատի և [[Կոնեկտիկուտ|Կոնեկտիկուտի]] համաձայնության շնորհիվ ԱՄՆ-ում՝ դառնալով օրինակ շատ այլ երկրների խորհրդարանների համար։ * 1955 թվականի համակարգ – [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] մանդատների անհամամասնական բաշխումը ձեռնտու է Ազատական-ժողովրդավարական կուսակցությանը, որն իշխում է ավելի քան 60 տարի (ընդդիմության մեջ գտնվելով ընդամենը երկու կարճ ժամանակահատվածում՝ ընդհանուր 5 տարի)։ Այս հարցը բազմիցս եղել է Ճապոնիայի Գերագույն դատարանի քննարկման առարկա<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 29 |title=Fixing Japan's gerrymander |url=https://www.eastasiaforum.org/2022/04/29/fixing-japans-gerrymander/}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 5 |title=Japan's Electoral Unfairness Goes Deeper than Malapportionment |url=https://fairvote.org/japan-s-electoral-unfairness-goes-deeper-than-malapportionment/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Japan's electoral map favours the ruling party |url=https://www.economist.com/asia/2019/11/14/japans-electoral-map-favours-the-ruling-party |newspaper=The Economist}}</ref>։ * Կանադայի դաշնային ընտրատարածքների բնակչությունը – Կանադայի Համայնքների պալատում 2021 թվականին ամենաքիչ բնակեցված ընտրատարածքն ուներ 26,000 բնակիչ, մինչդեռ ամենախիտ բնակեցվածը՝ 200,000։ Մի քանի գավառներ, իրենց բնակչության թվի համեմատ, զգալիորեն գերներկայացված են<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հոկտեմբերի 13 |title=One person, one vote? In Canada, it's not even close |url=https://www.thestar.com/politics/2019/10/13/one-person-one-vote-in-canada-its-not-even-close.html |website=Toronto Star}}</ref>։ * [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] Ավստրալիայի Սենատում երաշխավորում է հիմնադիր վեց նահանգներից յուրաքանչյուրի համար հավասար թվով սենատորներ՝ անկախ բնակչության թվից, սակայն սա պարտադիր չէ, որ կիրառվի նոր ընդունվող կամ ստեղծվող նահանգների դեպքում։ Այն նաև սենատորների քանակ չի սահմանում [[Հյուսիսային տարածք|Հյուսիսային տարածքի]] և [[Ավստրալիական մայրաքաղաքային տարածք|Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքի]] համար. Խորհրդարանը հարմար է գտել այս ոչ նահանգային տարածքներից յուրաքանչյուրին տրամադրել ընդամենը երկուական սենատոր։ Բացի ընդհանուր անհամամասնական բաշխումից, որն այս պահանջները ստեղծում են ամենաշատ և ամենաքիչ բնակեցված նահանգների միջև (ինչի պատճառով նախկին վարչապետ Փոլ Քիթինգը Սենատն անվանել է «ոչ ներկայացուցչական թափոն»), սա նաև նշանակում է, որ Ավստրալիայի մայրաքաղաքային տարածքն ունի չորս սենատոր պակաս, քան [[Թասմանիա (նահանգ)|Թասմանիան]], թեև նրանց բնակչությունը գրեթե հավասար է։ Յուրաքանչյուր տարածքի երկու սենատորները նաև վերընտրվում են ամեն ընտրության ժամանակ (և ոչ թե ամեն երկրորդ), ինչը զրկում է այս տարածքներին երկարաժամկետ ներկայացվածությունից բխող կայունությունից: ** [[Ավստրալիայի սահմանադրություն|Ավստրալիայի Սահմանադրությունը]] նաև պահանջում է Ավստրալիայի Ներկայացուցիչների պալատում յուրաքանչյուր սկզբնական նահանգի համար ապահովել նվազագույնը հինգ անդամ։ Սա հանգեցնում է անհամամասնական բաշխման, որտեղ Թասմանիան ունի զգալիորեն ավելի քիչ ընտրողներ մեկ մանդատի հաշվով, քան երկրի մնացած մասը՝ Թասմանիային տալով երկու հավելյալ մանդատ, որոնք նա չէր ունենա առանց այս 5 մանդատի նվազագույն շեմի։ ** Բյելկեմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում [[Քվինսլենդ (նահանգ)|Քվինսլենդում]] 1970-ական և 1980-ական թվականներին, որը նախագծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ագրարային կուսակցության, ինչը թույլ տվեց նրանց անարգել կառավարել այդ ժամանակահատվածում։ Համակարգն անվանվել է սեր Ջո Բյելկե-Պետերսենի պատվին, ով այդ ընթացքում 20 տարի եղել է Ագրարային կուսակցության առաջնորդը և Քվինսլենդի վարչապետը։ Բյելկե-Պետերսենի վարչակազմն ի վերջո թաթախվեց կոռուպցիայի մեջ և պարտվեց ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցությանը, որն էլ վերացրեց անհամամասնական բաշխումը։ ** Փլեյմենդեր – մանդատների անհամամասնական բաշխում, որը գոյություն է ունեցել [[Հարավային Ավստրալիա (նահանգ)|Հարավային Ավստրալիայում]] 1938-1968 թվականներին։ Այն ստեղծված էր ի նպաստ գյուղական հենք ունեցող Ազատական և ագրարային լիգայի՝ թույլ տալով նրանց կառավարել մանդատների մեծամասնությամբ նույնիսկ այն ժամանակ, եթե ընդդիմադիր Լեյբորիստական կուսակցությունը հաղթում էր ընդհանուր քվեարկության արդյունքներով։ Համակարգն անվանվել է սեր Թոմաս Փլեյֆորդի պատվին, ով 26 տարի եղել է LCL-ի առաջնորդը և Հարավային Ավստրալիայի վարչապետը։ Անհամամասնական բաշխումը մեծամասնությամբ վերացվեց LCL-ի հաջորդ առաջնորդ Սթիլ Հոլի կողմից, ով կաշկանդված էր դրա ոչ ժողովրդավարական բնույթից։ ** Արևմտյան Ավստրալիայի Օրենսդիր խորհրդում գոյություն ուներ անհամամասնական բաշխում, որն ակնհայտորեն արտոնություններ էր տալիս գյուղական պահպանողական Ազգային կուսակցությանը՝ նահանգը բաժանելով ընտրական տարածաշրջանների, որոնք ունեին ընտրողների թվի զգալի տարբերություններ։ 2021 թվականի Արևմտյան Ավստրալիայի նահանգային ընտրություններում Լեյբորիստական կուսակցության երկու պալատներում տարած ջախջախիչ հաղթանակից հետո նրանք չեղարկեցին ընտրական տարածաշրջանների համակարգը՝ այն փոխարինելով մեկ համանահանգային ընտրատարածքով, որն ընտրում է 37 անդամ՝ կամընտրական նախապատվելի քվեարկության միջոցով։ Սա ստեղծեց «մեկ ձայն, մեկ արժեք» համակարգը<ref>{{Cite web |last1=Shine |first1=Rhiannon |last2=Perpitch |first2=Nicolas |date=2021 թ․ նոյեմբերի 16 |title=WA government uses majority to introduce sweeping changes to electoral system |url=https://www.abc.net.au/news/2021-11-17/wa-government-uses-majority-to-overhaul-wa-electoral-system/100625010 |access-date=2024-10-22 |website=ABC News}}</ref>։ * [[ԱՄՆ Սահմանադրություն|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սահմանադրությունը]] յուրաքանչյուր նահանգի երաշխավորում է երկու սենատոր ԱՄՆ Սենատում՝ անկախ բնակչության թվից։ Օրինակ՝ [[Կալիֆոռնիա]] նահանգի բնակչությունը 70 անգամ գերազանցում է [[Վայոմինգ]] նահանգի բնակչությանը, սակայն երկուսն էլ ունեն երկուական սենատոր, ինչի պատճառով Կալիֆորնիայի բնակիչները խիստ թերներկայացված են։ 21-րդ դարում այս համակարգը ձեռնտու է սպիտակամորթ ամերիկացիներին (ովքեր ավելի հավանական է, որ ապրեն փոքր նահանգներում) և [[ԱՄՆ հանրապետական կուսակցություն|Հանրապետական կուսակցությանը]] (քանի որ կան ավելի շատ փոքր «կարմիր» նահանգներ, քան փոքր «կապույտ» նահանգներ), որոնք իրենց թվաքանակին անհամապատասխան քաղաքական իշխանություն են բանեցնում։ Սա ավելի ազդեցիկ է դարձել երկկուսակցական համագործակցության նվազման պայմաններում, երբ սենատորներն ավելի ու ավելի շատ քվեարկում են կուսակցական պատկանելության համաձայն<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ մարտի 13 |title='The Senate is broken': system empowers white conservatives, threatening US democracy |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/mar/12/us-senate-system-white-conservative-minority |access-date=2023 թ․ մարտի 30 |publisher=The Guardian}}</ref>։ ** Մինչքաղաքացիական պատերազմյան ժամանակաշրջանում նոր նահանգներն ընդունվում էին «մեկ ստրկատիրական և մեկ ազատ նահանգ» սկզբունքով, ինչը հավասարակշռություն էր ստեղծում Սենատում, թեև 1850 թվականի ԱՄՆ մարդահամարի (1850 US census) տվյալներով ազատ նահանգների բնակչության ընդհանուր թիվը զգալիորեն գերազանցում էր ստրկատիրական նահանգների բնակչությանը։ 1850 թվականի համաձայնությամբ (Compromise of 1850) Կալիֆորնիայի ընդունումը որպես ազատ նահանգ խախտեց այս օրինաչափությունը, իսկ [[ԱՄՆ Սահմադրության 13–րդ ուղղումը|ԱՄՆ Սահմանադրության տասներեքերորդ փոփոխությամբ]] ստրկությունը բոլոր նահանգներում վերացվեց մինչև 1865 թվականը՝ հարցը դարձնելով վիճելի։ * «Դատարկված» և «գրպանային» օկրուգներ (Rotten and pocket boroughs) [[Անգլիայի թագավորություն|Անգլիայում]], [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայում]] կամ [[Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]] մինչև 1832 թվականի [[Ընտրական բարեփոխում (1832)|Բարեփոխումների ակտը]]․ այս ընտրատարածքներն ունեին չափազանց փոքր թվով ընտրողներ և հաճախ օգտագործվում էին ազդեցիկ հովանավորների կողմից՝ դեռևս չբարեփոխված Համայնքների պալատում անօրինաչափ ու չհիմնավորված ազդեցություն ձեռք բերելու համար։ == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքական տերմինաբանություն]] 6qs50pevzbjz1mjmbrg75yssp2qa6lv 0 1333145 10806335 10805947 2026-06-29T15:46:48Z Armenian from Artsakh 143571 10806335 wikitext text/x-wiki {{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''1-ին եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 1 poster.jpg|նկարագրություն='''1-ին եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն|սերիաների քանակ=9 ([[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը#Առաջին եթերաշրջան (2025)|Սերիաների ցանկ]])|first_aired={{Start date|3|4}}|last_aired={{End date|2025|4|15}}|հեռուստաալիք=Disney+|ռեժիսոր=Դարիո Սկարդափեյն|next_season=|հաջորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)|2-րդ եթերաշրջան]]|bgcolour=#979696}} ''[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը|«Խիզախորդը: Նորից ծնվածը»]]'' ամերիկյան հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը հիմնված է [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] վրա, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ''«Խիզախորդ»'' կերպարը ։ Այն պատմում է կույր փաստաբան և նախկին վրիժառու Մեթ Մերդոկի արդարադատության համար պայքարի մասին, որը նրան բախման է մատնում նախկին մաֆիայի ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկի հետ , ով ընտրվում է [[Նյու Յորք|Նյու Յորքի]] քաղաքապետ ։ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում (MCU)]] ծավալվող և ֆրանշիզայի ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների հետ շարունակականությունը կիսող ''«Նորից Ծնվածը»-ը'' [[Marvel Television]]-ի և [[Նեթֆլիքս|Նեթֆլիքսի]] ''«[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]''» (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է ։ Եթերաշրջանը նկարահանվել է [[Marvel Studios]]- ի կողմից՝ Marvel Television-ի անվան ներքո։ Դարիո Սկարդապեյնը սերիալի շոուրաններն է, իսկ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը ՝ գլխավոր ռեժիսորները։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի, Կամար դե լոս Ռեյեսի, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալի]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենի]], Մոհան Կապուրի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի մարտին [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]], որտեղ Մայքլ Կուեստան , Ջեֆրի Նախմանոֆը և Դեյվիդ Բոյդը նկարահանել են սերիաների մի մասը։ Նկարահանումները դադարեցվեցին հունիսին՝ {{Չթարգմանված հոդված|Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի 2023 թվականի գործադուլի|ru|Забастовка Гильдии сценаристов США (2023)|en|2023 Writers Guild of America strike}} պատճառով ։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը սեպտեմբերի վերջին և ազատ արձակեց Քորմանին, Օրդին և մնացած ռեժիսորներին։ Սքարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը վարձվեցին ''«Կրկին ծնվածը»'' վերափոխելու և այն Netflix-ի սերիալին կապելու համար։ Նրանք ավելացրին նոր փորձնական սերիա , երկու լրացուցիչ սերիա և սերիական տարրեր։ Ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները վերսկսվեցին 2024 թվականի հունվարին և ավարտվեցին ապրիլին, Նախմանոֆը և Բոյդը վերադարձան՝ Բենսոնին և Մուրհեդին օգնելու համար։ Կուեստան, Նախմանոֆը և Բոյդը պահպանեցին իրենց սերիաների հեղինակային իրավունքները։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան Disney+ հոսքային հեռարձակմամբ տեղի է ունեցել [[2025|2025 թվականի]] [[Մարտի 4|մարտի 4-ին]]՝ առաջին երկու սերիաներով։ Մյուս յոթ սերիաները թողարկվել են մինչև ապրիլի 15-ը՝ MCU-ի հինգերորդ փուլի շրջանակներում ։ Դիտողների թիվը գնահատվել է բարձր, և քննադատների արձագանքները, ընդհանուր առմամբ, դրական են եղել։ Նրանք ընդգծել են կերպարների վրա հիմնված պատմությունն ու խաղը, մասնավորապես՝ Քոքսի և Դ'Օնոֆրիոյի, սակայն կային խառը կարծիքներ այն մասին, թե ինչպես է եթերաշրջանը համեմատվում ''«Խիզախորդը»'' սերիալի բնօրինակի հետ, և շատ քննադատներ նշել են, որ ստեղծագործական վերանայման կարերը տեսանելի են։ Եթերաշրջանը ստացել է մի շարք գովասանքներ, այդ թվում՝ «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգում։ Երկրորդ եթերաշրջանը հաստատվել է 2024 թվականի օգոստոսին։ == Սերիաներ == {| class="wikitable" |+ !Սերիայի համարն ընդհանրում !Սերիայի համարը սերիալում !Վերնագիր !Ռեժիսոր !Սցենարիստ !Թողարկման ամսաթիվ |- |1 |1 |<<Երկնքի կես ժամը>> |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն | Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Մեթ Մըրդոքը և նրա ընկերներ ու իրավաբանական գործընկերներ Ֆոգի Նելսոնը և Կարեն Փեյջը նշում են իրենց Նյու Յորքի ոստիկանության աշխատակից Չերիի թոշակի անցնելը Ջոզիի բարում ։ Նրանց վրա հարձակվում է իրենց հին թշնամի Բենջամին «Դեքս» Փոինդեքստերը , որը սպանում է Նելսոնին։ Զայրացած Մըրդոքը, որպես դիմակավորված վիժիլանտ Խիզախորդ, փորձում է սպանել Դեքսին՝ նրան տանիքից գցելով։ Չերին տեսնում է, որ Մըրդոքը Խիզախորդն է։ Մեկ տարի անց Մըրդոքը թոշակի է անցնում որպես Խիզախորդ և ստեղծում է նոր իրավաբանական ընկերություն նախկին շրջանային դատախազ Քիրստեն ՄաքԴաֆիի հետ ։ Փեյջը տեղափոխվում է Սան Ֆրանցիսկո, և Դեքսը դատապարտվում է ցմահ բանտարկության իր հանցագործությունների համար։ ՄաքԴաֆին Մերդոկին ծանոթացնում է թերապևտ Հեթեր Գլենի հետ , և նրանք սկսում են հանդիպել։ Վիժիլանտների հարձակումներից ապաքինվելու համար որոշ ժամանակ անցկացնելուց հետո, ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկը հայտարարում է, որ առաջադրվում է Նյու Յորքի քաղաքապետի պաշտոնում՝ վիժիլանտի դեմ պայքարի օրակարգով։ Հանդիպման ժամանակ Մըրդոքը խոստանում է կանգնեցնել Ֆիսկին եթե նա խախտի իր կանոնները, մինչդեռ Ֆիսկն ասում է, որ հետևանքներ կլինեն, եթե Մըրդոքը վերսկսի իր վիժիլանտի գործունեությունը։ Ընտրություններում հաղթելուց հետո Ֆիսկը կնոջը՝ Վանեսային, ասում է , որ գիտի, որ նա սիրային կապ է ունեցել Ադամ անունով մի տղամարդու հետ, երբ նա բացակայում էր։ |- |2 |2 |«Օպտիկա» |Մայքլ Կուեստա |Մեթ Քորման և Քրիս Օրդ |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Հեկտոր Այալան հանդիպում է երկու տղամարդկանց՝ Քոնոր Փաուելին և Քել Շանահանին, որոնք մետրոյի կայարանում ծեծում են Նիկի Տորեսին։ Այալան փորձում է դադարեցնել կռիվը, և Տորեսը փախչում է։ Երբ Շանահանը սայթաքում է և սպանվում գնացքի հարվածից, Փաուելը բացահայտում է, որ նրանք ոստիկաններ են և ձերբակալում Այալային սպանության համար։ Մըրդոքը, օգտագործելով իր սուր զգացողությունները, հավատում է Այալայի պատմությանը և որոշում է ներկայացնել նրան։ Չերին, որն այժմ աշխատում է որպես Մըրդոքի քննիչ, իմանում է, որ Այալան վիժիլանտ Սպիտակ Վագրն է։ Մըրդոքը համոզում է Այալայի գործով դատավորին թաքցնել այս տեղեկատվությունը, հավատալով, որ դա անարդարացիորեն կկանխակալի ժյուրիին։ Քաղաքապետի պաշտոնում իր առաջին օրերին իրավիճակը բարելավելու համար Ֆիսկը հանդիպում է երիտասարդ լրագրող ԲիԲի Յուրիխի հետ, որը բացահայտում է, որ Նյու Յորքի ոստիկանության հայտնի կոմիսար Գալլոն պատրաստվում է հրաժարական տալ՝ ի նշան Ֆիսկի քաղաքապետ դառնալու դեմ բողոքի։ Ֆիսկը սպառնում է բացահայտել Գալլոյի անհավատարմությունը՝ նրան պաշտոնաթող չանելու համար։ Ֆիսկը և Վանեսան սկսում են զույգերի թերապիա մասնակցել Գլենի մոտ։ Մըրդոքը գտնում է Տորեսին և օգնում նրան փախչել Փաուելից և մեկ այլ կոռումպացված ոստիկանից ։ Կոռումպացված սպաները գանգի դաջվածքներ ունեն, որը մահացու վիժիլանտ [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրենկ Քասլի/Պատժողի]] խորհրդանիշն է։ Սպաները ծեծում են Մըրդոքին և փորձում սպանել, բայց Մըրդոքը դիմագրավում է այն։ |- |3 |3 | rowspan="1" |«Նրա ձեռքի խոռոչը» |Մայքլ Կուեստա |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|3|11}} |- | colspan="6" |Ֆիսկն ու Վանեսան խուսափում են իրենց նախկին հանցավոր գործունեությունից, երբ Ֆիսկը քաղաքապետ է։ Նյու Յորքի ավազակախմբերի երկու առաջնորդներ՝ Լուկան և Վիկտորը, սկսում են կռվել միմյանց միջև։ Ֆիսկը կարծում է, որ նրանք պետք է թույլ տան ավազակախմբերին սպանել միմյանց՝ երկարատև խաղաղություն հաստատելու համար, բայց Վանեսան հիասթափված է, որ իր աշխատանքը ձախողվում է։ Նա ուղարկում է Ֆիսկի աջ ձեռք Բաք Քեշմանին ՝ Լուկային հրամայելու Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլար փոխհատուցում։ Չերին Տորեսին բերում է Այալայի դատավարության ժամանակ վկայություն տալու, բայց Տորեսը վախեցած է ոստիկանությունից և ասում է, որ իր վրա երբեք հարձակում չի եղել։ Այլընտրանք չունենալով՝ Մըրդոքը դատարանում բացահայտում է Այալայի ինքնությունը՝ որպես Սպիտակ Վագր։ Դատավորը և շրջանային դատախազ Բենջամին Հոչբերգը նրան քննադատում են իր երեսպաշտության համար։ Այալայի՝ որպես Սպիտակ Վագրի հերոսական սխրանքների մասին նոր վկաների և ոստիկանության գրառումների շնորհիվ Մըրդոքը և ՄաքԴաֆին հաջողությամբ համոզում են ժյուրիին անմեղ ճանաչել Այալային։ BB-ին տված հարցազրույցում Ֆիսկը դատապարտում է դատավարության արդյունքները և խոստանում պահպանել իր հակա-զգոն դիրքորոշումը։ Չնայած Մըրդոքի նախազգուշացմանը, որ Այալան պետք է դադարի լինել Սպիտակ Վագր, Այալան դուրս է գալիս պարեկության և սպանվում Պատժիչի խորհրդանիշը կրող տղամարդու կողմից։ |- |4 |4 |«Sic Semper Systema» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Դեյվիդ Ֆեյջ և Ջեսսի Վիգուտով |{{Start date|2025|3|18}} |- | colspan="6" |Մըրդոկը բախվում է Այալայի զարմուհու՝ Անժելա դել Տորոյի հետ , ով կարծում է, որ ոստիկանությունն է պատասխանատու Այալայի մահվան համար։ Մըրդոքը մխիթարում է նրան՝ հույս ունենալով, որ մարդասպանը կկանգնի արդարադատության առաջ։ Ամուսնական խորհրդատվության ժամանակ Ֆիսկը և Վանեսան քննարկում են նրա սիրավեպը Ադամի հետ, և Գլենը անձամբ հարցնում է Վանեսային, թե արդյոք նա իրեն անվտանգ է զգում Ֆիսկի կողքին։ Ֆիսկի՝ «Ռեդ Հուք» նավահանգստը վերակառուցելու ծրագիրը բախվում է մի շարք խոչընդոտների, այդ թվում՝ բյուրոկրատական ​​ընթացակարգերի, ավազակախմբերի միջև կռիվների և նրա պաշտպանյալ Դանիել Բլեյքի կողմից Բեյքին հարբած վիճակում մանրամասների բացահայտման, որը հայտնում է, որ Ֆիսկը արհմիությունների դեմ պայքարող է ։ Չնայած իր զայրույթին, Ֆիսկը որոշում է չհեռացնել Բլեյքին, երբ վերջինս արտահայտում է իր խորը հավատարմությունը։ Մըրդոքը հետաքննում է Այալայի սպանության վայրը և գտնում է փամփուշտի պարկուճ՝ Պատժողի խորհրդանիշով։ Նա գտնում է Քասլին և առաջարկում է, որ նա պատասխանատվություն կրի նրանց համար, ովքեր չարաշահում են Պատժողի խորհրդանիշը։ Քասլը մեղադրում է Մըրդոքին Դեքսի մահը չապահովելու համար՝ որպես Նելսոնի մահվան վրեժ։ Այդ գիշեր ավելի ուշ Մերդոկը մարզվում է իր Խիզախորդ մականներով , Ֆիսկը ընթրում է բանտարկված Ադամի կողքին, իսկ դիմակավորված սերիական մարդասպան մյուսը արյուն է քամում զոհից։ |- |5 |5 |«Հետաքրքրությամբ» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Գրեյն Գոդֆրի |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |[[Սուրբ Պատրիկի օր|Սուրբ Պատրիկի օրը]] Մըրդոքը գնում է Նյու Յորքի Մյուչուալ բանկ՝ իր իրավաբանական ընկերության համար վարկի հարցը քննարկելու։ Նրա դիմումը մերժվում է բանկի կառավարչի օգնական Յուսուֆ Խանի կողմից ՝ ընկերության կողմից վճարումներ չկարողացող հաճախորդներին ընդունելու հակվածության պատճառով։ Մըրդոքի հեռանալուց քիչ անց Դևլինի գլխավորությամբ մի խումբ հանցագործներ մտնում են բանկ և բոլորին պատանդ են վերցնում։ Նրանք աշխատում են Լուկայի համար և փորձում են գողանալ Վիկտորին վճարելու համար անհրաժեշտ 1.8 միլիոն դոլարը։ Մըրդոքը լսում է նրանց և վերադառնում բանկ։ Երբ ոստիկանությունը ժամանում է, Դևլինը խոսում է պատանդների հարցերով բանակցող դետեկտիվ Էնջի Քիմի հետ ։ Մըրդոքը բռնում է ավազակներից երկուսին, մինչդեռ Խանը ժամանակ է փնտրում բանկի պահոցի մոտ։ Մըրդոքը բացում է պահոցը, և նրանք գտնում են հազվագյուտ ադամանդ, որը ավազակները թիրախավորում են։ Մըրդոքը ձևացնում է, թե ադամանդը տալիս է Դևլինին, երբ ոստիկանությունը մտնում է բանկ։ Դևլինը ծանրոցը տալիս է պատանդներից մեկի հանցակցին, ով ավելի ուշ հասկանում է, որ ադամանդը նրա մոտ չէ։ Դևլինը քողարկվում է որպես ոստիկան և հեռանում, բայց Մըրդոքը բռնում և վիրավորում է նրան։ Ավելի ուշ Մըրդոքը գաղտնի վերադարձնում է ադամանդը և ընդունում Խանի ընտանիքի հետ ընթրելու առաջարկը։ |- |6 |6 |«Չափազանց ուժ» |Դեյվիդ Բոյդ |Թոմաս Վոնգ |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |Անհաջող կողոպուտից հետո Լուկան այցելում է Ֆիսկին և հրաժարվում է Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլարը։ Ֆիսկը գումարը բարձրացնում է մինչև 2.8 միլիոն դոլար և Լուկային մեկ շաբաթ է տալիս այն վճարելու համար։ Այնուհետև Ֆիսկը քաղաքի սանիտարական վարչությունից իմանում է , որ Մյուզը իր փողոցային արվեստում օգտագործում է մարդկային արյուն։ Ավելի ուշ Մյուզը երկու զոհերի մարմինները թողնում է նոր որմնանկարի կողքին՝ որպես իր գործողությունների հանրային հաստատում։ Ֆիսկը այդ մասին իմանում է քաղաքի էլիտայի, այդ թվում՝ բարձրաստիճան պաշտոնյա Ջեք Դուքեյնի հետ կազմակերպված դրամահավաքի ժամանակ , որը դեմ է նրա «Կարմիր կեռիկ»-ի ծրագրին։ Մյուզի հետ գործ ունենալու համար Ֆիսկը ստեղծում է Հակավրիժառուների հատուկ ջոկատ՝ լրացուցիչ լիազորություններով, և հավաքագրում է այնպիսի հայտնի ոստիկանների, ինչպիսիք են Փաուելը և նախկին դետեկտիվ Քոուլ Նորթը ։ Անժելան կարծում է, որ Այալան հետաքննում էր Մյուզին նրա մահից առաջ, և խնդրում է Մըրդոքին շարունակել իր աշխատանքը։ Երբ Մըրդոքը հրաժարվում է, նա ինքն է գնում և առևանգվում է Մյուզի կողմից։ Նրա անհետացման մասին տեղեկացված՝ Մըրդոքը վերջապես որոշում է հագնվել որպես Խիզախորդ։ Նա գտնում է Մյուզի թաքստոցը, կռվում Մյուզի հետ և փրկում Անժելային, բայց Մյուզը փախչում է։ Մինչդեռ Ֆիսկը Ադամին կացին է տալիս և կռվի է հրավիրում, որի ընթացքում Ֆիսկը ծեծում է նրան և քարշ տալիս իր խուցը։ |- |7 |7 |«Արվեստը արվեստի համար» |Դեյվիդ Բոյդ |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|4|1}} |- | colspan="6" |Ապաքինվող Անժելան ոստիկանությանը հայտնում է, որ Խիզախորդը փրկել է իրեն և ուղղորդում է նրանց դեպի Մյուզի որջը։ Քիմը Ֆիսկին, որը զայրացած է Դարեդևիլի վերադարձից, հաղորդում է, որ Մյուզի գլխավոր կասկածյալը խնդրահարույց երիտասարդ Բաստիան Քուփեր անունով է ։ Լուկան խնդրում է Վանեսային վերադառնալ իր հանցավոր գործունեությանը Ֆիսկի մեջքի ետևում։ Գլենի հետ հանդիպման ժամանակ Բաստիանը շնորհակալություն է հայտնում նրան՝ իր իրական ինքնությունը ընդունելուն օգնելու համար։ Գլենը հասկանում է, որ նա Մյուզն է, և Բաստիանը նրան անգիտակից վիճակի է բերում։ Մըրդոքը և AVTF-ը առանձին-առանձին գտնում են Գլենի նկարները Մյուզի որջում և գնում են նրան փրկելու։ Երբ Խիզախորդը գալիս է Գլենի գրասենյակ, փրկում է նրան և կռվում Մյուզի հետ։ Երբ AVTF-ը պատրաստվում է մտնել, Գլենը մահացու կրակում է Մյուզի կրծքին, նախքան արյունահոսությունից ուշաթափվելը։ Մըրդոքը կայունացնում է նրա վնասվածքները, նախքան AVTF-ի ժամանումը։ Ֆիսկը AVTF-ին է վերագրում Մյուզի կանգնեցման համար իր վաստակը և հրապարակայնորեն հայտարարում նրանց հերոսներ։ Բլեյքը սպառնում է ԲիԲի-ին հեռացնել Խիզախորդի միջադեպին մասնակցության մասին ականատեսների հիշատակումները իր բլոգից։ Ապաքինվող Գլենը Մերդոկին ասում է, որ լսել է, թե ինչպես է Խիզախորդը արտասանում իր անունը։ Վանեսան, կարծես, Լուկային է ուղարկում Ֆիսկին սպանելու, բայց սա ծուղակ է, և Քեշմանը սպանում է Լուկային։ |- |8 |8 |«Ուրախության կղզի» |Ջասթին Բենսոն և Աարոն Մուրհեդ |Ջեսսի Վիգուտոու և Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|4|8}} |- | colspan="6" |Ֆիսկի հրամանով Դեքսը մենախցից տեղափոխվում է գեներալ -փոփ ։ Ֆիսկը նաև՝ Վանեսային բացահայտում է Ադամի բանտարկությունը և դիտում, թե ինչպես է նա սպանում նրան, Բլեյքին բարձրացնում է կապի փոխքաղաքապետի պաշտոնի և Գլենին հրավիրում է իր «Սև և սպիտակ պարահանդեսի» դրամահավաքին։ Մերդոկը հասկանում է, որ Ֆիսկը Գլենի հիվանդն է, ինչը էլ ավելի է սրում նրանց հարաբերությունները, քանի որ նա վիճարկում է նրա հակա-զգոն հայացքները։ Ջոզիի բարում Մերդոկը իմանում է, որ Նելսոնը մահվան գիշերը նշում էր դատարանում սպասվող հաղթանակը։ Հավատալով, որ Ֆիսկը վարձել է Դեքսին՝ Նելսոնին լռեցնելու համար, Մերդոկը հարցաքննում է Դեքսին և վիրավորում նրան։ Ավելի ուշ Դեքսը սպանում է իր բժշկին և պահակին, նախքան բանտից փախչելը։ Պարահանդեսի ժամանակ Ֆիսկը շանտաժի է ենթարկում Դուքեյնին՝ վիժիլանտ Սուսերակրին, և այլ հասարակության անդամներին՝ ստիպելով նրանց աջակցել նրա «Կարմիր կեռիկ» նախագծին։ ԲիԲին, որը տեղյակ է Ֆիսկի մասնակցությանը իր հորեղբոր՝ Բեն Ուրիքի սպանությանը, խնդրում է Գալոյին օգնել Ֆիսկին և AVTF-ին տապալելու հարցում։ Մըրդոքը եզրակացնում է, որ իրականում Վանեսսան է վարձել Դեքսին Նելսոնին սպանելու համար, և դեմ առ դեմ է կանգնում նրա հետ։ Երբ Ֆիսկը սկսում է Գլենին ասել, որ Մերդոկը Խիզախորդն է, Դեքսը հասնում է և կրակում Ֆիսկի վրա։ Մըրդոքը ցատկում է և գնդակն իր վրա ընդունում։ |- |9 |9 | rowspan="1" |«Ուղիղ դեպի դժոխք» |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն |Հեզեր Բելսոն և Դարիո Սքարդափեյն |{{Start date|2025|4|15}} |- | colspan="6" |Դեքսը փախչում է պարահանդեսի ժամանակ, մինչ Մըրդոքը հոսպիտալացված է։ Ֆիսկը անջատում է Նյու Յորքի էլեկտրաէներգիան և հրամայում Քեշմենին սպանել Մըրդոքին, ով փախչում է իր բնակարան։ Քասլը գտնում է նրան այնտեղ, և նրանք երկուսն էլ կռվում են AVTF-ի սպաների, այդ թվում՝ Նորթի դեմ, ով պարզվում է, որ Այալայի մարդասպանն է։ Զույգը վերամիավորվում է Փեյջի հետ, ով Դեքսի փախուստի մասին իմանալուց հետո խնդրել է Քասլին պաշտպանել Մըրդոքին։ Մըրդոքը և Փեյջը գտնում են Նելսոնի գործի նյութերը և պարզում, որ Կարմիր Կեռիկում ազատ նավահանգիստ է , և Ուիլսոն և Վանեսսա Ֆիսկերը փորձում են այն վերածել իրենց սեփական քաղաք-պետության ։ Քասլը կռվում է AVTF-ի դեմ Ռեդ Հուքում՝ մեղադրելով նրանց իր խորհրդանիշն օգտագործելու համար, և գերի է ընկնում։ Ֆիսկը իմանում է, որ Գալլոն պլանավորում է նրան թուլացնել և դաժանորեն ջախջախում է նրա գանգը։ Նա նորից միացնում է էլեկտրաէներգիան և հայտարարում ռազմական դրություն ՝ արգելելով վիժիլանտիզմը և բանտարկելով Դուքեյնին, Քասլին և այլ այլախոհների Ռեդ Հուքում։ Նա Գլենին առաջարկում է հոգեկան առողջության հանձնակատարի պաշտոնը, որը նա ընդունում է։ Մերդոկը հավաքագրում է Չերիին, Քիմին և այլ ազնիվ ոստիկանների՝ Ֆիսկին դիմադրելու և քաղաքը փրկելու համար։ Կրեդիտների կեսին մի տեսարանում Քասլը խաբում է բանտապահին՝ փախուստի հնարավորություն տալու համար։ |} == Դերասանական կազմ և կերպարներ == * [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] որպես [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Մեթ Մըրդոք/Խիզախորդ]], <br>Գերմարդկային զգացողություններով կույր փաստաբան , ով կրկնակի կյանք է վարում որպես դիմակավորված վիժիլանտ:<ref name=":0">{{Cite web |last=McWhertor |first=Michael |date=2022-07-24 |title=Daredevil returns with new Disney Plus series Daredevil: Born Again |url=https://www.polygon.com/sdcc/23220410/daredevil-disney-plus-series-charlie-cox-sdcc-2022/ |access-date=2026-06-29 |website=Polygon.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basu |first=Devanshi |date=2025-04-16 |title=Daredevil: Born Again Finale: Who Plays Young Matt Murdock in Episode 9? |url=https://www.superherohype.com/guides/597751-daredevil-born-again-young-matt-murdock-cast-finale-episode-9 |access-date=2026-06-29 |website=Comic Book Movies and Superhero Movie News - SuperHeroHype |language=en-US}}</ref> * Վինսենթ Դ'Օնոֆորիոն որպես Ուիլսոն Ֆիսկ/Քինգփին,<br>Մաֆիայի առաջնորդ<ref name=":0" />, ով դառնում է Նյու Յորքի քաղաքապետը<ref>{{Cite web |last=updated |first=Will Salmon last |date=2025-03-05 |title=Daredevil: Born Again: All the Easter eggs, cameos, and references |url=https://www.gamesradar.com/entertainment/marvel-tv-shows/daredevil-born-again-season-1-easter-eggs/ |access-date=2026-06-29 |website=GamesRadar+ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2025-03-05 |title=‘Daredevil’ Stars Explain That Shocking [SPOILER] Death and One-Shot Fight Scene in ‘Born Again’ Premiere: ‘It’s Devastating’ and ‘Breaks Our Heart’ |url=https://variety.com/2025/tv/news/daredevil-foggy-death-born-again-premiere-1236322927/ |access-date=2026-06-29 |website=Variety |language=en-US}}</ref> * [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևան]] որպես Հեթեր Գլենն,<ref>{{Cite web |date=2026-04-29 |title='Daredevil: Born Again’s Newest Villain Is A Missed Opportunity |url=https://www.inverse.com/entertainment/daredevil-born-again-season-3-lady-muse-heather-glenn-typhoid-mary |access-date=2026-05-19 |website=Inverse |language=en}}</ref> * Դեբորա Անն Ուոլը որպես Քարեն Փեյջ * Էլդեն Հենսոնը որպես Ֆրանկլին «Ֆոգգի» Նելսոն * [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելը]] որպես Բենյամին «Դեքս» Փոինդեքստեր/Բուլսայ, * Զաբիրնա Գևարան որպես Շեիլա Ռիվերա, * Նիկկի Մ․ Ջեյմսը որպես Քրիսթեն ՄաքԴաֆֆի, * Ջեննեյա Ուոլթոնը որպես ԲիԲի Յուրիք, * Արտի Ֆրուշմանը որպես Բաք Քեշմեն, * Քլարք Ջոհնսոնը որպես Չերրի, * Մայքլ Գանդոլֆինին որպես Դենիել Բլեյք, * Այելեթ Զուրերը որպես Վանեսսա Ֆիսկ, * [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենը]] որպես Բասթիան Քուփեր/Մյուզ, * Կամար դե լոս Ռեյեսը որպես Հեկտոր Այալա/Սպիտակ վագր, * [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալը]] որպես [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրանկ Քեսլ/Պատժող]], * Մոհան Կապուրը որպես Յուսուֆ Խան, * Թոնի Դալթոնը որպես Ջեք Դուքեյն/Սուսերամարտիկ։ == Ծանոթագրություններ == <references /> [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա հեռուստասերիալներ]] bicexdhsr3ixl4c4k93pecizrhfxv4k 10806336 10806335 2026-06-29T15:47:03Z Armenian from Artsakh 143571 Armenian from Artsakh տեղափոխեց էջը «[[Սևագիր:Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)]]»-ից «[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)]]» վերահղման վրայով 10806335 wikitext text/x-wiki {{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''1-ին եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 1 poster.jpg|նկարագրություն='''1-ին եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն|սերիաների քանակ=9 ([[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը#Առաջին եթերաշրջան (2025)|Սերիաների ցանկ]])|first_aired={{Start date|3|4}}|last_aired={{End date|2025|4|15}}|հեռուստաալիք=Disney+|ռեժիսոր=Դարիո Սկարդափեյն|next_season=|հաջորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)|2-րդ եթերաշրջան]]|bgcolour=#979696}} ''[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը|«Խիզախորդը: Նորից ծնվածը»]]'' ամերիկյան հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը հիմնված է [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] վրա, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ''«Խիզախորդ»'' կերպարը ։ Այն պատմում է կույր փաստաբան և նախկին վրիժառու Մեթ Մերդոկի արդարադատության համար պայքարի մասին, որը նրան բախման է մատնում նախկին մաֆիայի ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկի հետ , ով ընտրվում է [[Նյու Յորք|Նյու Յորքի]] քաղաքապետ ։ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում (MCU)]] ծավալվող և ֆրանշիզայի ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների հետ շարունակականությունը կիսող ''«Նորից Ծնվածը»-ը'' [[Marvel Television]]-ի և [[Նեթֆլիքս|Նեթֆլիքսի]] ''«[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]''» (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է ։ Եթերաշրջանը նկարահանվել է [[Marvel Studios]]- ի կողմից՝ Marvel Television-ի անվան ներքո։ Դարիո Սկարդապեյնը սերիալի շոուրաններն է, իսկ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը ՝ գլխավոր ռեժիսորները։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի, Կամար դե լոս Ռեյեսի, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալի]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենի]], Մոհան Կապուրի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի մարտին [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]], որտեղ Մայքլ Կուեստան , Ջեֆրի Նախմանոֆը և Դեյվիդ Բոյդը նկարահանել են սերիաների մի մասը։ Նկարահանումները դադարեցվեցին հունիսին՝ {{Չթարգմանված հոդված|Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի 2023 թվականի գործադուլի|ru|Забастовка Гильдии сценаристов США (2023)|en|2023 Writers Guild of America strike}} պատճառով ։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը սեպտեմբերի վերջին և ազատ արձակեց Քորմանին, Օրդին և մնացած ռեժիսորներին։ Սքարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը վարձվեցին ''«Կրկին ծնվածը»'' վերափոխելու և այն Netflix-ի սերիալին կապելու համար։ Նրանք ավելացրին նոր փորձնական սերիա , երկու լրացուցիչ սերիա և սերիական տարրեր։ Ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները վերսկսվեցին 2024 թվականի հունվարին և ավարտվեցին ապրիլին, Նախմանոֆը և Բոյդը վերադարձան՝ Բենսոնին և Մուրհեդին օգնելու համար։ Կուեստան, Նախմանոֆը և Բոյդը պահպանեցին իրենց սերիաների հեղինակային իրավունքները։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան Disney+ հոսքային հեռարձակմամբ տեղի է ունեցել [[2025|2025 թվականի]] [[Մարտի 4|մարտի 4-ին]]՝ առաջին երկու սերիաներով։ Մյուս յոթ սերիաները թողարկվել են մինչև ապրիլի 15-ը՝ MCU-ի հինգերորդ փուլի շրջանակներում ։ Դիտողների թիվը գնահատվել է բարձր, և քննադատների արձագանքները, ընդհանուր առմամբ, դրական են եղել։ Նրանք ընդգծել են կերպարների վրա հիմնված պատմությունն ու խաղը, մասնավորապես՝ Քոքսի և Դ'Օնոֆրիոյի, սակայն կային խառը կարծիքներ այն մասին, թե ինչպես է եթերաշրջանը համեմատվում ''«Խիզախորդը»'' սերիալի բնօրինակի հետ, և շատ քննադատներ նշել են, որ ստեղծագործական վերանայման կարերը տեսանելի են։ Եթերաշրջանը ստացել է մի շարք գովասանքներ, այդ թվում՝ «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգում։ Երկրորդ եթերաշրջանը հաստատվել է 2024 թվականի օգոստոսին։ == Սերիաներ == {| class="wikitable" |+ !Սերիայի համարն ընդհանրում !Սերիայի համարը սերիալում !Վերնագիր !Ռեժիսոր !Սցենարիստ !Թողարկման ամսաթիվ |- |1 |1 |<<Երկնքի կես ժամը>> |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն | Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Մեթ Մըրդոքը և նրա ընկերներ ու իրավաբանական գործընկերներ Ֆոգի Նելսոնը և Կարեն Փեյջը նշում են իրենց Նյու Յորքի ոստիկանության աշխատակից Չերիի թոշակի անցնելը Ջոզիի բարում ։ Նրանց վրա հարձակվում է իրենց հին թշնամի Բենջամին «Դեքս» Փոինդեքստերը , որը սպանում է Նելսոնին։ Զայրացած Մըրդոքը, որպես դիմակավորված վիժիլանտ Խիզախորդ, փորձում է սպանել Դեքսին՝ նրան տանիքից գցելով։ Չերին տեսնում է, որ Մըրդոքը Խիզախորդն է։ Մեկ տարի անց Մըրդոքը թոշակի է անցնում որպես Խիզախորդ և ստեղծում է նոր իրավաբանական ընկերություն նախկին շրջանային դատախազ Քիրստեն ՄաքԴաֆիի հետ ։ Փեյջը տեղափոխվում է Սան Ֆրանցիսկո, և Դեքսը դատապարտվում է ցմահ բանտարկության իր հանցագործությունների համար։ ՄաքԴաֆին Մերդոկին ծանոթացնում է թերապևտ Հեթեր Գլենի հետ , և նրանք սկսում են հանդիպել։ Վիժիլանտների հարձակումներից ապաքինվելու համար որոշ ժամանակ անցկացնելուց հետո, ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկը հայտարարում է, որ առաջադրվում է Նյու Յորքի քաղաքապետի պաշտոնում՝ վիժիլանտի դեմ պայքարի օրակարգով։ Հանդիպման ժամանակ Մըրդոքը խոստանում է կանգնեցնել Ֆիսկին եթե նա խախտի իր կանոնները, մինչդեռ Ֆիսկն ասում է, որ հետևանքներ կլինեն, եթե Մըրդոքը վերսկսի իր վիժիլանտի գործունեությունը։ Ընտրություններում հաղթելուց հետո Ֆիսկը կնոջը՝ Վանեսային, ասում է , որ գիտի, որ նա սիրային կապ է ունեցել Ադամ անունով մի տղամարդու հետ, երբ նա բացակայում էր։ |- |2 |2 |«Օպտիկա» |Մայքլ Կուեստա |Մեթ Քորման և Քրիս Օրդ |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Հեկտոր Այալան հանդիպում է երկու տղամարդկանց՝ Քոնոր Փաուելին և Քել Շանահանին, որոնք մետրոյի կայարանում ծեծում են Նիկի Տորեսին։ Այալան փորձում է դադարեցնել կռիվը, և Տորեսը փախչում է։ Երբ Շանահանը սայթաքում է և սպանվում գնացքի հարվածից, Փաուելը բացահայտում է, որ նրանք ոստիկաններ են և ձերբակալում Այալային սպանության համար։ Մըրդոքը, օգտագործելով իր սուր զգացողությունները, հավատում է Այալայի պատմությանը և որոշում է ներկայացնել նրան։ Չերին, որն այժմ աշխատում է որպես Մըրդոքի քննիչ, իմանում է, որ Այալան վիժիլանտ Սպիտակ Վագրն է։ Մըրդոքը համոզում է Այալայի գործով դատավորին թաքցնել այս տեղեկատվությունը, հավատալով, որ դա անարդարացիորեն կկանխակալի ժյուրիին։ Քաղաքապետի պաշտոնում իր առաջին օրերին իրավիճակը բարելավելու համար Ֆիսկը հանդիպում է երիտասարդ լրագրող ԲիԲի Յուրիխի հետ, որը բացահայտում է, որ Նյու Յորքի ոստիկանության հայտնի կոմիսար Գալլոն պատրաստվում է հրաժարական տալ՝ ի նշան Ֆիսկի քաղաքապետ դառնալու դեմ բողոքի։ Ֆիսկը սպառնում է բացահայտել Գալլոյի անհավատարմությունը՝ նրան պաշտոնաթող չանելու համար։ Ֆիսկը և Վանեսան սկսում են զույգերի թերապիա մասնակցել Գլենի մոտ։ Մըրդոքը գտնում է Տորեսին և օգնում նրան փախչել Փաուելից և մեկ այլ կոռումպացված ոստիկանից ։ Կոռումպացված սպաները գանգի դաջվածքներ ունեն, որը մահացու վիժիլանտ [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրենկ Քասլի/Պատժողի]] խորհրդանիշն է։ Սպաները ծեծում են Մըրդոքին և փորձում սպանել, բայց Մըրդոքը դիմագրավում է այն։ |- |3 |3 | rowspan="1" |«Նրա ձեռքի խոռոչը» |Մայքլ Կուեստա |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|3|11}} |- | colspan="6" |Ֆիսկն ու Վանեսան խուսափում են իրենց նախկին հանցավոր գործունեությունից, երբ Ֆիսկը քաղաքապետ է։ Նյու Յորքի ավազակախմբերի երկու առաջնորդներ՝ Լուկան և Վիկտորը, սկսում են կռվել միմյանց միջև։ Ֆիսկը կարծում է, որ նրանք պետք է թույլ տան ավազակախմբերին սպանել միմյանց՝ երկարատև խաղաղություն հաստատելու համար, բայց Վանեսան հիասթափված է, որ իր աշխատանքը ձախողվում է։ Նա ուղարկում է Ֆիսկի աջ ձեռք Բաք Քեշմանին ՝ Լուկային հրամայելու Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլար փոխհատուցում։ Չերին Տորեսին բերում է Այալայի դատավարության ժամանակ վկայություն տալու, բայց Տորեսը վախեցած է ոստիկանությունից և ասում է, որ իր վրա երբեք հարձակում չի եղել։ Այլընտրանք չունենալով՝ Մըրդոքը դատարանում բացահայտում է Այալայի ինքնությունը՝ որպես Սպիտակ Վագր։ Դատավորը և շրջանային դատախազ Բենջամին Հոչբերգը նրան քննադատում են իր երեսպաշտության համար։ Այալայի՝ որպես Սպիտակ Վագրի հերոսական սխրանքների մասին նոր վկաների և ոստիկանության գրառումների շնորհիվ Մըրդոքը և ՄաքԴաֆին հաջողությամբ համոզում են ժյուրիին անմեղ ճանաչել Այալային։ BB-ին տված հարցազրույցում Ֆիսկը դատապարտում է դատավարության արդյունքները և խոստանում պահպանել իր հակա-զգոն դիրքորոշումը։ Չնայած Մըրդոքի նախազգուշացմանը, որ Այալան պետք է դադարի լինել Սպիտակ Վագր, Այալան դուրս է գալիս պարեկության և սպանվում Պատժիչի խորհրդանիշը կրող տղամարդու կողմից։ |- |4 |4 |«Sic Semper Systema» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Դեյվիդ Ֆեյջ և Ջեսսի Վիգուտով |{{Start date|2025|3|18}} |- | colspan="6" |Մըրդոկը բախվում է Այալայի զարմուհու՝ Անժելա դել Տորոյի հետ , ով կարծում է, որ ոստիկանությունն է պատասխանատու Այալայի մահվան համար։ Մըրդոքը մխիթարում է նրան՝ հույս ունենալով, որ մարդասպանը կկանգնի արդարադատության առաջ։ Ամուսնական խորհրդատվության ժամանակ Ֆիսկը և Վանեսան քննարկում են նրա սիրավեպը Ադամի հետ, և Գլենը անձամբ հարցնում է Վանեսային, թե արդյոք նա իրեն անվտանգ է զգում Ֆիսկի կողքին։ Ֆիսկի՝ «Ռեդ Հուք» նավահանգստը վերակառուցելու ծրագիրը բախվում է մի շարք խոչընդոտների, այդ թվում՝ բյուրոկրատական ​​ընթացակարգերի, ավազակախմբերի միջև կռիվների և նրա պաշտպանյալ Դանիել Բլեյքի կողմից Բեյքին հարբած վիճակում մանրամասների բացահայտման, որը հայտնում է, որ Ֆիսկը արհմիությունների դեմ պայքարող է ։ Չնայած իր զայրույթին, Ֆիսկը որոշում է չհեռացնել Բլեյքին, երբ վերջինս արտահայտում է իր խորը հավատարմությունը։ Մըրդոքը հետաքննում է Այալայի սպանության վայրը և գտնում է փամփուշտի պարկուճ՝ Պատժողի խորհրդանիշով։ Նա գտնում է Քասլին և առաջարկում է, որ նա պատասխանատվություն կրի նրանց համար, ովքեր չարաշահում են Պատժողի խորհրդանիշը։ Քասլը մեղադրում է Մըրդոքին Դեքսի մահը չապահովելու համար՝ որպես Նելսոնի մահվան վրեժ։ Այդ գիշեր ավելի ուշ Մերդոկը մարզվում է իր Խիզախորդ մականներով , Ֆիսկը ընթրում է բանտարկված Ադամի կողքին, իսկ դիմակավորված սերիական մարդասպան մյուսը արյուն է քամում զոհից։ |- |5 |5 |«Հետաքրքրությամբ» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Գրեյն Գոդֆրի |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |[[Սուրբ Պատրիկի օր|Սուրբ Պատրիկի օրը]] Մըրդոքը գնում է Նյու Յորքի Մյուչուալ բանկ՝ իր իրավաբանական ընկերության համար վարկի հարցը քննարկելու։ Նրա դիմումը մերժվում է բանկի կառավարչի օգնական Յուսուֆ Խանի կողմից ՝ ընկերության կողմից վճարումներ չկարողացող հաճախորդներին ընդունելու հակվածության պատճառով։ Մըրդոքի հեռանալուց քիչ անց Դևլինի գլխավորությամբ մի խումբ հանցագործներ մտնում են բանկ և բոլորին պատանդ են վերցնում։ Նրանք աշխատում են Լուկայի համար և փորձում են գողանալ Վիկտորին վճարելու համար անհրաժեշտ 1.8 միլիոն դոլարը։ Մըրդոքը լսում է նրանց և վերադառնում բանկ։ Երբ ոստիկանությունը ժամանում է, Դևլինը խոսում է պատանդների հարցերով բանակցող դետեկտիվ Էնջի Քիմի հետ ։ Մըրդոքը բռնում է ավազակներից երկուսին, մինչդեռ Խանը ժամանակ է փնտրում բանկի պահոցի մոտ։ Մըրդոքը բացում է պահոցը, և նրանք գտնում են հազվագյուտ ադամանդ, որը ավազակները թիրախավորում են։ Մըրդոքը ձևացնում է, թե ադամանդը տալիս է Դևլինին, երբ ոստիկանությունը մտնում է բանկ։ Դևլինը ծանրոցը տալիս է պատանդներից մեկի հանցակցին, ով ավելի ուշ հասկանում է, որ ադամանդը նրա մոտ չէ։ Դևլինը քողարկվում է որպես ոստիկան և հեռանում, բայց Մըրդոքը բռնում և վիրավորում է նրան։ Ավելի ուշ Մըրդոքը գաղտնի վերադարձնում է ադամանդը և ընդունում Խանի ընտանիքի հետ ընթրելու առաջարկը։ |- |6 |6 |«Չափազանց ուժ» |Դեյվիդ Բոյդ |Թոմաս Վոնգ |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |Անհաջող կողոպուտից հետո Լուկան այցելում է Ֆիսկին և հրաժարվում է Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլարը։ Ֆիսկը գումարը բարձրացնում է մինչև 2.8 միլիոն դոլար և Լուկային մեկ շաբաթ է տալիս այն վճարելու համար։ Այնուհետև Ֆիսկը քաղաքի սանիտարական վարչությունից իմանում է , որ Մյուզը իր փողոցային արվեստում օգտագործում է մարդկային արյուն։ Ավելի ուշ Մյուզը երկու զոհերի մարմինները թողնում է նոր որմնանկարի կողքին՝ որպես իր գործողությունների հանրային հաստատում։ Ֆիսկը այդ մասին իմանում է քաղաքի էլիտայի, այդ թվում՝ բարձրաստիճան պաշտոնյա Ջեք Դուքեյնի հետ կազմակերպված դրամահավաքի ժամանակ , որը դեմ է նրա «Կարմիր կեռիկ»-ի ծրագրին։ Մյուզի հետ գործ ունենալու համար Ֆիսկը ստեղծում է Հակավրիժառուների հատուկ ջոկատ՝ լրացուցիչ լիազորություններով, և հավաքագրում է այնպիսի հայտնի ոստիկանների, ինչպիսիք են Փաուելը և նախկին դետեկտիվ Քոուլ Նորթը ։ Անժելան կարծում է, որ Այալան հետաքննում էր Մյուզին նրա մահից առաջ, և խնդրում է Մըրդոքին շարունակել իր աշխատանքը։ Երբ Մըրդոքը հրաժարվում է, նա ինքն է գնում և առևանգվում է Մյուզի կողմից։ Նրա անհետացման մասին տեղեկացված՝ Մըրդոքը վերջապես որոշում է հագնվել որպես Խիզախորդ։ Նա գտնում է Մյուզի թաքստոցը, կռվում Մյուզի հետ և փրկում Անժելային, բայց Մյուզը փախչում է։ Մինչդեռ Ֆիսկը Ադամին կացին է տալիս և կռվի է հրավիրում, որի ընթացքում Ֆիսկը ծեծում է նրան և քարշ տալիս իր խուցը։ |- |7 |7 |«Արվեստը արվեստի համար» |Դեյվիդ Բոյդ |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|4|1}} |- | colspan="6" |Ապաքինվող Անժելան ոստիկանությանը հայտնում է, որ Խիզախորդը փրկել է իրեն և ուղղորդում է նրանց դեպի Մյուզի որջը։ Քիմը Ֆիսկին, որը զայրացած է Դարեդևիլի վերադարձից, հաղորդում է, որ Մյուզի գլխավոր կասկածյալը խնդրահարույց երիտասարդ Բաստիան Քուփեր անունով է ։ Լուկան խնդրում է Վանեսային վերադառնալ իր հանցավոր գործունեությանը Ֆիսկի մեջքի ետևում։ Գլենի հետ հանդիպման ժամանակ Բաստիանը շնորհակալություն է հայտնում նրան՝ իր իրական ինքնությունը ընդունելուն օգնելու համար։ Գլենը հասկանում է, որ նա Մյուզն է, և Բաստիանը նրան անգիտակից վիճակի է բերում։ Մըրդոքը և AVTF-ը առանձին-առանձին գտնում են Գլենի նկարները Մյուզի որջում և գնում են նրան փրկելու։ Երբ Խիզախորդը գալիս է Գլենի գրասենյակ, փրկում է նրան և կռվում Մյուզի հետ։ Երբ AVTF-ը պատրաստվում է մտնել, Գլենը մահացու կրակում է Մյուզի կրծքին, նախքան արյունահոսությունից ուշաթափվելը։ Մըրդոքը կայունացնում է նրա վնասվածքները, նախքան AVTF-ի ժամանումը։ Ֆիսկը AVTF-ին է վերագրում Մյուզի կանգնեցման համար իր վաստակը և հրապարակայնորեն հայտարարում նրանց հերոսներ։ Բլեյքը սպառնում է ԲիԲի-ին հեռացնել Խիզախորդի միջադեպին մասնակցության մասին ականատեսների հիշատակումները իր բլոգից։ Ապաքինվող Գլենը Մերդոկին ասում է, որ լսել է, թե ինչպես է Խիզախորդը արտասանում իր անունը։ Վանեսան, կարծես, Լուկային է ուղարկում Ֆիսկին սպանելու, բայց սա ծուղակ է, և Քեշմանը սպանում է Լուկային։ |- |8 |8 |«Ուրախության կղզի» |Ջասթին Բենսոն և Աարոն Մուրհեդ |Ջեսսի Վիգուտոու և Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|4|8}} |- | colspan="6" |Ֆիսկի հրամանով Դեքսը մենախցից տեղափոխվում է գեներալ -փոփ ։ Ֆիսկը նաև՝ Վանեսային բացահայտում է Ադամի բանտարկությունը և դիտում, թե ինչպես է նա սպանում նրան, Բլեյքին բարձրացնում է կապի փոխքաղաքապետի պաշտոնի և Գլենին հրավիրում է իր «Սև և սպիտակ պարահանդեսի» դրամահավաքին։ Մերդոկը հասկանում է, որ Ֆիսկը Գլենի հիվանդն է, ինչը էլ ավելի է սրում նրանց հարաբերությունները, քանի որ նա վիճարկում է նրա հակա-զգոն հայացքները։ Ջոզիի բարում Մերդոկը իմանում է, որ Նելսոնը մահվան գիշերը նշում էր դատարանում սպասվող հաղթանակը։ Հավատալով, որ Ֆիսկը վարձել է Դեքսին՝ Նելսոնին լռեցնելու համար, Մերդոկը հարցաքննում է Դեքսին և վիրավորում նրան։ Ավելի ուշ Դեքսը սպանում է իր բժշկին և պահակին, նախքան բանտից փախչելը։ Պարահանդեսի ժամանակ Ֆիսկը շանտաժի է ենթարկում Դուքեյնին՝ վիժիլանտ Սուսերակրին, և այլ հասարակության անդամներին՝ ստիպելով նրանց աջակցել նրա «Կարմիր կեռիկ» նախագծին։ ԲիԲին, որը տեղյակ է Ֆիսկի մասնակցությանը իր հորեղբոր՝ Բեն Ուրիքի սպանությանը, խնդրում է Գալոյին օգնել Ֆիսկին և AVTF-ին տապալելու հարցում։ Մըրդոքը եզրակացնում է, որ իրականում Վանեսսան է վարձել Դեքսին Նելսոնին սպանելու համար, և դեմ առ դեմ է կանգնում նրա հետ։ Երբ Ֆիսկը սկսում է Գլենին ասել, որ Մերդոկը Խիզախորդն է, Դեքսը հասնում է և կրակում Ֆիսկի վրա։ Մըրդոքը ցատկում է և գնդակն իր վրա ընդունում։ |- |9 |9 | rowspan="1" |«Ուղիղ դեպի դժոխք» |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն |Հեզեր Բելսոն և Դարիո Սքարդափեյն |{{Start date|2025|4|15}} |- | colspan="6" |Դեքսը փախչում է պարահանդեսի ժամանակ, մինչ Մըրդոքը հոսպիտալացված է։ Ֆիսկը անջատում է Նյու Յորքի էլեկտրաէներգիան և հրամայում Քեշմենին սպանել Մըրդոքին, ով փախչում է իր բնակարան։ Քասլը գտնում է նրան այնտեղ, և նրանք երկուսն էլ կռվում են AVTF-ի սպաների, այդ թվում՝ Նորթի դեմ, ով պարզվում է, որ Այալայի մարդասպանն է։ Զույգը վերամիավորվում է Փեյջի հետ, ով Դեքսի փախուստի մասին իմանալուց հետո խնդրել է Քասլին պաշտպանել Մըրդոքին։ Մըրդոքը և Փեյջը գտնում են Նելսոնի գործի նյութերը և պարզում, որ Կարմիր Կեռիկում ազատ նավահանգիստ է , և Ուիլսոն և Վանեսսա Ֆիսկերը փորձում են այն վերածել իրենց սեփական քաղաք-պետության ։ Քասլը կռվում է AVTF-ի դեմ Ռեդ Հուքում՝ մեղադրելով նրանց իր խորհրդանիշն օգտագործելու համար, և գերի է ընկնում։ Ֆիսկը իմանում է, որ Գալլոն պլանավորում է նրան թուլացնել և դաժանորեն ջախջախում է նրա գանգը։ Նա նորից միացնում է էլեկտրաէներգիան և հայտարարում ռազմական դրություն ՝ արգելելով վիժիլանտիզմը և բանտարկելով Դուքեյնին, Քասլին և այլ այլախոհների Ռեդ Հուքում։ Նա Գլենին առաջարկում է հոգեկան առողջության հանձնակատարի պաշտոնը, որը նա ընդունում է։ Մերդոկը հավաքագրում է Չերիին, Քիմին և այլ ազնիվ ոստիկանների՝ Ֆիսկին դիմադրելու և քաղաքը փրկելու համար։ Կրեդիտների կեսին մի տեսարանում Քասլը խաբում է բանտապահին՝ փախուստի հնարավորություն տալու համար։ |} == Դերասանական կազմ և կերպարներ == * [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] որպես [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Մեթ Մըրդոք/Խիզախորդ]], <br>Գերմարդկային զգացողություններով կույր փաստաբան , ով կրկնակի կյանք է վարում որպես դիմակավորված վիժիլանտ:<ref name=":0">{{Cite web |last=McWhertor |first=Michael |date=2022-07-24 |title=Daredevil returns with new Disney Plus series Daredevil: Born Again |url=https://www.polygon.com/sdcc/23220410/daredevil-disney-plus-series-charlie-cox-sdcc-2022/ |access-date=2026-06-29 |website=Polygon.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basu |first=Devanshi |date=2025-04-16 |title=Daredevil: Born Again Finale: Who Plays Young Matt Murdock in Episode 9? |url=https://www.superherohype.com/guides/597751-daredevil-born-again-young-matt-murdock-cast-finale-episode-9 |access-date=2026-06-29 |website=Comic Book Movies and Superhero Movie News - SuperHeroHype |language=en-US}}</ref> * Վինսենթ Դ'Օնոֆորիոն որպես Ուիլսոն Ֆիսկ/Քինգփին,<br>Մաֆիայի առաջնորդ<ref name=":0" />, ով դառնում է Նյու Յորքի քաղաքապետը<ref>{{Cite web |last=updated |first=Will Salmon last |date=2025-03-05 |title=Daredevil: Born Again: All the Easter eggs, cameos, and references |url=https://www.gamesradar.com/entertainment/marvel-tv-shows/daredevil-born-again-season-1-easter-eggs/ |access-date=2026-06-29 |website=GamesRadar+ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2025-03-05 |title=‘Daredevil’ Stars Explain That Shocking [SPOILER] Death and One-Shot Fight Scene in ‘Born Again’ Premiere: ‘It’s Devastating’ and ‘Breaks Our Heart’ |url=https://variety.com/2025/tv/news/daredevil-foggy-death-born-again-premiere-1236322927/ |access-date=2026-06-29 |website=Variety |language=en-US}}</ref> * [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևան]] որպես Հեթեր Գլենն,<ref>{{Cite web |date=2026-04-29 |title='Daredevil: Born Again’s Newest Villain Is A Missed Opportunity |url=https://www.inverse.com/entertainment/daredevil-born-again-season-3-lady-muse-heather-glenn-typhoid-mary |access-date=2026-05-19 |website=Inverse |language=en}}</ref> * Դեբորա Անն Ուոլը որպես Քարեն Փեյջ * Էլդեն Հենսոնը որպես Ֆրանկլին «Ֆոգգի» Նելսոն * [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելը]] որպես Բենյամին «Դեքս» Փոինդեքստեր/Բուլսայ, * Զաբիրնա Գևարան որպես Շեիլա Ռիվերա, * Նիկկի Մ․ Ջեյմսը որպես Քրիսթեն ՄաքԴաֆֆի, * Ջեննեյա Ուոլթոնը որպես ԲիԲի Յուրիք, * Արտի Ֆրուշմանը որպես Բաք Քեշմեն, * Քլարք Ջոհնսոնը որպես Չերրի, * Մայքլ Գանդոլֆինին որպես Դենիել Բլեյք, * Այելեթ Զուրերը որպես Վանեսսա Ֆիսկ, * [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենը]] որպես Բասթիան Քուփեր/Մյուզ, * Կամար դե լոս Ռեյեսը որպես Հեկտոր Այալա/Սպիտակ վագր, * [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալը]] որպես [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրանկ Քեսլ/Պատժող]], * Մոհան Կապուրը որպես Յուսուֆ Խան, * Թոնի Դալթոնը որպես Ջեք Դուքեյն/Սուսերամարտիկ։ == Ծանոթագրություններ == <references /> [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա հեռուստասերիալներ]] bicexdhsr3ixl4c4k93pecizrhfxv4k 10806348 10806336 2026-06-29T16:06:54Z Armenian from Artsakh 143571 10806348 wikitext text/x-wiki {{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''1-ին եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 1 poster.jpg|նկարագրություն='''1-ին եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն|սերիաների քանակ=9 ([[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը#Առաջին եթերաշրջան (2025)|Սերիաների ցանկ]])|first_aired={{Start date|3|4}}|last_aired={{End date|2025|4|15}}|հեռուստաալիք=Disney+|ռեժիսոր=Դարիո Սկարդափեյն|next_season=|հաջորդ=[[2-րդ եթերաշրջան]]|bgcolour=#979696}} ''[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը|«Խիզախորդը: Նորից ծնվածը»]]'' ամերիկյան հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը հիմնված է [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] վրա, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ''«Խիզախորդ»'' կերպարը ։ Այն պատմում է կույր փաստաբան և նախկին վրիժառու Մեթ Մերդոկի արդարադատության համար պայքարի մասին, որը նրան բախման է մատնում նախկին մաֆիայի ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկի հետ , ով ընտրվում է [[Նյու Յորք|Նյու Յորքի]] քաղաքապետ ։ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում (MCU)]] ծավալվող և ֆրանշիզայի ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների հետ շարունակականությունը կիսող ''«Նորից Ծնվածը»-ը'' [[Marvel Television]]-ի և [[Նեթֆլիքս|Նեթֆլիքսի]] ''«[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]''» (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է ։ Եթերաշրջանը նկարահանվել է [[Marvel Studios]]- ի կողմից՝ Marvel Television-ի անվան ներքո։ Դարիո Սկարդապեյնը սերիալի շոուրաններն է, իսկ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը ՝ գլխավոր ռեժիսորները։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի, Կամար դե լոս Ռեյեսի, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալի]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենի]], Մոհան Կապուրի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի մարտին [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]], որտեղ Մայքլ Կուեստան , Ջեֆրի Նախմանոֆը և Դեյվիդ Բոյդը նկարահանել են սերիաների մի մասը։ Նկարահանումները դադարեցվեցին հունիսին՝ {{Չթարգմանված հոդված|Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի 2023 թվականի գործադուլի|ru|Забастовка Гильдии сценаристов США (2023)|en|2023 Writers Guild of America strike}} պատճառով ։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը սեպտեմբերի վերջին և ազատ արձակեց Քորմանին, Օրդին և մնացած ռեժիսորներին։ Սքարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը վարձվեցին ''«Կրկին ծնվածը»'' վերափոխելու և այն Netflix-ի սերիալին կապելու համար։ Նրանք ավելացրին նոր փորձնական սերիա , երկու լրացուցիչ սերիա և սերիական տարրեր։ Ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները վերսկսվեցին 2024 թվականի հունվարին և ավարտվեցին ապրիլին, Նախմանոֆը և Բոյդը վերադարձան՝ Բենսոնին և Մուրհեդին օգնելու համար։ Կուեստան, Նախմանոֆը և Բոյդը պահպանեցին իրենց սերիաների հեղինակային իրավունքները։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան Disney+ հոսքային հեռարձակմամբ տեղի է ունեցել [[2025|2025 թվականի]] [[Մարտի 4|մարտի 4-ին]]՝ առաջին երկու սերիաներով։ Մյուս յոթ սերիաները թողարկվել են մինչև ապրիլի 15-ը՝ MCU-ի հինգերորդ փուլի շրջանակներում ։ Դիտողների թիվը գնահատվել է բարձր, և քննադատների արձագանքները, ընդհանուր առմամբ, դրական են եղել։ Նրանք ընդգծել են կերպարների վրա հիմնված պատմությունն ու խաղը, մասնավորապես՝ Քոքսի և Դ'Օնոֆրիոյի, սակայն կային խառը կարծիքներ այն մասին, թե ինչպես է եթերաշրջանը համեմատվում ''«Խիզախորդը»'' սերիալի բնօրինակի հետ, և շատ քննադատներ նշել են, որ ստեղծագործական վերանայման կարերը տեսանելի են։ Եթերաշրջանը ստացել է մի շարք գովասանքներ, այդ թվում՝ «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգում։ Երկրորդ եթերաշրջանը հաստատվել է 2024 թվականի օգոստոսին։ == Սերիաներ == {| class="wikitable" |+ !Սերիայի համարն ընդհանրում !Սերիայի համարը սերիալում !Վերնագիր !Ռեժիսոր !Սցենարիստ !Թողարկման ամսաթիվ |- |1 |1 |<<Երկնքի կես ժամը>> |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն | Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Մեթ Մըրդոքը և նրա ընկերներ ու իրավաբանական գործընկերներ Ֆոգի Նելսոնը և Կարեն Փեյջը նշում են իրենց Նյու Յորքի ոստիկանության աշխատակից Չերիի թոշակի անցնելը Ջոզիի բարում ։ Նրանց վրա հարձակվում է իրենց հին թշնամի Բենջամին «Դեքս» Փոինդեքստերը , որը սպանում է Նելսոնին։ Զայրացած Մըրդոքը, որպես դիմակավորված վիժիլանտ Խիզախորդ, փորձում է սպանել Դեքսին՝ նրան տանիքից գցելով։ Չերին տեսնում է, որ Մըրդոքը Խիզախորդն է։ Մեկ տարի անց Մըրդոքը թոշակի է անցնում որպես Խիզախորդ և ստեղծում է նոր իրավաբանական ընկերություն նախկին շրջանային դատախազ Քիրստեն ՄաքԴաֆիի հետ ։ Փեյջը տեղափոխվում է Սան Ֆրանցիսկո, և Դեքսը դատապարտվում է ցմահ բանտարկության իր հանցագործությունների համար։ ՄաքԴաֆին Մերդոկին ծանոթացնում է թերապևտ Հեթեր Գլենի հետ , և նրանք սկսում են հանդիպել։ Վիժիլանտների հարձակումներից ապաքինվելու համար որոշ ժամանակ անցկացնելուց հետո, ղեկավար Ուիլսոն Ֆիսկը հայտարարում է, որ առաջադրվում է Նյու Յորքի քաղաքապետի պաշտոնում՝ վիժիլանտի դեմ պայքարի օրակարգով։ Հանդիպման ժամանակ Մըրդոքը խոստանում է կանգնեցնել Ֆիսկին եթե նա խախտի իր կանոնները, մինչդեռ Ֆիսկն ասում է, որ հետևանքներ կլինեն, եթե Մըրդոքը վերսկսի իր վիժիլանտի գործունեությունը։ Ընտրություններում հաղթելուց հետո Ֆիսկը կնոջը՝ Վանեսային, ասում է , որ գիտի, որ նա սիրային կապ է ունեցել Ադամ անունով մի տղամարդու հետ, երբ նա բացակայում էր։ |- |2 |2 |«Օպտիկա» |Մայքլ Կուեստա |Մեթ Քորման և Քրիս Օրդ |{{Start date|2025|3|4}} |- | colspan="6" |Հեկտոր Այալան հանդիպում է երկու տղամարդկանց՝ Քոնոր Փաուելին և Քել Շանահանին, որոնք մետրոյի կայարանում ծեծում են Նիկի Տորեսին։ Այալան փորձում է դադարեցնել կռիվը, և Տորեսը փախչում է։ Երբ Շանահանը սայթաքում է և սպանվում գնացքի հարվածից, Փաուելը բացահայտում է, որ նրանք ոստիկաններ են և ձերբակալում Այալային սպանության համար։ Մըրդոքը, օգտագործելով իր սուր զգացողությունները, հավատում է Այալայի պատմությանը և որոշում է ներկայացնել նրան։ Չերին, որն այժմ աշխատում է որպես Մըրդոքի քննիչ, իմանում է, որ Այալան վիժիլանտ Սպիտակ Վագրն է։ Մըրդոքը համոզում է Այալայի գործով դատավորին թաքցնել այս տեղեկատվությունը, հավատալով, որ դա անարդարացիորեն կկանխակալի ժյուրիին։ Քաղաքապետի պաշտոնում իր առաջին օրերին իրավիճակը բարելավելու համար Ֆիսկը հանդիպում է երիտասարդ լրագրող ԲիԲի Յուրիխի հետ, որը բացահայտում է, որ Նյու Յորքի ոստիկանության հայտնի կոմիսար Գալլոն պատրաստվում է հրաժարական տալ՝ ի նշան Ֆիսկի քաղաքապետ դառնալու դեմ բողոքի։ Ֆիսկը սպառնում է բացահայտել Գալլոյի անհավատարմությունը՝ նրան պաշտոնաթող չանելու համար։ Ֆիսկը և Վանեսան սկսում են զույգերի թերապիա մասնակցել Գլենի մոտ։ Մըրդոքը գտնում է Տորեսին և օգնում նրան փախչել Փաուելից և մեկ այլ կոռումպացված ոստիկանից ։ Կոռումպացված սպաները գանգի դաջվածքներ ունեն, որը մահացու վիժիլանտ [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրենկ Քասլի/Պատժողի]] խորհրդանիշն է։ Սպաները ծեծում են Մըրդոքին և փորձում սպանել, բայց Մըրդոքը դիմագրավում է այն։ |- |3 |3 | rowspan="1" |«Նրա ձեռքի խոռոչը» |Մայքլ Կուեստա |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|3|11}} |- | colspan="6" |Ֆիսկն ու Վանեսան խուսափում են իրենց նախկին հանցավոր գործունեությունից, երբ Ֆիսկը քաղաքապետ է։ Նյու Յորքի ավազակախմբերի երկու առաջնորդներ՝ Լուկան և Վիկտորը, սկսում են կռվել միմյանց միջև։ Ֆիսկը կարծում է, որ նրանք պետք է թույլ տան ավազակախմբերին սպանել միմյանց՝ երկարատև խաղաղություն հաստատելու համար, բայց Վանեսան հիասթափված է, որ իր աշխատանքը ձախողվում է։ Նա ուղարկում է Ֆիսկի աջ ձեռք Բաք Քեշմանին ՝ Լուկային հրամայելու Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլար փոխհատուցում։ Չերին Տորեսին բերում է Այալայի դատավարության ժամանակ վկայություն տալու, բայց Տորեսը վախեցած է ոստիկանությունից և ասում է, որ իր վրա երբեք հարձակում չի եղել։ Այլընտրանք չունենալով՝ Մըրդոքը դատարանում բացահայտում է Այալայի ինքնությունը՝ որպես Սպիտակ Վագր։ Դատավորը և շրջանային դատախազ Բենջամին Հոչբերգը նրան քննադատում են իր երեսպաշտության համար։ Այալայի՝ որպես Սպիտակ Վագրի հերոսական սխրանքների մասին նոր վկաների և ոստիկանության գրառումների շնորհիվ Մըրդոքը և ՄաքԴաֆին հաջողությամբ համոզում են ժյուրիին անմեղ ճանաչել Այալային։ BB-ին տված հարցազրույցում Ֆիսկը դատապարտում է դատավարության արդյունքները և խոստանում պահպանել իր հակա-զգոն դիրքորոշումը։ Չնայած Մըրդոքի նախազգուշացմանը, որ Այալան պետք է դադարի լինել Սպիտակ Վագր, Այալան դուրս է գալիս պարեկության և սպանվում Պատժիչի խորհրդանիշը կրող տղամարդու կողմից։ |- |4 |4 |«Sic Semper Systema» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Դեյվիդ Ֆեյջ և Ջեսսի Վիգուտով |{{Start date|2025|3|18}} |- | colspan="6" |Մըրդոկը բախվում է Այալայի զարմուհու՝ Անժելա դել Տորոյի հետ , ով կարծում է, որ ոստիկանությունն է պատասխանատու Այալայի մահվան համար։ Մըրդոքը մխիթարում է նրան՝ հույս ունենալով, որ մարդասպանը կկանգնի արդարադատության առաջ։ Ամուսնական խորհրդատվության ժամանակ Ֆիսկը և Վանեսան քննարկում են նրա սիրավեպը Ադամի հետ, և Գլենը անձամբ հարցնում է Վանեսային, թե արդյոք նա իրեն անվտանգ է զգում Ֆիսկի կողքին։ Ֆիսկի՝ «Ռեդ Հուք» նավահանգստը վերակառուցելու ծրագիրը բախվում է մի շարք խոչընդոտների, այդ թվում՝ բյուրոկրատական ​​ընթացակարգերի, ավազակախմբերի միջև կռիվների և նրա պաշտպանյալ Դանիել Բլեյքի կողմից Բեյքին հարբած վիճակում մանրամասների բացահայտման, որը հայտնում է, որ Ֆիսկը արհմիությունների դեմ պայքարող է ։ Չնայած իր զայրույթին, Ֆիսկը որոշում է չհեռացնել Բլեյքին, երբ վերջինս արտահայտում է իր խորը հավատարմությունը։ Մըրդոքը հետաքննում է Այալայի սպանության վայրը և գտնում է փամփուշտի պարկուճ՝ Պատժողի խորհրդանիշով։ Նա գտնում է Քասլին և առաջարկում է, որ նա պատասխանատվություն կրի նրանց համար, ովքեր չարաշահում են Պատժողի խորհրդանիշը։ Քասլը մեղադրում է Մըրդոքին Դեքսի մահը չապահովելու համար՝ որպես Նելսոնի մահվան վրեժ։ Այդ գիշեր ավելի ուշ Մերդոկը մարզվում է իր Խիզախորդ մականներով , Ֆիսկը ընթրում է բանտարկված Ադամի կողքին, իսկ դիմակավորված սերիական մարդասպան մյուսը արյուն է քամում զոհից։ |- |5 |5 |«Հետաքրքրությամբ» |Ջեֆրի Նախմանոֆ |Գրեյն Գոդֆրի |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |[[Սուրբ Պատրիկի օր|Սուրբ Պատրիկի օրը]] Մըրդոքը գնում է Նյու Յորքի Մյուչուալ բանկ՝ իր իրավաբանական ընկերության համար վարկի հարցը քննարկելու։ Նրա դիմումը մերժվում է բանկի կառավարչի օգնական Յուսուֆ Խանի կողմից ՝ ընկերության կողմից վճարումներ չկարողացող հաճախորդներին ընդունելու հակվածության պատճառով։ Մըրդոքի հեռանալուց քիչ անց Դևլինի գլխավորությամբ մի խումբ հանցագործներ մտնում են բանկ և բոլորին պատանդ են վերցնում։ Նրանք աշխատում են Լուկայի համար և փորձում են գողանալ Վիկտորին վճարելու համար անհրաժեշտ 1.8 միլիոն դոլարը։ Մըրդոքը լսում է նրանց և վերադառնում բանկ։ Երբ ոստիկանությունը ժամանում է, Դևլինը խոսում է պատանդների հարցերով բանակցող դետեկտիվ Էնջի Քիմի հետ ։ Մըրդոքը բռնում է ավազակներից երկուսին, մինչդեռ Խանը ժամանակ է փնտրում բանկի պահոցի մոտ։ Մըրդոքը բացում է պահոցը, և նրանք գտնում են հազվագյուտ ադամանդ, որը ավազակները թիրախավորում են։ Մըրդոքը ձևացնում է, թե ադամանդը տալիս է Դևլինին, երբ ոստիկանությունը մտնում է բանկ։ Դևլինը ծանրոցը տալիս է պատանդներից մեկի հանցակցին, ով ավելի ուշ հասկանում է, որ ադամանդը նրա մոտ չէ։ Դևլինը քողարկվում է որպես ոստիկան և հեռանում, բայց Մըրդոքը բռնում և վիրավորում է նրան։ Ավելի ուշ Մըրդոքը գաղտնի վերադարձնում է ադամանդը և ընդունում Խանի ընտանիքի հետ ընթրելու առաջարկը։ |- |6 |6 |«Չափազանց ուժ» |Դեյվիդ Բոյդ |Թոմաս Վոնգ |{{Start date|2025|3|25}} |- | colspan="6" |Անհաջող կողոպուտից հետո Լուկան այցելում է Ֆիսկին և հրաժարվում է Վիկտորին վճարել 1.8 միլիոն դոլարը։ Ֆիսկը գումարը բարձրացնում է մինչև 2.8 միլիոն դոլար և Լուկային մեկ շաբաթ է տալիս այն վճարելու համար։ Այնուհետև Ֆիսկը քաղաքի սանիտարական վարչությունից իմանում է , որ Մյուզը իր փողոցային արվեստում օգտագործում է մարդկային արյուն։ Ավելի ուշ Մյուզը երկու զոհերի մարմինները թողնում է նոր որմնանկարի կողքին՝ որպես իր գործողությունների հանրային հաստատում։ Ֆիսկը այդ մասին իմանում է քաղաքի էլիտայի, այդ թվում՝ բարձրաստիճան պաշտոնյա Ջեք Դուքեյնի հետ կազմակերպված դրամահավաքի ժամանակ , որը դեմ է նրա «Կարմիր կեռիկ»-ի ծրագրին։ Մյուզի հետ գործ ունենալու համար Ֆիսկը ստեղծում է Հակավրիժառուների հատուկ ջոկատ՝ լրացուցիչ լիազորություններով, և հավաքագրում է այնպիսի հայտնի ոստիկանների, ինչպիսիք են Փաուելը և նախկին դետեկտիվ Քոուլ Նորթը ։ Անժելան կարծում է, որ Այալան հետաքննում էր Մյուզին նրա մահից առաջ, և խնդրում է Մըրդոքին շարունակել իր աշխատանքը։ Երբ Մըրդոքը հրաժարվում է, նա ինքն է գնում և առևանգվում է Մյուզի կողմից։ Նրա անհետացման մասին տեղեկացված՝ Մըրդոքը վերջապես որոշում է հագնվել որպես Խիզախորդ։ Նա գտնում է Մյուզի թաքստոցը, կռվում Մյուզի հետ և փրկում Անժելային, բայց Մյուզը փախչում է։ Մինչդեռ Ֆիսկը Ադամին կացին է տալիս և կռվի է հրավիրում, որի ընթացքում Ֆիսկը ծեծում է նրան և քարշ տալիս իր խուցը։ |- |7 |7 |«Արվեստը արվեստի համար» |Դեյվիդ Բոյդ |Ջիլ Բլանկենշիփ |{{Start date|2025|4|1}} |- | colspan="6" |Ապաքինվող Անժելան ոստիկանությանը հայտնում է, որ Խիզախորդը փրկել է իրեն և ուղղորդում է նրանց դեպի Մյուզի որջը։ Քիմը Ֆիսկին, որը զայրացած է Դարեդևիլի վերադարձից, հաղորդում է, որ Մյուզի գլխավոր կասկածյալը խնդրահարույց երիտասարդ Բաստիան Քուփեր անունով է ։ Լուկան խնդրում է Վանեսային վերադառնալ իր հանցավոր գործունեությանը Ֆիսկի մեջքի ետևում։ Գլենի հետ հանդիպման ժամանակ Բաստիանը շնորհակալություն է հայտնում նրան՝ իր իրական ինքնությունը ընդունելուն օգնելու համար։ Գլենը հասկանում է, որ նա Մյուզն է, և Բաստիանը նրան անգիտակից վիճակի է բերում։ Մըրդոքը և AVTF-ը առանձին-առանձին գտնում են Գլենի նկարները Մյուզի որջում և գնում են նրան փրկելու։ Երբ Խիզախորդը գալիս է Գլենի գրասենյակ, փրկում է նրան և կռվում Մյուզի հետ։ Երբ AVTF-ը պատրաստվում է մտնել, Գլենը մահացու կրակում է Մյուզի կրծքին, նախքան արյունահոսությունից ուշաթափվելը։ Մըրդոքը կայունացնում է նրա վնասվածքները, նախքան AVTF-ի ժամանումը։ Ֆիսկը AVTF-ին է վերագրում Մյուզի կանգնեցման համար իր վաստակը և հրապարակայնորեն հայտարարում նրանց հերոսներ։ Բլեյքը սպառնում է ԲիԲի-ին հեռացնել Խիզախորդի միջադեպին մասնակցության մասին ականատեսների հիշատակումները իր բլոգից։ Ապաքինվող Գլենը Մերդոկին ասում է, որ լսել է, թե ինչպես է Խիզախորդը արտասանում իր անունը։ Վանեսան, կարծես, Լուկային է ուղարկում Ֆիսկին սպանելու, բայց սա ծուղակ է, և Քեշմանը սպանում է Լուկային։ |- |8 |8 |«Ուրախության կղզի» |Ջասթին Բենսոն և Աարոն Մուրհեդ |Ջեսսի Վիգուտոու և Դարիո Սկարդափեյն |{{Start date|2025|4|8}} |- | colspan="6" |Ֆիսկի հրամանով Դեքսը մենախցից տեղափոխվում է գեներալ -փոփ ։ Ֆիսկը նաև՝ Վանեսային բացահայտում է Ադամի բանտարկությունը և դիտում, թե ինչպես է նա սպանում նրան, Բլեյքին բարձրացնում է կապի փոխքաղաքապետի պաշտոնի և Գլենին հրավիրում է իր «Սև և սպիտակ պարահանդեսի» դրամահավաքին։ Մերդոկը հասկանում է, որ Ֆիսկը Գլենի հիվանդն է, ինչը էլ ավելի է սրում նրանց հարաբերությունները, քանի որ նա վիճարկում է նրա հակա-զգոն հայացքները։ Ջոզիի բարում Մերդոկը իմանում է, որ Նելսոնը մահվան գիշերը նշում էր դատարանում սպասվող հաղթանակը։ Հավատալով, որ Ֆիսկը վարձել է Դեքսին՝ Նելսոնին լռեցնելու համար, Մերդոկը հարցաքննում է Դեքսին և վիրավորում նրան։ Ավելի ուշ Դեքսը սպանում է իր բժշկին և պահակին, նախքան բանտից փախչելը։ Պարահանդեսի ժամանակ Ֆիսկը շանտաժի է ենթարկում Դուքեյնին՝ վիժիլանտ Սուսերակրին, և այլ հասարակության անդամներին՝ ստիպելով նրանց աջակցել նրա «Կարմիր կեռիկ» նախագծին։ ԲիԲին, որը տեղյակ է Ֆիսկի մասնակցությանը իր հորեղբոր՝ Բեն Ուրիքի սպանությանը, խնդրում է Գալոյին օգնել Ֆիսկին և AVTF-ին տապալելու հարցում։ Մըրդոքը եզրակացնում է, որ իրականում Վանեսսան է վարձել Դեքսին Նելսոնին սպանելու համար, և դեմ առ դեմ է կանգնում նրա հետ։ Երբ Ֆիսկը սկսում է Գլենին ասել, որ Մերդոկը Խիզախորդն է, Դեքսը հասնում է և կրակում Ֆիսկի վրա։ Մըրդոքը ցատկում է և գնդակն իր վրա ընդունում։ |- |9 |9 | rowspan="1" |«Ուղիղ դեպի դժոխք» |Աարոն Մուրհեդ և Ջասթին Բենսոն |Հեզեր Բելսոն և Դարիո Սքարդափեյն |{{Start date|2025|4|15}} |- | colspan="6" |Դեքսը փախչում է պարահանդեսի ժամանակ, մինչ Մըրդոքը հոսպիտալացված է։ Ֆիսկը անջատում է Նյու Յորքի էլեկտրաէներգիան և հրամայում Քեշմենին սպանել Մըրդոքին, ով փախչում է իր բնակարան։ Քասլը գտնում է նրան այնտեղ, և նրանք երկուսն էլ կռվում են AVTF-ի սպաների, այդ թվում՝ Նորթի դեմ, ով պարզվում է, որ Այալայի մարդասպանն է։ Զույգը վերամիավորվում է Փեյջի հետ, ով Դեքսի փախուստի մասին իմանալուց հետո խնդրել է Քասլին պաշտպանել Մըրդոքին։ Մըրդոքը և Փեյջը գտնում են Նելսոնի գործի նյութերը և պարզում, որ Կարմիր Կեռիկում ազատ նավահանգիստ է , և Ուիլսոն և Վանեսսա Ֆիսկերը փորձում են այն վերածել իրենց սեփական քաղաք-պետության ։ Քասլը կռվում է AVTF-ի դեմ Ռեդ Հուքում՝ մեղադրելով նրանց իր խորհրդանիշն օգտագործելու համար, և գերի է ընկնում։ Ֆիսկը իմանում է, որ Գալլոն պլանավորում է նրան թուլացնել և դաժանորեն ջախջախում է նրա գանգը։ Նա նորից միացնում է էլեկտրաէներգիան և հայտարարում ռազմական դրություն ՝ արգելելով վիժիլանտիզմը և բանտարկելով Դուքեյնին, Քասլին և այլ այլախոհների Ռեդ Հուքում։ Նա Գլենին առաջարկում է հոգեկան առողջության հանձնակատարի պաշտոնը, որը նա ընդունում է։ Մերդոկը հավաքագրում է Չերիին, Քիմին և այլ ազնիվ ոստիկանների՝ Ֆիսկին դիմադրելու և քաղաքը փրկելու համար։ Կրեդիտների կեսին մի տեսարանում Քասլը խաբում է բանտապահին՝ փախուստի հնարավորություն տալու համար։ |} == Դերասանական կազմ և կերպարներ == * [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] որպես [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Մեթ Մըրդոք/Խիզախորդ]], <br>Գերմարդկային զգացողություններով կույր փաստաբան , ով կրկնակի կյանք է վարում որպես դիմակավորված վիժիլանտ:<ref name=":0">{{Cite web |last=McWhertor |first=Michael |date=2022-07-24 |title=Daredevil returns with new Disney Plus series Daredevil: Born Again |url=https://www.polygon.com/sdcc/23220410/daredevil-disney-plus-series-charlie-cox-sdcc-2022/ |access-date=2026-06-29 |website=Polygon.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basu |first=Devanshi |date=2025-04-16 |title=Daredevil: Born Again Finale: Who Plays Young Matt Murdock in Episode 9? |url=https://www.superherohype.com/guides/597751-daredevil-born-again-young-matt-murdock-cast-finale-episode-9 |access-date=2026-06-29 |website=Comic Book Movies and Superhero Movie News - SuperHeroHype |language=en-US}}</ref> * Վինսենթ Դ'Օնոֆորիոն որպես Ուիլսոն Ֆիսկ/Քինգփին,<br>Մաֆիայի առաջնորդ<ref name=":0" />, ով դառնում է Նյու Յորքի քաղաքապետը<ref>{{Cite web |last=updated |first=Will Salmon last |date=2025-03-05 |title=Daredevil: Born Again: All the Easter eggs, cameos, and references |url=https://www.gamesradar.com/entertainment/marvel-tv-shows/daredevil-born-again-season-1-easter-eggs/ |access-date=2026-06-29 |website=GamesRadar+ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Moreau |first=Jordan |date=2025-03-05 |title=‘Daredevil’ Stars Explain That Shocking [SPOILER] Death and One-Shot Fight Scene in ‘Born Again’ Premiere: ‘It’s Devastating’ and ‘Breaks Our Heart’ |url=https://variety.com/2025/tv/news/daredevil-foggy-death-born-again-premiere-1236322927/ |access-date=2026-06-29 |website=Variety |language=en-US}}</ref> * [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևան]] որպես Հեթեր Գլենն,<ref>{{Cite web |date=2026-04-29 |title='Daredevil: Born Again’s Newest Villain Is A Missed Opportunity |url=https://www.inverse.com/entertainment/daredevil-born-again-season-3-lady-muse-heather-glenn-typhoid-mary |access-date=2026-05-19 |website=Inverse |language=en}}</ref> * Դեբորա Անն Ուոլը որպես Քարեն Փեյջ * Էլդեն Հենսոնը որպես Ֆրանկլին «Ֆոգգի» Նելսոն * [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելը]] որպես Բենյամին «Դեքս» Փոինդեքստեր/Բուլսայ, * Զաբիրնա Գևարան որպես Շեիլա Ռիվերա, * Նիկկի Մ․ Ջեյմսը որպես Քրիսթեն ՄաքԴաֆֆի, * Ջեննեյա Ուոլթոնը որպես ԲիԲի Յուրիք, * Արտի Ֆրուշմանը որպես Բաք Քեշմեն, * Քլարք Ջոհնսոնը որպես Չերրի, * Մայքլ Գանդոլֆինին որպես Դենիել Բլեյք, * Այելեթ Զուրերը որպես Վանեսսա Ֆիսկ, * [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենը]] որպես Բասթիան Քուփեր/Մյուզ, * Կամար դե լոս Ռեյեսը որպես Հեկտոր Այալա/Սպիտակ վագր, * [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալը]] որպես [[Պատժողը (հեռուստասերիալ)|Ֆրանկ Քեսլ/Պատժող]], * Մոհան Կապուրը որպես Յուսուֆ Խան, * Թոնի Դալթոնը որպես Ջեք Դուքեյն/Սուսերամարտիկ։ == Ծանոթագրություններ == <references /> [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան քրեական դրամա հեռուստասերիալներ]] fa1xlvbexhh82cps6e2ixqatay0ya66 0 1333159 10806298 10804967 2026-06-29T12:49:29Z 23artashes 2675 10806298 wikitext text/x-wiki [[File:Bumperball9.jpg|thumb|'''Բաբլ ֆուտբոլ'''|alt=Bubble football]] '''Բաբլ ֆուտբոլ'''<ref>{{Cite web |title=Get in the Bubble If You Want to Live: Bubble Soccer's Improbable Rise, bubble soccer popularized in Europe |url=https://www.vice.com/en/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503063236/https://sports.vice.com/en_us/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |archive-date=2016 թ․ մայիսի 3 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=VICE Sports}}</ref> (անգլ.՝ ''Bubble football'' կամ ''bubble soccer''), ռեկրեացիոն խաղ/սպորտաձև, որտեղ [[ֆուտբոլ]] են խաղում՝ կիսով չափ պարփակված լինելով փչովի [[տորուսաձև]] գնդակի (բասեյնի փչովի գնդակի՝ [[զորբի]] նման) մեջ, որը ծածկում է խաղացողի մարմնի վերին հատվածն ու գլուխը<ref>{{Cite news |author=John Anthony |date=2015 թ․ մարտի 5 |title=What Is the Origin of Bubble Soccer? |url=http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150330045837/http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |archive-date=2015 թ․ մարտի 30 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |publisher=[[Huffington Post]] |quote=In April of 2014, a video from a Bubble Football operator in Algund, Italy set the internet on fire. People loved [[Scream (1996 film)]] Google traffic volume shows a huge spike in the sport from barely any searches to literally millions of searches throughout the world in about a weeks time, all because of one video posted on YouTube (below). Bubble soccer had exploded and the world wanted more of it.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Carl Lukat |date=2015 թ․ օգոստոսի 5 |title=Bubble soccer bursts onto the scene |url=http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135820/http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |archive-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[Loudoun Times-Mirror]] |quote=The sport originated four years ago in Norway. Bubble soccer surfaced in the United States in 2013 and has grown in notoriety since - currently played in 37 states.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Stephen di Benedetto |date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |title=Flopperball brings a dose of football, soccer to McHenry County (with video) |url=http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135355/http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |archive-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |publisher=[[Northwest Herald]] |location=[[Crystal Lake, Illinois|Crystal Lake]] |quote=Originating in Norway in 2011, bubble soccer and football leagues have begun in more than 35 cities across the country, including Milwaukee, Boston and New York, according to the National Association of Bubble Soccer. The game combines the contact of football with the finesse of soccer. Bubble soccer.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Amanda Jess |date=2015 թ․ ապրիլի 1 |title=Sports with a soft landing |url=http://www.ngnews.ca/News/Local/2015-04-01/article-4098115/Sports-with-a-soft-landing/1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305020442/http://www.ngnews.ca/News/Local/2015%2D04%2D01/article%2D4098115/Sports%2Dwith%2Da%2Dsoft%2Dlanding/1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 5 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[New Glasgow News]] |quote=The ball was secondary, an arbitrary piece of equipment really only there so it could be classified as a game, rather than a full-out attempt to knock your opponent off his or her feet.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Taylor Temby |date=2014 թ․ օգոստոսի 1 |title=Playing soccer in a bubble? Count us in |url=http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20160414204710/http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 14 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[KUSA (TV)]] |quote=Bump soccer requires players to wear an inflatable "bubble" tube while they run around the pitch trying to score. The "bump suits" make it easy to plow over your friends and bounce around on the field.}}</ref>։ Այս խաղը սովորաբար խաղում են թիմերով՝ մեծ փակ տարածքներում կամ բացօթյա դաշտերում։ Բաբլ ֆուտբոլը հետևում է սովորական ֆուտբոլի նույն նպատակներին և ընդհանուր կանոններին (այսինքն՝ թիմերը մրցում են գնդակը հակառակորդի դարպասը խփելու համար)՝ այն լրացուցիչ պայմանով, որ յուրաքանչյուր խաղացող պետք է իր վերին իրանի շուրջ կրի փչովի գնդակ՝ [[ջրային գնդակի]] նման։ Բաբլ ֆուտբոլը հաճախ խաղում են կորպորատիվ թիմային կառուցման օրերին, ընկերական երեկույթներում, նշանադրության կամ նախահարսանեկան հավաքույթներում և ծննդյան երեկույթներում: Կան նաև բաբլ ֆուտբոլի բազմաթիվ տարբերակներ<ref>{{Cite web |title=Watch Out, St. Louis -- Bubble Soccer Is Coming to Town |url=http://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127195605/https://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 27 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Riverfront Times}}</ref>, ինչպիսիք են բաբլ բոուլինգը, բաբլ սումոն, բաբլ սոքերը և օդային գնդակի ֆուտբոլը։ == Ծագումը == [[File:14548-Bubble Soccer-9085 (15357167823).jpg|thumb|'''«Բաբլ ֆուտբոլի''' '''հանդիպում [[Տեխասի A&M համալսարան|Տեխասի A&M համալսարան-Քոմերսում]], 2014 թվականի դեկտեմբեր»''']] Բաբլ ֆուտբոլն առաջին անգամ ցուցադրվել է [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] 2011 թվականին<ref>{{Cite web |title=Bubble Soccer is the Safest (Kind Of?), Most Brutal Sport You'll Ever See |url=http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012004643/http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 12 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Playboy}}</ref>՝ Հենրիկ Էլվեստադի և [[Յոհան Գոլդենի]] կողմից, երբ այն հայտնվեց նրանց հեռուստատեսային [[Ոսկե գոլ|«Ոսկե գոլ»]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ սեպտեմբերի 16 |title=The Brief History of Bubble Football |url=http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430191646/http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 30 |access-date=2015 թ․ մարտի 26 |publisher=Bubble-soccer.us}}</ref> շոուում։ Միացյալ Թագավորությունում (Մեծ Բրիտանիայում) խաղը տարածվեց Լի Մոսլիի կողմից, ով ինքնաֆինանսավորում էր այն<ref>{{Cite web |title=New sport "Bubble Soccer" bursts onto the scene. |url=https://news.yahoo.com/blogs/trending-now/new-sport-%25E2%2580%259Cbubble-soccer%25E2%2580%259D-bursts-onto-the-scene--174858345.html |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Yahoo News}}</ref>։ Մինչև 2014 թվականը խաղը հասել էր Նոր Զելանդիա<ref>{{Cite web |title=What is the story behind the sport of Bubble Soccer? |url=http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030235838/http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 30 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Sporting News}}</ref>, իսկ ԱՄՆ-ում այն հիմնադրեց «Bubbleball Inc.»<ref>{{Cite web |title=BubbleBall Inc. Launches Bubble Soccer Craze in U.S. |url=https://www.prweb.com/releases/bubbleball_inc_launches_bubble_soccer_craze_in_u_s_/prweb11967112.htm |access-date=2024 թ․ հունիսի 24 |website=PR Web}}</ref> ընկերության հիմնադիր Մահդադ Թահերին։ Այժմ ԱՄՆ-ում այն վերահսկվում է իր կառավարող մարմնի՝ BBA-ի (Bubbleball Business Association) կողմից։ BBA բաբլբոլ սպորտաձևը մշակվել է BBA-ի հիմնադիր Մահդադ Թահերիի կողմից և մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսին Հարավային Կալիֆոռնիայում<ref>{{Cite web |title=The Sport of Bubbleball is Born – BBA Bubbleball League is Coming to Southern California |url=https://www.send2press.com/wire/the-sport-of-bubbleball-is-born-bba-bubbleball-league-is-coming-to-southern-california/ |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 1 |website=Send 2 Press}}</ref>։ COVID-ը մի քանի տարով խոչընդոտեց զարգացման ծրագրերը։ Այնուամենայնիվ, 2025 թվականի օգոստոսի 2-ին SDSU-ի (Սան Դիեգոյի պետական համալսարան) և UCSD-ի (Կալիֆոռնիայի համալսարան, Սան Դիեգո) ուսանողների միջև BBA բաբլբոլի առաջին ամբողջական հանդիպումը հեռարձակվեց «ESPN: The Ocho»<ref>{{Cite web |title=ESPN8: The Ocho Returns July 31-August 3 as the Ultimate Destination for Seldom-Seen Sports and Absurd Athleticism |url=https://espnpressroom.com/us/press-releases/2025/07/espn8-the-ocho-returns-july-31-august-3-as-the-ultimate-destination-for-seldom-seen-sports-and-absurd-athleticism/ |access-date=2025 թ․ հուլիսի 16 |website=ESPN Press Room}}</ref> հեռուստաալիքով՝ հանրությանը ներկայացնելով խաղի և հանդերձանքի նոր ձևաչափ։ == Պաշտոնական կերպարանքը Շարք Թենքում == 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին բաբլ ֆուտբոլը հայտնվեց ամերիկյան [[«Shark Tank» հեռուստաշոուում]]։ Բամպեր ֆուտբոլի ազգային ասոցիացիայի (հիմնված ԱՄՆ-ում) լիգայի կոմիսար Ջոն Էնթոնի Ռադոստան ներկայացավ հաղորդմանը՝ փորձելով գործարք կնքել շոուի ներդրողների հետ։ Թեև նրա բիզնես-առաջարկն ի վերջո հաջողությամբ չպսակվեց, այդ հայտնվելը մեծ արձագանք գտավ և լայնորեն լուսաբանվեց մամուլում։ == Տարբեր սցենարներ == Բաբլ ֆուտբոլ (բլուր ֆուտբոլ) խաղալիս կան մի շարք այլընտրանքային սցենարներ, որոնցով կարելի է խաղալ. * Բլուր բոուլինգ: Խաղացողների մի խումբը, որպես կեգլիներ, կանգնում է խաղադաշտի մի ծայրին, մինչդեռ մեկ այլ խաղացող փորձում է վազել և թռիչքով հարվածել նրանց՝ նպատակ ունենալով հնարավորինս շատ «կեգլիներ» տապալել: * Բլուր [[սումո]]: Երկու խաղացող փորձում են միմյանց դուրս մղել սահմաններից, որոնք գծված են գետնին՝ շրջանի տեսքով: * Բուլդոգ: Մեկ խաղացող (մեկնարկային բուլդոգը) փորձում է տապալել հնարավորինս շատ խաղացողների<ref>{{Cite web |title=Bubble soccer comes to Riverfest |url=http://www.kansas.com/entertainment/river-festival/article22373907.html |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=kansas}}</ref>՝ թույլ չտալով նրանց անցնել խաղադաշտի մի ծայրից մյուսը: Նա, ով տապալվում է, նույնպես դառնում է «բուլդոգ»:. == Բաբլ ֆուտբոլի միջազգային գավաթ == 2018 թվականի մայիսին [[Լոնդոն|Լոնդոնի]]<ref>{{Cite news |title=Bubble Football World Cup is Made debut in London as organizers issue a call for England players |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/bubble-football-world-cup-set-make-debut-london-organisers-issue-call-england-players-141936618.html |access-date=2017 թ․ մայիսի 30 |language=en-GB}}</ref> Շորդիչ թաղամասում (որը գտնվում է [[Հաքնի լոնդոնյան բորոյում]]) տեղի ունեցավ պատմության մեջ առաջին [[Աշխարհի առաջնությունը]], իսկ եզրափակիչ խաղերն անցկացվեցին «[[Ուեմբլի մարզադաշտ|Ուեմբլի]]» մարզադաշտում։ Աշխարհի առաջնությանը մասնակցած երկրների թվում էին Ֆինլանդիան, Բրազիլիան, Պորտուգալիան և Իսպանիան։ == Տես նաև == * [[Զորբինգ]] * [[Մինի ֆուտբոլ]] (5-ը 5-ի դեմ ֆուտբոլ) * Օճառային ֆուտբոլ * Նստած ֆուտբոլ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * {{Commons category-inline}} p4e66s6jqrf8rlvpbsbh1rxlz4qg20c 10806608 10806298 2026-06-30T08:09:36Z Mari Araqelyan 172701 /* */ 10806608 wikitext text/x-wiki [[File:Bumperball9.jpg|thumb|'''Բաբլ ֆուտբոլ'''|alt=Bubble football]] '''Բաբլ ֆուտբոլ'''<ref>{{Cite web |title=Get in the Bubble If You Want to Live: Bubble Soccer's Improbable Rise, bubble soccer popularized in Europe |url=https://www.vice.com/en/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503063236/https://sports.vice.com/en_us/article/get-in-the-bubble-if-you-want-to-live-bubble-soccers-improbable-rise/ |archive-date=2016 թ․ մայիսի 3 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=VICE Sports}}</ref> (անգլ.՝ ''Bubble football'' կամ ''bubble soccer''), ռեկրեացիոն խաղ/սպորտաձև, որտեղ [[ֆուտբոլ]] են խաղում՝ կիսով չափ պարփակված լինելով փչովի [[տորուսաձև]] գնդակի (բասեյնի փչովի գնդակի՝ [[Զորբ|զորբի]] նման) մեջ, որը ծածկում է խաղացողի մարմնի վերին հատվածն ու գլուխը<ref>{{Cite news |author=John Anthony |date=2015 թ․ մարտի 5 |title=What Is the Origin of Bubble Soccer? |url=http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150330045837/http://www.huffingtonpost.com/quora/what-is-the-origin-of-bub_b_6802672.html |archive-date=2015 թ․ մարտի 30 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |publisher=[[Huffington Post]] |quote=In April of 2014, a video from a Bubble Football operator in Algund, Italy set the internet on fire. People loved [[Scream (1996 film)]] Google traffic volume shows a huge spike in the sport from barely any searches to literally millions of searches throughout the world in about a weeks time, all because of one video posted on YouTube (below). Bubble soccer had exploded and the world wanted more of it.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Carl Lukat |date=2015 թ․ օգոստոսի 5 |title=Bubble soccer bursts onto the scene |url=http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135820/http://www.loudountimes.com/sports/article/bubble_soccer_bursts_onto_the_scene835 |archive-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[Loudoun Times-Mirror]] |quote=The sport originated four years ago in Norway. Bubble soccer surfaced in the United States in 2013 and has grown in notoriety since - currently played in 37 states.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Stephen di Benedetto |date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |title=Flopperball brings a dose of football, soccer to McHenry County (with video) |url=http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831135355/http://www.nwherald.com/2015/08/26/flopperball-brings-a-dose-of-football-soccer-to-mchenry-county-with-video/a6fnt3p/ |archive-date=2015 թ․ օգոստոսի 31 |publisher=[[Northwest Herald]] |location=[[Crystal Lake, Illinois|Crystal Lake]] |quote=Originating in Norway in 2011, bubble soccer and football leagues have begun in more than 35 cities across the country, including Milwaukee, Boston and New York, according to the National Association of Bubble Soccer. The game combines the contact of football with the finesse of soccer. Bubble soccer.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Amanda Jess |date=2015 թ․ ապրիլի 1 |title=Sports with a soft landing |url=http://www.ngnews.ca/News/Local/2015-04-01/article-4098115/Sports-with-a-soft-landing/1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305020442/http://www.ngnews.ca/News/Local/2015%2D04%2D01/article%2D4098115/Sports%2Dwith%2Da%2Dsoft%2Dlanding/1 |archive-date=2016 թ․ մարտի 5 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[New Glasgow News]] |quote=The ball was secondary, an arbitrary piece of equipment really only there so it could be classified as a game, rather than a full-out attempt to knock your opponent off his or her feet.}}</ref><ref>{{Cite news |author=Taylor Temby |date=2014 թ․ օգոստոսի 1 |title=Playing soccer in a bubble? Count us in |url=http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20160414204710/http://www.9news.com/story/entertainment/2014/08/01/bump-soccer-denver/13425665/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 14 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 30 |publisher=[[KUSA (TV)]] |quote=Bump soccer requires players to wear an inflatable "bubble" tube while they run around the pitch trying to score. The "bump suits" make it easy to plow over your friends and bounce around on the field.}}</ref>։ Այս խաղը սովորաբար խաղում են թիմերով՝ մեծ փակ տարածքներում կամ բացօթյա դաշտերում։ Բաբլ ֆուտբոլը հետևում է սովորական ֆուտբոլի նույն նպատակներին և ընդհանուր կանոններին (այսինքն՝ թիմերը մրցում են գնդակը հակառակորդի դարպասը խփելու համար)՝ այն լրացուցիչ պայմանով, որ յուրաքանչյուր խաղացող պետք է իր վերին իրանի շուրջ կրի փչովի գնդակ՝ [[Ջրային գնդակ|ջրային գնդակի]] նման։ Բաբլ ֆուտբոլը հաճախ խաղում են կորպորատիվ թիմային կառուցման օրերին, ընկերական երեկույթներում, նշանադրության կամ նախահարսանեկան հավաքույթներում և ծննդյան երեկույթներում: Կան նաև բաբլ ֆուտբոլի բազմաթիվ տարբերակներ<ref>{{Cite web |title=Watch Out, St. Louis -- Bubble Soccer Is Coming to Town |url=http://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127195605/https://www.riverfronttimes.com/newsblog/2015/07/13/watch-out-st-louis-bubble-soccer-is-coming-to-town |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 27 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Riverfront Times}}</ref>, ինչպիսիք են բաբլ բոուլինգը, բաբլ սումոն, բաբլ սոքերը և օդային գնդակի ֆուտբոլը։ == Ծագում == [[File:14548-Bubble Soccer-9085 (15357167823).jpg|thumb|'''«Բաբլ ֆուտբոլի''' '''հանդիպում [[Տեխասի A&M համալսարան|Տեխասի A&M համալսարան-Քոմերսում]], 2014 թվականի դեկտեմբեր»''']] Բաբլ ֆուտբոլն առաջին անգամ ցուցադրվել է [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] 2011 թվականին<ref>{{Cite web |title=Bubble Soccer is the Safest (Kind Of?), Most Brutal Sport You'll Ever See |url=http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012004643/http://www.playboy.com/articles/dangerous-world-of-bubble-soccer |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 12 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Playboy}}</ref>՝ Հենրիկ Էլվեստադի և [[Յոհան Գոլդեն|Յոհան Գոլդենի]] կողմից, երբ այն հայտնվեց նրանց հեռուստատեսային [[Ոսկե գոլ|«Ոսկե գոլ»]]<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ սեպտեմբերի 16 |title=The Brief History of Bubble Football |url=http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430191646/http://www.bubble-soccer.us/the-brief-history-of-bubble-football/ |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 30 |access-date=2015 թ․ մարտի 26 |publisher=Bubble-soccer.us}}</ref> շոուում։ Միացյալ Թագավորությունում (Մեծ Բրիտանիայում) խաղը տարածվեց Լի Մոսլիի կողմից, ով ինքնաֆինանսավորում էր այն<ref>{{Cite web |title=New sport "Bubble Soccer" bursts onto the scene. |url=https://news.yahoo.com/blogs/trending-now/new-sport-%25E2%2580%259Cbubble-soccer%25E2%2580%259D-bursts-onto-the-scene--174858345.html |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Yahoo News}}</ref>։ Մինչև 2014 թվականը խաղը հասել էր Նոր Զելանդիա<ref>{{Cite web |title=What is the story behind the sport of Bubble Soccer? |url=http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030235838/http://www.sportingnews.com/sport-news/4637513-what-is-the-story-behind-the-sport-of-bubble-soccer |archive-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 30 |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=Sporting News}}</ref>, իսկ ԱՄՆ-ում այն հիմնադրեց «Bubbleball Inc.»<ref>{{Cite web |title=BubbleBall Inc. Launches Bubble Soccer Craze in U.S. |url=https://www.prweb.com/releases/bubbleball_inc_launches_bubble_soccer_craze_in_u_s_/prweb11967112.htm |access-date=2024 թ․ հունիսի 24 |website=PR Web}}</ref> ընկերության հիմնադիր Մահդադ Թահերին։ Այժմ ԱՄՆ-ում այն վերահսկվում է իր կառավարող մարմնի՝ BBA-ի (Bubbleball Business Association) կողմից։ BBA բաբլբոլ սպորտաձևը մշակվել է BBA-ի հիմնադիր Մահդադ Թահերիի կողմից և մեկնարկել է 2019 թվականի օգոստոսին Հարավային Կալիֆոռնիայում<ref>{{Cite web |title=The Sport of Bubbleball is Born – BBA Bubbleball League is Coming to Southern California |url=https://www.send2press.com/wire/the-sport-of-bubbleball-is-born-bba-bubbleball-league-is-coming-to-southern-california/ |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 1 |website=Send 2 Press}}</ref>։ COVID-ը մի քանի տարով խոչընդոտեց զարգացման ծրագրերը։ Այնուամենայնիվ, 2025 թվականի օգոստոսի 2-ին SDSU-ի (Սան Դիեգոյի պետական համալսարան) և UCSD-ի (Կալիֆոռնիայի համալսարան, Սան Դիեգո) ուսանողների միջև BBA բաբլբոլի առաջին ամբողջական հանդիպումը հեռարձակվեց «ESPN: The Ocho»<ref>{{Cite web |title=ESPN8: The Ocho Returns July 31-August 3 as the Ultimate Destination for Seldom-Seen Sports and Absurd Athleticism |url=https://espnpressroom.com/us/press-releases/2025/07/espn8-the-ocho-returns-july-31-august-3-as-the-ultimate-destination-for-seldom-seen-sports-and-absurd-athleticism/ |access-date=2025 թ․ հուլիսի 16 |website=ESPN Press Room}}</ref> հեռուստաալիքով՝ հանրությանը ներկայացնելով խաղի և հանդերձանքի նոր ձևաչափ։ == Պաշտոնական կերպարանքը Շարք Թենքում == 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին բաբլ ֆուտբոլը հայտնվեց ամերիկյան [[«Shark Tank» հեռուստաշոու|«Shark Tank» հեռուստաշոուում]]։ Բաբլ ֆուտբոլի ազգային ասոցիացիայի (հիմնված ԱՄՆ-ում) լիգայի կոմիսար Ջոն Էնթոնի Ռադոստան ներկայացավ հաղորդմանը՝ փորձելով գործարք կնքել շոուի ներդրողների հետ։ Թեև նրա բիզնես-առաջարկն ի վերջո հաջողությամբ չպսակվեց, այդ հայտնվելը մեծ արձագանք գտավ և լայնորեն լուսաբանվեց մամուլում։ == Տարբեր սցենարներ == Բաբլ ֆուտբոլ (բլուր ֆուտբոլ) խաղալիս կան մի շարք այլընտրանքային սցենարներ, որոնցով կարելի է խաղալ. * Բլուր բոուլինգ: Խաղացողների մի խումբը, որպես կեգլիներ, կանգնում է խաղադաշտի մի ծայրին, մինչդեռ մեկ այլ խաղացող փորձում է վազել և թռիչքով հարվածել նրանց՝ նպատակ ունենալով հնարավորինս շատ «կեգլիներ» տապալել: * Բլուր [[սումո]]: Երկու խաղացող փորձում են միմյանց դուրս մղել սահմաններից, որոնք գծված են գետնին՝ շրջանի տեսքով: * Բուլդոգ: Մեկ խաղացող (մեկնարկային բուլդոգը) փորձում է տապալել հնարավորինս շատ խաղացողների<ref>{{Cite web |title=Bubble soccer comes to Riverfest |url=http://www.kansas.com/entertainment/river-festival/article22373907.html |access-date=2015 թ․ հոկտեմբերի 28 |website=kansas}}</ref>՝ թույլ չտալով նրանց անցնել խաղադաշտի մի ծայրից մյուսը: Նա, ով տապալվում է, նույնպես դառնում է «բուլդոգ»:. == Բաբլ ֆուտբոլի միջազգային գավաթ == 2018 թվականի մայիսին [[Լոնդոն|Լոնդոնի]]<ref>{{Cite news |title=Bubble Football World Cup is Made debut in London as organizers issue a call for England players |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/bubble-football-world-cup-set-make-debut-london-organisers-issue-call-england-players-141936618.html |access-date=2017 թ․ մայիսի 30 |language=en-GB}}</ref> Շորդիչ թաղամասում (որը գտնվում է [[Հաքնի լոնդոնյան բորո|Հաքնի լոնդոնյան բորոյում]]) տեղի ունեցավ պատմության մեջ առաջին [[Աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնությունը]], իսկ եզրափակիչ խաղերն անցկացվեցին «[[Ուեմբլի մարզադաշտ|Ուեմբլի]]» մարզադաշտում։ Աշխարհի առաջնությանը մասնակցած երկրների թվում էին Ֆինլանդիան, Բրազիլիան, Պորտուգալիան և Իսպանիան։ == Տես նաև == * [[Մինի ֆուտբոլ]] (5-ը 5-ի դեմ ֆուտբոլ) * Օճառային ֆուտբոլ * Նստած ֆուտբոլ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * {{Commons category-inline}} 7aa78fpu259xahi9yd4j25xo0k47ue2 0 1333164 10806559 10804921 2026-06-30T06:11:08Z Roza Aleksanyan 172698 10806559 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (2017)|'''Կատալոնիայի Հանրապետություն''']] (Catalan: ''República Catalana'', IPA: [rəˈpubːlikə kətəˈlanə])''',''' կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած անկախ պետություն էր, որը գտնվում էր [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի]] հովանավորության ներքո։ Այն սկսեց ձևավորվել 1640 թվականի աշնանից հետո՝ Կատալոնիայի Իշխանության [[Ժունտա դե Բրասոս|Ժունտա դե Բրասոսի]] (դասակարգերի ժողովի) կողմից, որի ղեկավարն էր [[Ժեներալիտատ|Ժեներալիտատի]] նախագահ [[Պաու Կլարիս|Պաու Կլարիսը]], [[Հնձվորների պատերազմ|Հնձվորների պատերազմի]] (1640–1652 թթ.) ընթացքում։ Հանրապետությունը ճանաչվեց նույն հաստատությունների կողմից 1641 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref>։ Քանի որ հակամարտությունը [[Իսպանական միապետություն|Իսպանական միապետության]] հետ սրվում էր, Կատալոնիայի Ժունտա դե Բրասոսը, որը ղեկավարում էր Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը, 1640 թվականի սեպտեմբերից հետո ստանձնեց Կատալոնիայի Իշխանության ինքնիշխանությունն ու փաստացի կառավարումը։ Երբ թագավորական զորքերը մոտեցան [[Բարսելոնա|Բարսելոնային]], 1641 թվականի հունվարի 16-ին ընդունվեց Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը։ Սակայն 1641 թվականի հունվարի 23-ին, ծանր ռազմական իրավիճակի և Ֆրանսիայի ճնշման պատճառով, Ժունտա դե Բրասոսը [[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII-ին]] հռչակեց Բարսելոնայի կոմս։ Դրանով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ մտցնելու գործընթացը, որն ավարտվեց 1641 թվականի դեկտեմբերից հետո։ 1643 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ի մահից հետո նրան հաջորդեց [[Լուի Արև արքա|Լյուդովիկոս XIV-ը]], որը մնաց Բարսելոնայի կոմս մինչև 1652 թվականը։ Այդ թվականին Կատալոնիան կրկին ներառվեց Իսպանական միապետության կազմում։ == Պատմություն == [[File:Pau Claris - La Ilustració Catalana - 1880.jpg|thumb|upright=0.8|left|Պաու Կլարիս ի Կասադեմունտ]]Հնձվորների պատերազմի սկզբում, որը սկսվել էր 1640 թվականին ([[1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա պատերազմ|1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա ավելի լայն պատերազմի]] մի մասը), Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը 1640 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հրավիրեց Ժունտա դե Բրասոսը կամ Գլխավոր Բրասոսը (դասակարգերի ժողով), որը արտակարգ մարմին էր և կազմված էր Կատալոնիայի Կորտեսներում (խորհրդարանում) ներկայացված թագավորության երեք դասերի ներկայացուցիչներից։ Ժողովը նախագահում էր Ժեներալիտատը։ Ժունտայի հրավիրումը պայմանավորված էր իշխանական վակուումով, որը ստեղծվել էր «[[Արյունոտ Կորպուս Քրիստի|Արյունոտ Կորպուս Քրիստիի]]» (Corpus de Sang) դեպքերից հետո՝ 1640 թվականի հունիսի 7-ին Բարսելոնայում։ Այդ ժամանակ մեծաթիվ գյուղացիներ սպանեցին Կատալոնիայի փոխարքային [[Դալմաու դե Կերալտին]] և մի շարք թագավորական պաշտոնյաների։ Թագավորի գլխավոր նախարար [[Օլիվարեսի կոմս-դուքս|Օլիվարեսի կոմս-դուքսի]] արձագանքը եղավ Կատալոնիայի Իշխանության ռազմական գրավման նախապատրաստումը, ապստամբության համար պատասխանատու համարվող անձանց (թե՛ գյուղացիների, թե՛ կատալոնացի քաղաքական գործիչների) պատժումը և այնուհետև Կատալոնիայի Կորտեսների գումարումը [[Մոնբլան]] քաղաքում։ Նրա նպատակն էր ռազմական ճնշման պայմաններում ընդունել իր «[[Զենքերի միություն|Զենքերի միության]]» (Union of Arms) նախագիծը և իրականացնել մի շարք կենտրոնացնող բարեփոխումներ, ինչպես արդեն տեղի էր ունեցել [[Արագոնի թագավորություն|Արագոնի թագավորությունում]] 1592 թվականին։ [[File:Secessió de Catalunya.jpg|thumb|left|Կատալոնիայի այլաբանությունը՝ Ֆրանսիայից պաշտպանություն խնդրելիս]]Ժունտա դե Բրասոսի նիստը մեծ հաջողություն ունեցավ և իր ժամանակի եվրոպական չափանիշներով ներկայացուցչության զգալի առաջընթաց էր<ref>{{harvnb|Ferro|1987|p=339}}</ref>։ Դրան մասնակցում էին նաև այն քաղաքների ներկայացուցիչները, որոնք սովորաբար չէին հրավիրվում Կորտեսներ, ինչպես նաև տարբեր [[Ֆեոդալական քաղաքներ|ֆեոդալական քաղաքների]] ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ժողովը հիմնականում գործում էր անհատական քվեարկության սկզբունքով, այլ ոչ թե ավանդական՝ յուրաքանչյուր դասի մեկ ձայնի համակարգով։ Նոր ժողովը սկսեց իր վրա վերցնել ինքնիշխան իշխանության գործառույթներ և ընդունեց մի շարք հեղափոխական միջոցառումներ։ Դրանց թվում էին՝ * Արդարադատության խորհրդի ստեղծումը, որը փոխարինեց [[Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիայ|Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիային]] (քանի որ թագավորական դատավորները նույնպես սպանվել էին «Corpus de Sang»-ի ժամանակ), * Պաշտպանության խորհրդի ստեղծումը՝ թագավորական ակնկալվող հակահարձակմանը դիմակայելու համար բանակ կազմավորելու նպատակով, * Գանձապետարանի խորհրդի ստեղծումը, որը սկսեց պետական պարտք թողարկել և ազնվականության վրա հատուկ հարկ սահմանել, ինչպես նաև աջակցություն փնտրել Ֆրանսիայից<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=317}}</ref>։ 1640 թվականի օգոստոսի 29-ին [[Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոն|Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը]] նշանակվեց Ֆրանսիայի թագավորի լիազոր ներկայացուցիչը Կատալոնիայում։ Հոկտեմբերի 27-ին նրա հետ վերջապես ձեռք բերվեց համաձայնություն՝ Իսպանիայի թագավորի բանակի դեմ պայքարելու համար մատակարարումներ ստանալու նպատակով։ Այդ բանակը ղեկավարում էր [[Պեդրո Ֆախարդո|Պեդրո Ֆախարդոն]]՝ Լոս Վելեսի մարկիզը։ Միևնույն ժամանակ, Բարսելոնայի [[Consell de Cent-ը]] (քաղաքային կառավարությունը), որը ղեկավարում էր հայտնի իրավաբան [[Ժոան Պերե Ֆոնտանելյան]], աջակցեց Ժունտայի որոշումներին և հաստատեց ներկայացուցչության ընդլայնումը՝ խորհրդում ներառելով վեցերորդ խորհրդական, որը ներկայացնում էր արհեստավորներին․ սա պահանջ էր, որը երկար ժամանակ առաջ էր քաշվում։[[File:Péninsule ibérique en 1665.png|thumb|1640 թվականի ճգնաժամի համատեքստում Կատալոնիայի Հանրապետության դիրքը՝ մանուշակագույնով նշված (արևմտյան սահմանը ներկայացված է ոչ ճշգրիտ)]]1640 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոս Վելեսի մարկիզի բանակը հաղթանակ տարավ [[Տառագոնա|Տառագոնայում]] և շարունակեց իր առաջխաղացումը դեպի Բարսելոնա։ Միևնույն ժամանակ, [[Դ’Էսպանան|դ’Էսպանանի]] գլխավորած ֆրանսիական բանակը 1641 թվականի հունվարի սկզբին սկսեց լքել Կատալոնիան և վերադառնալ Ֆրանսիա։ Այս իրավիճակում Ֆրանսիայի հետ բանակցություններն ավելի ակտիվ դարձան։ 1641 թվականի հունվարի 3-ին երեք [[Կատալոնացիներ|կատալոնացիներից]] կազմված պատվիրակությունը հանդիպեց [[Կարդինալ Ռիշելյե|կարդինալ Ռիշելիեին]], որը նրանց խոստացավ պաշտպանություն, եթե Կատալոնիան դառնա անկախ հանրապետություն՝ ինչպես [[Ջենովայի հանրապետություն|Ջենովան։]] Հունվարի 14-ին Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ [[Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը]] այցելեց Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսի նստավայրը՝ բանակցությունները շարունակելու նպատակով<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref>։ Իսպանական բանակների կողմից [[Կամբրիլս|Կամբրիլսում]] 1640 թվականի դեկտեմբերի 16-ին իրականացված կոտորածը<ref>{{Cite book |last=Hernàndez |first=Xavier |title=Història militar de Catalunya : aproximació didàctica |date=2001–2004 |publisher=Rafael Dalmau |isbn=84-232-0638-6 |edition=1st |location=Barcelona |pages=268 |language=ca |oclc=49894760}}</ref>, որը նման էր [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդների]] Հանրապետության դեմ պատերազմներում կիրառված մեթոդներին, համոզեց կատալոնական ղեկավարությանը, որ Իսպանիայի թագավորից ոչ ներում, ոչ էլ բանակցային լուծում ակնկալել հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով նրանք սկսեցին ավելի վճռականորեն շարժվել դեպի Ֆրանսիայի աջակցությունը և անկախության գաղափարը։ Բանակցությունների արդյունքում 1641 թվականի հունվարի 16-ին Պաու Կլարիսը Ժունտա դե Բրասոսի առջև ներկայացրեց առաջարկ, ըստ որի Ֆրանսիայի թագավորը համաձայն էր իր պաշտպանության տակ վերցնել Կատալոնիայի Իշխանությունը, եթե Կատալոնիան փոխեր իր կառավարման ձևը և դառնար հանրապետություն։ 1641 թվականի հունվարի 16-ին Ժունտա դե Բրասոսը ընդունեց Ֆրանսիայի պաշտպանության ներքո գտնվող Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=488}}</ref>։ Սակայն մեկ շաբաթ անց, Բարսելոնայի մերձակայքում գտնվող [[Մարտորելի ճակատամարտ|Մարտորելի ճակատամարտում]] կատալոնական բանակի պարտությունից հետո, Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը կարողացավ համոզել կատալոնական իշխանություններին, որ իրենց անհրաժեշտ ռազմական օգնությունը հնարավոր է ստանալ միայն այն դեպքում, եթե նրանք ճանաչեն Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ին որպես իրենց ինքնիշխան ղեկավար։ Այդ պատճառով 1641 թվականի հունվարի 23-ին Պաու Կլարիսը դիմեց Լյուդովիկոս XIII-ին և ճանաչեց նրան որպես Բարսելոնայի կոմս (Լյուդովիկոս I անունով)։ Այս քայլով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ ընդգրկելու գործընթացը։ [[File:Blaeu 1641.png|thumb|**«Եվրոպայի քարտեզը՝ Կատալոնիայի Հանրապետությամբ (մոտ 1641 թ.)․ հեղինակ՝ [[Վիլեմ Բլաու]]]]Սակայն մինչև Ֆրանսիայի թագավորը կհամաձայնվեր երդվել Կատալոնիայի սահմանադրություններին, անցավ գրեթե մեկ ամբողջ տարի։ Այդ ընթացքում Կատալոնիան շարունակում էր կառավարվել առանց որևէ միապետից կախված լինելու, այսինքն՝ պահպանվում էր հանրապետական կարգը, որտեղ իրական իշխանությունը մնում էր Ժունտա դե Բրասոսի և Ժեներալիտատի ձեռքում։1641 թվականի հունվարի 26-ին, [[Մոնժուիկի ճակատամարտ|Մոնժուիկի ճակատամարտում]], որը տեղի ունեցավ Բարսելոնայի դարպասների մոտ, ֆրանս-կատալոնական ուժերը հաղթանակ տարան։ Արդյունքում [[Ֆիլիպ IV (Իսպանիայի թագավոր)|Ֆիլիպ IV-ի]] բանակը ստիպված եղավ նահանջել<ref>{{Cite book |last1=Elliott |first1=John H. |title=El conde duque de Olivares. El político en una época de decadencia |date=1990 |publisher=Crítica |location=Barcelona |page=588}}</ref>։Մոտ մեկ ամիս անց մահացավ Պաու Կլարիսը։ Կան ենթադրություններ, որ նա թունավորվել էր իսպանացի գործակալների կողմից։Նրա հաջորդը՝ [[Ժոսեպ Սոլեր|Ժոսեպ Սոլերը,]] նախապատրաստեց Կատալոնիայի և Ֆրանսիայի միջև անձնական միության պաշտոնական համաձայնագիրը։ Այն վավերացվեց [[Պերոնի պայմանագիր|Պերոնի պայմանագրով]] 1641 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։Այնուհետև 1641 թվականի դեկտեմբերի 30-ին [[Բրեզեի մարկիզ|Բրեզեի մարկիզը]], որը Ֆրանսիայի մարշալն էր, Ֆրանսիայի թագավորի անունից երդվեց պահպանել Կատալոնիայի սահմանադրությունները և նշանակվեց Կատալոնիայի առաջին ֆրանսիացի փոխարքան<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=493}}</ref>։ ==== Հետևանքներ ==== Լյուդովիկոս XIV-ը 1643 թվականին, հորից ժառանգաբար, ստացավ Բարսելոնայի կոմսի տիտղոսը (որպես Լյուդովիկոս II)։ Վերջապես, Օլիվարեսի կոմս-դուքսի պաշտոնանկությունը, սովի և ժանտախտի պատճառած ավերածությունները, 1644 թվականին Ֆիլիպ IV-ի կողմից կատալոնական սահմանադրություններն ու հաստատությունները հարգելու պարտավորության ստանձնումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում Ֆրոնդայի հակամարտության բռնկումը հնարավորություն տվեցին Ֆիլիպի բանակին գրավել Բարսելոնան՝ այդպիսով կրկին ներառելով Կատալոնիայի Իշխանությունը Իսպանիայի միապետության կազմում։Այնուհետև ֆրանսիական բանակներն ու հրամանատարները, ինչպես նաև նրանց հավատարիմ կատալոնացիները նահանջեցին դեպի Պիրենեյների հյուսիսային կողմը՝ պահպանելով վերահսկողությունը Ռուսիլիոնի նկատմամբ, միաժամանակ շարունակելով հավակնել ամբողջ Կատալոնիային մինչև 1659 թվականին, երբ Պիրենեյների պայմանագիր-ով Կատալոնիայի Իշխանությունը բաժանվեց Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև<ref>{{Cite book |last=Florensa i Soler |first=Núria |title=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII |date=2004 |publisher=Univ. de Castilla La Mancha |isbn=8484272966}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Մատենագիտություն == *{{Cite book |last=Simon |first=Antoni |title=1640 |publisher=Rafael Dalmau, Editor |year=2019 |isbn=978-84-232-0851-7 |location=Barcelona}} *{{Cite book |last=Serra |first=Eva |title=1640: una revolució política. La implicació de les institucions |publisher=Crítica |year=1991 |location=Barcelona}} * {{Cite book |last=Ferro |first=Víctor |title=El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta |publisher=Ed. Eumo |year=1987 |isbn=84-7602-203-4 |location=Vic}} == Արտաքին հղումներ == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E First Catalan Republic] {{DEFAULTSORT:Catalan Republic (1640-1641)}} 8xmeatwen5w2oyg4z9va4qyw4dba8ua 10806561 10806559 2026-06-30T06:20:02Z Roza Aleksanyan 172698 10806561 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (2017)|'''Կատալոնիայի Հանրապետություն''']] (Catalan: ''República Catalana'', IPA: [rəˈpubːlikə kətəˈlanə])''',''' կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած անկախ պետություն էր, որը գտնվում էր [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի]] հովանավորության ներքո։ Այն սկսեց ձևավորվել 1640 թվականի աշնանից հետո՝ Կատալոնիայի Իշխանության Ժունտա դե Բրասոսի (դասակարգերի ժողովի) կողմից, որի ղեկավարն էր [[Ժեներալիտատ|Ժեներալիտատի]] նախագահ Պաու Կլարիսը, [[Հնձվորների պատերազմ|Հնձվորների պատերազմի]] (1640–1652 թթ.) ընթացքում։ Հանրապետությունը ճանաչվեց նույն հաստատությունների կողմից 1641 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref>։ Քանի որ հակամարտությունը [[Իսպանական միապետություն|Իսպանական միապետության]] հետ սրվում էր, Կատալոնիայի Ժունտա դե Բրասոսը, որը ղեկավարում էր Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը, 1640 թվականի սեպտեմբերից հետո ստանձնեց Կատալոնիայի Իշխանության ինքնիշխանությունն ու փաստացի կառավարումը։ Երբ թագավորական զորքերը մոտեցան [[Բարսելոնա|Բարսելոնային]], 1641 թվականի հունվարի 16-ին ընդունվեց Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը։ Սակայն 1641 թվականի հունվարի 23-ին, ծանր ռազմական իրավիճակի և Ֆրանսիայի ճնշման պատճառով, Ժունտա դե Բրասոսը [[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII-ին]] հռչակեց Բարսելոնայի կոմս։ Դրանով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ մտցնելու գործընթացը, որն ավարտվեց 1641 թվականի դեկտեմբերից հետո։ 1643 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ի մահից հետո նրան հաջորդեց [[Լուի Արև արքա|Լյուդովիկոս XIV-ը]], որը մնաց Բարսելոնայի կոմս մինչև 1652 թվականը։ Այդ թվականին Կատալոնիան կրկին ներառվեց Իսպանական միապետության կազմում։ == Պատմություն == [[File:Pau Claris - La Ilustració Catalana - 1880.jpg|thumb|upright=0.8|left|Պաու Կլարիս ի Կասադեմունտ]]Հնձվորների պատերազմի սկզբում, որը սկսվել էր 1640 թվականին ([[1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա պատերազմ|1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա ավելի լայն պատերազմի]] մի մասը), Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը 1640 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հրավիրեց Ժունտա դե Բրասոսը կամ Գլխավոր Բրասոսը (դասակարգերի ժողով), որը արտակարգ մարմին էր և կազմված էր Կատալոնիայի Կորտեսներում (խորհրդարանում) ներկայացված թագավորության երեք դասերի ներկայացուցիչներից։ Ժողովը նախագահում էր Ժեներալիտատը։ Ժունտայի հրավիրումը պայմանավորված էր իշխանական վակուումով, որը ստեղծվել էր «[[Արյունոտ Կորպուս Քրիստի|Արյունոտ Կորպուս Քրիստիի]]» (Corpus de Sang) դեպքերից հետո՝ 1640 թվականի հունիսի 7-ին Բարսելոնայում։ Այդ ժամանակ մեծաթիվ գյուղացիներ սպանեցին Կատալոնիայի փոխարքային Դալմաու դե Կերալտին և մի շարք թագավորական պաշտոնյաների։ Թագավորի գլխավոր նախարար Օլիվարեսի կոմս-դուքսի արձագանքը եղավ Կատալոնիայի Իշխանության ռազմական գրավման նախապատրաստումը, ապստամբության համար պատասխանատու համարվող անձանց (թե՛ գյուղացիների, թե՛ կատալոնացի քաղաքական գործիչների) պատժումը և այնուհետև Կատալոնիայի Կորտեսների գումարումը [[Մոնբլան]] քաղաքում։ Նրա նպատակն էր ռազմական ճնշման պայմաններում ընդունել իր «[[Զենքերի միություն|Զենքերի միության]]» (Union of Arms) նախագիծը և իրականացնել մի շարք կենտրոնացնող բարեփոխումներ, ինչպես արդեն տեղի էր ունեցել [[Արագոնի թագավորություն|Արագոնի թագավորությունում]] 1592 թվականին։ [[File:Secessió de Catalunya.jpg|thumb|left|Կատալոնիայի այլաբանությունը՝ Ֆրանսիայից պաշտպանություն խնդրելիս]]Ժունտա դե Բրասոսի նիստը մեծ հաջողություն ունեցավ և իր ժամանակի եվրոպական չափանիշներով ներկայացուցչության զգալի առաջընթաց էր<ref>{{harvnb|Ferro|1987|p=339}}</ref>։ Դրան մասնակցում էին նաև այն քաղաքների ներկայացուցիչները, որոնք սովորաբար չէին հրավիրվում Կորտեսներ, ինչպես նաև տարբեր [[Ֆեոդալական քաղաքներ|ֆեոդալական քաղաքների]] ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ժողովը հիմնականում գործում էր անհատական քվեարկության սկզբունքով, այլ ոչ թե ավանդական՝ յուրաքանչյուր դասի մեկ ձայնի համակարգով։ Նոր ժողովը սկսեց իր վրա վերցնել ինքնիշխան իշխանության գործառույթներ և ընդունեց մի շարք հեղափոխական միջոցառումներ։ Դրանց թվում էին՝ * Արդարադատության խորհրդի ստեղծումը, որը փոխարինեց [[Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիայ|Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիային]] (քանի որ թագավորական դատավորները նույնպես սպանվել էին «Corpus de Sang»-ի ժամանակ), * Պաշտպանության խորհրդի ստեղծումը՝ թագավորական ակնկալվող հակահարձակմանը դիմակայելու համար բանակ կազմավորելու նպատակով, * Գանձապետարանի խորհրդի ստեղծումը, որը սկսեց պետական պարտք թողարկել և ազնվականության վրա հատուկ հարկ սահմանել, ինչպես նաև աջակցություն փնտրել Ֆրանսիայից<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=317}}</ref>։ 1640 թվականի օգոստոսի 29-ին Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը նշանակվեց Ֆրանսիայի թագավորի լիազոր ներկայացուցիչը Կատալոնիայում։ Հոկտեմբերի 27-ին նրա հետ վերջապես ձեռք բերվեց համաձայնություն՝ Իսպանիայի թագավորի բանակի դեմ պայքարելու համար մատակարարումներ ստանալու նպատակով։ Այդ բանակը ղեկավարում էր Պեդրո Ֆախարդոն՝ Լոս Վելեսի մարկիզը։ Միևնույն ժամանակ, Բարսելոնայի [[Consell de Cent-ը]] (քաղաքային կառավարությունը), որը ղեկավարում էր հայտնի իրավաբան Ժոան Պերե Ֆոնտանելյան, աջակցեց Ժունտայի որոշումներին և հաստատեց ներկայացուցչության ընդլայնումը՝ խորհրդում ներառելով վեցերորդ խորհրդական, որը ներկայացնում էր արհեստավորներին․ սա պահանջ էր, որը երկար ժամանակ առաջ էր քաշվում։[[File:Péninsule ibérique en 1665.png|thumb|1640 թվականի ճգնաժամի համատեքստում Կատալոնիայի Հանրապետության դիրքը՝ մանուշակագույնով նշված (արևմտյան սահմանը ներկայացված է ոչ ճշգրիտ)]]1640 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոս Վելեսի մարկիզի բանակը հաղթանակ տարավ [[Տառագոնա|Տառագոնայում]] և շարունակեց իր առաջխաղացումը դեպի Բարսելոնա։ Միևնույն ժամանակ, դ’Էսպանանի գլխավորած ֆրանսիական բանակը 1641 թվականի հունվարի սկզբին սկսեց լքել Կատալոնիան և վերադառնալ Ֆրանսիա։ Այս իրավիճակում Ֆրանսիայի հետ բանակցություններն ավելի ակտիվ դարձան։ 1641 թվականի հունվարի 3-ին երեք [[Կատալոնացիներ|կատալոնացիներից]] կազմված պատվիրակությունը հանդիպեց [[Կարդինալ Ռիշելյե|կարդինալ Ռիշելիեին]], որը նրանց խոստացավ պաշտպանություն, եթե Կատալոնիան դառնա անկախ հանրապետություն՝ ինչպես [[Ջենովայի հանրապետություն|Ջենովան։]] Հունվարի 14-ին Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը այցելեց Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսի նստավայրը՝ բանակցությունները շարունակելու նպատակով<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref>։ Իսպանական բանակների կողմից [[Կամբրիլս|Կամբրիլսում]] 1640 թվականի դեկտեմբերի 16-ին իրականացված կոտորածը<ref>{{Cite book |last=Hernàndez |first=Xavier |title=Història militar de Catalunya : aproximació didàctica |date=2001–2004 |publisher=Rafael Dalmau |isbn=84-232-0638-6 |edition=1st |location=Barcelona |pages=268 |language=ca |oclc=49894760}}</ref>, որը նման էր [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդների]] Հանրապետության դեմ պատերազմներում կիրառված մեթոդներին, համոզեց կատալոնական ղեկավարությանը, որ Իսպանիայի թագավորից ոչ ներում, ոչ էլ բանակցային լուծում ակնկալել հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով նրանք սկսեցին ավելի վճռականորեն շարժվել դեպի Ֆրանսիայի աջակցությունը և անկախության գաղափարը։ Բանակցությունների արդյունքում 1641 թվականի հունվարի 16-ին Պաու Կլարիսը Ժունտա դե Բրասոսի առջև ներկայացրեց առաջարկ, ըստ որի Ֆրանսիայի թագավորը համաձայն էր իր պաշտպանության տակ վերցնել Կատալոնիայի Իշխանությունը, եթե Կատալոնիան փոխեր իր կառավարման ձևը և դառնար հանրապետություն։ 1641 թվականի հունվարի 16-ին Ժունտա դե Բրասոսը ընդունեց Ֆրանսիայի պաշտպանության ներքո գտնվող Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=488}}</ref>։ Սակայն մեկ շաբաթ անց, Բարսելոնայի մերձակայքում գտնվող [[Մարտորելի ճակատամարտ|Մարտորելի ճակատամարտում]] կատալոնական բանակի պարտությունից հետո, Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը կարողացավ համոզել կատալոնական իշխանություններին, որ իրենց անհրաժեշտ ռազմական օգնությունը հնարավոր է ստանալ միայն այն դեպքում, եթե նրանք ճանաչեն Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ին որպես իրենց ինքնիշխան ղեկավար։ Այդ պատճառով 1641 թվականի հունվարի 23-ին Պաու Կլարիսը դիմեց Լյուդովիկոս XIII-ին և ճանաչեց նրան որպես Բարսելոնայի կոմս (Լյուդովիկոս I անունով)։ Այս քայլով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ ընդգրկելու գործընթացը։ [[File:Blaeu 1641.png|thumb|**«Եվրոպայի քարտեզը՝ Կատալոնիայի Հանրապետությամբ (մոտ 1641 թ.)․ հեղինակ՝ [[Վիլեմ Բլաու]]]]Սակայն մինչև Ֆրանսիայի թագավորը կհամաձայնվեր երդվել Կատալոնիայի սահմանադրություններին, անցավ գրեթե մեկ ամբողջ տարի։ Այդ ընթացքում Կատալոնիան շարունակում էր կառավարվել առանց որևէ միապետից կախված լինելու, այսինքն՝ պահպանվում էր հանրապետական կարգը, որտեղ իրական իշխանությունը մնում էր Ժունտա դե Բրասոսի և Ժեներալիտատի ձեռքում։1641 թվականի հունվարի 26-ին, [[Մոնժուիկի ճակատամարտ|Մոնժուիկի ճակատամարտում]], որը տեղի ունեցավ Բարսելոնայի դարպասների մոտ, ֆրանս-կատալոնական ուժերը հաղթանակ տարան։ Արդյունքում [[Ֆիլիպ IV (Իսպանիայի թագավոր)|Ֆիլիպ IV-ի]] բանակը ստիպված եղավ նահանջել<ref>{{Cite book |last1=Elliott |first1=John H. |title=El conde duque de Olivares. El político en una época de decadencia |date=1990 |publisher=Crítica |location=Barcelona |page=588}}</ref>։Մոտ մեկ ամիս անց մահացավ Պաու Կլարիսը։ Կան ենթադրություններ, որ նա թունավորվել էր իսպանացի գործակալների կողմից։Նրա հաջորդը՝ Ժոսեպ Սոլերը, նախապատրաստեց Կատալոնիայի և Ֆրանսիայի միջև անձնական միության պաշտոնական համաձայնագիրը։ Այն վավերացվեց [[Պերոնի պայմանագիր|Պերոնի պայմանագրով]] 1641 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։Այնուհետև 1641 թվականի դեկտեմբերի 30-ին [[Բրեզեի մարկիզ|Բրեզեի մարկիզը]], որը Ֆրանսիայի մարշալն էր, Ֆրանսիայի թագավորի անունից երդվեց պահպանել Կատալոնիայի սահմանադրությունները և նշանակվեց Կատալոնիայի առաջին ֆրանսիացի փոխարքան<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=493}}</ref>։ ==== Հետևանքներ ==== Լյուդովիկոս XIV-ը 1643 թվականին, հորից ժառանգաբար, ստացավ Բարսելոնայի կոմսի տիտղոսը (որպես Լյուդովիկոս II)։ Վերջապես, Օլիվարեսի կոմս-դուքսի պաշտոնանկությունը, սովի և ժանտախտի պատճառած ավերածությունները, 1644 թվականին Ֆիլիպ IV-ի կողմից կատալոնական սահմանադրություններն ու հաստատությունները հարգելու պարտավորության ստանձնումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում Ֆրոնդայի հակամարտության բռնկումը հնարավորություն տվեցին Ֆիլիպի բանակին գրավել Բարսելոնան՝ այդպիսով կրկին ներառելով Կատալոնիայի Իշխանությունը Իսպանիայի միապետության կազմում։Այնուհետև ֆրանսիական բանակներն ու հրամանատարները, ինչպես նաև նրանց հավատարիմ կատալոնացիները նահանջեցին դեպի Պիրենեյների հյուսիսային կողմը՝ պահպանելով վերահսկողությունը Ռուսիլիոնի նկատմամբ, միաժամանակ շարունակելով հավակնել ամբողջ Կատալոնիային մինչև 1659 թվականին, երբ Պիրենեյների պայմանագիր-ով Կատալոնիայի Իշխանությունը բաժանվեց Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև<ref>{{Cite book |last=Florensa i Soler |first=Núria |title=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII |date=2004 |publisher=Univ. de Castilla La Mancha |isbn=8484272966}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Մատենագիտություն == *{{Cite book |last=Simon |first=Antoni |title=1640 |publisher=Rafael Dalmau, Editor |year=2019 |isbn=978-84-232-0851-7 |location=Barcelona}} *{{Cite book |last=Serra |first=Eva |title=1640: una revolució política. La implicació de les institucions |publisher=Crítica |year=1991 |location=Barcelona}} * {{Cite book |last=Ferro |first=Víctor |title=El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta |publisher=Ed. Eumo |year=1987 |isbn=84-7602-203-4 |location=Vic}} == Արտաքին հղումներ == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E First Catalan Republic] {{DEFAULTSORT:Catalan Republic (1640-1641)}} f8kd6raaw4c79c6iutf9z3q85qxuinc 10806562 10806561 2026-06-30T06:21:35Z Roza Aleksanyan 172698 10806562 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (2017)|'''Կատալոնիայի Հանրապետություն''']] (Catalan: ''República Catalana'', IPA: [rəˈpubːlikə kətəˈlanə])''',''' կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած անկախ պետություն էր, որը գտնվում էր [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի]] հովանավորության ներքո։ Այն սկսեց ձևավորվել 1640 թվականի աշնանից հետո՝ Կատալոնիայի Իշխանության Ժունտա դե Բրասոսի (դասակարգերի ժողովի) կողմից, որի ղեկավարն էր [[Ժեներալիտատ|Ժեներալիտատի]] նախագահ Պաու Կլարիսը, [[Հնձվորների պատերազմ|Հնձվորների պատերազմի]] (1640–1652 թթ.) ընթացքում։ Հանրապետությունը ճանաչվեց նույն հաստատությունների կողմից 1641 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref>։ Քանի որ հակամարտությունը [[Իսպանական միապետություն|Իսպանական միապետության]] հետ սրվում էր, Կատալոնիայի Ժունտա դե Բրասոսը, որը ղեկավարում էր Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը, 1640 թվականի սեպտեմբերից հետո ստանձնեց Կատալոնիայի Իշխանության ինքնիշխանությունն ու փաստացի կառավարումը։ Երբ թագավորական զորքերը մոտեցան [[Բարսելոնա|Բարսելոնային]], 1641 թվականի հունվարի 16-ին ընդունվեց Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը։ Սակայն 1641 թվականի հունվարի 23-ին, ծանր ռազմական իրավիճակի և Ֆրանսիայի ճնշման պատճառով, Ժունտա դե Բրասոսը [[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII-ին]] հռչակեց Բարսելոնայի կոմս։ Դրանով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ մտցնելու գործընթացը, որն ավարտվեց 1641 թվականի դեկտեմբերից հետո։ 1643 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ի մահից հետո նրան հաջորդեց [[Լուի Արև արքա|Լյուդովիկոս XIV-ը]], որը մնաց Բարսելոնայի կոմս մինչև 1652 թվականը։ Այդ թվականին Կատալոնիան կրկին ներառվեց Իսպանական միապետության կազմում։ == Պատմություն == [[File:Pau Claris - La Ilustració Catalana - 1880.jpg|thumb|upright=0.8|left|Պաու Կլարիս ի Կասադեմունտ]]Հնձվորների պատերազմի սկզբում, որը սկսվել էր 1640 թվականին ([[1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա պատերազմ|1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա ավելի լայն պատերազմի]] մի մասը), Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը 1640 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հրավիրեց Ժունտա դե Բրասոսը կամ Գլխավոր Բրասոսը (դասակարգերի ժողով), որը արտակարգ մարմին էր և կազմված էր Կատալոնիայի Կորտեսներում (խորհրդարանում) ներկայացված թագավորության երեք դասերի ներկայացուցիչներից։ Ժողովը նախագահում էր Ժեներալիտատը։ Ժունտայի հրավիրումը պայմանավորված էր իշխանական վակուումով, որը ստեղծվել էր «[[Արյունոտ Կորպուս Քրիստի|Արյունոտ Կորպուս Քրիստիի]]» (Corpus de Sang) դեպքերից հետո՝ 1640 թվականի հունիսի 7-ին Բարսելոնայում։ Այդ ժամանակ մեծաթիվ գյուղացիներ սպանեցին Կատալոնիայի փոխարքային Դալմաու դե Կերալտին և մի շարք թագավորական պաշտոնյաների։ Թագավորի գլխավոր նախարար Օլիվարեսի կոմս-դուքսի արձագանքը եղավ Կատալոնիայի Իշխանության ռազմական գրավման նախապատրաստումը, ապստամբության համար պատասխանատու համարվող անձանց (թե՛ գյուղացիների, թե՛ կատալոնացի քաղաքական գործիչների) պատժումը և այնուհետև Կատալոնիայի Կորտեսների գումարումը [[Մոնբլան]] քաղաքում։ Նրա նպատակն էր ռազմական ճնշման պայմաններում ընդունել իր «[[Զենքերի միություն|Զենքերի միության]]» (Union of Arms) նախագիծը և իրականացնել մի շարք կենտրոնացնող բարեփոխումներ, ինչպես արդեն տեղի էր ունեցել [[Արագոնի թագավորություն|Արագոնի թագավորությունում]] 1592 թվականին։ [[File:Secessió de Catalunya.jpg|thumb|left|Կատալոնիայի այլաբանությունը՝ Ֆրանսիայից պաշտպանություն խնդրելիս]]Ժունտա դե Բրասոսի նիստը մեծ հաջողություն ունեցավ և իր ժամանակի եվրոպական չափանիշներով ներկայացուցչության զգալի առաջընթաց էր<ref>{{harvnb|Ferro|1987|p=339}}</ref>։ Դրան մասնակցում էին նաև այն քաղաքների ներկայացուցիչները, որոնք սովորաբար չէին հրավիրվում Կորտեսներ, ինչպես նաև տարբեր [[Ֆեոդալական քաղաքներ|ֆեոդալական քաղաքների]] ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ժողովը հիմնականում գործում էր անհատական քվեարկության սկզբունքով, այլ ոչ թե ավանդական՝ յուրաքանչյուր դասի մեկ ձայնի համակարգով։ Նոր ժողովը սկսեց իր վրա վերցնել ինքնիշխան իշխանության գործառույթներ և ընդունեց մի շարք հեղափոխական միջոցառումներ։ Դրանց թվում էին՝ * Արդարադատության խորհրդի ստեղծումը, որը փոխարինեց [[Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիա|Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիային]] (քանի որ թագավորական դատավորները նույնպես սպանվել էին «Corpus de Sang»-ի ժամանակ), * Պաշտպանության խորհրդի ստեղծումը՝ թագավորական ակնկալվող հակահարձակմանը դիմակայելու համար բանակ կազմավորելու նպատակով, * Գանձապետարանի խորհրդի ստեղծումը, որը սկսեց պետական պարտք թողարկել և ազնվականության վրա հատուկ հարկ սահմանել, ինչպես նաև աջակցություն փնտրել Ֆրանսիայից<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=317}}</ref>։ 1640 թվականի օգոստոսի 29-ին Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը նշանակվեց Ֆրանսիայի թագավորի լիազոր ներկայացուցիչը Կատալոնիայում։ Հոկտեմբերի 27-ին նրա հետ վերջապես ձեռք բերվեց համաձայնություն՝ Իսպանիայի թագավորի բանակի դեմ պայքարելու համար մատակարարումներ ստանալու նպատակով։ Այդ բանակը ղեկավարում էր Պեդրո Ֆախարդոն՝ Լոս Վելեսի մարկիզը։ Միևնույն ժամանակ, Բարսելոնայի [[Consell de Cent-ը]] (քաղաքային կառավարությունը), որը ղեկավարում էր հայտնի իրավաբան Ժոան Պերե Ֆոնտանելյան, աջակցեց Ժունտայի որոշումներին և հաստատեց ներկայացուցչության ընդլայնումը՝ խորհրդում ներառելով վեցերորդ խորհրդական, որը ներկայացնում էր արհեստավորներին․ սա պահանջ էր, որը երկար ժամանակ առաջ էր քաշվում։[[File:Péninsule ibérique en 1665.png|thumb|1640 թվականի ճգնաժամի համատեքստում Կատալոնիայի Հանրապետության դիրքը՝ մանուշակագույնով նշված (արևմտյան սահմանը ներկայացված է ոչ ճշգրիտ)]]1640 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոս Վելեսի մարկիզի բանակը հաղթանակ տարավ [[Տառագոնա|Տառագոնայում]] և շարունակեց իր առաջխաղացումը դեպի Բարսելոնա։ Միևնույն ժամանակ, դ’Էսպանանի գլխավորած ֆրանսիական բանակը 1641 թվականի հունվարի սկզբին սկսեց լքել Կատալոնիան և վերադառնալ Ֆրանսիա։ Այս իրավիճակում Ֆրանսիայի հետ բանակցություններն ավելի ակտիվ դարձան։ 1641 թվականի հունվարի 3-ին երեք [[Կատալոնացիներ|կատալոնացիներից]] կազմված պատվիրակությունը հանդիպեց [[Կարդինալ Ռիշելյե|կարդինալ Ռիշելիեին]], որը նրանց խոստացավ պաշտպանություն, եթե Կատալոնիան դառնա անկախ հանրապետություն՝ ինչպես [[Ջենովայի հանրապետություն|Ջենովան։]] Հունվարի 14-ին Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը այցելեց Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսի նստավայրը՝ բանակցությունները շարունակելու նպատակով<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref>։ Իսպանական բանակների կողմից [[Կամբրիլս|Կամբրիլսում]] 1640 թվականի դեկտեմբերի 16-ին իրականացված կոտորածը<ref>{{Cite book |last=Hernàndez |first=Xavier |title=Història militar de Catalunya : aproximació didàctica |date=2001–2004 |publisher=Rafael Dalmau |isbn=84-232-0638-6 |edition=1st |location=Barcelona |pages=268 |language=ca |oclc=49894760}}</ref>, որը նման էր [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդների]] Հանրապետության դեմ պատերազմներում կիրառված մեթոդներին, համոզեց կատալոնական ղեկավարությանը, որ Իսպանիայի թագավորից ոչ ներում, ոչ էլ բանակցային լուծում ակնկալել հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով նրանք սկսեցին ավելի վճռականորեն շարժվել դեպի Ֆրանսիայի աջակցությունը և անկախության գաղափարը։ Բանակցությունների արդյունքում 1641 թվականի հունվարի 16-ին Պաու Կլարիսը Ժունտա դե Բրասոսի առջև ներկայացրեց առաջարկ, ըստ որի Ֆրանսիայի թագավորը համաձայն էր իր պաշտպանության տակ վերցնել Կատալոնիայի Իշխանությունը, եթե Կատալոնիան փոխեր իր կառավարման ձևը և դառնար հանրապետություն։ 1641 թվականի հունվարի 16-ին Ժունտա դե Բրասոսը ընդունեց Ֆրանսիայի պաշտպանության ներքո գտնվող Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=488}}</ref>։ Սակայն մեկ շաբաթ անց, Բարսելոնայի մերձակայքում գտնվող [[Մարտորելի ճակատամարտ|Մարտորելի ճակատամարտում]] կատալոնական բանակի պարտությունից հետո, Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը կարողացավ համոզել կատալոնական իշխանություններին, որ իրենց անհրաժեշտ ռազմական օգնությունը հնարավոր է ստանալ միայն այն դեպքում, եթե նրանք ճանաչեն Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ին որպես իրենց ինքնիշխան ղեկավար։ Այդ պատճառով 1641 թվականի հունվարի 23-ին Պաու Կլարիսը դիմեց Լյուդովիկոս XIII-ին և ճանաչեց նրան որպես Բարսելոնայի կոմս (Լյուդովիկոս I անունով)։ Այս քայլով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ ընդգրկելու գործընթացը։ [[File:Blaeu 1641.png|thumb|**«Եվրոպայի քարտեզը՝ Կատալոնիայի Հանրապետությամբ (մոտ 1641 թ.)․ հեղինակ՝ [[Վիլեմ Բլաու]]]]Սակայն մինչև Ֆրանսիայի թագավորը կհամաձայնվեր երդվել Կատալոնիայի սահմանադրություններին, անցավ գրեթե մեկ ամբողջ տարի։ Այդ ընթացքում Կատալոնիան շարունակում էր կառավարվել առանց որևէ միապետից կախված լինելու, այսինքն՝ պահպանվում էր հանրապետական կարգը, որտեղ իրական իշխանությունը մնում էր Ժունտա դե Բրասոսի և Ժեներալիտատի ձեռքում։1641 թվականի հունվարի 26-ին, [[Մոնժուիկի ճակատամարտ|Մոնժուիկի ճակատամարտում]], որը տեղի ունեցավ Բարսելոնայի դարպասների մոտ, ֆրանս-կատալոնական ուժերը հաղթանակ տարան։ Արդյունքում [[Ֆիլիպ IV (Իսպանիայի թագավոր)|Ֆիլիպ IV-ի]] բանակը ստիպված եղավ նահանջել<ref>{{Cite book |last1=Elliott |first1=John H. |title=El conde duque de Olivares. El político en una época de decadencia |date=1990 |publisher=Crítica |location=Barcelona |page=588}}</ref>։Մոտ մեկ ամիս անց մահացավ Պաու Կլարիսը։ Կան ենթադրություններ, որ նա թունավորվել էր իսպանացի գործակալների կողմից։Նրա հաջորդը՝ Ժոսեպ Սոլերը, նախապատրաստեց Կատալոնիայի և Ֆրանսիայի միջև անձնական միության պաշտոնական համաձայնագիրը։ Այն վավերացվեց [[Պերոնի պայմանագիր|Պերոնի պայմանագրով]] 1641 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։Այնուհետև 1641 թվականի դեկտեմբերի 30-ին [[Բրեզեի մարկիզ|Բրեզեի մարկիզը]], որը Ֆրանսիայի մարշալն էր, Ֆրանսիայի թագավորի անունից երդվեց պահպանել Կատալոնիայի սահմանադրությունները և նշանակվեց Կատալոնիայի առաջին ֆրանսիացի փոխարքան<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=493}}</ref>։ ==== Հետևանքներ ==== Լյուդովիկոս XIV-ը 1643 թվականին, հորից ժառանգաբար, ստացավ Բարսելոնայի կոմսի տիտղոսը (որպես Լյուդովիկոս II)։ Վերջապես, Օլիվարեսի կոմս-դուքսի պաշտոնանկությունը, սովի և ժանտախտի պատճառած ավերածությունները, 1644 թվականին Ֆիլիպ IV-ի կողմից կատալոնական սահմանադրություններն ու հաստատությունները հարգելու պարտավորության ստանձնումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում Ֆրոնդայի հակամարտության բռնկումը հնարավորություն տվեցին Ֆիլիպի բանակին գրավել Բարսելոնան՝ այդպիսով կրկին ներառելով Կատալոնիայի Իշխանությունը Իսպանիայի միապետության կազմում։Այնուհետև ֆրանսիական բանակներն ու հրամանատարները, ինչպես նաև նրանց հավատարիմ կատալոնացիները նահանջեցին դեպի Պիրենեյների հյուսիսային կողմը՝ պահպանելով վերահսկողությունը Ռուսիլիոնի նկատմամբ, միաժամանակ շարունակելով հավակնել ամբողջ Կատալոնիային մինչև 1659 թվականին, երբ Պիրենեյների պայմանագիր-ով Կատալոնիայի Իշխանությունը բաժանվեց Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև<ref>{{Cite book |last=Florensa i Soler |first=Núria |title=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII |date=2004 |publisher=Univ. de Castilla La Mancha |isbn=8484272966}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Մատենագիտություն == *{{Cite book |last=Simon |first=Antoni |title=1640 |publisher=Rafael Dalmau, Editor |year=2019 |isbn=978-84-232-0851-7 |location=Barcelona}} *{{Cite book |last=Serra |first=Eva |title=1640: una revolució política. La implicació de les institucions |publisher=Crítica |year=1991 |location=Barcelona}} * {{Cite book |last=Ferro |first=Víctor |title=El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta |publisher=Ed. Eumo |year=1987 |isbn=84-7602-203-4 |location=Vic}} == Արտաքին հղումներ == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E First Catalan Republic] {{DEFAULTSORT:Catalan Republic (1640-1641)}} dfsnuxtm1ub6hr8kkyggmf4nmm8431z 10806580 10806562 2026-06-30T07:02:40Z Roza Aleksanyan 172698 10806580 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (2017)|'''Կատալոնիայի Հանրապետություն''']] (Catalan: ''República Catalana'', IPA: [rəˈpubːlikə kətəˈlanə])''',''' կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած անկախ պետություն էր, որը գտնվում էր [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի]] հովանավորության ներքո։ Այն սկսեց ձևավորվել 1640 թվականի աշնանից հետո՝ Կատալոնիայի Իշխանության Ժունտա դե Բրասոսի (դասակարգերի ժողովի) կողմից, որի ղեկավարն էր [[Ժեներալիտատ|Ժեներալիտատի]] նախագահ Պաու Կլարիսը, [[Հնձվորների պատերազմ|Հնձվորների պատերազմի]] (1640–1652 թթ.) ընթացքում։ Հանրապետությունը ճանաչվեց նույն հաստատությունների կողմից 1641 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref>։ Քանի որ հակամարտությունը [[Իսպանական միապետություն|Իսպանական միապետության]] հետ սրվում էր, Կատալոնիայի Ժունտա դե Բրասոսը, որը ղեկավարում էր Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը, 1640 թվականի սեպտեմբերից հետո ստանձնեց Կատալոնիայի Իշխանության ինքնիշխանությունն ու փաստացի կառավարումը։ Երբ թագավորական զորքերը մոտեցան [[Բարսելոնա|Բարսելոնային]], 1641 թվականի հունվարի 16-ին ընդունվեց Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը։ Սակայն 1641 թվականի հունվարի 23-ին, ծանր ռազմական իրավիճակի և Ֆրանսիայի ճնշման պատճառով, Ժունտա դե Բրասոսը [[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII-ին]] հռչակեց Բարսելոնայի կոմս։ Դրանով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ մտցնելու գործընթացը, որն ավարտվեց 1641 թվականի դեկտեմբերից հետո։ 1643 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ի մահից հետո նրան հաջորդեց [[Լուի Արև արքա|Լյուդովիկոս XIV-ը]], որը մնաց Բարսելոնայի կոմս մինչև 1652 թվականը։ Այդ թվականին Կատալոնիան կրկին ներառվեց Իսպանական միապետության կազմում։ == Պատմություն == [[File:Pau Claris - La Ilustració Catalana - 1880.jpg|thumb|upright=0.8|left|Պաու Կլարիս ի Կասադեմունտ]]Հնձվորների պատերազմի սկզբում, որը սկսվել էր 1640 թվականին ([[1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա պատերազմ|1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա ավելի լայն պատերազմի]] մի մասը), Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը 1640 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հրավիրեց Ժունտա դե Բրասոսը կամ Գլխավոր Բրասոսը (դասակարգերի ժողով), որը արտակարգ մարմին էր և կազմված էր Կատալոնիայի Կորտեսներում (խորհրդարանում) ներկայացված թագավորության երեք դասերի ներկայացուցիչներից։ Ժողովը նախագահում էր Ժեներալիտատը։ Ժունտայի հրավիրումը պայմանավորված էր իշխանական վակուումով, որը ստեղծվել էր «[[Արյունոտ Կորպուս Քրիստի|Արյունոտ Կորպուս Քրիստիի]]» (Corpus de Sang) դեպքերից հետո՝ 1640 թվականի հունիսի 7-ին Բարսելոնայում։ Այդ ժամանակ մեծաթիվ գյուղացիներ սպանեցին Կատալոնիայի փոխարքային Դալմաու դե Կերալտին և մի շարք թագավորական պաշտոնյաների։ Թագավորի գլխավոր նախարար Օլիվարեսի կոմս-դուքսի արձագանքը եղավ Կատալոնիայի Իշխանության ռազմական գրավման նախապատրաստումը, ապստամբության համար պատասխանատու համարվող անձանց (թե՛ գյուղացիների, թե՛ կատալոնացի քաղաքական գործիչների) պատժումը և այնուհետև Կատալոնիայի Կորտեսների գումարումը [[Մոնբլան]] քաղաքում։ Նրա նպատակն էր ռազմական ճնշման պայմաններում ընդունել իր «[[Զենքերի միություն|Զենքերի միության]]» (Union of Arms) նախագիծը և իրականացնել մի շարք կենտրոնացնող բարեփոխումներ, ինչպես արդեն տեղի էր ունեցել [[Արագոնի թագավորություն|Արագոնի թագավորությունում]] 1592 թվականին։ [[File:Secessió de Catalunya.jpg|thumb|left|Կատալոնիայի այլաբանությունը՝ Ֆրանսիայից պաշտպանություն խնդրելիս]]Ժունտա դե Բրասոսի նիստը մեծ հաջողություն ունեցավ և իր ժամանակի եվրոպական չափանիշներով ներկայացուցչության զգալի առաջընթաց էր<ref>{{harvnb|Ferro|1987|p=339}}</ref>։ Դրան մասնակցում էին նաև այն քաղաքների ներկայացուցիչները, որոնք սովորաբար չէին հրավիրվում Կորտեսներ, ինչպես նաև տարբեր [[Ֆեոդալական քաղաքներ|ֆեոդալական քաղաքների]] ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ժողովը հիմնականում գործում էր անհատական քվեարկության սկզբունքով, այլ ոչ թե ավանդական՝ յուրաքանչյուր դասի մեկ ձայնի համակարգով։ Նոր ժողովը սկսեց իր վրա վերցնել ինքնիշխան իշխանության գործառույթներ և ընդունեց մի շարք հեղափոխական միջոցառումներ։ Դրանց թվում էին՝ * Արդարադատության խորհրդի ստեղծումը, որը փոխարինեց [[Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիա|Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիային]] (քանի որ թագավորական դատավորները նույնպես սպանվել էին «Corpus de Sang»-ի ժամանակ), * Պաշտպանության խորհրդի ստեղծումը՝ թագավորական ակնկալվող հակահարձակմանը դիմակայելու համար բանակ կազմավորելու նպատակով, * Գանձապետարանի խորհրդի ստեղծումը, որը սկսեց պետական պարտք թողարկել և ազնվականության վրա հատուկ հարկ սահմանել, ինչպես նաև աջակցություն փնտրել Ֆրանսիայից<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=317}}</ref>։ 1640 թվականի օգոստոսի 29-ին Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը նշանակվեց Ֆրանսիայի թագավորի լիազոր ներկայացուցիչը Կատալոնիայում։ Հոկտեմբերի 27-ին նրա հետ վերջապես ձեռք բերվեց համաձայնություն՝ Իսպանիայի թագավորի բանակի դեմ պայքարելու համար մատակարարումներ ստանալու նպատակով։ Այդ բանակը ղեկավարում էր Պեդրո Ֆախարդոն՝ Լոս Վելեսի մարկիզը։ Միևնույն ժամանակ, Բարսելոնայի [[Consell de Cent-ը]] (քաղաքային կառավարությունը), որը ղեկավարում էր հայտնի իրավաբան Ժոան Պերե Ֆոնտանելյան, աջակցեց Ժունտայի որոշումներին և հաստատեց ներկայացուցչության ընդլայնումը՝ խորհրդում ներառելով վեցերորդ խորհրդական, որը ներկայացնում էր արհեստավորներին․ սա պահանջ էր, որը երկար ժամանակ առաջ էր քաշվում։[[File:Péninsule ibérique en 1665.png|thumb|1640 թվականի ճգնաժամի համատեքստում Կատալոնիայի Հանրապետության դիրքը՝ մանուշակագույնով նշված (արևմտյան սահմանը ներկայացված է ոչ ճշգրիտ)]]1640 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոս Վելեսի մարկիզի բանակը հաղթանակ տարավ [[Տառագոնա|Տառագոնայում]] և շարունակեց իր առաջխաղացումը դեպի Բարսելոնա։ Միևնույն ժամանակ, դ’Էսպանանի գլխավորած ֆրանսիական բանակը 1641 թվականի հունվարի սկզբին սկսեց լքել Կատալոնիան և վերադառնալ Ֆրանսիա։ Այս իրավիճակում Ֆրանսիայի հետ բանակցություններն ավելի ակտիվ դարձան։ 1641 թվականի հունվարի 3-ին երեք [[Կատալոնացիներ|կատալոնացիներից]] կազմված պատվիրակությունը հանդիպեց [[Կարդինալ Ռիշելյե|կարդինալ Ռիշելիեին]], որը նրանց խոստացավ պաշտպանություն, եթե Կատալոնիան դառնա անկախ հանրապետություն՝ ինչպես [[Ջենովայի հանրապետություն|Ջենովան։]] Հունվարի 14-ին Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը այցելեց Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսի նստավայրը՝ բանակցությունները շարունակելու նպատակով<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref>։ Իսպանական բանակների կողմից [[Կամբրիլս|Կամբրիլսում]] 1640 թվականի դեկտեմբերի 16-ին իրականացված կոտորածը<ref>{{Cite book |last=Hernàndez |first=Xavier |title=Història militar de Catalunya : aproximació didàctica |date=2001–2004 |publisher=Rafael Dalmau |isbn=84-232-0638-6 |edition=1st |location=Barcelona |pages=268 |language=ca |oclc=49894760}}</ref>, որը նման էր [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդների]] Հանրապետության դեմ պատերազմներում կիրառված մեթոդներին, համոզեց կատալոնական ղեկավարությանը, որ Իսպանիայի թագավորից ոչ ներում, ոչ էլ բանակցային լուծում ակնկալել հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով նրանք սկսեցին ավելի վճռականորեն շարժվել դեպի Ֆրանսիայի աջակցությունը և անկախության գաղափարը։ Բանակցությունների արդյունքում 1641 թվականի հունվարի 16-ին Պաու Կլարիսը Ժունտա դե Բրասոսի առջև ներկայացրեց առաջարկ, ըստ որի Ֆրանսիայի թագավորը համաձայն էր իր պաշտպանության տակ վերցնել Կատալոնիայի Իշխանությունը, եթե Կատալոնիան փոխեր իր կառավարման ձևը և դառնար հանրապետություն։ 1641 թվականի հունվարի 16-ին Ժունտա դե Բրասոսը ընդունեց Ֆրանսիայի պաշտպանության ներքո գտնվող Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=488}}</ref>։ Սակայն մեկ շաբաթ անց, Բարսելոնայի մերձակայքում գտնվող [[Մարտորելի ճակատամարտ|Մարտորելի ճակատամարտում]] կատալոնական բանակի պարտությունից հետո, Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը կարողացավ համոզել կատալոնական իշխանություններին, որ իրենց անհրաժեշտ ռազմական օգնությունը հնարավոր է ստանալ միայն այն դեպքում, եթե նրանք ճանաչեն Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ին որպես իրենց ինքնիշխան ղեկավար։ Այդ պատճառով 1641 թվականի հունվարի 23-ին Պաու Կլարիսը դիմեց Լյուդովիկոս XIII-ին և ճանաչեց նրան որպես Բարսելոնայի կոմս (Լյուդովիկոս I անունով)։ Այս քայլով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ ընդգրկելու գործընթացը։ [[File:Blaeu 1641.png|thumb|**«Եվրոպայի քարտեզը՝ Կատալոնիայի Հանրապետությամբ (մոտ 1641 թ.)․ հեղինակ՝ [[Վիլեմ Բլաու]]]]Սակայն մինչև Ֆրանսիայի թագավորը կհամաձայնվեր երդվել Կատալոնիայի սահմանադրություններին, անցավ գրեթե մեկ ամբողջ տարի։ Այդ ընթացքում Կատալոնիան շարունակում էր կառավարվել առանց որևէ միապետից կախված լինելու, այսինքն՝ պահպանվում էր հանրապետական կարգը, որտեղ իրական իշխանությունը մնում էր Ժունտա դե Բրասոսի և Ժեներալիտատի ձեռքում։1641 թվականի հունվարի 26-ին, [[Մոնժուիկի ճակատամարտ|Մոնժուիկի ճակատամարտում]], որը տեղի ունեցավ Բարսելոնայի դարպասների մոտ, ֆրանս-կատալոնական ուժերը հաղթանակ տարան։ Արդյունքում [[Ֆիլիպ IV (Իսպանիայի թագավոր)|Ֆիլիպ IV-ի]] բանակը ստիպված եղավ նահանջել<ref>{{Cite book |last1=Elliott |first1=John H. |title=El conde duque de Olivares. El político en una época de decadencia |date=1990 |publisher=Crítica |location=Barcelona |page=588}}</ref>։Մոտ մեկ ամիս անց մահացավ Պաու Կլարիսը։ Կան ենթադրություններ, որ նա թունավորվել էր իսպանացի գործակալների կողմից։Նրա հաջորդը՝ Ժոսեպ Սոլերը, նախապատրաստեց Կատալոնիայի և Ֆրանսիայի միջև անձնական միության պաշտոնական համաձայնագիրը։ Այն վավերացվեց [[Պերոնի պայմանագիր|Պերոնի պայմանագրով]] 1641 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։Այնուհետև 1641 թվականի դեկտեմբերի 30-ին [[Բրեզեի մարկիզ|Բրեզեի մարկիզը]], որը Ֆրանսիայի մարշալն էր, Ֆրանսիայի թագավորի անունից երդվեց պահպանել Կատալոնիայի սահմանադրությունները և նշանակվեց Կատալոնիայի առաջին ֆրանսիացի փոխարքան<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=493}}</ref>։ ==== Հետևանքներ ==== Լյուդովիկոս XIV-ը 1643 թվականին, հորից ժառանգաբար, ստացավ Բարսելոնայի կոմսի տիտղոսը (որպես Լյուդովիկոս II)։ Վերջապես, Օլիվարեսի կոմս-դուքսի պաշտոնանկությունը, սովի և ժանտախտի պատճառած ավերածությունները, 1644 թվականին Ֆիլիպ IV-ի կողմից կատալոնական սահմանադրություններն ու հաստատությունները հարգելու պարտավորության ստանձնումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում Ֆրոնդայի հակամարտության բռնկումը հնարավորություն տվեցին Ֆիլիպի բանակին գրավել Բարսելոնան՝ այդպիսով կրկին ներառելով Կատալոնիայի Իշխանությունը Իսպանիայի միապետության կազմում։Այնուհետև ֆրանսիական բանակներն ու հրամանատարները, ինչպես նաև նրանց հավատարիմ կատալոնացիները նահանջեցին դեպի Պիրենեյների հյուսիսային կողմը՝ պահպանելով վերահսկողությունը Ռուսիլիոնի նկատմամբ, միաժամանակ շարունակելով հավակնել ամբողջ Կատալոնիային մինչև 1659 թվականին, երբ Պիրենեյների պայմանագրով Կատալոնիայի Իշխանությունը բաժանվեց Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև<ref>{{Cite book |last=Florensa i Soler |first=Núria |title=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII |date=2004 |publisher=Univ. de Castilla La Mancha |isbn=8484272966}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Մատենագիտություն == *{{Cite book |last=Simon |first=Antoni |title=1640 |publisher=Rafael Dalmau, Editor |year=2019 |isbn=978-84-232-0851-7 |location=Barcelona}} *{{Cite book |last=Serra |first=Eva |title=1640: una revolució política. La implicació de les institucions |publisher=Crítica |year=1991 |location=Barcelona}} * {{Cite book |last=Ferro |first=Víctor |title=El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta |publisher=Ed. Eumo |year=1987 |isbn=84-7602-203-4 |location=Vic}} == Արտաքին հղումներ == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E First Catalan Republic] {{DEFAULTSORT:Catalan Republic (1640-1641)}} dxq9psc0j652g5mtkljvg0ywiuc6lyo 10806586 10806580 2026-06-30T07:08:10Z Roza Aleksanyan 172698 10806586 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} [[Կատալոնիայի Հանրապետություն (2017)|'''Կատալոնիայի Հանրապետություն''']] (Catalan: ''República Catalana'', IPA: [rəˈpubːlikə kətəˈlanə])''',''' կարճ ժամանակ գոյություն ունեցած անկախ պետություն էր, որը գտնվում էր [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայի]] հովանավորության ներքո։ Այն սկսեց ձևավորվել 1640 թվականի աշնանից հետո՝ Կատալոնիայի Իշխանության Ժունտա դե Բրասոսի (դասակարգերի ժողովի) կողմից, որի ղեկավարն էր [[Ժեներալիտատ|Ժեներալիտատի]] նախագահ Պաու Կլարիսը, [[Հնձվորների պատերազմ|Հնձվորների պատերազմի]] (1640–1652 թթ.) ընթացքում։ Հանրապետությունը ճանաչվեց նույն հաստատությունների կողմից 1641 թվականի հունվարից մինչև դեկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref>։ Քանի որ հակամարտությունը [[Իսպանական միապետություն|Իսպանական միապետության]] հետ սրվում էր, Կատալոնիայի Ժունտա դե Բրասոսը, որը ղեկավարում էր Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը, 1640 թվականի սեպտեմբերից հետո ստանձնեց Կատալոնիայի Իշխանության ինքնիշխանությունն ու փաստացի կառավարումը։ Երբ թագավորական զորքերը մոտեցան [[Բարսելոնա|Բարսելոնային]], 1641 թվականի հունվարի 16-ին ընդունվեց Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը։ Սակայն 1641 թվականի հունվարի 23-ին, ծանր ռազմական իրավիճակի և Ֆրանսիայի ճնշման պատճառով, Ժունտա դե Բրասոսը [[Լյուդովիկոս XIII Արդար|Լյուդովիկոս XIII-ին]] հռչակեց Բարսելոնայի կոմս։ Դրանով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ մտցնելու գործընթացը, որն ավարտվեց 1641 թվականի դեկտեմբերից հետո։ 1643 թվականին Լյուդովիկոս XIII-ի մահից հետո նրան հաջորդեց [[Լուի Արև արքա|Լյուդովիկոս XIV-ը]], որը մնաց Բարսելոնայի կոմս մինչև 1652 թվականը։ Այդ թվականին Կատալոնիան կրկին ներառվեց Իսպանական միապետության կազմում։ == Պատմություն == [[File:Pau Claris - La Ilustració Catalana - 1880.jpg|thumb|upright=0.8|left|Պաու Կլարիս ի Կասադեմունտ]]Հնձվորների պատերազմի սկզբում, որը սկսվել էր 1640 թվականին ([[1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա պատերազմ|1635–1659 թվականների Ֆրանսիա-Իսպանիա ավելի լայն պատերազմի]] մի մասը), Կատալոնիայի Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսը 1640 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հրավիրեց Ժունտա դե Բրասոսը կամ Գլխավոր Բրասոսը (դասակարգերի ժողով), որը արտակարգ մարմին էր և կազմված էր Կատալոնիայի Կորտեսներում (խորհրդարանում) ներկայացված թագավորության երեք դասերի ներկայացուցիչներից։ Ժողովը նախագահում էր Ժեներալիտատը։ Ժունտայի հրավիրումը պայմանավորված էր իշխանական վակուումով, որը ստեղծվել էր «[[Արյունոտ Կորպուս Քրիստի|Արյունոտ Կորպուս Քրիստիի]]» (Corpus de Sang) դեպքերից հետո՝ 1640 թվականի հունիսի 7-ին Բարսելոնայում։ Այդ ժամանակ մեծաթիվ գյուղացիներ սպանեցին Կատալոնիայի փոխարքային Դալմաու դե Կերալտին և մի շարք թագավորական պաշտոնյաների։ Թագավորի գլխավոր նախարար Օլիվարեսի կոմս-դուքսի արձագանքը եղավ Կատալոնիայի Իշխանության ռազմական գրավման նախապատրաստումը, ապստամբության համար պատասխանատու համարվող անձանց (թե՛ գյուղացիների, թե՛ կատալոնացի քաղաքական գործիչների) պատժումը և այնուհետև Կատալոնիայի Կորտեսների գումարումը [[Մոնբլան]] քաղաքում։ Նրա նպատակն էր ռազմական ճնշման պայմաններում ընդունել իր «[[Զենքերի միություն|Զենքերի միության]]» (Union of Arms) նախագիծը և իրականացնել մի շարք կենտրոնացնող բարեփոխումներ, ինչպես արդեն տեղի էր ունեցել [[Արագոնի թագավորություն|Արագոնի թագավորությունում]] 1592 թվականին։ [[File:Secessió de Catalunya.jpg|thumb|left|Կատալոնիայի այլաբանությունը՝ Ֆրանսիայից պաշտպանություն խնդրելիս]]Ժունտա դե Բրասոսի նիստը մեծ հաջողություն ունեցավ և իր ժամանակի եվրոպական չափանիշներով ներկայացուցչության զգալի առաջընթաց էր<ref>{{harvnb|Ferro|1987|p=339}}</ref>։ Դրան մասնակցում էին նաև այն քաղաքների ներկայացուցիչները, որոնք սովորաբար չէին հրավիրվում Կորտեսներ, ինչպես նաև տարբեր [[Ֆեոդալական քաղաքներ|ֆեոդալական քաղաքների]] ներկայացուցիչներ։ Բացի այդ, ժողովը հիմնականում գործում էր անհատական քվեարկության սկզբունքով, այլ ոչ թե ավանդական՝ յուրաքանչյուր դասի մեկ ձայնի համակարգով։ Նոր ժողովը սկսեց իր վրա վերցնել ինքնիշխան իշխանության գործառույթներ և ընդունեց մի շարք հեղափոխական միջոցառումներ։ Դրանց թվում էին՝ * Արդարադատության խորհրդի ստեղծումը, որը փոխարինեց [[Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիա|Կատալոնիայի Թագավորական Աուդիենսիային]] (քանի որ թագավորական դատավորները նույնպես սպանվել էին «Corpus de Sang»-ի ժամանակ), * Պաշտպանության խորհրդի ստեղծումը՝ թագավորական ակնկալվող հակահարձակմանը դիմակայելու համար բանակ կազմավորելու նպատակով, * Գանձապետարանի խորհրդի ստեղծումը, որը սկսեց պետական պարտք թողարկել և ազնվականության վրա հատուկ հարկ սահմանել, ինչպես նաև աջակցություն փնտրել Ֆրանսիայից<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=317}}</ref>։ 1640 թվականի օգոստոսի 29-ին Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը նշանակվեց Ֆրանսիայի թագավորի լիազոր ներկայացուցիչը Կատալոնիայում։ Հոկտեմբերի 27-ին նրա հետ վերջապես ձեռք բերվեց համաձայնություն՝ Իսպանիայի թագավորի բանակի դեմ պայքարելու համար մատակարարումներ ստանալու նպատակով։ Այդ բանակը ղեկավարում էր Պեդրո Ֆախարդոն՝ Լոս Վելեսի մարկիզը։ Միևնույն ժամանակ, Բարսելոնայի [[Consell de Cent|Consell de Cent-ը]] (քաղաքային կառավարությունը), որը ղեկավարում էր հայտնի իրավաբան Ժոան Պերե Ֆոնտանելյան, աջակցեց Ժունտայի որոշումներին և հաստատեց ներկայացուցչության ընդլայնումը՝ խորհրդում ներառելով վեցերորդ խորհրդական, որը ներկայացնում էր արհեստավորներին․ սա պահանջ էր, որը երկար ժամանակ առաջ էր քաշվում։[[File:Péninsule ibérique en 1665.png|thumb|1640 թվականի ճգնաժամի համատեքստում Կատալոնիայի Հանրապետության դիրքը՝ մանուշակագույնով նշված (արևմտյան սահմանը ներկայացված է ոչ ճշգրիտ)]]1640 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Լոս Վելեսի մարկիզի բանակը հաղթանակ տարավ [[Տառագոնա|Տառագոնայում]] և շարունակեց իր առաջխաղացումը դեպի Բարսելոնա։ Միևնույն ժամանակ, դ’Էսպանանի գլխավորած ֆրանսիական բանակը 1641 թվականի հունվարի սկզբին սկսեց լքել Կատալոնիան և վերադառնալ Ֆրանսիա։ Այս իրավիճակում Ֆրանսիայի հետ բանակցություններն ավելի ակտիվ դարձան։ 1641 թվականի հունվարի 3-ին երեք [[Կատալոնացիներ|կատալոնացիներից]] կազմված պատվիրակությունը հանդիպեց [[Կարդինալ Ռիշելյե|կարդինալ Ռիշելիեին]], որը նրանց խոստացավ պաշտպանություն, եթե Կատալոնիան դառնա անկախ հանրապետություն՝ ինչպես [[Ջենովայի հանրապետություն|Ջենովան։]] Հունվարի 14-ին Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը այցելեց Ժեներալիտատի նախագահ Պաու Կլարիսի նստավայրը՝ բանակցությունները շարունակելու նպատակով<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref>։ Իսպանական բանակների կողմից [[Կամբրիլս|Կամբրիլսում]] 1640 թվականի դեկտեմբերի 16-ին իրականացված կոտորածը<ref>{{Cite book |last=Hernàndez |first=Xavier |title=Història militar de Catalunya : aproximació didàctica |date=2001–2004 |publisher=Rafael Dalmau |isbn=84-232-0638-6 |edition=1st |location=Barcelona |pages=268 |language=ca |oclc=49894760}}</ref>, որը նման էր [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդների]] Հանրապետության դեմ պատերազմներում կիրառված մեթոդներին, համոզեց կատալոնական ղեկավարությանը, որ Իսպանիայի թագավորից ոչ ներում, ոչ էլ բանակցային լուծում ակնկալել հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով նրանք սկսեցին ավելի վճռականորեն շարժվել դեպի Ֆրանսիայի աջակցությունը և անկախության գաղափարը։ Բանակցությունների արդյունքում 1641 թվականի հունվարի 16-ին Պաու Կլարիսը Ժունտա դե Բրասոսի առջև ներկայացրեց առաջարկ, ըստ որի Ֆրանսիայի թագավորը համաձայն էր իր պաշտպանության տակ վերցնել Կատալոնիայի Իշխանությունը, եթե Կատալոնիան փոխեր իր կառավարման ձևը և դառնար հանրապետություն։ 1641 թվականի հունվարի 16-ին Ժունտա դե Բրասոսը ընդունեց Ֆրանսիայի պաշտպանության ներքո գտնվող Կատալոնիայի Հանրապետության ստեղծումը<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=488}}</ref>։ Սակայն մեկ շաբաթ անց, Բարսելոնայի մերձակայքում գտնվող [[Մարտորելի ճակատամարտ|Մարտորելի ճակատամարտում]] կատալոնական բանակի պարտությունից հետո, Ֆրանսիայի ներկայացուցիչ Բեռնար դյու Պլեսի-Բեզանսոնը կարողացավ համոզել կատալոնական իշխանություններին, որ իրենց անհրաժեշտ ռազմական օգնությունը հնարավոր է ստանալ միայն այն դեպքում, եթե նրանք ճանաչեն Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս XIII-ին որպես իրենց ինքնիշխան ղեկավար։ Այդ պատճառով 1641 թվականի հունվարի 23-ին Պաու Կլարիսը դիմեց Լյուդովիկոս XIII-ին և ճանաչեց նրան որպես Բարսելոնայի կոմս (Լյուդովիկոս I անունով)։ Այս քայլով սկսվեց Կատալոնիայի Իշխանությունը Ֆրանսիայի Թագավորության հետ անձնական միության մեջ ընդգրկելու գործընթացը։ [[File:Blaeu 1641.png|thumb|**«Եվրոպայի քարտեզը՝ Կատալոնիայի Հանրապետությամբ (մոտ 1641 թ.)․ հեղինակ՝ [[Վիլեմ Բլաու]]]]Սակայն մինչև Ֆրանսիայի թագավորը կհամաձայնվեր երդվել Կատալոնիայի սահմանադրություններին, անցավ գրեթե մեկ ամբողջ տարի։ Այդ ընթացքում Կատալոնիան շարունակում էր կառավարվել առանց որևէ միապետից կախված լինելու, այսինքն՝ պահպանվում էր հանրապետական կարգը, որտեղ իրական իշխանությունը մնում էր Ժունտա դե Բրասոսի և Ժեներալիտատի ձեռքում։1641 թվականի հունվարի 26-ին, [[Մոնժուիկի ճակատամարտ|Մոնժուիկի ճակատամարտում]], որը տեղի ունեցավ Բարսելոնայի դարպասների մոտ, ֆրանս-կատալոնական ուժերը հաղթանակ տարան։ Արդյունքում [[Ֆիլիպ IV (Իսպանիայի թագավոր)|Ֆիլիպ IV-ի]] բանակը ստիպված եղավ նահանջել<ref>{{Cite book |last1=Elliott |first1=John H. |title=El conde duque de Olivares. El político en una época de decadencia |date=1990 |publisher=Crítica |location=Barcelona |page=588}}</ref>։Մոտ մեկ ամիս անց մահացավ Պաու Կլարիսը։ Կան ենթադրություններ, որ նա թունավորվել էր իսպանացի գործակալների կողմից։Նրա հաջորդը՝ Ժոսեպ Սոլերը, նախապատրաստեց Կատալոնիայի և Ֆրանսիայի միջև անձնական միության պաշտոնական համաձայնագիրը։ Այն վավերացվեց [[Պերոնի պայմանագիր|Պերոնի պայմանագրով]] 1641 թվականի սեպտեմբերի 19-ին։Այնուհետև 1641 թվականի դեկտեմբերի 30-ին [[Բրեզեի մարկիզ|Բրեզեի մարկիզը]], որը Ֆրանսիայի մարշալն էր, Ֆրանսիայի թագավորի անունից երդվեց պահպանել Կատալոնիայի սահմանադրությունները և նշանակվեց Կատալոնիայի առաջին ֆրանսիացի փոխարքան<ref>{{harvnb|Simon|2019|p=493}}</ref>։ ==== Հետևանքներ ==== Լյուդովիկոս XIV-ը 1643 թվականին, հորից ժառանգաբար, ստացավ Բարսելոնայի կոմսի տիտղոսը (որպես Լյուդովիկոս II)։ Վերջապես, Օլիվարեսի կոմս-դուքսի պաշտոնանկությունը, սովի և ժանտախտի պատճառած ավերածությունները, 1644 թվականին Ֆիլիպ IV-ի կողմից կատալոնական սահմանադրություններն ու հաստատությունները հարգելու պարտավորության ստանձնումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում Ֆրոնդայի հակամարտության բռնկումը հնարավորություն տվեցին Ֆիլիպի բանակին գրավել Բարսելոնան՝ այդպիսով կրկին ներառելով Կատալոնիայի Իշխանությունը Իսպանիայի միապետության կազմում։Այնուհետև ֆրանսիական բանակներն ու հրամանատարները, ինչպես նաև նրանց հավատարիմ կատալոնացիները նահանջեցին դեպի Պիրենեյների հյուսիսային կողմը՝ պահպանելով վերահսկողությունը Ռուսիլիոնի նկատմամբ, միաժամանակ շարունակելով հավակնել ամբողջ Կատալոնիային մինչև 1659 թվականին, երբ Պիրենեյների պայմանագրով Կատալոնիայի Իշխանությունը բաժանվեց Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև<ref>{{Cite book |last=Florensa i Soler |first=Núria |title=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII |date=2004 |publisher=Univ. de Castilla La Mancha |isbn=8484272966}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Մատենագիտություն == *{{Cite book |last=Simon |first=Antoni |title=1640 |publisher=Rafael Dalmau, Editor |year=2019 |isbn=978-84-232-0851-7 |location=Barcelona}} *{{Cite book |last=Serra |first=Eva |title=1640: una revolució política. La implicació de les institucions |publisher=Crítica |year=1991 |location=Barcelona}} * {{Cite book |last=Ferro |first=Víctor |title=El Dret Públic Català. Les Institucions a Catalunya fins al Decret de Nova Planta |publisher=Ed. Eumo |year=1987 |isbn=84-7602-203-4 |location=Vic}} == Արտաքին հղումներ == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E First Catalan Republic] {{DEFAULTSORT:Catalan Republic (1640-1641)}} [[Կատեգորիա:17-րդ դարի պայմանագրեր]] e2lyge8xl7svvp8bcd6g0bvsw6v71fw 0 1333166 10806585 10804961 2026-06-30T07:07:48Z Artavazd Santrosyan 172703 /* */ 10806585 wikitext text/x-wiki '''Սպառողական էլեկտրոնիկայի կառավարումը (անգլ․՝ Consumer Electronics Control, CEC)''' [[HDMI]]-ի հնարավորություն է, որը նախատեսված է HDMI-ով միացված սարքերը կառավարելու համար<ref>{{Cite web |last=Adler |first=Greg |date=2008 թ․ մարտի 26 |title=The Secret Feature on Your HDTV: HDMI CEC |url=http://www.pcworld.com/article/143777/the_secret_feature_on_your_hdtv_hdmi_cec.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828055802/http://www.pcworld.com/article/143777/the_secret_feature_on_your_hdtv_hdmi_cec.html |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 28 |access-date=2016 թ․ ապրիլի 22 |work=TechHive}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ganesh |first=T.S. |date=2012 թ․ հունվարի 24 |title=Pulse-Eight USB CEC Adapter Review |url=http://www.anandtech.com/show/5463/pulseeight-usb-cec-adapter-review |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128040827/http://www.anandtech.com/show/5463/pulseeight-usb-cec-adapter-review |archive-date=2012 թ․ հունվարի 28 |website=[[AnandTech]]}}</ref>՝ օգտագործելով միայն մեկ հեռակառավարման վահանակ։ CEC-ն աջակցող առանձին սարքերը կարող են միմյանց ուղարկել հրամաններ և կառավարել ՝ առանց օգտատիրոջ միջամտության, մինչև 15 սարքի համար{{r|HDMI1.3a|p=§CEC-3.1}}։ Օրինակ՝ հեռուստացույցի հեռակառավարման վահանակով կարելի է կառավարել նաև [[Թվային տեսաձայնագրիչ|թվային տեսաձայնագրիչը]] և Blu-ray նվագարկիչը։ Այն միալար երկկողմանի սերիական հաղորդակցման շինա է, որը հիմնված է CENELEC ստանդարտի '''[[AV.link]]''' արձանագրության վրա՝ հեռակառավարման գործառույթներ իրականացնելու համար<ref>{{Cite tech report |url=http://www.quantumdata.com/pdf/CEC_White_Paper.pdf |title=Designing CEC into your next HDMI Product |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 18 |publisher=Quantum Data |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304040443/https://www.quantumdata.com/pdf/CEC_White_Paper.pdf |archive-date=2012-03-04 |type=white paper}}</ref>։ HDMI-ում CEC-ի լարային միացումը պարտադիր է, սակայն CEC-ի ներդրումը տվյալ արտադրանքում կամընտիր է<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ նոյեմբերի 1 |title=The USB-CEC Adapter is a look into the Future |url=https://kodi.tv/article/usb-cec-adapter-look-future |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 20 |publisher=xbmc}}</ref>: Այն սահմանվել է '''[[HDMI Specification 1.0]]'''-ում և հետագայում թարմացվել HDMI 1.2''',''' HDMI 1.2a և HDMI 1.3a տարբերակներում (որոնք CEC շինային ավելացրել են ժամանակաչափի և ձայնի կառավարման հրամաններ){{r|HDMI1.3a|p=§§CEC-1.2,CEC-1.3,CEC-3.1,CEC-5}}։ Գոյություն ունեն նաև '''[[USB Type-C|USB-to-CEC]]''' ադապտերներ, որոնք թույլ են տալիս համակարգչին կառավարել CEC-ն աջակցող սարքերը<ref name="HDMI1.3a">{{Cite book |url=http://www.microprocessor.org/HDMISpecification13a.pdf#page=173 |title=High-Definition Multimedia Interface Specification 1.3a |date=2006 թ․ նոյեմբերի 10 |publisher=HDMI Licensing, LLC |chapter=Supplement 1: Consumer Electronics Control (CEC) |via=Microprocessor.org |accessdate=2016 թ․ ապրիլի 1 |archivedate=2017-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009194844/http://www.microprocessor.org/HDMISpecification13a.pdf}}</ref>։ == CEC տեխնոլոգիայի առևտրային անվանումներ == CEC-ի առևտրային անվանումները ներառում են:<ref>{{Cite news |title=The Basics of HDMI Control Protocols |url=http://www.losangeleshometheaterinstallation.com/hdmi-control-protocol-basics/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106223846/http://www.losangeleshometheaterinstallation.com/hdmi-control-protocol-basics/ |archive-date=2016-01-06 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 27 |publisher=Audio Video Experts}}</ref><ref>{{Cite news |title=EZ Sync connection support |url=http://www.panasonic.com/consumer_electronics/ezsync/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111211729/http://www.panasonic.com/consumer_electronics/ezsync/ |archivedate=2009 թ․ հունվարի 11 |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 6 |publisher=Panasonic}}</ref><ref>{{Cite press release |title=Philips expands high-definition home entertainment with new Blu-ray Disc player |date=2008 թ․ հունվարի 6 |publisher=Philips |url=http://www.ces.philips.com/press_release_bluray.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120629072430/http://www.ces.philips.com/press_release_bluray.html |archive-date=2012 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 6}}</ref><ref>{{Cite news |title=Definition of: HDMI CEC |url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/59877/hdmi-cec |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 17 |publisher=pcmag.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jacobson |first=Julie |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=HDMI to Enhance CEC Two-Way Control Protocol |url=http://www.cepro.com/article/hdmi_to_enhance_cec_two_way_control_protocol |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228192453/https://www.cepro.com/article/hdmi_to_enhance_cec_two_way_control_protocol |archive-date=2019 թ․ փետրվարի 28 |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=cepro.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=What is CEC? |url=https://support.google.com/chromecast/answer/7199917?hl=en |accessdate=2017-05-09 |publisher=Google Inc.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roku |title=How do I enable HDMI-CEC and ARC on my TV? |url=http://www.roku.com/ |access-date=2023-12-20 |website=Roku |language=en}}</ref> {{Div col|colwidth=18em}} * 1-Touch Play ([[Roku]]) * Anynet+ ([[Samsung]]) * Aquos Link ([[Sharp Corporation|Sharp]]) * BRAVIA Link, BRAVIA Sync, Control for HDMI ([[Sony]]) * CEC ([[Hisense]], [[Vizio]]) * CE-Link, Regza Link ([[Toshiba]]) * E-link ([[AOC International|AOC]]) * EasyLink ([[Philips]]) * Fun-Link ([[Funai]], [[Sylvania Electric Products|Sylvania]], [[Emerson Radio|Emerson]], [[Magnavox]], [[Philips]]) * HDMI-CEC ([[Hitachi]]) * INlink ([[Insignia Systems, Inc.|Insignia]], [[Westinghouse Electronics|Westinghouse]]) * Kuro Link ([[Pioneer (company)|Pioneer]]) * NetCommand for HDMI, Realink for HDMI ([[Mitsubishi]]) * RIHD (Remote Interactive over HDMI) ([[Onkyo]]) * RuncoLink ([[Runco International]]) * SimpLink ([[LG Electronics|LG]]) * T-Link ([[ITT Corporation|ITT]], [[Technicolor SA|Thomson]]) * VIERA Link, HDAVI Control, EZ-Sync ([[Panasonic]]) {{Div col end}} == CEC հրամանները == Ստորև ներկայացված է HDMI-CEC-ի առավել հաճախ օգտագործվող հրամանների ցանկը. * One Touch Play – թույլ է տալիս սարքերին նվագարկման մեկնարկի ժամանակ հեռուստացույցն ավտոմատ փոխարկել տվյալ սարքը որպես ակտիվ մուտքային աղբյուր օգտագործելու համար։ * System Standby – թույլ է տալիս մեկ կոճակի սեղմումով միաժամանակ մի քանի սարք տեղափոխել սպասման ռեժիմ։ * Preset Transfer – փոխանցում է ալիքների նախնական կարգավորումները մեկ հեռուստացույցից մյուսին։ * One Touch Record – թույլ է տալիս ընտրված ձայնագրող սարքով ձայնագրել այն, ինչ տվյալ պահին ցուցադրվում է HDTV-ի էկրանին։ * Timer Programming – թույլ է տալիս օգտագործել բազմաթիվ [[HDTV]]-ների և [[set-top box]]-երի ներկառուցված էլեկտրոնային ծրագրերի ուղեցույցները՝ PVR և DVR տեսաձայնագրիչների ժամանակաչափը ծրագրավորելու համար։ * System Information – ստուգում է համակարգի բոլոր բաղադրիչների շինայի հասցեները և կազմաձևումը։ * Deck Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին հարցում կատարել և կառավարել մեկ այլ նվագարկող սարքի (օրինակ՝ Blu-ray կամ HD DVD նվագարկիչ, տեսախցիկ և այլն) աշխատանքը՝ ներառյալ նվագարկումը, դադարեցումը, հետ փաթաթումը և այլ գործառույթներ։ * Tuner Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին կառավարել մյուս բաղադրիչի հեռուստատեսային թյուները։ * OSD Display – օգտագործում է [[Հեռուստացույցի էկրանային ցուցադրման համակարգ|հեռուստացույցի էկրանային ցուցադրման համակարգը]]՝ տեքստ ցուցադրելու համար։ * Device Menu Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին կառավարել մյուս բաղադրիչի ընտրացանկը՝ փոխանցելով [[Օգտատիրոջ միջերես|օգտատիրոջ միջերեսի]] հրամանները։ * Routing Control – կառավարում է ազդանշանի աղբյուրների փոխարկումը։ * Remote Control Pass Through – թույլ է տալիս հեռակառավարման հրամանները փոխանցել համակարգի այլ սարքերին։ * Device OSD Name Transfer – փոխանցում է սարքերի նախընտրելի անվանումները հեռուստացույցին։ * System Audio Control – թույլ է տալիս ցանկացած համատեղելի հեռակառավարման վահանակով կառավարել համակարգում առկա [[AV receiver|AV]] ընդունիչի, ինտեգրված ուժեղացուցիչի կամ նախաուժեղացուցիչի ձայնի մակարդակը։ == Հիմնական հոդված == {{Further|AV.link}}CEC{{r|HDMI1.3a}} HDMI-ի մյուս ազդանշաններից անկախ առանձին էլեկտրական ազդանշան է։ Սա թույլ է տալիս սարքին [[Քնի ռեժիմ|քնի ռեժիմում]] անջատել բարձր արագությամբ աշխատող HDMI շղթաները, սակայն անհրաժեշտության դեպքում արթնանալ CEC-ի միջոցով։ Այն մեկ ընդհանուր հաղորդակցման շինա է, որն ուղղակիորեն միացված է սարքի բոլոր HDMI պորտերին, ուստի կարող է աշխատել նույնիսկ այն դեպքում, երբ սարքն ամբողջությամբ անջատված է (ոչ միայն քնի ռեժիմում)։ Շինան էլեկտրական տեսանկյունից նույնական է AV.link արձանագրությանը, սակայն CEC-ը դրան ավելացնում է ավելի բարձր մակարդակի հաղորդագրությունների մանրամասն արձանագրություն։ Շինան [[Բաց կոլեկտոր|բաց կոլեկտորով]] մեկ գիծ է, որը որոշ չափով նման է I²C-ին։ Այն պասիվ կերպով ձգվում է դեպի +3.3 Վ, իսկ բիթ փոխանցելու համար գիծը կարճ ժամանակով բերվում է ցածր լարման մակարդակի։ I²C-ի հետ նմանությունները * Ցածր արագությամբ սերիական հաղորդակցման շինա։ * Բաց կոլեկտորով կառուցվածք՝ պասիվ ձգող դիմադրությամբ։ * Արագությունը սահմանափակվում է բաշխված հզորությամբ։ * Ստացողը կարող է փոխանցվող «1» տրամաբանական բիթը փոխակերպել «0»-ի։ * Աջակցվում են մի քանի գլխավոր սարքեր՝ արբիտրաժի միջոցով։ * [[Բայթային արձանագրություն]]։ * Յուրաքանչյուր բայթից հետո ավելացվում է [[հաստատման բիթ]]։ * Օգտագործվում է հատուկ մեկնարկային ազդանշան։ I²C-ից տարբերությունները * Օգտագործվում է մեկ լար, ոչ թե երկու։ * Բիթերը փոխանցվում են ֆիքսված ժամանակային միջակայքերով, այլ ոչ առանձին ժամացույցային ազդանշանով։ * Արագությունը մոտ 1000 անգամ ցածր է՝ 417 բիթ/վ՝ 400 կբիթ/վ-ի փոխարեն։ * Հասցեները 4-բիթանոց են, ոչ թե 7-բիթանոց։ * Սահմանված է հասցեների դինամիկ բաշխման արձանագրություն։ * Վերնագիրը պարունակում է և՛ ուղարկողի, և՛ ստացողի հասցեները։ * Առանձին «stop» (կանգնեցնել) ազդանշան չկա․ յուրաքանչյուր բայթի վերջում ավելացվում է հաղորդագրության ավարտի դրոշակ։ * «Read» (կարդալ) գործողություններ չկան․ կադրի բոլոր տվյալները փոխանցվում են ուղարկողի կողմից։ * Փոխարենը օգտագործվում են «get» (ստանալ) հարցումներ, որոնք առաջացնում են պատասխանող կադր։ * Յուրաքանչյուր սարք պետք է կարողանա նաև փոխանցել տվյալներ։ * Սահմանված է հասցեից հետո եկող բայթերի նշանակության մանրամասն նկարագրություն։ Յուրաքանչյուր բիթ սկսվում է գծի ցածր մակարդակի անցումով, որին հաջորդում է բիթի արժեքը որոշող ուշացումը, ապա՝ բարձր մակարդակի անցումը և հաջորդ բիթի մեկնարկից առաջ լրացուցիչ ուշացումը։ Սովորական տվյալների բիթերի տևողությունը 2.4 ± 0.35 մվ է։ Տրամաբանական 1-ի դեպքում գիծը ցածր մակարդակում պահվում է 0.6 ± 0.2 մվ, իսկ տրամաբանական 0-ի դեպքում՝ 1.5 ± 0.2 մվ։ Ստացողը գիծը ստուգում է ընկնող ճակատից 1.05 ± 0.2 մվ հետո, իսկ հաջորդ բիթին հետևել սկսում է 1.9 ± 0.15 մվ անց։ Ստացողը կարող է փոխանցվող «1» բիթը վերածել «0»-ի՝ ընկնող ճակատից 0.35 մվ-ի ընթացքում գիծը ցածր մակարդակի բերելով և այն պահելով մինչև «0» բիթի ժամանակի ավարտը։ Ուղարկողը հետևում է շինայի վիճակին սեփական փոխանցման ընթացքում՝ այս իրավիճակը հայտնաբերելու համար։ Այս մեխանիզմն օգտագործվում է փոխանցումը հաստատելու նպատակով։ Յուրաքանչյուր կադր սկսվում է հատուկ մեկնարկային բիթով, որի ընթացքում գիծը 3.7 ± 0.2 մվ պահվում է ցածր մակարդակում, ապա բարձրանում է՝ ընդհանուր 4.5 ± 0.2 մվ տևողությամբ։ Ցանկացած սարք կարող է ուղարկել մեկնարկային բիթ, եթե շինան որոշակի ժամանակ եղել է անգործուն (սովորաբար՝ 5 բիթի ժամանակ, հաջող փոխանցումից հետո՝ 7 բիթի ժամանակ, իսկ ձախողված փոխանցումից հետո՝ 3 բիթի ժամանակ)։ Դրան հաջորդում են առավելագույնը 16 բայթ։ Յուրաքանչյուր բայթ բաղկացած է 10 բիթից՝ 8 տվյալների բիթից (ամենանշանակալի բիթը փոխանցվում է առաջինը՝ big-endian կարգով), հաղորդագրության ավարտի բիթից և հաստատման բիթից։ Մեկ ստացողին հասցեագրված հաղորդագրությունների դեպքում հաստատման բիթը գործում է I²C-ի նման․ այն սկզբում փոխանցվում է որպես «1», իսկ ստացողը այն փոխում է «0»-ի՝ բայթի ընդունումը հաստատելու համար։ Հեռարձակվող հաղորդագրությունների դեպքում հաստատման բիթը գործում է հակառակ ձևով․ այն նույնպես փոխանցվում է որպես «1», սակայն «0» է դարձվում այն ստացողի կողմից, որը մերժում է տվյալ բայթը։ Յուրաքանչյուր CEC կադրի առաջին բայթը վերնագիր է, որը պարունակում է 4-բիթանոց աղբյուրի և նպատակակետի հասցեները։ Եթե նշված հասցեով սարքը գոյություն ունի, այն հաստատում է բայթի ընդունումը։ Միայն վերնագրից բաղկացած կադրը պինգ է, որը պարզապես ստուգում է մյուս սարքի առկայությունը։ 15 (1111) հասցեն օգտագործվում է որպես հեռարձակման հասցե (նպատակակետի համար) և որպես դեռևս չգրանցված սարքերի հասցե (աղբյուրի համար)։ Որոշ սարքեր, օրինակ՝ հեռակառավարման ընդունիչները և HDMI փոխարկիչները, կարող են մշտապես օգտագործել 15 հասցեն, քանի որ կարիք չունեն ստանալու անհատական հաղորդագրություններ։ Այն սարքերը, որոնք պետք է ստանան հասցեագրված հաղորդագրություններ, նախ փորձում են «պինգ» կատարել ցանկալի հասցեին։ Եթե պատասխան չի ստացվում, սարքը զբաղեցնում է այդ հասցեն, իսկ եթե ստացվում է, փորձում է մեկ այլ հասցե։ Երկրորդ բայթը գործողության կոդ է, որը սահմանում է կատարվող գործողությունը, ինչպես նաև դրան հաջորդող պարամետրերի բայթերի քանակն ու նշանակությունը։ Օրինակ՝ հեռակառավարման վահանակի կոճակի սեղմումը առաջացնում է 3-բայթանոց կադր՝ վերնագրի բայթ, '''<code><User Control Pressed></code>''' (0x44) գործողության կոդը և սեղմված կոճակը նկարագրող օպերանդի բայթ։ Սկզբնական սպասման ժամանակը և երկարացված մեկնարկային բիթը ներառյալ՝ այս փոխանցումը տևում է մոտ 88.5 մվ (37 բիթի ժամանակ)։ Դրան հաջորդող '''<code><User Control Released></code>''' (0x45) գործողության կոդը պարամետրեր չի պարունակում։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|colwidth=30em}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |title=HDMI.org FAQ entry for CEC |url=https://www.hdmi.org/learningcenter/kb.aspx?c=6#86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170615235602/http://www.hdmi.org/learningcenter/kb.aspx?c=6 |archive-date=2017-06-15}} * [http://libcec.pulse-eight.com USB CEC adapter communication library] [[Կատեգորիա:Հեռուստատեսային տեխնոլոգիաներ]] [[Կատեգորիա:Ցանցային հաղորդակարգեր]] rzua7vpikxekiwk714vqq3rz9o14av2 10806587 10806585 2026-06-30T07:09:13Z Artavazd Santrosyan 172703 10806587 wikitext text/x-wiki '''Սպառողական էլեկտրոնիկայի կառավարում (անգլ․՝ Consumer Electronics Control, CEC)''' [[HDMI]]-ի հնարավորություն է, որը նախատեսված է HDMI-ով միացված սարքերը կառավարելու համար<ref>{{Cite web |last=Adler |first=Greg |date=2008 թ․ մարտի 26 |title=The Secret Feature on Your HDTV: HDMI CEC |url=http://www.pcworld.com/article/143777/the_secret_feature_on_your_hdtv_hdmi_cec.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828055802/http://www.pcworld.com/article/143777/the_secret_feature_on_your_hdtv_hdmi_cec.html |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 28 |access-date=2016 թ․ ապրիլի 22 |work=TechHive}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ganesh |first=T.S. |date=2012 թ․ հունվարի 24 |title=Pulse-Eight USB CEC Adapter Review |url=http://www.anandtech.com/show/5463/pulseeight-usb-cec-adapter-review |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128040827/http://www.anandtech.com/show/5463/pulseeight-usb-cec-adapter-review |archive-date=2012 թ․ հունվարի 28 |website=[[AnandTech]]}}</ref>՝ օգտագործելով միայն մեկ հեռակառավարման վահանակ։ CEC-ն աջակցող առանձին սարքերը կարող են միմյանց ուղարկել հրամաններ և կառավարել ՝ առանց օգտատիրոջ միջամտության, մինչև 15 սարքի համար{{r|HDMI1.3a|p=§CEC-3.1}}։ Օրինակ՝ հեռուստացույցի հեռակառավարման վահանակով կարելի է կառավարել նաև [[Թվային տեսաձայնագրիչ|թվային տեսաձայնագրիչը]] և Blu-ray նվագարկիչը։ Այն միալար երկկողմանի սերիական հաղորդակցման շինա է, որը հիմնված է CENELEC ստանդարտի '''[[AV.link]]''' արձանագրության վրա՝ հեռակառավարման գործառույթներ իրականացնելու համար<ref>{{Cite tech report |url=http://www.quantumdata.com/pdf/CEC_White_Paper.pdf |title=Designing CEC into your next HDMI Product |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 18 |publisher=Quantum Data |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304040443/https://www.quantumdata.com/pdf/CEC_White_Paper.pdf |archive-date=2012-03-04 |type=white paper}}</ref>։ HDMI-ում CEC-ի լարային միացումը պարտադիր է, սակայն CEC-ի ներդրումը տվյալ արտադրանքում կամընտիր է<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ նոյեմբերի 1 |title=The USB-CEC Adapter is a look into the Future |url=https://kodi.tv/article/usb-cec-adapter-look-future |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 20 |publisher=xbmc}}</ref>: Այն սահմանվել է '''[[HDMI Specification 1.0]]'''-ում և հետագայում թարմացվել HDMI 1.2''',''' HDMI 1.2a և HDMI 1.3a տարբերակներում (որոնք CEC շինային ավելացրել են ժամանակաչափի և ձայնի կառավարման հրամաններ){{r|HDMI1.3a|p=§§CEC-1.2,CEC-1.3,CEC-3.1,CEC-5}}։ Գոյություն ունեն նաև '''[[USB Type-C|USB-to-CEC]]''' ադապտերներ, որոնք թույլ են տալիս համակարգչին կառավարել CEC-ն աջակցող սարքերը<ref name="HDMI1.3a">{{Cite book |url=http://www.microprocessor.org/HDMISpecification13a.pdf#page=173 |title=High-Definition Multimedia Interface Specification 1.3a |date=2006 թ․ նոյեմբերի 10 |publisher=HDMI Licensing, LLC |chapter=Supplement 1: Consumer Electronics Control (CEC) |via=Microprocessor.org |accessdate=2016 թ․ ապրիլի 1 |archivedate=2017-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009194844/http://www.microprocessor.org/HDMISpecification13a.pdf}}</ref>։ == CEC տեխնոլոգիայի առևտրային անվանումներ == CEC-ի առևտրային անվանումները ներառում են:<ref>{{Cite news |title=The Basics of HDMI Control Protocols |url=http://www.losangeleshometheaterinstallation.com/hdmi-control-protocol-basics/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106223846/http://www.losangeleshometheaterinstallation.com/hdmi-control-protocol-basics/ |archive-date=2016-01-06 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 27 |publisher=Audio Video Experts}}</ref><ref>{{Cite news |title=EZ Sync connection support |url=http://www.panasonic.com/consumer_electronics/ezsync/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090111211729/http://www.panasonic.com/consumer_electronics/ezsync/ |archivedate=2009 թ․ հունվարի 11 |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 6 |publisher=Panasonic}}</ref><ref>{{Cite press release |title=Philips expands high-definition home entertainment with new Blu-ray Disc player |date=2008 թ․ հունվարի 6 |publisher=Philips |url=http://www.ces.philips.com/press_release_bluray.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120629072430/http://www.ces.philips.com/press_release_bluray.html |archive-date=2012 թ․ հունիսի 29 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 6}}</ref><ref>{{Cite news |title=Definition of: HDMI CEC |url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/59877/hdmi-cec |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 17 |publisher=pcmag.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jacobson |first=Julie |date=2008 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=HDMI to Enhance CEC Two-Way Control Protocol |url=http://www.cepro.com/article/hdmi_to_enhance_cec_two_way_control_protocol |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228192453/https://www.cepro.com/article/hdmi_to_enhance_cec_two_way_control_protocol |archive-date=2019 թ․ փետրվարի 28 |accessdate=2009 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=cepro.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=What is CEC? |url=https://support.google.com/chromecast/answer/7199917?hl=en |accessdate=2017-05-09 |publisher=Google Inc.}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roku |title=How do I enable HDMI-CEC and ARC on my TV? |url=http://www.roku.com/ |access-date=2023-12-20 |website=Roku |language=en}}</ref> {{Div col|colwidth=18em}} * 1-Touch Play ([[Roku]]) * Anynet+ ([[Samsung]]) * Aquos Link ([[Sharp Corporation|Sharp]]) * BRAVIA Link, BRAVIA Sync, Control for HDMI ([[Sony]]) * CEC ([[Hisense]], [[Vizio]]) * CE-Link, Regza Link ([[Toshiba]]) * E-link ([[AOC International|AOC]]) * EasyLink ([[Philips]]) * Fun-Link ([[Funai]], [[Sylvania Electric Products|Sylvania]], [[Emerson Radio|Emerson]], [[Magnavox]], [[Philips]]) * HDMI-CEC ([[Hitachi]]) * INlink ([[Insignia Systems, Inc.|Insignia]], [[Westinghouse Electronics|Westinghouse]]) * Kuro Link ([[Pioneer (company)|Pioneer]]) * NetCommand for HDMI, Realink for HDMI ([[Mitsubishi]]) * RIHD (Remote Interactive over HDMI) ([[Onkyo]]) * RuncoLink ([[Runco International]]) * SimpLink ([[LG Electronics|LG]]) * T-Link ([[ITT Corporation|ITT]], [[Technicolor SA|Thomson]]) * VIERA Link, HDAVI Control, EZ-Sync ([[Panasonic]]) {{Div col end}} == CEC հրամանները == Ստորև ներկայացված է HDMI-CEC-ի առավել հաճախ օգտագործվող հրամանների ցանկը. * One Touch Play – թույլ է տալիս սարքերին նվագարկման մեկնարկի ժամանակ հեռուստացույցն ավտոմատ փոխարկել տվյալ սարքը որպես ակտիվ մուտքային աղբյուր օգտագործելու համար։ * System Standby – թույլ է տալիս մեկ կոճակի սեղմումով միաժամանակ մի քանի սարք տեղափոխել սպասման ռեժիմ։ * Preset Transfer – փոխանցում է ալիքների նախնական կարգավորումները մեկ հեռուստացույցից մյուսին։ * One Touch Record – թույլ է տալիս ընտրված ձայնագրող սարքով ձայնագրել այն, ինչ տվյալ պահին ցուցադրվում է HDTV-ի էկրանին։ * Timer Programming – թույլ է տալիս օգտագործել բազմաթիվ [[HDTV]]-ների և [[set-top box]]-երի ներկառուցված էլեկտրոնային ծրագրերի ուղեցույցները՝ PVR և DVR տեսաձայնագրիչների ժամանակաչափը ծրագրավորելու համար։ * System Information – ստուգում է համակարգի բոլոր բաղադրիչների շինայի հասցեները և կազմաձևումը։ * Deck Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին հարցում կատարել և կառավարել մեկ այլ նվագարկող սարքի (օրինակ՝ Blu-ray կամ HD DVD նվագարկիչ, տեսախցիկ և այլն) աշխատանքը՝ ներառյալ նվագարկումը, դադարեցումը, հետ փաթաթումը և այլ գործառույթներ։ * Tuner Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին կառավարել մյուս բաղադրիչի հեռուստատեսային թյուները։ * OSD Display – օգտագործում է [[Հեռուստացույցի էկրանային ցուցադրման համակարգ|հեռուստացույցի էկրանային ցուցադրման համակարգը]]՝ տեքստ ցուցադրելու համար։ * Device Menu Control – թույլ է տալիս մեկ բաղադրիչին կառավարել մյուս բաղադրիչի ընտրացանկը՝ փոխանցելով [[Օգտատիրոջ միջերես|օգտատիրոջ միջերեսի]] հրամանները։ * Routing Control – կառավարում է ազդանշանի աղբյուրների փոխարկումը։ * Remote Control Pass Through – թույլ է տալիս հեռակառավարման հրամանները փոխանցել համակարգի այլ սարքերին։ * Device OSD Name Transfer – փոխանցում է սարքերի նախընտրելի անվանումները հեռուստացույցին։ * System Audio Control – թույլ է տալիս ցանկացած համատեղելի հեռակառավարման վահանակով կառավարել համակարգում առկա [[AV receiver|AV]] ընդունիչի, ինտեգրված ուժեղացուցիչի կամ նախաուժեղացուցիչի ձայնի մակարդակը։ == Հիմնական հոդված == {{Further|AV.link}}CEC{{r|HDMI1.3a}} HDMI-ի մյուս ազդանշաններից անկախ առանձին էլեկտրական ազդանշան է։ Սա թույլ է տալիս սարքին [[Քնի ռեժիմ|քնի ռեժիմում]] անջատել բարձր արագությամբ աշխատող HDMI շղթաները, սակայն անհրաժեշտության դեպքում արթնանալ CEC-ի միջոցով։ Այն մեկ ընդհանուր հաղորդակցման շինա է, որն ուղղակիորեն միացված է սարքի բոլոր HDMI պորտերին, ուստի կարող է աշխատել նույնիսկ այն դեպքում, երբ սարքն ամբողջությամբ անջատված է (ոչ միայն քնի ռեժիմում)։ Շինան էլեկտրական տեսանկյունից նույնական է AV.link արձանագրությանը, սակայն CEC-ը դրան ավելացնում է ավելի բարձր մակարդակի հաղորդագրությունների մանրամասն արձանագրություն։ Շինան [[Բաց կոլեկտոր|բաց կոլեկտորով]] մեկ գիծ է, որը որոշ չափով նման է I²C-ին։ Այն պասիվ կերպով ձգվում է դեպի +3.3 Վ, իսկ բիթ փոխանցելու համար գիծը կարճ ժամանակով բերվում է ցածր լարման մակարդակի։ I²C-ի հետ նմանությունները * Ցածր արագությամբ սերիական հաղորդակցման շինա։ * Բաց կոլեկտորով կառուցվածք՝ պասիվ ձգող դիմադրությամբ։ * Արագությունը սահմանափակվում է բաշխված հզորությամբ։ * Ստացողը կարող է փոխանցվող «1» տրամաբանական բիթը փոխակերպել «0»-ի։ * Աջակցվում են մի քանի գլխավոր սարքեր՝ արբիտրաժի միջոցով։ * [[Բայթային արձանագրություն]]։ * Յուրաքանչյուր բայթից հետո ավելացվում է [[հաստատման բիթ]]։ * Օգտագործվում է հատուկ մեկնարկային ազդանշան։ I²C-ից տարբերությունները * Օգտագործվում է մեկ լար, ոչ թե երկու։ * Բիթերը փոխանցվում են ֆիքսված ժամանակային միջակայքերով, այլ ոչ առանձին ժամացույցային ազդանշանով։ * Արագությունը մոտ 1000 անգամ ցածր է՝ 417 բիթ/վ՝ 400 կբիթ/վ-ի փոխարեն։ * Հասցեները 4-բիթանոց են, ոչ թե 7-բիթանոց։ * Սահմանված է հասցեների դինամիկ բաշխման արձանագրություն։ * Վերնագիրը պարունակում է և՛ ուղարկողի, և՛ ստացողի հասցեները։ * Առանձին «stop» (կանգնեցնել) ազդանշան չկա․ յուրաքանչյուր բայթի վերջում ավելացվում է հաղորդագրության ավարտի դրոշակ։ * «Read» (կարդալ) գործողություններ չկան․ կադրի բոլոր տվյալները փոխանցվում են ուղարկողի կողմից։ * Փոխարենը օգտագործվում են «get» (ստանալ) հարցումներ, որոնք առաջացնում են պատասխանող կադր։ * Յուրաքանչյուր սարք պետք է կարողանա նաև փոխանցել տվյալներ։ * Սահմանված է հասցեից հետո եկող բայթերի նշանակության մանրամասն նկարագրություն։ Յուրաքանչյուր բիթ սկսվում է գծի ցածր մակարդակի անցումով, որին հաջորդում է բիթի արժեքը որոշող ուշացումը, ապա՝ բարձր մակարդակի անցումը և հաջորդ բիթի մեկնարկից առաջ լրացուցիչ ուշացումը։ Սովորական տվյալների բիթերի տևողությունը 2.4 ± 0.35 մվ է։ Տրամաբանական 1-ի դեպքում գիծը ցածր մակարդակում պահվում է 0.6 ± 0.2 մվ, իսկ տրամաբանական 0-ի դեպքում՝ 1.5 ± 0.2 մվ։ Ստացողը գիծը ստուգում է ընկնող ճակատից 1.05 ± 0.2 մվ հետո, իսկ հաջորդ բիթին հետևել սկսում է 1.9 ± 0.15 մվ անց։ Ստացողը կարող է փոխանցվող «1» բիթը վերածել «0»-ի՝ ընկնող ճակատից 0.35 մվ-ի ընթացքում գիծը ցածր մակարդակի բերելով և այն պահելով մինչև «0» բիթի ժամանակի ավարտը։ Ուղարկողը հետևում է շինայի վիճակին սեփական փոխանցման ընթացքում՝ այս իրավիճակը հայտնաբերելու համար։ Այս մեխանիզմն օգտագործվում է փոխանցումը հաստատելու նպատակով։ Յուրաքանչյուր կադր սկսվում է հատուկ մեկնարկային բիթով, որի ընթացքում գիծը 3.7 ± 0.2 մվ պահվում է ցածր մակարդակում, ապա բարձրանում է՝ ընդհանուր 4.5 ± 0.2 մվ տևողությամբ։ Ցանկացած սարք կարող է ուղարկել մեկնարկային բիթ, եթե շինան որոշակի ժամանակ եղել է անգործուն (սովորաբար՝ 5 բիթի ժամանակ, հաջող փոխանցումից հետո՝ 7 բիթի ժամանակ, իսկ ձախողված փոխանցումից հետո՝ 3 բիթի ժամանակ)։ Դրան հաջորդում են առավելագույնը 16 բայթ։ Յուրաքանչյուր բայթ բաղկացած է 10 բիթից՝ 8 տվյալների բիթից (ամենանշանակալի բիթը փոխանցվում է առաջինը՝ big-endian կարգով), հաղորդագրության ավարտի բիթից և հաստատման բիթից։ Մեկ ստացողին հասցեագրված հաղորդագրությունների դեպքում հաստատման բիթը գործում է I²C-ի նման․ այն սկզբում փոխանցվում է որպես «1», իսկ ստացողը այն փոխում է «0»-ի՝ բայթի ընդունումը հաստատելու համար։ Հեռարձակվող հաղորդագրությունների դեպքում հաստատման բիթը գործում է հակառակ ձևով․ այն նույնպես փոխանցվում է որպես «1», սակայն «0» է դարձվում այն ստացողի կողմից, որը մերժում է տվյալ բայթը։ Յուրաքանչյուր CEC կադրի առաջին բայթը վերնագիր է, որը պարունակում է 4-բիթանոց աղբյուրի և նպատակակետի հասցեները։ Եթե նշված հասցեով սարքը գոյություն ունի, այն հաստատում է բայթի ընդունումը։ Միայն վերնագրից բաղկացած կադրը պինգ է, որը պարզապես ստուգում է մյուս սարքի առկայությունը։ 15 (1111) հասցեն օգտագործվում է որպես հեռարձակման հասցե (նպատակակետի համար) և որպես դեռևս չգրանցված սարքերի հասցե (աղբյուրի համար)։ Որոշ սարքեր, օրինակ՝ հեռակառավարման ընդունիչները և HDMI փոխարկիչները, կարող են մշտապես օգտագործել 15 հասցեն, քանի որ կարիք չունեն ստանալու անհատական հաղորդագրություններ։ Այն սարքերը, որոնք պետք է ստանան հասցեագրված հաղորդագրություններ, նախ փորձում են «պինգ» կատարել ցանկալի հասցեին։ Եթե պատասխան չի ստացվում, սարքը զբաղեցնում է այդ հասցեն, իսկ եթե ստացվում է, փորձում է մեկ այլ հասցե։ Երկրորդ բայթը գործողության կոդ է, որը սահմանում է կատարվող գործողությունը, ինչպես նաև դրան հաջորդող պարամետրերի բայթերի քանակն ու նշանակությունը։ Օրինակ՝ հեռակառավարման վահանակի կոճակի սեղմումը առաջացնում է 3-բայթանոց կադր՝ վերնագրի բայթ, '''<code><User Control Pressed></code>''' (0x44) գործողության կոդը և սեղմված կոճակը նկարագրող օպերանդի բայթ։ Սկզբնական սպասման ժամանակը և երկարացված մեկնարկային բիթը ներառյալ՝ այս փոխանցումը տևում է մոտ 88.5 մվ (37 բիթի ժամանակ)։ Դրան հաջորդող '''<code><User Control Released></code>''' (0x45) գործողության կոդը պարամետրեր չի պարունակում։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|colwidth=30em}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |title=HDMI.org FAQ entry for CEC |url=https://www.hdmi.org/learningcenter/kb.aspx?c=6#86 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170615235602/http://www.hdmi.org/learningcenter/kb.aspx?c=6 |archive-date=2017-06-15}} * [http://libcec.pulse-eight.com USB CEC adapter communication library] [[Կատեգորիա:Հեռուստատեսային տեխնոլոգիաներ]] [[Կատեգորիա:Ցանցային հաղորդակարգեր]] mfbqejhdk85mrt6u4yf7yiatf6vljjr 0 1333335 10806483 10806059 2026-06-29T22:40:02Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806483 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Ալ-Նուկտա մզկիթ''' ({{lang-ar|مَسْجِد النُّقْطَة}}) շիական մզկիթ [[Սիրիա]]յում։ Այն տեղակայված է Հալեպ քաղաքի Ջավշան լեռ թաղամասում: Մզկիթի գլխավոր առանձնահատկությունը քարն է, որը, մուսուլմանների կարծիքով, ներկված է [[Հուսեյն իբն Ալի]]ի արյունով<ref name="qummi">{{Cite book |last=Qummi |first=Shaykh Abbas |title=Nafasul Mahmoom |publisher=Ansariyan Publications |year=2005 |chapter=3}}</ref>: Հայտնի է որպես Մաշադ ալ-Սիկտ (արաբերեն՝ مشهد السقط, բառացիորեն՝ «վիժման վայր»)<ref name="qummi">{{Cite book |last=Qummi |first=Shaykh Abbas |title=Nafasul Mahmoom |publisher=Ansariyan Publications |year=2005 |chapter=3}}</ref>:<ref name="qummi"/><ref name="sachedina">{{Cite book |last=Sachedina |first=Abdulaziz Abdulhussein |title=The Just Ruler in Shi'ite Islam |publisher=Oxford University Press US |year=1998 |page=13}}</ref> Երբ Քարբալայի գերիները անցնում էին Հալեպով, Հուսեյնի կանանցից մեկը վիժեց<ref name="sachedina"/>: Մեռած ծնված երեխային անվանեցին Մուհսին<ref name="qummi"/>  և թաղեցին այս վայրում։ == Ավանդություն == Ըստ շիական աղբյուրների՝ Քարբալայի գերիները [[Յազիդ I|Յազիդի]] հրամանով [[Դամասկոս]] գնալու ճանապարհին տարվել են բազմաթիվ քաղաքներով<ref>{{Cite book |last=Jalali |first=Ali Hussain |title=Karbala and Ashura |publisher=Ansariyan Publications |year=2002 |page=125 |chapter=7}}</ref>: Երբ նրանք մոտենում էին [[Հալեպ]]ին, այնտեղ ապրող քրիստոնյա վանականը կարողացավ տեսնել Հուսեյնի գլխից դեպի երկինք եկող լույսը։ Երբ քարավանը կանգ առավ հանգստանալու, վանականը մոտեցավ նրանց և հարցրեց, թե կարո՞ղ է արդյոք գլուխը վերցնել գիշերը՝ իր հետ ունեցած 10,000 դիրհամի դիմաց։ Երբ նրանք համաձայնվեցին, վանականը վերցրեց գլուխը և դրեց քարի վրա, որի վրա գլխի արյունը թափվեց դրա վրա։ Առավոտյան նա վերադարձրեց գլուխը և դավանեց իսլամ<ref name="qummi"/>։  Իրադարձությունների այս տարբերակը գրված է մզկիթի ներսում գտնվող հուշատախտակի վրա, որը թվագրվում է 944 թվականին։ * Այլ շիա պատմություններ պատմում են, որ երբ [[Քարբալա]]յի գերիները անցնում էին Հալեպով, Հուսեյնի գլուխը դրվել է ժայռի վրա: Երբ գլխից արյունը ընկել է ժայռի վրա, ավելի շատ արյուն է սկսել հոսել ժայռից<ref name="qummi"/>: * Սուննի աղբյուրները պատմում են, որ մի հովիվ երազ է տեսել, որտեղ նրան հանձնարարվել է մզկիթ կառուցել Հուսեյնի պատվին, այն վայրում, որտեղ նրա այծերից մեկի ոտքը խրվել էր ժայռի մեջ: Երբ հովիվը արթնացել է և այծին դուրս քաշել ժայռից, ջրի գետ է սկսել հոսել<ref>{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |title=Constructions of power and piety in medieval Aleppo |publisher=Penn State Press |year=1997 |page=111 |quote=story narrated from Ibn Shaddād}}</ref> == Պատմություն == Մզկիթը պայթյունի է ենթարկվել 1920 թվականին, երբ [[Ֆեյսալ I|Ֆեյսալ]] թագավորը հրամայել է իր մարդկանց մզկիթում վառոդ պահել<ref>{{Cite book |last=Watenpaugh |first=Heghnar Zeitlian |url=https://archive.org/details/imageottomancity00wate |title=The image of an Ottoman city |publisher=BRILL |year=2004 |isbn=9789004124547 |page=[https://archive.org/details/imageottomancity00wate/page/n150 128] |url-access=limited}}</ref>: Մզկիթի վերականգնումը սկսվել է քառասուն տարի անց և ավարտվել է 1970-ական թվականներին: Մզկիթի ներկայիս տանիքը կառուցվել է 1991 թվականին<ref>{{Cite book |title=Constructions of power and piety in medieval Aleppo |pages=110–111}}</ref>: 2017 թվականին հաղորդվեց, որ մզկիթը վերաբացվել է [[Հալեպի ճակատամարտ (2012-2016)|Հալեպի ճակատամարտ]]ի ժամանակ փակվելուց հետո, 2012 թվականից սկսած<ref>{{Cite news |date=2017 թ․ ապրիլի 30 |title=Al-Nuqtah Mosque opened after five years of sabotage |url=https://shiawaves.com/english/news/islam/4136-al-nuqtah-mosque-opened-after-five-years-of-sabotage/ |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 24 |work=Shia Waves.com}}</ref>: Հաջար ալ-Նուկտան, ենթադրաբար, գտնվել է [[Պակիստան]]ի [[Կարաչի]] քաղաքում 2016-2017 թվականներին։ Այն այդ ընթացքում գտնվում է տեղացի գիտնական, դոկտոր Ամբեր Թաջվերի Քարաչիի բնակության վայրում՝ Ալ-Նուկտա մզկիթի վարչակազմի անդամներից մեկի գրավոր թույլտվությամբ։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{DEFAULTSORT:Նուկտա}} [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] 9wlt5xjvq8h6x97twx8jgk25nqm50aj 0 1333424 10806512 10806154 2026-06-30T00:01:31Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Cite news կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806512 wikitext text/x-wiki {{Քվեարկություն/ընտրություններ}} [[File:Gallagher index map 2025.svg|alt=|thumb|Գալագերի ինդեքսի քարտեզը վերջին ընտրությունների համար՝ 2025 թվականի հունիսի դրությամբ {{Col-begin}} {{Col-break}} {{Legend|#0c3091|0-1}} {{legend|#2f5cd5|1-3}} {{legend|#6bd2df|3-5}} {{legend|#c3eded|5-7}} {{Col-break}} {{legend|#f9f8bb|7-9}} {{legend|#fad45d|9-11}} {{legend|#da820f|11-13}} {{legend|#a8261f|13-15}} {{Col-break}} {{legend|#66000f|15-20}} {{legend|#240011|20+}} {{legend|#c0c0c0|Տվյալ չկա}} {{Col-end}}|250x250px]] '''Գալագերի ինդեքս''' ({{Lang-en|Gallagher index}}), ցուցիչ , որը չափում է ընտրական համակարգի հարաբերական [[Համամասնական ընտրակարգ|անհամաչափությունը]] ստացված ձայների և օրենսդիր մարմնում տեղերի միջև<ref>{{Cite report |url=http://www.parl.gc.ca/HousePublications/Publication.aspx?Language=e&Mode=1&Parl=42&Ses=1&DocId=8655791&File=177#50 |title=Report 3: Strengthening Democracy in Canada : Principles, Process and Public Engagement for Electoral Reform |author=Special Committee on Electoral Reform (a Canadian Parliamentary Committee) |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=Parliament of Canada |page=69 (or p. 83 in PDF search) |quote=Ընտրական համակարգի ստացված ձայների և օրենսդիր մարմնում բաշխված տեղերի միջև հարաբերական անհամաչափությունը չափելու համար մշակված գործիքներից մեկը Գալագերի ինդեքսն է, որը մշակվել է Մայքլ Գալագերի կողմից (որը հանդես է եկել հանձնաժողովի առջև): |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 26}}</ref><ref>{{Cite news |last1=O'Malley |first1=Kady |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Read the full electoral reform committee report, plus Liberal and NDP/Green opinions |url=https://ottawacitizen.com/news/politics/read-the-full-electoral-reform-committee-report-plus-liberal-and-ndpgreen-opinions |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Ottawa Citizen |publisher=Ottawa Citizen}}</ref>։ Այսպիսով, այն չափում է տարբերությունը յուրաքանչյուր կուսակցության ստացած ձայների տոկոսի և նույն կուսակցության օրենսդիր մարմնում ստացած մանդատների տոկոսի միջև, ինչպես նաև չափում է այդ անհամամասնությունը բոլոր կուսակցությունների համար միասին՝ ցանկացած տվյալ ընտրություններում։ Այդ ընտրությունների արդյունքում առաջացած ընդհանուր անհամամասնությունը ստանում է որոշակի թվային արժեք (գնահատական), որը հետագայում կարող է օգտագործվել տարբեր [[Ընտրական համակարգ|ընտրական համակարգերում]] անցկացված տարբեր ընտրությունների համեմատության համար՝ ըստ համամասնականության աստիճանի<ref>This is discussed in simple English at {{Cite web |date=2016-12-31 |title=Gallagher Index Made Easy |url=http://gallagherindex.blogspot.ca/}}</ref>: Գալագերի ինդեքսը [[Քաղաքագիտություն|քաղաքագիտության]] մեջ, մասնավորապես՝ [[Պսեֆոլոգիա|ընտրությունների ուսումնասիրության բնագավառում]] կիրառվող վիճակագրական վերլուծության մեթոդ է։ Ինդեքսի ստեղծող [[Մայքլ Գալագեր|Մայքլ Գալագերը]] այն անվանել է «նվազագույն քառակուսիների ինդեքս»՝ ոգեշնչվելով նվազագույն քառակուսիների մեթոդում օգտագործվող մնացորդների քառակուսիների գումարից։ Այդ պատճառով ինդեքսը հաճախ կրճատ անվանում են LSq, թեև չափված բաշխումը պարտադիր չէ, որ նվազագույն քառակուսիների մեթոդով կատարված համապատասխանեցում լինի։ Գալագերի ինդեքսը հաշվարկվում է հետևյալ կերպ. վերցվում է յուրաքանչյուր [[Կուսակցություն|քաղաքական կուսակցության]] (𝑖 = 1, …, 𝑛) ստացած ձայների տոկոսի (𝑉𝑖) և մանդատների տոկոսի (𝑆𝑖)միջև տարբերության քառակուսիների [[Գումար (մաթեմատիկա)|գումարի]] կեսի [[Քառակուսի արմատ|քառակուսի արմատը]]{{sfn|Gallagher|1991|pp=33–51}}: : <math>\mathrm{LSq} = \sqrt{ \frac{1}{2} \sum_{i=1}^n ( V_i-S_i ) ^2}</math>&nbsp;&nbsp;{{sfn|Gallagher|1991|p=40}} Երկուսի բաժանման շնորհիվ ինդեքսի արժեքները տատանվում են 0-ից մինչև 100։ Որքան շատ են ձայների ու մանդատների տոկոսների տարբերությունները բոլոր կուսակցությունների միջև, այնքան բարձր է ցուցանիշը։ Բարձր ցուցանիշը նշանակում է մեծ անհամամասնություն, իսկ ցածրը՝ փոքր։ Գալագերն իր հաշվարկում «այլ» կուսակցությունները ներառել է որպես մեկ խումբ, սակայն [[Արենդ Լեյփհարտ|Լեյփհարտը]] հետագայում փոփոխել է մեթոդը՝ դրանք հանելով։ Լուսմոր-Հենբիի ինդեքսի հետ համեմատած՝ Գալագերի ինդեքսն ավելի ուժեղ է արձագանքում խոշոր շեղումներին{{sfn|Gallagher|1991|p=41}}։ [[File:Comparison of the Gallagher Index of Greece and selected countries.svg|thumb|300x300px|Գալագերի ինդեքսների համեմատությունը տարբեր երկրների համար 1945 թվականից ի վեր]] == Պատմություն == Առաջին անգամ նվազագույն քառակուսիների մեթոդը ընտրությունների անհամամասնությունը չափելու համար կիրառել է Մայքլ Գալագերը 1991 թվականին<ref name="data" />։ Իր հոդվածում նա նշում է, որ այս ցուցանիշները սկզբնապես առաջարկվել են Լաակսոյի և Տագեպեարայի 1979 թվականի աշխատությունում, ինչպես նաև իր՝ Գալագերի՝ 1991 թվականի հոդվածում, որտեղ շարադրված է նվազագույն քառակուսիների ինդեքսը։ == Կիրառություն Կանադայում == Գալագերի ինդեքսը մեծ ուշադրության արժանացավ Կանադայում 2016 թվականի դեկտեմբերին՝ Կանադայի ընտրական համակարգը բարեփոխելու ջանքերի համատեքստում<ref>{{Cite news |last1=Cash |first1=Colby |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 2 |title=Colby Cosh: Did Maryam Monsef actually read the whole electoral reform report? |url=https://nationalpost.com/opinion/colby-cosh-did-maryam-monsef-actually-read-the-whole-electoral-reform-report |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |work=National Post}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Wherry |first1=Aaron |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Նախարարը «հիասթափված» է, քանի որ ընտրական բարեփոխումների հանձնաժողովը համամասնական ընտրակարգի հանրաքվեի առաջարկ է արել։ |url=http://www.cbc.ca/news/politics/wherry-electoral-reform-committee-1.3866879 |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |work=CBC News}}</ref>։ Ընտրական բարեփոխումների հատուկ հանձնաժողովը ([[Կանադայի խորհրդարան|խորհրդարանական]] հանձնաժողով) առաջարկել է, որ «կառավարությունը նոր ընտրական համակարգ մշակելիս պետք է օգտագործի Գալագերի ինդեքսը՝ ընտրողների ժողովրդական կամքի և խորհրդարանում մանդատների վերջնական բաշխման միջև աղավաղման աստիճանը նվազագույնի հասցնելու համար»։ Հանձնաժողովը նաև առաջարկել է, որ «կառավարությունը պետք է ձգտի մշակել այնպիսի համակարգ, որը կապահովի Գալագերի ինդեքսի 5 կամ ավելի ցածր ցուցանիշ<ref>{{Cite news |last1=O'Malley |first1=Kady |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 1 |title=Read the full electoral reform committee report, plus Liberal and NDP/Green opinions |url=https://ottawacitizen.com/news/politics/read-the-full-electoral-reform-committee-report-plus-liberal-and-ndpgreen-opinions |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |work=Ottawa Citizen |publisher=Ottawa Citizen}}</ref><ref>{{Cite web |title=Is Canada Fair? |url=https://iscanadafair.ca/ |access-date=2016 թ․ դեկտեմբերի 10 |website=Measuring Unfairness — Calculating Canada's Gallagher Index |at=(Այս կայքը ներառում է Գալագերի ինդեքսը կարգավորելի աղյուսակի ձևաչափով: Այն սկզբում ցույց է տալիս Կանադայի 2015 թվականի դաշնային ընտրությունների տվյալները, սակայն որոշ աղյուսակի բջիջներում որոշ փոփոխականներ կարող են կարգավորվել կայքի այցելուի կողմից, ապա աղյուսակի մնացած մասը ավտոմատ կերպով կարգավորվում է՝ արտացոլելու այցելուի նոր մուտքագրումը:)}}</ref>։ == Անհամաչափության հաշվարկման օրինակներ == === Կանադա === 2015 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրություններում Գալագերի ինդեքսը կազմում էր 12.02, որտեղ 0-ն կլիներ կատարյալ համամասնական ընտրությունների արդյունք<ref>Կանադայի դաշնային ընտրությունների կանոնները պահանջում են, որ որոշակի նահանգներ միշտ ստանան որոշակի քանակությամբ տեղեր՝ նահանգ առ նահանգ հիմունքներով։ Եթե այո, ապա Բայրոն Վեբեր Բեքերը առաջարկել է, որ Կանադայի Գալագերի ինդեքսը նույնպես պետք է արտացոլի դա։ Այլ կերպ ասած, Գալագերի տվյալները պետք է հավաքագրվեն նահանգ առ նահանգ հիմունքներով, իսկ Գալագերի միավորը պետք է հաշվարկվի նահանգ առ նահանգ հիմունքներով։ Միայն դրանից հետո մենք կարող ենք գումարել այդ բոլոր նահանգային միավորները, ապա միջինացնել դրանք՝ ստանալու համար իրական ազգային «համակցված Գալագերի ինդեքսի» միավորը։ Եթե մենք դա անենք, ապա Կանադայի համար 12-ի պատկերազարդ աղյուսակի հաշվարկը սխալ է։ Այն պետք է ցույց տա 17.1 «համակցված Գալագերի ինդեքս»։ Բայրոն Վեբեր Բեքերը մշակել է այս «համակցված» ինդեքսը։ Տեսեք մեջբերումը այստեղ: {{Cite report |url=https://www.ourcommons.ca/documentviewer/en/42-1/ERRE/report-3/page-243#72 |title=Report 3: Strengthening Democracy in Canada : Principles, Process and Public Engagement for Electoral Reform |author=Special Committee on Electoral Reform (a Canadian Parliamentary Committee) |date=2016 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=Parliament of Canada |page=69 (or p. 83 in PDF search) |quote=...Professor Becker developed the “Gallagher Index Composite” for the Committee’s study... |access-date=2024 թ․ ապրիլի 24}}</ref>։ {{Gallagher index |election = 2015 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրություններ |side = none |size = 100 |explanation = no |color1 = {{Canadian party colour|CA|Liberal}} |party1 = Liberal |votes1 = 39.47 |seats1 = 54.44 |color2 = {{Canadian party colour|CA|Conservative}} |party2 = Conservatives |votes2 = 31.89 |seats2 = 29.29 |color3 = {{Canadian party colour|CA|NDP}} |party3 = New Democratic |votes3 = 19.71 |seats3 = 13.02 |color4 = {{Canadian party colour|CA|BQ}} |party4 = Bloc Québecois |votes4 = 4.66 |seats4 = 2.96 |color5 = {{Canadian party colour|CA|Green}} |party5 = Green |votes5 = 3.45 |seats5 = 0.29 |color6 = {{Canadian party colour|CA|Others}} |party6 = Other |votes6 = 0.82 |seats6 = 0 |party7 = Error example |votes7 = Values such as 2%; 2,14; text; null/blank |seats7 = Row will not be shown for any of these values }} === Ավստրալիա === Այս աղյուսակում որպես օրինակ վերցված է 2012 թվականի Քվինսլենդի նահանգային ընտրությունները, որոնք Ավստրալիայի ընտրական պատմության մեջ ամենախոշոր ջախջախիչ հաղթանակներից են։ Թեև Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան ունեն որոշ չափով նման քաղաքական պատմություն, Ավստրալիան [[Միամանդատ ընտրատարածք|միամանդատ ընտրատարածքներում]] կիրառում է նախապատվական քվեարկություն Համագործակցության Ներկայացուցիչների պալատի և նահանգների ու տարածքների օրենսդիր ժողովների մեծ մասի ընտրություններում, ինչը հակված է զգալիորեն ավելի քիչ համամասնականության՝ համեմատած [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] Համամասնական անդամների խառը համակարգի կամ այլ համամասնական ընտրական համակարգերի հետ, հատկապես ավելի խոշոր փոքր կուսակցությունների համար, ինչպիսիք են «Կանաչները» կամ պատմականորեն՝ Ավստրալիայի դեմոկրատները։ 2012 թվականի Քվինսլենդի ընտրություններն ունեցել են չափազանց բարձր Գալագերի ինդեքս՝ 31.16, ինչը պայմանավորված էր հաղթած Ազգային-լիբերալ կուսակցության համար մանդատների հսկայական ջախջախիչ արդյունքով։ Ազգային-լիբերալ կուսակցությունը ձայների 50%-ից պակասի դիմաց ստացել է մանդատների 88%-ը։ Ավստրալիայի վերջին նահանգային և դաշնային ընտրությունների մեծ մասում, սակայն, ցուցանիշը տատանվում է 10-ի և 12-ի միջև։ {{Gallagher index |election =2012 թվականի Քվինսլենդի նահանգային ընտրություններ |side = none |size = 100 |explanation = no |color1 = {{party color|Liberal National Party of Queensland}} |party1 = [[Liberal National Party of Queensland|Liberal National]] |votes1 = 49.65 |seats1 = 87.64 |color2 = {{party color|Australian Labor Party}} |party2 = [[Australian Labor Party (Queensland Branch)|Labor]] |votes2 = 26.66 |seats2 = 7.87 |color3 = {{party color|Katter's Australian Party}} |party3 = [[Katter's Australian Party|Katter]] |votes3 = 11.53 |seats3 = 2.25 |color4 = {{party color|Australian Greens}} |party4 = [[Queensland Greens|Greens]] |votes4 = 7.53 |seats4 = 0 |color5 = {{party color|Others}} |party5 = Other |votes5 = 1.47 |seats5 = 0 |color6 = {{party color|Independent}} |party6 = [[Independent politician|Independent]] |votes6 = 3.16 |seats6 = 2.25 }} === ԵՄ === Եվրոպական խորհրդարանի 7 քաղաքական խմբերը, 203 քաղաքական կուսակցությունների փոխարեն<ref>{{Cite web |title=European Parliament: Facts and Figures |url=https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2022/698880/EPRS_BRI(2022)698880_EN.pdf |access-date=2023 թ․ փետրվարի 13}}</ref>, թույլ են տալիս համառոտ հաշվարկել ձայների և տեղերի միջև անհամաչափությունը: Եվրոպական խորհրդարանի համար Գալագերի ինդեքսը 7.87 է: {{Gallagher index |election = [[2019 European Parliament election]]<ref>{{Cite web |title=2019 European election results – Comparative tool |url=https://www.election-results.eu/tools/comparative-tool/ |access-date=2019 թ․ հուլիսի 5 |publisher=[[European Parliament]]}}</ref> |side = none |size = 100 |explanation = no |color1 = {{party color|European People's Party group}}| |party1 = [[European People's Party group|EPP]] |votes1 = 20.80 |seats1 = 24.23 |color2 = {{party color|Progressive Alliance of Socialists and Democrats}} |party2 = [[Progressive Alliance of Socialists and Democrats|S&D]] |votes2 = 17.88 |seats2 = 20.51 |color3 = {{party color|Renew Europe}} |party3 = [[Renew Europe|RE]] |votes3 = 12.01 |seats3 = 14.38 |color4 = {{party color|Greens–European Free Alliance}} |party4 = [[Greens–European Free Alliance|G/EFA]] |votes4 = 10.04 |seats4 = 9.85 |color5 = {{party color|Identity and Democracy}} |party5 = [[Identity and Democracy|ID]] |votes5 = 10.59 |seats5 = 9.72 |color6 = {{party color|European Conservatives and Reformists}} |party6 = [[European Conservatives and Reformists Group|ECR]] |votes6 = 7.17 |seats6 = 8.26 |color7 = {{party color|European United Left–Nordic Green Left}} |party7 = [[European United Left–Nordic Green Left|GUE/NGL]] |votes7 = 5.16 |seats7 = 5.46 |color8 = {{party color|Non-Inscrits}} |party8 = [[Non-Inscrits|NI]] |votes8 = 6.52 |seats8 = 7.59 |party9 = [[Wasted vote]] |votes9 = 9.82 |seats9 = 0.00}} === Շվեդիա === Գալահերի ինդեքսով 2022-ի Շվեդիայի խորհրդարանական ընտրությունների անհամամասնությունը եղել է 0.64, ինչը շատ ցածր է միջազգային համեմատությամբ և նշանակում է, որ մանդատները բաշխվել են գրեթե կատարյալ համամասնորեն։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ Շվեդիայում Ռիկսդագի ընտրությունների ժամանակ կիրառվում է փոփոխված Սենտ-Լագյուի մեթոդը։ === Իռլանդիայի Հանրապետություն === Գալագերի ինդեքսի համաձայն՝ 2020-ի Իռլանդիայի ընտրությունների անհամամասնությունը կազմել է 1.96: Իռլանդիայի Հանրապետությունում Դեյլ Էրենի (խորհրդարանի ստորին պալատ) ընտրություններում գործում է մեկ փոխանցվող ձայնի համակարգը՝ [[Դրուպի քվոտա|Դրուպի քվոտայի]] կիրառմամբ։ === Միացյալ Նահանգներ === Այս աղյուսակում բերված են 2012-ի ԱՄՆ [[ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ|Ներկայացուցիչների պալատի]] ընտրությունների ընդհանուր արդյունքները: Այս 435 [[Միամանդատ ընտրատարածք|միամանդատ շրջաններում]] հաղթում է այն թեկնածուն, ով ստանում է [[Մեկ փոխանցելի քվեի համակարգ|ամենաշատ ձայները]], ինչը սովորաբար հանգեցնում է անհամամասնությունների, բայց այստեղ դա փոխհատուցվում է նրանով, որ երկու գլխավոր կուսակցությունները միասին ստացել են ձայների 96%-ից ավելին (ինչը մասամբ պայմանավորված է այն մտավախությամբ, որ երրորդ կուսակցության օգտին [[Սպոյլերի էֆեկտ|ձայնը կվատնվի]] կամ կպառակտի ձայները): Գալագերի ինդեքսը, սակայն, հաշվի չի առնում նախնական ընտրությունների (փրայմերիզների) ազդեցությունը։ {{Gallagher index |election = 2012 թվականի Միացյալ Նահանգների Ներկայացուցիչների պալատի ընտրություններ |side = none |size = 100 |explanation = no |color1 = {{party color|Republican Party (United States)}} |party1 = [[Republican Party (United States)|Republican Party]] |votes1 = 47.66 |seats1 = 53.80 |color2 = {{party color|Democratic Party (United States)}} |party2 = [[Democratic Party (United States)|Democratic Party]] |votes2 = 48.77 |seats2 = 44.20 |color3 = {{party color|Libertarian Party (United States)}} |party3 = [[Libertarian Party (United States)|Libertarian Party]] |votes3 = 1.11 |seats3 = 0 |color4 = {{party color|Others}} |party4 = [[Independent politician|Independents]] and [[Third party (United States)|minor parties]] |votes4 = 1.01 |seats4 = 0 |color5 = {{party color|Green Party of the United States}} |party5 = [[Green Party (United States)|Green Party]] |votes5 = 0.31 |seats5 = 0 |color6 = darkgray |party6 = Others |votes6 = 1.13 |seats6 = 0 }} === Միացյալ Թագավորություն === Միացյալ Թագավորությունում 2024 թվականի համընդհանուր ընտրություններն ամենաանհամաչափն էին բրիտանական ժամանակակից պատմության մեջ<ref name="data2">{{Cite web |last=Gallagher |first=Michael |title=Election Indices |url=https://www.tcd.ie/Political_Science/about/people/michael_gallagher/ElSystems/Docts/ElectionIndices.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729233608/https://www.tcd.ie/Political_Science/about/people/michael_gallagher/ElSystems/Docts/ElectionIndices.pdf |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 29 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 29}}</ref>։ Լիբերալ դեմոկրատները գրանցեցին իրենց պատմության մեջ լավագույն արդյունքը (72), չնայած դա կազմում էր 2010 թվականին ստացած ձայների միայն մոտ կեսը<ref name="The Guardian">{{Cite web |date=2024 թ․ հուլիսի 5 |title=The Guardian view on Labour's landslide: becoming the change the country needs |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/jul/05/the-guardian-view-on-labours-landslide-becoming-the-change-the-country-needs |access-date=2024 թ․ հուլիսի 5 |work=[[The Guardian]]}}</ref> և ընդհանուր առմամբ ավելի քիչ ձայներ, քան «Ռիֆորմ» (Reform) կուսակցությունը, սակայն կուսակցության մանդատների բաժինը կրկին ավելի ցածր էր, քան ձայների բաժինը: «Դարձրեք ձայները կարևոր» քարոզչական խումբը պարզել է, որ ընտրողների 58%-ը չի քվեարկել իրենց ընտրած պատգամավորի օգտին։ «Դարձրեք ձայները կարևոր» խմբի խոսնակ Սթիվ Գիլմորը, Ընտրական բարեփոխումների միության ղեկավար Դարեն Հյուզը, «Ռիֆորմ Միացյալ Թագավորություն» կուսակցության առաջնորդ Նայջել Ֆարաժը և Անգլիայի և Ուելսի «Կանաչների» կուսակցության համանախագահ Էդրիան Ռեմզին այն գործիչների թվում էին, որոնք ընտրություններից հետո կոչ արեցին իրականացնել ընտրական բարեփոխումներ: Ակտիվիստները հայտարարեցին, որ դա «[Մեծ Բրիտանիայի] պատմության մեջ ամենաանհամամասնական ընտրությունն էին<ref>{{Cite web |last=Topping |first=Alexandra |date=2024 թ․ հուլիսի 8 |title='Disproportionate' UK election results boost calls to ditch first past the post |url=https://www.theguardian.com/politics/article/2024/jul/08/disproportionate-uk-election-results-boost-calls-to-ditch-first-past-the-post |access-date=2024 թ․ հուլիսի 8 |work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հուլիսի 5 |title=Biggest-ever gap between number of votes and MPs hits Reform and Greens |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c886pl6ldy9o |access-date=2024 թ․ հուլիսի 8 |work=[[BBC News]]}}</ref>։{{Gallagher index | election = 2024 թվականի Միացյալ Թագավորության ընդհանուր ընտրություններ | side = none | size = 100 | explanation = no | color1 = {{party color|Labour Party (UK)}} | party1 = [[Labour Party (UK)|Labour]] | votes1 = 33.70 | seats1 = 63.23 | color2 = {{party color|Conservative Party (UK)}} | party2 = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] | votes2 = 23.70 | seats2 = 18.62 | color3 = {{party color|Reform UK}} | party3 = [[Reform UK]] | votes3 = 14.29 | seats3 = 0.77 | color4 = {{party color|Liberal Democrats (UK)}} | party4 = [[Liberal Democrats (UK)|Liberal Democrats]] | votes4 = 12.22 | seats4 = 11.08 | color5 = {{party color|Green Party of England and Wales}} | party5 = [[Green Party of England and Wales|Green]] | votes6 = 1.96 | seats6 = 0.92 | color6 = {{party color|Independent politician}} | party6 = [[Independent politician|Independents]] | votes7 = 7.74 | seats7 = 4.92 | color7 = darkgray | party7 = Others | votes5 = 6.39 | seats5 = 0.46 }} == Երկրներ == {{Sticky header}} {| class="wikitable sortable sticky-header" |+Գալագերի ինդեքսները առանձին երկրների համար։ Ցուցադրվում է միայն յուրաքանչյուր երկրի համար հասանելի վերջին ինդեքսը<ref name="data">{{Cite web |last=Gallagher |first=Michael |title=Election Indices |url=https://www.tcd.ie/Political_Science/about/people/michael_gallagher/ElSystems/Docts/ElectionIndices.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729233608/https://www.tcd.ie/Political_Science/about/people/michael_gallagher/ElSystems/Docts/ElectionIndices.pdf |archive-date=2024 թ․ հուլիսի 29 |access-date=2024 թ․ հուլիսի 29}}</ref>։ ! Country !! Year !! Gallagher Index |- | {{դրոշավորում|Ալբանիա}} || 2025, խորհրդարանական ընտրություններ || 5.52 |- | {{դրոշավորում|Անդորրա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 16.47 |- | {{դրոշավորում|Անգոլա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 4.32 |- | {{դրոշավորում|Անգիլիա}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 21.05 |- | {{դրոշավորում|Անտիգուա և Բարբուդա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 8.79 |- | {{դրոշավորում|Արգենտինա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 5.14 |- | {{դրոշավորում|Հայաստան}} || [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|2021, խորհրդարանական ընտրություններ]]|| 10.74 |- | {{դրոշավորում|Արուբա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 10.25 |- | {{դրոշավորում|Ավստրալիա}} || 2025, դաշնային՞ ընտրություններ || 23.11 |- | {{դրոշավորում|Ավստրիա}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ || 3.21 |- | {{դրոշավորում|Բահամյան Կղզիներ}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 25.01 |- | {{դրոշավորում|Բարբադոս}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 28.92 |- | {{դրոշավորում|Բելգիա}} || 2024, դաշնային ընտրություններ|| 3.83 |- | {{դրոշավորում|Բելիզ}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 14.37 |- | {{դրոշավորում|Բենին}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 9.08 |- | {{դրոշավորում|Բերմուդյան կղզիներ}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 14.95 |- | {{դրոշավորում|Բութան}} || 2023-24, Ազգային ժողովի ընտրություններ || 24.70 |- | {{դրոշավորում|Բոլիվիա}} || 2020, ընդհանուր ընտրություններ || 2.60 |- | {{դրոշավորում|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 5.30 |- | {{դրոշավորում|Բոտսվանա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 23.03 |- | {{դրոշավորում|Բրազիլիա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 3.53 |- | {{դրոշավորում|Բուլղարիա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.79 |- | {{դրոշավորում|Բուրկինա Ֆասո}} || 2020, համընդհանուր ընտրություններ || 8.16 |- | {{դրոշավորում|Կաբո Վերդե}} || 2021, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.54 |- | {{դրոշավորում|Կանադա}} || 2025, դաշնային ընտրություններ || 5.01 |- | {{դրոշավորում|Կայմանյան կղզիներ}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 9.28 |- | {{դրոշավորում|Չիլի}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 9.58 |- | {{դրոշավորում|Կոլումբիա}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 4.60 |- | {{դրոշավորում|Կոստա Ռիկա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 8.26 |- | {{դրոշավորում|Խորվաթիա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ|| 7.04 |- | {{դրոշավորում|Կյուրասաո}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ|| 6.31 |- | {{դրոշավորում|Կիպրոս}} || 2021, օրենսդիր ընտրություններ || 6.44 |- | {{դրոշավորում|Չեխիա}} || 2021, խորհրդարանական ընտրություններ || 10.34 |- | {{դրոշավորում|Դանիա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 1.13 |- | {{դրոշավորում|Դոմինիկա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 6.55 |- | {{դրոշավորում|Դոմինիկյան Հանրապետություն}} || 2020, ընդհանուր ընտրություններ || 7.32 |- | {{դրոշավորում|Էլ Սալվադոր}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ|| 15.02 |- | {{դրոշավորում|Էստոնիա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 4.66 |- | {{դրոշավորում|ԵՄ}} || 2019, Եվրախորհրդարան || 7.87 |- | {{դրոշավորում|Ֆարերյան կղզիներ}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 2.55 |- | {{դրոշավորում|Ֆիջի}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 4.75 |- | {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.99 |- | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ|| 7.79 |- | {{դրոշավորում|Գամբիա}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 7.93 |- | {{դրոշավորում|Վրաստան}} || [[Վրաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2024)|2024, խորհրդարանական ընտրություններ]]|| 4.93 |- | {{դրոշավորում|Գերմանիա}} || [[Խորհրդարանական ընտրություններ Գերմանիայում (2025)|2025, խորհրդարանական ընտրություններ]]|| 6.49 |- | {{դրոշավորում|Գանա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 13.03 |- | {{դրոշավորում|Ջիբրալթար}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 2.54 |- | {{դրոշավորում|Հունաստան}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 8.97 |- | {{դրոշավորում|Գրենլանդիա}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 2.44 |- | {{դրոշավորում|Գրենադա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 7.97 |- | {{դրոշավորում|Գվատեմալա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 8.85 |- | {{դրոշավորում|Գվինեա}} || 2020, խորհրդարանական ընտրություններ || 2.14 |- | {{դրոշավորում|Գվինեա Բիսաու}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 10.81 |- | {{դրոշավորում|Գայանա}} || 2020, ընդհանուր ընտրություններ || 0,52 |- | {{դրոշավորում|Հոնդուրաս}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 6.41 |- | {{դրոշավորում|Հունգարիա}} || 2022, խորհրդարանային ընտրություններ || 11.76 |- | {{դրոշավորում|Իսլանդիա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 5.31 |- | {{դրոշավորում|Հնդկաստան}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 6.98 |- | {{դրոշավորում|Ինդոնեզիա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 4.86 |- | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 5.77 |- | {{դրոշավորում|Իսրայել}} || 2022, օրենսդիր ընտրություններ || 4.40 |- | {{դրոշավորում|Իտալիա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 12.37 |- | {{դրոշավորում|Ջամայկա}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 4.87 |- | {{դրոշավորում|Ճապոնիա}} || 2026, ընդհանուր ընտրություններ || 23.62 |- | {{դրոշավորում|Կոսովո}} || 2025, խորհրդարանական ընտրություններ || 4.05 |- | {{դրոշավորում|Լատվիա}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 10.65 |- | {{դրոշավորում|Լեսոթո}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 6.03 |- | {{դրոշավորում|Լիբերիա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 10.13 |- | {{դրոշավորում|Լիխտենշտեյն}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 2.45 |- | {{դրոշավորում|Լիտվա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 13.58 |- | {{դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 5.96 |- | {{դրոշավորում|Մալավի}} || 2019, ընդհանուր ընտրություններ || 8.56 |- | {{դրոշավորում|Մալայզիա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 8.03 |- | {{դրոշավորում|Մալթա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 2.24 |- | {{դրոշավորում|Մավրիկիոս}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 27.42 |- | {{դրոշավորում|Մեքսիկա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 15.58 |- | {{դրոշավորում|Մոլդովա}} || 2021, խորհրդարանական ընտրություններ || 8.44 |- | {{դրոշավորում|Մոնակո}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 10.37 |- | {{դրոշավորում|Մոնղոլիա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 12.84 |- | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 4.93 |- | {{դրոշավորում|Մարոկկո}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 4.18 |- | {{դրոշավորում|Մոզամբիկ}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 4.37 |- | {{դրոշավորում|Նամիբիա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 1.06 |- | {{դրոշավորում|Նեպալ}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 6.02 |- | {{դրոշավորում|Նիդեռլանդներ}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 1.46 |- | {{դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 2.63 |- | {{դրոշավորում|Նիգեր}} || 2020-21, ընդհանուր ընտրություններ || 8.10 |- | {{դրոշավորում|Նիկարագուա}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 7.72 |- | {{դրոշավորում|Հյուսիսային Կիպրոս}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 7.78 |- | {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.42 |- | {{դրոշավորում|Հյուսիսային Իռլանդիա}} || 2022, Ասամբլեայի ընտրություններ || 7.80 |- | {{դրոշավորում|Նորվեգիա}} || 2021, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.65 |- | {{դրոշավորում|Պակիստան}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 11.41 |- | {{դրոշավորում|Պանամա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 9.77 |- | {{դրոշավորում|Պարագվայ}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 9.53 |- | {{դրոշավորում|Պերու}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 14.02 |- | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 6.46 |- | {{դրոշավորում|Պորտուգալիա}} || 2025, օրենսդիր ընտրություններ || 5.46 |- | {{դրոշավորում|Ռումինիա}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ || 4.66 |- | {{դրոշավորում|Ռուսաստան}} || 2021, օրենսդիր ընտրություններ || 16.96 |- | {{դրոշավորում|Սենթ Քիթս և Նևիս}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 15.97 |- | {{դրոշավորում|Սենթ Լյուսիա}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 30.22 |- | {{դրոշավորում|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ}} || 2020, ընդհանուր ընտրություններ || 10.37 |- | {{դրոշավորում|Սան Մարինո}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 3.88 |- | {{դրոշավորում|Սան Տոմե և Պրինսիպի}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 7.04 |- | {{դրոշավորում|Շոտլանդիա}} || 2026, խորհրդարանական ընտրություններ || 13.71 |- | {{դրոշավորում|Սենեգալ}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 17.86 |- | {{դրոշավորում|Սերբիա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 3.80 |- | {{դրոշավորում|Սեյշելներ}} || 2020, ընդհանուր ընտրություններ || 15.33 |- | {{դրոշավորում|Սիերա Լեոնե}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 2.44 |- | {{դրոշավորում|Սինգապուր}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 16.88 |- | {{դրոշավորում|Սեն Մարտեն}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 6.35 |- | {{դրոշավորում|Սլովակիա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ|| 7.44 |- | {{դրոշավորում|Սլովենիա}} || 2022, խորհրդարանական ընտրություններ || 11.49 |- | {{դրոշավորում|Հարավային Աֆրիկա}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 0,71 |- | {{դրոշավորում|Հարավային Կորեա}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ || 15.27 |- | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} || 2023, ընդհանուր ընտրություններ || 5.67 |- | {{դրոշավորում|Շրի Լանկա}} || 2024, խորհրդարանական ընտրություններ || 6.93 |- | {{դրոշավորում|Սուրինամ}} || 2025, համընդհանուր ընտրություններ || 1.67 |- | {{դրոշավորում|Շվեդիա}} || 2022, ընդհանուր ընտրություններ || 0,64 |- | {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} || 2023, դաշնային ընտրություններ || 3.60 |- | {{դրոշավորում|Թայվան}} || 2024, օրենսդիր ընտրություններ || 8.19 |- | {{դրոշավորում|Թաիլանդ}} || 2026, ընդհանուր ընտրություններ || 17.60 |- | {{դրոշավորում|Արևելյան Թիմոր}} || 2023, խորհրդարանական ընտրություններ || 6.06 |- | {{դրոշավորում|Տրինիդադ և Տոբագո}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ|| 8.09 |- | {{դրոշավորում|Թուրքիա}} || 2023, խորհրդարանական ընտրությւոններ || 3.61 |- | {{դրոշավորում|Թերքս և Քայքոս կղզիներ}} || 2025, համընդհանուր ընտրություններ || 26.41 |- | {{դրոշավորում|Ուգանդա}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 14.90 |- | {{դրոշավորում|Միացյալ Թագավորություն}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ|| 23.64 |- | {{դրոշավորում|Միացյալ Նահանգներ}} || 2024, Ներկայացուցիչների պալատ || 1.01 |- | {{դրոշավորում|Միացյալ Նահանգներ}} || [[ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ (2024)|2024, նախագահական ընտրություններ]]|| 7.29 |- | {{դրոշավորում|Ուրուգվայ}} || 2024, ընդհանուր ընտրություններ || 2.14 |- | {{դրոշավորում|Վանուատու}} || 2025, ընդհանուր ընտրություններ || 8.58 |- | {{դրոշավորում|Վենեսուելա}} || 2025, խորհրդարանական ընտրություններ || 5.5 |- | {{դրոշավորում|Ուելս}} || 2021, խորհրդարանական ընտրություններ || 9.36 |- | {{դրոշավորում|Զամբիա}} || 2021, ընդհանուր ընտրություններ || 5.21 |} == Տես նաև == * [[Արդյունավետության բաց]] == Ծանոթագրություններ == {{Reflist|30em}} == Աղբյուրներ == * {{Cite journal |last1=Benoit |first1=Kenneth |year=2000 |title=Which Electoral Formula Is the Most Proportional? A New Look with New Evidence |journal=Political Analysis |volume=8 |issue=4 |pages=381–388 |doi=10.1093/oxfordjournals.pan.a029822}} * {{Cite journal |last1=Gallagher |first1=Michael |year=1991 |title=Proportionality, Disproportionality and Electoral Systems |journal=Electoral Studies |volume=10 |pages=33–51 |doi=10.1016/0261-3794(91)90004-c}} * {{Cite journal |last1=Gallagher |first1=Michael |year=1992 |title=Comparing Proportional Representation Electoral Systems: Quotas, Thresholds, Paradoxes and Majorities |journal=British Journal of Political Science |volume=22 |issue=4 |pages=469–496 |doi=10.1017/s0007123400006499 |s2cid=153414497}} * {{Cite book |title=The Politics of Electoral Systems |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2005 |isbn=978-0-19-925756-0 |editor-last1=Gallagher |editor-first1=Michael |location=[[Oxford]] |at=Appendix B |editor-last2=Mitchell |editor-first2=P}} * {{Cite journal |last1=Kestelman |first1=Philip |date=1999 թ․ մարտ |title=Quantifying Representativity |url=http://www.votingmatters.org.uk/ISSUE10/P6.HTM |journal=Voting Matters |volume=10 |access-date=2013 թ․ օգոստոսի 10}} == Արտաքին հղումներ == * [http://gallagherindex.blogspot.ca/2016/12/its-important-and-easy-to-understand.html Գալագերի ինդեքսը հեշտացնում է] * [https://www.tcd.ie/Political_Science/about/people/michael_gallagher/ElSystems/index.php Մայքլ Գալագերի ընտրական համակարգերի կայքը] * [https://docs.google.com/document/d/1j86Oylz9IRL_RLQ1CrVNmcxStbxzVXy0NvP10BjrVuI/edit# Գալագերի ինդեքսը. անհամաչափության չափանիշ] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gallagher_Index Various Gallagher Indexes at Wikimedia Commons] * [https://iscanadafair.ca/gallagher-index/ Website: Անարդարության չափում. Կանադայի Գալագերի ինդեքսի հաշվարկ] (Այս կայքը ներառում է Գալագերի ինդեքսը կարգավորելի աղյուսակի ձևաչափով: Այն սկզբում ցույց է տալիս Կանադայի 2015 թվականի դաշնային ընտրությունների տվյալները, սակայն աղյուսակի որոշ բջիջներում որոշ փոփոխականներ կարող են կարգավորվել կայքի այցելուի կողմից, այդ դեպքում աղյուսակի մնացած մասը ավտոմատ կերպով կարգավորվում է՝ արտացոլելու այցելուի նոր մուտքագրումը) [[Կատեգորիա:Ընտրական համակարգեր]] [[Կատեգորիա:Ընտրություններ]] [[Կատեգորիա:Վիճակագրական տվյալներ]] so5jww6ygf15qbbpmwn6dfwvbzci4ya 0 1333451 10806514 10806069 2026-06-30T00:01:47Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite news, Cite journal, Cite web և Cite book կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806514 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Մաարրաթ ալ-Նուման''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع مَعَرَّة ٱلنُّعْمَان ٱلْكَبِير}})։ 12-րդ դարի [[Այյուբյան սուլթանություն|Այյուբյան]] դարաշրջանի մզկիթը գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Իդլիբի մարզ]]ի [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] քաղաքում` [[Համա]]յի և [[Հալեպ]]ի միջև<ref name="ADL">{{Cite web |date=n.d. |title=Jami' al-Kabir (Ma'arrat al-Nu'man) |url=https://www.archnet.org/sites/1857 |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=ArchNet.org}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == Վերակառուցված 12-րդ դարի առաջին կեսին, մզկիթը գտնվում է ավելի վաղ եկեղեցու և, դրանից առաջ, հավանաբար, հեթանոսական տաճարի տեղում։ Մզկիթը կենտրոնացած է մեծ ուղղանկյուն սահնի վրա՝ երկար, մակերեսային աղոթասրահով՝ վեց գմբեթներով, որոնք ծածկում են միհրաբից առաջ գտնվող կենտրոնական խորշերը։ Ճարտարապետական ​​առանձնահատկությունները հիշեցնում են [[Դամասկոս]]ի [[Օմայանների մզկիթ]]ի դասավորությունը<ref name=Herzfeld/>: Սահնի կենտրոնում կար ջրամբար, որը ծածկված էր տասը սյուների վրա հենվող ծածկով՝ հին կորնթոսյան խոյակներով<ref name="ADL"/>։ Մզկիթի քառակուսի մինարեթը նման է [[Հալեպ]]ի [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)|Մեծ մզկիթ]]ի նախկին մինարեթին<ref name=Herzfeld>{{Cite journal |author=Herzfeld, Ernst |year=1943 |title=Damascus: Studies in Architecture - II |journal=Ars Islamica |volume=10 |pages=13–70, 36-39}}</ref>։ Մինարեթի վրա փորագրված արձանագրությունը աշխատանքը վերագրում է Կահիր իբն Ալի իբն Կանիթին (մահացել է 1199 թվականին)<ref name="ADL"/>: == Ավերումներ == [[Պատկեր:Great Mosque of Ma'arrat al-Numan 04.jpg|մինի|ձախից|Տեսքը 2010 թվականին]] 2016 թվականի մարտի 13-ին «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա|Ալ-Նուսրա ճակատ]]ի» և «Ջունդ ալ-Ակսայի» ջիհադիստ զինյալները գիշերը հարձակում գործեցին Մաարրաթ ալ-Նուման քաղաքում գտնվող [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի 13-րդ դիվիզիայի շտաբի վրա: [[Սիրիական ընդդիմություն|Սիրիական ընդդիմությանը]] աջակցող սոցիալական ցանցերի ակտիվիստների տվյալներով՝ «Ալ-Նուսրա ճակատը» հարձակվել է 13-րդ դիվիզիայի վրա՝ տեղի ցուցարարների և ցույցերի պատճառով<ref>{{Cite web |last=Fadel |first=Leith |title=Rebel infighting results in Nusra capturing U.S. manufactured missiles |url=https://almasdarnews.com/article/rebel-infighting-reveals-growing-tension-fsa-nusra-idlib/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327045508/http://www.almasdarnews.com/article/rebel-infighting-reveals-growing-tension-fsa-nusra-idlib/ |archive-date=2016-03-27 |access-date=2016-03-14 |website=Al-Masdar News |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Al-Qaida seizes weapons, bases from US-backed Syrian rebels |url=https://toronto.citynews.ca/2016/03/14/al-qaida-seizes-weapons-bases-from-us-backed-syrian-rebels/ |access-date=2016-03-14 |website=680 NEWS}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fadel |first=Leith |title=Nusra captures Division 13 headquarters in Ma'arat Al-Nu'man |url=https://almasdarnews.com/article/nusra-captures-division-13-headquarters-maarat-al-numan/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325002244/http://www.almasdarnews.com/article/nusra-captures-division-13-headquarters-maarat-al-numan/ |archive-date=2016-03-25 |access-date=2016-03-14 |website=Al-Masdar News |language=en-US}}</ref>: 2016 թվականի հունիսին [[Իդլիբի մարզ]]ի վրա ուղղված ավիահարվածները մզկիթին լուրջ կառուցվածքային վնաս հասցրին։ Մի քանի քարե կամարներ փլուզվեցին, իսկ պատերի մակերեսները վնասվեցին բեկորներից։ Բացի այդ, ավերվեց բակում ստվեր ապահովելու համար ավելացված ժամանակակից մետաղական ծածկը<ref>{{Cite web |date=2014 |title=The Great Mosque and Minaret: Marrat al-Numan: Idlib Governorate |url=https://unosat.web.cern.ch/unitar/downloads/chs/Marrat.pdf |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=Satellite-based Damage Asessment to Historial Sites in Syria |publisher=UNITAR |page=109}}</ref>։ Չնայած մզկիթը վնասվել էր նախորդ ռմբակոծություններից, սա առաջին անգամն էր, որ այն անմիջականորեն հարվածի տակ էր։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)|Մեծ մզկիթ]], [[Հալեպ]] * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Rihawi |first=Abdul Qader |title=Arabic Islamic Architecture: Its Characteristics and Traces in Syria |publisher=Publications of the Ministry of Culture and National Leadership |year=1979}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite news |author=Karkus, Emad |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 20 |title=Damaged mosques in Syria's Maarat al-Numan city |url=https://www.middleeasteye.net/gallery/damaged-mosques-syrias-maarat-al-numan-city |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=Middle East Eye |format=Images}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իդլիբի մարզի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] nqqvc83c4k00jabuagbybj0gx4vriug 0 1333452 10806513 10806115 2026-06-30T00:01:40Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806513 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Էց''' ([[գերմաներեն]]՝ Oetz), համայնք [[Ավստրիա]]յի [[Տիրոլ]] երկրամասի Իմսթի շրջանում: Ընկած է [[Իմսթ]] քաղաքից 11.7 կմ հարավ-արևելք՝ Էցթալեր Ախե գետի ստորին հոսանքի մերձակայքում, Ախերկոգել լեռան (3008 մ) ստորոտին։ Համայնքն ունի 2.335 բնակիչ (2021 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով): Զբաղեցնում է 29,19 քառակուսի կիլոմետր տարածք: Պաշտոնական կոդը՝ ''70214'': == Պատմություն == Էցի ներկայիս տարածքում մարդիկ սկսել են բնակվել մոտ երկու հազար տարի առաջ։ Էց անունով գյուղն առաջին անգամ պատմական փաստաթղթերում հիշատակվել է 1266 թվականին։ Ծխական եկեղեցին, որ կառուցվել է ուշ [[Գոթական ճարտարապետություն|գոթական]] ոճով, 1667 թվականին ընդարձակվել է։ Նրա ներսում [[բարոկկո]] ոճով փոփոխություններ են կատարվել, որոնք ավարտվել են 1744 թվականին։ Եկեղեցին ունի դամբարան, [[Միքայել Հրեշտակապետ|Սուրբ Միքայել]]ի որմնանկարով [[խորան]] (1683), [[Փորագրաքանդակ|փորագրաքանդակ]]ներ ու [[արձան]]ներ<ref name="aeiou">{{Cite web |title=Ötz |url=http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.o/o297202.htm |access-date=2012 թ․ մայիսի 15 |publisher=Encyclopedia of Austria}}</ref>։ == Ժողովրդագրություն == {{Historical populations |align=left |1869|1195 |1880|1140 |1890|1011 |1900|989 |1910|997 |1923|1116 |1934|1237 |1939|1206 |1951|1478 |1961|1549 |1971|1805 |1981|1999 |1991|2060 |2001|2203 |2011|2265 }} {{clear-left}} == Զբոսաշրջություն == Էցը երկսեզոնային զբոսաշրջային հանգստավայր է՝ տարեկան մոտավորապես 350.000 գիշերակացով. սիրված վայր է հատկապես լաստանավարկության և դահուկային սպորտի սիրահարների համար: Քաղաքն ունի տեղական ժառանգության թանգարան և գեղարվեստի պատկերասրահ, որը կոչվում է Turmmuseum Ötz - Էցի տուրմուզեում (նախկինում՝ Galerie zum alten Ötztal)<ref>[http://www.turmmuseum.at/ Turmmuseum Ötz]</ref>: Մոտակա տեսարժան վայրերից են Պիբուրգ լիճը, Աուեր Կլամմը (կիրճ ), Շտույբենֆոլը ( ջրվեժ ) և Տումպենբախ գետակի վրա գտնվող ջրվեժը<ref name="aeiou"/>: == Գործընկերություն == Էցը գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել [[Գերմանիա]]յի [[Ռայնլանդ-Պֆալց]] երկրամասի Հարգեսհայմ քաղաքի հետ<ref>{{Cite web |title=Oetz-Hargesheim partnership |url=http://www.oetz.tirol.gv.at/system/web/link.aspx?detailonr=218761420&menuonr=218742550 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016025303/http://www.oetz.tirol.gv.at/system/web/link.aspx?detailonr=218761420&menuonr=218742550 |archive-date=2013-10-16 |access-date=2013-10-16}}</ref>: == Պատկերասրահ == <gallery> Oetz, straatzicht Bielefeldstrasse met Pfarrkirche Dm106 IMG 0760 2019-07-30 19.18.jpg Habichen, de Ötztaler Ache IMG 0782 2019-07-31 10.01.jpg Naturpark Ötztal - Landschaftsschutzgebiet Achstürze-Piburger See - 16 - Naturdenkmal ND 2 2 Piburger See.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * ''Geschichtskunde des Ötztales'' (= ''Schlern-Schriften'' 229). Universitätsverlag Wagner, Innsbruck 1963. * Eduard Widmoser: ''Oetz – Geschichte und Gegenwart.'' Anlässlich der 1977 stattgefundenen Hundertjahrfeier des Fremdenverkehrs in Oetz. Eigenverlag der Gemeinde, Oetz 1978. == Արտաքին հղումներ == {{Commons category|Oetz}} * [http://www.oetz.com/ Oetz] * [http://www.oetztal.com/ Ötztal] * [http://www.oetz.tirol.gv.at/ Seite der Gemeinde Oetz] * [http://www.turmmuseum.at/ Turmmuseum Oetz] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիայի առողջարաններ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Լեռնադահուկային սպորտն Ավստրիայում]] [[Կատեգորիա:Տիրոլի քաղաքներ]] 2lz2sdbp57to4mv7rv6wq3v4ysj6q9y 0 1333456 10806511 10806179 2026-06-30T00:01:29Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 - <ref, +<ref 10806511 wikitext text/x-wiki {{Երաժշտական կոլեկտիվ|ժանր=Ինդի ռոք, Փոփ ռոք, Նյու վեյվ, Դենս ռոք|տարիներ=2008 - այժմ|երկիր=ԱՄՆ|քաղաք=Ցինցիննատի, Օհայո|լեզու=անգլերեն|լեյբլ=RCA Records|կազմ=Նիկոլաս Պետրիկա, Շոն Վաուգաման, Էլայ Մեյման|նախկին_մասնակիցներ=Քևին Ռեյ, Ադամ Ռեյֆսնայդեր, Նիք Լերանգիս, Սեմ Քոուլ, Ռիկի Հյուման, Քրիս Ռոբինսոն|պատկեր=Walk the Moon - 2019 Houston Love Street Music Fest.jpg}}'''Walk the Moon''' (ոճավորված է մեծատառերով - '''WALK THE MOON''') ամերիկյան ռոք խումբ, որը հիմնված է Ցինցինատիում , Օհայո ։ Խմբի վոկալիստ Նիկոլաս Պետրիկկան խումբը հիմնադրել է 2006 թվականին, երբ դեռ ուսանող էր Քենյոն քոլեջում , խմբի անունը ստանալով The Police խմբի « Walking on the Moon » երգից ։<ref>{{Cite web |date=2013-11-15 |title=10.1063/1.4831988.3 |url=https://doi.org/10.1063/1.4831988.3 |access-date=2026-06-29 |website=Default Digital Object Group}}</ref> == Պատմություն == === Աննա Սան === [[2010|2010 թվականի]] նոյեմբերին Walk the Moon խումբը ինքնուրույն թողարկեցին ''I Want! I Want!'' ալբոմը իրենց հայրենի [[Ցինցինատի]] քաղաքում, [[Օհայո]] նահանգում։ Ձայնագրությունը պարունակում էր խմբի առաջին հայտնի երգը՝ [[Anna Sun]] ։ [[2011]] թվականին [[Esquire]] ամսագիրը այս երգը ներառել է «Այս ամառվա 30 երգ, որոնք բոլորը պետք է լսեն» հոդվածում: Հեղինակներ Նիկոլաս Պետրիկայի և Նիք Լերանգիսի խոսքերով՝ այս կոմպոզիցիան նվիրված է Քենյոն քոլեջի իրենց պրոֆեսորին։ 2011 թվականին խմբի անդամները սկսեցին ներկել իրենց դեմքերը կենդանի ելույթների համար և իրենց հետ բավականաչափ ներկ էին բերում հանդիսատեսի հետ կիսելու համար: Նրանք պնդում էին, որ դա դարձել է «կենդանի ելույթների ավանդույթ»: === 2012–2013. Walk the Moon === Խմբի համանուն դեբյուտային ալբոմը թողարկվել է [[2012|2012 թվականի]] [[Հունիսի 19|հունիսի 19-ին։]] Ալբոմը ներառում էր «Anna Sun» երգի վերաձայնագրված տարբերակը: 2012 թվականի հունիսի 27-ին խումբը միացավ Summerfest երաժշտական փառատոնի շատ այլ կատարողների և ելույթ ունեցավ ԱՄՆ Cellular Connection Stage-ում: «Quesadilla» երգը ներառվել է [[FIFA 13|FIFA 13-ի]] պաշտոնական սաունդթրեքում, իսկ « [[Tightrope (песня Walk the Moon)|Tightrope]] »-ը՝ [[Hewlett-Packard|HP Envy 4]] նոութբուքի գովազդում<ref>{{Cite web |title=HP Envy 4 Ultrabook ‘Hot Potato’ 2012 Commercial – What’s the Song? |url=http://diffuser.fm/hp-envy-4-ultrabook-hot-potato-2012-commercial-whats-the-song |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224094638/http://diffuser.fm/hp-envy-4-ultrabook-hot-potato-2012-commercial-whats-the-song/ |archive-date=2014-12-24 |access-date=2014-12-24 |website=Diffuser.fm}}</ref> ։ 2013 թվականին հունվարի 22-ին նրանք թողարկեցին Tightrope մինի ալբոմը, որը բաղկացած է Tightrope ալբոմից, երեք նոր երգերից և « Burning Down the House » երգի քավըր տարբերակից: === 2014–մինչ օրս՝ Talking Is Hard === [[2014|2014 թվականի]] [[Սեպտեմբերի 9|սեպտեմբերի 10-ին]] Walk the Moon խումբը թողարկեց [[Shut Up and Dance (песня Walk the Moon)|Shut Up and Dance]] սինգլը՝ նոր ալբոմի առաջխաղացումով<ref>{{Cite web |title=Walk The Moon release new single, "Shut Up And Dance" - Alternative Press |url=http://www.altpress.com/news/entry/walk_the_moon_release_new_single_shut_up_and_dance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922043530/http://www.altpress.com/news/entry/walk_the_moon_release_new_single_shut_up_and_dance |archive-date=2014-09-22 |access-date=2014-12-24 |website=Alternative Press}}</ref>: Երգը հիմնված է Լոս Անջելեսի գիշերային ակումբում ունեցած իր փորձի վրա: 2014 թվականին նոյեմբերի 10-ին խումբը հրապարակեց Talking is Hard քավըրի գեղարվեստական աշխատանքը և երգերի ցանկը [[Նոյեմբերի 17|Նոյեմբերի 17-ին]] թողարկվեց երկրորդ սինգլը՝ « [[Different Colors]] »<ref>{{Cite web |title=Talking is Hard |url=https://itunes.apple.com/us/album/talking-is-hard/id936832274 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208051735/https://itunes.apple.com/us/album/talking-is-hard/id936832274 |archive-date=2014-12-08 |access-date=2014-12-24 |publisher=Itunes.apple.com}}</ref>: Ալբոմը ''[[Talking is Hard|՝ «Talking is Hard»-ը,]]'' թողարկվեց [[Դեկտեմբերի 2|դեկտեմբերի 2-ին]] և առաջին շաբաթում հասավ [[Billboard 200|Billboard 200-ի]] 26-րդ հորիզոնականին։<ref>{{Cite web |title=iTunesChart.net 'Talking is Hard' |url=http://www.itunescharts.net/us/artists/music/walk-the-moon/albums/talking-is-hard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150805070238/http://www.itunescharts.net/us/artists/music/walk-the-moon/albums/talking-is-hard/ |archive-date=2015-08-05 |access-date=2014-12-12 |website=iTunes Chart}}</ref> == Դիսկոգրաֆիա == == Մրցանակներ և անվանակարգեր == {| class="wikitable" !Տարի ! Կազմակերպություն ! Առաջադրված աշխատանք ! Պարգևատրում ! Արդյունք ! Հղում |- | rowspan="2" | 2015թ. | Teen Choice Awards | rowspan="2" | « [[Shut Up and Dance (песня Walk the Moon)|Լռիր և պարիր]] » | Ընտրված երաժշտություն՝ խնջույքի երգ || {{Nom}} | [https://web.archive.org/web/20150709080549/http://www.teenchoice.com/article/wave-2-nominees հղում] |- | [[MTV երաժշտական տեսահոլովակի մրցանակաբաշխություն|MTV տեսահոլովակների մրցանակաբաշխություն]] | Լավագույն ռոք տեսահոլովակ || {{Nom}} | [http://www.billboard.com/articles/events/vma/6634773/2015-mtv-vma-nominees հղում] |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Հղումներ == * {{Պաշտոնական կայք}} [[Կատեգորիա:2006 հիմնադրված երաժշտական խմբեր]] [[Կատեգորիա:2008 հիմնադրված երաժշտական խմբեր]] [[Կատեգորիա:Pages with unreviewed translations]] [[Կատեգորիա:RCA Records-ի արտիստներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ինդի ռոք երաժշտական խմբեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան փոփ ռոք խմբեր]] [[Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Քառյակներ]] mz6cp4bx34pzwz47a3gp2m0brdhfccr 0 1333457 10806510 10806191 2026-06-30T00:01:28Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806510 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Էդերսոն''' ({{lang-pt-br|Éderson José dos Santos Lourenço da Silva}}, {{ԱԾ}}), [[Բրազիլացիներ|բրազիլացի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], ով խաղում է [[Իտալիա|իտալական]] «[[Ատալանտա (ֆուտբոլային ակումբ)|Ատալանտա]]» ակումբի և [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում։ == Ակումբային կարիերա == Էդերսոնը «Դեսպորտիվո Բրազիլ» երիտասարդական համակարգի սան է։ Նա իր նորամուտը նշեց հիմնական թիմում 2017 թվականին։ 2018 թվականին Էդերսոնը վարձավճարով միացավ «Կրուզեյրոյին»։ Սեպտեմբերի 6-ին՝ «Բոտաֆոգոյի» դեմ խաղում, նա իր նորամուտը նշեց [[Բրազիլիա|բրազիլական]] [[Սերիա A (Բրազիլիա)|Սերիա A]]-ում<ref>{{Cite web |date=2018-09-06 |title=Ботафого VS. Крузейро 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/09/06/brazil/serie-a/botafogo-de-futebol-e-regatas/cruzeiro-esporte-clube-belo-horizonte/2729462/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023151801/https://int.soccerway.com/matches/2018/09/06/brazil/serie-a/botafogo-de-futebol-e-regatas/cruzeiro-esporte-clube-belo-horizonte/2729462/ |archive-date=2019-10-23 |access-date=2019-11-02 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Վարձավճարի ավարտից հետո ակումբը գնեց նրա տրանսֆերը։ 2019 թվականի հոկտեմբերի 20-ին՝ «[[Կորինթիանս|Կորինտիանսի]]» դեմ խաղում, Էդերսոնը խփեց իր առաջին գոլը «Կրուզեյրոյի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2019-10-20 |title=Коринтианс VS. Крузейро 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/10/20/brazil/serie-a/sport-club-corinthians-paulista/cruzeiro-esporte-clube-belo-horizonte/2989179/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318195729/https://int.soccerway.com/matches/2019/10/20/brazil/serie-a/sport-club-corinthians-paulista/cruzeiro-esporte-clube-belo-horizonte/2989179/ |archive-date=2020-03-18 |access-date=2019-11-02 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Նա դադարեց մասնակցել «Կրուզեյրոյի» մարզումներին 2020 թվականի հունվարի 9-ին՝ դատական ​​հայց ներկայացնելով իր ակումբի դեմ՝ պահանջելով խզել իր պայմանագիրը<ref>{{Cite web |date=2020-01-22 |title=Cruzeiro admite proposta do Bahia por Éderson e avalia nome de Régis |url=https://futebolbahiano.org/2020/01/cruzeiro-confirma-proposta-do-bahia-por-ederson-e-avalia-nome-de-regis.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127222752/https://futebolbahiano.org/2020/01/cruzeiro-confirma-proposta-do-bahia-por-ederson-e-avalia-nome-de-regis.html |archive-date=2020-01-27 |access-date=2020-01-27 |publisher=futebolbahiano.org |lang=pt}}</ref>։ 2020 թվականի փետրվարի 20-ին, մի քանի օր տևած բանակցություններից հետո, «[[Կորինթիանս|Կորինտիանսը]]» հայտարարեց, որ մարզիկի հետ պայմանագիր է կնքել 5 տարով<ref name="Corinthians fecha contratação de Ederson por cinco temporadas">{{Cite web |last1=Carvalho |first1=Samir |title=Corinthians fecha contratação de Ederson por cinco temporadas |url=https://www.uol.com.br/esporte/futebol/ultimas-noticias/2020/02/20/corinthians-fecha-contratacao-de-ederson-por-cinco-temporadas.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220175657/https://www.uol.com.br/esporte/futebol/ultimas-noticias/2020/02/20/corinthians-fecha-contratacao-de-ederson-por-cinco-temporadas.htm |archive-date=2020-02-20 |access-date=2024-05-21 |website=UOL |lang=pt}}</ref>։ == Նվաճումներ == === Թիմ === '''«Ֆորտալեզա»''' * Սեարենսեի լիգայի հաղթող՝ [[2021]] '''«Ատալանտա»''' * [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|ՈՒԵՖԱ Եվրոպա լիգայի]] հաղթող՝ [[2023]]/[[2024|24]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Ատալանտայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սալեռնիտանայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] 1fbegnpm28go7v8emus1lu11zaybzuc 0 1333463 10806309 10806216 2026-06-29T13:19:09Z 23artashes 2675 10806309 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Յանիկ դուշ Սանտուշ Տավարիշ''' ({{lang-pt|Ianique dos Santos Tavares}}, {{ԱԾ}}), ավելի հայտնի է որպես '''Ստոպիրա''' ([[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] նախկին [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] Յանիկ Ստոպիրայի անունով<ref>{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/v--guimaraes/detalhe/stopira-e-um-salto-na-minha-carreira|title=Stopira: «É um salto na minha carreira»|website=Record|lang=pt|date=2010-05-24|access-date=2020-10-01|url-status=dead}}</ref>), <nowiki/>[[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], որը խաղում է որպես [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]] [[Պորտուգալիա|պորտուգալական]] «Ունիաո Տորենսե» ակումբում և Կաբո Վերդեի ազգային հավաքականում<ref name=Profile>{{cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/jogador/stopira/32790|title=Stopira|website=Mais Futebol|lang=pt|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221731/https://maisfutebol.iol.pt/jogador/stopira/32790|url-status=live}}</ref>։ == Կարիերա == === Ակումբ === Ստոպիրան ծնվել է Պրայում։ Նա իր ավագ թիմի կազմում նորամուտը նշել է [[2006]] թվականին՝ իր հարազատ քաղաքի «Սպորտինգ» ակումբում, որտեղ անցկացրել է երկու մրցաշրջան։ Նա այդ թիմի հետ նվաճել է Կաբո Վերդեի առաջնությունը [[2007]] և [[2008]] թվականներին։ Ստոպիրան նաև երկու անգամ նվաճել է տարածաշրջանային առաջնությունը։ 2008 թվականին նա պայմանագիր կնքեց պորտուգալական «Սանտա Կլարա» ակումբի հետ։ Նա իր առաջին մրցաշրջանում խաղաց ընդամենը վեց խաղ, բայց հաջորդ մրցաշրջանում դարձավ հիմնական խաղացող՝ խաղալով [[Ազորյան կղզիներ|Ազորյան կղզիների]] հավաքականի կազմում Սեգունդա Լիգայում<ref>{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/santa-clara/detalhe/laterais-de-regresso|title=Laterais de regresso|website=Record|lang=pt|date=2009-05-08|access-date=2020-10-02|archive-date=2020-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007181210/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/santa-clara/detalhe/laterais-de-regresso}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rtp.pt/acores/sociedade/stopira-diz-que-o-santa-clara-pode-subir-de-divisao-video_11863|title=Stopira diz que o Santa Clara pode subir de divisão (vídeo)|website=RTP Açores|author=Paulo Cordeiro|lang=pt|date=2009-12-04|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221727/https://www.rtp.pt/acores/sociedade/stopira-diz-que-o-santa-clara-pode-subir-de-divisao-video_11863|url-status=live}}</ref>։ Մարզիչ [[Վիկտոր Մորեյրա|Վիկտոր Պերեյրան]] վստահություն ներշնչեց նրան և ամբողջ մրցաշրջանի ընթացքում նրան մեկնարկային կազմում ընդգրկեց։ Ստոպիրան ընդհանուր առմամբ խաղաց 26 խաղ լիգայում։ Այս ելույթներից հետո Ստոպիրային հետապնդում էին բազմաթիվ թիմեր։ Դրանցից մեկը «Վիտորիա Գիմարայեշն» էր, որը փորձեց պայմանագիր կնքել խաղացողի հետ, բայց տրանսֆերը չկայացավ։ [[2010]] թվականի հուլիսի 10-ին, «Վիտորիա Գիմարայեշ» տեղափոխվելու ձախողումից հետո, Ստոպիրան չորս տարվա պայմանագիր կնքեց իսպանական «Դեպորտիվո Ֆաբրիլ» ակումբի հետ, որի իրավունքների 75%-ը պատկանում էր «ԻբերՍպորտսին»<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2010/07/09/futbol/equipos/deportivo/1278684725.html?a=f510dc56e93386d426397b7c04533902&t=1290736231|title=El Deportivo ficha al lateral izquierdo Stopira por cuatro temporadas|website=[[Marca]]|lang=es|date=2010-07-09|access-date=2010-11-26|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221727/https://www.marca.com/2010/07/09/futbol/equipos/deportivo/1278684725.html?a=f510dc56e93386d426397b7c04533902&t=1290736231}}</ref>։ Նա իր միակ մրցաշրջանը ակումբի հետ անցկացրեց Սեգունդա Բ դիվիզիոնում<ref>{{cite web|url=https://www.elcorreogallego.es/hemeroteca/lider-toma-medida-deportivo-b-derbi-KCCG601391|title=El líder le toma la medida al Deportivo B en el derbi|website=El Correo Gallego|lang=es|date=2010-10-18|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221730/https://www.elcorreogallego.es/hemeroteca/lider-toma-medida-deportivo-b-derbi-KCCG601391}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/2011/08/12/futbol/equipos/deportivo/1313175142.html|title=El Depor se cansa de Stopira|website=Marca|lang=es|date=2011-08-12|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221736/https://www.marca.com/2011/08/12/futbol/equipos/deportivo/1313175142.html}}</ref>։ Նա խզեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մրցաշրջանի ավարտին։ [[2011]]/[[2012]] մրցաշրջանից առաջ Ստոպիրան միացավ նորեկ պորտուգալական «Ֆեյրենսե» ակումբին՝ մեկ տարվա պայմանագրով<ref>{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/feirense/detalhe/lateral-stopira-por-uma-epoca-711954?ref=Pesquisa_Destaques|title=Lateral Stopira por uma época|website=Record|lang=pt|date=2011-08-13|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221754/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/feirense/detalhe/lateral-stopira-por-uma-epoca-711954?ref=Pesquisa_Destaques}}</ref>։ 2011 թվականի օգոստոսի 20-ին նա նշեց իր նորամուտը [[Պորտուգալիա|Պորտուգալիայի]] բարձրագույն դիվիզիոնում՝ փոխարինման դուրս գալով «Բենֆիկայի» դեմ արտագնա խաղում<ref>{{cite web|url=https://www.publico.pt/2011/08/20/desporto/noticia/benfica-derrota-feirense-mas-so-respira-de-alivio-no-fim-1508477|title=Benfica derrota Feirense mas só respira de alívio no fim|website=Público|author=Hugo Daniel Sousa|lang=pt|date=2011-08-20|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221730/https://www.publico.pt/2011/08/20/desporto/noticia/benfica-derrota-feirense-mas-so-respira-de-alivio-no-fim-1508477}}</ref>։ [[2012]] թվականի ամռանը նա տեղափոխվեց հունգարական «Վիդեոտոն» ակումբ։ Ակումբի հետ նա նվաճեց երկու չեմպիոնական տիտղոս՝ [[2014]]/[[2015|15]] և [[2017]]/[[2018|18]] մրցաշրջաններում<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news/0221-0e908755175e-37172483b04c-1000--videoton-champions-of-hungary-again/?referrer=%2Fmemberassociations%2Fnews%2Fnewsid%3D2242918|title=Videoton champions of Hungary again|publisher=UEFA|first=Matthew|last=Watson-Broughton|date=2015-05-04|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229002952/https://www.uefa.com/news/0221-0e908755175e-37172483b04c-1000--videoton-champions-of-hungary-again/?referrer=%2Fmemberassociations%2Fnews%2Fnewsid%3D2242918|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://expressodasilhas.cv/desporto/2018/06/17/stopira-no-onze-ideal-do-campeonato-hungaro/58624|title=Stopira no onze ideal do campeonato húngaro|website=Expresso das Ilhas|lang=pt|date=2018-06-17|access-date=2020-10-02|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221731/https://expressodasilhas.cv/desporto/2018/06/17/stopira-no-onze-ideal-do-campeonato-hungaro/58624}}</ref><ref>{{cite web|url=http://criolosports.com/index.php/criolos-no-estrangeiro/5129-criolos-no-estrangeiro-stopira-atinge-a-marca-de-150-jogos-no-vidi-fc|title=Criolos no estrangeiro: Stopira atinge a marca de 150 jogos no Vidi FC|publisher=Criolo Sports|lang=pt|date=2019-02-24|access-date=2020-10-02|archive-date=2020-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20201007052952/http://criolosports.com/index.php/criolos-no-estrangeiro/5129-criolos-no-estrangeiro-stopira-atinge-a-marca-de-150-jogos-no-vidi-fc|url-status=live}}</ref>։ === Ազգային հավաքականում === Ստոպիրան իր առաջին հրավերը Կաբո Վերդեի ազգային հավաքական ստացավ 2008 թվականի մայիսին՝ [[Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լյուքսեմբուրգի]] դեմ ընկերական խաղի և 2010 թվականի Աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի Կամերունի դեմ խաղի համար<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=772955/|title=Foreign contingent boost Cape Verde|publisher=FIFA|date=2008-05-21|access-date=2010-06-28|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508222918/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=772955/|archive-date=2014-05-08}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=865506/|title=Pele called in for Cape Verde|publisher=FIFA|date=2008-05-30|access-date=2010-06-28|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508222810/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=865506/|archive-date=2014-05-08}}</ref>։ Նա չխաղաց առաջին երկու որակավորման խաղերում և ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշեց միայն 2008 թվականի հունիսի 22-ին՝ [[Մավրիկիոս|Մավրիկիոսի]] դեմ խաղում՝ փոխարինելով Նանդային վերջին րոպեներին<ref>{{Cite web |url=https://www.worldfootball.net/report/wm-quali-afrika-2008-2009-gruppe-1-kapverdische-inseln-mauritius/ |title=Cape Verde - Mauritius 3:1 (WC Qualifiers Africa 2008/2009, Group 1)<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2021-12-29 |archive-date=2021-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229160641/https://www.worldfootball.net/report/wm-quali-afrika-2008-2009-gruppe-1-kapverdische-inseln-mauritius/ |url-status=live }}</ref>։ Նա հրավիրվեց Լեզուոֆոնյան խաղերին՝ որպես Կաբո Վերդեի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի անդամ։ Ստոպիրան հիանալի խաղաց թիմի հետ՝ նույնիսկ գերազանցելով Պորտուգալիային։ Այսպիսով, Կաբո Վերդեն նվաճեց ոսկե մեդալը Պորտուգալիայում անցկացված խաղերում<ref>{{cite web|url=http://noticias.sapo.cv/info/artigo/1065853.html|title=Futebol: Santa Clara dificulta transferência de Stopira para Guimarães|publisher=SAPO|last=Delgado|first=Evandro|lang=pt|date=2010-05-18|access-date=2010-06-28|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232027/http://noticias.sapo.cv/info/artigo/1065853.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fpf.pt/fichajogo/TabId/194/jogo/851617/Cabo%20Verde-VS-Portugal.aspx|title=Ficha de jogo, Cabo Verde 1-0 Portugal |website=Portugalski Związek Piłki Nożnej|lang=pt|access-date=2013-02-01|archive-date=2013-04-23|archive-url=https://archive.today/20130423135701/http://www.fpf.pt/fichajogo/TabId/194/jogo/851617/Cabo%20Verde-VS-Portugal.aspx|url-status=unfit}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.asemana.publ.cv/spip.php?article43586|title=Jogos da Lusofonia: Cabo Verde vence Moçambique e conquista sua primeira medalha de ouro|date=2009-07-19|website=A Semana|lang=pt|access-date=2013-02-01|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202183423/http://www.asemana.publ.cv/spip.php?article43586|url-status=live}}</ref>։ Այս լավ ելույթները գրավեցին բազմաթիվ ակումբների, հիմնականում պորտուգալականների, ուշադրությունը։ 2010 թվականի մայիսի 24-ին Ստոպիրան մասնակցեց [[Կովիլյան|Կովիլյայում]] կայացած ընկերական խաղին [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիայի]] դեմ, որը պատրաստվում էր Հարավային Աֆրիկայում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը, խաղալով ամբողջ խաղը, մինչդեռ Կաբո Վերդեն կարողացավ ոչ-ոքի խաղալ 0:0 հաշվով<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-05-24-2037303516_x.htm|title=Portugal held to 0–0 draw by Cape Verde|website=USA Today|date=2010-05-24|lang=en|access-date=2010-06-28|archive-date=2011-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110623060630/http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-05-24-2037303516_x.htm}}</ref>։ Նա այն ազգային հավաքականի անդամ էր, որը մասնակցեց 2015 թվականի [[Աֆրիկա|Աֆրիկայի]] ազգերի գավաթին [[Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեայում]]<ref>{{cite web|url=http://www.africanews.com/2016/12/27/drc-names-afcon-2015-team/|website=|title=Elenco ZAM'15|lang=en|access-date=2017-01-20|url-status=dead}}</ref>։ Նա խաղաց մրցաշարի բոլոր երեք խաղերում: Կաբո Վերդեի ազգային հավաքականը իր խմբում ավարտեց անպարտելի՝ երեք ոչ-ոքիով (և 1-1 գոլերի տարբերությամբ), բայց չկարողացավ անցնել խմբային փուլը՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը: Նա ընդգրկվեց [[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021|2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի]] խաղարկության հայտացուցակում<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/totalenergies-afcon-2021-cape-verde-reveals-squad-faces-morocco-in-friendly|title=TotalEnergies AFCON 2021: Cape Verde reveals squad, faces Morocco in friendly|date=2021-12-23|website=CAFOnline.com|lang=en|access-date=2022-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227141518/https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/totalenergies-afcon-2021-cape-verde-reveals-squad-faces-morocco-in-friendly|archive-date=2021-12-27|url-status=dead}}</ref>։ Նա ընդգրկվեց 2023 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի խաղարկության հայտացուցակում<ref>{{cite web|url=https://fcf.cv/can-2023-os-26-convocados/|title=CAN 2023: Os 26 convocados|date=2023-12-28|website=Federação Cabo-verdiana de Futebol|lang=pt|access-date=2024-01-18|archive-date=2024-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104200533/https://fcf.cv/can-2023-os-26-convocados/|url-status=live}}</ref>։ 2026 թվականի մայիսին Ստոպիրան ընդգրկվեց 2026 թվականի Աշխարհի գավաթի խաղարկության կազմում, որը Կաբո Վերդեի առաջին մասնակցությունն էր մրցաշարին<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c74r18j8kwno|title=Shamrock's Lopes makes Cape Verde's World Cup squad|publisher=[[BBC Sport]]|first=Lorraine|last=McKenna|date=2026-05-18|access-date=2206-05-19|archive-date=2026-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20260526115234/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c74r18j8kwno|url-status=live}}</ref>։ === Անձնական կյանք === 2019 թվականի դեկտեմբերին Ստոպիրան ստացավ [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] քաղաքացիություն՝ բնականացման միջոցով<ref>{{Cite web|url=https://rangado.24.hu/magyar_foci/2019/12/09/stopira-magyar-allampolgar/|title=Fehérvár: Stopira is magyar állampolgár lett|publisher=24.hu|lang=hu|date=2019-12-09|access-date=2020-10-01|archive-date=2021-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228075729/https://rangado.24.hu/magyar_foci/2019/12/09/stopira-magyar-allampolgar/|url-status=live}}</ref>։ == Վիճակագրություն == 2021 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դրությամբ {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="2"|Առաջնուրյուն !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպական գավաթներ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր |- |rowspan="3"|[[Սանտա Կլարա]] |2008/09 |6||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |- |2009/10 |26||0||2||0||2||0||0||0||30||0 |- !Ընդհանուր !32||0||2||0||2||0||0||0||36||0 |- |rowspan="2"|Դեպորտիվո Ֆաբրիլ |2010/11 |23||0||0||0||0||0||0||0||23||0 |- !Ընդհանուր !23||0||0||0||0||0||0||0||23||0 |- |rowspan="2"|Ֆեյրենսե |2011/12 |15||0||1||0||2||0||0||0||18||0 |- !Ընդհանուր !15||0||1||0||2||0||0||0||18||0 |- |rowspan="11"|ՄՈԼ Ֆեհերվար |2012/13 |9||0||3||0||3||0||8||0||23||0 |- |2013/14 |29||1||0||0||3||0||1||0||33||1 |- |2014/15 |25||1||4||0||0||0||-||-||29||1 |- |2015/16 |16||2||2||1||-||-||-||-||18||3 |- |2016/17 |24||5||3||0||-||-||5||0||32||5 |- |2017/18 |31||1||0||0||-||-||8||1||39||2 |- |2018/19 |28||3||6||0||-||-||14||1||48||4 |- |2019/20 |21||3||7||1||-||-||4||1||32||5 |- |2020/21 |31||3||5||2||-||-||4||0||40||5 |- |2021/22 |15||0||0||0||-||-||2||0||17||0 |- !Ընդհանուր !229||19||30||4||6||0||46||3||312||26 |- !colspan="2"|Ընդհանուր կարիերա !299||19||33||4||10||0||46||3||388||26 |} == Նվաճումներ == === «Վիդեոտոն» === * [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] չեմպիոն ('''2'''): 2014/15, 2017/18 * [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] գավաթակիր՝ 2018/19 === «Ունիաո Տորենսե» === * [[Պորտուգալիա|Պորտուգալիայի]] գավաթակիր՝ 2025/26 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{NFT player|26087}} * {{FIFA player|297266}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեյրենսեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կաբո Վերդեի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ]] gh23k8xzwmiarqy42e0dpfjtuewliql 10806505 10806309 2026-06-30T00:01:13Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806505 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Յանիկ դուշ Սանտուշ Տավարիշ''' ({{lang-pt|Ianique dos Santos Tavares}}, {{ԱԾ}}), ավելի հայտնի է որպես '''Ստոպիրա''' ([[Ֆրանսիացիներ|ֆրանսիացի]] նախկին [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]] Յանիկ Ստոպիրայի անունով<ref>{{Cite web |date=2010-05-24 |title=Stopira: «É um salto na minha carreira» |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/v--guimaraes/detalhe/stopira-e-um-salto-na-minha-carreira |url-status=dead |access-date=2020-10-01 |website=Record |lang=pt}}</ref>), [[Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդեի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], որը խաղում է որպես [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]] [[Պորտուգալիա|պորտուգալական]] «Ունիաո Տորենսե» ակումբում և Կաբո Վերդեի ազգային հավաքականում<ref name=Profile>{{Cite web |title=Stopira |url=https://maisfutebol.iol.pt/jogador/stopira/32790 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221731/https://maisfutebol.iol.pt/jogador/stopira/32790 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=Mais Futebol |lang=pt}}</ref>։ == Կարիերա == === Ակումբ === Ստոպիրան ծնվել է Պրայում։ Նա իր ավագ թիմի կազմում նորամուտը նշել է [[2006]] թվականին՝ իր հարազատ քաղաքի «Սպորտինգ» ակումբում, որտեղ անցկացրել է երկու մրցաշրջան։ Նա այդ թիմի հետ նվաճել է Կաբո Վերդեի առաջնությունը [[2007]] և [[2008]] թվականներին։ Ստոպիրան նաև երկու անգամ նվաճել է տարածաշրջանային առաջնությունը։ 2008 թվականին նա պայմանագիր կնքեց պորտուգալական «Սանտա Կլարա» ակումբի հետ։ Նա իր առաջին մրցաշրջանում խաղաց ընդամենը վեց խաղ, բայց հաջորդ մրցաշրջանում դարձավ հիմնական խաղացող՝ խաղալով [[Ազորյան կղզիներ|Ազորյան կղզիների]] հավաքականի կազմում Սեգունդա Լիգայում<ref>{{Cite web |date=2009-05-08 |title=Laterais de regresso |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/santa-clara/detalhe/laterais-de-regresso |archive-url=https://web.archive.org/web/20201007181210/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/santa-clara/detalhe/laterais-de-regresso |archive-date=2020-10-07 |access-date=2020-10-02 |website=Record |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |author=Paulo Cordeiro |date=2009-12-04 |title=Stopira diz que o Santa Clara pode subir de divisão (vídeo) |url=https://www.rtp.pt/acores/sociedade/stopira-diz-que-o-santa-clara-pode-subir-de-divisao-video_11863 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221727/https://www.rtp.pt/acores/sociedade/stopira-diz-que-o-santa-clara-pode-subir-de-divisao-video_11863 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=RTP Açores |lang=pt}}</ref>։ Մարզիչ [[Վիկտոր Մորեյրա|Վիկտոր Պերեյրան]] վստահություն ներշնչեց նրան և ամբողջ մրցաշրջանի ընթացքում նրան մեկնարկային կազմում ընդգրկեց։ Ստոպիրան ընդհանուր առմամբ խաղաց 26 խաղ լիգայում։ Այս ելույթներից հետո Ստոպիրային հետապնդում էին բազմաթիվ թիմեր։ Դրանցից մեկը «Վիտորիա Գիմարայեշն» էր, որը փորձեց պայմանագիր կնքել խաղացողի հետ, բայց տրանսֆերը չկայացավ։ [[2010]] թվականի հուլիսի 10-ին, «Վիտորիա Գիմարայեշ» տեղափոխվելու ձախողումից հետո, Ստոպիրան չորս տարվա պայմանագիր կնքեց իսպանական «Դեպորտիվո Ֆաբրիլ» ակումբի հետ, որի իրավունքների 75%-ը պատկանում էր «ԻբերՍպորտսին»<ref>{{Cite web |date=2010-07-09 |title=El Deportivo ficha al lateral izquierdo Stopira por cuatro temporadas |url=http://www.marca.com/2010/07/09/futbol/equipos/deportivo/1278684725.html?a=f510dc56e93386d426397b7c04533902&t=1290736231 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221727/https://www.marca.com/2010/07/09/futbol/equipos/deportivo/1278684725.html?a=f510dc56e93386d426397b7c04533902&t=1290736231 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2010-11-26 |website=[[Marca]] |lang=es}}</ref>։ Նա իր միակ մրցաշրջանը ակումբի հետ անցկացրեց Սեգունդա Բ դիվիզիոնում<ref>{{Cite web |date=2010-10-18 |title=El líder le toma la medida al Deportivo B en el derbi |url=https://www.elcorreogallego.es/hemeroteca/lider-toma-medida-deportivo-b-derbi-KCCG601391 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221730/https://www.elcorreogallego.es/hemeroteca/lider-toma-medida-deportivo-b-derbi-KCCG601391 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=El Correo Gallego |lang=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-08-12 |title=El Depor se cansa de Stopira |url=https://www.marca.com/2011/08/12/futbol/equipos/deportivo/1313175142.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221736/https://www.marca.com/2011/08/12/futbol/equipos/deportivo/1313175142.html |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=Marca |lang=es}}</ref>։ Նա խզեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մրցաշրջանի ավարտին։ [[2011]]/[[2012]] մրցաշրջանից առաջ Ստոպիրան միացավ նորեկ պորտուգալական «Ֆեյրենսե» ակումբին՝ մեկ տարվա պայմանագրով<ref>{{Cite web |date=2011-08-13 |title=Lateral Stopira por uma época |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/feirense/detalhe/lateral-stopira-por-uma-epoca-711954?ref=Pesquisa_Destaques |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221754/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/2--liga/feirense/detalhe/lateral-stopira-por-uma-epoca-711954?ref=Pesquisa_Destaques |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=Record |lang=pt}}</ref>։ 2011 թվականի օգոստոսի 20-ին նա նշեց իր նորամուտը [[Պորտուգալիա|Պորտուգալիայի]] բարձրագույն դիվիզիոնում՝ փոխարինման դուրս գալով «Բենֆիկայի» դեմ արտագնա խաղում<ref>{{Cite web |author=Hugo Daniel Sousa |date=2011-08-20 |title=Benfica derrota Feirense mas só respira de alívio no fim |url=https://www.publico.pt/2011/08/20/desporto/noticia/benfica-derrota-feirense-mas-so-respira-de-alivio-no-fim-1508477 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221730/https://www.publico.pt/2011/08/20/desporto/noticia/benfica-derrota-feirense-mas-so-respira-de-alivio-no-fim-1508477 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=Público |lang=pt}}</ref>։ [[2012]] թվականի ամռանը նա տեղափոխվեց հունգարական «Վիդեոտոն» ակումբ։ Ակումբի հետ նա նվաճեց երկու չեմպիոնական տիտղոս՝ [[2014]]/[[2015|15]] և [[2017]]/[[2018|18]] մրցաշրջաններում<ref>{{Cite web |last=Watson-Broughton |first=Matthew |date=2015-05-04 |title=Videoton champions of Hungary again |url=https://www.uefa.com/news/0221-0e908755175e-37172483b04c-1000--videoton-champions-of-hungary-again/?referrer=%2Fmemberassociations%2Fnews%2Fnewsid%3D2242918 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229002952/https://www.uefa.com/news/0221-0e908755175e-37172483b04c-1000--videoton-champions-of-hungary-again/?referrer=%2Fmemberassociations%2Fnews%2Fnewsid%3D2242918 |archive-date=2021-12-29 |access-date=2020-10-02 |publisher=UEFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-17 |title=Stopira no onze ideal do campeonato húngaro |url=https://expressodasilhas.cv/desporto/2018/06/17/stopira-no-onze-ideal-do-campeonato-hungaro/58624 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228221731/https://expressodasilhas.cv/desporto/2018/06/17/stopira-no-onze-ideal-do-campeonato-hungaro/58624 |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-02 |website=Expresso das Ilhas |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-24 |title=Criolos no estrangeiro: Stopira atinge a marca de 150 jogos no Vidi FC |url=http://criolosports.com/index.php/criolos-no-estrangeiro/5129-criolos-no-estrangeiro-stopira-atinge-a-marca-de-150-jogos-no-vidi-fc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201007052952/http://criolosports.com/index.php/criolos-no-estrangeiro/5129-criolos-no-estrangeiro-stopira-atinge-a-marca-de-150-jogos-no-vidi-fc |archive-date=2020-10-07 |access-date=2020-10-02 |publisher=Criolo Sports |lang=pt}}</ref>։ === Ազգային հավաքականում === Ստոպիրան իր առաջին հրավերը Կաբո Վերդեի ազգային հավաքական ստացավ 2008 թվականի մայիսին՝ [[Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լյուքսեմբուրգի]] դեմ ընկերական խաղի և 2010 թվականի Աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի Կամերունի դեմ խաղի համար<ref>{{Cite web |date=2008-05-21 |title=Foreign contingent boost Cape Verde |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=772955/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508222918/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=772955/ |archive-date=2014-05-08 |access-date=2010-06-28 |publisher=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008-05-30 |title=Pele called in for Cape Verde |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=865506/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508222810/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=865506/ |archive-date=2014-05-08 |access-date=2010-06-28 |publisher=FIFA}}</ref>։ Նա չխաղաց առաջին երկու որակավորման խաղերում և ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշեց միայն 2008 թվականի հունիսի 22-ին՝ [[Մավրիկիոս|Մավրիկիոսի]] դեմ խաղում՝ փոխարինելով Նանդային վերջին րոպեներին<ref>{{Cite web |title=Cape Verde - Mauritius 3:1 (WC Qualifiers Africa 2008/2009, Group 1)<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=https://www.worldfootball.net/report/wm-quali-afrika-2008-2009-gruppe-1-kapverdische-inseln-mauritius/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229160641/https://www.worldfootball.net/report/wm-quali-afrika-2008-2009-gruppe-1-kapverdische-inseln-mauritius/ |archive-date=2021-12-29 |access-date=2021-12-29}}</ref>։ Նա հրավիրվեց Լեզուոֆոնյան խաղերին՝ որպես Կաբո Վերդեի մինչև 20 տարեկանների հավաքականի անդամ։ Ստոպիրան հիանալի խաղաց թիմի հետ՝ նույնիսկ գերազանցելով Պորտուգալիային։ Այսպիսով, Կաբո Վերդեն նվաճեց ոսկե մեդալը Պորտուգալիայում անցկացված խաղերում<ref>{{Cite web |last=Delgado |first=Evandro |date=2010-05-18 |title=Futebol: Santa Clara dificulta transferência de Stopira para Guimarães |url=http://noticias.sapo.cv/info/artigo/1065853.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232027/http://noticias.sapo.cv/info/artigo/1065853.html |archive-date=2016-03-03 |access-date=2010-06-28 |publisher=SAPO |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ficha de jogo, Cabo Verde 1-0 Portugal |url=http://www.fpf.pt/fichajogo/TabId/194/jogo/851617/Cabo%20Verde-VS-Portugal.aspx |url-status=unfit |archive-url=https://archive.today/20130423135701/http://www.fpf.pt/fichajogo/TabId/194/jogo/851617/Cabo%20Verde-VS-Portugal.aspx |archive-date=2013-04-23 |access-date=2013-02-01 |website=Portugalski Związek Piłki Nożnej |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-07-19 |title=Jogos da Lusofonia: Cabo Verde vence Moçambique e conquista sua primeira medalha de ouro |url=https://www.asemana.publ.cv/spip.php?article43586 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202183423/http://www.asemana.publ.cv/spip.php?article43586 |archive-date=2014-02-02 |access-date=2013-02-01 |website=A Semana |lang=pt}}</ref>։ Այս լավ ելույթները գրավեցին բազմաթիվ ակումբների, հիմնականում պորտուգալականների, ուշադրությունը։ 2010 թվականի մայիսի 24-ին Ստոպիրան մասնակցեց [[Կովիլյան|Կովիլյայում]] կայացած ընկերական խաղին [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիայի]] դեմ, որը պատրաստվում էր Հարավային Աֆրիկայում կայանալիք աշխարհի առաջնությանը, խաղալով ամբողջ խաղը, մինչդեռ Կաբո Վերդեն կարողացավ ոչ-ոքի խաղալ 0:0 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2010-05-24 |title=Portugal held to 0–0 draw by Cape Verde |url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-05-24-2037303516_x.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623060630/http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-05-24-2037303516_x.htm |archive-date=2011-06-23 |access-date=2010-06-28 |website=USA Today |lang=en}}</ref>։ Նա այն ազգային հավաքականի անդամ էր, որը մասնակցեց 2015 թվականի [[Աֆրիկա|Աֆրիկայի]] ազգերի գավաթին [[Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեայում]]<ref>{{Cite web |title=Elenco ZAM'15 |url=http://www.africanews.com/2016/12/27/drc-names-afcon-2015-team/ |url-status=dead |access-date=2017-01-20 |lang=en}}</ref>։ Նա խաղաց մրցաշարի բոլոր երեք խաղերում: Կաբո Վերդեի ազգային հավաքականը իր խմբում ավարտեց անպարտելի՝ երեք ոչ-ոքիով (և 1-1 գոլերի տարբերությամբ), բայց չկարողացավ անցնել խմբային փուլը՝ զբաղեցնելով երրորդ տեղը: Նա ընդգրկվեց [[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021|2021 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի]] խաղարկության հայտացուցակում<ref>{{Cite web |date=2021-12-23 |title=TotalEnergies AFCON 2021: Cape Verde reveals squad, faces Morocco in friendly |url=https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/totalenergies-afcon-2021-cape-verde-reveals-squad-faces-morocco-in-friendly |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227141518/https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/totalenergies-afcon-2021-cape-verde-reveals-squad-faces-morocco-in-friendly |archive-date=2021-12-27 |access-date=2022-04-19 |website=CAFOnline.com |lang=en}}</ref>։ Նա ընդգրկվեց 2023 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթի խաղարկության հայտացուցակում<ref>{{Cite web |date=2023-12-28 |title=CAN 2023: Os 26 convocados |url=https://fcf.cv/can-2023-os-26-convocados/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104200533/https://fcf.cv/can-2023-os-26-convocados/ |archive-date=2024-01-04 |access-date=2024-01-18 |website=Federação Cabo-verdiana de Futebol |lang=pt}}</ref>։ 2026 թվականի մայիսին Ստոպիրան ընդգրկվեց 2026 թվականի Աշխարհի գավաթի խաղարկության կազմում, որը Կաբո Վերդեի առաջին մասնակցությունն էր մրցաշարին<ref>{{Cite web |last=McKenna |first=Lorraine |date=2026-05-18 |title=Shamrock's Lopes makes Cape Verde's World Cup squad |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c74r18j8kwno |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526115234/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c74r18j8kwno |archive-date=2026-05-26 |access-date=2206-05-19 |publisher=[[BBC Sport]]}}</ref>։ === Անձնական կյանք === 2019 թվականի դեկտեմբերին Ստոպիրան ստացավ [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] քաղաքացիություն՝ բնականացման միջոցով<ref>{{Cite web |date=2019-12-09 |title=Fehérvár: Stopira is magyar állampolgár lett |url=https://rangado.24.hu/magyar_foci/2019/12/09/stopira-magyar-allampolgar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228075729/https://rangado.24.hu/magyar_foci/2019/12/09/stopira-magyar-allampolgar/ |archive-date=2021-12-28 |access-date=2020-10-01 |publisher=24.hu |lang=hu}}</ref>։ == Վիճակագրություն == 2021 թվականի դեկտեմբերի 19-ի դրությամբ {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Եզրաշրջան !colspan="2"|Առաջնուրյուն !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Լիգայի գավաթ !colspan="2"|Եվրոպական գավաթներ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր||Խաղեր||Գոլեր |- |rowspan="3"|[[Սանտա Կլարա]] |2008/09 |6||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |- |2009/10 |26||0||2||0||2||0||0||0||30||0 |- !Ընդհանուր !32||0||2||0||2||0||0||0||36||0 |- |rowspan="2"|Դեպորտիվո Ֆաբրիլ |2010/11 |23||0||0||0||0||0||0||0||23||0 |- !Ընդհանուր !23||0||0||0||0||0||0||0||23||0 |- |rowspan="2"|Ֆեյրենսե |2011/12 |15||0||1||0||2||0||0||0||18||0 |- !Ընդհանուր !15||0||1||0||2||0||0||0||18||0 |- |rowspan="11"|ՄՈԼ Ֆեհերվար |2012/13 |9||0||3||0||3||0||8||0||23||0 |- |2013/14 |29||1||0||0||3||0||1||0||33||1 |- |2014/15 |25||1||4||0||0||0||-||-||29||1 |- |2015/16 |16||2||2||1||-||-||-||-||18||3 |- |2016/17 |24||5||3||0||-||-||5||0||32||5 |- |2017/18 |31||1||0||0||-||-||8||1||39||2 |- |2018/19 |28||3||6||0||-||-||14||1||48||4 |- |2019/20 |21||3||7||1||-||-||4||1||32||5 |- |2020/21 |31||3||5||2||-||-||4||0||40||5 |- |2021/22 |15||0||0||0||-||-||2||0||17||0 |- !Ընդհանուր !229||19||30||4||6||0||46||3||312||26 |- !colspan="2"|Ընդհանուր կարիերա !299||19||33||4||10||0||46||3||388||26 |} == Նվաճումներ == === «Վիդեոտոն» === * [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] չեմպիոն ('''2'''): 2014/15, 2017/18 * [[Հունգարիա|Հունգարիայի]] գավաթակիր՝ 2018/19 === «Ունիաո Տորենսե» === * [[Պորտուգալիա|Պորտուգալիայի]] գավաթակիր՝ 2025/26 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{NFT player|26087}} * {{FIFA player|297266}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կաբո Վերդեի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեյրենսեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի պաշտպաններ]] gj5180oeml6pkngejxcdbq0mkeyfgvy 0 1333469 10806310 10806237 2026-06-29T13:21:46Z 23artashes 2675 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մրցավարներ]] 10806310 wikitext text/x-wiki '''Մուսթաֆա Ղորբալ''' ({{lang|ar|مصطفى غربال}}{{ԱԾ}}), Ալժիրի ֆուտբոլային ասոցիացիայի մրցավար։ 2014 թվականից նա [[ՖԻՖԱ]]-ի խաղերի միջազգային մրցավար է։ {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլային մրցավար}} == Կարիերա == Մուսթաֆա Ղորբալը դեբյուտել է Ալժիրի առաջին դիվիզիոնում և 2014 թվականից սկսած [[ՖԻՖԱ]]-ի միջազգային մրցավար է։ == Վիճակագրություն == === Խաղեր և քարտեր Պրոֆեսիոնալ Լիգա 1-ում === {| class="wikitable" style="text-align:center" !Սեզոն !Խաղեր !Ընդհանուր {{Դեղին քարտ}} !{{Դեղին քարտ}} մեկ խաղում !Ընդհանուր {{Կարմիր քարտ}} !{{Կարմիր քարտ}} մեկ խաղում |- |2010–11 |2 |4 |''2'' |0 |''0'' |- |2011–12 |13 |41 |''3.15'' |1 |''0.07'' |- |2012–13 |16 |43 |''2.68'' |2 |''0.12'' |- |2013–14 |12 |37 |''3.08'' |1 |''0.08'' |- |2014–15 |12 |49 |''4.08'' |2 |''0.16'' |- |2015–16 |10 |45 |''4.5'' |0 |''0'' |- |2016–17 |13 |49 |''3.76'' |2 |''0.15'' |- |2017–18 |17 |91 |''5.35'' |4 |''0.23'' |- |2018–19 |12 |44 |''3.66'' |3 |''0.25'' |- |2019–20 |10 |41 |''4.1'' |5 |''0.5'' |- |2020–21 |12 |60 |''5.0'' |4 |''0.33'' |- |2021–22 |6 |25 |''5.0'' |1 |''0.33'' |- |2022–23 |9 |38 |''5.0'' |2 |''0.33'' |- |2023–24 | | | | | |- !Ընդհանուր !144 !506 !3.51 !27 !0.19 |} == Ռեկորդ == === Ազգային հավաքականի գլխավոր մրցաշարը === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019 – Եգիպտոս<ref>{{cite web |date=7 June 2019 |title=CAN-2019 : Mustapha Ghorbal dans la liste des arbitres retenus par la CAF |url=https://www.footalgerien.com/can-2019-mustapha-ghorbal-liste-arbitres-retenus-caf/ |accessdate=4 September 2019 |website=footalgerien.com}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն}} [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] |[[Ալ Սալամ (մարզադաշտ)|Ալ Սալամ մարզադաշտ]] |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |1–0 |4 |0 |<ref>{{cite web |date=24 June 2019 |title=Ivory Coast vs. South Africa |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539308 |access-date=2 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 30 |{{Դրոշ|Զիմբաբվե}}[[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] - {{Դրոշ|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն}}[[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |0–4 |4 |0 |<ref>{{cite web |date=30 June 2019 |title=Zimbabwe vs. Congo DR |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539288 |access-date=2 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 5 |{{Դրոշ|Ուգանդա}}[[Ուգանդայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուգանդա]] - {{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |1/16 եզրափակիչ |0–1 |5 |0 |<ref>{{cite web |date=5 July 2019 |title=Uganda vs. Senegal |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539330 |access-date=11 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 10 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Բենին}}Բենին |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Քառորդ եզրափակիչ |1–0 |3 |1 |<ref>{{cite web |date=10 July 2019 |title=Senegal vs. Benin |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539323 |access-date=17 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի Արաբական գավաթ-Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2021 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Բահրեյնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բահրեյն]] - {{Դրոշ|Քուվեյթ}}[[Քուվեյթի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Քուվեյթ]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Որակավորման փուլ |2–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |[[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021]]–Կամերուն<ref>{{cite web |title=Le trio arbitral Ghorbal, Etchiali et Gourari retenu |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/le-trio-arbitral-ghorbal-etchiali-et-gourari-retenu-370478 |accessdate=25 December 2021 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի հունվարի 9 |{{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] - {{Դրոշ|Բուրկինա Ֆասո}}Բուրկինա Ֆասո |Օլեմբե մարզադաշտ |[[Յաունդե]] |Խմբային փուլ, opening match |2–1 |3 |0 |<ref>{{cite web |date=9 January 2022 |title=Ghorbal officiera le match d'ouverture de la CAN |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/ghorbal-officiera-le-match-douverture-de-la-can-371253 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- |2022 թվականի հունվարի 12 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}Մավրիտանիա - {{Դրոշ|Բահրեյն}}Գամբիա |Լիմբե մարզադաշտ |Լիմբե |Խմբային փուլ |0–1 |5 |0 | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորում – Սենեգալ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի մարտի 29 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] |Դիամնյադիո Օլիմպիական մարզադաշտ |[[Դակար]] |Երրորդ փուլ, երկրորդ փուլի եզրափակիչ |1–0 |8 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022]] – Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի նոյեմբերի 25 |{{Դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդներ]] – {{Դրոշ|Էկվադոր}}[[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադոր]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Խմբային փուլ |1–1 |1 |0 | |- |2022 թվականի նոյեմբերի 30 |{{Դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրալիա]] - {{Դրոշ|Դանիա}}[[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |Խմբային փուլ |1–0 |3 |0 | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 5 |{{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] - {{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |1/16 եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 9 |{{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}[[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] |Էդուեյչ Սիթի մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Քառորդ եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2023 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Կոտ դ'Իվուար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2024 թվականի հունվարի 14 |{{Դրոշ|Գանա}}[[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանա]] - {{Դրոշ|Կաբո Վերդե}}Կաբո Վերդե |Ֆելիքս Հուֆուետ Բոյնի մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |1–2 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի հունվարի 18 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |0–1 |1 |0 | |- |2024 թվականի հունվարի 23 |{{Դրոշ|Գամբիա}}Գամբիա - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Ստադ դե լա Պե |[[Բուակե]] |Խմբային փուլ |2–3 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի փետրվարի 2 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–1 |3 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի դեկտեմբերի 28 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մարաքեշի մարզադաշտ |[[Մարաքեշ]] |Խմբային փուլ |1–1 |3 |0 | |- |2026 թվականի հունվարի 10 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] - {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–2 |2 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] – Կանադա/Մեքսիկա/Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2026 թվականի հունիսի 13 |{{Դրոշ|Հայիթի}}[[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթի]] - {{Դրոշ|Շոտլանդիա}}[[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիա]] |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |Ֆոքսբորո |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2026 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Թուրքիա}}[[Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Թուրքիա]] - {{Դրոշ|Միացյալ Նահանգներ}}[[Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Միացյալ Նահանգներ]] |[[SoFi մարզադաշտ]] |[[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]] |Խմբային փուլ |– | | | |} === Ակումբային խոշոր մրցաշար === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Կատար<ref>{{cite web |title=MONDIAL DES CLUBS 2019 :LES ARBITRES ALGERIENS GHORBAL ET GOURARI RETENUS |url=http://www.faf.dz/mondial-des-clubs-2019-les-arbitres-algeriens-ghorbal-et-gourari-retenus/ |accessdate=3 November 2019 |website=faf.dz}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կատար}}[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ Սադդ]] - Հինին սպորտ |Ջասիմ բին Համադ մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Առաջին փուլ |3–1 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=11 December 2019 |title=Match report – First round – Al-Sadd SC v Hienghène Sport |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5b115b531875fa1a/original/lgltkj4iji9gsmydzfvg-pdf.pdf |access-date=11 December 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- ! colspan="9" |2020 թվականի CAF Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ – Եգիպտոս |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2020 թվականի նոյեմբերի 27 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}Զամալեկ - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Ֆինալ |1–2 |5 |2 | |- |2024 թվականի մայիսի 18 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}ԵՍ Թունիս - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Համմադի Ագրեբի մարզադաշտ |[[Թունիս (քաղաք)|Թունիս]] |Ֆինալ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Արաբական Էմիրություններ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի փետրվարի 3 |{{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա - ԱՍ Պիրաե |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Առաջին փուլ |4–1 |3 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 9 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Մոնտերեյ - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա |Ալ Նահյան մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Հինգերորդ տեղը |3–1 |5 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 12 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}Պալմեյրաս |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Ֆինալ |2–1 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ԿԱՖ Սուպերգավաթը – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի սեպտեմբերի 10 |Վիդադ ԱՍ – ՌՍ Բերկան |Արքայազն Մուլայ Աբդելլա մարզադաշտ |[[Ռաբաթ]] |Ֆինալ |0–2 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի հունիսի 18 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Պաչուկա - {{Դրոշ|Ավստրիա}}Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |TQL մարզադաշտ |[[Ցինցինատի]] |Խմբային փուլ |1–2 |1 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 22 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Մանչեսթեր Սիթի]] - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ային |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |Խմբային փուլ |6–0 |3 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 29 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ}}Ինտեր Մայամի |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |1/16 եզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- |2025 թվականի հուլիսի 9 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Իսպանիա}}[[Ռեալ Մադրիդ]] |Մետլայֆ մարզադաշտ |Արևելյան Ռադերֆորդ |Կիսաեզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |} === Այլ մրցույթներ === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2015 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Նիգեր |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2015 թվականի փետրվարի 16 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |0 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 21 |{{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] - {{Դրոշ|Զամբիա}}Զամբիա |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |5 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 26 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |Général Seyni Kountché մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Կիսաեզրափակիչ |2–1 |2 |0 | |- ! colspan="9" |2017 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Գաբոն |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2017 թվականի մայիսի 20 |{{Դրոշ|Գաբոն}}Գաբոն - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Խմբային փուլ |0–1 |0 |0 | |- |2017 թվականի մայիսի 24 |{{Դրոշ|Գանա}}Գանա - {{Դրոշ|Նիգեր}}Նիգեր |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Կիսաեզրափակիչ |0–0 |1 |0 | |- ! colspan="9" |2018 թվականի Աֆրիկայի ազգերի առաջնություն – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2018 թվականի հունվարի 19 |Լիբյա - {{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |Իբն Բատուտա մարզադաշտ |Տանժեր |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2018 թվականի հունվարի 24 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Անգոլա}}[[Անգոլայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգոլա]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Խմբային փուլ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնություն – Լեհաստան |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի մայիսի 23 |{{Դրոշ|Լեհաստան}}Լեհաստան - {{Դրոշ|Կոլումբիա}}Կոլումբիա |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Խմբային փուլ |0–2 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=23 May 2019 |title=Match report – Group A – Poland v Colombia |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5df82bd167c2269e/original/uc7sg05uzqqkpc9hsgqj-pdf.pdf |access-date=23 May 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի մայիսի 29 |{{Դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] - {{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] |Բիդգոշչի մարզադաշտ |[[Բիդգոշչ]] |Խմբային փուլ |0–0 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=29 May 2019 |title=Match report – Group B – Italy v Japan |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1de5908badce0de/original/czojmssyf3q94mm9wbnh-pdf.pdf |access-date=29 May 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 7 |{{Դրոշ|Կոլումբիա}}[[Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոլումբիա]] - {{Դրոշ|Ուկրաինա}}[[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Քառորդ եզրափակիչ |0–1 |7 |1 |<ref>{{cite web |date=7 June 2019 |title=Match report – Quarter-final – Colombia v Ukraine |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6f84830985b45d74/original/imgmevsyskjqwqkybwrn-pdf.pdf |access-date=7 June 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} == Արտաքին հղումներ == * [https://worldreferee.com/referee/mustapha_ghorbal/ Mustapha Ghorbal], WorldReferee.com [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մրցավարներ]] l760w74yknaq965rwjqtbjcj66zx3hd 10806311 10806310 2026-06-29T13:22:31Z 23artashes 2675 10806311 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մուսթաֆա Ղորբալ''' ({{lang|ar|مصطفى غربال}}{{ԱԾ}}), Ալժիրի ֆուտբոլային ասոցիացիայի մրցավար։ 2014 թվականից նա [[ՖԻՖԱ]]-ի խաղերի միջազգային մրցավար է։ == Կարիերա == Մուսթաֆա Ղորբալը դեբյուտել է Ալժիրի առաջին դիվիզիոնում և 2014 թվականից սկսած [[ՖԻՖԱ]]-ի միջազգային մրցավար է։ == Վիճակագրություն == === Խաղեր և քարտեր Պրոֆեսիոնալ Լիգա 1-ում === {| class="wikitable" style="text-align:center" !Սեզոն !Խաղեր !Ընդհանուր {{Դեղին քարտ}} !{{Դեղին քարտ}} մեկ խաղում !Ընդհանուր {{Կարմիր քարտ}} !{{Կարմիր քարտ}} մեկ խաղում |- |2010–11 |2 |4 |''2'' |0 |''0'' |- |2011–12 |13 |41 |''3.15'' |1 |''0.07'' |- |2012–13 |16 |43 |''2.68'' |2 |''0.12'' |- |2013–14 |12 |37 |''3.08'' |1 |''0.08'' |- |2014–15 |12 |49 |''4.08'' |2 |''0.16'' |- |2015–16 |10 |45 |''4.5'' |0 |''0'' |- |2016–17 |13 |49 |''3.76'' |2 |''0.15'' |- |2017–18 |17 |91 |''5.35'' |4 |''0.23'' |- |2018–19 |12 |44 |''3.66'' |3 |''0.25'' |- |2019–20 |10 |41 |''4.1'' |5 |''0.5'' |- |2020–21 |12 |60 |''5.0'' |4 |''0.33'' |- |2021–22 |6 |25 |''5.0'' |1 |''0.33'' |- |2022–23 |9 |38 |''5.0'' |2 |''0.33'' |- |2023–24 | | | | | |- !Ընդհանուր !144 !506 !3.51 !27 !0.19 |} == Ռեկորդ == === Ազգային հավաքականի գլխավոր մրցաշարը === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019 – Եգիպտոս<ref>{{cite web |date=7 June 2019 |title=CAN-2019 : Mustapha Ghorbal dans la liste des arbitres retenus par la CAF |url=https://www.footalgerien.com/can-2019-mustapha-ghorbal-liste-arbitres-retenus-caf/ |accessdate=4 September 2019 |website=footalgerien.com}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն}} [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] |[[Ալ Սալամ (մարզադաշտ)|Ալ Սալամ մարզադաշտ]] |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |1–0 |4 |0 |<ref>{{cite web |date=24 June 2019 |title=Ivory Coast vs. South Africa |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539308 |access-date=2 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 30 |{{Դրոշ|Զիմբաբվե}}[[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] - {{Դրոշ|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն}}[[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |0–4 |4 |0 |<ref>{{cite web |date=30 June 2019 |title=Zimbabwe vs. Congo DR |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539288 |access-date=2 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 5 |{{Դրոշ|Ուգանդա}}[[Ուգանդայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուգանդա]] - {{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |1/16 եզրափակիչ |0–1 |5 |0 |<ref>{{cite web |date=5 July 2019 |title=Uganda vs. Senegal |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539330 |access-date=11 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 10 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Բենին}}Բենին |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Քառորդ եզրափակիչ |1–0 |3 |1 |<ref>{{cite web |date=10 July 2019 |title=Senegal vs. Benin |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539323 |access-date=17 July 2019 |publisher=ESPN}}</ref> |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի Արաբական գավաթ-Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2021 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Բահրեյնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բահրեյն]] - {{Դրոշ|Քուվեյթ}}[[Քուվեյթի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Քուվեյթ]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Որակավորման փուլ |2–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |[[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021]]–Կամերուն<ref>{{cite web |title=Le trio arbitral Ghorbal, Etchiali et Gourari retenu |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/le-trio-arbitral-ghorbal-etchiali-et-gourari-retenu-370478 |accessdate=25 December 2021 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի հունվարի 9 |{{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] - {{Դրոշ|Բուրկինա Ֆասո}}Բուրկինա Ֆասո |Օլեմբե մարզադաշտ |[[Յաունդե]] |Խմբային փուլ, opening match |2–1 |3 |0 |<ref>{{cite web |date=9 January 2022 |title=Ghorbal officiera le match d'ouverture de la CAN |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/ghorbal-officiera-le-match-douverture-de-la-can-371253 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- |2022 թվականի հունվարի 12 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}Մավրիտանիա - {{Դրոշ|Բահրեյն}}Գամբիա |Լիմբե մարզադաշտ |Լիմբե |Խմբային փուլ |0–1 |5 |0 | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորում – Սենեգալ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի մարտի 29 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] |Դիամնյադիո Օլիմպիական մարզադաշտ |[[Դակար]] |Երրորդ փուլ, երկրորդ փուլի եզրափակիչ |1–0 |8 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022]] – Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի նոյեմբերի 25 |{{Դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդներ]] – {{Դրոշ|Էկվադոր}}[[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադոր]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Խմբային փուլ |1–1 |1 |0 | |- |2022 թվականի նոյեմբերի 30 |{{Դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրալիա]] - {{Դրոշ|Դանիա}}[[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |Խմբային փուլ |1–0 |3 |0 | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 5 |{{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] - {{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |1/16 եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 9 |{{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}[[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] |Էդուեյչ Սիթի մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Քառորդ եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2023 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Կոտ դ'Իվուար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2024 թվականի հունվարի 14 |{{Դրոշ|Գանա}}[[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանա]] - {{Դրոշ|Կաբո Վերդե}}Կաբո Վերդե |Ֆելիքս Հուֆուետ Բոյնի մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |1–2 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի հունվարի 18 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |0–1 |1 |0 | |- |2024 թվականի հունվարի 23 |{{Դրոշ|Գամբիա}}Գամբիա - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Ստադ դե լա Պե |[[Բուակե]] |Խմբային փուլ |2–3 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի փետրվարի 2 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–1 |3 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի դեկտեմբերի 28 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մարաքեշի մարզադաշտ |[[Մարաքեշ]] |Խմբային փուլ |1–1 |3 |0 | |- |2026 թվականի հունվարի 10 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] - {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–2 |2 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] – Կանադա/Մեքսիկա/Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2026 թվականի հունիսի 13 |{{Դրոշ|Հայիթի}}[[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթի]] - {{Դրոշ|Շոտլանդիա}}[[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիա]] |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |Ֆոքսբորո |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2026 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Թուրքիա}}[[Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Թուրքիա]] - {{Դրոշ|Միացյալ Նահանգներ}}[[Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Միացյալ Նահանգներ]] |[[SoFi մարզադաշտ]] |[[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]] |Խմբային փուլ |– | | | |} === Ակումբային խոշոր մրցաշար === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Կատար<ref>{{cite web |title=MONDIAL DES CLUBS 2019 :LES ARBITRES ALGERIENS GHORBAL ET GOURARI RETENUS |url=http://www.faf.dz/mondial-des-clubs-2019-les-arbitres-algeriens-ghorbal-et-gourari-retenus/ |accessdate=3 November 2019 |website=faf.dz}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կատար}}[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ Սադդ]] - Հինին սպորտ |Ջասիմ բին Համադ մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Առաջին փուլ |3–1 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=11 December 2019 |title=Match report – First round – Al-Sadd SC v Hienghène Sport |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5b115b531875fa1a/original/lgltkj4iji9gsmydzfvg-pdf.pdf |access-date=11 December 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- ! colspan="9" |2020 թվականի CAF Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ – Եգիպտոս |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2020 թվականի նոյեմբերի 27 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}Զամալեկ - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Ֆինալ |1–2 |5 |2 | |- |2024 թվականի մայիսի 18 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}ԵՍ Թունիս - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Համմադի Ագրեբի մարզադաշտ |[[Թունիս (քաղաք)|Թունիս]] |Ֆինալ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Արաբական Էմիրություններ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի փետրվարի 3 |{{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա - ԱՍ Պիրաե |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Առաջին փուլ |4–1 |3 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 9 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Մոնտերեյ - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա |Ալ Նահյան մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Հինգերորդ տեղը |3–1 |5 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 12 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}Պալմեյրաս |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Ֆինալ |2–1 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ԿԱՖ Սուպերգավաթը – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի սեպտեմբերի 10 |Վիդադ ԱՍ – ՌՍ Բերկան |Արքայազն Մուլայ Աբդելլա մարզադաշտ |[[Ռաբաթ]] |Ֆինալ |0–2 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի հունիսի 18 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Պաչուկա - {{Դրոշ|Ավստրիա}}Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |TQL մարզադաշտ |[[Ցինցինատի]] |Խմբային փուլ |1–2 |1 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 22 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Մանչեսթեր Սիթի]] - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ային |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |Խմբային փուլ |6–0 |3 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 29 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ}}Ինտեր Մայամի |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |1/16 եզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- |2025 թվականի հուլիսի 9 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Իսպանիա}}[[Ռեալ Մադրիդ]] |Մետլայֆ մարզադաշտ |Արևելյան Ռադերֆորդ |Կիսաեզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |} === Այլ մրցույթներ === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2015 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Նիգեր |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2015 թվականի փետրվարի 16 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |0 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 21 |{{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] - {{Դրոշ|Զամբիա}}Զամբիա |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |5 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 26 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |Général Seyni Kountché մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Կիսաեզրափակիչ |2–1 |2 |0 | |- ! colspan="9" |2017 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Գաբոն |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2017 թվականի մայիսի 20 |{{Դրոշ|Գաբոն}}Գաբոն - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Խմբային փուլ |0–1 |0 |0 | |- |2017 թվականի մայիսի 24 |{{Դրոշ|Գանա}}Գանա - {{Դրոշ|Նիգեր}}Նիգեր |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Կիսաեզրափակիչ |0–0 |1 |0 | |- ! colspan="9" |2018 թվականի Աֆրիկայի ազգերի առաջնություն – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2018 թվականի հունվարի 19 |Լիբյա - {{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |Իբն Բատուտա մարզադաշտ |Տանժեր |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2018 թվականի հունվարի 24 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Անգոլա}}[[Անգոլայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգոլա]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Խմբային փուլ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնություն – Լեհաստան |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի մայիսի 23 |{{Դրոշ|Լեհաստան}}Լեհաստան - {{Դրոշ|Կոլումբիա}}Կոլումբիա |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Խմբային փուլ |0–2 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=23 May 2019 |title=Match report – Group A – Poland v Colombia |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5df82bd167c2269e/original/uc7sg05uzqqkpc9hsgqj-pdf.pdf |access-date=23 May 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի մայիսի 29 |{{Դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] - {{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] |Բիդգոշչի մարզադաշտ |[[Բիդգոշչ]] |Խմբային փուլ |0–0 |2 |0 |<ref>{{cite web |date=29 May 2019 |title=Match report – Group B – Italy v Japan |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1de5908badce0de/original/czojmssyf3q94mm9wbnh-pdf.pdf |access-date=29 May 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 7 |{{Դրոշ|Կոլումբիա}}[[Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոլումբիա]] - {{Դրոշ|Ուկրաինա}}[[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Քառորդ եզրափակիչ |0–1 |7 |1 |<ref>{{cite web |date=7 June 2019 |title=Match report – Quarter-final – Colombia v Ukraine |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6f84830985b45d74/original/imgmevsyskjqwqkybwrn-pdf.pdf |access-date=7 June 2019 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} == Արտաքին հղումներ == * [https://worldreferee.com/referee/mustapha_ghorbal/ Mustapha Ghorbal], WorldReferee.com [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մրցավարներ]] ouu0sbxdxfrhvl5c1wizlh43upygy9p 10806504 10806311 2026-06-30T00:01:13Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806504 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մուսթաֆա Ղորբալ''' ({{lang|ar|مصطفى غربال}}{{ԱԾ}}), Ալժիրի ֆուտբոլային ասոցիացիայի մրցավար։ 2014 թվականից նա [[ՖԻՖԱ]]-ի խաղերի միջազգային մրցավար է։ == Կարիերա == Մուսթաֆա Ղորբալը դեբյուտել է Ալժիրի առաջին դիվիզիոնում և 2014 թվականից սկսած [[ՖԻՖԱ]]-ի միջազգային մրցավար է։ == Վիճակագրություն == === Խաղեր և քարտեր Պրոֆեսիոնալ Լիգա 1-ում === {| class="wikitable" style="text-align:center" !Սեզոն !Խաղեր !Ընդհանուր {{Դեղին քարտ}} !{{Դեղին քարտ}} մեկ խաղում !Ընդհանուր {{Կարմիր քարտ}} !{{Կարմիր քարտ}} մեկ խաղում |- |2010–11 |2 |4 |''2'' |0 |''0'' |- |2011–12 |13 |41 |''3.15'' |1 |''0.07'' |- |2012–13 |16 |43 |''2.68'' |2 |''0.12'' |- |2013–14 |12 |37 |''3.08'' |1 |''0.08'' |- |2014–15 |12 |49 |''4.08'' |2 |''0.16'' |- |2015–16 |10 |45 |''4.5'' |0 |''0'' |- |2016–17 |13 |49 |''3.76'' |2 |''0.15'' |- |2017–18 |17 |91 |''5.35'' |4 |''0.23'' |- |2018–19 |12 |44 |''3.66'' |3 |''0.25'' |- |2019–20 |10 |41 |''4.1'' |5 |''0.5'' |- |2020–21 |12 |60 |''5.0'' |4 |''0.33'' |- |2021–22 |6 |25 |''5.0'' |1 |''0.33'' |- |2022–23 |9 |38 |''5.0'' |2 |''0.33'' |- |2023–24 | | | | | |- !Ընդհանուր !144 !506 !3.51 !27 !0.19 |} == Ռեկորդ == === Ազգային հավաքականի գլխավոր մրցաշարը === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |Աֆրիկայի ազգերի գավաթ 2019 – Եգիպտոս<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 7 |title=CAN-2019 : Mustapha Ghorbal dans la liste des arbitres retenus par la CAF |url=https://www.footalgerien.com/can-2019-mustapha-ghorbal-liste-arbitres-retenus-caf/ |accessdate=2019 թ․ սեպտեմբերի 4 |website=footalgerien.com}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն}} [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] |[[Ալ Սալամ (մարզադաշտ)|Ալ Սալամ մարզադաշտ]] |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |1–0 |4 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 24 |title=Ivory Coast vs. South Africa |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539308 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 2 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 30 |{{Դրոշ|Զիմբաբվե}}[[Հարավաֆրիկյան Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական]] - {{Դրոշ|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն}}[[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Խմբային փուլ |0–4 |4 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 30 |title=Zimbabwe vs. Congo DR |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539288 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 2 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 5 |{{Դրոշ|Ուգանդա}}[[Ուգանդայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուգանդա]] - {{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |1/16 եզրափակիչ |0–1 |5 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հուլիսի 5 |title=Uganda vs. Senegal |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539330 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 11 |publisher=ESPN}}</ref> |- |2019 թվականի հուլիսի 10 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Բենին}}Բենին |«30 հունիսի» մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Քառորդ եզրափակիչ |1–0 |3 |1 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հուլիսի 10 |title=Senegal vs. Benin |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=539323 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 17 |publisher=ESPN}}</ref> |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի Արաբական գավաթ-Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2021 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Բահրեյնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բահրեյն]] - {{Դրոշ|Քուվեյթ}}[[Քուվեյթի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Քուվեյթ]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Որակավորման փուլ |2–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |[[Աֆրիկյան ազգերի գավաթ 2021]]–Կամերուն<ref>{{Cite web |title=Le trio arbitral Ghorbal, Etchiali et Gourari retenu |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/le-trio-arbitral-ghorbal-etchiali-et-gourari-retenu-370478 |accessdate=2021 թ․ դեկտեմբերի 25 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի հունվարի 9 |{{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] - {{Դրոշ|Բուրկինա Ֆասո}}Բուրկինա Ֆասո |Օլեմբե մարզադաշտ |[[Յաունդե]] |Խմբային փուլ, opening match |2–1 |3 |0 |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 9 |title=Ghorbal officiera le match d'ouverture de la CAN |url=https://www.liberte-algerie.com/sports/ghorbal-officiera-le-match-douverture-de-la-can-371253 |website=liberte-algerie.com |publisher=Rachid Abbad}}</ref> |- |2022 թվականի հունվարի 12 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}Մավրիտանիա - {{Դրոշ|Բահրեյն}}Գամբիա |Լիմբե մարզադաշտ |Լիմբե |Խմբային փուլ |0–1 |5 |0 | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության որակավորում – Սենեգալ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի մարտի 29 |{{Դրոշ|Սենեգալ}}[[Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սենեգալ]] - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] |Դիամնյադիո Օլիմպիական մարզադաշտ |[[Դակար]] |Երրորդ փուլ, երկրորդ փուլի եզրափակիչ |1–0 |8 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022]] – Կատար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի նոյեմբերի 25 |{{Դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդներ]] – {{Դրոշ|Էկվադոր}}[[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադոր]] |Խալիֆա միջազգային մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Խմբային փուլ |1–1 |1 |0 | |- |2022 թվականի նոյեմբերի 30 |{{Դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրալիա]] - {{Դրոշ|Դանիա}}[[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |Խմբային փուլ |1–0 |3 |0 | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 5 |{{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] - {{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] |Ալ Ջանուբ մարզադաշտ |[[Էլ Վակրա]] |1/16 եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- |2022 թվականի դեկտեմբերի 9 |{{Դրոշ|Խորվաթիա}}[[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}[[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] |Էդուեյչ Սիթի մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Քառորդ եզրափակիչ |1–1 | colspan="2" |''Որպես չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2023 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Կոտ դ'Իվուար |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2024 թվականի հունվարի 14 |{{Դրոշ|Գանա}}[[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանա]] - {{Դրոշ|Կաբո Վերդե}}Կաբո Վերդե |Ֆելիքս Հուֆուետ Բոյնի մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |1–2 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի հունվարի 18 |{{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Բահրեյն}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Խմբային փուլ |0–1 |1 |0 | |- |2024 թվականի հունվարի 23 |{{Դրոշ|Գամբիա}}Գամբիա - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Ստադ դե լա Պե |[[Բուակե]] |Խմբային փուլ |2–3 | colspan="2" |''VAR մրցավար'' | |- |2024 թվականի փետրվարի 2 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |«Ալասանե Ուատարա» մարզադաշտ |[[Աբիջան]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–1 |3 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի Աֆրիկայի Ազգերի Գավաթ – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի դեկտեմբերի 28 |{{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մարաքեշի մարզադաշտ |[[Մարաքեշ]] |Խմբային փուլ |1–1 |3 |0 | |- |2026 թվականի հունվարի 10 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}[[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] - {{Դրոշ|Կոտ դ'Իվուար}}[[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուար]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Քառորդ եզրափակիչ |3–2 |2 |0 | |- ! colspan="9" |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] – Կանադա/Մեքսիկա/Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2026 թվականի հունիսի 13 |{{Դրոշ|Հայիթի}}[[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթի]] - {{Դրոշ|Շոտլանդիա}}[[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիա]] |[[Ջիլետ (մարզադաշտ)|Ջիլետ մարզադաշտ]] |Ֆոքսբորո |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2026 թվականի հունիսի 25 |{{Դրոշ|Թուրքիա}}[[Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Թուրքիա]] - {{Դրոշ|Միացյալ Նահանգներ}}[[Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Միացյալ Նահանգներ]] |[[SoFi մարզադաշտ]] |[[Ինգլվուդ (Կալիֆոռնիա)|Ինգլվուդ]] |Խմբային փուլ |– | | | |} === Ակումբային խոշոր մրցաշար === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Կատար<ref>{{Cite web |title=MONDIAL DES CLUBS 2019 :LES ARBITRES ALGERIENS GHORBAL ET GOURARI RETENUS |url=http://www.faf.dz/mondial-des-clubs-2019-les-arbitres-algeriens-ghorbal-et-gourari-retenus/ |accessdate=2019 թ․ նոյեմբերի 3 |website=faf.dz}}</ref> |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի հունիսի 24 |{{Դրոշ|Կատար}}[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ Սադդ]] - Հինին սպորտ |Ջասիմ բին Համադ մարզադաշտ |Էլ Ռայան |Առաջին փուլ |3–1 |2 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Match report – First round – Al-Sadd SC v Hienghène Sport |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5b115b531875fa1a/original/lgltkj4iji9gsmydzfvg-pdf.pdf |access-date=2019 թ․ դեկտեմբերի 11 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- ! colspan="9" |2020 թվականի CAF Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ – Եգիպտոս |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2020 թվականի նոյեմբերի 27 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}Զամալեկ - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Կահիրեի միջազգային մարզադաշտ |[[Կահիրե]] |Ֆինալ |1–2 |5 |2 | |- |2024 թվականի մայիսի 18 |{{Դրոշ|Եգիպտոս}}ԵՍ Թունիս - {{Դրոշ|Եգիպտոս}}Ալ Ահլի |Համմադի Ագրեբի մարզադաշտ |[[Թունիս (քաղաք)|Թունիս]] |Ֆինալ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2021 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Արաբական Էմիրություններ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի փետրվարի 3 |{{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա - ԱՍ Պիրաե |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Առաջին փուլ |4–1 |3 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 9 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Մոնտերեյ - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ջազիրա |Ալ Նահյան մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Հինգերորդ տեղը |3–1 |5 |0 | |- |2022 թվականի փետրվարի 12 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսի]] - {{Դրոշ|Բրազիլիա}}Պալմեյրաս |Մոհամմեդ բին Զայեդ մարզադաշտ |[[Աբու Դաբի]] |Ֆինալ |2–1 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- ! colspan="9" |2022 թվականի ԿԱՖ Սուպերգավաթը – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2022 թվականի սեպտեմբերի 10 |Վիդադ ԱՍ – ՌՍ Բերկան |Արքայազն Մուլայ Աբդելլա մարզադաշտ |[[Ռաբաթ]] |Ֆինալ |0–2 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2025 թվականի ՖԻՖԱ-ի ակումբային աշխարհի առաջնություն – Միացյալ Նահանգներ |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2025 թվականի հունիսի 18 |{{Դրոշ|Մեքսիկա}}Պաչուկա - {{Դրոշ|Ավստրիա}}Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ |TQL մարզադաշտ |[[Ցինցինատի]] |Խմբային փուլ |1–2 |1 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 22 |{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Մանչեսթեր Սիթի]] - {{Դրոշ|Միացյալ Արաբական Էմիրություններ}}Ալ Ային |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |Խմբային փուլ |6–0 |3 |0 | |- |2025 թվականի հունիսի 29 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ}}Ինտեր Մայամի |[[Mercedes-Benz մարզադաշտ]] |[[Ատլանտա]] |1/16 եզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |- |2025 թվականի հուլիսի 9 |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] - {{Դրոշ|Իսպանիա}}[[Ռեալ Մադրիդ]] |Մետլայֆ մարզադաշտ |Արևելյան Ռադերֆորդ |Կիսաեզրափակիչ |4–0 | colspan="2" |''Չորրորդ մրցավար'' | |} === Այլ մրցույթներ === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="9" |2015 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Նիգեր |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2015 թվականի փետրվարի 16 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |0 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 21 |{{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] - {{Դրոշ|Զամբիա}}Զամբիա |Մունիցիպալ մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Խմբային փուլ |3–1 |5 |0 | |- |2015 թվականի փետրվարի 26 |{{Դրոշ|Մալի}}Մալի - {{Դրոշ|Գվինեա}}Գվինեա |Général Seyni Kountché մարզադաշտ |[[Նիամեյ]] |Կիսաեզրափակիչ |2–1 |2 |0 | |- ! colspan="9" |2017 թվականի Աֆրիկայի մինչև 17 տարեկանների առաջնություն – Գաբոն |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2017 թվականի մայիսի 20 |{{Դրոշ|Գաբոն}}Գաբոն - {{Դրոշ|Կամերուն}}[[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]] |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Խմբային փուլ |0–1 |0 |0 | |- |2017 թվականի մայիսի 24 |{{Դրոշ|Գանա}}Գանա - {{Դրոշ|Նիգեր}}Նիգեր |Պորտ-Ժանտիլ մարզադաշտ |Պորտ-Ժենտիլ |Կիսաեզրափակիչ |0–0 |1 |0 | |- ! colspan="9" |2018 թվականի Աֆրիկայի ազգերի առաջնություն – Մարոկկո |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2018 թվականի հունվարի 19 |Լիբյա - {{Դրոշ|Նիգերիա}}[[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]] |Իբն Բատուտա մարզադաշտ |Տանժեր |Խմբային փուլ |0–1 |4 |0 | |- |2018 թվականի հունվարի 24 |{{Դրոշ|Կոնգո}}[[Կոնգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգո]] - {{Դրոշ|Անգոլա}}[[Անգոլայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգոլա]] |Ադրար մարզադաշտ |[[Ագադիր]] |Խմբային փուլ |0–0 |4 |0 | |- ! colspan="9" |2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնություն – Լեհաստան |- !Ամսաթիվ !Խաղ !Վայր !Տեղանք !Փուլ !Հաշիվ !Դեղին քարտեր !Կարմիր քարտեր !Հղում |- |2019 թվականի մայիսի 23 |{{Դրոշ|Լեհաստան}}Լեհաստան - {{Դրոշ|Կոլումբիա}}Կոլումբիա |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Խմբային փուլ |0–2 |2 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ մայիսի 23 |title=Match report – Group A – Poland v Colombia |url=https://digitalhub.fifa.com/m/5df82bd167c2269e/original/uc7sg05uzqqkpc9hsgqj-pdf.pdf |access-date=2019 թ․ մայիսի 23 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի մայիսի 29 |{{Դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] - {{Դրոշ|Ճապոնիա}}[[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] |Բիդգոշչի մարզադաշտ |[[Բիդգոշչ]] |Խմբային փուլ |0–0 |2 |0 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ մայիսի 29 |title=Match report – Group B – Italy v Japan |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1de5908badce0de/original/czojmssyf3q94mm9wbnh-pdf.pdf |access-date=2019 թ․ մայիսի 29 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |- |2019 թվականի հունիսի 7 |{{Դրոշ|Կոլումբիա}}[[Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոլումբիա]] - {{Դրոշ|Ուկրաինա}}[[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] |Լոձի մարզադաշտ |[[Լոձ]] |Քառորդ եզրափակիչ |0–1 |7 |1 |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 7 |title=Match report – Quarter-final – Colombia v Ukraine |url=https://digitalhub.fifa.com/m/6f84830985b45d74/original/imgmevsyskjqwqkybwrn-pdf.pdf |access-date=2019 թ․ հունիսի 7 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em}} == Արտաքին հղումներ == * [https://worldreferee.com/referee/mustapha_ghorbal/ Mustapha Ghorbal], WorldReferee.com [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մրցավարներ]] smg12a1bx8oci293vup8jz6q5o0g4p0 0 1333471 10806296 10806271 2026-06-29T12:42:31Z Դավթաշենցի 158104 10806296 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ հերոս | անուն = Ռեքսի | առաջին = [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի]] | վերջին = [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն]] | ստեղծող = [[Մայքլ Քրայթոն|Մայքլ Քրայքթոն]] }} '''Ռեքսին''' հորինված [[Տիրանոզավր|տիրանոզավրի]] կերպարի խոսակցական մականունն է, որը հայտնվել է [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի բազմաթիվ ֆիլմերում։ Նա առաջին անգամ հայտնվել է [[Մայքլ Քրայթոն|Մայքլ Քրայքթոնի]] 1990 թվականի [[Յուրայի շրջանի բնայգի (վեպ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] վեպում, իսկ նրա էկրանային դեբյուտը եղել է 1993 թվականի [[Սթիվեն Սփիլբերգ|Սթիվեն Սփիլբերգի]] կողմից նկարահանված [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|ֆիլմում]]։ Ռեքսին վերադարձել է 2015 թվականի [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] ֆիլմում և դրա շարունակություններում՝ [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Կործանված թագավորություն»]] (2018) և [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] (2022) ֆիլմերում։ Բնօրինակ ֆիլմի համար հատուկ էֆեկտների նկարիչ Ստեն Ուինսթոնը ստեղծել է 20 ոտնաչափ բարձրությամբ և 40 ոտնաչափ երկարությամբ անիմատրոնիկ Տիրանոզավր Ռեքս, մինչդեռ «Industrial Light & Magic» (ILM) ընկերության Սթիվ Ուիլյամսը ստեղծեց համակարգչով գեներացված՝ «CGI» տարբերակ տեսարանների մեծ մասի համար: Հետագայում [[Քոլին Թրևորոու|Քոլին Թրևորոուն]] դառնում է [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] եռահատորի հիմնական սցենարիստն ու ռեժիսորն էր: Չնայած «Յուրայան ժամանակաշրջանի այգուն» հաջորդող մասերում հայտնվել էին նաև այլ տիրանոզավր ռեքսեր, Թրևորոուն ձգտում էր վերադարձնել առաջին ֆիլմի նույն անհատին: «ILM»-ը կրկին աշխատեց կենդանու վրա «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի ֆիլմերի յուրաքանչյուր մասի համար: Էֆեկտների նկարիչ Նիլ Սքանլանը նույնպես ստեղծում է անիմատրոնիկ «Կործանված թագավորություն» ֆիլմի համար: Ֆիլմերում կենդանու համար անուն չի նշվում։ «Ռեքսի»-ն երկրպագուների շրջանում լայնորեն կիրառվեց «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» ֆիլմի թողարկումից հետո, չնայած, որ այդ անունը նախկինում օգտագործվել էր նաև Քրայքթոնի վեպում։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն օգտագործվել է նաև այլ լիցենզավորված լրատվամիջոցներում։ «'''Ռոբերտա'''» անունը նաև օգտագործել է վիզուալ էֆեկտների նկարիչ Ֆիլ Թիփեթը բնօրինակ ֆիլմի իր սցենարներում։ == Հայտնված վայրերը == [[Յուրայի շրջանի բնայգի (վեպ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] վեպում և [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|դրա կինոադապտացիայում]] տիրանոզավրը բազմաթիվ գենետիկորեն մոդիֆիկացված դինոզավրերի շարքում է, որոնք գտնվում են Իսլա Նուբլար կղզում, որտեղ նախատեսվում է կառուցել թեմատիկ զբոսայգի։ Նա ի վերջո փախչում է իր վանդակից և սկսում է ահաբեկել հերոսներին ողջ պատմության ընթացքում։ Ֆիլմի տարբերակում նա նաև սպանում է փաստաբան Դոնալդ Ջենարոյին ։ Ֆիլմի վերջում վելոցիրապտորները շրջապատում են [[Ալան Գրանտ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Ալան Գրանտին]], [[Էլլի Սաթլեր (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Էլի Սաթլերին]], Լեքսին և Թիմին ։ Սակայն տիրանոզավրը անսպասելիորեն ժամանում է և կռվում գիշատիչ դինոզավրերի դեմ՝ պատահաբար փրկելով մարդկանց։ [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] -ում կղզին տարիներ շարունակ գործող դինոզավրերի թեմատիկ այգու տունն է, որտեղ տիրանոզավրը գլխավոր տեսարժան վայրն է։ Կենդանին ավելի քիչ դեր ունի՝ համեմատած առաջին ֆիլմի հետ, և հիմնականում հայտնվում է վերջում՝ փախած Ինդոմինուս Ռեքսի դեմ կռվելու համար։ Նա հաջողության է հասնում Մոզազավրի և Բլու անունով վելոցիրապտորի օգնությամբ։ Ֆիլմի վերջում Նուբլար կղզին լքվում է, ինչի հետևանքով տիրանոզավրը և մյուս դինոզավրերը կրկին ապրում են վայրի բնության պայմաններում՝ առանց մարդկանց միջամտությամբ։ «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Կավճային ճամբար» հեռուստասերիալում, որի գործողությունները տեղի են ունենում «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»-ի իրադարձությունների ժամանակ և հետո, նույն տիրանոզավրը մի քանի անգամ հայտնվում է առաջին երեք եթերաշրջաններում՝ ահաբեկելով Իսլա Նուբլար կղզում մնացած դեռահաս ճամբարականների խմբին։ Տիրանոզավրը մի քանի անգամ հայտնվում է [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի․ Կործանված թագավորություն»]] ֆիլմում, որտեղ դինոզավրերը տեղափոխվում են Կալիֆոռնիա՝ սև շուկայում աճուրդի հանվելու համար, նախքան Էլայ Միլսին սպանել և ուտելը և վայրի բնություն փախչելը։ «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ։ Քաոսի տեսություն» հեռուստասերիալում տիրանոզավրը հայտնվում է չորրորդ և վերջին եթերաշրջանում՝ «Բայոսին»-ի հովտում գերի ընկած։ Եթերաշրջանի իրադարձությունները տեղի են ունենում [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] ֆիլմի հետ միաժամանակ և ցույց են տալիս դինոզավրին ֆիլմում հայտնվելուց առաջ և հետո։ [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] ֆիլմում տիրանոզավրը տարիներ շարունակ հետապնդվել է Կալիֆոռնիայի ձկնորսության և վայրի բնության դեպարտամենտի կողմից, նախքան նրան գերի վերցնելը և [[Դոլոմիտյան Ալպեր|Դոլոմիտներում]] գտնվող «Բայոսին» ապաստարան ուղարկելը։ Այնտեղ նա կռվում է [[Գիգանոտոզավր|գիգանոտոզավրի]] դեմ՝ ի վերջո սպանելով վերջինիս Թերիզինոզավրի օգնությամբ։ <ref>{{Cite web |last=Bui |first=Hoai-Tran |date=June 10, 2021 |title='Jurassic World: Dominion' Will Complete the Original T-Rex's Franchise-Long Journey |url=https://www.slashfilm.com/jurassic-world-dominion-t-rex-arc/ |access-date=June 10, 2021 |website=/Film}}</ref> Ֆիլմի ջնջված տեսարաններից մեկը տեղի է ունենում [[Կավճի ժամանակաշրջան|կավճի]] ժամանակաշրջանում և ցույց է տալիս նույն կենդանիներին այդ ժամանակահատվածում կռվելիս, որի ժամանակ հաղթում է գիգանոտոզավրը։ Այնուհետև մի մոծակ կանգնում է մահացած տիրանոզավրի վրա և ծծում նրա արյունը, որը, ի վերջո, օգտագործվելու է կենդանուն կլոնավորելու համար մեր օրերում։ Այս տեսարանը ներառված է ֆիլմի ընդլայնված տարբերակում և հինգ րոպեանոց նախաբանի մաս է կազմում։ <ref name="Armstrong">{{Cite web |last=Armstrong |first=Vanessa |date=June 10, 2021 |title='Jurassic World: Dominion' Director Colin Trevorrow On Embracing Feathered Dinosaurs, Taking The Series In A Fresh Direction, And Having Sympathy For The T-Rex |url=https://www.slashfilm.com/581596/jurassic-world-dominion-director-interview/ |access-date=January 8, 2023 |website=/Film}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Tara |date=September 2, 2022 |title=The big change in the 'Jurassic World Dominion' Extended Cut? T. rex gets a bigger story |url=https://www.syfy.com/syfy-wire/jurassic-world-dominion-extended-cut-changes-t-rex-story |access-date=January 8, 2023 |website=Syfy}}</ref> m7wdwe5ksg3u08vmok90g67xd1tx59x 10806507 10806296 2026-06-30T00:01:16Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 - <ref, +<ref, ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում 10806507 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ հերոս | անուն = Ռեքսի | առաջին = [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի]] | վերջին = [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն]] | ստեղծող = [[Մայքլ Քրայթոն|Մայքլ Քրայքթոն]] }} '''Ռեքսին''' հորինված [[Տիրանոզավր|տիրանոզավրի]] կերպարի խոսակցական մականունն է, որը հայտնվել է [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի բազմաթիվ ֆիլմերում։ Նա առաջին անգամ հայտնվել է [[Մայքլ Քրայթոն|Մայքլ Քրայքթոնի]] 1990 թվականի [[Յուրայի շրջանի բնայգի (վեպ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] վեպում, իսկ նրա էկրանային դեբյուտը եղել է 1993 թվականի [[Սթիվեն Սփիլբերգ|Սթիվեն Սփիլբերգի]] կողմից նկարահանված [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|ֆիլմում]]։ Ռեքսին վերադարձել է 2015 թվականի [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] ֆիլմում և դրա շարունակություններում՝ [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Կործանված թագավորություն»]] (2018) և [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] (2022) ֆիլմերում։ Բնօրինակ ֆիլմի համար հատուկ էֆեկտների նկարիչ Ստեն Ուինսթոնը ստեղծել է 20 ոտնաչափ բարձրությամբ և 40 ոտնաչափ երկարությամբ անիմատրոնիկ Տիրանոզավր Ռեքս, մինչդեռ «Industrial Light & Magic» (ILM) ընկերության Սթիվ Ուիլյամսը ստեղծեց համակարգչով գեներացված՝ «CGI» տարբերակ տեսարանների մեծ մասի համար: Հետագայում [[Քոլին Թրևորոու|Քոլին Թրևորոուն]] դառնում է [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] եռահատորի հիմնական սցենարիստն ու ռեժիսորն էր: Չնայած «Յուրայան ժամանակաշրջանի այգուն» հաջորդող մասերում հայտնվել էին նաև այլ տիրանոզավր ռեքսեր, Թրևորոուն ձգտում էր վերադարձնել առաջին ֆիլմի նույն անհատին: «ILM»-ը կրկին աշխատեց կենդանու վրա «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի ֆիլմերի յուրաքանչյուր մասի համար: Էֆեկտների նկարիչ Նիլ Սքանլանը նույնպես ստեղծում է անիմատրոնիկ «Կործանված թագավորություն» ֆիլմի համար: Ֆիլմերում կենդանու համար անուն չի նշվում։ «Ռեքսի»-ն երկրպագուների շրջանում լայնորեն կիրառվեց «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» ֆիլմի թողարկումից հետո, չնայած, որ այդ անունը նախկինում օգտագործվել էր նաև Քրայքթոնի վեպում։ Այդ ժամանակվանից ի վեր այն օգտագործվել է նաև այլ լիցենզավորված լրատվամիջոցներում։ «'''Ռոբերտա'''» անունը նաև օգտագործել է վիզուալ էֆեկտների նկարիչ Ֆիլ Թիփեթը բնօրինակ ֆիլմի իր սցենարներում։ == Հայտնված վայրերը == [[Յուրայի շրջանի բնայգի (վեպ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] վեպում և [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|դրա կինոադապտացիայում]] տիրանոզավրը բազմաթիվ գենետիկորեն մոդիֆիկացված դինոզավրերի շարքում է, որոնք գտնվում են Իսլա Նուբլար կղզում, որտեղ նախատեսվում է կառուցել թեմատիկ զբոսայգի։ Նա ի վերջո փախչում է իր վանդակից և սկսում է ահաբեկել հերոսներին ողջ պատմության ընթացքում։ Ֆիլմի տարբերակում նա նաև սպանում է փաստաբան Դոնալդ Ջենարոյին ։ Ֆիլմի վերջում վելոցիրապտորները շրջապատում են [[Ալան Գրանտ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Ալան Գրանտին]], [[Էլլի Սաթլեր (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Էլի Սաթլերին]], Լեքսին և Թիմին ։ Սակայն տիրանոզավրը անսպասելիորեն ժամանում է և կռվում գիշատիչ դինոզավրերի դեմ՝ պատահաբար փրկելով մարդկանց։ [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] -ում կղզին տարիներ շարունակ գործող դինոզավրերի թեմատիկ այգու տունն է, որտեղ տիրանոզավրը գլխավոր տեսարժան վայրն է։ Կենդանին ավելի քիչ դեր ունի՝ համեմատած առաջին ֆիլմի հետ, և հիմնականում հայտնվում է վերջում՝ փախած Ինդոմինուս Ռեքսի դեմ կռվելու համար։ Նա հաջողության է հասնում Մոզազավրի և Բլու անունով վելոցիրապտորի օգնությամբ։ Ֆիլմի վերջում Նուբլար կղզին լքվում է, ինչի հետևանքով տիրանոզավրը և մյուս դինոզավրերը կրկին ապրում են վայրի բնության պայմաններում՝ առանց մարդկանց միջամտությամբ։ «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Կավճային ճամբար» հեռուստասերիալում, որի գործողությունները տեղի են ունենում «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»-ի իրադարձությունների ժամանակ և հետո, նույն տիրանոզավրը մի քանի անգամ հայտնվում է առաջին երեք եթերաշրջաններում՝ ահաբեկելով Իսլա Նուբլար կղզում մնացած դեռահաս ճամբարականների խմբին։ Տիրանոզավրը մի քանի անգամ հայտնվում է [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի․ Կործանված թագավորություն»]] ֆիլմում, որտեղ դինոզավրերը տեղափոխվում են Կալիֆոռնիա՝ սև շուկայում աճուրդի հանվելու համար, նախքան Էլայ Միլսին սպանել և ուտելը և վայրի բնություն փախչելը։ «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ։ Քաոսի տեսություն» հեռուստասերիալում տիրանոզավրը հայտնվում է չորրորդ և վերջին եթերաշրջանում՝ «Բայոսին»-ի հովտում գերի ընկած։ Եթերաշրջանի իրադարձությունները տեղի են ունենում [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] ֆիլմի հետ միաժամանակ և ցույց են տալիս դինոզավրին ֆիլմում հայտնվելուց առաջ և հետո։ [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] ֆիլմում տիրանոզավրը տարիներ շարունակ հետապնդվել է Կալիֆոռնիայի ձկնորսության և վայրի բնության դեպարտամենտի կողմից, նախքան նրան գերի վերցնելը և [[Դոլոմիտյան Ալպեր|Դոլոմիտներում]] գտնվող «Բայոսին» ապաստարան ուղարկելը։ Այնտեղ նա կռվում է [[Գիգանոտոզավր|գիգանոտոզավրի]] դեմ՝ ի վերջո սպանելով վերջինիս Թերիզինոզավրի օգնությամբ։<ref>{{Cite web |last=Bui |first=Hoai-Tran |date=2021 թ․ հունիսի 10 |title='Jurassic World: Dominion' Will Complete the Original T-Rex's Franchise-Long Journey |url=https://www.slashfilm.com/jurassic-world-dominion-t-rex-arc/ |access-date=2021 թ․ հունիսի 10 |website=/Film}}</ref> Ֆիլմի ջնջված տեսարաններից մեկը տեղի է ունենում [[Կավճի ժամանակաշրջան|կավճի]] ժամանակաշրջանում և ցույց է տալիս նույն կենդանիներին այդ ժամանակահատվածում կռվելիս, որի ժամանակ հաղթում է գիգանոտոզավրը։ Այնուհետև մի մոծակ կանգնում է մահացած տիրանոզավրի վրա և ծծում նրա արյունը, որը, ի վերջո, օգտագործվելու է կենդանուն կլոնավորելու համար մեր օրերում։ Այս տեսարանը ներառված է ֆիլմի ընդլայնված տարբերակում և հինգ րոպեանոց նախաբանի մաս է կազմում։<ref name="Armstrong">{{Cite web |last=Armstrong |first=Vanessa |date=2021 թ․ հունիսի 10 |title='Jurassic World: Dominion' Director Colin Trevorrow On Embracing Feathered Dinosaurs, Taking The Series In A Fresh Direction, And Having Sympathy For The T-Rex |url=https://www.slashfilm.com/581596/jurassic-world-dominion-director-interview/ |access-date=2023 թ․ հունվարի 8 |website=/Film}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bennett |first=Tara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 2 |title=The big change in the 'Jurassic World Dominion' Extended Cut? T. rex gets a bigger story |url=https://www.syfy.com/syfy-wire/jurassic-world-dominion-extended-cut-changes-t-rex-story |access-date=2023 թ․ հունվարի 8 |website=Syfy}}</ref> 233q4pq7j61s7f63gpv9hfr0k0enz1n 0 1333472 10806280 10806278 2026-06-29T12:00:28Z Slava Sahakyan70 65321 10806280 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Հայմինգ''' ({{lang-de|Haiming}}), քաղաք և համայնք [[Ավստրիա]]յի [[Տիրոլ]] երկրամասի Իմսթի շրջանում: Ընկած է շրջկենտրոնից՝ [[Իմսթ]] քաղաքից 11 կիլոմետր դեպի արևելք: Համայնքի կազմի մեջ ութ գյուղ է ընդգրկված: Զբաղեցնում է 40,2 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4.018: Պաշտոնական կոդը՝ ''7 02 02'': Եկամտի հիմնական աղբյուրը ամառային [[տուրիզմ]]ն է: ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=none |1869|1275 |1880|1250 |1890|1211 |1900|1185 |1910|1206 |1923|1270 |1934|1386 |1939|1467 |1951|2761 |1961|2447 |1971|2976 |1981|3263 |1991|3463 |2001|3901 |2011|4349 }} ==Կլիմա== {{Եղանակի Աղյուսակ|location= Հայմինգ, Տիրոլ (1971–2000) |metric first= Y |single line= Y |width = auto |Jan record high C = 19.2 |Feb record high C = 18.7 |Mar record high C = 23.4 |Apr record high C = 25.6 |May record high C = 30.8 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 38.3 |Aug record high C = 35.7 |Sep record high C = 31.1 |Oct record high C = 24.7 |Nov record high C = 21.7 |Dec record high C = 16.8 |year record high C = 38.3 |Jan high C = 2.8 |Feb high C = 5.7 |Mar high C = 11.1 |Apr high C = 14.7 |May high C = 20.0 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 25.0 |Aug high C = 24.4 |Sep high C = 20.5 |Oct high C = 15.0 |Nov high C = 7.2 |Dec high C = 2.8 |year high C = 14.3 |Jan mean C = -2.9 |Feb mean C = -1.1 |Mar mean C = 3.7 |Apr mean C = 7.3 |May mean C = 12.7 |Jun mean C = 15.4 |Jul mean C = 17.6 |Aug mean C = 16.9 |Sep mean C = 12.8 |Oct mean C = 7.4 |Nov mean C = 1.3 |Dec mean C = -2.3 |year mean C = 7.4 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -5.4 |Mar low C = -1.7 |Apr low C = 1.3 |May low C = 5.9 |Jun low C = 9.1 |Jul low C = 11.1 |Aug low C = 11.0 |Sep low C = 7.4 |Oct low C = 2.7 |Nov low C = -2.4 |Dec low C = -5.8 |year low C = 2.2 |Jan record low C = -25.4 |Feb record low C = -19.0 |Mar record low C = -16.8 |Apr record low C = -6.8 |May record low C = -3.8 |Jun record low C = -0.8 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 1.5 |Sep record low C = -3.3 |Oct record low C = -9.1 |Nov record low C = -17.8 |Dec record low C = -22.4 |year record low C = -25.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 35.8 |Feb precipitation mm = 31.5 |Mar precipitation mm = 40.7 |Apr precipitation mm = 35.4 |May precipitation mm = 64.1 |Jun precipitation mm = 96.1 |Jul precipitation mm = 110.4 |Aug precipitation mm = 103.1 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 42.9 |Nov precipitation mm = 47.7 |Dec precipitation mm = 45.0 |year precipitation mm = 716.7 |Jan snow cm = 19.2 |Feb snow cm = 25.1 |Mar snow cm = 7.8 |Apr snow cm = 0.8 |May snow cm = 0.3 |Jun snow cm = 0.0 |Jul snow cm = 0.0 |Aug snow cm = 0.0 |Sep snow cm = 0.0 |Oct snow cm = 0.0 |Nov snow cm = 8.5 |Dec snow cm = 17.4 |year snow cm = 79.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.3 |Feb precipitation days = 5.2 |Mar precipitation days = 6.6 |Apr precipitation days = 6.9 |May precipitation days = 10.1 |Jun precipitation days = 12.2 |Jul precipitation days = 12.4 |Aug precipitation days = 12.6 |Sep precipitation days = 8.3 |Oct precipitation days = 6.3 |Nov precipitation days = 7.4 |Dec precipitation days = 7.4 |year precipitation days = 101.7 |time day = 14:00 |Jan humidity = 65.4 |Feb humidity = 52.0 |Mar humidity = 40.2 |Apr humidity = 39.1 |May humidity = 40.6 |Jun humidity = 44.1 |Jul humidity = 44.5 |Aug humidity = 46.2 |Sep humidity = 47.0 |Oct humidity = 49.8 |Nov humidity = 60.5 |Dec humidity = 70.8 |year humidity = 50.0 |source 1 = [[Central Institute for Meteorology and Geodynamics]]<ref name = ZAMG>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191012234750/http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | archivedate = 12 October 2019 | url = http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | title = Klimadaten von Österreich 1971–2000 – Tirolh-Haiming | language = German | publisher = Central Institute for Meteorology and Geodynamics | accessdate = 20 October 2019}}</ref> }} == Պատկերասրահ == <gallery> Haiming Gesamtansicht.jpg Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haiming 6703.jpg|Ծխական եկեղեցին Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haimingerberg 6617.jpg|Սուրբ Կույս Մարիամ եկեղեցին Haiming-Ötztal-Bahnhof-Aufnahmsgebäude.JPG|Երկաթուղային կայարանը Ochsengarten 2.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat|Haiming (Tirol)|Haiming}} * [http://www.haiming.tirol.gv.at/ Gemeinde Haiming] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Տիրոլի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] g80l6s0y1wisxmdcjlysiw4rfkinmx8 10806281 10806280 2026-06-29T12:00:56Z Slava Sahakyan70 65321 /* Պատկերասրահ */ 10806281 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Հայմինգ''' ({{lang-de|Haiming}}), քաղաք և համայնք [[Ավստրիա]]յի [[Տիրոլ]] երկրամասի Իմսթի շրջանում: Ընկած է շրջկենտրոնից՝ [[Իմսթ]] քաղաքից 11 կիլոմետր դեպի արևելք: Համայնքի կազմի մեջ ութ գյուղ է ընդգրկված: Զբաղեցնում է 40,2 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4.018: Պաշտոնական կոդը՝ ''7 02 02'': Եկամտի հիմնական աղբյուրը ամառային [[տուրիզմ]]ն է: ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=none |1869|1275 |1880|1250 |1890|1211 |1900|1185 |1910|1206 |1923|1270 |1934|1386 |1939|1467 |1951|2761 |1961|2447 |1971|2976 |1981|3263 |1991|3463 |2001|3901 |2011|4349 }} ==Կլիմա== {{Եղանակի Աղյուսակ|location= Հայմինգ, Տիրոլ (1971–2000) |metric first= Y |single line= Y |width = auto |Jan record high C = 19.2 |Feb record high C = 18.7 |Mar record high C = 23.4 |Apr record high C = 25.6 |May record high C = 30.8 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 38.3 |Aug record high C = 35.7 |Sep record high C = 31.1 |Oct record high C = 24.7 |Nov record high C = 21.7 |Dec record high C = 16.8 |year record high C = 38.3 |Jan high C = 2.8 |Feb high C = 5.7 |Mar high C = 11.1 |Apr high C = 14.7 |May high C = 20.0 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 25.0 |Aug high C = 24.4 |Sep high C = 20.5 |Oct high C = 15.0 |Nov high C = 7.2 |Dec high C = 2.8 |year high C = 14.3 |Jan mean C = -2.9 |Feb mean C = -1.1 |Mar mean C = 3.7 |Apr mean C = 7.3 |May mean C = 12.7 |Jun mean C = 15.4 |Jul mean C = 17.6 |Aug mean C = 16.9 |Sep mean C = 12.8 |Oct mean C = 7.4 |Nov mean C = 1.3 |Dec mean C = -2.3 |year mean C = 7.4 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -5.4 |Mar low C = -1.7 |Apr low C = 1.3 |May low C = 5.9 |Jun low C = 9.1 |Jul low C = 11.1 |Aug low C = 11.0 |Sep low C = 7.4 |Oct low C = 2.7 |Nov low C = -2.4 |Dec low C = -5.8 |year low C = 2.2 |Jan record low C = -25.4 |Feb record low C = -19.0 |Mar record low C = -16.8 |Apr record low C = -6.8 |May record low C = -3.8 |Jun record low C = -0.8 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 1.5 |Sep record low C = -3.3 |Oct record low C = -9.1 |Nov record low C = -17.8 |Dec record low C = -22.4 |year record low C = -25.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 35.8 |Feb precipitation mm = 31.5 |Mar precipitation mm = 40.7 |Apr precipitation mm = 35.4 |May precipitation mm = 64.1 |Jun precipitation mm = 96.1 |Jul precipitation mm = 110.4 |Aug precipitation mm = 103.1 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 42.9 |Nov precipitation mm = 47.7 |Dec precipitation mm = 45.0 |year precipitation mm = 716.7 |Jan snow cm = 19.2 |Feb snow cm = 25.1 |Mar snow cm = 7.8 |Apr snow cm = 0.8 |May snow cm = 0.3 |Jun snow cm = 0.0 |Jul snow cm = 0.0 |Aug snow cm = 0.0 |Sep snow cm = 0.0 |Oct snow cm = 0.0 |Nov snow cm = 8.5 |Dec snow cm = 17.4 |year snow cm = 79.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.3 |Feb precipitation days = 5.2 |Mar precipitation days = 6.6 |Apr precipitation days = 6.9 |May precipitation days = 10.1 |Jun precipitation days = 12.2 |Jul precipitation days = 12.4 |Aug precipitation days = 12.6 |Sep precipitation days = 8.3 |Oct precipitation days = 6.3 |Nov precipitation days = 7.4 |Dec precipitation days = 7.4 |year precipitation days = 101.7 |time day = 14:00 |Jan humidity = 65.4 |Feb humidity = 52.0 |Mar humidity = 40.2 |Apr humidity = 39.1 |May humidity = 40.6 |Jun humidity = 44.1 |Jul humidity = 44.5 |Aug humidity = 46.2 |Sep humidity = 47.0 |Oct humidity = 49.8 |Nov humidity = 60.5 |Dec humidity = 70.8 |year humidity = 50.0 |source 1 = [[Central Institute for Meteorology and Geodynamics]]<ref name = ZAMG>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191012234750/http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | archivedate = 12 October 2019 | url = http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | title = Klimadaten von Österreich 1971–2000 – Tirolh-Haiming | language = German | publisher = Central Institute for Meteorology and Geodynamics | accessdate = 20 October 2019}}</ref> }} == Պատկերասրահ == <gallery> Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haiming 6703.jpg|Ծխական եկեղեցին Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haimingerberg 6617.jpg|Սուրբ Կույս Մարիամ եկեղեցին Haiming-Ötztal-Bahnhof-Aufnahmsgebäude.JPG|Երկաթուղային կայարանը Ochsengarten 2.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat|Haiming (Tirol)|Haiming}} * [http://www.haiming.tirol.gv.at/ Gemeinde Haiming] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Տիրոլի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] omp3eisafa8pt7yz5kybh5brbr62121 10806283 10806281 2026-06-29T12:04:11Z Slava Sahakyan70 65321 /* Պատկերասրահ */ 10806283 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Հայմինգ''' ({{lang-de|Haiming}}), քաղաք և համայնք [[Ավստրիա]]յի [[Տիրոլ]] երկրամասի Իմսթի շրջանում: Ընկած է շրջկենտրոնից՝ [[Իմսթ]] քաղաքից 11 կիլոմետր դեպի արևելք: Համայնքի կազմի մեջ ութ գյուղ է ընդգրկված: Զբաղեցնում է 40,2 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4.018: Պաշտոնական կոդը՝ ''7 02 02'': Եկամտի հիմնական աղբյուրը ամառային [[տուրիզմ]]ն է: ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=none |1869|1275 |1880|1250 |1890|1211 |1900|1185 |1910|1206 |1923|1270 |1934|1386 |1939|1467 |1951|2761 |1961|2447 |1971|2976 |1981|3263 |1991|3463 |2001|3901 |2011|4349 }} ==Կլիմա== {{Եղանակի Աղյուսակ|location= Հայմինգ, Տիրոլ (1971–2000) |metric first= Y |single line= Y |width = auto |Jan record high C = 19.2 |Feb record high C = 18.7 |Mar record high C = 23.4 |Apr record high C = 25.6 |May record high C = 30.8 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 38.3 |Aug record high C = 35.7 |Sep record high C = 31.1 |Oct record high C = 24.7 |Nov record high C = 21.7 |Dec record high C = 16.8 |year record high C = 38.3 |Jan high C = 2.8 |Feb high C = 5.7 |Mar high C = 11.1 |Apr high C = 14.7 |May high C = 20.0 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 25.0 |Aug high C = 24.4 |Sep high C = 20.5 |Oct high C = 15.0 |Nov high C = 7.2 |Dec high C = 2.8 |year high C = 14.3 |Jan mean C = -2.9 |Feb mean C = -1.1 |Mar mean C = 3.7 |Apr mean C = 7.3 |May mean C = 12.7 |Jun mean C = 15.4 |Jul mean C = 17.6 |Aug mean C = 16.9 |Sep mean C = 12.8 |Oct mean C = 7.4 |Nov mean C = 1.3 |Dec mean C = -2.3 |year mean C = 7.4 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -5.4 |Mar low C = -1.7 |Apr low C = 1.3 |May low C = 5.9 |Jun low C = 9.1 |Jul low C = 11.1 |Aug low C = 11.0 |Sep low C = 7.4 |Oct low C = 2.7 |Nov low C = -2.4 |Dec low C = -5.8 |year low C = 2.2 |Jan record low C = -25.4 |Feb record low C = -19.0 |Mar record low C = -16.8 |Apr record low C = -6.8 |May record low C = -3.8 |Jun record low C = -0.8 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 1.5 |Sep record low C = -3.3 |Oct record low C = -9.1 |Nov record low C = -17.8 |Dec record low C = -22.4 |year record low C = -25.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 35.8 |Feb precipitation mm = 31.5 |Mar precipitation mm = 40.7 |Apr precipitation mm = 35.4 |May precipitation mm = 64.1 |Jun precipitation mm = 96.1 |Jul precipitation mm = 110.4 |Aug precipitation mm = 103.1 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 42.9 |Nov precipitation mm = 47.7 |Dec precipitation mm = 45.0 |year precipitation mm = 716.7 |Jan snow cm = 19.2 |Feb snow cm = 25.1 |Mar snow cm = 7.8 |Apr snow cm = 0.8 |May snow cm = 0.3 |Jun snow cm = 0.0 |Jul snow cm = 0.0 |Aug snow cm = 0.0 |Sep snow cm = 0.0 |Oct snow cm = 0.0 |Nov snow cm = 8.5 |Dec snow cm = 17.4 |year snow cm = 79.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.3 |Feb precipitation days = 5.2 |Mar precipitation days = 6.6 |Apr precipitation days = 6.9 |May precipitation days = 10.1 |Jun precipitation days = 12.2 |Jul precipitation days = 12.4 |Aug precipitation days = 12.6 |Sep precipitation days = 8.3 |Oct precipitation days = 6.3 |Nov precipitation days = 7.4 |Dec precipitation days = 7.4 |year precipitation days = 101.7 |time day = 14:00 |Jan humidity = 65.4 |Feb humidity = 52.0 |Mar humidity = 40.2 |Apr humidity = 39.1 |May humidity = 40.6 |Jun humidity = 44.1 |Jul humidity = 44.5 |Aug humidity = 46.2 |Sep humidity = 47.0 |Oct humidity = 49.8 |Nov humidity = 60.5 |Dec humidity = 70.8 |year humidity = 50.0 |source 1 = [[Central Institute for Meteorology and Geodynamics]]<ref name = ZAMG>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191012234750/http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | archivedate = 12 October 2019 | url = http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm | title = Klimadaten von Österreich 1971–2000 – Tirolh-Haiming | language = German | publisher = Central Institute for Meteorology and Geodynamics | accessdate = 20 October 2019}}</ref> }} == Պատկերասրահ == <gallery> Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haiming 6703.jpg|Ծխական եկեղեցին Haiming, toren van de Pfarrkirche Sankt Chrysanthus und Daria Dm19931 IMG 0920 2019-08-01 10.39.jpg|Ծխական եկեղեցու աշտարակը Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haimingerberg 6617.jpg|Սուրբ Կույս Մարիամ եկեղեցին Haiming-Ötztal-Bahnhof-Aufnahmsgebäude.JPG|Երկաթուղային կայարանը Ochsengarten 2.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat|Haiming (Tirol)|Haiming}} * [http://www.haiming.tirol.gv.at/ Gemeinde Haiming] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Տիրոլի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] 53mpgiihthjc4bw09fe32vgzpsp3jt2 10806508 10806283 2026-06-30T00:01:17Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806508 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Հայմինգ''' ({{lang-de|Haiming}}), քաղաք և համայնք [[Ավստրիա]]յի [[Տիրոլ]] երկրամասի Իմսթի շրջանում: Ընկած է շրջկենտրոնից՝ [[Իմսթ]] քաղաքից 11 կիլոմետր դեպի արևելք: Համայնքի կազմի մեջ ութ գյուղ է ընդգրկված: Զբաղեցնում է 40,2 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 4.018: Պաշտոնական կոդը՝ ''7 02 02'': Եկամտի հիմնական աղբյուրը ամառային [[տուրիզմ]]ն է: == Ժողովրդագրություն == {{Historical populations |align=none |1869|1275 |1880|1250 |1890|1211 |1900|1185 |1910|1206 |1923|1270 |1934|1386 |1939|1467 |1951|2761 |1961|2447 |1971|2976 |1981|3263 |1991|3463 |2001|3901 |2011|4349 }} == Կլիմա == {{Եղանակի Աղյուսակ|location= Հայմինգ, Տիրոլ (1971–2000) |metric first= Y |single line= Y |width = auto |Jan record high C = 19.2 |Feb record high C = 18.7 |Mar record high C = 23.4 |Apr record high C = 25.6 |May record high C = 30.8 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 38.3 |Aug record high C = 35.7 |Sep record high C = 31.1 |Oct record high C = 24.7 |Nov record high C = 21.7 |Dec record high C = 16.8 |year record high C = 38.3 |Jan high C = 2.8 |Feb high C = 5.7 |Mar high C = 11.1 |Apr high C = 14.7 |May high C = 20.0 |Jun high C = 22.4 |Jul high C = 25.0 |Aug high C = 24.4 |Sep high C = 20.5 |Oct high C = 15.0 |Nov high C = 7.2 |Dec high C = 2.8 |year high C = 14.3 |Jan mean C = -2.9 |Feb mean C = -1.1 |Mar mean C = 3.7 |Apr mean C = 7.3 |May mean C = 12.7 |Jun mean C = 15.4 |Jul mean C = 17.6 |Aug mean C = 16.9 |Sep mean C = 12.8 |Oct mean C = 7.4 |Nov mean C = 1.3 |Dec mean C = -2.3 |year mean C = 7.4 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -5.4 |Mar low C = -1.7 |Apr low C = 1.3 |May low C = 5.9 |Jun low C = 9.1 |Jul low C = 11.1 |Aug low C = 11.0 |Sep low C = 7.4 |Oct low C = 2.7 |Nov low C = -2.4 |Dec low C = -5.8 |year low C = 2.2 |Jan record low C = -25.4 |Feb record low C = -19.0 |Mar record low C = -16.8 |Apr record low C = -6.8 |May record low C = -3.8 |Jun record low C = -0.8 |Jul record low C = 3.1 |Aug record low C = 1.5 |Sep record low C = -3.3 |Oct record low C = -9.1 |Nov record low C = -17.8 |Dec record low C = -22.4 |year record low C = -25.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 35.8 |Feb precipitation mm = 31.5 |Mar precipitation mm = 40.7 |Apr precipitation mm = 35.4 |May precipitation mm = 64.1 |Jun precipitation mm = 96.1 |Jul precipitation mm = 110.4 |Aug precipitation mm = 103.1 |Sep precipitation mm = 64.0 |Oct precipitation mm = 42.9 |Nov precipitation mm = 47.7 |Dec precipitation mm = 45.0 |year precipitation mm = 716.7 |Jan snow cm = 19.2 |Feb snow cm = 25.1 |Mar snow cm = 7.8 |Apr snow cm = 0.8 |May snow cm = 0.3 |Jun snow cm = 0.0 |Jul snow cm = 0.0 |Aug snow cm = 0.0 |Sep snow cm = 0.0 |Oct snow cm = 0.0 |Nov snow cm = 8.5 |Dec snow cm = 17.4 |year snow cm = 79.1 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 6.3 |Feb precipitation days = 5.2 |Mar precipitation days = 6.6 |Apr precipitation days = 6.9 |May precipitation days = 10.1 |Jun precipitation days = 12.2 |Jul precipitation days = 12.4 |Aug precipitation days = 12.6 |Sep precipitation days = 8.3 |Oct precipitation days = 6.3 |Nov precipitation days = 7.4 |Dec precipitation days = 7.4 |year precipitation days = 101.7 |time day = 14:00 |Jan humidity = 65.4 |Feb humidity = 52.0 |Mar humidity = 40.2 |Apr humidity = 39.1 |May humidity = 40.6 |Jun humidity = 44.1 |Jul humidity = 44.5 |Aug humidity = 46.2 |Sep humidity = 47.0 |Oct humidity = 49.8 |Nov humidity = 60.5 |Dec humidity = 70.8 |year humidity = 50.0 |source 1 = [[Central Institute for Meteorology and Geodynamics]]<ref name = ZAMG>{{Cite web |title=Klimadaten von Österreich 1971–2000 – Tirolh-Haiming |url=http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012234750/http://www.zamg.ac.at/fix/klima/oe71-00/klima2000/klimadaten_oesterreich_1971_frame1.htm |archivedate=2019 թ․ հոկտեմբերի 12 |accessdate=2019 թ․ հոկտեմբերի 20 |publisher=Central Institute for Meteorology and Geodynamics |language=German}}</ref> }} == Պատկերասրահ == <gallery> Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haiming 6703.jpg|Ծխական եկեղեցին Haiming, toren van de Pfarrkirche Sankt Chrysanthus und Daria Dm19931 IMG 0920 2019-08-01 10.39.jpg|Ծխական եկեղեցու աշտարակը Wiki takes Nordtiroler Oberland 20150605 Kirche Haimingerberg 6617.jpg|Սուրբ Կույս Մարիամ եկեղեցին Haiming-Ötztal-Bahnhof-Aufnahmsgebäude.JPG|Երկաթուղային կայարանը Ochsengarten 2.jpg </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat|Haiming (Tirol)|Haiming}} * [http://www.haiming.tirol.gv.at/ Gemeinde Haiming] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Տիրոլի քաղաքներ]] o08zxcfqiljd7hdy9qu7e7foqweo6hg 1 1333473 10806282 2026-06-29T12:01:42Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Haiming, Tyrol}}»: 10806282 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Haiming, Tyrol}} ljhi9v63ni054zkiqit3ggmbpn0mkbo 102 1333474 10806293 2026-06-29T12:31:46Z Beko 1511 Նոր էջ «<center> {|divstyle="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1px solid # ffebdc; background-color: # fff7f1; text-align:center; font-size:0.9em;" |- | style="width:20%; text-align:left; font-size:0.9em;" | |} {| style="width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;" | {| style="height:...»: 10806293 wikitext text/x-wiki <center> {|divstyle="width:100%; margin-bottom:5px; border: 1px solid # ffebdc; background-color: # fff7f1; text-align:center; font-size:0.9em;" |- | style="width:20%; text-align:left; font-size:0.9em;" | |} {| style="width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;" | {| style="height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="font-size:120%; padding-right; font-family:Georgia, serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;" | [[Պատկեր:ՎիքիՃամբարի պատկերանիշ 2025.png|180px|ձախից|link=Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026]]<span style="float: right; color: #666; font-size:200%;padding-right:20px;"> '''Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026'''</span><br><span style="float: right; color: #666; font-size:150%;padding-right:20px;">'''հուլիսի 2-9'''</span> |} __NOTOC__ {|style="width: 100%; color: #fff; font-weight: bold; text-align: center; paddin-bottom: 2px; line-height: 1.2;" |- | style="width: 16%; border-bottom: 5px solid #{{#ifeq:{{{2}}} |Ջոկատներ|0f1e3d|36c}}; padding: 5px; background: #EB1273;" class="plainlinks neverexpand" | [[Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026/Ջոկատներ|<span style="color:#FFFFFF; font-size:100%;">Ջոկատներ</span>]] | style="width: 16%; border-bottom: 5px solid #{{#ifeq:{{{2}}} |Օրակարգ|0f1e3d|36c}}; background: #3498DB;" class="plainlinks neverexpand" | [[Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026/Օրակարգ|<span style="color:#FFFFFF;">Օրակարգ</span>]] | style="width: 16%; border-bottom: 5px solid #{{#ifeq:{{{2}}} |Ցանկեր|0f1e3d|36c}}; padding: 5px; background: #B0D036 ;" class="plainlinks neverexpand"| [[Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026/Ցանկեր|<span style="color:#FFFFFF;">Ցանկեր</span>]] | style="width: 16%; border-bottom: 5px solid #{{#ifeq:{{{2}}} |Օժանդակ նյութեր|0f1e3d|36c}}; background: #F1C40F;" class="plainlinks neverexpand" | [[Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026/Օժանդակ նյութեր|<span style="color:#FFFFFF;">Օժանդակ նյութեր</span>]] | style="width: 16%; border-bottom: 5px solid #{{#ifeq:{{{2}}} |Ամփոփում|0f1e3d|36c}}; padding: 5px; background: #F59120;" class="plainlinks neverexpand"| [[Վիքինախագիծ:Պատանեկան ամառային Վիքիճամբար 2026/Ամփոփում|<span style="color:#FFFFFF;">Ամփոփում</span>]] |} eldo2byz6d12818xu0s4oei3jw9e8w7 102 1333475 10806294 2026-06-29T12:32:01Z Beko 1511 Նոր էջ «{{/գլխագիր}} <center> {|align="center" |style="font-size:250%; color:grey"|Բարի՛ գալուստ Պատանեկան Վիքիճամբար |} </center> [[Պատկեր:WikiCamp logo 2016.svg|90px|ձախից]]«Վիքիմեդիա Հայաստան» գիտակրթական հասարակական կազմակերպությունը 2026 թվականի հուլիսի 2-ից 9-ը 13-17 տարեկան պատանիների համար կազմակերպում է Վիքիճա...»: 10806294 wikitext text/x-wiki {{/գլխագիր}} <center> {|align="center" |style="font-size:250%; color:grey"|Բարի՛ գալուստ Պատանեկան Վիքիճամբար |} </center> [[Պատկեր:WikiCamp logo 2016.svg|90px|ձախից]]«Վիքիմեդիա Հայաստան» գիտակրթական հասարակական կազմակերպությունը 2026 թվականի հուլիսի 2-ից 9-ը 13-17 տարեկան պատանիների համար կազմակերպում է Վիքիճամբար Ծաղկաձորում: Ճամբարի ընթացքում ճամբարականները Վիքիպեդիայի փորձառու խմբագիրների օգնությամբ Հայերեն Վիքիպեդիայում կստեղծեն թեմատիկ հոդվածներ և կկատարեն թարգմանություններ անգլերեն, ռուսերեն և այլ Վիքիպեդիաներից։ Կազմակերպվելու են նաև հետաքրքիր ինտելեկտուալ և մարզական մրցույթներ, ժամանցային խաղեր։ {{clear}} rmmzf8d4xviz8i41dp79udoxeyf3b71 0 1333476 10806301 2026-06-29T13:04:19Z Մարի Ավետիսյան 70918 Նոր էջ «'''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնակ...»: 10806301 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: 8qg2asogbfdmbmmju54f6yd1x7s6gcd 10806302 10806301 2026-06-29T13:04:36Z Մարի Ավետիսյան 70918 10806302 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} idcspglabojqsko5wth1mkg4xce1juv 10806303 10806302 2026-06-29T13:05:28Z Մարի Ավետիսյան 70918 10806303 wikitext text/x-wiki '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} nuwomc1lnsrzceq7i2ql9ftzb8rw8ht 10806304 10806303 2026-06-29T13:06:03Z Մարի Ավետիսյան 70918 10806304 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} cvgkvteyei9a9vv9h6leqmq9jkqtpsq 10806306 10806304 2026-06-29T13:07:33Z Մարի Ավետիսյան 70918 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]], [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]], [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] 10806306 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |website=Chiefs.com |access-date=March 4, 2021 |archive-date=March 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |url-status=dead }}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{cite news |last1=Goldman |first1=Charles |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=October 21, 2021 |work=Chiefs Wire |date=March 4, 2021}}</ref>։ ==Պատմություն== Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=January 29, 2022 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=October 7, 2022 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ ===Կառուցում=== Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web|url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|title=Webb Spinner, 1969–1970|access-date=January 20, 2019|archive-date=October 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf|url-status=dead}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] s5natiseh2dskd2pqyoamx73r2u9797 10806506 10806306 2026-06-30T00:01:15Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite news, Cite web և Cite press release կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806506 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{Cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |access-date=2021 թ․ մարտի 4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |archive-date=2021 թ․ մարտի 4 |website=Chiefs.com}}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{Cite news |last1=Goldman |first1=Charles |date=2021 թ․ մարտի 4 |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 21 |work=Chiefs Wire}}</ref>։ == Պատմություն == Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=2022 թ․ հունվարի 29 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 7 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ === Կառուցում === Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web |title=Webb Spinner, 1969–1970 |url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 23 |access-date=2019 թ․ հունվարի 20}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] [[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]] m1d278cpxtyqb2sdx0kfg7mgj1qp9a7 10806592 10806506 2026-06-30T07:27:48Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Կառուցում */ 10806592 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{Cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |access-date=2021 թ․ մարտի 4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |archive-date=2021 թ․ մարտի 4 |website=Chiefs.com}}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{Cite news |last1=Goldman |first1=Charles |date=2021 թ․ մարտի 4 |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 21 |work=Chiefs Wire}}</ref>։ == Պատմություն == Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=2022 թ․ հունվարի 29 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 7 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ === Կառուցում === Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web |title=Webb Spinner, 1969–1970 |url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 23 |access-date=2019 թ․ հունվարի 20}}</ref>: ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] [[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]] fpfvhdq4jbujlyg8fvkxergkeewe4bo 10806605 10806592 2026-06-30T07:57:05Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* Համալսարանական ֆուտբոլ */ 10806605 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{Cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |access-date=2021 թ․ մարտի 4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |archive-date=2021 թ․ մարտի 4 |website=Chiefs.com}}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{Cite news |last1=Goldman |first1=Charles |date=2021 թ․ մարտի 4 |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 21 |work=Chiefs Wire}}</ref>։ == Պատմություն == Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=2022 թ․ հունվարի 29 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 7 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ === Կառուցում === Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web |title=Webb Spinner, 1969–1970 |url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 23 |access-date=2019 թ․ հունվարի 20}}</ref>: ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ===ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026=== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |0–0 |{{դրոշավորում|Կյուրասաո}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|Խումբ E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |1–3 |{{դրոշավորում|NED}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|Խումբ F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |3–3 |{{դրոշավորում|AUT}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 |{{դրոշավորում|COL}} |– |{{դրոշավորում|GHA}} |Փուլ 32 | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Խաղ 95-ի հաղթող |– |Խաղ 96-ի հաղթող |Քառորդ եզրափակիչ | |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] [[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]] 6disj16zzk5wlmw57nbjtekodpt6ri4 10806606 10806605 2026-06-30T07:59:12Z Մարի Ավետիսյան 70918 /* ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026 */ 10806606 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզադաշտ}} '''Arrowhead մարզադաշտ''', [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության]] համար հայտնի է '''Կանզաս Սիթի մարզադաշտ''' անունով, [[Ամերիկյան ֆուտբոլ|ամերիկյան ֆուտբոլի]] մարզադաշտ [[Միսսուրի|Միսսուրի նահանգի]] [[Կանզաս Սիթի]] քաղաքում։ Այն հիմնականում ծառայում է որպես [[Ֆուտբոլի ազգային լիգա (NFL)|Ֆուտբոլի ազգային լիգայի]] (NFL) [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Կանզաս Սիթի Չիֆս»]] ակումբի տնային հանդիպումների մարզադաշտը։ Այն նաև հյուրընկալել է տարածաշրջանի թիմերի [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլային]] հանդիպումները և քոլեջի ֆուտբոլի խաղերը։ Այն կառուցվել է հարևան Կոֆմեն մարզադաշտի հետ միասին, որը [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Ռոյալս թիմի մարզադաշտն է․ այս երկուսն իրար հետ կազմում են Թրուման սպորտային համալիրը։ Arrowhead մարզադաշտը շահագործվել է 1972 թվականի Ֆուտբոլի ազգային լիգայի խաղերի ժամանակ և այժմ Ամերիկյան ֆուտբոլի կոնֆերենցիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է։ Այն տեղավորում է 76,146 հանդիսատես՝ այսպիսով ԱՄՆ-ում հանդիսանալով 25-րդ ամենամեծ մարզադաշտը, իսկ NFL-ի չորրորդ ամենամեծը<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/39395382/what-oldest-nfl-stadium-soldier-sofi-age |access-date=2026-06-20 |website=www.espn.com}}</ref>։ Այն նաև Միսսուրի նահանգի սպորտային ամենամեծ կառույցն է՝ ըստ տարողունակության։ 2010 թվականին մարզադաշտում իրականացվել է 375 միլիոն դոլարի վերանորոգում<ref>{{Cite web |date=2010-07-23 |title=Kansas City Chiefs’ new Arrowhead Stadium opens for first sporting event - Kansas City Business Journal |url=https://www.bizjournals.com/kansascity/stories/2010/07/19/daily57.html |access-date=2026-06-20 |website=www.bizjournals.com |language=en-US}}</ref>։ Պետական աշխատողների առողջապահության ասոցիացիայի (GEHA) հետ անվանակոչման իրավունքների գործարքի արդյունքում 2021 թվականի մարտից մարզադաշտը ստացել է այլընտրանքային անվանում՝ Arrowhead մարզադաշտի GEHA դաշտ<ref>{{Cite press release |title=Chiefs and GEHA Announce Naming Rights Agreement for GEHA Field at Arrowhead Stadium |url=https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |access-date=2021 թ․ մարտի 4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304215038/https://www.chiefs.com/news/chiefs-and-geha-announce-naming-rights-agreement-for-geha-field-at-arrowhead-sta |archive-date=2021 թ․ մարտի 4 |website=Chiefs.com}}</ref>։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 2021 թվականի մրցաշրջանի սկզբում և ավարտվելու է 2031 թվականի հունվարին՝ «Չիֆսի» ու «Ռոյալսի» վարձակալության պայմանագրերի ժամկետի լրանալուն զուգընթաց<ref>{{Cite news |last1=Goldman |first1=Charles |date=2021 թ․ մարտի 4 |title=Chiefs announce naming rights agreement with GEHA for field at Arrowhead Stadium |url=https://chiefswire.usatoday.com/2021/03/04/kansas-city-chiefs-announce-field-naming-rights-deal-geha-field-at-arrowhead-stadium/ |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 21 |work=Chiefs Wire}}</ref>։ == Պատմություն == Երբ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի թիմերի Դալլասի տեխասցիները 1963 թվականին տեղափոխվել է Կանզաս Սիթի և վերաբրենդավորվել որպես [[Կանզաս Սիթի Չիֆս|«Չիֆս»]], նրանք սկսել են իրենց տնային հանդիպումներն անցկացնել Քաղաքային մարզադաշտում։ Ի սկզբանե այս մարզադաշտը զուգահեռաբար օգտագործվել է նաև [[Բեյսբոլի գլխավոր լիգա (MLB)|Բեյսբոլի գլխավոր լիգայի]] Կանզաս Սիթի Աթլետիկս թիմի կողմից, սակայն 1967 թվականի մրցաշրջանից հետո թիմը տեղափոխվել է [[Օքլենդ (Կալիֆոռնիա)|Օքլենդ]]<ref>{{Cite web |date=2026-03-24 |title=Why Don't the Athletics Have a City in Their Team Name? What's Up with the A's? |url=https://www.nbc.com/nbc-insider/why-dont-the-athletics-have-a-city-in-their-team-name |access-date=2026-06-22 |website=NBC |language=en-US}}</ref>։ Քաղաքային մարզադաշտը, որը կառուցվել է 1923 թվականին և մեծապես վերակառուցվել 1955 թվականին, ֆուտբոլային հանդիպումների դեպքում տեղավորել է 35 հազար հանդիսատես, սակայն 1966 թվականին Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգայի և Ֆուտբոլի ազգային լիգայի միավորման արդյունքում պահանջ է դրվել, որ Ֆուտբոլի ազգային լիգայի մարզադաշտերը պետք է տեղավորեն առնվազն 50 հազար հոգու։ Այս միավորումը մեծ հարված է եղել քաղաքի սպորտի երկրպագուների և համայնքի առաջնորդների համար, սակայն աստիճանաբար զարգացել է այն միտքը, որ կա կառավարության սուբսիդավորման անհրաժեշտություն՝ մարզադաշտի կառուցման համար, որպեսզի բեյսբոլի և պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի գլխավոր լիգաները պահպանվեն քաղաքում<ref name="Benedict48">Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," ''Petersen's 14th Pro Football Annual, 1974,'' p. 48.</ref>։ Երբ Կանզաս Սիթին չի կարողացել նոր մարզադաշտի համար հարմար տեղանք գտնել, [[Ջեքսոն շրջան (Միսսուրի)|Ջեքսոնի շրջանն]] առաջարկել է տեղանք քաղաքի արևելյան ծայրում՝ Ի-70 և Ի-435 միջնահանգային ավտոմայրուղիների հանգույցի մոտակայքում։ 1967 թվականին քվեարկողները հաստատել են 102 միլիոն դոլարի պարտատոմս՝ կառուցելու երկու մարզադաշտերով սպորտային համալիր։ Նախնական նախագծով կողք կողքի պետք է կառուցվեր մեկ ընդհանուր տանիքով երկու մարզադաշտ<ref>{{Cite web |last=Shope |first=Alan |date=2022 թ․ հունվարի 29 |title=Arrowhead Stadium was originally designed to have a few extra features |url=https://www.kmbc.com/article/kansas-city-arrowhead-stadium-designed-to-have-a-few-extra-features/38928943 |access-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 7 |website=KMBC |language=en}}</ref>։ Սակայն նախագիծը եղել է թանկ և բարդ, ուստի որոշումը կայացվել է հօգուտ ավելի պարզ և ավանդական բացօթյա տարբերակի։ «Չիֆսի» անձնակազմը՝ թիմի գլխավոր մենեջեր Ջեք Սթեդմենի գլխավորությամբ, օգնել է համալիրի զարգացմանը<ref name=Benedict44>Chuck Benedict, "The Story of a Great Stadium," p. 44.</ref>։ === Կառուցում === Մարզադաշտի շինարարությունը սկսել է 1968 թվականին։ Երկու մարզադաշտերի կոնցեպտը ի սկզբանե նախագծել են Դենվերի ճարտարապետ Չարլզ Դեթոնը և Սթեդմենը։ Բեյսբոլի և ֆուտբոլի մարզադաշտերն ունեն տարբեր տեսք, սակայն սպասարկման ծառայությունները, ավտոկայանատեղին և ստորգետնյա պահեստը ընդհանուր են։ Նախնական նախագծով մարզադաշտերը պետք է ծածկ ունենային, սակայն ի վերջո այդ որոշումը մի կողմ է դրվել։ «Կանզաս Սիթի Չիֆսի» հիմնադիր Լամար Հանթը ֆուտբոլային մարզադաշտի նախագծում ներառել է սեփականատիրոջ համար նախատեսված սենյակ՝ երեք ննջասենյակով, լոգարաններով, խոհանոցով և հյուրասենյակով։ Նստատեղերի քանակն ավելացնելու նպատակով մարզադաշտի վերին հատվածների նստատեղերը մեծ թեքությամբ են տեղադրվել, ինչը հնարավոր չէ իրականացնել ժամանակակից մարզադաշտերում՝ հասանելիության կանոնակարգերի պատճառով։ Դեթոնի նախագիծը իրականացրել է Կանզաս Սիթիի ճարտարապետական ընկերություններից ''Kivett & Myers-ը''։ Arrowhead մարզադաշտի նախագիծը ազդեցություն է ունեցել NFL-ի մի շարք մարզադաշտերի վրա։ Մարզադաշտի կառուցումը իրականացվել է Շարփ-Քիդը-Վեբբ շինարարական ընկերությունների համատեղ ձեռնարկության կողմից<ref>{{Cite web |title=Webb Spinner, 1969–1970 |url=https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023120114/https://delwebbsuncitiesmuseum.org/wp-content/uploads/2016/06/1969-1970.pdf |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 23 |access-date=2019 թ․ հունվարի 20}}</ref>: ==Համալսարանական ֆուտբոլ== Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է «Մեծ 12»-ի առաջնության հինգ խաղ՝ Կանզասի պետական համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2000 թվական և 2003 թվական), Կոլորադոյի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2004 թվական), Նեբրասկայի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2006 թվականի դեկտեմբերի 2), Միսսուրիի համալսարանն ընդդեմ Օկլահոմայի համալսարանի (2008 թվական)։ 2007-2011 թվականների ընթացքում Arrowhead մարզադածտը հյուրընկալել է «Կանզաս Ջեյհոքսի» և «Միսսուրի Թայգերսի» միջև «Սահմանային պատերազմի» խաղերը։ 2007 թվականի խաղը, որը լրատվամիջոցների և երկրպագուների կողմից անվանվել է «Արմագեդոն Arrowhead-ում», ունեցել է մարզադաշտի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ հանդիսատեսը՝ 80,537 հոգի․ խաղն ավարտվել է 36-28 հաշվով՝ «Թայգերսի» հաղթանակով<ref>{{cite news|url=http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |title=Missouri Beats Kansas |agency=[[Associated Press]] |date=November 24, 2007 |access-date=November 25, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216071449/http://www.newsvine.com/_sports/recap/45842 |archive-date=December 16, 2008 }}</ref>։ 2005 թվականին Կանզասի համալսարանը Arrowhead մարզադաշտում խաղացել է նաև Օկլահոմայի համալսարանի դեմ։ Միսսուրիի համալսարանը տնային հանդիպումներ է ունեցել Arrowhead մարզադաշտում՝ 2005 թվականին խաղալով Արկանզասի համալսարանի դեմ, իսկ 2015 թվականին՝ [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]] դեմ<ref>{{Cite web |last=Boster |first=Seth |date=2014-11-13 |title=Missouri football completes 2015 schedule with BYU meeting at Arrowhead Stadium |url=https://www.columbiamissourian.com/sports/missouri-football-completes-2015-schedule-with-byu-meeting-at-arrowhead-stadium/article_3ed75cd9-f1cb-5af3-aff4-a1269faf73a1.html |access-date=2026-06-30 |website=Columbia Missourian |language=en}}</ref>։ 2009-2010 թվականներին Arrowhead մարզադաշտը հյուրընկալել է ամենամյա «Ֆարմագեդոն» խաղը (հղում երկու մրցակից համալսարանների ընդհանուր գյուղատնտեսական արմատներին) Այովայի պետական համալսարանի և Կանզասի պետական համալսարանի միջև<ref>{{cite web |title=Cyclone Football Team to Play in Kansas City |url=http://www.cyclones.com/ViewArticle.dbml?&DB_OEM_ID=10700&ATCLID=1566054&SPID=4653&SPSID=48323 |work=cyclones.com |publisher=Iowa State University Athletic Department |access-date=November 27, 2013}}</ref>։ 1998 թվականի Օկլահոմայի պետական համալսարանը Նեբրասկայի համալսարանի հետ տնային հանդիպումը տեղափոխել է Arrowhead մարզադաշտ։ Այս տեղափոխությունը կատարվել է եկամուտը և հանդիսատեսի մասնակցությունը մեծացնելու նպատակով։ Այդ ժամանակ Սթիլվոթերի Լյուիս Ֆիլդ մարզադաշտը տեղավորել է 50,000-ից քիչ հանդիսատես, սակայն «Հասքերսը» (Նեբրասկայի համալսարանի թիմը) գործող ազգային չեմպիոնն է եղել, իսկ Նեբրասկայից Arrowhead մարզադաշտը Ի-29 ավտոմայրուղով մի քանի ժամվա հեռավորության վրա է գտնվում, որն էլ հնարավորություն է տվել այս փոփոխությամբ տեղավորել ավելի շատ հանդիսատեսի<ref>{{Cite web |last=Sittler |first=Dave |title=OSU-NU Move Irks Chiefs Time Change Leaves Arrowhead Officials Little Time for Change |url=https://www.oklahoman.com/story/news/1998/09/23/osu-nu-move-irks-chiefs-time-change-leaves-arrowhead-officials-little-time-for-change/62268094007/ |access-date=2026-06-30 |website=The Oklahoman |language=en-US}}</ref>։ Մարզադաշտը նաև հյուրընկալել է ամենամյա «Աշնանային դասական» խաղերը՝ Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի պետական համալսարանի և Փիթսբուրգի պետական համալսարանի միջև, որը 2-րդ դիվիզիոնի խաղ է։ 2004 թվականի խաղում Փիթսբուրգի թիմը հաղթել է Հյուսիսարևմտյան Միսսուրիի թիմին։ Սա միակ խաղն է եղել 2-րդ դիվիզիոնում, որտեղ երկրի լավագույն երկու թիմերը խաղացել էին մրցաշրջանի եզրափակչում<ref>{{Cite web |last=Kerkhoff |first=Blair |date=11/10/2019 |title=Like old times: Pitt State, NW Missouri return to Arrowhead with national rankings |url=https://www.kansascity.com/sports/article236042868.html |access-date=30/06/2026 |website=The Kansas City Star}}</ref>։ 2024 թվականի մրցաշրջանում Կանզասը չորս տնային խաղ է անցկացրել մարզադաշտում, քանի որ իրենց մարզադաշտում ընթացել են վերանորոգման աշխատանքներ<ref>{{cite web |title=Kansas Football to Play 2 Games at Children's Mercy Park; 4 at Arrowhead Stadium in 2024 |url=https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |website=KUAthletics.com |date=January 30, 2024 |access-date=January 30, 2024 |archive-date=January 30, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130215124/https://kuathletics.com/kansas-football-to-play-2-games-at-childrens-mercy-park-4-at-geha-field-at-arrowhead-stadium-in-2024/ |url-status=dead }}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Համալսարանական ֆուտբոլի ոչ ամենամյա խաղեր |- !style="text-align:center;"|Ամսաթիվ !style="text-align:center;"|Հաղթող !style="text-align:center;"|Պարտվող !style="text-align:center;"|Հաշիվ !style="text-align:center;"|Հանդիսատես |- | 1998 թվականի հոկտեմբերի 3 || Նեբրասկայի համալսարան || Օկալհոմայի պետական համալսարան || 24–17 || 79,555 |- | 2000 թվականի օգոստոսի 26 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Այովայի համալսարան]]|| 27-7 || 77,148 |- | 2002 թվականի օգոստոսի 24 || [[Ֆլորիդա նահանգի համալսարան|Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]|| Այովայի պետական համալսարան || 38–31 || 55,132 |- | 2003 թվականի օգոստոսի 23 || Կանզասի պետական համալսարան || [[Բերքլիի համալսարան]]|| 42–28 || 50,823 |- | 2005 թվականի սեպտեմբերի 3 || Միսսուրիի համալսարան || Արկանզասի պետական համալսարան || 44–17 || 32,906 |- | 2005 թվականի հոկտեմբերի 15 || Օկլահոմայի համալսարան || Կանզասի համալսարան || 19–3 || 54,109 |- | 2015 թվականի նոյեմբերի 14 || Միսսուրիի համալսարան* || [[Բրիգամ Յանգի համալսարան]]|| 20–16 || 42,824 |- | 2024 թվականի սեպտեմբերի 28 || Տեխասի քրիստոնեական համալսարան || Կանզասի համալսարան || 38–27 || 47,928 |- | 2024 թվականի հոկտեմբերի 19 || Կանզասի համալսարան || Հյուսթոնի համալսարան || 42–14 || 38,619 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 9 || Կանզասի համալսարան || Այովայի պետական համալսարան || 45–36 || 51,109 |- | 2024 թվականի նոյեմբերի 23 || Կանզասի համալսարան || Կոլորադոյի համալսարան || 37–21 || 56,470 |- | 2025 թվականի օգոստոսի 28 || Նեբրասկայի համալսարան || Ցինցինատիի համալսարան || 20–17 || 72,884 |} {{small|*Հաղթանակը չեղյալ է հայտարարվել}} <!--For any future games, use this. {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |+ Upcoming Non-annual College Football games |- !style="text-align:center;"|Date !style="text-align:center;"|Home<br>team !style="text-align:center;"|Away<br>team |- | |} --> ==ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթ 2026== [[File:Arrowhead world cup prep, May 2025.jpg|thumb|right|Arrowhead մարզադաշտը 2025 թվականի մայիսին գտնվել է Աշխարհի գավաթի նախապատրաստական աշխատանքների մեջ]] Arrowhead մարզադաշտը ընտրվել է որպես 2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի Աշխարհի գավաթի խաղերը հյուրընկալող 16 մարզադաշտերից մեկը, որը համատեղ հյուրընկալել են [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]], [[Կանադա|Կանադան]] և [[Մեքսիկա|Մեքսիկան]]: Մարզադաշտերի անվանումների վերաբերյալ ՖԻՖԱ-ի պահանջների պատճառով մարզադաշտը ժամանակավորապես անվանվել է «Կանզաս Սիթի» մարզադաշտ: Մարզադաշտում վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել, և այն ընդլայնվել է ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգերին համապատասխան։ Կանզաս Սիթիի քաղաքապետ Քվինթոն Լուկասը հաշվարկել է, որ անհրաժեշտ վերանորոգման աշխատանքների արժեքը կազմելու է 50 միլիոն դոլար<ref>{{cite tweet|title=And we're here to answer. Only actual cost right now is $50M of improvements to Arrowhead Stadium. Look for an ask to the state on that in addition to private fundraising to fund that step. That is unless the future of the stadiums chat progresses further.|number=1537795545158270977|author=Quinton Lucas|user=|author-link=|date=June 17, 2022}}</ref>։ Մարզադաշտը ընդունելու է վեց խաղ, այդ թվում՝ խմբային փուլի չորս խաղ, 1/32 եզրափակչի մեկ խաղ և քառորդ եզրափակչի մեկ խաղ<ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup schedule reveal: FIFA picks New York for final, Mexico for opener, West Coast for USMNT |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-schedule-2026-final-opener-locations-205256134.html |work=Yahoo Sports |accessdate=February 4, 2024}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ժամ ([[Central Time Zone|{{color|white|UTC−5}}]]) !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #1 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Թիմ #2 !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Փուլ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հանդիսատես |- |2026 թվականի հունիսի 16 | 20:00 |{{դրոշավորում|ARG}} |3–0 |{{դրոշավորում|ALG}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] |69,045 |- |2026 թվականի հունիսի 20 | 19:00 |{{դրոշավորում|ECU}} |0–0 |{{դրոշավորում|Կյուրասաո}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ E|Խումբ E]] | |- |2026 հունիսի 25 | 18:00 |{{դրոշավորում|TUN}} |1–3 |{{դրոշավորում|NED}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ F|Խումբ F]] | |- |2026 հունիսի 27 | 21:00 |{{դրոշավորում|ALG}} |3–3 |{{դրոշավորում|AUT}} |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026, խումբ J|Խումբ J]] | |- |2026 թվականի հուլիսի 3 | 20:30 |{{դրոշավորում|COL}} |– |{{դրոշավորում|GHA}} |Փուլ 32 | |- |2026 թվականի հուլիսի 11 | 20:00 |Խաղ 95-ի հաղթող |– |Խաղ 96-ի հաղթող |Քառորդ եզրափակիչ | |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1972 կառուցումն ավարտված շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆուտբոլի մարզադաշտեր]] [[Կատեգորիա:Մարզադաշտեր ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզադաշտեր]] rld8k3ui6b0kru5sy1eaw9p24s8hxy1 1 1333477 10806305 2026-06-29T13:06:58Z Մարի Ավետիսյան 70918 +{{ԹՀ/նոր|en|Arrowhead Stadium|1361549859|10806304|2026 թվականի հունիսի 29}} 10806305 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Arrowhead Stadium|1361549859|10806304|2026 թվականի հունիսի 29}} c8kqrco4kyac8ruxz9e3tztg1lihyq0 10806307 10806305 2026-06-29T13:07:49Z Մարի Ավետիսյան 70918 10806307 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Arrowhead Stadium|1361549859|10806304|2026 թվականի հունիսի 29}} {{ԱԱ26}} j1erbrzdw0j5ktr99x04m08at9pcjpm 3 1333478 10806308 2026-06-29T13:16:08Z 23artashes 2675 +{{subst:ՄԱ}} 10806308 wikitext text/x-wiki == Մասնակցային անուն == Հարգելի {{BASEPAGENAME}}, Ձեր մասնակցային անունը չի համապատասխանում Հայերեն Վիքիպեդիայի [[:Վիքիպեդիա:Մասնակիցների անուններ|մասնակցային անունների կանոնակարգին]]։ Խնդրում ենք գրանցվել մեկ այլ անվամբ։ Քիչ հետո այս մասնակցային հաշիվը Հայերեն Վիքիպեդիայում կարգելափակվի։ Հարգանքներով՝ [[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 13:16, 29 հունիսի 2026 (UTC){{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{TALKPAGENAME}}|[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիացիներ, որոնք անժամկետ արգելափակվել են մասնակցային անվան քաղաքականությունը խախտելու համար]]|}} kfs94retgmj5cpba0bnwwljis6gs7v4 14 1333479 10806314 2026-06-29T14:13:47Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Հիմնական}} {{commonscat|}} [[Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Հոմսի գավառ]]»: 10806314 wikitext text/x-wiki {{Հիմնական}} {{commonscat|}} [[Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Հոմսի գավառ]] p3cps078yqwbwkd1nuifaeh6cgwahp6 14 1333480 10806315 2026-06-29T14:14:18Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Հիմնական}} {{commonscat|}} [[Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Համայի գավառ]]»: 10806315 wikitext text/x-wiki {{Հիմնական}} {{commonscat|}} [[Կատեգորիա:Սիրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Համայի գավառ]] th15pvkdfckgaao5xkegh2zchvegkkk 0 1333481 10806317 2026-06-29T14:15:10Z Խմբագրող 136173 Վերահղվում է դեպի [[Համայի գրոհ (1982)]] 10806317 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Համայի գրոհ (1982)]] fif5996ux9tfke9193jc3cb7h214pke 3 1333482 10806327 2026-06-29T14:35:53Z Sigma'am 27182 +{{subst:ողջույն}} 10806327 wikitext text/x-wiki == Ողջույն == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:100%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Պատկեր:Help-browser.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան]] [[Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան|Ի՞նչ չէ Վիքիպեդիան]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Բարի գալուստ Վիքիպեդիա, [[Մասնակից:{{ROOTPAGENAME}}|<span style="color:white">{{ROOTPAGENAME}}</span>]] {{-)}}</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Վիքիպեդիա:Խորհրդարան]] [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարան]] | rowspan="8" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Վիքիպեդիայի մասնակիցների անունից ողջունում եմ Ձեզ Վիքիպեդիայի հայերեն բաժնում։ Հուսով ենք՝ մեծ բավականություն կստանաք՝ մասնակցելով այս նախագծին։ Ուշադրությո՛ւն դարձրեք աշխատանքի հիմնական սկզբունքներին, գործե՛ք վստահ ու մի՛շտ ունեցեք լավ ձգտումներ։ [[Պատկեր:Signature button.png|thumb|ստորագրելու համար պետք է սեղմել այստեղ]] Վիքիպեդիայում հոդվածները չեն ստորագրվում (խմբագրողների ցուցակը ավտոմատաբար ձևավորվում է հոդվածի «Պատմություն» պատուհանում), բայց եթե Դուք ցանկանաք մասնակցել [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարանում]] կամ առանձին հոդվածի քննարկմանը, ապա խնդրում ենք չմոռանալ [[Վիքիպեդիա:Ստորագրություն|ստորագրել]]՝ Ձեր մեկնաբանությունների վերջում ավելացնելով 4 ալիքանշաններից (<nowiki>~~~~</nowiki>) կազմված նշանագիրը կամ սեղմելով կապույտ մատիտի նշանով սեղմակին (խմբագրման պատուհանիկի վերևում)։ {| class="infobox" style="width: 40em; background-color:transparent; border:1px solid #f2a800; float:right; clear:right; font-size:100%" cellspacing="4" |- style="vertical-align: top;" |[[Պատկեր:Writing star.svg|40px]]'''Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։''' [[Պատկեր:2026 FIFA World Cup emblem.svg||60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026]] [[Պատկեր:WLE Armenia Logo 01.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքիպեդիա:Վիքին սիրում է Երկիրը 2026]] * [[Վիքինախագիծ:Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|'''Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026''']] * '''[[Վիքիպեդիա:Վիքին սիրում է Երկիրը 2026|Վիքին սիրում է Երկիրը 2026]]''' * [[:Վիքինախագիծ:Կրթական ծրագիր/ԳՀ|Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»]] * [[Վիքիպեդիա:Կրթական ծրագիր|«Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր]] * [[Վիքիպեդիա:Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ|Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ]] |} Ձեր [[Մասնակից:{{BASEPAGENAME}}|մասնակցային էջում]] Դուք կարող եք գրել որոշ տեղեկություն Ձեր մասին. ասենք այս կամ այն լեզուների տիրապետելու կամ էլ հետաքրքրությունների մասին։ Եթե հարցեր ունեք, դիմե՛ք [[Օգնություն:Գլխացանկ|օգնության համակարգին]], գրե՛ք [[Վիքիպեդիա:Հարցեր|Հարցեր]] բաժնում կամ էլ խմբագրե՛ք [[Special:MyTalk|Ձեր քննարկման էջը]]. գրե՛ք <nowiki>{{Օգնեք ինձ}}</nowiki> և շարադրեք տեքստը, և Ձեզ անպայման կօգնեն։ Հաճելի խմբագրումներ ենք մաղթում։ Եվս մեկ անգամ բարի գալուստ [[Հայերեն Վիքիպեդիա]]։ Հարգանքներով՝ [[Մասնակից:Sigma'am|∑ίγμα]] ^{([[Մասնակցի քննարկում:Sigma'am|քնն.]])} 14:35, 29 հունիսի 2026 (UTC) </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">{{Դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} {{Դրոշ|ԱՄՆ}} Hello and welcome to the Armenian Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Armenian skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Վիքիպեդիա:Դեսպանատուն|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Հօ (Բառգիրք հայկազեան լեզուի).png|18px|link=b:Ինչպես գրել հայերեն]] [[b:Ինչպես գրել հայերեն|Ինչպե՞ս գրել հայերեն]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:View-refresh.svg|18px|link=Օգնություն:Դասընթաց]] [[Օգնություն:Դասընթաց|Խմբագրման ուղեցույց]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից]] [[Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից|Խուսափե՛ք տարածված սխալներից]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Wikipedia-logo-v2.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին]] [[Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին|Վիքիպեդիայի մասին]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Green copyright.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ]] [[Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ|Հեղինակային իրավունքներ]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Գլոսարիում]] [[Վիքիպեդիա:Գլոսարիում|Գլոսարիում]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:BluePillar.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ]] [[Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ|Հինգ սյուներ]] |} btx82kqtqf17mtve9muyondm3neq4la 0 1333483 10806328 2026-06-29T14:40:06Z Beko 1511 Նոր էջ «{{#invoke:Gridiron color|style}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude>»: 10806328 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Gridiron color|style}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> qal52o8ydni23tv33xu6skniibzonbr 828 1333484 10806332 2026-06-29T14:43:00Z Beko 1511 Նոր էջ «-- -- This module implements -- {{Gridiron primary color}} -- {{Gridiron primary style}} -- {{Gridiron alt primary style}} -- {{Gridiron secondary color}} -- {{Gridiron alt primary color}} -- {{Gridiron alt secondary color}} -- local p = {} local color_data = mw.loadData("Module:Gridiron color/data") local yesno = require('Module:Yesno') local prefixes = { "background: ", "color: ", "/**/", "background: ", "color: " } local default = {"#DCDCDC", "#000000", "none...»: 10806332 Scribunto text/plain -- -- This module implements -- {{Gridiron primary color}} -- {{Gridiron primary style}} -- {{Gridiron alt primary style}} -- {{Gridiron secondary color}} -- {{Gridiron alt primary color}} -- {{Gridiron alt secondary color}} -- local p = {} local color_data = mw.loadData("Module:Gridiron color/data") local yesno = require('Module:Yesno') local prefixes = { "background: ", "color: ", "/**/", "background: ", "color: " } local default = {"#DCDCDC", "#000000", "none", "", ""} local function get_year(colors, year) if colors and colors[6] and type(colors[6] == 'table') then for team, year_colors in pairs(colors[6]) do if mw.ustring.find(team, "%d%d%d%dthru%d%d%d%d$") then local start_year, end_year = mw.ustring.match(team, "(%d%d%d%d)thru(%d%d%d%d)$") if (tonumber(start_year) <= tonumber(year)) and (tonumber(year) <= tonumber(end_year)) then return year_colors end end end end return colors end local function get_colors(team, unknown, year) team = (team or ''):match("^%s*(.-)%s*$") year = tonumber(year) default = color_data and color_data["#default"] or default unknown = unknown or default local use_default = { [""] = 1, ["retired"] = 1, ["free agent"] = 1, } local colors = unknown if (not use_default[team:lower()]) then if mw.ustring.find(team, "%d?%d?%d%dthru%d?%d?%d%d$") then if (not year or year <= 0) then team, year = mw.ustring.match(team, "^(.-) -(%d?%d?%d%d)thru%d?%d?%d%d$") team, year = team:match("^%s*(.-)%s*$"), tonumber(year) if year >= 20 and year < 100 then -- Two-digit years were deprecated in 2018 year = year + 1900 elseif year < 20 then year = year + 2000 elseif year < 1000 then year = nil end else team = mw.ustring.match(team, "^(.-) -%d?%d?%d%dthru%d?%d?%d%d$") or team end end if color_data then if year and year > 0 then --code for handling year parameter colors = get_year(color_data[team], year) else colors = color_data[team] end end if ( colors and type(colors) == 'string') then if team == colors then year = nil end -- follow alias recursively return get_colors (colors, unknown, year) end end return colors or unknown end local function bordercss(c, w) if w > 0 then local s = 'inset ' .. w .. 'px ' .. w .. 'px 0 ' .. c .. ', inset -' .. w .. 'px -' .. w .. 'px 0 ' .. c return 'box-shadow: ' .. s .. ';' else return '' end end local function contrast_check(background, text, colors, alt) local c_limit = 3 local contrast = require('Module:Color_contrast') if contrast._ratio({[1] = text, [2] = background, ['error'] = 0}) < c_limit then if contrast._ratio({[1] = '#FFFFFF', [2] = background, ['error'] = 0}) >= c_limit then text = '#FFFFFF' elseif contrast._ratio({[1] = '#000000', [2] = background, ['error'] = 0}) >= c_limit then text = '#000000' elseif (not alt) and (contrast._ratio({[1] = colors[5], [2] = colors[4], ['error'] = 0}) >= c_limit) then background, text = colors[4], colors[5] else background, text = default[1], default[2] end end return background, text end function p.test(frame) local args = frame.args.team and frame.args or frame:getParent().args local colors = get_colors((args.team or args[1]), nil, args.year) return '["' .. args.team .. '"] = {{ "' .. colors[1] .. '", '.. colors[2] .. '", '.. colors[3] .. '", '.. colors[4] .. '", '.. colors[5] .. '"}}' end function p.color(frame, column, altcolumn) local args = frame.args.team and frame.args or frame:getParent().args local colors = get_colors((args.team or args[1]), nil, args.year) column = (column or tonumber(frame.args.column)) or 1 altcolumn = altcolumn or tonumber(frame.args.altcolumn) if ((not colors[column]) or (colors[column] == '')) and altcolumn then column = altcolumn end return (yesno(frame.args.raw) and "" or prefixes[column]) .. colors[column] end function p.style(frame) local team = frame.args.team or frame.args[1] or frame:getParent().args.team or frame:getParent().args[1] local year = frame.args.year or frame:getParent().args.year local border = frame.args.border or frame:getParent().args.border local alt = yesno(frame.args.alt or frame:getParent().args.alt) local colors = get_colors(team, nil, year) local background, text if alt then background, text = colors[4], colors[5] -- Alt colors (4 and 5) end if ((not background) or (background == '')) then background = colors[1] -- Default to primary color (1) end if ((not background) or (background == '')) then background = default[1] -- Default background color end if ((not text) or (text == '')) then text = colors[2] -- Default text color (2) end if ((not text) or (text == '')) then text = default[2] -- Default text color end background, text = contrast_check(background, text, colors, alt) -- Add !important to prevent dark mode overrides local style = 'background-color: ' .. background .. ' !important; color: ' .. text .. ' !important; ' -- Apply border based on the argument: -- Border always uses the tertiary color (slot 3) — primary or alt if tonumber(border) or yesno(border) then border = tonumber(border) and border or 2 local border_color = colors[3] or colors[1] -- fallback to primary if no tertiary exists style = style .. bordercss(border_color, tonumber(border)) end return style end return p b3z8386hbjrym4fz45w3wthv2ystoe5 828 1333485 10806333 2026-06-29T14:45:11Z Beko 1511 Նոր էջ «-------------------------------------------------------------------------------- -- Normal team formatting: -- -- ["team name"] = {"primary color", "secondary color", "tertiary color", "alternative primary", "alternative secondary"}, -------------------------------------------------------------------------------- -- Team with historical colors formatting(where XXXX represents the 4-digit -- start year and YYYY represents the 4-digit end year): -- -- ["team name"] = {"primar...»: 10806333 Scribunto text/plain -------------------------------------------------------------------------------- -- Normal team formatting: -- -- ["team name"] = {"primary color", "secondary color", "tertiary color", "alternative primary", "alternative secondary"}, -------------------------------------------------------------------------------- -- Team with historical colors formatting(where XXXX represents the 4-digit -- start year and YYYY represents the 4-digit end year): -- -- ["team name"] = {"primary color", "secondary color", "tertiary color", "alternative primary", "alternative secondary", -- { -- ["team name XXXXthruYYYY"] = {"primary color", "secondary color", "tertiary color", "alternative primary", "alternative secondary"}, -- ["team name XXXXthruYYYY"] = "team name", -- ["team name XXXXthruYYYY"] = "team name XXXXthruYYYY" -- } -- }, -------------------------------------------------------------------------------- -- Team alternative name formatting: -- -- ["team alternative name"] = "team name", -------------------------------------------------------------------------------- return { -- START NFL/AFL teams -- ["NFL"] = {"#013369", "#FFFFFF", "#D50A0A", "#D50A0A", "#FFFFFF", { ["NFL 1984thru2007"] = {"#2A4089", "#FFFFFF", "#E9270F", "#E9270F", "#000000"}, ["NFL 1962thru1984"] = {"#294088", "#FFFFFF", "#CE311C", "#CE311C", "#FFFFFF"}, ["NFL 1941thru1961"] = {"#2B428C", "#FFFFFF", "#EB250A", "#EB250A", "#000000"}, ["NFL 1940thru1940"] = {"#323994", "#FFFFFF", "#EA250A", "#EA250A", "#000000"} } }, ["AFC"] = {"#D50A0A", "#FFFFFF", "#D50A0A", "#FFFFFF", "#D50A0A"}, ["NFC"] = {"#013369", "#FFFFFF", "#013369", "#FFFFFF", "#013369"}, ["AFL"] = {"#E31837", "#FFFFFF", "#00338D", "#00338D", "#FFFFFF"}, ["Buffalo Bills"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF", { ["Buffalo Bills 2002thru2010"] = {"#00274D", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"}, ["Buffalo Bills 1974thru2001"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"}, ["Buffalo Bills 1962thru1973"] = {"#003189", "#FFFFFF", "#EC250A", "#EC250A", "#000000"}, ["Buffalo Bills 1960thru1961"] = {"#0076BC", "#FFFFFF", "#B0B7BC", "#B0B7BC", "#000000"} } }, ["Miami Dolphins"] = {"#008E97", "#FFFFFF", "#FC4C02", "#FC4C02", "#000000", { ["Miami Dolphins 2013thru2017"] = {"#008E97", "#FFFFFF", "#F58220", "#F58220", "#000000"}, ["Miami Dolphins 1989thru2012"] = {"#356C67", "#FFFFFF", "#F85804", "#F85804", "#000000"}, ["Miami Dolphins 1974thru1988"] = {"#2D737C", "#FFFFFF", "#FF7F15", "#FF7F15", "#000000"}, ["Miami Dolphins 1966thru1973"] = {"#007378", "#FFFFFF", "#C83803", "#C83803", "#FFFFFF"}, } }, ["New England Patriots"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF", { ["New England Patriots 1993thru1999"] = {"#1E0A58", "#FFFFFF", "#E52309", "#E52309", "#FFFFFF"}, ["New England Patriots 1971thru1992"] = {"#C60C30", "#FFFFFF", "#00539B", "#00539B", "#FFFFFF"}, ["New England Patriots 1960thru1970"] = "Boston Patriots" } }, ["Boston Patriots"] = {"#C60C30", "#FFFFFF", "#00539B", "#00539B", "#FFFFFF"}, ["NY Jets"] = "New York Jets", ["New York Jets"] = {"#115740", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#115740", { ["New York Jets 1998thru2018"] = {"#203731", "#FFFFFF", "#203731", "#FFFFFF", "#203731"}, ["New York Jets 1990thru1997"] = {"#005C34", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#005C34"}, ["New York Jets 1978thru1989"] = {"#005C34", "#FFFFFF", "#005C34", "#FFFFFF", "#005C34"}, ["New York Jets 1963thru1977"] = {"#017440", "#FFFFFF", "#017440", "#FFFFFF", "#017440"}, ["New York Jets 1960thru1962"] = "New York Titans" } }, ["Titans of New York"] = "New York Titans", ["NY Titans"] = "New York Titans", ["New York Titans"] = {"#3D4B66", "#FFFFFF", "#F0B510", "#F0B510", "#3D4B66"}, ["Baltimore Ravens"] = {"#24135F", "#FFFFFF", "#9A7611", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Cincinnati Bengals"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FB4F14", "#FB4F14", "#000000", { ["Cincinnati Bengals 1997thru2003"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF5D21", "#FF5D21", "#000000"}, ["Cincinnati Bengals 1981thru1996"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E9532B", "#E9532B", "#000000"}, ["Cincinnati Bengals 1968thru1980"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F0461A", "#F0461A", "#000000"} } }, ["Cleveland Browns"] = {"#311D00", "#FFFFFF", "#FF3C00", "#FF3C00", "#000000", { ["Cleveland Browns 1999thru2014"] = {"#22150C", "#FFFFFF", "#FB4F14", "#FB4F14", "#22150C"}, ["Cleveland Browns 1986thru1995"] = {"#4B2B17", "#FFFFFF", "#FB5611", "#FB5611", "#000000"}, ["Cleveland Browns 1970thru1985"] = {"#4B2B17", "#FFFFFF", "#FC4204", "#FC4204", "#000000"}, ["Cleveland Browns 1959thru1969"] = {"#4B2B17", "#FFFFFF", "#F27315", "#F27315", "#000000"}, ["Cleveland Browns 1946thru1958"] = {"#4A0000", "#FFFFFF", "#FB8714", "#FB8714", "#4A0000"} } }, ["Pittsburgh Pirates"] = "Pittsburgh Steelers", ["Pittsburgh Pirates (NFL)"] = "Pittsburgh Steelers", ["Pittsburgh Steelers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000", { ["Pittsburgh Steelers 1943thru1943"] = "Steagles", ["Pittsburgh Steelers 1944thru1944"] = "Card-Pitt", ["Pittsburgh Steelers 1969thru2001"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E8B11C", "#E8B11C", "#000000"}, ["Pittsburgh Steelers 1962thru1968"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F5C620", "#F5C620", "#000000"}, ["Pittsburgh Steelers 1945thru1961"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F4DB61", "#F4DB61", "#000000"}, ["Pittsburgh Steelers 1940thru1942"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F4DB61", "#F4DB61", "#000000"}, ["Pittsburgh Steelers 1933thru1939"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F2C314", "#F2C314", "#000000"} } }, ["Philadelphia-Pittsburgh Eagles-Steelers"] = "Steagles", ["Pittsburgh-Philadelphia Steelers-Eagles"] = "Steagles", ["Phil-Pitt Eagles-Steelers"] = "Steagles", ["Pitt-Phil Steelers-Eagles"] = "Steagles", ["Philadelphia-Pittsburgh Steagles"] = "Steagles", ["Pittsburgh-Philadelphia Steagles"] = "Steagles", ["Phil-Pitt Steagles"] = "Steagles", ["Pitt-Phil Steagles"] = "Steagles", ["Steagles"] = {"#03843F", "#FFFFFF", "#03843F", "#FFFFFF", "#03843F"}, ["Chicago-Pittsburgh Cardinals-Steelers"] = "Card-Pitt", ["Pittsburgh-Chicago Steelers-Cardinals"] = "Card-Pitt", ["Card-Pitt"] = {"#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332"}, ["Houston Texans"] = {"#021018", "#FFFFFF", "#EB0028", "#EB0028", "#FFFFFF", { ["Houston Texans 2002thru2023"] = {"#03202F", "#FFFFFF", "#A71930", "#A71930", "#FFFFFF"} } }, ["Baltimore Colts"] = {"#000E90", "#FFFFFF", "#000E90", "#FFFFFF", "#000E90", { ["Baltimore Colts 1961thru1978"] = {"#295192", "#FFFFFF", "#295192", "#FFFFFF", "#295192"}, ["Baltimore Colts 1953thru1960"] = {"#276899", "#FFFFFF", "#B6BBBC", "#FFFFFF", "#276899"}, } }, ["Indianapolis Colts"] = {"#013369", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#FFFFFF", "#013369", { ["Indianapolis Colts 1984thru2001"] = {"#000E90", "#FFFFFF", "#000E90", "#FFFFFF", "#000E90"} } }, ["Jacksonville Jaguars"] = {"#006778", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF", { ["Jacksonville Jaguars 2013thru2017"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#D7A22A", "#006778", "#FFFFFF"}, ["Jacksonville Jaguars 2009thru2012"] = {"#00839C", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Jacksonville Jaguars 1995thru2008"] = {"#00839C", "#FFFFFF", "#D2AA41", "#000000", "#FFFFFF"} } }, ["Tennessee Titans"] = {"#4495D2", "#FFFFFF", "#D50A0A", "#FFFFFF", "#4495D2", { ["Tennessee Titans 2025thru2025"] = {"#4B92DB", "#FFFFFF", "#002244", "#002244", "#FFFFFF"}, ["Tennessee Titans 2016thru2024"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#4B92DB", "#4B92DB", "#002244"}, ["Tennessee Titans 2008thru2015"] = {"#4B92DB", "#FFFFFF", "#002244", "#002244", "#FFFFFF"}, ["Tennessee Titans 1999thru2007"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#4B92DB", "#4B92DB", "#002244"}, ["Tennessee Titans 1997thru1998"] = "Tennessee Oilers" } }, ["Tennessee Oilers"] = {"#4495D2", "#FFFFFF", "#D50A0A", "#FFFFFF", "#4495D2"}, ["Houston Oilers"] = {"#4495D2", "#FFFFFF", "#D50A0A", "#FFFFFF", "#4495D2", { ["Houston Oilers 1960thru1980"] = {"#203D86", "#FFFFFF", "#D50D0E", "#FFFFFF", "#203D86"}, } }, ["Denver Broncos"] = {"#0A2343", "#FFFFFF", "#FC4C02", "#FC4C02", "#0A2343", { ["Denver Broncos 1968thru1996"] = {"#0066B3", "#FFFFFF", "#F37021", "#F37021", "#000000"}, ["Denver Broncos 1962thru1967"] = {"#203D86", "#FFFFFF", "#FF6712", "#FF6712", "#000000"}, ["Denver Broncos 1960thru1961"] = {"#381515", "#FFFFFF", "#FABC25", "#FABC25", "#381515"} } }, ["Dallas Texans"] = {"#F01601", "#FFFFFF", "#DAAE04", "#DAAE04", "#000000"}, ["Dallas Texans (AFL)"] = "Dallas Texans", ["Kansas City Chiefs"] = {"#E31837", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000", { ["Kansas City Chiefs 1963thru1971"] = {"#E52929", "#FFFFFF", "#E3E01F", "#E3E01F", "#000000"} } }, ["LA Raiders"] = "Los Angeles Raiders", ["Los Angeles Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#000000"}, ["Oakland Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#000000", { ["Oakland Raiders 1960thru1962"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#D8AD0A", "#D8AD0A", "#000000"}, } }, ["Las Vegas Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C8C7C7", "#C8C7C7", "#000000", { ["Las Vegas Raiders 1960thru1962"] = "Oakland Raiders 1960thru1962", ["Las Vegas Raiders 1982thru1994"] = "Los Angeles Raiders", ["Las Vegas Raiders 1995thru2019"] = "Oakland Raiders" } }, ["San Diego Chargers"] = {"#002A5E", "#FFFFFF", "#FFC20E", "#FFC20E", "#002A5E", { ["San Diego Chargers 1988thru2006"] = {"#162944", "#FFFFFF", "#F1B320", "#F1B320", "#162944"}, ["San Diego Chargers 1974thru1987"] = {"#001170", "#FFFFFF", "#FAA70A", "#FAA70A", "#001170"}, ["San Diego Chargers 1961thru1973"] = {"#4278B8", "#FFFFFF", "#F1D022", "#F1D022", "#000000"}, } }, ["LA Chargers"] = "Los Angeles Chargers", ["Los Angeles Chargers"] = {"#0080C6", "#FFFFFF", "#FFC20E", "#FFC20E", "#000000", { ["Los Angeles Chargers 2017thru2018"] = {"#002A5E", "#FFFFFF", "#FFC20E", "#FFC20E", "#002A5E"}, ["Los Angeles Chargers 1960thru1960"] = {"#4278B8", "#FFFFFF", "#F1D022", "#F1D022", "#000000"} } }, ["Dallas Cowboys"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#B0B7BC", "#B0B7BC", "#002244", { ["Dallas Cowboys 1964thru1980"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#ADD9CE", "#ADD9CE", "#00338D"}, ["Dallas Cowboys 1960thru1963"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#00338D", "#FFFFFF", "#00338D"}, } }, ["NY Giants"] = "New York Giants", ["New York Giants"] = {"#0B2265", "#FFFFFF", "#A71930", "#A71930", "#FFFFFF", { ["New York Giants 1976thru1999"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"}, ["New York Giants 1961thru1975"] = {"#140F44", "#FFFFFF", "#E62409", "#E62409", "#FFFFFF"}, ["New York Giants 1954thru1960"] = {"#140F44", "#FFFFFF", "#EC250A", "#EC250A", "#000000"}, ["New York Giants 1925thru1953"] = {"#251167", "#FFFFFF", "#EC250A", "#EC250A", "#000000"}, } }, ["Philadelphia Eagles"] = {"#004851", "#FFFFFF", "#A2AAAD", "#A2AAAD", "#000000", { ["Philadelphia Eagles 1943thru1943"] = "Steagles", ["Philadelphia Eagles 1985thru1995"] = {"#076B3B", "#FFFFFF", "#A2AAB6", "#A2AAB6", "#000000"}, ["Philadelphia Eagles 1973thru1984"] = {"#0F7829", "#FFFFFF", "#C3BABB", "#C3BABB", "#000000"}, ["Philadelphia Eagles 1969thru1972"] = {"#025A11", "#FFFFFF", "#025A11", "#FFFFFF", "#025A11"}, ["Philadelphia Eagles 1948thru1968"] = {"#0B6E18", "#FFFFFF", "#0B6E18", "#FFFFFF", "#0B6E18"}, ["Philadelphia Eagles 1944thru1947"] = {"#03843F", "#FFFFFF", "#03843F", "#FFFFFF", "#03843F"}, ["Philadelphia Eagles 1935thru1942"] = {"#03843F", "#FFFFFF", "#03843F", "#FFFFFF", "#03843F"}, ["Philadelphia Eagles 1933thru1934"] = {"#9DBBE1", "#000000", "#F7E749", "#F7E749", "#000000"} } }, ["Boston Braves"] = "Washington Commanders", ["Boston Braves (NFL)"] = "Washington Commanders", ["Boston Redskins"] = "Washington Commanders", ["Washington Commanders"] = {"#5A1414", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000", { ["Washington Commanders 1970thru1971"] = {"#D4203D", "#FFFFFF", "#F8CC34", "#F8CC34", "#000000"}, ["Washington Commanders 1965thru1969"] = {"#591A1D", "#FFFFFF", "#BE9D04", "#BE9D04", "#000000"}, ["Washington Commanders 1937thru1964"] = {"#571C1F", "#FFFFFF", "#AD8505", "#AD8505", "#000000"}, ["Washington Commanders 1932thru1936"] = {"#AA293F", "#FFFFFF", "#E5971A", "#E5971A", "#000000"} } }, ["Washington Redskins"] = "Washington Commanders", ["Washington Football Team"] = "Washington Commanders", ["Chicago Bears"] = {"#0B162A", "#FFFFFF", "#E64100", "#E64100", "#000000", { ["Chicago Bears 1920thru1973"] = {"#0D1839", "#FFFFFF", "#F76412", "#F76412", "#0D1839"} } }, ["Chicago Staleys"] = {"#010D58", "#FFFFFF", "#FF3702", "#FF3702", "#010D58"}, ["Decatur Staleys"] = "Chicago Staleys", ["Detroit Lions"] = {"#0076B6", "#FFFFFF", "#B0B7BC", "#B0B7BC", "#000000", { ["Detroit Lions 1948thru1949"] = {"#990000", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#990000"}, ["Detroit Lions 1934thru1947"] = {"#0076B6", "#FFFFFF", "#B0B7BC", "#B0B7BC", "#000000"} } }, ["Green Bay Packers"] = {"#203731", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000", { ["Green Bay Packers 1959thru1960"] = {"#063314", "#FFFFFF", "#ECBC1E", "#ECBC1E", "#000000"}, ["Green Bay Packers 1954thru1958"] = {"#053413", "#FFFFFF", "#F5D322", "#F5D322", "#000000"}, ["Green Bay Packers 1950thru1953"] = {"#0B550B", "#FFFFFF", "#F36F10", "#F36F10", "#000000"}, ["Green Bay Packers 1919thru1949"] = {"#13294B", "#FFFFFF", "#A76D11", "#A76D11", "#000000"} } }, ["Minnesota Vikings"] = {"#4F2683", "#FFFFFF", "#FFC62F", "#FFC62F", "#000000", { ["Minnesota Vikings 1960thru2012"] = {"#350D8A", "#FFFFFF", "#FABB2F", "#FABB2F", "#000000"} } }, ["Atlanta Falcons"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF", { ["Atlanta Falcons 2020thru2025"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#A71930", "#A71930", "#FFFFFF"}, ["Atlanta Falcons 2003thru2019"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Atlanta Falcons 1990thru2002"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"}, ["Atlanta Falcons 1971thru1989"] = {"#C60C30", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Atlanta Falcons 1966thru1970"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"} } }, ["Carolina Panthers"] = {"#0085CF", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF", { ["Carolina Panthers 1995thru2011"] = {"#4973B0", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, } }, ["New Orleans Saints"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#D3BC8D", "#D3BC8D", "#000000", { ["New Orleans Saints 2002thru2011"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#B09B4C", "#B09B4C", "#000000"}, ["New Orleans Saints 2000thru2001"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#886511", "#886511", "#FFFFFF"}, ["New Orleans Saints 1967thru1999"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#9E7C0C", "#9E7C0C", "#000000"} } }, ["Tampa Bay Buccaneers"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#322F2B", "#322F2B", "#FFFFFF", { ["Tampa Bay Buccaneers 2014thru2019"] = {"#D50A0A", "#FFFFFF", "#34302B", "#34302B", "#FFFFFF"}, ["Tampa Bay Buccaneers 1997thru2013"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#5F574F", "#5F574F", "#FFFFFF"}, ["Tampa Bay Buccaneers 1976thru1996"] = {"#FF9933", "#000000", "#CC0000", "#CC0000", "#FFFFFF"}, } }, ["Chicago Cardinals"] = {"#960000", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#960000", { ["Chicago Cardinals 1945thru1946"] = {"#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332"}, ["Chicago Cardinals 1920thru1943"] = {"#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332", "#FFFFFF", "#7C2332"}, } }, ["St. Louis Cardinals"] = {"#B8102F", "#FFFFFF", "#B8102F", "#FFFFFF", "#B8102F", { ["St. Louis Cardinals 1960thru1969"] = {"#C4033D", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#C4033D"}, } }, ["St. Louis Cardinals (NFL)"] = "St. Louis Cardinals", ["Phoenix Cardinals"] = "Arizona Cardinals 1988thru2004", ["Arizona Cardinals"] = {"#97233F", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#97233F", { ["Arizona Cardinals 1944thru1944"] = "Card-Pitt", ["Arizona Cardinals 1988thru2004"] = {"#B8102F", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#B8102F"}, } }, ["Saint Louis Rams"] = "St. Louis Rams", ["St. Louis Rams"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#B3995D", "#B3995D", "#002244", { ["St. Louis Rams 1995thru1999"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#00338D"}, } }, ["LA Rams"] = "Los Angeles Rams", ["Los Angeles Rams"] = {"#003594", "#FFFFFF", "#FFD100", "#FFD100", "#003594", { ["Los Angeles Rams 2018thru2019"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#00338D"}, ["Los Angeles Rams 2016thru2017"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#B3995D", "#B3995D", "#002244"}, ["Los Angeles Rams 1973thru1994"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#00338D"}, ["Los Angeles Rams 1964thru1972"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#002244", "#FFFFFF", "#002244"}, ["Los Angeles Rams 1946thru1963"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#00338D"} } }, ["Cleveland Rams"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#00338D", { ["Cleveland Rams 1936thru1937"] = {"#E31837", "#FFFFFF", "#002244", "#002244", "#FFFFFF"} } }, ["San Francisco 49ers"] = {"#AA0000", "#FFFFFF", "#B5925D", "#B5925D", "#000000", { ["San Francisco 49ers 1968thru1995"] = {"#D50A0A", "#FFFFFF", "#B5925D", "#B5925D", "#000000"}, ["San Francisco 49ers 1946thru1967"] = {"#DA0020", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#000000"} } }, ["Seattle Seahawks"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#69BE28", "#69BE28", "#002244", { ["Seattle Seahawks 2002thru2011"] = {"#324278", "#FFFFFF", "#62C141", "#62C141", "#0F0E38"}, ["Seattle Seahawks 1976thru2001"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#008542", "#008542", "#FFFFFF"} } }, -- END NFL/AFL teams -- -- START Defunct NFL teams -- ["Akron Indians"] = "Akron Pros", ["Akron Burkhardts"] = "Akron Pros", ["Akron Pros"] = {"#1034A6", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Baltimore Colts (1947–1950)"] = {"#006633", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#006633"}, ["Brooklyn Dodgers (NFL)"] = "Brooklyn Dodgers", ["Brooklyn Dodgers"] = {"#00693E", "#FFFFFF", "", "", "", { ["Brooklyn Dodgers 1944thru1944"] = "Brooklyn Tigers", ["Brooklyn Dodgers 1946thru1947"] = "Brooklyn Dodgers (AAFC)", ["Brooklyn Dodgers 1948thru1949"] = "Brooklyn Dodgers (AAFC) 1948thru1949" } }, ["Brooklyn Tigers"] = {"#DE6108", "#000000", "", "", ""}, ["Brooklyn Dodgers (AAFC)"] = {"#FBCC00", "#000000", "", "", "", { ["Brooklyn Dodgers (AAFC) 1948thru1949"] = {"#042B78", "#FFFFFF", "", "", ""} } }, ["Buffalo All-Stars"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo Niagaras"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo Prospects"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo All-Americans"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo Bisons"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo Rangers"] = "Buffalo All-Americans", ["Buffalo All-Americans"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FB4F14", "#FB4F14", "#000000"}, ["Canton Bulldogs"] = {"maroon", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Cincinnati Reds (NFL)"] = "Cincinnati Reds", ["Cincinnati Reds"] = {"#C8102E", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Cleveland Bulldogs"] = {"maroon", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Cleveland Tigers"] = "Cleveland Indians", ["Cleveland Indians"] = {"#CF1020", "#FFFFFF", "", "", "", { ["Cleveland Indians 1923thru1927"] = "Cleveland Bulldogs" } }, ["Columbus Tigers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFBE26", "", ""}, ["Columbus Panhandles"] = {"#7D0008", "#FFFFFF", "#FFBE26", "", ""}, ["St. Mary's Cadets"] = "Dayton Triangles", ["Dayton Gym-Cadets"] = "Dayton Triangles", ["Dayton Triangles"] = {"#00285D", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Detroit Heralds"] = {"#C80815", "", "", "", ""}, ["Detroit Tigers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF7F00", "", ""}, ["Detroit Panthers"] = {"#003b7b", "#FFFFFF", "#ffb612", "", ""}, ["Detroit Wolverines"] = {"#C80815", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Kelley Duluths"] = "Duluth Kelleys", ["Duluth Kelleys"] = {"#C41E3A", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Ernie Nevers' Eskimos"] = "Duluth Eskimos", ["Ernie Nevers Eskimos"] = "Duluth Eskimos", ["Duluth Eskimos"] = {"#00285D", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Frankford Yellowjackets"] = "Frankford Yellow Jackets", ["Frankford Athletic Association"] = "Frankford Yellow Jackets", ["Loyola Athletic Club"] = "Frankford Yellow Jackets", ["Frankford Yellow Jackets"] = {"#0073CF", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000"}, ["Hammond Pros"] = {"#3B0160", "#F0BF00", "", "", ""}, ["Milwaukee Badgers"] = {"#F03A16", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Minneapolis Marines"] = {"red", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Waterbury Blues"] = "Hartford Blues", ["Hartford Blues"] = {"blue", "#FFFFFF", "", "", "", { ["Hartford Blues 1927thru1927"] = {"#000000", "orange", "", "", ""} } }, ["Hartford Giants"] = {"#000000", "orange", "", "", ""}, ["Louisville Breckenridges Club"] = "Louisville Brecks", ["Louisville Breckenridges"] = "Louisville Brecks", ["Louisville Colonels"] = "Louisville Brecks", ["Louisville Brecks"] = {"#FFFFFF", "", "#000000", "", ""}, ["Congerville Athletic Club"] = "Muncie Flyers", ["Congerville Third"] = "Muncie Flyers", ["Congerville Flyers"] = "Muncie Flyers", ["Jonesboro Flyers"] = "Muncie Flyers", ["Miami Seahawks"] = {"#DF6108", "#FFFFFF", "#008000", "", ""}, ["Muncie Flyers"] = {"#C41E3A", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["New York Americans"] = "New York Yankees", ["New York Bulldogs"] = {"#5C88DA", "#FFFFFF", "#D0D3D4", "#D0D3D4", "#000000"}, ["New York Yankees (NFL)"] = "New York Yankees", ["New York Yankees"] = {"#C8102E", "#FFFFFF", "#002D72", "#002D72", "#FFFFFF"}, ["New York Yankees (AAFC)"] = {"#041E42", "#FFFFFF", "#9EA2A2", "#9EA2A2", "#041E42"}, ["New York Yankees (AFL)"] = {"#012245", "#C4C8CE", "#CF1020", "", ""}, ["New York Yanks"] = {"#00205B", "#FFFFFF", "#D0D3D4", "#D0D3D4", "#000000"}, ["Orange Athletic Club"] = "Orange Tornadoes", ["Newark Tornadoes"] = "Orange Tornadoes", ["Orange/Newark Tornadoes"] = "Orange Tornadoes", ["Orange-Newark Tornadoes"] = "Orange Tornadoes", ["Newark Bears"] = "Orange Tornadoes", ["Orange Tornadoes"] = {"#f03a16", "#FFFFFF", "navy", "", ""}, ["Orlando Panthers"] = {"#D00", "#FFFFFF", "navy", "", ""}, ["Portsmouth Spartans"] = {"#241773", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#241773", { ["Portsmouth Spartans 1930thru1933"] = "Portsmouth Spartans" } }, ["Pottsville Eleven"] = "Pottsville Maroons", ["Boston Bulldogs"] = "Pottsville Maroons", ["Pottsville Maroons"] = {"#862633", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000"}, ["Providence Steam Rollers"] = "Providence Steam Roller", ["Providence Steamroller"] = "Providence Steam Roller", ["Providence Steamrollers"] = "Providence Steam Roller", ["Providence Steam Roller"] = {"#F03A16", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Racine Regulars"] = "Racine Legion", ["Racine Battery C"] = "Racine Legion", ["Horlick-Racine Legion"] = "Racine Legion", ["Horlick/Racine Legion"] = "Racine Legion", ["Racine Tornadoes"] = "Racine Legion", ["Racine Legion/Tornadoes"] = "Racine Legion", ["Racine Legion"] = {"#870619", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Rochester Jeffs"] = "Rochester Jeffersons", ["Rochester Jeffersons"] = {"#CF1020", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Rock Island Independents"] = {"#063", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Batter A Gunners"] = "St. Louis Gunners", ["St. Louis Gunners"] = {"blue", "#FFFFFF", "red", "", ""}, ["Stapleton Football Club"] = "Staten Island Stapletons", ["Stapleton Ex-Service AC"] = "Staten Island Stapletons", ["Stapleton Ex-service AC"] = "Staten Island Stapletons", ["Stapleton Ex-Service Athletic Club"] = "Staten Island Stapletons", ["Stapleton Ex-service Athletic Club"] = "Staten Island Stapletons", ["Staten Island Stapes"] = "Staten Island Stapletons", ["Staten Island Stapletons"] = {"navy", "yellow", "", "", ""}, ["Toledo Athletic Association"] = "Toledo Maroons", ["Toledo Maroons"] = {"maroon", "#FFFFFF", "", "", ""}, -- END Defunct NFL teams -- -- START CFL teams -- ["BC Lions"] = "British Columbia Lions", ["British Columbia Lions"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F15623", "#F15623", "#000000"}, ["Calgary Bronks"] = "Calgary Stampeders", ["Calgary Broncs"] = "Calgary Stampeders", ["Calgary Stampeders"] = {"#CC202C", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#CC202C"}, ["Edmonton Eskimos"] = "Edmonton Elks", ["Edmonton Football Team"] = "Edmonton Elks", ["Edmonton Elks"] = {"#2B5134", "#FFFFFF", "#FFB819", "#FFB819", "#000000"}, ["Hamilton Tigers"] = "Hamilton Tiger-Cats", ["Hamilton Tigers (football)"] = "Hamilton Tiger-Cats", ["Hamilton Tiger-Cats"] = {"#231F20", "#FFFFFF", "#FCB525", "#FCB525", "#231F20"}, ["Hamilton Wildcats"] = "Hamilton Flying Wildcats", ["Hamilton Flying Wildcats"] = {"#FF0800", "#FFFFFF", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Montreal Alouettes"] = {"#071D49", "#FFFFFF", "#D70F27", "#D70F27", "#FFFFFF", { ["Montreal Alouettes 1996thru2018"] = {"#921928", "#FFFFFF", "#1C3C71", "#1C3C71", "#FFFFFF"}, ["Montreal Alouettes 1986thru1987"] = {"#BA2637", "#FFFFFF", "#184C79", "#184C79", "#FFFFFF"}, ["Montreal Alouettes 1982thru1985"] = "Montreal Concordes", ["Montreal Alouettes 1974thru1981"] = {"#184C79", "#FFFFFF", "#900028", "#900028", "#FFFFFF"}, ["Montreal Alouettes 1970thru1973"] = {"#455A21", "#FFFFFF", "#C92F4E", "#C92F4E", "#FFFFFF"}, ["Montreal Alouettes 1946thru1969"] = {"#B71319", "#FFFFFF", "#FFFFFF", "#B71319", "#FFFFFF"} } }, ["Montreal Concordes"] = {"#BA2637", "#FFFFFF", "#184C79", "#184C79", "#FFFFFF"}, ["Ottawa Rough Riders"] = "Ottawa Senators", ["Ottawa Roughriders"] = "Ottawa Senators", ["Ottawa Senators (football)"] = "Ottawa Senators", ["Ottawa Senators"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF0000", "#FF0000", "#FFFFFF"}, ["Ottawa Renegades"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C51230", "#808080", "#FFFFFF"}, ["Ottawa Redblacks"] = "Ottawa RedBlacks", ["Ottawa RedBlacks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#AC1F2D", "#AC1F2D", "#FFFFFF"}, ["Regina Rugby Club"] = "Regina Roughriders", ["Regina Rough Riders"] = "Regina Roughriders", ["Regina Roughriders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#990000", "#990000", "#FFFFFF"}, ["Saskatchewan Rough Riders"] = "Saskatchewan Roughriders", ["Saskatchewan Roughriders"] = {"#006241", "#FFFFFF", "#000000", "#FFFFFF", "#006241", { ["Saskatchewan Roughriders 1910thru1945"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#990000", "#990000", "#FFFFFF"} } }, ["Toronto Argonauts"] = {"#5F8DB5", "#FFFFFF", "#0A2240", "#0A2240", "#FFFFFF", { ["Toronto Argonauts 1996thru2022"] = {"#0A2240", "#FFFFFF", "#5F8DB5", "#5F8DB5", "#FFFFFF"}, ["Toronto Argonauts 1994thru1995"] = {"#0A2240", "#FFFFFF", "#4F868E", "#4F868E", "#FFFFFF"}, ["Toronto Argonauts 1873thru1993"] = {"#0A2240", "#FFFFFF", "#5F8DB5", "#5F8DB5", "#FFFFFF"}, } }, ["Winnipeg Blue Bombers"] = {"#1E3D79", "#FFFFFF", "#BA9459", "#BA9459", "#000000", { ["Winnipeg Blue Bombers 1935thru1959"] = "Winnipeg Winnipegs", ["Winnipeg Blue Bombers 1960thru1970"] = {"#042A5C", "#B4965C", "#BC9658", "#BC9658", "#000000"}, ["Winnipeg Blue Bombers 1971thru1994"] = {"#01296D", "#FFFFFF", "#BC9658", "#BC9658", "#000000"}, ["Winnipeg Blue Bombers 1995thru2015"] = {"#0D254C", "#FFFFFF", "#BC9658", "#BC9658", "#000000"}, } }, ["Winnipeg 'Pegs"] = "Winnipeg Winnipegs", ["Winnipegs"] = "Winnipeg Winnipegs", ["Winnipeg Winnipegs"] = {"#0A0A85", "#FCC200", "#BC9658", "#BC9658", "#000000"}, -- END CFL teams -- -- START Defunct CFL teams -- ["Baltimore CFLers"] = "Baltimore Stallions", ["Baltimore CFLs"] = "Baltimore Stallions", ["Baltimore CFL Colts"] = "Baltimore Stallions", ["Baltimore Football Club"] = "Baltimore Stallions", ["Baltimore Stallions"] = {"#15317E", "#C0C0C0", "", "", ""}, ["Birmingham Barracudas"] = {"#000000", "#00AA9E", "", "", ""}, ["Las Vegas Posse"] = {"#1E1E1E", "#B3995D", "", "", ""}, ["Memphis Mad Dogs"] = {"#004438", "#FCD116", "", "maroon", ""}, ["Miami Manatees"] = {"#000000", "silver", "", "silver", ""}, ["Sacramento Gold Miners"] = {"#004953", "#8C734A", "", "", ""}, ["San Antonio Texans"] = {"#006663", "#8C734A", "", "#800000", ""}, ["Sarnia Imperials"] = {"red", "gold", "", "", "blue"}, ["Shreveport Pirates"] = {"#4B08A1", "#FF5800", "", "", ""}, ["Toronto Balmy Beach Beachers"] = {"#00F", "#CFB53B", "", "", "#00F"}, -- END Defunct CFL teams -- -- START U Sports teams -- ["Acadia Axemen"] = {"#D20D44", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Mount Allison Mounties"] = {"#98002E", "#C4A006", "", "", ""}, ["Saint Francis Xavier X-Men"] = "St. Francis Xavier X-Men", ["St. Francis Xavier X-Men"] = {"#002A5C", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["St. Mary's Huskies"] = "Saint Mary's Huskies", ["Saint Mary's Huskies"] = {"#612141", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Bishop Gaiters"] = "Bishop's Gaiters", ["Bishops Gaiters"] = "Bishop's Gaiters", ["Bishop's University Gaiters"] = "Bishop's Gaiters", ["Bishop's Gaiters"] = {"#4F2D7F", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Concordia Stingers"] = {"#7D303E", "#FDBC4A", "", "#000000", "#C5B358"}, ["Laval Rouge et Or"] = {"#EB1C24", "#D1AA67", "", "", ""}, ["McGill Redmen"] = "McGill Redbirds", ["McGill Redbirds"] = {"#EE2E24", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Montreal Carabins"] = {"#0062AE", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Sherbrooke Vert et Or"] = {"#008358", "#FDC613", "", "", ""}, ["Carleton Ravens"] = {"#000000", "#C03", "", "", ""}, ["Guelph Gryphons"] = {"#E51937", "", "", "", ""}, ["McMaster Marauders"] = {"#7A003C", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Ottawa Garnet and Gray"] = "Ottawa Gee-Gees", ["Ottawa Grenat et Gris"] = "Ottawa Gee-Gees", ["Ottawa Gee-Gees"] = {"#651D32", "#A7A8AA", "", "", ""}, ["Queen's University"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queens University"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queens University Golden Gaels"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queen's University Golden Gaels"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queens Golden Gaels"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queen's Gaels"] = "Queen's Golden Gaels", ["Queen's Golden Gaels"] = {"#FEBE10", "#00305E", "#003F87", "", ""}, ["Toronto Varsity Blues"] = {"#003063", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Waterloo Warriors"] = {"#000000", "#FFEA3D", "", "", ""}, ["Western Ontario Mustangs "] = "Western Mustangs", ["Western Mustangs"] = {"#4F2683", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Waterloo Lutheran Golden Hawks"] = "Wilfrid Laurier Golden Hawks", ["Wilfrid Laurier Golden Hawks"] = {"#3D168B", "#FDD017", "", "", ""}, ["Windsor Lancers"] = {"#0E1E32", "#FFC425", "", "", ""}, ["York Lions"] = {"#E31837", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Alberta Golden Bears"] = {"#007C41", "#FFDB05", "", "", ""}, ["Calgary Dinos"] = {"#E32525", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Manitoba Bisons"] = {"#251A06", "#C5B358", "", "", ""}, ["Regina Rams"] = {"#174835", "#CFB53B", "", "", ""}, ["Saskatchewan Huskies"] = {"#00693E", "", "", "", "#FFFFFF"}, ["Simon Fraser Clan"] = {"#A6192E", "#191970", "", "", "#FFFFFF"}, ["University of British Columbia Thunderbirds"] = "UBC Thunderbirds", ["University of BC Thunderbirds"] = "UBC Thunderbirds", ["UBC Thunderbirds"] = {"#002145", "#E8AF10", "", "", ""}, -- END U Sports teams -- -- START United Football League (2009–12) teams -- ["California Redwoods"] = {"#8CC540", "#FFFFFF", "#0090C5", "#0090C5", ""}, ["Florida Tuskers"] = {"#008FC3", "#FFFFFF", "#000000", "#242021", ""}, ["Hartford Colonials"] = {"#003D7E", "#FFFFFF", "#A99F63", "#A99F63", ""}, ["Las Vegas Locos"] = "Las Vegas Locomotives", ["Las Vegas Locomotives2009"] = "Las Vegas Locomotives", ["Las Vegas Locomotives"] = {"#A8A9AD", "#FFFFFF", "#0090C5", "#CB092E", ""}, ["NY Sentinals"] = "New York Sentinels", ["NY Sentinels"] = "New York Sentinels", ["New York Sentinels"] = {"#242021", "#FFFFFF", "#8CC540", "#8CC540", ""}, ["Omaha Nighthawks"] = {"#000000", "#A8A9AD", "#A8A9AD", "#37424A", "#FFFFFF"}, ["Sacramento Mountain Lions"] = {"#B08C0A", "#FFFFFF", "#000000", "#D1C99D", ""}, ["Virginia Destroyers"] = {"#890034", "#CECFD1", "#002A5C", "#CECFD1", "#002A5C"}, -- END United Football League (2009–12) teams -- -- START NFL Europe/World League of American Football teams -- ["Amsterdam Admirals"] = {"#FF7900", "#FFFFFF", "#002244", "#024", "", { ["Amsterdam Admirals 1995thru1999"] = {"#024", "#FFFFFF", "#FF7900", "#FF7900", ""} } }, ["Barcelona Dragons (NFL Europe)"] = "Barcelona Dragons", ["Barcelona Dragons"] = {"#024731", "#FFFFFF", "#B71234", "#B71234", ""}, ["Berlin Thunder (NFL Europe)"] = "Berlin Thunder", ["Berlin Thunder"] = {"#B3995D", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Birmingham Fire"] = {"#024", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Cologne Centurions (NFL Europe)"] = "Cologne Centurions", ["Cologne Centurions"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Frankfurt Galaxy (NFL Europe)"] = "Frankfurt Galaxy", ["Frankfurt Galaxy"] = {"#3B0083", "#FFFFFF", "#DD4814", "#DD4814", ""}, ["Hamburg Sea Devils (NFL Europe)"] = "Hamburg Sea Devils", ["Hamburg Sea Devils"] = {"#006778", "#FFFFFF", "#002244", "#002244", ""}, ["London Monarchs"] = {"#DDCD69", "#B71234", "#00338D", "#00338D", "#FFFFFF", { ["London Monarchs 1998thru1998"] = "England Monarchs" } }, ["England Monarchs"] = {"#002664", "#FFFFFF", "#A71930", "#A71930", ""}, ["Rhein Fire (NFL Europe)"] = "Rhein Fire", ["Rhein Fire"] = {"#6E273D", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Scottish Claymores"] = {"#024", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#002244", { ["Scottish Claymores 1995thru1996"] = {"#0039A6", "#FFFFFF", "", "#A5ACAF", "#002244"}, } }, -- END NFL Europe/World League of American Football teams -- -- START European League of Football teams -- ["Barcelona Dragons (ELF)"] = {"#00432B", "#FFFFFF", "#A72126", "#A72126", "#FBDB2E"}, ["Berlin Thunder (ELF)"] = {"#B83B3F", "#FFFFFF", "#DFB573", "#000000", "#FFFFFF", { ["Berlin Thunder 2021thru2024"] = {"#b83b3f", "#DFB573", "#000000", "", ""}, } }, ["Fehérvár Enthroners"] = {"#2f3451", "#FFFFFF", "#f5d713", "#f5d713", "#2f3451"}, ["Helvetic Guards"] = {"#E1011C", "#FFFFFF", "#020516", "#020516", "#FFFFFF"}, ["Helvetic Mercenaries"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E1011C", "#E1011C", "#FFFFFF"}, ["Istanbul Rams"] = "Koç Rams", ["İstanbul Rams"] = "Koç Rams", ["Koc Rams"] = "Koç Rams", ["Koç Rams"] = {"#800000", "#FFFFFF", "#C8C8C8", "#C8C8C8", "#800000"}, ["Leipzig Kings"] = {"#00452B", "#FFFFFF", "#FBB040", "#FBB040", "#00452B"}, ["Madrid Bravos"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CD0202", "#CD0202", "#FFFFFF"}, ["Milano Seamen"] = {"#031935", "#FFFFFF", "#BBFF0A", "#BBFF0A", "#031935"}, ["Munich Ravens"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#29acfa", "#29acfa", "#000000"}, ["Nordic Storm"] = {"#00008B", "#FFFFFF", "#00BFFF", "#00BFFF", "#00008B"}, ["Panthers Wrocław"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#0085CA", "#0085CA", "#000000"}, ["Paris Musketeers"] = {"#002654", "#FFFFFF", "#EE2737", "#EE2737", "#FFFFFF"}, ["Prague Lions"] = {"#002245", "#FFFFFF", "#ff3300", "#ff3300", "#FFFFFF"}, ["Raiders Tirol"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#000000"}, ["Stuttgart Surge"] = {"#003567", "#FFFFFF", "#CBE000", "#CBE000", "#003567"}, ["Vienna Vikings"] = {"#4E2583", "#FFFFFF", "#FFD500", "#FFD500", "#4E2583"}, -- END European League of Football teams -- -- START Alliance of American Football teams -- ["Arizona Hotshots"] = {"#114835", "#FFFFFF", "#FCB42A", "#FCB42A", "#114835"}, ["Atlanta Legends"] = {"#422565", "#FFFFFF", "#C4B888", "#C4B888", "#422565"}, ["Birmingham Iron"] = {"#010101", "#FFFFFF", "#81888E", "#AAAAAA", "#010101"}, ["Memphis Express"] = {"#C03538", "#FFFFFF", "#12233F", "#12233F", ""}, ["Orlando Apollos"] = {"#002147", "#FFFFFF", "#E25D3C", "#E25D3C", ""}, ["Salt Lake Stallions"] = {"#16468E", "#FFFFFF", "#3997CD", "#C4C4CC", ""}, ["San Antonio Commanders"] = {"#681A32", "#FFFFFF", "#D12030", "#D12030", "#C7C7C7"}, ["San Diego Fleet"] = {"#313D49", "#FFFFFF", "#FEC52E", "#A1A9AC", ""}, -- END Alliance of American Football teams -- -- START Arena/Indoor football teams -- ["Alabama Vipers"] = {"#3F9434", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Albany Empire"] = {"#202946", "#FFFFFF", "#FF4500", "#FF4500", ""}, ["Albany Firebirds"] = {"#BA4D00", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "", { ["Albany Firebirds 1990thru1993"] = {"#BA4D00", "", "", "#000000", ""} } }, ["Arizona Rattlers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#00ADA9", "#DAA520", "#000000"}, ["Anaheim Piranhas"] = {"#000000", "#FFFFFF", "red", "red", "#FFFFFF"}, ["Atlantic City Blackjacks"] = {"#000014", "#FFFFFF", "#B1171E", "#AA985E", "#000000"}, ["Austin Wranglers"] = {"#081046", "#FFFFFF", "#FF0000", "#FF0000", "#FFFFFF"}, ["Baltimore Brigade"] = {"#202946", "#FFFFFF", "#B1B4B0", "#005595", ""}, ["Bossier-Shreveport Battle Wings"] = {"#000000", "#B4B5B9", "#005B56", "#005B56", ""}, ["Buffalo Destroyers"] = "Columbus Destroyers", ["Columbus Destroyers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#BEBEBE", "#BEBEBE", "#00000", { ["Columbus Destroyers 1999thru2018"] = {"#002757", "#FFFFFF", "#FF282C", "#FF282C", ""}, } }, ["Carolina Cobras"] = {"#FF0000", "#FFFFFF", "#B49E4C", "#B49E4C", "#000000"}, ["Charlotte Rage"] = {"#367588", "#FFFFFF", "#9F1D35", "#9F1D35", "#FFFFFF"}, ["Chicago Bruisers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#648FCC", "#648fcc", "#000000"}, ["Chicago Rush"] = {"#00004D", "#FFFFFF", "gray", "gray", "#00004D"}, ["Cincinnati Rockers"] = {"#1E4D2B", "#FFFFFF", "yellow", "yellow", "#1E4D2B"}, ["Cleveland Gladiators"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EE2D24", "#EE2D24", ""}, ["Columbus Thunderbolts"] = "Cleveland Thunderbolts", ["Cleveland Thunderbolts"] = {"#602F6B", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Colorado Crush"] = {"#00274B", "#C2B280", "#E46F3B", "#EE8800", "#FFFFFF", { ["Colorado Crush 1992thru2007"] = {"#000055", "#C2B280", "#E46F3B", "#EE8800", "#FFFFFF"}, } }, ["Connecticut Coyotes"] = {"#002147", "#FFFFFF", "#FF4F00", "#FF4F00", "#FFFFFF"}, ["Dallas Desperados"] = {"#3448AB", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Dallas Texans (arena football)"] = {"navy", "#FFFFFF", "#B22222", "#B22222", "#FFFFFF"}, ["Dallas Vigilantes"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CD0000", "#CD0000", "#FFFFFF", { ["Dallas Vigilantes 2010thru2010"] = {"#3448AB", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, } }, ["Denver Dynamite (arena football)"] = "Denver Dynamite", ["Denver Dynamite"] = {"#0000B8", "#FFFFFF", "#FFFF00", "#FFFF00", "#0000B8"}, ["Detroit Drive"] = {"#73C2FB", "#FFFFFF", "#FF7F00", "orange", ""}, ["Detroit Fury"] = {"#000000", "#FFFFFF", "purple", "purple", "#FFFFFF"}, ["Fishers Freight"] = {"#41748D", "#FFFFFF", "#FBE122", "#FBE122", "#000000"}, ["Florida Bobcats"] = {"#000000", "#ACACAC", "", "#008080", ""}, ["Fort Worth Cavalry"] = {"#1E2460", "#FFFFFF", "#F0A804", "#F0A804", "#1E2460"}, ["Georgia Force"] = {"#0277BD", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Grand Rapids Rampage"] = {"#FC0E0A", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Houston ThunderBears"] = {"#191970", "#FFFFFF", "", "#FF7F00", ""}, ["Indiana Firebirds"] = {"#BA4D00", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Iowa Barnstormers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EF3D33", "#FFE92B", "#000000"}, ["Jacksonville Sharks"] = {"#D00", "#FFFFFF", "#000", "#000000", ""}, ["Kansas City Command"] = "Kansas City Brigade", ["Kansas City Brigade"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#ADC4EF", "#ADC4EF", "#000000"}, ["Las Vegas Gladiators"] = {"#EE2D24", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Las Vegas Outlaws (arena football)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C5B358", "#C5B358", "#000000"}, ["Las Vegas Sting"] = {"#4F2683", "<nowkiki>#</nowiki>FFC62F", "", "", ""}, ["LA Avengers"] = "Los Angeles Avengers", ["Los Angeles Avengers"] = {"#FF003F", "#FFFFFF", "#072D77", "#072D77", ""}, ["LA Buccaneers"] = "Los Angeles Buccaneers", ["Los Angeles Buccaneers"] = {"#f03a16", "", "#000000", "", ""}, ["LA Cobras"] = "Los Angeles Cobras", ["Los Angeles Cobras"] = {"navy", "#FFFFFF", "#DAA520", "#DAA520", "navy"}, ["LA Kiss"] = "Los Angeles Kiss", ["LA KISS"] = "Los Angeles Kiss", ["Los Angeles KISS"] = "Los Angeles Kiss", ["Los Angeles Kiss"] = {"#000000", "#FFEF00", "#E25822", "", ""}, ["Maryland Commandos"] = {"blue", "#FFFFFF", "#FF0000", "red", ""}, ["Massachusetts Marauders"] = {"#800000", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Memphis Pharaohs"] = {"#000000", "yellow", "", "", ""}, ["Miami Hooters"] = {"#FF7F00", "#FFFFFF", "", "#000000", ""}, ["Milwaukee Iron"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F38C23", "", ""}, ["Milwaukee Mustangs (1994–2001)"] = {"#702963", "#FFFFFF", "#40E0D0", "#40E0D0", "#000000"}, ["Milwaukee Mustangs (2009–2012)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E35205", "#E35205", "#000000"}, ["Minnesota Fighting Pike"] = {"#003431", "#FFFFFF", "#B1946C", "#B1946C", "#003431"}, ["Nashville Kats"] = {"#648fcc", "#FFFFFF", "#0D254C", "#0d254c", ""}, ["New England Sea Wolves"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "purple", ""}, ["New England Steamrollers"] = {"#FF7F00", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["New Orleans Night"] = {"#191970", "#FFFFFF", "#EE8800", "#EE8800", "#191970"}, ["New Orleans Voodoo"] = "New Orleans VooDoo", ["New Orleans VooDoo"] = {"#300863", "#FFFFFF", "#FF2400", "#FF2400", ""}, ["NY CityHawks"] = "New York CityHawks", ["New York CityHawks"] = {"#000000", "#B1946C", "", "purple", ""}, ["NY Dragons"] = "New York Dragons", ["New York Dragons"] = {"#000000", "#FFFFFF", "red", "red", "#000000"}, ["NY Knights"] = "New York Knights", ["New York Knights"] = {"#C40233", "#FFFFFF", "#000080", "navy", ""}, ["Oklahoma Wranglers"] = {"maroon", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Oklahoma City Yard Dogs"] = "Oklahoma City Yard Dawgz", ["Oklahoma City Yard Dawgz"] = {"#800000", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Orlando Predators"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#DD2222", "#DD2222", ""}, ["Philadelphia Soul"] = {"#383838", "#FFFFFF", "#33A8CC", "#423732", "#33A8CC", { ["Philadelphia Soul 2004thru2011"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#0099CC", "#0099CC", "#000000"}, } }, ["Pittsburgh Gladiators"] = {"#21441E", "#FFFFFF", "#FFA500", "", ""}, ["Pittsburgh Power"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFB612", "#FFB612", "#000000"}, ["Portland Forest Dragons"] = {"#000000", "#ACACAC", "", "#008080", ""}, ["Portland Steel"] = {"#000C36", "#FFFFFF", "#C0C0C0", "#C0C0C0", ""}, ["Portland Thunder"] = {"#03338B", "#FFFFFF", "#C52A32", "#C52A32", ""}, ["Sacramento Attack"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#DAA520", ""}, ["San Antonio Force"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#DD0000", "#DD0000", "#FFFFFF"}, ["San Antonio Talons"] = {"#0052A3", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["San Jose Sabercats"] = "San Jose SaberCats", ["San Jose SaberCats"] = {"#03653C", "#FFFFFF", "#FCD085", "#FCD085", "#03653C"}, ["Spokane Shock"] = {"#002E64", "#FFFFFF", "#FF6600", "#FF6600", ""}, ["St. Louis Stampede"] = {"#000000", "#FFFFFF", "orange", "orange", "#000000"}, ["Tampa Bay Storm"] = {"#003F87", "#FFFFFF", "#F0A804", "#F0A804", "#003F87", { ["Tampa Bay Storm 1995thru2011"] = {"#012244", "#FFFFFF", "#C9B074", "#C9B074", "#012244"}, ["Tampa Bay Storm 1993thru1994"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#007BA7", "#007BA7", "#FFFFFF"}, ["Tampa Bay Storm 1991thru1992"] = {"#003F87", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Tampa Bay Storm 1987thru1990"] = "Pittsburgh Gladiators" } }, ["Texas Terror"] = {"#32127A", "turquoise", "", "", ""}, ["Tulsa Talons"] = {"#0052A3", "#FFFFFF", "#ED3224", "#ED3224", ""}, ["Toronto Phantoms"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#6188D2", "#6188D2", "#000000"}, ["Utah Blaze"] = {"#F78E1B", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#F78E1B"}, ["Utah Thunder"] = {"#000000", "#E6B43B", "", "", ""}, ["Washington Commandos"] = {"blue", "#FFFFFF", "#FF0000", "red", ""}, ["Washington Valor"] = {"#E31837", "#FFFFFF", "#002B5C", "#002B5C", ""}, ["Beijing Lions"] = {"#D4AF37", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Dalian Dragon Kings"] = {"#00BFFF", "#FFFFFF", "#FFD700", "", ""}, ["Guangzhou Power"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#808080", "", ""}, ["Qingdao Clipper"] = {"#0047AB", "#FFFFFF", "#C41E3A", "", ""}, ["Shanghai Skywalkers"] = {"#007BA7", "#FFFFFF", "#FFD700", "", ""}, ["Shenzhen Naja"] = {"#355E3B", "#FFFFFF", "#E86100", "", ""}, ["Abilene Bombers"] = {"#0C2340", "#FFFFFF", "#78BE20", "#78BE20", "#0C2340"}, ["Abilene Ruff Riders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#BC0203", "", ""}, ["Abilene Warriors"] = {"#5B0E82", "#FFFFFF", "#F9FC0D", "", ""}, ["Alabama Hammers"] = {"#074512", "#FFFFFF", "#ffcc00", "#FFD203", "#074512"}, ["Alabama Outlawz"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#61B329", ""}, ["Alabama Steeldogs"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF7E00", "#FF7E00", ""}, ["Alaska Wild"] = {"#A5001E", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Albany Panthers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "gold", "#690CD9", "#F1ED34"}, ["Allen Wranglers"] = {"#001E44", "#FFFFFF", "silver", "", ""}, ["Amarillo Dusters"] = {"#FFFFFF", "#FF7F00", "", "", ""}, ["Amarillo Venom"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#DC002B", "#DC002B", ""}, ["Anderson Gladiators"] = {"#0C4E32", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Arizona Adrenaline"] = {"#243F84", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Arkansas Diamonds"] = {"#000000", "#5B92E5", "#ACACAC", "", ""}, ["Arkansas Twisters"] = {"#5B92E5", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Arctic Predators"] = {"#551A8B", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#551A8B"}, ["ASI Panthers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#007FFF", "#007FFF", ""}, ["Atlanta Havoc"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#ADFF2F", "#ADFF2F", ""}, ["Atlanta Sharks"] = {"#CC0000", "#FFFFFF", "", "#000000", ""}, ["Atlanta Vultures"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#00ADEF", "", ""}, ["Austin Turfcats"] = {"#0D5A48", "#EEE8AA", "", "", ""}, ["Augusta Stallions"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#ACACAC", ""}, ["Bakersfield Blitz"] = {"#002244", "#FFFFFF", "", "#C60C30", "", { ["Bakersfield Blitz 2004thru2007"] = {"#FF7F00", "#FFFFFF", "", "#C60C30", ""}, ["Bakersfield Blitz 2002thru2003"] = {"#002244", "#000000", "", "#B0B7BC", ""} } }, ["Baltimore Mariners"] = {"#00004d", "#c9b074", "", "", ""}, ["Baton Rouge Blaze"] = {"#000080", "#FFFFFF", "#FBEC5D", "#FBEC5D", ""}, ["Oakland Panthers "] = "Bay Area Panthers", ["Bay Area Panthers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#B5985A", "#B5985A", "#000000"}, ["Minnesota Axemen "] = "Bemidji Axemen", ["Bemidji Axemen"] = {"#002A5C", "#FFFFFF", "#E51837", "#E51837", "#FFFFFF"}, ["Billings Outlaws"] = {"#104E8B", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Billings Wolves"] = {"#DD2323", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Bismarck Bucks"] = {"#E55823", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#978060"}, ["Bloomington Edge"] = {"#002C56", "#FFFFFF", "#DE383C", "#DE383C", ""}, ["Bloomington Extreme"] = {"#0D4253", "#FFFFFF", "#DE383C", "", ""}, ["Bluegrass Warhorses"] = {"#d82427", "#FFFFFF", "#0E3386", "#0e3386", ""}, ["Boise Burn"] = {"#FF7F00", "", "", "#B0B7BC", ""}, ["Bricktown Brawlers"] = {"#90191F", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Buffalo Lightning"] = {"#000080", "#FFFFFF", "#FFD203", "#FFD203", ""}, ["Canton Cougars"] = {"#000000", "#E00", "#EE0000", "red", ""}, ["Cape Fear Heroes"] = {"#00009C", "#FFFFFF", "", "red", ""}, ["Carolina Cobras (NAL)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#B3BABB", "#B3BABB", ""}, ["Carolina Rhinos"] = {"navy", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", ""}, ["Carolina Speed"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#DC143C", "#DC143C", "#FFFFFF"}, ["Cedar Rapids River Kings"] = {"#002340", "#FFFFFF", "#FFC52D", "#008FDE", "#FFFFFF"}, ["Cedar Rapids Titans"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#086DB1", "#2461AA", ""}, ["CenTex Cavalry"] = {"#12175E", "#FFFFFF", "#C32221", "#C32221", ""}, ["Central Florida Jaguars"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CA7A16", "", ""}, ["Central Penn Capitals"] = {"#000060", "#FFFFFF", "#ED1C24", "", ""}, ["Central Valley Coyotes"] = {"#C80815", "#FFFFFF", "gray", "#000000", ""}, ["Charleston Swamp Foxes"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "", "#FFB612", ""}, ["Cheyenne Warriors"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#0000CD", "#0000CD", "#000000"}, ["Chicago Blitz (indoor football)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F4C431", "#F4C431", "#000000"}, ["Chicago Blitz"] = {"#E00034", "#FFFFFF", "0046AD", "#0046AD", "#FFFFFF", { ["Chicago Blitz 2014thru2018"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F4C431", "#F4C431", "#000000"}, ["Chicago Blitz 1982thru1986"] = {"#E00034", "#000000", "0046AD", "#0046AD", "#FFFFFF"} } }, ["Chicago Eagles"] = {"blue", "#FFFFFF", "red", "", ""}, ["Chicago Knights"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#2461AA", "#2461AA", ""}, ["Chicago Pythons"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#ED9121", "#ED9121", ""}, ["Chicago Slaughter"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C41230", "#C41230", "#FFFFFF"}, ["Cincinnati Commandos"] = {"#424A25", "#DCDCDC", "#711719", "#711719", ""}, ["Cincinnati Jungle Kats"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Cincinnati Swarm"] = {"navy", "#FFFFFF", "gold", "gold", ""}, ["Cleveland Saints"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#9F8958", "#9F8958", "#000000"}, ["Colorado Ice"] = {"#00204F", "#FFFFFF", "#67AEE2", "#67AEE2", ""}, ["Columbus Lions"] = {"#1560BD", "#FFFFFF", "silver", "#BCBDBF", "#0154A4"}, ["Corpus Christi Fury"] = {"#003162", "#FFFFFF", "#00CD00", "#00CD00", "#003162"}, ["Corpus Christi Hammerheads"] = {"#EE0000", "#FFFFFF", "#003162", "#E00", ""}, ["Corpus Christi Rage"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#D22224", "#D22224", ""}, ["Corpus Christi Sharks"] = {"#73C2FB", "#FFFFFF", "", "#FDB927", ""}, ["Corpus Christi Tritons"] = {"lightblue", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Dallas Marshals"] = {"#0076B6", "#FFFFFF", "#B0B7BC", "#B0B7BC", "", { ["Dallas Marshals 2017thru2017"] = {"#A91E22", "#FFFFFF", "#B49A5E", "#B49A5E", ""} } }, ["Miami Valley Silverbacks"] = "Dayton Sharks", ["Dayton Sharks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#0073CF", "#029CD5", ""}, ["Dayton Silverbacks"] = {"#03644A", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#ACACAC"}, ["Dayton Wolfpack"] = {"#AF272B", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Daytona Thunder"] = "Daytona Beach ThunderBirds", ["Daytona Beach Thunder"] = "Daytona Beach ThunderBirds", ["Daytona Beach Thunderbirds"] = "Daytona Beach ThunderBirds", ["Daytona Beach ThunderBirds"] = {"#9BDDFF", "#FFFFFF", "", "#FF0000", ""}, ["Detroit Thunder"] = {"purple", "#FFFFFF", "#00FF00", "#00FF00", ""}, ["Dodge City Law"] = {"#000000", "yellow", "#000000", "#333", ""}, ["Duke City Gladiators"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CCCCCC", "gray", "#000000"}, ["Eastern Kentucky Drillers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFD700", "gold", ""}, ["El Paso Generals"] = {"#00004d", "#FFFFFF", "#009A63", "#009A63", "#FFFFFF"}, ["Erie Storm"] = "Erie Explosion", ["Erie Explosion"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFA500", "#FFA500", "#000000"}, ["Pittsburgh RiverRats"] = "Erie RiverRats", ["Pittsburgh Riverrats"] = "Erie RiverRats", ["Erie Riverrats"] = "Erie RiverRats", ["Erie RiverRats"] = {"#003F87", "#CDAD00", "", "", ""}, ["Evansville Rage"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#69359C", "#69359C", ""}, ["Everett Hawks"] = {"#002244", "#FFFFFF", "", "#FFB612", ""}, ["Everett Raptors"] = {"#191970", "#CD9B1D", "#EE0000", "#EE0000", "#FFFFFF"}, ["Fairbanks Grizzlies"] = {"#2F4189", "#FFFFFF", "#E97619", "#E97619", "#2F4189"}, ["Fayetteville Force"] = "Fayetteville Guard", ["Fayetteville Guard"] = {"#000000", "#567E3A", "", "", ""}, ["Florence Phantoms"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#820BBB", ""}, ["Florida Firecats"] = {"purple", "#FFFFFF", "", "red", ""}, ["Florida Marine Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#63B8FF", ""}, ["Florida Tarpons"] = {"#003F87", "#FFFFFF", "#B22222", "#B22222", ""}, ["Fort Wayne Firehawks"] = "Fort Wayne FireHawks", ["Fort Wayne FireHawks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EE0000", "#EE0000", "#FFFFFF"}, ["Fort Wayne Fusion"] = {"#AE531A", "#FFFFFF", "", "#3D1671", ""}, ["Frisco Fighters"] = {"#1B355E", "#FFFFFF", "#F36B24", "#79ADD5", "#BBC5C3"}, ["Georgia Doom"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EE0000", "#EE0000", ""}, ["Georgia Fire"] = {"red", "yellow", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Georgia Firebirds"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CC0000", "#CC0000", ""}, ["Rome Rampage "] = "Georgia Rampage", ["Georgia Rampage"] = {"#E00", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Glens Falls Gladiators"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EE0000", "#EE0000", ""}, ["Green Bay Blizzard"] = {"#003333", "#FFFFFF", "#C0C0C0", "#FFFFFF", "#003333"}, ["Harrisburg Stampede"] = {"#005AA9", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["High Country Grizzlies"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF6900", "#FF6900", "#000000"}, ["Huntington Hammer"] = {"#0021A5", "#FFFFFF", "#FF4A00", "#FF4A00", ""}, ["Indianapolis Enforcers"] = {"#00008B", "#FFFFFF", "#648FCC", "#648FCC", "#00008B"}, ["Jersey Flight"] = {"#381A6E", "#FFFFFF", "#FDB713", "#FDB713", ""}, ["Johnstown Generals"] = {"#10274c", "#FFFFFF", "#FDBB30", "#FDBB30", ""}, ["Kane County Dogs"] = "Kane County Dawgs", ["Kane County Dawgs"] = {"#B22222", "#FFFFFF", "#DAA520", "#DAA520", ""}, ["Kansas Koyotes"] = {"#0047AB", "#FFFFFF", "", "#ACACAC", ""}, ["Kansas City Phantoms"] = {"#1E3D79", "#FFFFFF", "#c9b074", "#D4AF37", ""}, ["Kansas City Renegades"] = {"#000000", "#f0bf00", "", "#280353", "#FFFFFF"}, ["Kent Predators"] = {"#551A8B", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Kentucky Drillers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFD700", "gold", ""}, ["Kentucky Horsemen"] = {"#0047AB", "#DDD", "", "", ""}, ["Kentucky Extreme"] = "Kentucky Xtreme", ["Kentucky eXtreme"] = "Kentucky Xtreme", ["Kentucky Xtreme"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CE2029", "#CE2029", ""}, ["Knoxville NightHawks"] = {"#1560BD", "#FFFFFF", "#008000", "#008000", ""}, ["La Crosse Spartans"] = {"#324C3F", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Lafayette Roughnecks"] = {"#0047AB", "#FFFFFF", "", "#CFB53B", ""}, ["Lakeland Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#63B8FF", "#63B8FF", ""}, ["Lehigh Valley Steelhawks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#B8AE33", "#B8AE33", "#000000"}, ["Lincoln Haymakers"] = {"#000080", "#FFFFFF", "", "#E6B426", ""}, ["Louisville Fire"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF0000", "#FF0000", "#FFFFFF"}, ["Louisville Xtreme"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CE2029", "#CE2029", "#FFFFFF"}, ["Louisiana Swashbucklers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#9400D3", "#9400D3", "#FFFFFF"}, ["Lubbock Renegades"] = {"#000000", "#007FFF", "", "", ""}, ["Mahoning Valley Thunder"] = {"#0047AB", "#DDD", "", "", ""}, ["Maine Mammoths"] = {"#70001B", "#FFFFFF", "#D1BB8C", "#D1BB8C", ""}, ["Marion Blue Racers"] = {"#081C63", "#FFFFFF", "#F70018", "#F70018", ""}, ["Marion Mayhem"] = {"#00004D", "#FFFFFF", "#177245", "#177245", ""}, ["Orlando Pirates (IFL)"] = "Massachusetts Pirates", ["Orlando Pirates"] = "Massachusetts Pirates", ["Massachusetts Pirates"] = {"#0F2D5B", "#FFFFFF", "#45B0AC", "#45B0AC", ""}, ["Mohegan Wolves"] = "Manchester Wolves", ["Manchester Wolves"] = {"blue", "#FFFFFF", "", "#BCBDBF", ""}, ["Washington Eagles "] = "Maryland Eagles", ["Maryland Eagles"] = {"#CC0000", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Maryland Maniacs"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#C80815", "#C80815", ""}, ["Mesquite Marshals"] = {"#FFFFFF", "darkgreen", "gold", "", ""}, ["Miami Inferno"] = {"#FF7F00", "#FFFFFF", "navy", "", ""}, ["Mid-Missouri Outlaws"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#0101DF", ""}, ["Mississippi Hound Dogs"] = {"#000050", "#DBCEAC", "#6699CC", "#6699CC", ""}, ["Columbus Wardogs"] = {"#002244", "#FFFFFF", "", "#C60C30", ""}, ["Missouri Monsters"] = {"#241773", "#FFFFFF", "#9E7C0C", "#000000", ""}, ["Missouri Voodoo"] = {"#241773", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Monterrey Steel"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FBBC2F", "#FBBC2F", "#000000"}, ["Muskegon Thunder"] = {"#5B92E5", "", "", "", ""}, ["Myrtle Beach Freedom"] = {"#0B1136", "#FFFFFF", "#EE1C25", "", ""}, ["Nashville Venom"] = {"#419639", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Nebraska Danger"] = {"#001431", "#FFFFFF", "#4A9A31", "#4A9A31", "#FFFFFF"}, ["New Haven Ninjas"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF4500", "", ""}, ["New Mexico Stars"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#CD0000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["New Mexico Wildcats"] = {"silver", "#3A5FCD", "", "", ""}, ["New York Streets"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#ACACAC", "#AAAAAA", "#000000"}, ["Northern Arizona Wranglers"] = {"#166FAB", "#FFFFFF", "#E92330", "#E92330", "#FFFFFF"}, ["Northern Kentucky Nightmare"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#00BFFF", "", ""}, ["Northern Kentucky River Monsters"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#6B8E33", "#789C48", ""}, ["Odessa Roughnecks"] = {"#283A90", "", "#E7CF7B", "", ""}, ["Ogden Knights"] = {"#00B2EE", "", "", "", ""}, ["Oklahoma Defenders"] = {"#000050", "#FFFFFF", "", "#BF311B", ""}, ["Omaha Beef"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF7F00", "#FF7F00", ""}, ["Oregon Lightning"] = {"orange", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "orange"}, ["Owensboro Rage"] = {"#69359C", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Peoria Pirates"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Philadelphia Yellow Jackets"] = {"#008DD2", "#FFFFFF", "#FFE100", "", ""}, ["Port Huron Patriots"] = {"#002147", "#FFFFFF", "#E32636", "#E6333E", "#B2AA7C"}, ["Port Huron Predators"] = {"#B2AA7C", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["Quad City Steamwheelers"] = {"#191970", "#FFFFFF", "#B22222", "#B22222", "#C8263D"}, ["Reading Express"] = {"navy", "#FFFFFF", "silver", "silver", "navy"}, ["Richmond Raiders"] = {"#243D8D", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "silver"}, ["Richmond Revolution"] = {"#232D51", "#FFFFFF", "#CE2A31", "#CE2A31", ""}, ["Richmond Roughriders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "limegreen", "limegreen", ""}, ["Rio Grande Valley Dorados"] = {"#23238E", "#FFFFFF", "", "#C60C30", ""}, ["Rio Grande Valley Sol"] = {"navy", "#FFFFFF", "", "#FF6600", ""}, ["River City Raiders"] = {"purple", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", ""}, ["River City Rage"] = "RiverCity Rage", ["RiverCity Rage"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E4002B", "#E4002B", "#FFFFFF"}, ["Rochester Kings"] = {"#000000", "#FFFFFF", "EE0000", "#EE0000", ""}, ["Rochester Raiders"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#ACACAC", "#ACACAC", "#000000"}, ["Saginaw Sting"] = {"#01573D", "#FFFFFF", "#F29024", "#F29024", "#01573D"}, ["Western Pennsylvania Sting"] = "Saginaw Sting", ["Miami Sting"] = {"#21441E", "#FFFFFF", "", "red", ""}, ["Salina Bombers"] = {"#61B329", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Salina Liberty"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#4B92DB", "#4B92DB", "", { ["Salina Liberty 2016thru2017"] = {"#002C56", "#FFFFFF", "#DE383C", "#DE383C", ""}, } }, ["Salt Lake Screaming Eagles"] = {"#002C56", "#FFFFFF", "#DE383C", "#DE383C", "#FFFFFF"}, ["San Angelo Bandits"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#61B329", "#61B329", ""}, ["San Angelo Stampede Express"] = {"#8C1717", "#FFFFFF", "#FFCC11", "#FFCC11", "#8C1717"}, ["San Antonio Gunslingers (indoor football)"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", "#FFFFFF"}, ["San Diego Strike Force"] = {"#747B4F", "#FFFFFF", "#1D1E1E", "#1D1E1E", "#ECAA20", { ["San Diego Strike Force 2018 thru2019"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#086DB1", "#2461AA", ""}, } }, ["Sarasota Thunder"] = {"#FF7900", "#FFFFFF", "#C60C30", "#C60C30", ""}, ["Savannah Steam"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FF0000", "red", ""}, ["Seattle Timberwolves"] = {"#551A8B", "#FFFFFF", "", "#000000", ""}, ["Sioux City Bandits"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E3170D", "#E3170D", "#FFFFFF"}, ["Sioux Falls Storm"] = {"#003162", "#FFFFFF", "#BF311B", "#BE2B1A", "#003162"}, ["South Carolina Force"] = {"#26466D", "#E3170D", "", "", ""}, ["Cape Fear Wildcats"] = "South Georgia Wildcats", ["Southwest Kansas Storm"] = {"#6A0098", "#FFFFFF", "#029DAC", "#029DAC", "#000000"}, ["South Georgia Wildcats"] = {"#084C9E", "#FFFFFF", "", "#000000", ""}, ["Spokane Empire"] = {"#050608", "#FFFFFF", "#F05223", "#F05223", "#000000"}, ["St. Louis Attack"] = {"#000000", "#FFFFFF", "teal", "teal", ""}, ["Steel City Menace"] = {"#FB9121", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Stockton Lightning"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#CC1100", ""}, ["Tennessee Valley Vipers"] = {"#000000", "#238E68", "", "", ""}, ["Texas Copperheads"] = {"#388E8E", "", "", "", ""}, ["Texas Revolution"] = {"#0e3386", "#FFFFFF", "#d82427", "#d82427", ""}, ["Trenton Freedom"] = {"#2B378B", "#FFFFFF", "#C51E28", "#C51E28", ""}, ["Tri-Cities Fever"] = {"#06324F", "#FFFFFF", "#C5B358", "#C5B358", "#06324F"}, ["Triangle Torch"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E41937", "#E41937", ""}, ["Tucson Sugar Skulls"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#F0B31A", "#BE202F", ""}, ["Tulsa Oilers"] = {"#383B42", "#FFFFFF", "#FDBE14", "#FDBE14", "#383B42"}, ["Utah Valley Thunder"] = {"#B8860B", "", "", "", ""}, ["Upstate Dragons"] = {"#45B0AC", "#FFFFFF", "", "#000000", ""}, ["Vegas Knight Hawks"] = {"#CE1126", "#FFFFFF", "#B5985A", "#000000", "#B5985A"}, ["Vermont Bucks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E55823", "#E55823", ""}, ["Washington Wolfpack"] = {"#603787", "#FFFFFF", "#5FA897", "#5FA897", "#000000"}, ["Washington D.C. Armor"] = "D.C. Armor", ["Washington DC Armor"] = "D.C. Armor", ["DC Armor"] = "D.C. Armor", ["D.C. Armor"] = {"#000000", "#DEDEDE", "", "", ""}, ["West Michigan Ironmen"] = {"#790024", "#FFFFFF", "#C5B358", "#C5B358", "#790024"}, ["West Michigan ThunderHawks"] = {"#002244", "#FFFFFF", "#4B92DB", "#4B92DB", ""}, ["West Texas Roughnecks"] = {"#10499C", "#FFFFFF", "#E7CF7B", "#E7CF7B", "#FFFFFF"}, ["West Texas Wildcatters"] = {"#000000", "#FFFFFF", "", "#61B329", ""}, ["Wenatchee Valley Venom"] = {"#000000", "#CACACA", "#D01913", "#D01913", "#FFFFFF"}, ["Wichita Force"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FAC419", "#FAC419", ""}, ["Wichita Wild"] = {"#F08512", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#F08512"}, ["Wichita Falls Nighthawks"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFF210", "#FFF210", "#000000", { ["Wichita Falls Nighthawks 2015thru2015"] = {"#333333", "#FFF210", "#000000", "#FFF210", "#000000"}, } }, ["Wilkes-Barre/Scranton Pioneers"] = {"#002FA7", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Winston Wildcats"] = {"#560097", "#FFFFFF", "#000000", "", ""}, ["Wisconsin Wolfpack"] = {"#1F2B39", "#FFFFFF", "#C5B358", "#C5B358", "#1F2B39"}, ["Wyoming Cavalry"] = {"#183058", "#FFFFFF", "#C5B358", "#C5B358", "#183058"}, ["York Capitals"] = {"#000060", "#FFFFFF", "", "#ED1C24", ""}, -- END Arena/Indoor football teams -- -- START All American Football League teams -- ["Team Alabama"] = {"#C10001", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Team Arkansas"] = {"#960103", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Team Florida"] = {"#FD4602", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Team Michigan"] = {"#00035E", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Team Tennessee"] = {"#FEB71F", "#FFFFFF", "", "", ""}, ["Team Texas"] = {"#E50000", "#FFFFFF", "", "", ""}, -- END All American Football League teams -- -- START Slovenian National Football League teams -- ["Maribor Generals"] = {"green", "yellow", "", "", ""}, -- END Slovenian National Football League teams -- -- START Fall Experimental Football League teams -- ["Blacktips"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#00FFFF", "", ""}, ["FXFL Blacktips"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#00FFFF", "", ""}, ["Boston Brawlers"] = {"#0d254c", "#FFFFFF", "#C0001D", "#C0001D", ""}, ["Mahoning Valley Brawlers"] = {"#0d254c", "#FFFFFF", "#C0001D", "", ""}, ["Brooklyn Bolts"] = {"#FFB612", "#000000", "#000000", "", ""}, ["Omaha Mammoths"] = {"#FB5B1F", "#FFFFFF", "#002244", "#002244", ""}, ["Hudson Valley Fort"] = {"#89CFF0", "#000000", "#C0C0C0", "", ""}, -- END Fall Experimental Football League teams -- -- START XFL (2001) -- ["XFL (2001)"] = {"#D50A0A", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, ["Birmingham Thunderbolts"] = {"#241773", "#FFFFFF", "#FECB00", "#FECB00", "#241773"}, ["Chicago Enforcers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#241773", "#241773", "#FFFFFF"}, ["Las Vegas Outlaws (XFL)"] = "Las Vegas Outlaws", ["Las Vegas Outlaws"] = {"#9D2235", "#FFFFFF", "#9F8958", "#9F8958", "#000000"}, ["Los Angeles Xtreme"] = {"#041E42", "#FFFFFF", "#9E7C0C", "#9E7C0C", "#000000"}, ["Memphis Maniax"] = {"#006576", "#FFFFFF", "#862633", "#862633", "#FFFFFF"}, ["New York/New Jersey Hitmen"] = {"#00338D", "#FFFFFF", "#A5ACAF", "#A5ACAF", "#000000"}, ["Orlando Rage"] = {"#C60C30", "#FFFFFF", "#FFB612", "#041E42", "#FFFFFF"}, ["San Francisco Demons"] = {"#A71930", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, -- END XFL (2001) -- -- START XFL (2020) -- ["XFL (2022)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#333333", "#FFFFFF", "#000000"}, ["XFL (2020)"] = {"#02214F", "#FFFFFF", "#C80000", "#C80000", "#FFFFFF"}, ["Arlington Renegades"] = "Dallas Renegades", ["Dallas Renegades"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#69B3E7", "#69B3E7", "#000000"}, ["DC Defenders"] = {"#C8102E", "#FFFFFF", "#A2AAAD", "#FFFFFF", "#C8102E"}, ["Houston Roughnecks"] = {"#0C2340", "#FFFFFF", "#BA0C2F", "#BA0C2F", "#FFFFFF", { ["Houston Roughnecks 2020thru2021"] = {"#CC163F", "#FFFFFF", "#001D49", "#001D49", "#FFFFFF"}, } }, ["Los Angeles Wildcats"] = {"#CC163F", "#FFFFFF", "#F7921E", "#F7921E", "#000000"}, ["New York Guardians"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#A4A3A8", "#A4A3A8", "#000000"}, ["Orlando Guardians"] = {"#1A2B1E", "#FFFFFF", "#9BFF00", "#9BFF00", "#1A2B1E"}, ["San Antonio Brahmas"] = {"#2E363A", "#FFFFFF", "#FCE300", "#FCE300", "#2E363A"}, ["Seattle Sea Dragons"] = {"#00843D", "#FFFFFF", "#DC4405", "#DC4405", "#FFFFFF"}, ["Seattle Dragons"] = {"#005343", "#FFFFFF", "#F25C21", "#F25C21", "#011D49"}, ["St. Louis Battlehawks"] = {"#002677", "#FFFFFF", "#A2AAAD", "#A2AAD", "#002677"}, ["Tampa Bay Vipers"] = {"#037426", "#FFFFFF", "#FBA818", "#FBA818", "#000000"}, ["Vegas Vipers"] = {"#E10600", "#FFFFFF", "#373A36", "#373A36", "#FFFFFF"}, -- END XFL (2020) -- -- START USFL (1980s) -- ["Arizona Wranglers"] = {"#002395", "#FFFFFF", "#FFBC3D", "#FFBC3D", "#002395"}, ["Oklahoma / Arizona Outlaws"] = "Arizona Outlaws", ["Oklahoma Outlaws"] = "Arizona Outlaws", ["Arizona Outlaws"] = {"#1E1E1E", "#FFFFFF", "#D52B1E", "#D52B1E", "#FFFFFF"}, ["Birmingham Stallions"] = {"#A32035", "#FFFFFF", "#C6B784", "#C6B784", "#000000"}, ["Boston Breakers"] = {"#0046AD", "#FFFFFF", "#0088CE", "#0088CE", "#0046AD"}, ["Denver Gold"] = {"#1E1E1E", "#FFFFFF", "#D7A900", "#D7A900", "#1E1E1E", { ["Denver Gold 1983thru1984"] = {"#1E1E1E", "#FFFFFF", "#95774D", "#95774D", "#1E1E1E"}, } }, ["Houston Gamblers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#EA0029", "#EA0029", "#FFFFFF"}, ["Jacksonville Bulls"] = {"#662046", "#FFFFFF", "#F74024", "#F74024", "#FFFFFF"}, ["Los Angeles Express (USFL)"] = "Los Angeles Express", ["Los Angeles Express"] = {"#002147", "#FFFFFF", "#85888B", "#85888B", "#002147"}, ["Memphis Showboats (1984)"] = "Memphis Showboats", ["Memphis Showboats"] = {"#D0103A", "#FFFFFF", "#85888B", "#85888B", "#D0103A", { ["Memphis Showboats 1984thru1985"] = {"#D0103A", "#FFFFFF", "#85888B", "#85888B", "#D0103A"}, ["Memphis Showboats 2022thru2025"] = {"#12284C", "#FFFFFF", "#FFB71B", "#FFB71B", "#12284C"}, } }, ["Michigan Panthers"] = {"#702E3E", "#FFFFFF", "#B2A77E", "#B2A77E", "#000000"}, ["New Jersey Generals"] = {"#B71234", "#FFFFFF", "#FFFFFF", "#B71234", "#FFFFFF", { ["New Jersey Generals 1983thru1985"] = {"#B71234", "#FFFFFF", "#FFFFFF", "#B71234", "#FFFFFF"}, ["New Jersey Generals 2022thru2023"] = {"#C10230", "#FFFFFF", "#011D49", "#011D49", "#000000"}, } }, ["Oakland Invaders"] = {"#0073CF", "#FFFFFF", "#FFBC3D", "#FFBC3D", "#0073CF"}, ["Orlando Renegades"] = {"navy", "#FFFFFF", "#D52B1E", "#D52B1E", "#FFFFFF"}, ["Philadelphia / Baltimore Stars"] = {"#DC143C", "#FFFFFF", "#CFB53B", "#CFB53B", "#000000"}, ["Pittsburgh Maulers (1984)"] = {"#1E1656", "#FFFFFF", "#F7403A", "#F7403A", "#1E1656"}, ["Portland Breakers"] = {"#0046AD", "#FFFFFF", "#0088CE", "#0088CE", "#0046AD"}, ["San Antonio Gunslingers (USFL)"] = "San Antonio Gunslingers", ["San Antonio Gunslingers"] = {"#0046AD", "#FFFFFF", "#00AF3F", "#00AF3F", "#FFFFFF"}, ["Washington Federals"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#009B48", "#009B48", "#000000"}, -- END USFL (1980s) -- -- START USFL (2022) -- ["USFL (2022)"] = {"#002D74", "#FFFFFF", "#CE0E2D", "#CE0E2D", "#FFFFFF"}, ["Birmingham Stallions (2022)"] = "Birmingham Stallions", ["Columbus Aviators"] = {"#0C2340", "#FFFFFF", "#E4002B", "#E4002B", "#FFFFFF"}, ["Houston Gamblers (UFL)"] = "Houston Gamblers", ["Louisville Kings"] = {"#183029", "#FFFFFF", "#44D62C", "#44D62C", "#183029"}, ["Memphis Showboats (2022)"] = {"#12284C", "#FFFFFF", "#FFB71B", "#FFB71B", "#12284C"}, ["Michigan Panthers (2022)"] = "Michigan Panthers", ["New Jersey Generals (2022)"] = {"#C10230", "#FFFFFF", "#011D49", "#011D49", "#000000"}, ["New Orleans Breakers (2022)"] = "New Orleans Breakers", ["New Orleans Breakers"] = {"#003595", "#FFFFFF", "#4197CB", "#4197CB", "#003595"}, ["Orlando Storm"] = {"#753BBD", "#FFFFFF", "#FE5000", "#FE5000", "#753BBD"}, ["Philadelphia Stars (2022)"] = "Philadelphia Stars", ["Philadelphia Stars"] = {"#C10230", "#FFFFFF", "#FFB71B", "#FFB71B", "#000000"}, ["Pittsburgh Maulers (2022)"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFB71B", "#FFB71B", "#000000"}, ["Pittsburgh Maulers"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#FFB71B", "#FFB71B", "#000000", { ["Pittsburgh Maulers 2020thru2022"] = {"#31006F", "#FFFFFF", "#FF4D00", "#FF4D00", "#31006F"}, ["Pittsburgh Maulers 1984thru1985"] = {"#1E1656", "#FFFFFF", "#F7403A", "#F7403A", "#1E1656"}, } }, ["Tampa Bay Bandits"] = {"#C10230", "#FFFFFF", "#000000", "#000000", "#FFFFFF"}, -- END USFL (2022) -- -- START Fan Controlled Football -- ["8oki"] = {"#058ad1", "#f7f902", "#080300", "#FFFFFF", ""}, ["FCF (Beasts)"] = "Beasts", ["Beasts"] = {"#d8fd00", "#54daa8", "", "", ""}, ["Bored Ape FC"] = {"#b57018", "#0b0a09", "#bdc4bd", "#00e1e8", "#FFFFFF"}, ["FCF (Glacier Boyz)"] = "Glacier Boyz", ["Glacier Boyz"] = {"#57b7ce", "#db1319", "", "", ""}, ["Kingpins"] = {"#de4433", "#5fb44d", "#ffd009", "#fd951f", "#FFFFFF"}, ["Knights of Degen"] = {"#05245b", "#ed4e16", "#cbdbda", "#11090b", "#FFFFFF"}, ["Shoulda Been Stars"] = {"#ef375a", "#441c9c", "#1cc3fb", "#FFFFFF", ""}, ["FCF (Wild Aces)"] = "Wild Aces", ["Wild Aces"] = {"#3ec3f2", "#ea4b93", "#463194", "#040405", "#FFFFFF"}, ["FCF (Zappers)"] = "Zappers", ["Zappers"] = {"#ee5a00", "#fffe00", "", "", ""}, -- END Fan Controlled Football -- -- START LFA teams ["Artilleros de Puebla"] = {"#F15A29", "#FFFFFF", "#003C7E", "003C7E", "FFFFFF"}, ["Caudillos de Chihuahua"] = {"#05263D", "#FFFFFF", "#DCBC6F"}, ["Dinos de Saltillo"] = {"#612C87", "#FFFFFF", "#33CBCC", "000000", "FFFFFF"}, ["Fundidores de Monterrey"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#E1B104", "E1B104", "000000"}, ["Galgos de Tijuana"] = {"#000106", "#FFFFFF", "#DA4036", "DA4036", "FFFFFF"}, ["Gallos Negros de Querétaro"] = {"#000000", "#FFFFFF", "#818A91", "1B57A3", "FFFFFF"}, ["Mexicas de la Ciudad de México"] = {"#DF040B", "#FFFFFF", "#1F140F", "1F140F", "FFFFFF"}, ["Osos de Monterrey"] = {"#FF4000", "#FFFFFF", "#000000"}, ["Osos de Toluca"] = {"#002342", "#FFFFFF", "#BDBDBF", "25AAE1", "FFFFFF"}, ["Raptors de Naucalpan"] = {"#154734", "#FFFFFF", "#FBE122", "FBE122", "154734"}, ["Reyes de Jalisco"] = {"#014791", "#FFFFFF", "#FCD203", "FCD203", "014791"}, -- END LFA teams ["#Low_contrast_test"] = {"#B800FF", "#747474", "none", "#747474", "#B800FF"}, ["#default"] = {"#DCDCDC", "none", "#000000", "#ACACAC", "#000000"} } cp9dhce6zspop85rejtlzvnj5757gp2 2 1333486 10806334 2026-06-29T14:48:52Z Beko 1511 Նոր էջ «{| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հաղթող թիմ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Պարտվող թիմ !style="text-align...»: 10806334 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;" style="text-align:center" |- !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Ամսաթիվ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Հաղթող թիմ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Արդյունք !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Պարտվող թիմ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Խաղի տեսակ !style="text-align:center;{{NFLPrimaryStyle|Kansas City Chiefs|border=2}};|Դիտողներ |- |style="text-align:center;|October 7, 1999 ||'''{{դրոշավորում|USA}}''' ||style="text-align:center;|6–0|| {{դրոշավորում|FIN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|36,405 |- |style="text-align:center;|August 20, 2000 || {{դրոշավորում|USA}} ||style="text-align:center;|1–1|| {{դրոշավորում|CAN}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|21,246 |- |style="text-align:center;|April 25, 2001 ||'''{{fb|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|CRC}} || [[2002 FIFA World Cup qualification – CONCACAF final round]] || style="text-align:center;|37,319 |- |style="text-align:center;|October 22, 2003 || {{դրոշավորում|USA}} ||style="text-align:center;|2–2|| {{դրոշավորում|ITA}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|18,263 |- |style="text-align:center;|October 16, 2004 || '''{{դրոշավորում|USA}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{դրոշավորում|MEX}} || Women's International Friendly || style="text-align:center;|20,435 |- |style="text-align:center;|July 25, 2010 || '''{{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]]''' ||style="text-align:center;|2–1|| {{flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] || Club Friendly || style="text-align:center;|52,424 |- |style="text-align:center;|March 31, 2015 || '''{{fb|MEX}}''' ||style="text-align:center;|1–0|| {{fb|PAR}} || International Friendly || style="text-align:center;|38,114 |- |style="text-align:center;|April 13, 2024 || '''{{flagicon|USA}} [[Inter Miami CF]]''' || style="text-align:center;|3–2|| {{flagicon|USA}} [[Sporting Kansas City]] || [[2024 Major League Soccer season|2024 MLS season]] || style="text-align:center;|72,610 |- |style="text-align:center;|July 1, 2024 || '''{{fb|URU}}''' || style="text-align:center;|1–0|| {{fb|USA}} || [[2024 Copa América Group C]] || style="text-align:center;|55,460 |} j8ysecv7jzus9nlb7avk666numa8vke 118 1333487 10806337 2026-06-29T15:47:04Z Armenian from Artsakh 143571 Armenian from Artsakh տեղափոխեց էջը «[[Սևագիր:Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)]]»-ից «[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)]]» վերահղման վրայով 10806337 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)]] bw056u73en7owh8gjhxti8zcupsen1h 6 1333488 10806338 2026-06-29T15:54:57Z Armenian from Artsakh 143571 {{Ոչ ազատ պատկեր | Նկարագրություն = Սա [[Խիզախորդը։ Նորից Ծնվածը]] հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանի պաստառն է ։ Ենթադրվում է, որ պաստառի հեղինակային իրավունքը պատկանում է հեռուստատեսային եթերաշրջանի դիստրիբյուտորին՝ Disney Platform Distribution-ին , հրատարակչին՝ Marvel Television-ին կամ գրաֆիկական նկարչին։ | Աղբյուր = https://x.com/Daredevil/status/2016165784033362082 | Հեղինակ = Marvel Studios / Disney | Ամսաթիվ = 2026 | Հոդված = [[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]] | Նպատակ = Գ... 10806338 wikitext text/x-wiki == Ամփոփում == {{Ոչ ազատ պատկեր | Նկարագրություն = Սա [[Խիզախորդը։ Նորից Ծնվածը]] հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանի պաստառն է ։ Ենթադրվում է, որ պաստառի հեղինակային իրավունքը պատկանում է հեռուստատեսային եթերաշրջանի դիստրիբյուտորին՝ Disney Platform Distribution-ին , հրատարակչին՝ Marvel Television-ին կամ գրաֆիկական նկարչին։ | Աղբյուր = https://x.com/Daredevil/status/2016165784033362082 | Հեղինակ = Marvel Studios / Disney | Ամսաթիվ = 2026 | Հոդված = [[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]] | Նպատակ = Գլխավոր տեղեկատվական դաշտ։ Պատկերն օգտագործվում է նույնականացման համար՝ այն աշխատանքի, ապրանքի կամ ծառայության քննադատական ​​մեկնաբանության համատեքստում, որի համար այն ծառայում է որպես պաստառ։ Այն էական ներդրում է ունենում օգտատիրոջ կողմից հոդվածի ըմբռնման մեջ, ինչը գործնականում հնարավոր չէր փոխանցել միայն բառերով։ Պատկերը տեղադրվում է աշխատանքը քննարկող հոդվածի վերևի տեղեկատվական դաշտում՝ աշխատանքի հետ կապված հիմնական տեսողական պատկերը ցույց տալու և օգտատիրոջը օգնելու արագորեն նույնականացնել աշխատանքը, ապրանքը կամ ծառայությունը և իմանալ, որ գտել է այն, ինչ փնտրում է։ Այս նպատակով օգտագործումը չի մրցակցում բնօրինակ արվեստի գործի նպատակների հետ, մասնավորապես՝ ստեղծողի կողմից գրաֆիկական դիզայնի ծառայություններ մատուցելու և, իր հերթին, գովազդվող ապրանքի մարքեթինգի հետ։ | Փոխարինում = Որպես հեռուստատեսային եթերաշրջանի պաստառ, պատկերը չի կարող փոխարինվել անվճար բովանդակությամբ։ Նույն գեղարվեստական ​​աշխատանքը կամ պաստառը ցուցադրող ցանկացած այլ պատկեր նույնպես կպաշտպանվի հեղինակային իրավունքով, և ցանկացած տարբերակ, որը չի համապատասխանում բնօրինակին, անբավարար կլինի նույնականացման կամ մեկնաբանության համար։ | Այլ տեղեկություն = [[Marvel Comics]]-ի բոլոր կերպարները և նրանց առանձնահատուկ նմանություն(ներ)ը TM և © Marvel Comics, © 2026 Marvel Characters, Inc. են ։ ԲՈԼՈՐ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ՊԱՀՊԱՆՎԱԾ ԵՆ։}} 8xp1wrgqpwt99wigvt82xbl77ctb45v 10806339 10806338 2026-06-29T15:56:20Z Armenian from Artsakh 143571 10806339 wikitext text/x-wiki == Ամփոփում == {{Ոչ ազատ պատկեր | Նկարագրություն = Սա [[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը]] հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանի պաստառն է ։ Ենթադրվում է, որ պաստառի հեղինակային իրավունքը պատկանում է հեռուստատեսային եթերաշրջանի դիստրիբյուտորին՝ Disney Platform Distribution-ին , հրատարակչին՝ Marvel Television-ին կամ գրաֆիկական նկարչին։ | Աղբյուր = https://x.com/Daredevil/status/2016165784033362082 | Հեղինակ = Marvel Studios / Disney | Ամսաթիվ = 2026 | Հոդված = Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան) | Նպատակ = Գլխավոր տեղեկատվական դաշտ։ Պատկերն օգտագործվում է նույնականացման համար՝ այն աշխատանքի, ապրանքի կամ ծառայության քննադատական ​​մեկնաբանության համատեքստում, որի համար այն ծառայում է որպես պաստառ։ Այն էական ներդրում է ունենում օգտատիրոջ կողմից հոդվածի ըմբռնման մեջ, ինչը գործնականում հնարավոր չէր փոխանցել միայն բառերով։ Պատկերը տեղադրվում է աշխատանքը քննարկող հոդվածի վերևի տեղեկատվական դաշտում՝ աշխատանքի հետ կապված հիմնական տեսողական պատկերը ցույց տալու և օգտատիրոջը օգնելու արագորեն նույնականացնել աշխատանքը, ապրանքը կամ ծառայությունը և իմանալ, որ գտել է այն, ինչ փնտրում է։ Այս նպատակով օգտագործումը չի մրցակցում բնօրինակ արվեստի գործի նպատակների հետ, մասնավորապես՝ ստեղծողի կողմից գրաֆիկական դիզայնի ծառայություններ մատուցելու և, իր հերթին, գովազդվող ապրանքի մարքեթինգի հետ։ | Փոխարինում = Որպես հեռուստատեսային եթերաշրջանի պաստառ, պատկերը չի կարող փոխարինվել անվճար բովանդակությամբ։ Նույն գեղարվեստական ​​աշխատանքը կամ պաստառը ցուցադրող ցանկացած այլ պատկեր նույնպես կպաշտպանվի հեղինակային իրավունքով, և ցանկացած տարբերակ, որը չի համապատասխանում բնօրինակին, անբավարար կլինի նույնականացման կամ մեկնաբանության համար։ | Այլ տեղեկություն = [[Marvel Comics]]-ի բոլոր կերպարները և նրանց առանձնահատուկ նմանություն(ներ)ը TM և © Marvel Comics, © 2026 Marvel Characters, Inc. են ։ ԲՈԼՈՐ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ՊԱՀՊԱՆՎԱԾ ԵՆ։}} q62vcad7d4jcgj241x903y6b8q9tbb1 118 1333489 10806345 2026-06-29T16:05:48Z Armenian from Artsakh 143571 Նոր էջ «{{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''2-րդ եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 2 poster.jpeg|նկարագրություն='''2-րդ եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[...»: 10806345 wikitext text/x-wiki {{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''2-րդ եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 2 poster.jpeg|նկարագրություն='''2-րդ եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն|սերիաների քանակ=9 ([[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը#Առաջին եթերաշրջան (2025)|Սերիաների ցանկ]])|first_aired={{Start date|3|4}}|last_aired={{End date|2025|4|15}}|հեռուստաալիք=Disney+|ռեժիսոր=Դարիո Սկարդափեյն|next_season=|հաջորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (3-րդ եթերաշրջան)|3-րդ եթերաշրջան]]|bgcolour=#979696|նախորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)|1-ին եթերաշրջան]]}} ''[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը|«Խիզախորդը: Նորից ծնվածը»]]'' ամերիկյան հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանը հիմնված է [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] վրա, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ''«Խիզախորդ»'' կերպարը ։ Այն պատմում է, թե ինչպես է կույր վրիժառու Մեթ Մերդոկը/«Խիզախորդը» դաշնակիցներ հավաքում ՝ Նյու Յորքի քաղաքապետ Ուիլսոն Ֆիսկին և նրա Հակավրիժառուների հատուկ ջոկատի (AVTF) դեմ դիմադրելու համար ։ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում (MCU)]] ծավալվող և ֆրանշիզայի ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների հետ շարունակականությունը կիսող ''«Նորից Ծնվածը»-ը'' [[Marvel Television]]-ի և [[Նեթֆլիքս|Նեթֆլիքսի]] ''«[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]''» (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է ։ Եթերաշրջանը նկարահանվել է [[Marvel Studios]]- ի կողմից՝ Marvel Television-ի անվան ներքո։ Դարիո Սկարդապեյնը սերիալի շոուրաններն է, իսկ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը ՝ գլխավոր ռեժիսորները։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի, Կամար դե լոս Ռեյեսի, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալի]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենի]], Մոհան Կապուրի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի մարտին [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]], որտեղ Մայքլ Կուեստան , Ջեֆրի Նախմանոֆը և Դեյվիդ Բոյդը նկարահանել են սերիաների մի մասը։ Նկարահանումները դադարեցվեցին հունիսին՝ {{Չթարգմանված հոդված|Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի 2023 թվականի գործադուլի|ru|Забастовка Гильдии сценаристов США (2023)|en|2023 Writers Guild of America strike}} պատճառով ։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը սեպտեմբերի վերջին և ազատ արձակեց Քորմանին, Օրդին և մնացած ռեժիսորներին։ Սքարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը վարձվեցին ''«Կրկին ծնվածը»'' վերափոխելու և այն Netflix-ի սերիալին կապելու համար։ Նրանք ավելացրին նոր փորձնական սերիա , երկու լրացուցիչ սերիա և սերիական տարրեր։ Ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները վերսկսվեցին 2024 թվականի հունվարին և ավարտվեցին ապրիլին, Նախմանոֆը և Բոյդը վերադարձան՝ Բենսոնին և Մուրհեդին օգնելու համար։ Կուեստան, Նախմանոֆը և Բոյդը պահպանեցին իրենց սերիաների հեղինակային իրավունքները։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան Disney+ հոսքային հեռարձակմամբ տեղի է ունեցել [[2025|2025 թվականի]] [[Մարտի 4|մարտի 4-ին]]՝ առաջին երկու սերիաներով։ Մյուս յոթ սերիաները թողարկվել են մինչև ապրիլի 15-ը՝ MCU-ի հինգերորդ փուլի շրջանակներում ։ Դիտողների թիվը գնահատվել է բարձր, և քննադատների արձագանքները, ընդհանուր առմամբ, դրական են եղել։ Նրանք ընդգծել են կերպարների վրա հիմնված պատմությունն ու խաղը, մասնավորապես՝ Քոքսի և Դ'Օնոֆրիոյի, սակայն կային խառը կարծիքներ այն մասին, թե ինչպես է եթերաշրջանը համեմատվում ''«Խիզախորդը»'' սերիալի բնօրինակի հետ, և շատ քննադատներ նշել են, որ ստեղծագործական վերանայման կարերը տեսանելի են։ Եթերաշրջանը ստացել է մի շարք գովասանքներ, այդ թվում՝ «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգում։ Երկրորդ եթերաշրջ անը հաստատվել է 2024 թվականի օգոստոսին։ lqzbtmh0ktiyjt1kexakxywi2pm23eh 10806346 10806345 2026-06-29T16:06:02Z Armenian from Artsakh 143571 Armenian from Artsakh տեղափոխեց էջը «[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]]»-ից «[[Սևագիր:Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]]» 10806345 wikitext text/x-wiki {{Italic title|string=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստասերիալի եթերաշրջան|season_name=Խիզախորդը: Նորից ծնվածը<br>'''2-րդ եթերաշրջան'''|պատկեր=Daredevil Born Again season 2 poster.jpeg|նկարագրություն='''2-րդ եթերաշրջանի<br>գովազդային պաստառը'''|դերերում=<!-- Ըստ կրեդիտային հերթականության -->[[Չարլի Քոքս]]<br>Վինսենթ Դ'Օնոֆորիո<br>[[Մարգարիտա Լևիևա]]<br>Դեբորա Անն Ուոլ<br>Էլդեն Հենսոն<br>[[Ուիլսոն Բեթել]]<br>Զաբրինա Գևարա<br>Նիկկի Մ․ Ջեյմս<br>Գեննեյա Ուոլթոն<br>Արտի Ֆրուշան<br>Քլարկ Ջոհնսոն<br>Մայքլ Գանդոլֆինի<br>Այելեթ Զուրեր<br>Կամար դե լոս Ռեյես<br>[[Հանթեր Դուեն]]<br>[[Ջոն Բերնթալ]]<br>Մոհան Կապուր<br>Թոնի Դալթոն|սերիաների քանակ=9 ([[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը#Առաջին եթերաշրջան (2025)|Սերիաների ցանկ]])|first_aired={{Start date|3|4}}|last_aired={{End date|2025|4|15}}|հեռուստաալիք=Disney+|ռեժիսոր=Դարիո Սկարդափեյն|next_season=|հաջորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (3-րդ եթերաշրջան)|3-րդ եթերաշրջան]]|bgcolour=#979696|նախորդ=[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (1-ին եթերաշրջան)|1-ին եթերաշրջան]]}} ''[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը|«Խիզախորդը: Նորից ծնվածը»]]'' ամերիկյան հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանը հիմնված է [[Marvel Comics|Marvel Comics-ի]] վրա, որտեղ գլխավոր դերում հանդես է գալիս ''«Խիզախորդ»'' կերպարը ։ Այն պատմում է, թե ինչպես է կույր վրիժառու Մեթ Մերդոկը/«Խիզախորդը» դաշնակիցներ հավաքում ՝ Նյու Յորքի քաղաքապետ Ուիլսոն Ֆիսկին և նրա Հակավրիժառուների հատուկ ջոկատի (AVTF) դեմ դիմադրելու համար ։ [[Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերք|Marvel-ի կինեմատոգրաֆիական տիեզերքում (MCU)]] ծավալվող և ֆրանշիզայի ֆիլմերի ու հեռուստասերիալների հետ շարունակականությունը կիսող ''«Նորից Ծնվածը»-ը'' [[Marvel Television]]-ի և [[Նեթֆլիքս|Նեթֆլիքսի]] ''«[[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Խիզախորդը]]''» (2015–2018) հեռուստասերիալի վերածնունդն ու շարունակությունն է ։ Եթերաշրջանը նկարահանվել է [[Marvel Studios]]- ի կողմից՝ Marvel Television-ի անվան ներքո։ Դարիո Սկարդապեյնը սերիալի շոուրաններն է, իսկ Ջասթին Բենսոնը և Աարոն Մուրհեդը ՝ գլխավոր ռեժիսորները։ [[Չարլի Քոքս|Չարլի Քոքսը]] կրկին մարմնավորում է Մեթ Մերդոկի / Դարեդևիլի իր դերը՝ [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)|Marvel-ի Netflix հեռուստասերիալից]] և Marvel Studios-ի նախորդ արտադրություններից, նկարահանվելով Վինսենթ Դ'Օնոֆրիոյի, [[Մարգարիտա Լևիևա|Մարգարիտա Լևիևայի]], Դեբորա Անն Ուոլի, Էլդեն Հենսոնի, [[Ուիլսոն Բեթել|Ուիլսոն Բեթելի]], Զաբրինա Գևարայի, Նիկի Մ. Ջեյմսի, Ջեննեյա Ուոլթոնի, Արտի Ֆրուշանի, Քլարկ Ջոնսոնի, Մայքլ Գանդոլֆինիի, Այելետ Զուրերի, Կամար դե լոս Ռեյեսի, [[Ջոն Բերնթալ|Ջոն Բերնթալի]], [[Հանթեր Դուեն|Հանթեր Դուենի]], Մոհան Կապուրի և Թոնի Դալթոնի հետ միասին։ 2022 թվականի սկզբին սկսվեց «Խիզախորդ» նոր սերիալի մշակումը, որի գլխավոր սցենարիստները նույն թվականի մայիսին նշանակվեցին Քորմանը և Օրդը։ Նկարահանումները սկսվել են 2023 թվականի մարտին [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]], որտեղ Մայքլ Կուեստան , Ջեֆրի Նախմանոֆը և Դեյվիդ Բոյդը նկարահանել են սերիաների մի մասը։ Նկարահանումները դադարեցվեցին հունիսին՝ {{Չթարգմանված հոդված|Ամերիկայի սցենարիստների գիլդիայի 2023 թվականի գործադուլի|ru|Забастовка Гильдии сценаристов США (2023)|en|2023 Writers Guild of America strike}} պատճառով ։ Marvel Studios-ը որոշեց վերանայել սերիալը սեպտեմբերի վերջին և ազատ արձակեց Քորմանին, Օրդին և մնացած ռեժիսորներին։ Սքարդապեյնը, Բենսոնը և Մուրհեդը վարձվեցին ''«Կրկին ծնվածը»'' վերափոխելու և այն Netflix-ի սերիալին կապելու համար։ Նրանք ավելացրին նոր փորձնական սերիա , երկու լրացուցիչ սերիա և սերիական տարրեր։ Ինը սերիայից բաղկացած առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները վերսկսվեցին 2024 թվականի հունվարին և ավարտվեցին ապրիլին, Նախմանոֆը և Բոյդը վերադարձան՝ Բենսոնին և Մուրհեդին օգնելու համար։ Կուեստան, Նախմանոֆը և Բոյդը պահպանեցին իրենց սերիաների հեղինակային իրավունքները։ Առաջին եթերաշրջանի պրեմիերան Disney+ հոսքային հեռարձակմամբ տեղի է ունեցել [[2025|2025 թվականի]] [[Մարտի 4|մարտի 4-ին]]՝ առաջին երկու սերիաներով։ Մյուս յոթ սերիաները թողարկվել են մինչև ապրիլի 15-ը՝ MCU-ի հինգերորդ փուլի շրջանակներում ։ Դիտողների թիվը գնահատվել է բարձր, և քննադատների արձագանքները, ընդհանուր առմամբ, դրական են եղել։ Նրանք ընդգծել են կերպարների վրա հիմնված պատմությունն ու խաղը, մասնավորապես՝ Քոքսի և Դ'Օնոֆրիոյի, սակայն կային խառը կարծիքներ այն մասին, թե ինչպես է եթերաշրջանը համեմատվում ''«Խիզախորդը»'' սերիալի բնօրինակի հետ, և շատ քննադատներ նշել են, որ ստեղծագործական վերանայման կարերը տեսանելի են։ Եթերաշրջանը ստացել է մի շարք գովասանքներ, այդ թվում՝ «Սատուրն» մրցանակի անվանակարգում։ Երկրորդ եթերաշրջ անը հաստատվել է 2024 թվականի օգոստոսին։ lqzbtmh0ktiyjt1kexakxywi2pm23eh 0 1333490 10806347 2026-06-29T16:06:03Z Armenian from Artsakh 143571 Armenian from Artsakh տեղափոխեց էջը «[[Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]]»-ից «[[Սևագիր:Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]]» 10806347 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Սևագիր:Խիզախորդը: Նորից ծնվածը (2-րդ եթերաշրջան)]] qafs5z4jgpuex0noxc17amwoj7tfeqf 0 1333491 10806349 2026-06-29T16:19:42Z Daydream moon 146410 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բժշկական միջամտություն}} '''Լոբոտոմիա''' ({{lang-el|λοβό}}՝ «[[Մարդու գլխուղեղ|բլիթ»]] և τομή՝ «կտրատել» բառերից) կամ '''լեյկոտոմիա'''՝ հոգեբուժական կամ նյարդաբանական խանգարման (օրինակ՝ [[էպիլեպսիա]], [[դեպրեսիա]]) [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբուժական]] ան...»: 10806349 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բժշկական միջամտություն}} '''Լոբոտոմիա''' ({{lang-el|λοβό}}՝ «[[Մարդու գլխուղեղ|բլիթ»]] և τομή՝ «կտրատել» բառերից) կամ '''լեյկոտոմիա'''՝ հոգեբուժական կամ նյարդաբանական խանգարման (օրինակ՝ [[էպիլեպսիա]], [[դեպրեսիա]]) [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբուժական]] անընդունելի ձև, որը ներառում է գլխուղեղի [[Նախաճակատային կեղև|նախաճակատային]] [[Մեծ ուղեղի կեղև|կեղևի]] կապերի խզում<ref>{{Cite news |title=Lobotomy: Definition, Procedure & History |url=https://www.livescience.com/42199-lobotomy-definition.html |access-date=2018-06-28 |work=Live Science}}</ref>։ Վիրահատությունը կտրում է ուղեղի նախաճակատային կեղևի և [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակների]] առաջային մասի հետ և դեպի դրանց կապերի մեծ մասը: 1930-ականներից մինչև 1970-ականները այս բուժումը որոշ երկրներում օգտագործվել է հոգեկան խանգարումների բուժման համար որպես հիմնական ընթացակարգ: Աշխատունակության նկատմամբ մտահոգությունը և հիվանդի բարեկեցության նկատմամբ անձնական պատասխանատվությունը նպաստել են լոբոտոմիաների տարածվածությանը [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]]{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}։ Ընթացակարգի հեղինակը՝ պորտուգալացի նյարդաբան [[Անտոնիո Էգաս Մոնիզ|Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]], 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]]՝ «որոշակի հոգեկան հիվանդությունների դեպքում լեյկոտոմիայի բուժական արժեքի բացահայտման» համար, թեև մրցանակի շնորհումը հակասությունների տեղիք է տվել{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Այս միջամտությունը ձևափոխվել և ակտիվորեն կիրառվել է [[Ուոլթեր Ֆրիման|Ուոլթեր Ֆրիմանի]] կողմից, ով 1936 թվականին ԱՄՆ-ի հոգեբուժարաններից մեկում կատարել է առաջին լոբոտոմիան։ Դրա կիրառումը կտրուկ աճել է 1940-ականների սկզբից մինչև 1950-ական թվականները. արդեն 1951 թվականին ԱՄՆ-ում կատարվել էր գրեթե 20 000 լոբոտոմիա, իսկ [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]]՝ համեմատաբար ավելի մեծ թվով վիրահատություններ<ref>{{Cite news |last=Levinson |first=Hugh |date=8 November 2011 |title=The strange and curious history of lobotomy |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15629160 |newspaper=BBC News |publisher=BBC}}</ref>։ Տղամարդկանց համեմատ կանանց շրջանում ավելի շատ լոբոտոմիաներ են կատարվել. 1951 թվականին անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների գրեթե 60%-ը կանայք են եղել, իսկ սահմանափակ տվյալները վկայում են, որ 1948–1952 թվականներին [[Օնտարիո (նահանգ)|Օնտարիոյում]] կատարված լոբոտոմիաների 74%-ը բաժին է ընկել իգական սեռի պացիենտներին<ref>{{cite book |last1=Johnson |first1=Jenell |url=https://books.google.com/books?id=n47uBQAAQBAJ&pg=PA50 |title=American Lobotomy: A Rhetorical History |publisher=University of Michigan Press |year=2014 |isbn=978-0-472-11944-8 |pages=50–60 |access-date=12 August 2017}}</ref><ref>{{cite web |last1=El-Hai |first1=Jack |date=2016-12-21 |title=Race and Gender in the Selection of Patients for Lobotomy |url=http://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825163933/https://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |archive-date=25 August 2023 |access-date=12 August 2017 |website=Wonders & Marvels}}</ref><ref>{{cite web |title=Lobotomies |url=https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314153202/https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-date=14 March 2016 |access-date=12 August 2017 |website=Western University}}</ref>: 1950-ական թվականներից սկսած՝ լոբոտոմիայից սկսեցին հրաժարվել<ref name="biopsych07">{{cite book |last1=Kalat |first1=James W. |url=https://books.google.com/books?id=vM7zwhSwwPsC&pg=PT127 |title=Biological psychology |date=2007 |publisher=Wadsworth/Thomson Learning |isbn=978-0-495-09079-3 |edition=9th |location=Belmont, California |page=101}}</ref>, նախ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |volume=91 |issue=1 |pages=33–61 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |s2cid=46563971}}</ref>, որտեղ այս ընթացակարգը անմիջապես լայն քննադատության արժանացավ և լայնորեն չկիրառվեց, մինչև արգելվեց 1950 թվականի դեկտեմբերին<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |pages=38–51 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896}}</ref>, ապա՝ Եվրոպայում<ref>{{Cite journal |last=Gallea |first=Michael |date=Summer 2017 |title=A brief reflection on the not-so-brief history of the lobotomy |url=https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |journal=BCMedical Journal |volume=59 |pages=302–04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015232/https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |archive-date=7 February 2019 |access-date=4 February 2019}}</ref>։ == Ուրվագիծ == Պատմականորեն, ճակատային լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդները վիրահատությունից անմիջապես հետո հաճախ ունենում էին [[ստուպոր]] և ֆեկալ անմիզապահություն: Ոմանք զարգացրին ավելի արտահայտված ախորժակ և զգալիորեն քաշ հավաքեցին։ Վիրահատության մեկ այլ տարածված բարդություն էին [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ նոպաները]]։ Շեշտը դրվեց հիվանդների մարզման վրա վիրահատությունից հետո շաբաթների և ամիսների ընթացքում{{sfn|Noyes|Kolb|1962|pp=550–55|ps=}}։ Վիրահատության նպատակը [[Հոգեկան հիվանդություններ|հոգեկան]] [[Հոգեկան հիվանդություններ|հիվանդությունների]] ախտանիշների մեղմումն էր, ընդ որում՝ ընդունված էր, որ դրան հասնում էին անձի անհատականության և ինտելեկտի հաշվին։ Բրիտանացի հոգեբույժ Մորիս Փարթրիջը, ով ուսումնասիրել էր վիրահատված 300 պացիենտի հետագա վիճակը, նշել էր, որ բուժումն իր արդյունքին հասնում էր «հոգեկան կյանքի բարդությունը նվազեցնելու» միջոցով։ Վիրահատությունից հետո նվազում էին անմիջականությունը, արձագանքելու ունակությունը, ինքնագիտակցումն ու ինքնատիրապետումը։ Ակտիվությունը փոխարինվում էր պասիվությամբ, իսկ մարդիկ հիմնականում մնում էին հուզականորեն բթացած և սահմանափակ ինտելեկտուալ հնարավորություններով{{sfn|Partridge|1950|pp=470–71|ps=}}: Գործողության հետևանքները նկարագրվել են որպես «խառը»{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Այնուամենայնիվ, լոբոտոմիայի ենթարկված բազմաթիվ պացիենտներ տուժել են վիրահատությունից հետո առաջացած ծանրագույն բարդություններից, այդ թվում՝ ներգանգային արյունազեղումից, [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայից]], հուզական վիճակի և անհատականության փոփոխություններից, գլխուղեղի թարախակույտից, թուլամտությունից և մահից։ Վեպերում, պիեսներում և ֆիլմերում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների տագնապալի պատկերումը էլ ավելի վատթարացրեց հանրային կարծիքը, իսկ հոգեմետ դեղամիջոցների ստեղծումը հանգեցրեց լոբոտոմիայի կիրառման և Ուոլթեր Ֆրիմանի հեղինակության կտրուկ անկմանը։ Մյուսները կարողանում էին դուրս գրվել հիվանդանոցից կամ դառնալ ավելի կառավարելի հենց հիվանդանոցի ներսում{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Անկայուն թվով մարդիկ կարողացան վերադառնալ պատասխանատու աշխատանքի, մինչդեռ մյուս ծայրահեղության մեջ մարդիկ մնացին ծանր և հաշմանդամություն ստեղծող խանգարումներով{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Մարդկանց մեծ մասը ընկնում էր միջանկյալ խմբի մեջ՝ թողնելով իրենց ախտանիշների որոշակի բարելավում, բայց նաև ունենալով հուզական և մտավոր դեֆիցիտներ, որոնց նրանք ավելի լավ կամ վատ հարմարվել էին{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Միջին հաշվով, 1940-ականներին մահացության մակարդակը կազմել է մոտ 5%{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ 1942-1954 թվականներին լոբոտոմիայի ենթարկված բրիտանացի հիվանդների շրջանում անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ հիվանդների 13%-ը համարվել է լիովին ապաքինված, իսկ ևս 28%-ը՝ զգալիորեն ապաքինված։ 25%-ի համար լոբոտոմիան համարվել է ոչ մի փոփոխություն չբերած, իսկ 4%-ը մահացել է վիրահատության հետևանքով<ref>{{cite book |last1=Tooth |first1=G. C. |url=https://archive.org/details/op1266945-1001/page/n15/mode/2up?view=theater |title=Leucotomy in England and Wales, 1942-1954 |last2=Newton |first2=Mary P. |date=1961 |publisher=HM Stationery Office |location=London |page=13 |access-date=31 December 2024}}</ref>։ Ճակատային լոբոտոմիայի վիրահատությունը կարող է լուրջ բացասական ազդեցություն ունենալ հիվանդի անհատականության և ինքնուրույն գործելու ունակության վրա{{sfn|Szasz|2007|pp=151–72|ps=}}։ Լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդների մոտ հաճախ նկատվում է նախաձեռնողականության և արգելակման զգալի նվազում{{sfn|Freberg|2010|pp=416–17|ps=}}։ Նրանք կարող են նաև դժվարանալ պատկերացնել իրենց ուրիշների դերում՝ ճանաչողության նվազման և հասարակությունից կտրվածության պատճառով{{sfn|Shutts|1982|ps=}}։ Ուոլթեր Ֆրիմանը հորինեց «վիրաբուժական ճանապարհով առաջացած մանկություն» տերմինը և այն օգտագործում էր լոբոտոմիայի արդյունքների վերաբերյալ։ Վիրահատությունը մարդկանց թողեց «մանկական անհատականություն». հասունացման մի շրջան, ըստ Ֆրիմանի, կհանգեցներ ապաքինման։ Չհրապարակված հուշագրությունում նա նկարագրել է, թե ինչպես է «հիվանդի անհատականությունը որոշ չափով փոխվել՝ հույս ունենալով նրան ավելի ընկալունակ դարձնել սոցիալական ճնշումներին, որոնց ներքո նա պետք է գոյատևի»։ Նա 29-ամյա մի կնոջ նկարագրել է որպես լոբոտոմիայից հետո «ժպտացող, ծույլ և բավարարված հիվանդ՝ խեցգետնի անհատականությամբ», որը չէր կարողանում հիշել Ֆրիմանի անունը և անվերջ սուրճ էր լցնում դատարկ կաթսայից։ Երբ նրա ծնողները դժվարանում էին հաղթահարել նրա վարքագիծը, Ֆրիմանը խորհուրդ տվեց կիրառել պարգևատրման (պաղպաղակ) և պատժի (հարվածներ) համակարգ{{sfn|Raz|2013|pp=101–13|ps=}}։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Insulin_shock_therapy.jpg|մինի|Ինսուլինային շոկային թերապիա, որը կիրառվել է [[Հելսինկի|Հելսինկիում]] 1950-ականների]] 20-րդ դարի սկզբին հոգեբուժարաններում գտնվող պացիենտների թիվը զգալիորեն աճեց, մինչդեռ արդյունավետ բժշկական բուժման հնարավորությունները սահմանափակ էին{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=5|ps=}}։ Լոբոտոմիան այդ ժամանակաշրջանում Եվրոպայում մշակված արմատական ​​և ինվազիվ ֆիզիկական թերապիաների շարքից մեկն էր, որը նշանավորեց խզում թերապևտիկ նիհիլիզմի հոգեբուժական մշակույթից, որը գերիշխում էր 19-րդ դարի կեսերից ի վեր<ref>{{harvnb|Swayze|1995|pp=505–15}};{{harvnb|Hoenig|1995|p=337}}; {{harvnb|Meduna|1985|p=53}}</ref>։ Այս փորձարարական դարաշրջանում մշակված նոր «հերոսական» ֆիզիկական թերապիաները{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}, այդ թվում՝ [[Մալարիա|մալարիայի]] թերապիան խելագարների ընդհանուր պարեզի համար (1917թ.){{sfn|Brown|2000|pp=371–82}}, խորը քնի թերապիա (1920), ինսուլինային շոկային թերապիա (1933), կարդիազոլային շոկային թերապիա (1934) և էլեկտրաշոկային թերապիա (1938)<ref>{{harvnb|Shorter|1997|pp=190–225}}; {{harvnb|Jansson|1998}}</ref>, ծառայեց մի մասնագիտության զարգացմանը, որը և՛ թերապևտիկորեն մեռած էր, և՛ համակարգային առումով՝ ապաբարոյականացված։ Ի տարբերություն այլ բժշկական առարկաների (օրինակ՝ [[սրտաբանություն]], [[մաշկաբանություն]], [[օրթոպեդիա]] և այլն), որոնք կիրառում էին վիրաբուժական և դեղորայքային բուժումներ, որոնք և՛ ակնհայտ էին, և՛ չափելի իրենց արդյունավետության առումով, հոգեբուժությունը հաճախ դժվարանում էր քանակականացման հետ։ Սակայն այս նորարարական բուժիչ մեթոդաբանությունները նշանակում էին, որ (այդ ժամանակ) ժամանակակից հոգեբուժական բուժումները այլևս չէին սահմանափակվում մետաֆիզիկական կամ վերացականով, և դա մեծացրեց ոլորտի ժողովրդականությունը ինչպես բժիշկների, այնպես էլ պոտենցիալ հիվանդների շրջանում։ Հանկարծ, այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են խելագարությունը, հոգեբանությունը և այլն, ավելի քիչ էին թվում անբուժելի հիվանդություններ և ավելի շատ՝ հաղթահարելի ախտորոշումներ, ինչը հոգեբույժներին խրախուսում էր փորձել նոր ընթացակարգեր<ref>{{harvnb|Healy|2000|p=404}}; {{harvnb|Braslow|1995|pp=600–05}}; {{harvnb|Braslow|1997|pp=89, 93}}</ref>: Բացի այդ, [[Շոկային թերապիա|շոկային թերապիաների]] հարաբերական (և քանակական) հաջողությունը, չնայած հիվանդների համար դրանց ներկայացվող զգալի ռիսկերին, նաև ոգեշնչեց ոլորտի բժիշկներին ներդնել բժշկական միջամտությունների ավելի արմատական ​​ձևեր, այդ թվում՝ լոբոտոմիաներ{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}: Կլինիկ-պատմաբան Ջոել Բրասլոուն պնդում է, որ մալարիայի թերապիայից մինչև լոբոտոմիա, ֆիզիկական հոգեբուժական թերապիաները «ավելի ու ավելի են մոտենում ուղեղի ներքին մասին», որտեղ այս օրգանը գնալով ավելի ու ավելի է զբաղեցնում «կենտրոնական դեր որպես հիվանդության աղբյուր և բուժման վայր»{{sfn|Braslow|1997|p=3}}։ Բժշկական պատմաբան Ռոյ Փորթերի{{sfn|Cooter|2012|p=216|ps=}} համար 1930-ական և 1940-ական թվականներին մշակված հաճախ բռնի և ինվազիվ հոգեբուժական միջամտությունները վկայում են ինչպես հոգեբույժների բարի մտադրությունների մասին՝ գտնելու հոգեբուժարաններում գտնվող հսկայական թվով հիվանդների տառապանքը մեղմելու որոշ բժշկական միջոցներ, այնպես էլ այդ նույն հիվանդների սոցիալական ուժի համեմատաբար պակասի մասին՝ դիմադրելու հոգեբուժարանների բժիշկների ավելի ու ավելի արմատական ​​և նույնիսկ անխոհեմ միջամտություններին{{sfn|Porter|1999|p=520}}։ Այդ ժամանակաշրջանի շատ բժիշկներ, հիվանդներ և ընտանիքի անդամներ կարծում էին, որ չնայած հնարավոր աղետալի հետևանքներին, լոբոտոմիայի արդյունքները շատ դեպքերում թվացյալ դրական էին կամ առնվազն այդպիսին էին համարվում, երբ չափվում էին երկարատև ինստիտուցիոնալացման ակնհայտ այլընտրանքի հետ համեմատած։ Լոբոտոմիան միշտ վիճելի է եղել, բայց բժշկական հոսանքի որոշ շրջանի ընթացքում այն ​​համարվում էր օրինական վերջին միջոց այն հիվանդների կատեգորիաների համար, որոնք այլապես անհույս էին համարվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=428|ps=}}; {{harvnb|Raz|2009|pp=116, 129}}</ref>: Այսօր լոբոտոմիան դարձել է արհամարհված միջամտություն, բժշկական բարբարոսության խորհրդանիշ և [[Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս|հիվանդների իրավունքների]] բժշկական ոտնահարման օրինակ{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}: === Վաղ հոգեվիրաբուժություն === [[Պատկեր:Gottlieb_Burckhardt.jpg|ձախից|մինի|Շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտ (1836–1907)]] Մինչև 1930-ական թվականները առանձին բժիշկները հազվադեպ էին փորձարկում նորարարական վիրաբուժական միջամտություններ խելագար համարվողների վրա: Առավել ուշագրավ է, որ 1888 թվականին շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտը նախաձեռնեց այն, ինչը սովորաբար համարվում է ժամանակակից մարդկային հոգեվիրաբուժության առաջին համակարգված փորձը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=727}}; {{harvnb|Joanette|Stemmer|Assal|Whitaker|1993|pp=572, 575}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486}}; {{harvnb|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1}}; {{harvnb|Noll|2007|p=326}}; {{harvnb|Reevy|Ozer|Ito|2010|p=485}}; {{harvnb|Steck|2010|pp=85–89}}; {{harvnb|Stone|2001|pp=79–92}}; {{harvnb|Suchy|2011|p=37}}; {{harvnb|Mareke|Fangerau|2010|p=138}}; {{harvnb|Ford|Henderson|2006|p=219}}; {{harvnb|Green|Astradsson|Stacey|Aziz|2010|p=208}}; {{harvnb|Sakas|Panourias|Singounas|Simpson|2007|p=366}}; {{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}</ref>: Նա վիրահատել է իր խնամքի տակ գտնվող վեց քրոնիկ հիվանդների՝ [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] Պրեֆարգյե հիվանդանոցում՝ հեռացնելով նրանց [[Գլխուղեղի կեղև|գլխուղեղի կեղևի]] հատվածներ: Բուրկհարդտի վիրահատության որոշումը կայացվել է հոգեկան հիվանդության բնույթի և ուղեղի հետ դրա կապի վերաբերյալ երեք տարածված տեսակետների հիման վրա: Նախ՝ այն համոզմունքը, որ հոգեկան հիվանդությունը բնույթով օրգանական է և արտացոլում է ուղեղի հիմքում ընկած պաթոլոգիան. հաջորդը՝ այն, որ նյարդային համակարգը կազմակերպված է [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիացիոն]] մոդելի համաձայն, որը ներառում է մուտքային կամ աֆերենտ համակարգ (զգայական կենտրոն), միացնող համակարգ, որտեղ տեղի է ունենում տեղեկատվության մշակումը (ասոցիացիոն կենտրոն) և ելքային կամ էֆերենտ համակարգ (շարժիչ կենտրոն). և, վերջապես, ուղեղի մոդուլային ընկալում, որի համաձայն առանձին մտավոր ունակությունները կապված են ուղեղի որոշակի շրջանների հետ{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Բուրկհարդտը ենթադրեց, որ ուղեղի ասոցիատիվ կենտրոններ համարվող հատվածներում դիտավորյալ վնասվածքներ ստեղծելով կարող է տեղի ունենալ վարքի փոփոխություն{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Նրա մոդելի համաձայն՝ հոգեկան հիվանդները կարող են ուղեղի զգայական հատվածներում զգալ «աննորմալ որակի, քանակի և ինտենսիվության գրգռումներ», և այս աննորմալ խթանը այնուհետև կփոխանցվի շարժիչ հատվածներ՝ հանգեցնելով հոգեկան պաթոլոգիայի{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Սակայն նա եզրակացրեց, որ զգայական կամ շարժողական գոտիներից նյութի հեռացումը կարող է հանգեցնել «լուրջ ֆունկցիոնալ խանգարման»։ Դրա փոխարեն, ասոցիացիոն կենտրոնները թիրախավորելով և քունքային բլթի շարժողական շրջանի շուրջ «խրամ» ստեղծելով՝ նա հույս ուներ խզել նրանց հաղորդակցման ուղիները և այդպիսով մեղմացնել ինչպես հոգեկան ախտանիշները, այնպես էլ հոգեկան տառապանքի զգացողությունը{{sfn|Berrios|1997|pp=69, 77|ps=}}։ [[Պատկեր:Ludvig_Puusepp,_1920s.jpg|աջից|մինի|Էստոնացի նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպպը, մոտ 1920թ.]] Բուժման փոխարեն, նպատակ ունենալով մեղմացնել ծանր և դժվար բուժվող հիվանդություններով տառապողների ախտանիշները<ref>{{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=69}}</ref>, Բուրկհարդտը սկսեց վիրահատել հիվանդներին 1888 թվականի դեկտեմբերին{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}, սակայն նրա վիրաբուժական մեթոդներն ու գործիքները կոպիտ էին, և միջամտության արդյունքները լավագույն դեպքում խառը էին{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Նա վիրահատել է ընդհանուր առմամբ վեց հիվանդի, և, ըստ իր սեփական գնահատականի, երկուսի մոտ որևէ փոփոխություն չի նկատվել, երկու հիվանդի մոտ ավելի հանգիստ է դարձել, մեկ հիվանդի մոտ [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ]] [[Էպիլեպտիկ նոպա|նոպաներ]] են սկսվել և մահացել վիրահատությունից մի քանի օր անց, իսկ մեկ հիվանդի վիճակը համարվել է բարելավված, նախքան [[ինքնասպանություն]] գործելը։ Բարդություններից էին շարժողական թուլությունը, էպիլեպսիան, զգայական աֆազիան և «խոսքային խլությունը»{{sfn|Berrios|1997|p=70|ps=}}։ Հայտարարելով 50 տոկոս հաջողության մասին՝ նա արդյունքները ներկայացրեց Բեռլինի բժշկական կոնգրեսում և հրապարակեց զեկույց{{sfn|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1|ps=}}, սակայն իր բժիշկ գործընկերների արձագանքը թշնամական էր, և նա այլևս վիրահատություններ չիրականացրեց{{sfn|Kotowicz|2005|pp=77–101|ps=}}: 1912 թվականին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Սանկտ Պետերբուրգում]] բնակվող երկու բժիշկներ՝ առաջատար ռուս [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] Վլադիմիր Բեխտերևը և նրա կրտսեր էստոնացի գործընկեր [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբույժ]] Լյուդվիգ Պուուսեպը, հրապարակեցին մի հոդված, որում վերանայվում էին հոգեկան հիվանդների վրա կատարված մի շարք վիրաբուժական միջամտություններ<ref>{{harvnb|Bechterev|Puusepp|1912}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}</ref>: Այս ջանքերին ընդհանուր առմամբ դրականորեն վերաբերվելով՝ հոգեվիրաբուժությանը դիտարկելիս նրանք անդադար արհամարհանքով էին վերաբերվում Բուրկհարդտի 1888 թվականի վիրաբուժական փորձերին և կարծում էին, որ արտասովոր է, որ որակավորված բժիշկը կարող է ձեռնարկել նման անհիմն միջամտություն<ref name="Kotowicz2005p802008p486">{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}</ref>։{{Blockquote|Մենք մեջբերեցինք այս տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե որքան անհիմն, ինչպես նաև որքան վտանգավոր էին այդ վիրահատությունները։ Մենք չենք կարողանում բացատրել, թե ինչպես կարող էր դրանց հեղինակը՝ բժշկական կրթություն ունեցող անձը, համարձակվել իրականացնել դրանք...<ref>Quoted in {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>}}Հեղինակները, սակայն, մոռացել են նշել, որ 1910 թվականին Պուուսեպպն ինքը վիրահատություն էր կատարել երեք հոգեկան հիվանդ հիվանդների ուղեղի վրա՝ կտրելով ճակատային և պարիետալ բլթերի միջև ընկած կեղևը:<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}} Նա հրաժարվել էր այս փորձերից անբավարար արդյունքների պատճառով, և այս փորձը, հավանաբար, ոգեշնչել է 1912 թվականի հոդվածում Բուրկհարդտի դեմ ուղղված հայհոյանքը<ref name="Kotowicz2005p802008p486" />: 1937 թվականին Պուուսեպը, չնայած Բուրկհարդտի նկատմամբ իր նախկին քննադատությանը, ավելի ու ավելի էր համոզվում, որ հոգեբուժությունը կարող է լինել վավեր բժշկական միջամտություն հոգեկան խանգարումներ ունեցողների համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}: 1930-ականների վերջին նա սերտորեն համագործակցել է [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի նյարդավիրաբուժական թիմի հետ՝ այն Իտալիայում լեյկոտոմիայի ներդրման վաղ և ազդեցիկ կենտրոն դարձնելու համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}: === Զարգացում === [[Պատկեր:Moniz.jpg|ձախից|մինի|Լոբոտոմիայի առաջամարտիկ, պորտուգալացի նյարդաբան և [[Նոբելյան մրցանակակիրների ցանկ|Նոբելյան մրցանակակիր]] Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]] Լեյկոտոմիան առաջին անգամ իրականացվել է 1935 թվականին [[Պորտուգալացիներ|պորտուգալացի]] [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] (և ''«հոգեբուժություն»'' տերմինի հեղինակ) Անտոնիո Էգաս Մոնիսի ղեկավարությամբ<ref>{{harvnb|Doby|1992|p=2}}; {{harvnb|Tierney|2000|pp=25}}</ref>: 1930-ականների սկզբին հոգեբուժական հիվանդությունների և դրանց սոմատիկ բուժման նկատմամբ հետաքրքրություն ցուցաբերելով՝ Մոնիզը նոր հնարավորություն գտավ ճանաչման համար՝ ուղեղի վրա վիրաբուժական միջամտության մշակման մեջ որպես հոգեկան հիվանդությունների բուժում{{sfn|El-Hai|2005|p=100|ps=}}{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}: ==== Ճակատային բլթեր ==== Մոնիզի՝ հոգեբուժությանը վտանգի ենթարկելու որոշման ոգեշնչման աղբյուրը մշուշոտվել է Մոնիզի և ուրիշների կողմից այս թեմայի վերաբերյալ ինչպես միաժամանակ, այնպես էլ հետահայաց արված հակասական հայտարարություններով{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Ավանդական պատմությունը անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչու է Մոնիզը թիրախավորել [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթերը]]՝ հղում անելով [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] նյարդաբան Ջոն Ֆուլտոնի աշխատանքին և, ամենաարտասովոր կերպով, Ֆուլտոնի կողմից իր կրտսեր գործընկեր Քարլայլ Ջեյքոբսենի հետ 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում ներկայացված զեկույցին<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=13–14, 48–51, 54–55}}; {{harvnb|Berrios|1997|pp=72–73}}; {{harvnb|Shorter|1997|p=226}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Ֆուլտոնի հետազոտության հիմնական ոլորտը պրիմատների կեղևի ֆունկցիան էր, և նա 1930-ականների սկզբին Եյլում հիմնադրել էր Ամերիկայի առաջին պրիմատների նյարդաֆիզիոլոգիայի լաբորատորիան{{sfn|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721|ps=}}։ 1935 թվականի կոնգրեսում, Մոնիզի ներկայությամբ, Ֆուլտոնը և Յակոբսենը ներկայացրին Բեքի և Լյուսի անունով երկու շիմպանզեների, որոնք ենթարկվել էին ճակատային լոբկտոմիայի և հետագայում վարքի ու մտավոր գործառույթների փոփոխությունների{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Ֆուլտոնի համագումարի մասին պատմվածքի համաձայն՝ նրանք բացատրեցին, որ վիրահատությունից առաջ երկու կենդանիներն էլ, և հատկապես Բեքին, որն երկուսից ավելի զգացմունքային էր, ցուցաբերում էին «հիասթափեցնող վարքագիծ», այսինքն՝ զայրույթի պոռթկումներ, որոնք կարող էին ներառել հատակին գլորվելը և կղկղանքը, եթե փորձարարական առաջադրանքների շարքում վատ արդյունքների պատճառով նրանք չէին պարգևատրվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Նրանց ճակատային բլթակների վիրաբուժական հեռացումից հետո երկու պրիմատների վարքագիծը զգալիորեն փոխվեց, և Բեքին այնքան հանդարտվեց, որ Յակոբսենը, ըստ երևույթին, հայտարարեց, որ կարծես միացել էր «երջանկության պաշտամունքի»{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Հոդվածի հարց ու պատասխանի բաժնում Մոնիզը, ենթադրաբար, «զարմացրել» է Ֆուլտոնին՝ հարցնելով, թե արդյոք այս ընթացակարգը կարող է տարածվել հոգեկան հիվանդություններով տառապող մարդկանց վրա։ Ֆուլտոնը նշել է, որ ինքը պատասխանել է, որ չնայած տեսականորեն հնարավոր է, այն անկասկած «չափազանց հզոր» միջամտություն է մարդկանց վրա կիրառելու համար<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=73}}</ref>: [[Պատկեր:Frontal_lobe_animation.gif|մինի|Գլխուղեղի անիմացիա. ձախ [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլիթը]] ընդգծված է կարմիր գույնով: Մոնիզը թիրախավորել է ճակատային բլթերը լեյկոտոմիայի վիրահատության ժամանակ, որը նա առաջին անգամ մտահղացել էր 1933 թվականին]] Մոնիզը լեյկոտոմիայի հետ կապված իր փորձարկումները սկսեց ընդամենը երեք ամիս անց այն բանից հետո, երբ կոնգրեսը հաստատեց Ֆուլտոնի և Յակոբսենի ներկայացման և պորտուգալացի նյարդաբանի՝ ճակատային բլթերը վիրահատելու որոշման միջև ակնհայտ պատճառահետևանքային կապը{{sfn|Berrios|1997|p=73|ps=}}: Որպես այս պատմության հեղինակ՝ Ֆուլտոնը, ով երբեմն համարվում է լոբոտոմիայի հայրը, ավելի ուշ կարողացավ արձանագրել, որ տեխնիկան իր իրական ծագումնաբանությունն ունեցել է իր լաբորատորիայում{{sfn|Pressman|2002|pp=48–50|ps=}}: Հավանություն տալով իրադարձությունների այս տարբերակին՝ 1949 թվականին [[Հարվարդի համալսարան|Հարվարդի]] նյարդաբան Սթենլի Քոբը Ամերիկյան նյարդաբանական ասոցիացիային ուղղված իր նախագահական ելույթի ժամանակ նշել է, որ «բժշկության պատմության մեջ հազվադեպ է պատահել, որ լաբորատոր դիտարկումն այդքան արագ և դրամատիկ կերպով վերածվի թերապևտիկ ընթացակարգի»։ Սակայն Ֆուլտոնի զեկույցը, որը գրվել է նկարագրված իրադարձություններից տասը տարի անց, չունի պատմական հաստատում և քիչ նմանություն ունի կոնգրեսի մասին նրա գրած ավելի վաղ չհրապարակված պատմության հետ։ Այս նախորդ պատմության մեջ նա հիշատակել է Մոնիզի հետ պատահական, անձնական զրույցի մասին, բայց հավանական է, որ նրա հրապարակած նրանց հրապարակային զրույցի պաշտոնական տարբերակը անհիմն է{{sfn|Pressman|2002|p=50|ps=}}: Իրականում, Մոնիզը նշել է, որ վիրահատության գաղափարը մտահղացել էր 1935 թվականին Լոնդոն մեկնելուց որոշ ժամանակ առաջ՝ դեռևս 1933 թվականին գաղտնի կերպով իր կրտսեր գործընկերոջը՝ երիտասարդ նյարդավիրաբույժ Պեդրո Ալմեյդա Լիմային, պատմելով իր հոգեբուժական գաղափարի մասին{{sfn|Berrios|1997|pp=72–73|ps=}}: Ավանդական բացատրությունը չափազանցնում է Ֆուլտոնի և Յակոբսենի կարևորությունը Մոնիզի՝ ճակատային բլթի վիրահատություն սկսելու որոշման մեջ և բաց է թողնում այն ​​փաստը, որ այդ ժամանակ ի հայտ եկած նյարդաբանական հետազոտությունների մանրամասն մի ամբողջություն Մոնիզին և այլ նյարդաբանների ու նյարդավիրաբույժների հուշել էր, որ ուղեղի այս հատվածի վիրահատությունը կարող է զգալի անհատականության փոփոխություններ առաջացնել հոգեկան հիվանդների մոտ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=48–55}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=541}}</ref>: [[Ճակատային բիլթ|Ճակատային բլթերը]] գիտական ​​հետազոտությունների և ենթադրությունների առարկա են եղել 19-րդ դարի վերջից ի վեր: Ֆուլտոնի ներդրումը, չնայած այն կարող էր ծառայել որպես մտավոր աջակցության աղբյուր, ինքնին ավելորդ և անբավարար է որպես Մոնիզի ուղեղի այս հատվածի վրա վիրահատության որոշման բացատրություն{{sfn|Pressman|2002|pp=51, 55|ps=}}: Ուղեղի զարգացման էվոլյուցիոն և հիերարխիկ մոդելի համաձայն՝ առաջ էր քաշվել այն վարկածը, որ ավելի վերջին զարգացման հետ կապված այն հատվածները, ինչպիսիք են կաթնասունների [[Գլխուղեղ|գլխուղեղը]] և, մասնավորապես, ճակատային բլթերը, պատասխանատու են ավելի բարդ ճանաչողական գործառույթների համար{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Սակայն այս տեսական ձևակերպումը քիչ լաբորատոր ապացույցներ գտավ, քանի որ 19-րդ դարի փորձերը ճակատային բլթերի վիրաբուժական հեռացումից կամ էլեկտրական խթանումից հետո կենդանիների վարքագծում էական փոփոխություն չեն հայտնաբերել{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Այսպես կոչված «լուռ բլթի» այս պատկերը փոխվեց [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմից]] հետո՝ ուղեղի վնասվածք ստացած նախկին զինծառայողների կլինիկական զեկույցների կազմման հետ մեկտեղ: Նյարդավիրաբուժական տեխնիկայի կատարելագործումը նաև նպաստեց մարդկանց մոտ ուղեղի ուռուցքները հեռացնելու և օջախային էպիլեպսիան բուժելու փորձերի աճին, ինչպես նաև հանգեցրեց կենդանիների վրա կատարված ավելի ճշգրիտ փորձարարական նյարդավիրաբուժության ուսումնասիրություններին{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Հաղորդվել են դեպքեր, երբ հոգեկան ախտանիշները մեղմացել են հիվանդ կամ վնասված ուղեղի հյուսվածքի վիրաբուժական հեռացումից հետո{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}}։ Ճակատային բլթակների վնասվածքից հետո վարքային փոփոխությունների վերաբերյալ բժշկական դեպքերի կուտակումը հանգեցրեց Վիցելսուխտի հայեցակարգի ձևակերպմանը, որը նկարագրում է նյարդաբանական մի հիվանդություն, որը բնութագրվում է որոշակի զվարճալիությամբ և մանկականությամբ այդ վիճակն ունեցողների մոտ{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ 1922 թվականին իտալացի նյարդաբան Լեոնարդո Բիանկին հրապարակեց կենդանիների վրա երկկողմանի լոբկտոմիաների արդյունքների վերաբերյալ մանրամասն զեկույց, որը հաստատում էր այն պնդումը, որ ճակատային բլթերը կարևոր դեր են խաղում մտավոր գործառույթում, և որ դրանց հեռացումը հանգեցնում է հիվանդի անհատականության քայքայման<ref>{{harvnb|Bianchi|1922}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=51}}; {{harvnb|Levin|Eisenberg|1991|p=14}}</ref>։ Այս աշխատանքը, թեև ազդեցիկ էր, քննադատություններից զերծ չէր՝ փորձարարական նախագծման թերությունների պատճառով{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Մարդու առաջին երկկողմանի լոբէկտոմիան կատարվել է ամերիկացի նյարդավիրաբույժ Ուոլթեր Դենդիի կողմից 1930 թվականին<ref name="Pressman02p52Kotowiczp85" />։ Նյարդաբան Ռիչարդ Բրիկները 1932 թվականին հաղորդել է այս դեպքի մասին՝ պատմելով, որ ստացողը, որը հայտնի է որպես «Հիվանդ Ա», չնայած զգացել է աֆեկտի մարում, մտավոր գործառույթների ակնհայտ նվազում չի ունեցել և, գոնե պատահական դիտորդի համար, թվացել է լիովին նորմալ{{sfn|Brickner|1932|ps=}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}: Այս ապացույցներից Բրիկները եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթակները ինտելեկտի «կենտրոններ» չեն»<ref name="QuotePressman02p52">Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=52}}</ref>: Այս կլինիկական արդյունքները կրկնվեցին նմանատիպ վիրահատության ժամանակ, որը 1934 թվականին իրականացրեց նյարդավիրաբույժ Ռոյ Գլենվուդ Սփուրլինգը և որոնց մասին զեկուցեց նյարդահոգեբույժ Սփաֆորդ Ակերլին{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: 1930-ականների կեսերին ճակատային բլթերի ֆունկցիայի նկատմամբ հետաքրքրությունը հասավ իր գագաթնակետին։ Սա արտացոլվեց 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանական կոնգրեսում, որն իր քննարկումների շրջանակներում հյուրընկալեց «ճակատային բլթերի ֆունկցիաների վերաբերյալ ուշագրավ սիմպոզիում»{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}<ref>Quoted in {{harvnb|Freeman|Watts|1944|p=532}}</ref>: Հանձնաժողովը նախագահում էր ֆրանսիացի նյարդահոգեբույժ Անրի Կլոդը, ով նիստը սկսեց ճակատային բլթերի վերաբերյալ հետազոտությունների վիճակի վերանայմամբ և եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթերի փոփոխությունը խորապես փոխում է մասնակիցների անհատականությունը»<ref name="QuotePressman02p52" />: Այս զուգահեռ սիմպոզիումը ներառում էր նյարդաբանների, նյարդավիրաբույժների և հոգեբանների բազմաթիվ հոդվածներ, որոնց թվում էր Բրիկների հոդվածը, որը մեծ տպավորություն թողեց Մոնիզի վրա և որը կրկին մանրամասնորեն ներկայացնում էր «Հիվանդ Ա»-ի դեպքը{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Ֆուլտոնի և Յակոբսենի հոդվածը, որը ներկայացվել է փորձարարական ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ կոնֆերանսի մեկ այլ նիստում, նշանակալի էր ճակատային բլթերի ֆունկցիայի վերաբերյալ կենդանիների և մարդկանց վրա կատարված ուսումնասիրությունների կապակցման առումով{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Այսպիսով, 1935 թվականի Կոնգրեսի ժամանակ Մոնիզը իր տրամադրության տակ ուներ ճակատային բլթակների դերի վերաբերյալ հետազոտությունների աճող ծավալ, որը շատ ավելի լայն տարածում ուներ Ֆուլտոնի և Յակոբսենի դիտարկումներից այն կողմ{{sfn|Pressman|2002|p=53|ps=}}: Մոնիզը 1930-ականներին միակ բժիշկը չէր, որը մտածել էր ճակատային բլթերին անմիջականորեն ուղղված միջամտությունների մասին{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}: Չնայած գլխուղեղի վիրահատությունը, վերջնական արդյունքում, անտեսելով որպես չափազանց մեծ ռիսկ պարունակող գործողություն, բժիշկներ և նյարդաբաններ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Մայոն, Թիերի դը Մարտելը, Ռիչարդ Բրիկները և Լեո Դավիդոֆը, մինչև 1935 թվականը քննարկել էին այս առաջարկը{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=650|ps=}}: Ոգեշնչված Յուլիուս Վագներ-Յաուրեգի կողմից խելագարների ընդհանուր պարեզի բուժման համար մալարիայի թերապիայի մշակմամբ՝ ֆրանսիացի բժիշկ Մորիս Դյուկոստեն 1932 թվականին հայտնեց, որ ինքը 5 մլ [[Մալարիա|մալարիայի]] արյուն է ներարկել ուղղակիորեն ավելի քան 100 պարեզիկ հիվանդների ճակատային բլթակների մեջ՝ գանգի մեջ բացված անցքերի միջոցով{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}:Նա պնդեց, որ ներարկված պարետիկ դեղամիջոցները ցույց են տվել «անվիճելի մտավոր և ֆիզիկական բարելավման» նշաններ, և որ պրոցեդուրային ենթարկվող հոգեկան խնդիրներ ունեցող հիվանդների արդյունքները նույնպես «խրախուսելի» էին<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}</ref>: Մալարիայի տենդ առաջացնող արյան ճակատային բլթեր փորձարարական ներարկումը կրկնվել է նաև 1930-ական թվականներին [[Իտալիա|Իտալիայում]] Էտտորե Մարիոտտիի և Մ. Շյուտտիի, ինչպես նաև [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]] Ֆերդիեր Կուլուդոնի աշխատանքներում<ref>{{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=478}}</ref>: [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայում]], Մոնիզի լեյկոտոմիայի ծրագրի մեկնարկի հետ գրեթե միաժամանակ, նյարդավիրաբույժ Ֆրանսուա Օդին հեռացրել էր [[Կատատոնիա|կատատոնիկ]] շիզոֆրենիկ հիվանդի ամբողջ աջ ճակատային բլթը<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=77}}; {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: [[Ռումինիա|Ռումինիայում]] Օդիի ընթացակարգը կիրառեցին Դիմիտրի Բաղդասարը և Կոնստանտինեսկոն, որոնք աշխատում էին [[Բուխարեստ|Բուխարեստի]] կենտրոնական հիվանդանոցում{{sfn|Valenstein|1997|p=503|ps=}}: Օդին, ով մի քանի տարով հետաձգեց իր սեփական արդյունքների հրապարակումը, ավելի ուշ հանդիմանեց Մոնիզին՝ այն պնդելու համար, որ ինքը հիվանդներին բուժել է լեյկոտոմիայի միջոցով՝ առանց սպասելու «երկարատև ռեմիսիայի» որոշմանը<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: ==== Նյարդաբանական մոդել ==== Մոնիզի հոգեվիրաբուժության տեսական հիմքերը մեծապես համապատասխանում էին տասնիններորդ դարի այն հիմքերին, որոնք հիմք հանդիսացան Բուրկհարդտի՝ իր հիվանդների ուղեղից նյութ հեռացնելու որոշման համար։ Չնայած իր հետագա աշխատություններում Մոնիզը հղում էր կատարում ինչպես Ռամոն ի Կախալի նեյրոնային տեսությանը, այնպես էլ [[Իվան Պավլով|Իվան Պավլովի]] [[Պայմանական ռեֆլեքսներ|պայմանական ռեֆլեքսին]], ըստ էության, նա պարզապես մեկնաբանում էր այս նոր նյարդաբանական հետազոտությունը [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիոնիզմի]] հին հոգեբանական տեսության համատեքստում{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=1|ps=}}{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Նա զգալիորեն տարբերվում էր Բուրկհարդտից նրանով, որ չէր կարծում, որ հոգեկան հիվանդների ուղեղում կա որևէ օրգանական պաթոլոգիա, այլ որ նրանց նյարդային ուղիները կապված են ֆիքսված և դեստրուկտիվ շղթաների հետ, որոնք հանգեցնում են «գերակշռող, մոլուցքային գաղափարների»<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=99}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}</ref>։ Ինչպես Մոնիզը գրել է 1936 թվականին.<blockquote>Հոգեկան խանգարումները պետք է կապ ունենան բջջանյութ-կապակցված խմբավորումների ձևավորման հետ, որոնք ավելի կամ պակաս կայուն են դառնում: Բջջային մարմինները կարող են մնալ բոլորովին նորմալ, դրանց գլանները որևէ անատոմիական փոփոխություն չեն ունենա, բայց դրանց բազմակի կապերը, որոնք շատ փոփոխական են նորմալ մարդկանց մոտ, կարող են ունենալ ավելի կամ պակաս կայուն դասավորություն, որը կապ կունենա որոշակի հիվանդագին հոգեկան վիճակներում կայուն գաղափարների և զառանցանքի հետ<ref>Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2005|p=88}}</ref>։</blockquote>Մոնիզի համար «այս հիվանդներին բուժելու» համար անհրաժեշտ էր «ոչնչացնել ուղեղում գոյություն ունեցող բջջային կապերի քիչ թե շատ ֆիքսված դասավորությունները, մասնավորապես՝ ճակատային բլթակների հետ կապվածները»<ref>Quoted in {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}</ref>, այդպիսով վերացնելով դրանց ֆիքսված պաթոլոգիական ուղեղային շղթաները: Մոնիզը կարծում էր, որ ուղեղը ֆունկցիոնալ կերպով կհարմարվի նման վնասվածքին{{sfn|Berrios|1997|p=74|ps=}}։ Բուրկհարդտի կողմից որդեգրված դիրքորոշմանը հակառակ, այն անհերքելի էր՝ համաձայն ժամանակի գիտելիքների և տեխնոլոգիայի, քանի որ ֆիզիկական ուղեղի պաթոլոգիայի և հոգեկան հիվանդության միջև հայտնի կապի բացակայությունը չէր կարող հերքել նրա թեզը{{sfn|Kotowicz|2005|p=89|ps=}}։ ==== Առաջին լեյկոտոմիաները ==== 1935 թվականի նոյեմբերի 12-ին [[Լիսաբոն|Լիսաբոնի]] Սանտա Մարթա հիվանդանոցում Մոնիզը նախաձեռնեց հոգեկան հիվանդություններով մարդկանց ուղեղի վրա մի շարք վիրահատություններից առաջինը<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}</ref>։ Վիրահատության համար ընտրված նախնական հիվանդներին տրամադրել է Լիսաբոնի Միգել Բոմբարդա հոգեկան հիվանդանոցի բժշկական տնօրեն Խոսե դե Մատոս Սոբրալ Սիդը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Քանի որ Մոնիզը չուներ նյարդավիրաբուժության ոլորտում բավարար պատրաստվածություն, իսկ նրա ձեռքերը վնասված էին պոդագրայի պատճառով, վիրահատությունը կատարվեց ընդհանուր անզգայացման ներքո՝ Պեդրո Ալմեյդա Լիմայի կողմից, ով նախկինում օգնել էր Մոնիզին ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ նրա հետազոտության մեջ<ref>{{harvnb|Tierney|2000|p=29}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}</ref>։ Նպատակն էր հեռացնել որոշ երկար մանրաթելեր, որոնք կապում էին ճակատային բլթերը ուղեղի այլ խոշոր կենտրոնների հետ{{sfn|Pressman|2002|p=54|ps=}}։ Այս նպատակով որոշվեց, որ Լիման տրեֆին կտեղադրի գանգի կողային հատվածում, ապա [[էթանոլ]] կներարկի «նախաճակատային հատվածի ենթակեղևային [[Սպիտակ նյութ|սպիտակ նյութի]]» մեջ՝ միացնող մանրաթելերը կամ ասոցիատիվ ուղիները ոչնչացնելու համար{{sfn|Finger|2001|p=292}} և ստեղծելու այն, ինչը Մոնիզը անվանել է «ճակատային պատնեշ»{{sfn|Moniz|1994|p=237}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Առաջին վիրահատությունից հետո Մոնիզը այն համարեց հաջողված և, նկատելով, որ հիվանդի դեպրեսիան թեթևացել է, հայտարարեց, որ նա «բուժվել է», չնայած նրան, որ նա երբեք դուրս չի գրվել հոգեբուժարանից{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Մոնիզն ու Լիման հաջորդ յոթ հիվանդների համար շարունակեցին կիրառել ճակատային բլթեր ալկոհոլ ներարկելու այս մեթոդը, սակայն, որոշ հիվանդների բազմիցս ներարկումներ անելուց հետո, որպեսզի ստանային այն, ինչը նրանք համարում էին բարենպաստ արդյունք, նրանք փոփոխեցին ճակատային բլթերը կտրելու եղանակները{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Իններորդ հիվանդի համար նրանք ներդրեցին լեյկոտոմ կոչվող վիրաբուժական գործիք. դա կանուլա էր, որի երկարությունը 11 սանտիմետր (4.3 դյույմ) էր, իսկ տրամագիծը՝ 2 սանտիմետր (0.79 դյույմ): Այն մի ծայրում ուներ ներքաշվող մետաղալարե օղակ, որը պտտելիս ճակատային բլթի սպիտակ նյութում առաջացնում էր 1 սանտիմետր (0.39 դյույմ) տրամագծով շրջանաձև վնասվածք<ref>{{harvnb|Jansson|1998}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}. For Moniz's account of the procedure, see {{harvnb|Moniz|1994|pp=237–39}}</ref>։Սովորաբար յուրաքանչյուր բլթակի վրա կտրվում էր վեց վնասվածք, բայց եթե նրանք դժգոհ էին արդյունքներից, Լիման կարող էր մի քանի միջամտություն կատարել, որոնցից յուրաքանչյուրը բազմաթիվ վնասվածքներ էր առաջացնում ձախ և աջ ճակատային բլթերում {{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ 1936 թվականի փետրվարին լեյկոտոմիաների այս առաջին շարքի ավարտին Մոնիզն ու Լիման վիրահատել էին քսան հիվանդի՝ յուրաքանչյուր միջամտության միջև միջինը մեկ շաբաթ ընդմիջումով։ Մոնիզը մեծ շտապողականությամբ հրապարակեց իր արդյունքները նույն թվականի մարտին<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=504}}</ref>։ Հիվանդների տարիքը 27-ից 62 տարեկան էր. տասներկուսը կին էին, իսկ ութը՝ տղամարդ: Հիվանդներից իննի մոտ ախտորոշվել էր [[դեպրեսիա]], վեցի մոտ՝ [[շիզոֆրենիա]], երկուսի մոտ՝ [[խուճապային խանգարում]], իսկ մեկականի մոտ՝ [[Մանիակային համախտանիշ|մանիա]], [[կատատոնիա]] և [[Մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզ|մանիակալ-դեպրեսիա]]: Նրանց ամենաակնառու ախտանիշներն էին անհանգստությունը և գրգռվածությունը: Վիրահատությունից առաջ նրանց հիվանդության տևողությունը տատանվում էր ընդամենը չորս շաբաթից մինչև 22 տարի, չնայած չորսից բացի բոլորը հիվանդ էին առնվազն մեկ տարի{{sfn|Berrios|1997|p=75|ps=}}։ Հիվանդները սովորաբար վիրահատվում էին Մոնիզի կլինիկա ժամանելու օրը և տասը օրվա ընթացքում վերադառնում Միգել Բոմբարդայի անվան հոգեբուժարան{{sfn|Kotowicz|2005|p=92|ps=}}։ Վիրահատությունից հետո մակերեսային հետվիրահատական ​​​​գնահատական ​​​​տեղի է ունեցել մեկից տասը շաբաթ<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=75}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=92}}</ref>։ Լեյկոտոմիայի ենթարկված յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ նկատվել են բարդություններ, որոնց թվում են եղել՝ «ջերմության բարձրացում, փսխում, [[Անմիզապահություն|միզապարկի]] և աղիքների անզսպություն, լուծ և աչքերի հիվանդություններ, ինչպիսիք են [[Պտոզ (վերին կոպ)|պտոզը]] և [[Նիստագմ|նիստագմը]], ինչպես նաև հոգեբանական ազդեցություններ, ինչպիսիք են անտարբերությունը, [[հիպոկինեզիա]], ժամանակի խանգարումը և տեղային ապակողմնորոշումը, [[Կլեպտոմանիա|կլեպտոմանիան]] և քաղցի աննորմալ զգացողությունները»{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}։ Մոնիզը պնդում էր, որ այս ազդեցությունները անցողիկ էին, և, ըստ իր հրապարակված գնահատման, այս առաջին քսան հիվանդների արդյունքն այն էր, որ 35%-ը, կամ յոթ դեպքը, զգալիորեն բարելավվել է, ևս 35%-ը որոշ չափով բարելավվել է, իսկ մնացած 30%-ը (վեց դեպք) մնացել է անփոփոխ: Մահվան դեպքեր չեն եղել, և նա չի հաշվի առել, որ լեյկոտոմիայից հետո որևէ հիվանդի վիճակը վատթարացել է{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=74}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=3}}</ref>։ == Ընդունելություն == Մոնիզը արագորեն տարածեց իր արդյունքները բժշկական մամուլում հոդվածների և 1936 թվականին մենագրության միջոցով{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}, սակայն սկզբում բժշկական հանրությունը թշնամաբար էր տրամադրված նոր ընթացակարգի նկատմամբ{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}։ 1936 թվականի հուլիսի 26-ին նրա օգնականներից մեկը՝ Դիոգո Ֆուրտադոն, Փարիզում կայացած բժշկա-հոգեբանական ընկերության հանդիպման ժամանակ զեկույց ներկայացրեց Լիմայի կողմից լեյկոտոմի ենթարկված հիվանդների երկրորդ խմբի արդյունքների վերաբերյալ{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Սոբրալ Սիդը, որը Մոնիզին էր տրամադրել լեյկոտոմիայի համար հիվանդների առաջին խումբը Լիսաբոնի իր սեփական հիվանդանոցից, մասնակցեց հանդիպմանը և դատապարտեց այդ մեթոդը՝ հայտարարելով, որ վիրահատությունից հետո իր խնամքին վերադարձված հիվանդները «նվազած» էին և «անհատականության դեգրադացիա» էին ապրել{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}<ref name="Kotowicz 2008 482">Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Նա նաև պնդում էր, որ Մոնիզի կողմից հիվանդների մոտ նկատված փոփոխությունները ավելի ճիշտ կարելի է վերագրել շոկին և ուղեղի վնասվածքին, և նա ծաղրում էր Մոնիզի կողմից նոր ընթացակարգը հիմնավորելու համար կառուցված տեսական ճարտարապետությունը՝ այն անվանելով «ուղեղային դիցաբանություն»<ref name="Kotowicz 2008 482" />: Նույն հանդիպման ժամանակ փարիզցի հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=482–83|ps=}}: Նույն հանդիպման ժամանակ հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա: Նա նաև կարծիք հայտնեց, որ օրգանի խեղումը չի կարող բարելավել դրա գործառույթը, և որ լեյկոտոմիայի հետևանքով առաջացած ուղեղային վնասվածքները հետագայում կարող են հանգեցնել [[Մենինգիտ|մենինգիտի]], [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայի]] և [[Գլխուղեղի թարախակույտ|գլխուղեղի թարախակույտերի]] զարգացման{{sfn|Kotowicz|2008|p=483|ps=}}։ Այնուամենայնիվ, Մոնիզի հաղորդած 20 հիվանդներից 14-ի հաջող վիրաբուժական բուժումը հանգեցրեց այս ընթացակարգի արագ կիրառմանը փորձարարական հիմունքներով 1930-ական թվականներին [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]], [[Կուբա|Կուբայի]], Իտալիայի, Ռումինիայի և Միացյալ Նահանգների նման երկրների անհատ բժիշկների կողմից<ref>{{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=652}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=81}}</ref>։ === Իտալական լեյկոտոմիա === 1930-ականների մնացած մասի ընթացքում այս տեխնիկան կիրառած երկրների մեծ մասում կատարված լեյկոտոմիաների թիվը մնաց բավականին ցածր։ Մեծ Բրիտանիայում, որը հետագայում դարձավ լեյկոտոմիայի խոշոր կենտրոն, մինչև 1942 թվականը կատարվել էր ընդամենը վեց վիրահատություն{{sfn|Kotowicz|2008|pp=476–77|ps=}}։ Ընդհանուր առմամբ, բժիշկները, ովքեր փորձել են այս ընթացակարգը, զգուշավոր մոտեցում են ցուցաբերել, և մինչև 1940-ական թվականները քիչ հիվանդներ են լեյկոտոմիայի ենթարկվել: Իտալացի նյարդահոգեբույժները, որոնք սովորաբար լեյկոտոմիայի վաղ և եռանդուն կողմնակիցներ էին, բացառիկ էին նման աստիճանական մոտեցումից խուսափելու հարցում{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիայի մասին առաջին անգամ իտալական բժշկական մամուլում հաղորդվել է 1936 թվականին, իսկ հաջորդ տարի Մոնիզը հոդված է հրապարակել իտալերեն լեզվով այդ տեխնիկայի մասին{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ 1937 թվականին նրան հրավիրեցին Իտալիա՝ ընթացակարգը ցուցադրելու, և նույն թվականի հունիսին երկու շաբաթով նա այցելեց [[Տրիեստ|Տրիեստի]], [[Ֆերարա|Ֆերարայի]] և [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի բժշկական կենտրոններ, որտեղ նա իր իտալացի նյարդահոգեբուժական գործընկերներին դասավանդեց լեյկոտոմիա և նաև վերահսկեց մի քանի վիրահատություններ{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիան ներկայացվել է իտալական երկու հոգեբուժական կոնֆերանսներում 1937 թվականին, իսկ հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Մոնիզի հոգեվիրաբուժության վերաբերյալ բազմաթիվ բժշկական հոդվածներ հրատարակվել են [[Ռաքոնիջի|Ռակոնջիի]], Տրիեստի, [[Նեապոլ|Նեապոլի]], [[Ջենովա|Ջենովայի]], [[Միլան|Միլանի]], [[Պիզա|Պիզայի]], [[Կատանիա|Կատանիայի]] և [[Ռովիգո|Ռովիգոյի]] բժշկական հաստատություններում աշխատող իտալացի բժիշկների կողմից{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Իտալիայում լեյկոտոմիայի հիմնական կենտրոնը Ռակկոնիջիի հիվանդանոցն էր, որտեղ ղեկավար դեր էր ստանձնել փորձառու նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպը{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Էմիլիո Ռիզատտիի բժշկական ղեկավարության ներքո այս հիվանդանոցի բժշկական անձնակազմը մինչև 1939 թվականը կատարել էր առնվազն 200 լեյկոտոմիա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=477, 487|ps=}}։ Մոնիզի վիրահատության փորձարարական փոփոխությունները իտալացի բժիշկների կողմից ներդրվեցին շատ կարճ ժամանակում{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Առավել ուշագրավ է, որ 1937 թվականին [[Վարեզե|Վարեզեի]] հոգեբուժական հաստատության բժշկական տնօրեն Ամարրո Ֆիամբերտին առաջին անգամ մշակեց ակնակապիճային պրոցեդուրան{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}, որի միջոցով ճակատային բլթերին մուտք էին գործում ակնախոռոչների միջոցով{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Ֆիամբերտիի մեթոդը կայանում էր խոռոչի վերին մասում գտնվող [[Ակնակապիճ|ակնակապիճային]] ոսկրի բարակ շերտի ծակոցում, ապա այս անցքի միջոցով ճակատային բլթակների սպիտակ նյութի մեջ սպիրտ կամ ֆորմալին ներարկում<ref name="ElHaiFingerWeiss">{{harvnb|El-Hai|2005|p=182}}; {{harvnb|Finger|2001|p=293}}; {{harvnb|Weiss|Rauch|Price|2007|p=506}}</ref>։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն ենթամաշկային ասեղը փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն [[Բժշկական ասեղներ|բժշկական ասեղը]] փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում։ Մոնիզի մեթոդի՝ Ֆիամբերտիի կողմից կատարված կատարելագործումը հետագայում ոգեշնչման աղբյուր դարձավ Ուոլթեր Ֆրիմենի համար՝ ակնակապիճային լոբոտոմիայի մշակման գործում<ref name="ElHaiFingerWeiss" />։ === Ամերիկյան լեյկոտոմիա === [[Պատկեր:Lobotomy_1.jpg|մինի|Ֆրիմենի և Ուոթսի մշակած՝ նախաճակատային բլոբոտոմիայի/լեյկոտոմիայի ստանդարտ վիրահատության համար նախատեսված անցքի տեղը]] Միացյալ Նահանգներում առաջին նախաճակատային լեյկոտոմիան կատարվել է [[Ջորջ Վաշինգտոն համալսարան|Ջորջ Վաշինգտոնի անվան համալսարանական]] հիվանդանոցում 1936 թվականի սեպտեմբերի 14-ին նյարդաբան Ուոլթեր Ֆրիմանի և նրա ընկերոջ ու գործընկեր նյարդավիրաբույժ Ջեյմս Վ. Ուոթսի կողմից<ref>{{harvnb|Shorter|1997|p=227}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=78}}</ref>։ Ֆրիմանը Մոնիզին առաջին անգամ հանդիպել էր 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում, որտեղ նա ներկայացրել էր պորտուգալացի նյարդաբանի ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ աշխատանքի պաստառային ցուցահանդես<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649">{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=649}}</ref>։ Պատահականորեն Մոնիզի կողքին գտնվող սեղանիկին նստած՝ Ֆրիմանը ոգևորված էր այդ պատահական հանդիպումից և չափազանց բարենպաստ տպավորություն ստացավ Մոնիզից՝ հետագայում նրա մասին արտահայտվելով որպես «բացառիկ հանճարի»<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649" />։ Ֆրիմենի խոսքով՝ եթե նրանք անձամբ չհանդիպեին, շատ քիչ հավանական է, որ նա կզբաղվեր ճակատային բլթի հոգեվիրաբուժությամ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=94}}</ref>։ Ֆրիմենի հոգեբուժության հանդեպ հետաքրքրությունը բնական արդյունք էր 1924 թվականին Վաշինգտոնի կառավարական հոգեբուժարանի (խորամանկորեն՝ Սուրբ Եղիսաբեթ) հետազոտական ​​լաբորատորիաների բժշկական տնօրեն նշանակվելու{{sfn|Pressman|2002|p=73|ps=}}։ Ֆրիմանը, որը կողմնակից էր հոգեկան հիվանդությունների պատճառահետևանքային կապի օրգանական մոդելին, հաջորդ մի քանի տարիները սպառիչ կերպով, սակայն, ի վերջո, ապարդյուն ուսումնասիրեց խելագարության նյարդաբանական հիմքը{{sfn|Pressman|2002|pp=73–75|ps=}}։ 1936 թվականի գարնանը պատահաբար հանդիպելով Մոնիզի լեյկոտոմիայի վերաբերյալ նախնական հաղորդագրությանը, Ֆրիմանը նույն թվականի մայիսին նամակագրություն սկսեց։ Գրելով, որ նախկինում մտածում էր հոգեբուժական ուղեղի վիրահատության մասին, նա Մոնիզին տեղեկացրեց, որ «Ձեր լիազորություններին համապատասխան՝ ես ակնկալում եմ շարունակել»<ref>Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=76}}</ref>։ Մոնիզը, փոխարենը, խոստացավ նրան ուղարկել լեյկոտոմիայի վերաբերյալ իր առաջիկա մենագրության օրինակը և հորդորեց նրան լեյկոտոմ գնել ֆրանսիական մատակարարից{{sfn|Pressman|2002|p=76|ps=}}։ === Ակնակապիճային լոբոտոմիա === Ֆրիման-Ուոթսի նախաճակատային լոբոտոմիան դեռևս պահանջում էր գանգի վրա անցքեր բացել, ուստի վիրահատությունը պետք է կատարվեր վիրահատարանում՝ որակավորված նյարդավիրաբույժների կողմից: Ուոլթեր Ֆրիմանը կարծում էր, որ այս վիրահատությունը հասանելի չի լինի նրանց, ում նա ամենաշատն էր համարում դրա կարիքը. պետական ​​հոգեբուժարաններում գտնվող հիվանդներին, որոնք չունեին վիրահատարաններ, վիրաբույժներ կամ [[անզգայացում]], և որոնք սահմանափակ բյուջե ունեին: Ֆրիմանը ցանկանում էր պարզեցնել ընթացակարգը, որպեսզի հոգեբույժները կարողանային այն իրականացնել հոգեբուժարաններում{{sfn|El-Hai|2005|p=184}}։ Իտալացի հոգեբույժ Ամարրո Ֆիամբերտիի աշխատանքից ոգեշնչված՝ Ֆրիմանը որոշ պահի մտահղացավ ճակատային բլթակներին մոտենալ ակնախոռոչների միջով, այլ ոչ թե գանգի վրա փորված անցքերի միջով։ 1945 թվականին նա իր խոհանոցից վերցրեց սառցե կտրիչ և սկսեց փորձարկել այս գաղափարը գրեյպֆրուտի և [[Դիակ|դիակների]] վրա։ Լոբոտոմիայի կիրառումը Միացյալ Նահանգներում արժանացավ ամերիկացի նյարդավիրաբույժների դիմադրությանը և խիստ քննադատության: Սակայն, քանի որ Ֆրիմանը կարողացավ վիրահատության հաջողությունը տարածել լրատվամիջոցների միջոցով, լոբոտոմիան սկսեց գովազդվել որպես հրաշք միջամտություն՝ գրավելով հանրության ուշադրությունը և հանգեցրելով վիրահատության նկատմամբ ճնշող պահանջարկի: 1945 թվականին Ֆրիմանը պարզեցրեց միջամտությունը՝ այն փոխարինելով տրանսորբիտալ լոբոտոմիայով, որի դեպքում ակնախոռոչների հետևի մասով կտուցանման գործիք էր մտցվում՝ ակնախոռոչները [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակներից]] բաժանող բարակ ոսկորը ծակելու համար: Այնուհետև կտուցանման ծայրը տեղադրվում էր ճակատային բլթի մեջ և օգտագործվում էր ուղեղի կապերը խզելու համար (ենթադրաբար՝ նախաճակատային կեղևի և թալամուսի միջև): 1946 թվականին Ֆրիմանը առաջին անգամ կատարեց այս միջամտությունը հիվանդի վրա, որը վիրահատությունից առաջ ենթարկվել էր էլեկտրաշոկային բուժման: Ֆրիմենի կողմից շատ արագ, երբեմն 10 րոպեից էլ պակաս ժամանակում կատարվող տրանսորբիտալ լոբոտոմիայի վիրահատությունը կիրառվել է համեմատաբար թեթև հոգեկան խանգարումներ ունեցող բազմաթիվ հիվանդների մոտ, որոնք, ըստ Ֆրիմենի, չէին արդարացնում ավանդական լոբոտոմիայի վիրահատությունը, որի ժամանակ բացվում էր գանգը։ Այդպիսի լոբոտոմացված հիվանդների մեծ մասը ցուցաբերել է լարվածության կամ գրգռվածության նվազում։ Շատերը նաև ցուցաբերել են այլ ազդեցություններ, ինչպիսիք են՝ անտարբերությունը, պասիվությունը, նախաձեռնողականության բացակայությունը, կենտրոնացման վատ մակարդակը և կյանքի նկատմամբ հուզական արձագանքի ընդհանուր խորության և ինտենսիվության նվազումը։ Ոմանք մահացել են վիրահատությունից։ Սակայն այդ ազդեցությունների մասին լայնորեն չեն հաղորդվել 1940-ականներին, և այդ ժամանակ երկարաժամկետ ազդեցությունները մեծ մասամբ անհայտ էին։ Քանի որ վիրահատությունը, կարծես թե, լայն հաջողություն է ունեցել, Մոնիզը 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]] (շվեյցարացի ֆիզիոլոգ Վալտեր Ռուդոլֆ Հեսի հետ միասին)։ 1940-ական թվականներին լոբոտոմիան լայնորեն կիրառվում էր. մինչև 1960-ականների վերջը Ֆրիմանն անձամբ կատարել կամ ղեկավարել էր ավելի քան 3500 լոբոտոմիայի վիրահատություն։ Իր առաջին ակնակապիճային լոբոտոմիան Ֆրիմանն իրականացրել է Էլեն Իոնեսկոյի վրա, ով տառապում էր մանիակալ-դեպրեսիվ վիճակի նոպաներից և ինքնասպանության մտքերից։ Ֆրիմանն օգտագործում էր լրատվամիջոցների ուշադրությունը և հոդվածներ գրում՝ քարոզելով այդ միջամտությունը և արժանանալով ճանաչման՝ հոգեբուժական օգնության ոլորտում կատարած աշխատանքի համար<ref name="loboethics">{{cite journal |last1=Caruso |first1=James |last2=Sheehan |first2=Jason |date=September 2017 |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |journal=Journal of Neurosurgery |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ուոթսը չէր կողմ ակնակապիճային մեթոդին, և կարծիքների այս տարբերությունը նպաստեց նրանց գործընկերության ավարտին: Ուոթսը դեմ էր տեխնիկային, Ֆրիմենի կողմից այն կատարելիս ստերիլ տեխնիկայի բացակայությանը և պրոցեդուրան ամբուլատոր պայմաններում կատարելու գաղափարին: Ուոթսը հիշեց, որ հիվանդանոցը նկատողություն էր արել Ֆրիմանին՝ նշելով, որ նա «վիրաբույժ չէ, և եթե ուզում է վիրահատել, պետք է դիմի վիրաբուժական արտոնությունների համար»<ref>{{Cite journal |last1=Caruso |first1=James P. |last2=Sheehan |first2=Jason P. |date=2017-09-01 |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |url=https://thejns.org/focus/view/journals/neurosurg-focus/43/3/article-pE6.xml |journal=Neurosurgical Focus |language=en-US |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |issn=1092-0684 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ֆրիմանը առաջին տրանսորբիտալ լոբոտոմիան իրականացրեց կենդանի հիվանդի վրա 1946 թվականին: Դրա պարզությունը ենթադրում էր այն իրականացնելու հնարավորություն հոգեբուժարաններում, որտեղ բացակայում էին նախորդ, ավելի բարդ վիրահատության համար անհրաժեշտ վիրաբուժական սարքավորումները (Ֆրիմանը առաջարկեց, որ այն դեպքերում, երբ ավանդական անզգայացումը հասանելի չէր, հիվանդին անգիտակից վիճակի հասցնելու համար օգտագործվի էլեկտրոշոկային թերապիա){{sfn|El-Hai|2005|ps=}}։ 1947 թվականին Ֆրիմանի և Ուոթսի գործընկերությունը դադարեց, քանի որ վերջինս զզվել էր Ֆրիմանի բարբարոսությունից և լոբոտոմիայի անփույթ փոփոխություններից՝ վիրաբուժական վիրահատությունից վերածվելով պարզ «գրասենյակային» ընթացակարգի<ref name="loboethics" />։ 1940-1944 թվականներին Միացյալ Նահանգներում կատարվել է 684 լոբոտոմիա։ Սակայն, Ֆրիմանի և Ուոթսի կողմից այս տեխնիկայի եռանդուն առաջխաղացման շնորհիվ, այդ թվերը կտրուկ աճեցին տասնամյակի վերջում։ 1949 թվականին, որը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիաների գագաթնակետային տարում էր, իրականացվել է 5074 վիրահատություն, և մինչև 1951 թվականը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկվել էր ավելի քան 18608 մարդ{{sfn|Shorter|1997|pp=227–28|ps=}}։ == Տարածվածություն == [[Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]] մոտ 40,000 մարդ ենթարկվել է լոբոտոմիայի, իսկ [[Անգլիա|Անգլիայում]]՝ 17,000: Մեկ գնահատականի համաձայն՝ երեք սկանդինավյան երկրներում՝ [[Դանիա|Դանիայում]], [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]], ընդհանուր առմամբ կատարվել է մոտ 9,300 լոբոտոմիա{{sfn|Tranøy|Blomberg|2005|p=107|ps=}}: Սկանդինավյան հիվանդանոցներում մեկ շնչին ընկնող լոբոտոմիայի ենթարկվածների թիվը 2,5 անգամ ավելի մեծ է եղել, քան ԱՄՆ-ի հիվանդանոցներում{{sfn|Tranøy|1996|pp=1–20|ps=}}։ Մեկ այլ գնահատականի համաձայն՝ Շվեդիան 1944-1966 թվականներին լոբոտոմիայի է ենթարկել առնվազն 4500 մարդու, հիմնականում կանանց։ Այս թիվը ներառում է նաև փոքր երեխաներին{{sfn|Ogren|Sandlund|2005|pp=353–67|ps=}}։ Եվ Նորվեգիայում հայտնի էր 2005 լոբոտոմիա{{sfn|Goldbeck-Wood|1996|pp=708–09|ps=}}։ Դանիայում արձանագրվել է լոբոտոմիայի 4500 դեպք<ref>{{Cite web |title=Jesper Vaczy Kragh: "Sidste udvej? Træk af psykokirurgiens historie i Danmark" (''Dansk Medicinhistorisk Årbog'' 2007) |url=http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005244/http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-date=5 March 2016 |access-date=20 January 2018}}</ref>։ [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] լոբոտոմիաների մեծ մասը կատարվել է վարքային խնդիրներ ունեցող երեխաների վրա: [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] արգելեց այս պրակտիկան 1950 թվականին՝ բարոյական նկատառումներից ելնելով<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}</ref><ref>{{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ [[Գերմանիա|Գերմանիայում]] այն ​​բեմադրվել է ընդամենը մի քանի անգամ<ref>Bangen, Hans: Geschichte der medikamentösen Therapie der Schizophrenie. Berlin 1992, {{ISBN|3-927408-82-4}}</ref>։ 1970-ականների վերջին լոբոտոմիայի պրակտիկան ընդհանուր առմամբ դադարեց, չնայած այն շարունակվեց մինչև 1980-ականները [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]]<ref>{{cite news |date=2002-04-25 |title=La neurochirurgie fonctionnelle d'affections psychiatriques sévères |url=http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720211020/http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-date=2011-07-20 |publisher=[[Comité Consultatif National d'Ethique]] |language=fr}} (French national consultative committee on ethics, opinion #71: Functional neurosurgery of severe psychiatric conditions)</ref>։ 2019 թվականի դրությամբ՝ Միացյալ Նահանգներում տվյալ ընթացակարգի օրինականությունը կախված է նահանգային օրենսդրությունից. որոշ նահանգներ խստորեն սահմանափակում են այն, մինչդեռ մյուսները դրա կարգավորումը փաստացի թողնում են ընդհանուր կիրառման օրենքներին<ref>{{citation |author1=Roland Nadler |title=Legal Regulation of Psychosurgery: A Fifty-State Survey |date=15 Jan 2020 |journal=Journal of Legal Medicine |volume=39 |number=4 |page=369 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01947648.2019.1688208 |doi=10.1080/01947648.2019.1688208 |pmid=31940252 |author2=Jennifer A. Chandler |url-access=subscription}}</ref>: == Քննադատություն == Խորհրդային հոգեբուժությունում ի հայտ եկավ վաղ շրջանի սկեպտիցիզմ լոբոտոմիայի նկատմամբ։ Երբ 1936-1937 թվականներին խորհրդային բժշկական ամսագրերում հայտնվեցին լեյկոտոմիայի և լոբոտոմիայի մասին հաղորդագրություններ, որոնց հաջորդեցին Ֆրիմենի և Ուոթսի 1939 թվականի նախնական ուսումնասիրությունների ավելի լայնածավալ վերանայումները, խորհրդային վերանայողները մտահոգություն հայտնեցին պրոցեդուրայի ծանր բարդությունների և 5 տոկոս մահացության մակարդակի վերաբերյալ, միաժամանակ կասկածի տակ դնելով դրա արդյունավետությունը՝ նշելով, որ վախի, դեպրեսիայի և գրգռվածության նման ախտանիշները հաճախ անհետանում էին ինքնաբերաբար՝ առանց նման դրամատիկ պրոցեդուրայի անհրաժեշտության։ Այս վերանայումները ենթադրում էին, որ լոբոտոմիան չպետք է կատարվի [[ԽՍՀՄ|ԽՍՀՄ-ում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |page=38 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |quote=Reports about leucotomy and lobotomy began to appear in Soviet journals in 1936 and 1937,26 followed in 1939 by longer reviews of Freeman and Watts's early publications. Soviet reviewers were disturbed by the serious complications and high rate of mortality (5 percent) that Freeman and Watts reported, and they questioned lobotomy's effectiveness, noting that the symptoms it eliminated, such as fear, depression, and agitation, often went away on their own. They concluded that these were "insurmountable obstacles" to recommending lobotomy for use in the Soviet Union.}}</ref>։ Ավելի ուշ՝ 1944 թվականին, «Նյարդային և հոգեկան հիվանդությունների հանդես»-ի մի հեղինակ նշել է. «Նախաճակատային լոբոտոմիայի պատմությունը կարճ և փոթորկալից է եղել։ Դրա ընթացքը լի է եղել ինչպես բռնի դիմադրությամբ, այնպես էլ ստրկական, անվիճելի ընդունմամբ»։ 1947 թվականից սկսած՝ շվեդ հոգեբույժ Սնորե Վոլֆարտը գնահատել է վաղ փորձարկումները՝ նշելով, որ «շիզոֆրենիկների լեյկոտոմիզացումը ակնհայտորեն վտանգավոր է» և որ լոբոտոմիան «դեռևս չափազանց անկատար է, որպեսզի մենք կարողանանք դրա օգնությամբ ընդհանուր հարձակում գործել հոգեկան խանգարումների քրոնիկ դեպքերի դեմ», այնուհետև նշելով, որ «հոգեբուժությունը դեռևս չի կարողացել բացահայտել դրա ճշգրիտ ցուցումներն ու հակացուցումները, և մեթոդները, ցավոք, դեռևս պետք է համարվեն բավականին կոպիտ և վտանգավոր շատ առումներով»{{sfn|Ogren|Sandlund|2005}}։ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] պաշտոնապես արգելեց այս ընթացակարգը 1950 թվականին<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}; {{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>։ Խորհրդային Միության բժիշկները եզրակացրեցին, որ այս ընթացակարգը «հակասում է մարդկայնության սկզբունքներին» և «լոբոտոմիայի միջոցով խելագարը վերածվում է ապուշի»{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ Մինչև 1970-ական թվականները բազմաթիվ երկրներ, ինչպես նաև [[ԱՄՆ|ԱՄՆ-ի]] մի շարք նահանգներ, արգելել էին այդ ընթացակարգը{{sfn|Wood|Wood|2008|p=153}}։ 1977 թվականին Ջիմի Քարթերի նախագահության օրոք [[ԱՄՆ Կոնգրես|ԱՄՆ Կոնգրեսը]] ստեղծեց Կենսաբժշկական և վարքային հետազոտությունների մարդկային սուբյեկտների պաշտպանության ազգային կոմիտե՝ հետաքննելու այն մեղադրանքները, որ հոգեվիրաբուժությունը, այդ թվում՝ լոբոտոմիայի տեխնիկան, օգտագործվել է փոքրամասնություններին վերահսկելու և անհատական ​​իրավունքները սահմանափակելու համար: Կոմիտեն եզրակացրեց, որ որոշ չափազանց սահմանափակ և պատշաճ կերպով կատարված հոգեվիրաբուժություններ կարող են դրական ազդեցություն ունենալ{{sfn|DHEW|1977}}։ Թորստեն Վիզելը Մոնիզին Նոբելյան մրցանակի շնորհումը անվանել է «դատողության զարմանալի [սխալ] ... սարսափելի սխալ»{{refn|{{cite book | first= Thomas |last=Szasz | year=2011 | title = Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry | publisher = Transaction | page = 165 | isbn = 978-1-4128-0895-8 | url = https://books.google.com/books?id=hYdLS6qyTwUC&pg=PA165}}}}, և կոչեր են հնչել Նոբելյան հիմնադրամին չեղյալ համարելու մրցանակը{{sfn|Jansson|1998}}{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ == Հատկանշական դեպքեր == * ԱՄՆ նախագահ [[Ջոն Ֆ. Քենեդի|Ջոն Ֆ. Քենեդիի]] քույրը՝ [[Ռոզմարի Քենեդի|Ռոզմարի Քենեդին]], 1941 թվականին լոբոտոմիայի ենթարկվեց, որը նրան անաշխատունակ դարձրեց և հիվանդանոցում մնաց իր կյանքի մնացած մասը{{sfn|Feldman|2001|p=271|ps=}}։ * Շվեդ մոդեռնիստ նկարչուհի [[Սիգրիդ Հյերտեն|Սիգրիդ Հյերտենը]] մահացել է 1948 թվականին լոբոտոմիայից հետո{{sfn|Snyder|Steffen-Fluhr|2012|p=52|ps=}}։ * Ամերիկացի դրամատուրգ [[Թենեսի Ուիլյամս|Թենեսի Ուիլյամսի]] ավագ քույրը՝ Ռոուզը, լոբոտոմիայի է ենթարկվել, որը նրան անգործունակ է թողել ողջ կյանքի ընթացքում։ Ասում են, որ այս դրվագը ոգեշնչել է նրա որոշ ստեղծագործությունների կերպարներին և մոտիվներին{{sfn|Kolin|1998|pp=50–51|ps=}}։ * Հաճախ ասվում է, որ երբ 1848 թվականին [[Ֆինեաս Գեյջ|Ֆինեաս Գեյջի]] գլխի միջով պատահաբար երկաթե ձող է խրվել, դա «պատահական լոբոտոմիա» է եղել, կամ որ այս իրադարձությունը մեկ դար անց ինչ-որ կերպ ոգեշնչել է վիրաբուժական լոբոտոմիայի զարգացումը: Գեյջի մասին միակ գրքի չափի ուսումնասիրության համաձայն՝ ուշադիր հետազոտությունը նման կապ չի հայտնաբերել<ref>{{harvs|txt|last=Macmillan|year1=2000|year2=1999–2012|loc1=p. 250}}</ref>։ * 2011 թվականին [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] համալսարանի արգենտինացի նյարդավիրաբույժ Դանիել Նիջենսոնը հետազոտեց [[Էվա Պերոն|Էվա Պերոնի]] ռենտգենյան լուսանկարները և եզրակացրեց, որ նա կյանքի վերջին ամիսներին ենթարկվել է լոբոտոմիայի՝ ցավի և անհանգստության բուժման համար{{sfn|Nijensohn|2012|p=582|ps=}}։ == Գրական և կինեմատոգրաֆիկ կերպարներ == Լոբոտոմիաները ներկայացվել են մի շարք գրական և կինեմատոգրաֆիկ ներկայացումներում, որոնք արտացոլում էին հասարակության վերաբերմունքը ընթացակարգի նկատմամբ, իսկ երբեմն էլ փոխում էին այն: Գրողներն ու կինոգործիչները կարևոր դեր են խաղացել հասարակական տրամադրությունները ընթացակարգի դեմ շրջելու գործում{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ * [[Ռոբերտ Փեն Ուորեն|Ռոբերտ Փեն Ուորենի]] 1946 թվականի «Թագավորի ողջ թիկնազորը» վեպում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «կոմանչե խիզախին գանգի դանակով տիրոյի տեսք հաղորդելը», իսկ վիրաբույժին պատկերում է որպես ճնշված մարդ, որը չի կարող սիրով փոխել ուրիշներին, ուստի նա փոխարենը դիմում է «բարձրորակ ատաղձագործության»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}: * Թենեսի Ուիլյամսը քննադատել է լոբոտոմիան իր «Հանկարծ, անցյալ ամառ» (1958) պիեսում, քանի որ այն երբեմն կիրառվում էր [[Համասեռամոլություն|համասեռամոլների]] նկատմամբ՝ նրանց «բարոյապես խելամիտ» դարձնելու համար{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Պիեսում մի հարուստ և ազդեցիկ կին խոշոր նվիրատվություն է առաջարկում տեղի հոգեբուժարանին՝ պայմանով, որ այնտեղ իր զարմուհուն լոբոտոմիա կատարեն. նա հույս ունի, որ դա կկանխի զարմուհու կողմից իր որդու մասին արվող ցնցող բացահայտումները{{sfn|Bigsby|1985|p=100|ps=}}։ Երբ նրան զգուշացնում են, որ լոբոտոմիան գուցե չդադարեցնի զարմուհու «անհոդաբաշխ խոսակցությունը», նա պատասխանում է. «Գուցե այդպես է, գուցե՝ ոչ, բայց վիրահատությունից հետո ո՞վ ''կհավատա'' նրան, բժիշկ»{{sfn|Williams|1998|p=15|ps=}}։ * [[Կեն Կիզի|Կեն Կիզիի]] 1962 թվականի [[Թռիչք կկվի բնի վրայով (վեպ)|«Թռիչք կկվի բնի վրայով»]] վեպում և դրա 1975 թվականի կինոադապտացիայում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «[[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթի]] կաստրացիա», պատժի և վերահսկողության մի ձև, որից հետո «դեմքին ոչինչ չկա։ Ճիշտ այնպես, ինչպես խանութի այդ մանեկեններից մեկում»։ Մի հիվանդի մոտ. «Նրա աչքերից կարելի է տեսնել, թե ինչպես են նրան այնտեղ այրել. նրա աչքերը ամբողջությամբ ծխով են լցված, մոխրագույն և լքված ներսից»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ * [[Սիլվիա Փլաթ|Սիլվիա Փլաթի]] 1963 թվականի «Ապակե կափարիչի տակ» վեպում գլխավոր հերոսուհին սարսափով է արձագանքում լոբոտոմիայի ենթարկված երիտասարդ կնոջ «հավերժական մարմարե հանգստությանը»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ == Տես նաև == * [[Բիոէթիկա]] * [[Բժշկական էթիկա]] == Ծանթագրություններ == {{Reflist}} == Աղբյուրներ == '''Տպագիր աղբյուրներ''' * {{cite book |last=Acharya |first=Hernish J |url=https://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf#page=44 |title=The Proceedings of the 13th Annual History of Medicine Days |publisher=Faculty of Medicine, University of Calgary |year=2004 |editor=Whitelaw, W.A. |location=Calgary |pages=32–41 |chapter=The Rise and Fall of Frontal Leucotomy |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401035944/http://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf |archive-date=2010-04-01 |url-status=live}} * {{cite book |last=Arnold |first=William |title=Shadowland |publisher=Berkley Books |year=1982 |isbn=0-425-05481-0}} * {{cite journal |last1=Bechterev |first1=V. |last2=Puusepp |first2=L. |year=1912 |title=La chirugie des aliénes |trans-title=Surgery of the Insane |journal=Archives Internationales de Neurologie |volume=34 |pages=1–17, 69–89}} * {{cite journal |last=Berrios |first=German E. |year=1997 |title=The Origins of Psychosurgery: Shaw, Burckhardt and Moniz |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=8 |issue=1 |pages=61–81 |doi=10.1177/0957154X9700802905 |pmid=11619209 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091230001956/http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |archive-date=30 December 2009 |access-date=28 November 2009}} * {{cite book |last=Bianchi |first=Leonardo |url=https://archive.org/details/cu31924024799375 |title=The Mechanism of the Brain and the Function of the Frontal Lobes |publisher=William Wood & Co; E.S Livingstone |others=translated by James Hogg MacDonald |year=1922 |location=New York & Edinburgh}} * {{cite book |last=Bigsby |first=C.W.E. |url=https://books.google.com/books?id=BBQhZKBIiZAC |title=A Critical Introduction to Twentieth-Century American Drama: Volume 2 |publisher=Cambridge University Press |year=1985 |isbn=978-0-521-27717-4}} * {{cite book |last=Bragg |first=Lynn |url=https://books.google.com/books?id=A2IzPOb0AfYC |title=Myths and Mysteries of Washington |publisher=TwoDot |year=2005 |isbn=978-0-7627-3427-6 |edition=1st}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite journal |last=Braslow |first=Joel T. |date=May 1995 |title=Effect of therapeutic innovation on perception of disease and the doctor-patient relationship: a history of general paralysis of the insane and malaria fever therapy, 1910–1950 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=2 |pages=660–65 |doi=10.1176/ajp.152.5.660 |pmid=7726304}} * {{cite book |last=Braslow |first=Joel T. |url=https://books.google.com/books?id=ozPLJPqQpmgC&dq=lobotomy+thorazine&pg=PA169 |title=Mental Ills and Bodily Cures: Psychiatric Treatment in the First Half of the Twentieth Century |publisher=University of California |year=1997 |isbn=0-520-20547-2}} * {{cite journal |last=Brickner |first=Richard M. |year=1932 |title=An interpretation of frontal lobe function based upon the study of a case of partial bilateral frontal lobotomy |journal=Research Publications |volume=13 |pages=259–351}} * {{cite journal |last=Brown |first=Edward M. |year=2000 |title=Why Wagner-Jauregg won the Nobel Prize for discovering malaria therapy for General Paresis of the Insane |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=4 |pages=371–82 |doi=10.1177/0957154X0001104403 |archive-url=https://archive.today/20130104191955/http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |archive-date=4 January 2013 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last=Cooper |first=Rachel |year=2014 |title=On deciding to have a lobotomy: either lobotomies were justified or decisions under risk should not always seek to maximise expected utility |url=https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/69484/1/authorsfinalmanuscript.pdf |journal=Medicine, Health Care and Philosophy |volume=17 |issue=1 |pages=143–54 |doi=10.1007/s11019-013-9519-8 |pmid=24449251}} * {{cite book |last=Cooter |first=Roger |title=The Neurological Patient in History |publisher=University of Rochester Press |year=2012 |isbn=978-1-58046-412-3 |editor1=Jacyna, Stephen J. |location=Rochester, NY |pages=215–22 |chapter=Neuropatients in Historyland |editor2=Casper, Stephen T. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3jHS3ZBzgssC&pg=PA216}} * {{cite news |last=Day |first=Elizabeth |date=12 January 2008 |title=He was bad, so they put an ice pick in his brain.. |url=https://www.theguardian.com/science/2008/jan/13/neuroscience.medicalscience |access-date=31 March 2010 |work=The Guardian}} * {{cite journal |author=(([[Department of Health, Education, and Welfare]])) |date=23 May 1977 |title=Protection on Human Subjects: Use of Psychosurgery in Practice and Research: Report and Recommendations for Public Comment. Part 3 |url=https://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |url-status=unfit |journal=[[Federal Register]] |volume=42 |issue=99 |pages=26317–32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618134258/http://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |archive-date=18 June 2013 |ref={{sfnref|DHEW|1977}}}} * {{cite book |last=Deutsch |first=Albert |url=https://books.google.com/books?id=ISBN0405052022 |title=Shame of the States |publisher=Harcourt, Brace |year=1948 |location=New York}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite journal |last1=Diefenbach |first1=Gretchen |last2=Diefenbach |first2=Donald |last3=Baumeister |first3=Alan |last4=West |first4=Mark |date=April 1999 |title=Portrayal of lobotomy in the popular press: 1935–1960 |url=http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=8 |issue=1 |pages=60–69 |doi=10.1076/jhin.8.1.60.1766 |pmid=11624138 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323015412/http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |archive-date=23 March 2010}} * {{cite journal |last=Doby |first=T |year=1992 |title=Cerebral Angiography and Egas Moniz |url=http://www.ajronline.org/cgi/reprint/159/2/364.pdf |journal=[[American Journal of Roentgenology]] |volume=359 |issue=2 |page=364 |doi=10.2214/ajr.159.2.1632357 |pmid=1632357}}{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite book |last=El-Hai |first=Jack |url=https://archive.org/details/lobotomistmaveri0000elha |title=The Lobotomist: A Maverick Medical Genius and His Tragic Quest to Rid the World of Mental Illness |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-23292-0 |url-access=registration}} * {{cite book |last=Feldman |first=Burton |url=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C |title=The Nobel prize: a history of genius, controversy, and prestige |publisher=Arcade Publishing |year=2001 |isbn=1-55970-592-2}} * {{cite journal |last1=Feldman |first1=Robert P. |last2=Goodrich |first2=James T. |date=March 2001 |title=Psychosurgery: A Historical Overview |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=48 |issue=3 |pages=647–57; discussion 657–59 |doi=10.1097/00006123-200103000-00041 |pmid=11270556}} * {{cite book |last=Finger |first=Stanley |url=https://books.google.com/books?id=_GMeW9E1IB4C |title=Origins of Neuroscience: A History of Explorations into Brain Function |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-514694-3 |location=Oxford}} * {{cite book |last1=Ford |first1=Paul J. |url=https://books.google.com/books?id=m7USFu5Z0lQC |title=Neuroethics: defining the issues in theory, practice, and policy |last2=Henderson |first2=Jaimie M. |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-856721-9 |editor=Illes, Judy |chapter=Functional neurosurgical intervention: neuroethics in the operating rooms}} * {{cite book |last=Freberg |first=Laura A. |title=Discovering Biological Psychology |publisher=Wadsworth |year=2010 |isbn=978-0-547-17779-3 |edition=2nd |location=Belmont, California}} * {{cite journal |last1=Freeman |first1=Walter |last2=Watts |first2=James W. |year=1944 |title=Psychosurgery: An Evaluation of Two Hundred Cases over Seven Years |journal=[[Journal of Mental Science]] |volume=90 |issue=379 |pages=532–37 |doi=10.1192/bjp.90.379.532}} * {{cite book |last1=Gabbard |first1=Glen O. |url=https://books.google.com/books?id=D42m3IIrEDoC |title=Psychiatry and the Cinema |last2=Gabbard |first2=Krin |publisher=American Psychiatric Publishing, Inc. |year=1999 |isbn=978-0-88048-964-5 |edition=2nd}} * {{cite journal |last=Gilyarovsky |first=Vasily |date=14 September 1950 |title=Учение Павлова&nbsp;– основа психиатрии |trans-title=Pavlov's teaching is the basis of psychiatry |journal=Медицинский работник [Health Worker] |language=Russian |issue=37}} * {{cite book |last=Gilyarovsky |first=Vasily |title=Избранные труды |publisher=Медицина [Medicine] |year=1973 |location=Moscow |page=4 |language=Russian |trans-title=Selected Works}} * {{cite journal |last=Goldbeck-Wood |first=Sandra |date=21 September 1996 |title=Norway compensates lobotomy victims |journal=[[British Medical Journal]] |volume=313 |issue=7059 |pages=708–09 |doi=10.1136/bmj.313.7059.708a |pmc=2352081 |pmid=11644825}} * {{cite book |last1=Green |first1=Alexander |url=https://books.google.com/books?id=dp58uHAFr-kC |title=Landmark Papers in Neurosurgery |last2=Astradsson |first2=A. |last3=Stacey |first3=R.J. |last4=Aziz |first4=T.Z. |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-959125-1 |editor=Johnson, Reuben |chapter=Functional and epilepsy neurosurgery |editor2=Green, Alexander}} * {{cite journal |last=Grenander |first=M.E. |year=1978 |title=Of Graver Import Than History: Psychiatry in Fiction |url=https://www.mises.org/journals/jls/2_1/2_1_3.pdf |journal=[[Journal of Libertarian Studies]] |volume=2 |issue=1 |pages=29–44 |pmid=11614766 |access-date=22 January 2008}} * {{cite journal |last1=Gross |first1=Dominik |last2=Schäfer |first2=Gereon |year=2011 |title=Egas Moniz (1874–1955) and the "invention" of modern psychosurgery: a historical and ethical reanalysis under special consideration of Portuguese original sources |journal=Neurosurgical Focus |volume=30 |issue=2 |page=8 |doi=10.3171/2010.10.FOCUS10214 |pmid=21284454}} * {{cite journal |last=Healy |first=David |date=January 2000 |title=Some continuities and discontinuities in the pharmacotherapy of nervous conditions before and after chlorpromazine and imipramine |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=44 |pages=393–412 |doi=10.1177/0957154X0001104405}} * {{cite journal |last1=Heller |first1=A. C. |last2=Amar |first2=A.P. |last3=Liu |first3=C.Y. |last4=Apuzzo |first4=M.L.J. |year=2006 |title=Surgery of the mind and mood: A mosaic of issues in time and evolution |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=59 |issue=4 |pages=720-33; discussion 733-9 |doi=10.1227/01.NEU.0000240227.72514.27 |pmid=17038938}} * {{cite book |last=Hoenig |first=J. |title=A History of Clinical Psychiatry: The Origin and History of Psychiatric Disorders |publisher=Athlone |year=1995 |isbn=0-485-24011-4 |editor=Berrios, German E. |chapter=Schizophrenia |editor2=Porter, Roy}} * {{cite journal |last1=Joanette |first1=Yves |last2=Stemmer |first2=Brigitte |last3=Assal |first3=Gil |last4=Whitaker |first4=Harry |year=1993 |title=From theory to practice: the unconventional contribution of Gottlieb Burckhardt to psychosurgery |journal=Brain and Language |volume=45 |issue=4 |pages=572–87 |doi=10.1006/brln.1993.1061 |pmid=8118674}} * {{cite journal |last=Kaempffert |first=Waldemar |date=24 May 1941 |title=Turning the Mind Inside Out |journal=[[Saturday Evening Post]] |volume=213 |issue=47 |pages=18–19, 69–74}} * {{cite journal |last=Kolin |first=Philip |date=Spring 1998 |title=Something Cloudy, Something Clear: Tennessee Williams's Postmodern Memory Play |url=https://journals.ku.edu/index.php/jdtc/article/viewFile/1985/1948 |journal=Journal of Dramatic Theory and Criticism |volume=12 |issue=2 |pages=35–55}} * {{cite book |last=Kondratev |first=Fedor [Фёдор Кондратьев] |url=http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |title=Судьбы больных шизофренией: клинико-социальный и судебно-психиатрический аспекты |publisher=ЗАО Юстицинформ [Closed joint-stock company Justitsinform] |year=2010 |location=Moscow |language=Russian |trans-title=The fates of the ill with schizophrenia: clinico-social and forensico-psychiatric aspects |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201173830/http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |archive-date=2014-02-01 |url-status=live}} <!-- The ISBN in the document (978-5-9977-0014-9) is bad; it causes a checksum error.--> * {{cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |year=2005 |title=Gottlieb Burckhardt and Egas Moniz&nbsp;– Two Beginnings of Psychosugery |url=http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |journal=[[Gesnerus]] |volume=62 |issue=1/2 |pages=77–101 |doi=10.1163/22977953-0620102004 |pmid=16201322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111215210609/http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |archive-date=15 December 2011 |access-date=26 November 2009}} * {{cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |date=December 2008 |title=Psychosurgery in Italy, 1936–39 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=19 |issue=4 |pages=476–89 |doi=10.1177/0957154X07087345 |issn=0957-154X |pmid=19397090}} * {{cite journal |last=Kragh |first=J.V. |year=2010 |title=Shock Therapy in Danish Psychiatry |journal=Medical History |volume=54 |issue=3 |pages=341–64 |doi=10.1017/S0025727300004646 |pmc=2889500 |pmid=20592884}} * {{cite book |last1=Levin |first1=Harvey S. |url=https://books.google.com/books?id=9b1htO0V0rwC |title=Frontal Lobe Function and Dysfunction |last2=Eisenberg |first2=Howard M. |publisher=Oxford University Press |year=1991 |isbn=978-0-19-506284-7 |location=Oxford}} * {{cite journal |last=Lichterman |first=B.L. |year=1993 |title=On the history of psychosurgery in Russia |journal=Acta Neurochirurgica |volume=125 |issue=1–4 |pages=1–4 |doi=10.1007/BF01401819 |pmid=8122532}} * {{cite news |last=Maisel |first=Albert Q. |date=6 May 1946 |title=Bedlam 1946, Most U.S. Mental Hospitals are a Shame and a Disgrace |url=https://books.google.com/books?id=BlUEAAAAMBAJ&pg=PA102 |newspaper=Life |volume=20}} * {{cite journal |last1=Manjila |first1=S. |last2=Rengachary |first2=S. |last3=Xavier |first3=A. R. |last4=Parker |first4=B. |last5=Guthikonda |first5=M. |year=2008 |title=Modern psychosurgery before Egas Moniz: a tribute to Gottlieb Burckhardt |journal=Neurosurgery Focus |volume=25 |issue=1 |pages=1–4 |doi=10.3171/FOC/2008/25/7/E9 |pmid=18590386}} * {{cite book |last=Macmillan |first=M. |title=An Odd Kind of Fame: Stories of Phineas Gage |publisher=[[MIT Press]] |year=2000 |isbn=0-262-13363-6}} * {{cite book |last1=Mareke |first1=Arends |url=https://books.google.com/books?id=pzI0Kj21KIcC |title=Implanted Minds: The Neuroethics of Intracerebral Stem Cell Transplantation and Deep Brain Stimulation |last2=Fangerau |first2=Heiner |publisher=Verlag |year=2010 |isbn=978-3-8376-1433-6 |editor=Fangerau, Heiner |chapter=Deep brain stimulation in psychiatric disorders |editor2=Jörg, Fegert |editor3=Mareke, Arends}} * {{cite news |last=Martin |first=Douglas |date=30 January 2004 |title=Janet Frame, 79, Writer Who Explored Madness |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=980CE6DF1138F933A05752C0A9629C8B63 |access-date=17 November 2007 |work=[[The New York Times]]}} * {{cite journal |last1=Mashour |first1=George A. |last2=Walker |first2=Erin E. |last3=Martuza |first3=Robert L. |year=2005 |title=Psychosurgery: Past, Present, and Future |url=http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |journal=Brain Research Reviews |volume=48 |issue=3 |pages=409–19 |doi=10.1016/j.brainresrev.2004.09.002 |pmid=15914249 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117044606/http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |archive-date=17 January 2013 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last=Meduna |first=L.J. |year=1985 |title=Autobiography of L.J. Meduna |journal=Convulsive Therapy |volume=1 |issue=1 |pages=43–57 |pmid=11940805}} * {{cite book |last=Moniz |first=Egas |url=https://books.google.com/books?id=tXd98Ify7WgC |title=American Journal of Psychiatry 1844–1944 |publisher=American Psychiatric Publishing |year=1994 |isbn=978-0-89042-275-5 |pages=237–39 |chapter=PREFRONTAL LEUCOTOMY IN THE TREATMENT OF MENTAL DISORDERS (1937)}} * {{cite journal |last=Nijensohn |first=DE |year=2012 |title=New evidence of prefrontal lobotomy in the last months of the illness of Eva Perón |journal=World Neurosurgery |volume=77 |issue=3–4 |pages=582–90 |doi=10.1016/j.wneu.2011.02.036 |pmid=22079825}} * {{cite book |last=Noll |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=jzoJxps189IC |title=The encyclopedia of schizophrenia and other psychotic disorders |date=January 2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6405-2}} * {{cite book |last1=Noyes |first1=A.P. |title=Modern clinical psychiatry |last2=Kolb |first2=L.C. |publisher=W.B. Saunders |year=1962 |location=Philadelphia and London}} * {{cite journal |last1=Ogren |first1=K. |last2=Sandlund |first2=M. |year=2005 |title=Psychosurgery in Sweden 1944–1964 |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=14 |issue=4 |pages=353–67 |doi=10.1080/096470490897692 |pmid=16338693}} * {{cite book |last=Partridge |first=Maurice |title=Pre-frontal leucotomy |publisher=Blackwell Scientific Publications |year=1950 |location=Oxford}} * {{cite book |last=Pressman |first=Jack D. |url=https://books.google.com/books?id=tJ080WN0JFgC |title=Last Resort: Psychosurgery and the Limits of Medicine |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=0-521-52459-8 |location=Cambridge}} * {{cite news |last=Prior |first=Alex |date=6 February 2008 |title=Music's boy wonder: Composer, conductor, singer&nbsp;... and he's only fifteen |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/musics-boy-wonder-composer-conductor-singer-and-hes-only-fifteen-778670.html |access-date=11 July 2010 |work=[[The Independent]]}} * {{cite book |last=Porter |first=Roy |title=The Greatest Benefit to Mankind: A Medical History of Humanity from Antiquity to the Present |publisher=Fontana Press |year=1999 |isbn=0-00-637454-9}} * {{cite journal |last=Puusepp |first=L. |year=1937 |title=Alcune considerazioni sugli interventi chirurgici nelle malattie mentali |trans-title=Some Considerations about Surgery in Mental Illness |journal=G Accad Med Torino |volume=100 |pages=3–16}} * {{cite journal |last=Raz |first=Mical |year=2009 |title=Psychosurgery, Industry and Personal Responsibility, 1940–1965 |journal=[[Social History of Medicine]] |volume=23 |issue=1 |pages=116–33 |doi=10.1093/shm/hkp061}} * {{cite book |last=Raz |first=Mical |title=The lobotomy letters: the making of American psychosurgery |publisher=University of Rochester Press |year=2013 |isbn=978-1-58046-449-9}} * {{cite book |last1=Reevy |first1=Gretchen |url=https://books.google.com/books?id=tnPkFDU8orEC |title=Encyclopedia of Emotion |last2=Ozer |first2=Yvette Malamud |last3=Ito |first3=Yuri |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |isbn=978-0-313-34576-0}} * {{cite book |last1=Sakas |first1=Damianos E. |url=https://books.google.com/books?id=pWOx5aU6v3YC |title=Operative Neuromodulation. Functional Neuroprosthetic Surgery. Volume II: Neural Networks Surgery |last2=Panourias |first2=L.G. |last3=Singounas |first3=E. |last4=Simpson |first4=B.A. |publisher=Springer |year=2007 |isbn=978-3-211-33081-4 |editor1=Sakas, D.E. |volume=2 |pages=365–74 |chapter=Neurosurgery for psychiatric disorders: from the excision of brain tissue to the chronic electrical stimulation of neural networks |editor2=Simpson, B.A.}} * {{cite book |last=Shorter |first=Edward |url=https://books.google.com/books?id=-Oybg_APowMC |title=A History of Psychiatry: From the Era of the Asylum to the Age of Prozac |publisher=Wiley |year=1997 |isbn=0-471-24531-3}} * {{cite book |last1=Snyder |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=krm_cgIqzesC&pg=PA52 |title=Overcoming Depression Without Drugs: Mahler's Polka With Introductory Funeral March |last2=Steffen-Fluhr |first2=Nancy |publisher=AuthorHouse |year=2012 |isbn=978-1-4685-4962-1}} * {{cite book |last=Shutts |first=David |url=https://books.google.com/books?id=54BsAAAAMAAJ |title=Lobotomy: resort to the knife |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1982 |isbn=978-0-442-20252-1}} * {{cite book |last1=Sargant |first1=William |url=https://books.google.com/books?id=4rlrAAAAMAAJ |title=An Introduction to Physical Methods of Treatment in Psychiatry |last2=Slater |first2=Elliot |publisher=Williams & Wilkins |year=1963}} * {{cite journal |last=Steck |first=A.J. |year=2010 |title=Milestones in the development of neurology and psychiatry in Europe |journal=Schweizer Archiv für Neurologie und Psychiatrie |volume=161 |issue=3 |pages=85–89 |doi=10.4414/sanp.2010.02153 |doi-broken-date=1 July 2025 |doi-access=free}} * {{cite journal |last=Stone |first=James L. |year=2001 |title=Gottlieb Burckhardt&nbsp;– The Pioneer of Psychosurgery |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=10 |issue=1 |pages=79–92 |doi=10.1076/jhin.10.1.79.5634 |pmid=11446267}} * {{cite book |last=Suchy |first=Yana |url=https://books.google.com/books?id=Zy5tzjiUV9oC |title=Clinical Neuropsychology of Emotion |publisher=Guilford Press |year=2011 |isbn=978-1-60918-072-0}} * {{cite journal |last=Swayze |first=V.W. |year=1995 |title=Frontal leukotomy and related psychosurgical procedures in the era before antipsychotics (1935–1954): a historical overview |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=4 |pages=505–15 |doi=10.1176/ajp.152.4.505 |pmid=7900928 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724145339/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |archive-date=24 July 2008 |access-date=29 November 2010}} * {{cite book |last=Szasz |first=Thomas |title=Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry |publisher=Transaction |year=2007 |isbn=978-0-7658-0379-5 |location=New Brunswick, New Jersey}} * {{cite journal |last=Tierney |first=Ann Jane |date=April 2000 |title=Egas Moniz and the Origins of Psychosurgery: A Review Commemorating the 50th Anniversary of Moniz's Nobel Prize |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=9 |issue=1 |pages=22–36 |doi=10.1076/0964-704X(200004)9:1;1-2;FT022 |pmid=11232345}} * {{cite journal |last=Tranøy |first=Joar |date=Winter 1996 |title=Lobotomy in Scandinavian psychiatry |url=http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |journal=[[The Journal of Mind and Behavior]] |volume=17 |issue=1 |pages=1–20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526000558/http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |archive-date=26 May 2008 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last1=Tranøy |first1=Joar |last2=Blomberg |first2=Wenche |date=March 2005 |title=Lobotomy in Norwegian Psychiatry |url=http://www.geocities.ws/jordotradini_/fil24.pdf |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=16 |issue=1 |pages=107–10 |doi=10.1177/0957154X05052224 |pmid=15981370 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203005450/http://www.geocities.com/jordotradini/fil24.pdf |archive-date=3 December 2007}} * {{cite journal |last=USSR Ministry of Health |year=1951 |title=Приказ МЗ СССР 1003 (9 декабря 1950) |trans-title=Order 1003 (9 December 1950) |journal=Невропатология и психиатрия [Neuropathology and Psychiatry] |language=Russian |volume=20 |issue=1 |pages=17–18}} * {{cite book |last=Valenstein |first=Elliot S. |title=The Prefrontal Cortex: Its Structure, Function and Pathology |publisher=Elsevier |year=1990 |isbn=978-0-444-81124-0 |editor=Uylings, H.B.M. |series=Progress in Brain Research |volume=85 |location=Amsterdam & New York |pages=539–54 |chapter=The Prefrontal Area and Psychosurgery |editor2=Van Eden, C.G. |editor3=De Bruin, J.P.C. |editor4=Corner, M.A. |editor5=Feenstra, M.G.P. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ozklfl1zj5YC&pg=PA540}} * {{cite book |last=Valenstein |first=Elliot A. |title=A History of Neurosurgery: In Its Scientific and Professional Contexts |publisher=The American Association of Neurological Surgeons |others=Contributing editors Dagi, T. Forcht; Epstein, Mel H. |year=1997 |isbn=978-1-879284-17-3 |editor=Greenblatt, Samuel H. |location=Park Ridge, IL |pages=499–516 |chapter=History of Psychosurgery |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QMNfYE8XVXcC&pg=PA499}} * {{cite book |last1=Weiss |first1=Anthony P. |title=The Human Frontal Lobes: Functions and Disorders |last2=Rauch |first2=Scott L. |last3=Price |first3=Bruce H. |publisher=Guilford Press |year=2007 |isbn=978-1-59385-329-7 |editor=Miller, Bruce L. |pages=505–17 |chapter=Neurosurgical intervention for psychiatric illness: past, present and future |editor2=Cummings, Jeffrey L. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hBcPYvqE19QC&pg=PA506}} * {{cite book |last1=Whitaker |first1=H.A. |url=https://books.google.com/books?id=59pMz9m83yQC |title=Classic Cases in Neuropsychology |last2=Stemmer |first2=B. |last3=Joanette |first3=Y. |publisher=Psychology Press |year=1996 |isbn=978-0-86377-395-2 |editor=Code, Christopher |location=Hove |pages=275–304 |chapter=A psychosurgical chapter in the history of cerebral localization: the six cases of Gottlieb Burkhardt |editor2=Wallesch, C.-W. |editor3=Joanette Y. |editor4=Roch A.}} * {{cite book |last=Wiener |first=Norbert |title=Cybernetics |publisher=MIT Press |year=1965 |isbn=0-262-73009-X |orig-year=First published 1948}} * {{cite book |last=Williams |first=Tennessee |author-link=Tennessee Williams |url=https://books.google.com/books?id=MvX7y3Rb4osC |title=Suddenly Last Summer |publisher=Dramatists Play Service |year=1998 |isbn=978-0-8222-1094-8}} * {{cite book |last1=Wood |first1=Jeffrey C. |url=https://books.google.com/books?id=NwR_ppR3Ib8C |title=Therapy 101: A Brief Look at Modern Psychotherapy Techniques & How They Can Help |last2=Wood |first2=Minnie |date=September 2008 |publisher=[[New Harbinger Publications]] |isbn=978-1-57224-568-6}} * {{cite book |last=Wright |first=Frank Leon |url=https://books.google.com/books?id=n_KOGAAACAAJ |title=Out of Sight, Out of Mind: A Graphic Picture of Present-day Institutional Care of the Mentally Ill in America, Based on More Than Two Thousand Eye-witness Reports |publisher=Mental Health Foundation |year=1947 |location=Philadelphia}} '''Առցանց աղբյուրներ''' * {{cite web |last=Dully |first=Howard |date=16 November 2005 |title="My Lobotomy": Howard Dully's Journey |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5014080 |access-date=28 November 2009 |publisher=NPR |format=podcast}} * {{cite web |last=Jansson |first=Bengt |date=29 October 1998 |title=Controversial Psychosurgery Resulted in a Nobel Prize |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/moniz-article.html |accessdate=24 January 2012 |publisher=Nobel Media}} * {{cite web |last=Macmillan |first=Malcolm |date=1999–2012 |title=The Phineas Gage Information Page: Lobotomy |url=http://www.uakron.edu/gage/lobotomy.dot |access-date=21 March 2009 |publisher=The Center for the History of Psychology, University of Akron, Ohio}} * {{cite web |date=2013 |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 Walter Hess, Egas Moniz |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html |access-date=24 January 2013 |publisher=Nobel Media |ref={{sfnref|Nobelprize.org|2013}}}} * {{cite web |last=Sutherland |first=John |date=5 August 2004 |title=Should they de-Nobel Moniz? |url=https://www.theguardian.com/education/2004/aug/02/highereducation.comment |access-date=22 December 2011 |work=[[The Guardian]]}} rhpc0jrzxbh6xis90qrd8nolrpz2yu3 10806351 10806349 2026-06-29T16:20:48Z Daydream moon 146410 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ]], [[Կատեգորիա:Նյարդավիրաբուժություն]], [[Կատեգորիա:Հոգեբուժություն]], [[Կատեգորիա:Բժշկություն]], [[Կատեգորիա:Վիրաբուժություն]], [[Կատեգորիա:Բժշկական էթիկա]], [[Կատեգորիա:Հնացած գիտական տեսություններ]], [[Կատեգորիա:Նյարդաբանություն]], [[Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն]], [[Կատեգորիա:Նեյրոգիտություն]], [[Կատեգորիա:Բարոյագիտություն]], [[Կատեգորիա:Գիտական բանավեճեր]] 10806351 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բժշկական միջամտություն}} '''Լոբոտոմիա''' ({{lang-el|λοβό}}՝ «[[Մարդու գլխուղեղ|բլիթ»]] և τομή՝ «կտրատել» բառերից) կամ '''լեյկոտոմիա'''՝ հոգեբուժական կամ նյարդաբանական խանգարման (օրինակ՝ [[էպիլեպսիա]], [[դեպրեսիա]]) [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբուժական]] անընդունելի ձև, որը ներառում է գլխուղեղի [[Նախաճակատային կեղև|նախաճակատային]] [[Մեծ ուղեղի կեղև|կեղևի]] կապերի խզում<ref>{{Cite news |title=Lobotomy: Definition, Procedure & History |url=https://www.livescience.com/42199-lobotomy-definition.html |access-date=2018-06-28 |work=Live Science}}</ref>։ Վիրահատությունը կտրում է ուղեղի նախաճակատային կեղևի և [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակների]] առաջային մասի հետ և դեպի դրանց կապերի մեծ մասը: 1930-ականներից մինչև 1970-ականները այս բուժումը որոշ երկրներում օգտագործվել է հոգեկան խանգարումների բուժման համար որպես հիմնական ընթացակարգ: Աշխատունակության նկատմամբ մտահոգությունը և հիվանդի բարեկեցության նկատմամբ անձնական պատասխանատվությունը նպաստել են լոբոտոմիաների տարածվածությանը [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]]{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}։ Ընթացակարգի հեղինակը՝ պորտուգալացի նյարդաբան [[Անտոնիո Էգաս Մոնիզ|Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]], 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]]՝ «որոշակի հոգեկան հիվանդությունների դեպքում լեյկոտոմիայի բուժական արժեքի բացահայտման» համար, թեև մրցանակի շնորհումը հակասությունների տեղիք է տվել{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Այս միջամտությունը ձևափոխվել և ակտիվորեն կիրառվել է [[Ուոլթեր Ֆրիման|Ուոլթեր Ֆրիմանի]] կողմից, ով 1936 թվականին ԱՄՆ-ի հոգեբուժարաններից մեկում կատարել է առաջին լոբոտոմիան։ Դրա կիրառումը կտրուկ աճել է 1940-ականների սկզբից մինչև 1950-ական թվականները. արդեն 1951 թվականին ԱՄՆ-ում կատարվել էր գրեթե 20 000 լոբոտոմիա, իսկ [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]]՝ համեմատաբար ավելի մեծ թվով վիրահատություններ<ref>{{Cite news |last=Levinson |first=Hugh |date=8 November 2011 |title=The strange and curious history of lobotomy |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15629160 |newspaper=BBC News |publisher=BBC}}</ref>։ Տղամարդկանց համեմատ կանանց շրջանում ավելի շատ լոբոտոմիաներ են կատարվել. 1951 թվականին անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների գրեթե 60%-ը կանայք են եղել, իսկ սահմանափակ տվյալները վկայում են, որ 1948–1952 թվականներին [[Օնտարիո (նահանգ)|Օնտարիոյում]] կատարված լոբոտոմիաների 74%-ը բաժին է ընկել իգական սեռի պացիենտներին<ref>{{cite book |last1=Johnson |first1=Jenell |url=https://books.google.com/books?id=n47uBQAAQBAJ&pg=PA50 |title=American Lobotomy: A Rhetorical History |publisher=University of Michigan Press |year=2014 |isbn=978-0-472-11944-8 |pages=50–60 |access-date=12 August 2017}}</ref><ref>{{cite web |last1=El-Hai |first1=Jack |date=2016-12-21 |title=Race and Gender in the Selection of Patients for Lobotomy |url=http://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825163933/https://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |archive-date=25 August 2023 |access-date=12 August 2017 |website=Wonders & Marvels}}</ref><ref>{{cite web |title=Lobotomies |url=https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314153202/https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-date=14 March 2016 |access-date=12 August 2017 |website=Western University}}</ref>: 1950-ական թվականներից սկսած՝ լոբոտոմիայից սկսեցին հրաժարվել<ref name="biopsych07">{{cite book |last1=Kalat |first1=James W. |url=https://books.google.com/books?id=vM7zwhSwwPsC&pg=PT127 |title=Biological psychology |date=2007 |publisher=Wadsworth/Thomson Learning |isbn=978-0-495-09079-3 |edition=9th |location=Belmont, California |page=101}}</ref>, նախ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |volume=91 |issue=1 |pages=33–61 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |s2cid=46563971}}</ref>, որտեղ այս ընթացակարգը անմիջապես լայն քննադատության արժանացավ և լայնորեն չկիրառվեց, մինչև արգելվեց 1950 թվականի դեկտեմբերին<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |pages=38–51 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896}}</ref>, ապա՝ Եվրոպայում<ref>{{Cite journal |last=Gallea |first=Michael |date=Summer 2017 |title=A brief reflection on the not-so-brief history of the lobotomy |url=https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |journal=BCMedical Journal |volume=59 |pages=302–04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015232/https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |archive-date=7 February 2019 |access-date=4 February 2019}}</ref>։ == Ուրվագիծ == Պատմականորեն, ճակատային լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդները վիրահատությունից անմիջապես հետո հաճախ ունենում էին [[ստուպոր]] և ֆեկալ անմիզապահություն: Ոմանք զարգացրին ավելի արտահայտված ախորժակ և զգալիորեն քաշ հավաքեցին։ Վիրահատության մեկ այլ տարածված բարդություն էին [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ նոպաները]]։ Շեշտը դրվեց հիվանդների մարզման վրա վիրահատությունից հետո շաբաթների և ամիսների ընթացքում{{sfn|Noyes|Kolb|1962|pp=550–55|ps=}}։ Վիրահատության նպատակը [[Հոգեկան հիվանդություններ|հոգեկան]] [[Հոգեկան հիվանդություններ|հիվանդությունների]] ախտանիշների մեղմումն էր, ընդ որում՝ ընդունված էր, որ դրան հասնում էին անձի անհատականության և ինտելեկտի հաշվին։ Բրիտանացի հոգեբույժ Մորիս Փարթրիջը, ով ուսումնասիրել էր վիրահատված 300 պացիենտի հետագա վիճակը, նշել էր, որ բուժումն իր արդյունքին հասնում էր «հոգեկան կյանքի բարդությունը նվազեցնելու» միջոցով։ Վիրահատությունից հետո նվազում էին անմիջականությունը, արձագանքելու ունակությունը, ինքնագիտակցումն ու ինքնատիրապետումը։ Ակտիվությունը փոխարինվում էր պասիվությամբ, իսկ մարդիկ հիմնականում մնում էին հուզականորեն բթացած և սահմանափակ ինտելեկտուալ հնարավորություններով{{sfn|Partridge|1950|pp=470–71|ps=}}: Գործողության հետևանքները նկարագրվել են որպես «խառը»{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Այնուամենայնիվ, լոբոտոմիայի ենթարկված բազմաթիվ պացիենտներ տուժել են վիրահատությունից հետո առաջացած ծանրագույն բարդություններից, այդ թվում՝ ներգանգային արյունազեղումից, [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայից]], հուզական վիճակի և անհատականության փոփոխություններից, գլխուղեղի թարախակույտից, թուլամտությունից և մահից։ Վեպերում, պիեսներում և ֆիլմերում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների տագնապալի պատկերումը էլ ավելի վատթարացրեց հանրային կարծիքը, իսկ հոգեմետ դեղամիջոցների ստեղծումը հանգեցրեց լոբոտոմիայի կիրառման և Ուոլթեր Ֆրիմանի հեղինակության կտրուկ անկմանը։ Մյուսները կարողանում էին դուրս գրվել հիվանդանոցից կամ դառնալ ավելի կառավարելի հենց հիվանդանոցի ներսում{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Անկայուն թվով մարդիկ կարողացան վերադառնալ պատասխանատու աշխատանքի, մինչդեռ մյուս ծայրահեղության մեջ մարդիկ մնացին ծանր և հաշմանդամություն ստեղծող խանգարումներով{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Մարդկանց մեծ մասը ընկնում էր միջանկյալ խմբի մեջ՝ թողնելով իրենց ախտանիշների որոշակի բարելավում, բայց նաև ունենալով հուզական և մտավոր դեֆիցիտներ, որոնց նրանք ավելի լավ կամ վատ հարմարվել էին{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Միջին հաշվով, 1940-ականներին մահացության մակարդակը կազմել է մոտ 5%{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ 1942-1954 թվականներին լոբոտոմիայի ենթարկված բրիտանացի հիվանդների շրջանում անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ հիվանդների 13%-ը համարվել է լիովին ապաքինված, իսկ ևս 28%-ը՝ զգալիորեն ապաքինված։ 25%-ի համար լոբոտոմիան համարվել է ոչ մի փոփոխություն չբերած, իսկ 4%-ը մահացել է վիրահատության հետևանքով<ref>{{cite book |last1=Tooth |first1=G. C. |url=https://archive.org/details/op1266945-1001/page/n15/mode/2up?view=theater |title=Leucotomy in England and Wales, 1942-1954 |last2=Newton |first2=Mary P. |date=1961 |publisher=HM Stationery Office |location=London |page=13 |access-date=31 December 2024}}</ref>։ Ճակատային լոբոտոմիայի վիրահատությունը կարող է լուրջ բացասական ազդեցություն ունենալ հիվանդի անհատականության և ինքնուրույն գործելու ունակության վրա{{sfn|Szasz|2007|pp=151–72|ps=}}։ Լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդների մոտ հաճախ նկատվում է նախաձեռնողականության և արգելակման զգալի նվազում{{sfn|Freberg|2010|pp=416–17|ps=}}։ Նրանք կարող են նաև դժվարանալ պատկերացնել իրենց ուրիշների դերում՝ ճանաչողության նվազման և հասարակությունից կտրվածության պատճառով{{sfn|Shutts|1982|ps=}}։ Ուոլթեր Ֆրիմանը հորինեց «վիրաբուժական ճանապարհով առաջացած մանկություն» տերմինը և այն օգտագործում էր լոբոտոմիայի արդյունքների վերաբերյալ։ Վիրահատությունը մարդկանց թողեց «մանկական անհատականություն». հասունացման մի շրջան, ըստ Ֆրիմանի, կհանգեցներ ապաքինման։ Չհրապարակված հուշագրությունում նա նկարագրել է, թե ինչպես է «հիվանդի անհատականությունը որոշ չափով փոխվել՝ հույս ունենալով նրան ավելի ընկալունակ դարձնել սոցիալական ճնշումներին, որոնց ներքո նա պետք է գոյատևի»։ Նա 29-ամյա մի կնոջ նկարագրել է որպես լոբոտոմիայից հետո «ժպտացող, ծույլ և բավարարված հիվանդ՝ խեցգետնի անհատականությամբ», որը չէր կարողանում հիշել Ֆրիմանի անունը և անվերջ սուրճ էր լցնում դատարկ կաթսայից։ Երբ նրա ծնողները դժվարանում էին հաղթահարել նրա վարքագիծը, Ֆրիմանը խորհուրդ տվեց կիրառել պարգևատրման (պաղպաղակ) և պատժի (հարվածներ) համակարգ{{sfn|Raz|2013|pp=101–13|ps=}}։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Insulin_shock_therapy.jpg|մինի|Ինսուլինային շոկային թերապիա, որը կիրառվել է [[Հելսինկի|Հելսինկիում]] 1950-ականների]] 20-րդ դարի սկզբին հոգեբուժարաններում գտնվող պացիենտների թիվը զգալիորեն աճեց, մինչդեռ արդյունավետ բժշկական բուժման հնարավորությունները սահմանափակ էին{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=5|ps=}}։ Լոբոտոմիան այդ ժամանակաշրջանում Եվրոպայում մշակված արմատական ​​և ինվազիվ ֆիզիկական թերապիաների շարքից մեկն էր, որը նշանավորեց խզում թերապևտիկ նիհիլիզմի հոգեբուժական մշակույթից, որը գերիշխում էր 19-րդ դարի կեսերից ի վեր<ref>{{harvnb|Swayze|1995|pp=505–15}};{{harvnb|Hoenig|1995|p=337}}; {{harvnb|Meduna|1985|p=53}}</ref>։ Այս փորձարարական դարաշրջանում մշակված նոր «հերոսական» ֆիզիկական թերապիաները{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}, այդ թվում՝ [[Մալարիա|մալարիայի]] թերապիան խելագարների ընդհանուր պարեզի համար (1917թ.){{sfn|Brown|2000|pp=371–82}}, խորը քնի թերապիա (1920), ինսուլինային շոկային թերապիա (1933), կարդիազոլային շոկային թերապիա (1934) և էլեկտրաշոկային թերապիա (1938)<ref>{{harvnb|Shorter|1997|pp=190–225}}; {{harvnb|Jansson|1998}}</ref>, ծառայեց մի մասնագիտության զարգացմանը, որը և՛ թերապևտիկորեն մեռած էր, և՛ համակարգային առումով՝ ապաբարոյականացված։ Ի տարբերություն այլ բժշկական առարկաների (օրինակ՝ [[սրտաբանություն]], [[մաշկաբանություն]], [[օրթոպեդիա]] և այլն), որոնք կիրառում էին վիրաբուժական և դեղորայքային բուժումներ, որոնք և՛ ակնհայտ էին, և՛ չափելի իրենց արդյունավետության առումով, հոգեբուժությունը հաճախ դժվարանում էր քանակականացման հետ։ Սակայն այս նորարարական բուժիչ մեթոդաբանությունները նշանակում էին, որ (այդ ժամանակ) ժամանակակից հոգեբուժական բուժումները այլևս չէին սահմանափակվում մետաֆիզիկական կամ վերացականով, և դա մեծացրեց ոլորտի ժողովրդականությունը ինչպես բժիշկների, այնպես էլ պոտենցիալ հիվանդների շրջանում։ Հանկարծ, այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են խելագարությունը, հոգեբանությունը և այլն, ավելի քիչ էին թվում անբուժելի հիվանդություններ և ավելի շատ՝ հաղթահարելի ախտորոշումներ, ինչը հոգեբույժներին խրախուսում էր փորձել նոր ընթացակարգեր<ref>{{harvnb|Healy|2000|p=404}}; {{harvnb|Braslow|1995|pp=600–05}}; {{harvnb|Braslow|1997|pp=89, 93}}</ref>: Բացի այդ, [[Շոկային թերապիա|շոկային թերապիաների]] հարաբերական (և քանակական) հաջողությունը, չնայած հիվանդների համար դրանց ներկայացվող զգալի ռիսկերին, նաև ոգեշնչեց ոլորտի բժիշկներին ներդնել բժշկական միջամտությունների ավելի արմատական ​​ձևեր, այդ թվում՝ լոբոտոմիաներ{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}: Կլինիկ-պատմաբան Ջոել Բրասլոուն պնդում է, որ մալարիայի թերապիայից մինչև լոբոտոմիա, ֆիզիկական հոգեբուժական թերապիաները «ավելի ու ավելի են մոտենում ուղեղի ներքին մասին», որտեղ այս օրգանը գնալով ավելի ու ավելի է զբաղեցնում «կենտրոնական դեր որպես հիվանդության աղբյուր և բուժման վայր»{{sfn|Braslow|1997|p=3}}։ Բժշկական պատմաբան Ռոյ Փորթերի{{sfn|Cooter|2012|p=216|ps=}} համար 1930-ական և 1940-ական թվականներին մշակված հաճախ բռնի և ինվազիվ հոգեբուժական միջամտությունները վկայում են ինչպես հոգեբույժների բարի մտադրությունների մասին՝ գտնելու հոգեբուժարաններում գտնվող հսկայական թվով հիվանդների տառապանքը մեղմելու որոշ բժշկական միջոցներ, այնպես էլ այդ նույն հիվանդների սոցիալական ուժի համեմատաբար պակասի մասին՝ դիմադրելու հոգեբուժարանների բժիշկների ավելի ու ավելի արմատական ​​և նույնիսկ անխոհեմ միջամտություններին{{sfn|Porter|1999|p=520}}։ Այդ ժամանակաշրջանի շատ բժիշկներ, հիվանդներ և ընտանիքի անդամներ կարծում էին, որ չնայած հնարավոր աղետալի հետևանքներին, լոբոտոմիայի արդյունքները շատ դեպքերում թվացյալ դրական էին կամ առնվազն այդպիսին էին համարվում, երբ չափվում էին երկարատև ինստիտուցիոնալացման ակնհայտ այլընտրանքի հետ համեմատած։ Լոբոտոմիան միշտ վիճելի է եղել, բայց բժշկական հոսանքի որոշ շրջանի ընթացքում այն ​​համարվում էր օրինական վերջին միջոց այն հիվանդների կատեգորիաների համար, որոնք այլապես անհույս էին համարվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=428|ps=}}; {{harvnb|Raz|2009|pp=116, 129}}</ref>: Այսօր լոբոտոմիան դարձել է արհամարհված միջամտություն, բժշկական բարբարոսության խորհրդանիշ և [[Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս|հիվանդների իրավունքների]] բժշկական ոտնահարման օրինակ{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}: === Վաղ հոգեվիրաբուժություն === [[Պատկեր:Gottlieb_Burckhardt.jpg|ձախից|մինի|Շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտ (1836–1907)]] Մինչև 1930-ական թվականները առանձին բժիշկները հազվադեպ էին փորձարկում նորարարական վիրաբուժական միջամտություններ խելագար համարվողների վրա: Առավել ուշագրավ է, որ 1888 թվականին շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտը նախաձեռնեց այն, ինչը սովորաբար համարվում է ժամանակակից մարդկային հոգեվիրաբուժության առաջին համակարգված փորձը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=727}}; {{harvnb|Joanette|Stemmer|Assal|Whitaker|1993|pp=572, 575}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486}}; {{harvnb|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1}}; {{harvnb|Noll|2007|p=326}}; {{harvnb|Reevy|Ozer|Ito|2010|p=485}}; {{harvnb|Steck|2010|pp=85–89}}; {{harvnb|Stone|2001|pp=79–92}}; {{harvnb|Suchy|2011|p=37}}; {{harvnb|Mareke|Fangerau|2010|p=138}}; {{harvnb|Ford|Henderson|2006|p=219}}; {{harvnb|Green|Astradsson|Stacey|Aziz|2010|p=208}}; {{harvnb|Sakas|Panourias|Singounas|Simpson|2007|p=366}}; {{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}</ref>: Նա վիրահատել է իր խնամքի տակ գտնվող վեց քրոնիկ հիվանդների՝ [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] Պրեֆարգյե հիվանդանոցում՝ հեռացնելով նրանց [[Գլխուղեղի կեղև|գլխուղեղի կեղևի]] հատվածներ: Բուրկհարդտի վիրահատության որոշումը կայացվել է հոգեկան հիվանդության բնույթի և ուղեղի հետ դրա կապի վերաբերյալ երեք տարածված տեսակետների հիման վրա: Նախ՝ այն համոզմունքը, որ հոգեկան հիվանդությունը բնույթով օրգանական է և արտացոլում է ուղեղի հիմքում ընկած պաթոլոգիան. հաջորդը՝ այն, որ նյարդային համակարգը կազմակերպված է [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիացիոն]] մոդելի համաձայն, որը ներառում է մուտքային կամ աֆերենտ համակարգ (զգայական կենտրոն), միացնող համակարգ, որտեղ տեղի է ունենում տեղեկատվության մշակումը (ասոցիացիոն կենտրոն) և ելքային կամ էֆերենտ համակարգ (շարժիչ կենտրոն). և, վերջապես, ուղեղի մոդուլային ընկալում, որի համաձայն առանձին մտավոր ունակությունները կապված են ուղեղի որոշակի շրջանների հետ{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Բուրկհարդտը ենթադրեց, որ ուղեղի ասոցիատիվ կենտրոններ համարվող հատվածներում դիտավորյալ վնասվածքներ ստեղծելով կարող է տեղի ունենալ վարքի փոփոխություն{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Նրա մոդելի համաձայն՝ հոգեկան հիվանդները կարող են ուղեղի զգայական հատվածներում զգալ «աննորմալ որակի, քանակի և ինտենսիվության գրգռումներ», և այս աննորմալ խթանը այնուհետև կփոխանցվի շարժիչ հատվածներ՝ հանգեցնելով հոգեկան պաթոլոգիայի{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Սակայն նա եզրակացրեց, որ զգայական կամ շարժողական գոտիներից նյութի հեռացումը կարող է հանգեցնել «լուրջ ֆունկցիոնալ խանգարման»։ Դրա փոխարեն, ասոցիացիոն կենտրոնները թիրախավորելով և քունքային բլթի շարժողական շրջանի շուրջ «խրամ» ստեղծելով՝ նա հույս ուներ խզել նրանց հաղորդակցման ուղիները և այդպիսով մեղմացնել ինչպես հոգեկան ախտանիշները, այնպես էլ հոգեկան տառապանքի զգացողությունը{{sfn|Berrios|1997|pp=69, 77|ps=}}։ [[Պատկեր:Ludvig_Puusepp,_1920s.jpg|աջից|մինի|Էստոնացի նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպպը, մոտ 1920թ.]] Բուժման փոխարեն, նպատակ ունենալով մեղմացնել ծանր և դժվար բուժվող հիվանդություններով տառապողների ախտանիշները<ref>{{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=69}}</ref>, Բուրկհարդտը սկսեց վիրահատել հիվանդներին 1888 թվականի դեկտեմբերին{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}, սակայն նրա վիրաբուժական մեթոդներն ու գործիքները կոպիտ էին, և միջամտության արդյունքները լավագույն դեպքում խառը էին{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Նա վիրահատել է ընդհանուր առմամբ վեց հիվանդի, և, ըստ իր սեփական գնահատականի, երկուսի մոտ որևէ փոփոխություն չի նկատվել, երկու հիվանդի մոտ ավելի հանգիստ է դարձել, մեկ հիվանդի մոտ [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ]] [[Էպիլեպտիկ նոպա|նոպաներ]] են սկսվել և մահացել վիրահատությունից մի քանի օր անց, իսկ մեկ հիվանդի վիճակը համարվել է բարելավված, նախքան [[ինքնասպանություն]] գործելը։ Բարդություններից էին շարժողական թուլությունը, էպիլեպսիան, զգայական աֆազիան և «խոսքային խլությունը»{{sfn|Berrios|1997|p=70|ps=}}։ Հայտարարելով 50 տոկոս հաջողության մասին՝ նա արդյունքները ներկայացրեց Բեռլինի բժշկական կոնգրեսում և հրապարակեց զեկույց{{sfn|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1|ps=}}, սակայն իր բժիշկ գործընկերների արձագանքը թշնամական էր, և նա այլևս վիրահատություններ չիրականացրեց{{sfn|Kotowicz|2005|pp=77–101|ps=}}: 1912 թվականին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Սանկտ Պետերբուրգում]] բնակվող երկու բժիշկներ՝ առաջատար ռուս [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] Վլադիմիր Բեխտերևը և նրա կրտսեր էստոնացի գործընկեր [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբույժ]] Լյուդվիգ Պուուսեպը, հրապարակեցին մի հոդված, որում վերանայվում էին հոգեկան հիվանդների վրա կատարված մի շարք վիրաբուժական միջամտություններ<ref>{{harvnb|Bechterev|Puusepp|1912}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}</ref>: Այս ջանքերին ընդհանուր առմամբ դրականորեն վերաբերվելով՝ հոգեվիրաբուժությանը դիտարկելիս նրանք անդադար արհամարհանքով էին վերաբերվում Բուրկհարդտի 1888 թվականի վիրաբուժական փորձերին և կարծում էին, որ արտասովոր է, որ որակավորված բժիշկը կարող է ձեռնարկել նման անհիմն միջամտություն<ref name="Kotowicz2005p802008p486">{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}</ref>։{{Blockquote|Մենք մեջբերեցինք այս տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե որքան անհիմն, ինչպես նաև որքան վտանգավոր էին այդ վիրահատությունները։ Մենք չենք կարողանում բացատրել, թե ինչպես կարող էր դրանց հեղինակը՝ բժշկական կրթություն ունեցող անձը, համարձակվել իրականացնել դրանք...<ref>Quoted in {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>}}Հեղինակները, սակայն, մոռացել են նշել, որ 1910 թվականին Պուուսեպպն ինքը վիրահատություն էր կատարել երեք հոգեկան հիվանդ հիվանդների ուղեղի վրա՝ կտրելով ճակատային և պարիետալ բլթերի միջև ընկած կեղևը:<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}} Նա հրաժարվել էր այս փորձերից անբավարար արդյունքների պատճառով, և այս փորձը, հավանաբար, ոգեշնչել է 1912 թվականի հոդվածում Բուրկհարդտի դեմ ուղղված հայհոյանքը<ref name="Kotowicz2005p802008p486" />: 1937 թվականին Պուուսեպը, չնայած Բուրկհարդտի նկատմամբ իր նախկին քննադատությանը, ավելի ու ավելի էր համոզվում, որ հոգեբուժությունը կարող է լինել վավեր բժշկական միջամտություն հոգեկան խանգարումներ ունեցողների համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}: 1930-ականների վերջին նա սերտորեն համագործակցել է [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի նյարդավիրաբուժական թիմի հետ՝ այն Իտալիայում լեյկոտոմիայի ներդրման վաղ և ազդեցիկ կենտրոն դարձնելու համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}: === Զարգացում === [[Պատկեր:Moniz.jpg|ձախից|մինի|Լոբոտոմիայի առաջամարտիկ, պորտուգալացի նյարդաբան և [[Նոբելյան մրցանակակիրների ցանկ|Նոբելյան մրցանակակիր]] Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]] Լեյկոտոմիան առաջին անգամ իրականացվել է 1935 թվականին [[Պորտուգալացիներ|պորտուգալացի]] [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] (և ''«հոգեբուժություն»'' տերմինի հեղինակ) Անտոնիո Էգաս Մոնիսի ղեկավարությամբ<ref>{{harvnb|Doby|1992|p=2}}; {{harvnb|Tierney|2000|pp=25}}</ref>: 1930-ականների սկզբին հոգեբուժական հիվանդությունների և դրանց սոմատիկ բուժման նկատմամբ հետաքրքրություն ցուցաբերելով՝ Մոնիզը նոր հնարավորություն գտավ ճանաչման համար՝ ուղեղի վրա վիրաբուժական միջամտության մշակման մեջ որպես հոգեկան հիվանդությունների բուժում{{sfn|El-Hai|2005|p=100|ps=}}{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}: ==== Ճակատային բլթեր ==== Մոնիզի՝ հոգեբուժությանը վտանգի ենթարկելու որոշման ոգեշնչման աղբյուրը մշուշոտվել է Մոնիզի և ուրիշների կողմից այս թեմայի վերաբերյալ ինչպես միաժամանակ, այնպես էլ հետահայաց արված հակասական հայտարարություններով{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Ավանդական պատմությունը անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչու է Մոնիզը թիրախավորել [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթերը]]՝ հղում անելով [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] նյարդաբան Ջոն Ֆուլտոնի աշխատանքին և, ամենաարտասովոր կերպով, Ֆուլտոնի կողմից իր կրտսեր գործընկեր Քարլայլ Ջեյքոբսենի հետ 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում ներկայացված զեկույցին<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=13–14, 48–51, 54–55}}; {{harvnb|Berrios|1997|pp=72–73}}; {{harvnb|Shorter|1997|p=226}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Ֆուլտոնի հետազոտության հիմնական ոլորտը պրիմատների կեղևի ֆունկցիան էր, և նա 1930-ականների սկզբին Եյլում հիմնադրել էր Ամերիկայի առաջին պրիմատների նյարդաֆիզիոլոգիայի լաբորատորիան{{sfn|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721|ps=}}։ 1935 թվականի կոնգրեսում, Մոնիզի ներկայությամբ, Ֆուլտոնը և Յակոբսենը ներկայացրին Բեքի և Լյուսի անունով երկու շիմպանզեների, որոնք ենթարկվել էին ճակատային լոբկտոմիայի և հետագայում վարքի ու մտավոր գործառույթների փոփոխությունների{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Ֆուլտոնի համագումարի մասին պատմվածքի համաձայն՝ նրանք բացատրեցին, որ վիրահատությունից առաջ երկու կենդանիներն էլ, և հատկապես Բեքին, որն երկուսից ավելի զգացմունքային էր, ցուցաբերում էին «հիասթափեցնող վարքագիծ», այսինքն՝ զայրույթի պոռթկումներ, որոնք կարող էին ներառել հատակին գլորվելը և կղկղանքը, եթե փորձարարական առաջադրանքների շարքում վատ արդյունքների պատճառով նրանք չէին պարգևատրվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Նրանց ճակատային բլթակների վիրաբուժական հեռացումից հետո երկու պրիմատների վարքագիծը զգալիորեն փոխվեց, և Բեքին այնքան հանդարտվեց, որ Յակոբսենը, ըստ երևույթին, հայտարարեց, որ կարծես միացել էր «երջանկության պաշտամունքի»{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Հոդվածի հարց ու պատասխանի բաժնում Մոնիզը, ենթադրաբար, «զարմացրել» է Ֆուլտոնին՝ հարցնելով, թե արդյոք այս ընթացակարգը կարող է տարածվել հոգեկան հիվանդություններով տառապող մարդկանց վրա։ Ֆուլտոնը նշել է, որ ինքը պատասխանել է, որ չնայած տեսականորեն հնարավոր է, այն անկասկած «չափազանց հզոր» միջամտություն է մարդկանց վրա կիրառելու համար<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=73}}</ref>: [[Պատկեր:Frontal_lobe_animation.gif|մինի|Գլխուղեղի անիմացիա. ձախ [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլիթը]] ընդգծված է կարմիր գույնով: Մոնիզը թիրախավորել է ճակատային բլթերը լեյկոտոմիայի վիրահատության ժամանակ, որը նա առաջին անգամ մտահղացել էր 1933 թվականին]] Մոնիզը լեյկոտոմիայի հետ կապված իր փորձարկումները սկսեց ընդամենը երեք ամիս անց այն բանից հետո, երբ կոնգրեսը հաստատեց Ֆուլտոնի և Յակոբսենի ներկայացման և պորտուգալացի նյարդաբանի՝ ճակատային բլթերը վիրահատելու որոշման միջև ակնհայտ պատճառահետևանքային կապը{{sfn|Berrios|1997|p=73|ps=}}: Որպես այս պատմության հեղինակ՝ Ֆուլտոնը, ով երբեմն համարվում է լոբոտոմիայի հայրը, ավելի ուշ կարողացավ արձանագրել, որ տեխնիկան իր իրական ծագումնաբանությունն ունեցել է իր լաբորատորիայում{{sfn|Pressman|2002|pp=48–50|ps=}}: Հավանություն տալով իրադարձությունների այս տարբերակին՝ 1949 թվականին [[Հարվարդի համալսարան|Հարվարդի]] նյարդաբան Սթենլի Քոբը Ամերիկյան նյարդաբանական ասոցիացիային ուղղված իր նախագահական ելույթի ժամանակ նշել է, որ «բժշկության պատմության մեջ հազվադեպ է պատահել, որ լաբորատոր դիտարկումն այդքան արագ և դրամատիկ կերպով վերածվի թերապևտիկ ընթացակարգի»։ Սակայն Ֆուլտոնի զեկույցը, որը գրվել է նկարագրված իրադարձություններից տասը տարի անց, չունի պատմական հաստատում և քիչ նմանություն ունի կոնգրեսի մասին նրա գրած ավելի վաղ չհրապարակված պատմության հետ։ Այս նախորդ պատմության մեջ նա հիշատակել է Մոնիզի հետ պատահական, անձնական զրույցի մասին, բայց հավանական է, որ նրա հրապարակած նրանց հրապարակային զրույցի պաշտոնական տարբերակը անհիմն է{{sfn|Pressman|2002|p=50|ps=}}: Իրականում, Մոնիզը նշել է, որ վիրահատության գաղափարը մտահղացել էր 1935 թվականին Լոնդոն մեկնելուց որոշ ժամանակ առաջ՝ դեռևս 1933 թվականին գաղտնի կերպով իր կրտսեր գործընկերոջը՝ երիտասարդ նյարդավիրաբույժ Պեդրո Ալմեյդա Լիմային, պատմելով իր հոգեբուժական գաղափարի մասին{{sfn|Berrios|1997|pp=72–73|ps=}}: Ավանդական բացատրությունը չափազանցնում է Ֆուլտոնի և Յակոբսենի կարևորությունը Մոնիզի՝ ճակատային բլթի վիրահատություն սկսելու որոշման մեջ և բաց է թողնում այն ​​փաստը, որ այդ ժամանակ ի հայտ եկած նյարդաբանական հետազոտությունների մանրամասն մի ամբողջություն Մոնիզին և այլ նյարդաբանների ու նյարդավիրաբույժների հուշել էր, որ ուղեղի այս հատվածի վիրահատությունը կարող է զգալի անհատականության փոփոխություններ առաջացնել հոգեկան հիվանդների մոտ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=48–55}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=541}}</ref>: [[Ճակատային բիլթ|Ճակատային բլթերը]] գիտական ​​հետազոտությունների և ենթադրությունների առարկա են եղել 19-րդ դարի վերջից ի վեր: Ֆուլտոնի ներդրումը, չնայած այն կարող էր ծառայել որպես մտավոր աջակցության աղբյուր, ինքնին ավելորդ և անբավարար է որպես Մոնիզի ուղեղի այս հատվածի վրա վիրահատության որոշման բացատրություն{{sfn|Pressman|2002|pp=51, 55|ps=}}: Ուղեղի զարգացման էվոլյուցիոն և հիերարխիկ մոդելի համաձայն՝ առաջ էր քաշվել այն վարկածը, որ ավելի վերջին զարգացման հետ կապված այն հատվածները, ինչպիսիք են կաթնասունների [[Գլխուղեղ|գլխուղեղը]] և, մասնավորապես, ճակատային բլթերը, պատասխանատու են ավելի բարդ ճանաչողական գործառույթների համար{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Սակայն այս տեսական ձևակերպումը քիչ լաբորատոր ապացույցներ գտավ, քանի որ 19-րդ դարի փորձերը ճակատային բլթերի վիրաբուժական հեռացումից կամ էլեկտրական խթանումից հետո կենդանիների վարքագծում էական փոփոխություն չեն հայտնաբերել{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Այսպես կոչված «լուռ բլթի» այս պատկերը փոխվեց [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմից]] հետո՝ ուղեղի վնասվածք ստացած նախկին զինծառայողների կլինիկական զեկույցների կազմման հետ մեկտեղ: Նյարդավիրաբուժական տեխնիկայի կատարելագործումը նաև նպաստեց մարդկանց մոտ ուղեղի ուռուցքները հեռացնելու և օջախային էպիլեպսիան բուժելու փորձերի աճին, ինչպես նաև հանգեցրեց կենդանիների վրա կատարված ավելի ճշգրիտ փորձարարական նյարդավիրաբուժության ուսումնասիրություններին{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Հաղորդվել են դեպքեր, երբ հոգեկան ախտանիշները մեղմացել են հիվանդ կամ վնասված ուղեղի հյուսվածքի վիրաբուժական հեռացումից հետո{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}}։ Ճակատային բլթակների վնասվածքից հետո վարքային փոփոխությունների վերաբերյալ բժշկական դեպքերի կուտակումը հանգեցրեց Վիցելսուխտի հայեցակարգի ձևակերպմանը, որը նկարագրում է նյարդաբանական մի հիվանդություն, որը բնութագրվում է որոշակի զվարճալիությամբ և մանկականությամբ այդ վիճակն ունեցողների մոտ{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ 1922 թվականին իտալացի նյարդաբան Լեոնարդո Բիանկին հրապարակեց կենդանիների վրա երկկողմանի լոբկտոմիաների արդյունքների վերաբերյալ մանրամասն զեկույց, որը հաստատում էր այն պնդումը, որ ճակատային բլթերը կարևոր դեր են խաղում մտավոր գործառույթում, և որ դրանց հեռացումը հանգեցնում է հիվանդի անհատականության քայքայման<ref>{{harvnb|Bianchi|1922}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=51}}; {{harvnb|Levin|Eisenberg|1991|p=14}}</ref>։ Այս աշխատանքը, թեև ազդեցիկ էր, քննադատություններից զերծ չէր՝ փորձարարական նախագծման թերությունների պատճառով{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Մարդու առաջին երկկողմանի լոբէկտոմիան կատարվել է ամերիկացի նյարդավիրաբույժ Ուոլթեր Դենդիի կողմից 1930 թվականին<ref name="Pressman02p52Kotowiczp85" />։ Նյարդաբան Ռիչարդ Բրիկները 1932 թվականին հաղորդել է այս դեպքի մասին՝ պատմելով, որ ստացողը, որը հայտնի է որպես «Հիվանդ Ա», չնայած զգացել է աֆեկտի մարում, մտավոր գործառույթների ակնհայտ նվազում չի ունեցել և, գոնե պատահական դիտորդի համար, թվացել է լիովին նորմալ{{sfn|Brickner|1932|ps=}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}: Այս ապացույցներից Բրիկները եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթակները ինտելեկտի «կենտրոններ» չեն»<ref name="QuotePressman02p52">Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=52}}</ref>: Այս կլինիկական արդյունքները կրկնվեցին նմանատիպ վիրահատության ժամանակ, որը 1934 թվականին իրականացրեց նյարդավիրաբույժ Ռոյ Գլենվուդ Սփուրլինգը և որոնց մասին զեկուցեց նյարդահոգեբույժ Սփաֆորդ Ակերլին{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: 1930-ականների կեսերին ճակատային բլթերի ֆունկցիայի նկատմամբ հետաքրքրությունը հասավ իր գագաթնակետին։ Սա արտացոլվեց 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանական կոնգրեսում, որն իր քննարկումների շրջանակներում հյուրընկալեց «ճակատային բլթերի ֆունկցիաների վերաբերյալ ուշագրավ սիմպոզիում»{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}<ref>Quoted in {{harvnb|Freeman|Watts|1944|p=532}}</ref>: Հանձնաժողովը նախագահում էր ֆրանսիացի նյարդահոգեբույժ Անրի Կլոդը, ով նիստը սկսեց ճակատային բլթերի վերաբերյալ հետազոտությունների վիճակի վերանայմամբ և եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթերի փոփոխությունը խորապես փոխում է մասնակիցների անհատականությունը»<ref name="QuotePressman02p52" />: Այս զուգահեռ սիմպոզիումը ներառում էր նյարդաբանների, նյարդավիրաբույժների և հոգեբանների բազմաթիվ հոդվածներ, որոնց թվում էր Բրիկների հոդվածը, որը մեծ տպավորություն թողեց Մոնիզի վրա և որը կրկին մանրամասնորեն ներկայացնում էր «Հիվանդ Ա»-ի դեպքը{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Ֆուլտոնի և Յակոբսենի հոդվածը, որը ներկայացվել է փորձարարական ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ կոնֆերանսի մեկ այլ նիստում, նշանակալի էր ճակատային բլթերի ֆունկցիայի վերաբերյալ կենդանիների և մարդկանց վրա կատարված ուսումնասիրությունների կապակցման առումով{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Այսպիսով, 1935 թվականի Կոնգրեսի ժամանակ Մոնիզը իր տրամադրության տակ ուներ ճակատային բլթակների դերի վերաբերյալ հետազոտությունների աճող ծավալ, որը շատ ավելի լայն տարածում ուներ Ֆուլտոնի և Յակոբսենի դիտարկումներից այն կողմ{{sfn|Pressman|2002|p=53|ps=}}: Մոնիզը 1930-ականներին միակ բժիշկը չէր, որը մտածել էր ճակատային բլթերին անմիջականորեն ուղղված միջամտությունների մասին{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}: Չնայած գլխուղեղի վիրահատությունը, վերջնական արդյունքում, անտեսելով որպես չափազանց մեծ ռիսկ պարունակող գործողություն, բժիշկներ և նյարդաբաններ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Մայոն, Թիերի դը Մարտելը, Ռիչարդ Բրիկները և Լեո Դավիդոֆը, մինչև 1935 թվականը քննարկել էին այս առաջարկը{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=650|ps=}}: Ոգեշնչված Յուլիուս Վագներ-Յաուրեգի կողմից խելագարների ընդհանուր պարեզի բուժման համար մալարիայի թերապիայի մշակմամբ՝ ֆրանսիացի բժիշկ Մորիս Դյուկոստեն 1932 թվականին հայտնեց, որ ինքը 5 մլ [[Մալարիա|մալարիայի]] արյուն է ներարկել ուղղակիորեն ավելի քան 100 պարեզիկ հիվանդների ճակատային բլթակների մեջ՝ գանգի մեջ բացված անցքերի միջոցով{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}:Նա պնդեց, որ ներարկված պարետիկ դեղամիջոցները ցույց են տվել «անվիճելի մտավոր և ֆիզիկական բարելավման» նշաններ, և որ պրոցեդուրային ենթարկվող հոգեկան խնդիրներ ունեցող հիվանդների արդյունքները նույնպես «խրախուսելի» էին<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}</ref>: Մալարիայի տենդ առաջացնող արյան ճակատային բլթեր փորձարարական ներարկումը կրկնվել է նաև 1930-ական թվականներին [[Իտալիա|Իտալիայում]] Էտտորե Մարիոտտիի և Մ. Շյուտտիի, ինչպես նաև [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]] Ֆերդիեր Կուլուդոնի աշխատանքներում<ref>{{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=478}}</ref>: [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայում]], Մոնիզի լեյկոտոմիայի ծրագրի մեկնարկի հետ գրեթե միաժամանակ, նյարդավիրաբույժ Ֆրանսուա Օդին հեռացրել էր [[Կատատոնիա|կատատոնիկ]] շիզոֆրենիկ հիվանդի ամբողջ աջ ճակատային բլթը<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=77}}; {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: [[Ռումինիա|Ռումինիայում]] Օդիի ընթացակարգը կիրառեցին Դիմիտրի Բաղդասարը և Կոնստանտինեսկոն, որոնք աշխատում էին [[Բուխարեստ|Բուխարեստի]] կենտրոնական հիվանդանոցում{{sfn|Valenstein|1997|p=503|ps=}}: Օդին, ով մի քանի տարով հետաձգեց իր սեփական արդյունքների հրապարակումը, ավելի ուշ հանդիմանեց Մոնիզին՝ այն պնդելու համար, որ ինքը հիվանդներին բուժել է լեյկոտոմիայի միջոցով՝ առանց սպասելու «երկարատև ռեմիսիայի» որոշմանը<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: ==== Նյարդաբանական մոդել ==== Մոնիզի հոգեվիրաբուժության տեսական հիմքերը մեծապես համապատասխանում էին տասնիններորդ դարի այն հիմքերին, որոնք հիմք հանդիսացան Բուրկհարդտի՝ իր հիվանդների ուղեղից նյութ հեռացնելու որոշման համար։ Չնայած իր հետագա աշխատություններում Մոնիզը հղում էր կատարում ինչպես Ռամոն ի Կախալի նեյրոնային տեսությանը, այնպես էլ [[Իվան Պավլով|Իվան Պավլովի]] [[Պայմանական ռեֆլեքսներ|պայմանական ռեֆլեքսին]], ըստ էության, նա պարզապես մեկնաբանում էր այս նոր նյարդաբանական հետազոտությունը [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիոնիզմի]] հին հոգեբանական տեսության համատեքստում{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=1|ps=}}{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Նա զգալիորեն տարբերվում էր Բուրկհարդտից նրանով, որ չէր կարծում, որ հոգեկան հիվանդների ուղեղում կա որևէ օրգանական պաթոլոգիա, այլ որ նրանց նյարդային ուղիները կապված են ֆիքսված և դեստրուկտիվ շղթաների հետ, որոնք հանգեցնում են «գերակշռող, մոլուցքային գաղափարների»<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=99}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}</ref>։ Ինչպես Մոնիզը գրել է 1936 թվականին.<blockquote>Հոգեկան խանգարումները պետք է կապ ունենան բջջանյութ-կապակցված խմբավորումների ձևավորման հետ, որոնք ավելի կամ պակաս կայուն են դառնում: Բջջային մարմինները կարող են մնալ բոլորովին նորմալ, դրանց գլանները որևէ անատոմիական փոփոխություն չեն ունենա, բայց դրանց բազմակի կապերը, որոնք շատ փոփոխական են նորմալ մարդկանց մոտ, կարող են ունենալ ավելի կամ պակաս կայուն դասավորություն, որը կապ կունենա որոշակի հիվանդագին հոգեկան վիճակներում կայուն գաղափարների և զառանցանքի հետ<ref>Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2005|p=88}}</ref>։</blockquote>Մոնիզի համար «այս հիվանդներին բուժելու» համար անհրաժեշտ էր «ոչնչացնել ուղեղում գոյություն ունեցող բջջային կապերի քիչ թե շատ ֆիքսված դասավորությունները, մասնավորապես՝ ճակատային բլթակների հետ կապվածները»<ref>Quoted in {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}</ref>, այդպիսով վերացնելով դրանց ֆիքսված պաթոլոգիական ուղեղային շղթաները: Մոնիզը կարծում էր, որ ուղեղը ֆունկցիոնալ կերպով կհարմարվի նման վնասվածքին{{sfn|Berrios|1997|p=74|ps=}}։ Բուրկհարդտի կողմից որդեգրված դիրքորոշմանը հակառակ, այն անհերքելի էր՝ համաձայն ժամանակի գիտելիքների և տեխնոլոգիայի, քանի որ ֆիզիկական ուղեղի պաթոլոգիայի և հոգեկան հիվանդության միջև հայտնի կապի բացակայությունը չէր կարող հերքել նրա թեզը{{sfn|Kotowicz|2005|p=89|ps=}}։ ==== Առաջին լեյկոտոմիաները ==== 1935 թվականի նոյեմբերի 12-ին [[Լիսաբոն|Լիսաբոնի]] Սանտա Մարթա հիվանդանոցում Մոնիզը նախաձեռնեց հոգեկան հիվանդություններով մարդկանց ուղեղի վրա մի շարք վիրահատություններից առաջինը<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}</ref>։ Վիրահատության համար ընտրված նախնական հիվանդներին տրամադրել է Լիսաբոնի Միգել Բոմբարդա հոգեկան հիվանդանոցի բժշկական տնօրեն Խոսե դե Մատոս Սոբրալ Սիդը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Քանի որ Մոնիզը չուներ նյարդավիրաբուժության ոլորտում բավարար պատրաստվածություն, իսկ նրա ձեռքերը վնասված էին պոդագրայի պատճառով, վիրահատությունը կատարվեց ընդհանուր անզգայացման ներքո՝ Պեդրո Ալմեյդա Լիմայի կողմից, ով նախկինում օգնել էր Մոնիզին ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ նրա հետազոտության մեջ<ref>{{harvnb|Tierney|2000|p=29}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}</ref>։ Նպատակն էր հեռացնել որոշ երկար մանրաթելեր, որոնք կապում էին ճակատային բլթերը ուղեղի այլ խոշոր կենտրոնների հետ{{sfn|Pressman|2002|p=54|ps=}}։ Այս նպատակով որոշվեց, որ Լիման տրեֆին կտեղադրի գանգի կողային հատվածում, ապա [[էթանոլ]] կներարկի «նախաճակատային հատվածի ենթակեղևային [[Սպիտակ նյութ|սպիտակ նյութի]]» մեջ՝ միացնող մանրաթելերը կամ ասոցիատիվ ուղիները ոչնչացնելու համար{{sfn|Finger|2001|p=292}} և ստեղծելու այն, ինչը Մոնիզը անվանել է «ճակատային պատնեշ»{{sfn|Moniz|1994|p=237}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Առաջին վիրահատությունից հետո Մոնիզը այն համարեց հաջողված և, նկատելով, որ հիվանդի դեպրեսիան թեթևացել է, հայտարարեց, որ նա «բուժվել է», չնայած նրան, որ նա երբեք դուրս չի գրվել հոգեբուժարանից{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Մոնիզն ու Լիման հաջորդ յոթ հիվանդների համար շարունակեցին կիրառել ճակատային բլթեր ալկոհոլ ներարկելու այս մեթոդը, սակայն, որոշ հիվանդների բազմիցս ներարկումներ անելուց հետո, որպեսզի ստանային այն, ինչը նրանք համարում էին բարենպաստ արդյունք, նրանք փոփոխեցին ճակատային բլթերը կտրելու եղանակները{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Իններորդ հիվանդի համար նրանք ներդրեցին լեյկոտոմ կոչվող վիրաբուժական գործիք. դա կանուլա էր, որի երկարությունը 11 սանտիմետր (4.3 դյույմ) էր, իսկ տրամագիծը՝ 2 սանտիմետր (0.79 դյույմ): Այն մի ծայրում ուներ ներքաշվող մետաղալարե օղակ, որը պտտելիս ճակատային բլթի սպիտակ նյութում առաջացնում էր 1 սանտիմետր (0.39 դյույմ) տրամագծով շրջանաձև վնասվածք<ref>{{harvnb|Jansson|1998}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}. For Moniz's account of the procedure, see {{harvnb|Moniz|1994|pp=237–39}}</ref>։Սովորաբար յուրաքանչյուր բլթակի վրա կտրվում էր վեց վնասվածք, բայց եթե նրանք դժգոհ էին արդյունքներից, Լիման կարող էր մի քանի միջամտություն կատարել, որոնցից յուրաքանչյուրը բազմաթիվ վնասվածքներ էր առաջացնում ձախ և աջ ճակատային բլթերում {{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ 1936 թվականի փետրվարին լեյկոտոմիաների այս առաջին շարքի ավարտին Մոնիզն ու Լիման վիրահատել էին քսան հիվանդի՝ յուրաքանչյուր միջամտության միջև միջինը մեկ շաբաթ ընդմիջումով։ Մոնիզը մեծ շտապողականությամբ հրապարակեց իր արդյունքները նույն թվականի մարտին<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=504}}</ref>։ Հիվանդների տարիքը 27-ից 62 տարեկան էր. տասներկուսը կին էին, իսկ ութը՝ տղամարդ: Հիվանդներից իննի մոտ ախտորոշվել էր [[դեպրեսիա]], վեցի մոտ՝ [[շիզոֆրենիա]], երկուսի մոտ՝ [[խուճապային խանգարում]], իսկ մեկականի մոտ՝ [[Մանիակային համախտանիշ|մանիա]], [[կատատոնիա]] և [[Մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզ|մանիակալ-դեպրեսիա]]: Նրանց ամենաակնառու ախտանիշներն էին անհանգստությունը և գրգռվածությունը: Վիրահատությունից առաջ նրանց հիվանդության տևողությունը տատանվում էր ընդամենը չորս շաբաթից մինչև 22 տարի, չնայած չորսից բացի բոլորը հիվանդ էին առնվազն մեկ տարի{{sfn|Berrios|1997|p=75|ps=}}։ Հիվանդները սովորաբար վիրահատվում էին Մոնիզի կլինիկա ժամանելու օրը և տասը օրվա ընթացքում վերադառնում Միգել Բոմբարդայի անվան հոգեբուժարան{{sfn|Kotowicz|2005|p=92|ps=}}։ Վիրահատությունից հետո մակերեսային հետվիրահատական ​​​​գնահատական ​​​​տեղի է ունեցել մեկից տասը շաբաթ<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=75}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=92}}</ref>։ Լեյկոտոմիայի ենթարկված յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ նկատվել են բարդություններ, որոնց թվում են եղել՝ «ջերմության բարձրացում, փսխում, [[Անմիզապահություն|միզապարկի]] և աղիքների անզսպություն, լուծ և աչքերի հիվանդություններ, ինչպիսիք են [[Պտոզ (վերին կոպ)|պտոզը]] և [[Նիստագմ|նիստագմը]], ինչպես նաև հոգեբանական ազդեցություններ, ինչպիսիք են անտարբերությունը, [[հիպոկինեզիա]], ժամանակի խանգարումը և տեղային ապակողմնորոշումը, [[Կլեպտոմանիա|կլեպտոմանիան]] և քաղցի աննորմալ զգացողությունները»{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}։ Մոնիզը պնդում էր, որ այս ազդեցությունները անցողիկ էին, և, ըստ իր հրապարակված գնահատման, այս առաջին քսան հիվանդների արդյունքն այն էր, որ 35%-ը, կամ յոթ դեպքը, զգալիորեն բարելավվել է, ևս 35%-ը որոշ չափով բարելավվել է, իսկ մնացած 30%-ը (վեց դեպք) մնացել է անփոփոխ: Մահվան դեպքեր չեն եղել, և նա չի հաշվի առել, որ լեյկոտոմիայից հետո որևէ հիվանդի վիճակը վատթարացել է{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=74}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=3}}</ref>։ == Ընդունելություն == Մոնիզը արագորեն տարածեց իր արդյունքները բժշկական մամուլում հոդվածների և 1936 թվականին մենագրության միջոցով{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}, սակայն սկզբում բժշկական հանրությունը թշնամաբար էր տրամադրված նոր ընթացակարգի նկատմամբ{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}։ 1936 թվականի հուլիսի 26-ին նրա օգնականներից մեկը՝ Դիոգո Ֆուրտադոն, Փարիզում կայացած բժշկա-հոգեբանական ընկերության հանդիպման ժամանակ զեկույց ներկայացրեց Լիմայի կողմից լեյկոտոմի ենթարկված հիվանդների երկրորդ խմբի արդյունքների վերաբերյալ{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Սոբրալ Սիդը, որը Մոնիզին էր տրամադրել լեյկոտոմիայի համար հիվանդների առաջին խումբը Լիսաբոնի իր սեփական հիվանդանոցից, մասնակցեց հանդիպմանը և դատապարտեց այդ մեթոդը՝ հայտարարելով, որ վիրահատությունից հետո իր խնամքին վերադարձված հիվանդները «նվազած» էին և «անհատականության դեգրադացիա» էին ապրել{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}<ref name="Kotowicz 2008 482">Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Նա նաև պնդում էր, որ Մոնիզի կողմից հիվանդների մոտ նկատված փոփոխությունները ավելի ճիշտ կարելի է վերագրել շոկին և ուղեղի վնասվածքին, և նա ծաղրում էր Մոնիզի կողմից նոր ընթացակարգը հիմնավորելու համար կառուցված տեսական ճարտարապետությունը՝ այն անվանելով «ուղեղային դիցաբանություն»<ref name="Kotowicz 2008 482" />: Նույն հանդիպման ժամանակ փարիզցի հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=482–83|ps=}}: Նույն հանդիպման ժամանակ հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա: Նա նաև կարծիք հայտնեց, որ օրգանի խեղումը չի կարող բարելավել դրա գործառույթը, և որ լեյկոտոմիայի հետևանքով առաջացած ուղեղային վնասվածքները հետագայում կարող են հանգեցնել [[Մենինգիտ|մենինգիտի]], [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայի]] և [[Գլխուղեղի թարախակույտ|գլխուղեղի թարախակույտերի]] զարգացման{{sfn|Kotowicz|2008|p=483|ps=}}։ Այնուամենայնիվ, Մոնիզի հաղորդած 20 հիվանդներից 14-ի հաջող վիրաբուժական բուժումը հանգեցրեց այս ընթացակարգի արագ կիրառմանը փորձարարական հիմունքներով 1930-ական թվականներին [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]], [[Կուբա|Կուբայի]], Իտալիայի, Ռումինիայի և Միացյալ Նահանգների նման երկրների անհատ բժիշկների կողմից<ref>{{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=652}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=81}}</ref>։ === Իտալական լեյկոտոմիա === 1930-ականների մնացած մասի ընթացքում այս տեխնիկան կիրառած երկրների մեծ մասում կատարված լեյկոտոմիաների թիվը մնաց բավականին ցածր։ Մեծ Բրիտանիայում, որը հետագայում դարձավ լեյկոտոմիայի խոշոր կենտրոն, մինչև 1942 թվականը կատարվել էր ընդամենը վեց վիրահատություն{{sfn|Kotowicz|2008|pp=476–77|ps=}}։ Ընդհանուր առմամբ, բժիշկները, ովքեր փորձել են այս ընթացակարգը, զգուշավոր մոտեցում են ցուցաբերել, և մինչև 1940-ական թվականները քիչ հիվանդներ են լեյկոտոմիայի ենթարկվել: Իտալացի նյարդահոգեբույժները, որոնք սովորաբար լեյկոտոմիայի վաղ և եռանդուն կողմնակիցներ էին, բացառիկ էին նման աստիճանական մոտեցումից խուսափելու հարցում{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիայի մասին առաջին անգամ իտալական բժշկական մամուլում հաղորդվել է 1936 թվականին, իսկ հաջորդ տարի Մոնիզը հոդված է հրապարակել իտալերեն լեզվով այդ տեխնիկայի մասին{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ 1937 թվականին նրան հրավիրեցին Իտալիա՝ ընթացակարգը ցուցադրելու, և նույն թվականի հունիսին երկու շաբաթով նա այցելեց [[Տրիեստ|Տրիեստի]], [[Ֆերարա|Ֆերարայի]] և [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի բժշկական կենտրոններ, որտեղ նա իր իտալացի նյարդահոգեբուժական գործընկերներին դասավանդեց լեյկոտոմիա և նաև վերահսկեց մի քանի վիրահատություններ{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիան ներկայացվել է իտալական երկու հոգեբուժական կոնֆերանսներում 1937 թվականին, իսկ հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Մոնիզի հոգեվիրաբուժության վերաբերյալ բազմաթիվ բժշկական հոդվածներ հրատարակվել են [[Ռաքոնիջի|Ռակոնջիի]], Տրիեստի, [[Նեապոլ|Նեապոլի]], [[Ջենովա|Ջենովայի]], [[Միլան|Միլանի]], [[Պիզա|Պիզայի]], [[Կատանիա|Կատանիայի]] և [[Ռովիգո|Ռովիգոյի]] բժշկական հաստատություններում աշխատող իտալացի բժիշկների կողմից{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Իտալիայում լեյկոտոմիայի հիմնական կենտրոնը Ռակկոնիջիի հիվանդանոցն էր, որտեղ ղեկավար դեր էր ստանձնել փորձառու նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպը{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Էմիլիո Ռիզատտիի բժշկական ղեկավարության ներքո այս հիվանդանոցի բժշկական անձնակազմը մինչև 1939 թվականը կատարել էր առնվազն 200 լեյկոտոմիա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=477, 487|ps=}}։ Մոնիզի վիրահատության փորձարարական փոփոխությունները իտալացի բժիշկների կողմից ներդրվեցին շատ կարճ ժամանակում{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Առավել ուշագրավ է, որ 1937 թվականին [[Վարեզե|Վարեզեի]] հոգեբուժական հաստատության բժշկական տնօրեն Ամարրո Ֆիամբերտին առաջին անգամ մշակեց ակնակապիճային պրոցեդուրան{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}, որի միջոցով ճակատային բլթերին մուտք էին գործում ակնախոռոչների միջոցով{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Ֆիամբերտիի մեթոդը կայանում էր խոռոչի վերին մասում գտնվող [[Ակնակապիճ|ակնակապիճային]] ոսկրի բարակ շերտի ծակոցում, ապա այս անցքի միջոցով ճակատային բլթակների սպիտակ նյութի մեջ սպիրտ կամ ֆորմալին ներարկում<ref name="ElHaiFingerWeiss">{{harvnb|El-Hai|2005|p=182}}; {{harvnb|Finger|2001|p=293}}; {{harvnb|Weiss|Rauch|Price|2007|p=506}}</ref>։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն ենթամաշկային ասեղը փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն [[Բժշկական ասեղներ|բժշկական ասեղը]] փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում։ Մոնիզի մեթոդի՝ Ֆիամբերտիի կողմից կատարված կատարելագործումը հետագայում ոգեշնչման աղբյուր դարձավ Ուոլթեր Ֆրիմենի համար՝ ակնակապիճային լոբոտոմիայի մշակման գործում<ref name="ElHaiFingerWeiss" />։ === Ամերիկյան լեյկոտոմիա === [[Պատկեր:Lobotomy_1.jpg|մինի|Ֆրիմենի և Ուոթսի մշակած՝ նախաճակատային բլոբոտոմիայի/լեյկոտոմիայի ստանդարտ վիրահատության համար նախատեսված անցքի տեղը]] Միացյալ Նահանգներում առաջին նախաճակատային լեյկոտոմիան կատարվել է [[Ջորջ Վաշինգտոն համալսարան|Ջորջ Վաշինգտոնի անվան համալսարանական]] հիվանդանոցում 1936 թվականի սեպտեմբերի 14-ին նյարդաբան Ուոլթեր Ֆրիմանի և նրա ընկերոջ ու գործընկեր նյարդավիրաբույժ Ջեյմս Վ. Ուոթսի կողմից<ref>{{harvnb|Shorter|1997|p=227}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=78}}</ref>։ Ֆրիմանը Մոնիզին առաջին անգամ հանդիպել էր 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում, որտեղ նա ներկայացրել էր պորտուգալացի նյարդաբանի ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ աշխատանքի պաստառային ցուցահանդես<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649">{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=649}}</ref>։ Պատահականորեն Մոնիզի կողքին գտնվող սեղանիկին նստած՝ Ֆրիմանը ոգևորված էր այդ պատահական հանդիպումից և չափազանց բարենպաստ տպավորություն ստացավ Մոնիզից՝ հետագայում նրա մասին արտահայտվելով որպես «բացառիկ հանճարի»<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649" />։ Ֆրիմենի խոսքով՝ եթե նրանք անձամբ չհանդիպեին, շատ քիչ հավանական է, որ նա կզբաղվեր ճակատային բլթի հոգեվիրաբուժությամ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=94}}</ref>։ Ֆրիմենի հոգեբուժության հանդեպ հետաքրքրությունը բնական արդյունք էր 1924 թվականին Վաշինգտոնի կառավարական հոգեբուժարանի (խորամանկորեն՝ Սուրբ Եղիսաբեթ) հետազոտական ​​լաբորատորիաների բժշկական տնօրեն նշանակվելու{{sfn|Pressman|2002|p=73|ps=}}։ Ֆրիմանը, որը կողմնակից էր հոգեկան հիվանդությունների պատճառահետևանքային կապի օրգանական մոդելին, հաջորդ մի քանի տարիները սպառիչ կերպով, սակայն, ի վերջո, ապարդյուն ուսումնասիրեց խելագարության նյարդաբանական հիմքը{{sfn|Pressman|2002|pp=73–75|ps=}}։ 1936 թվականի գարնանը պատահաբար հանդիպելով Մոնիզի լեյկոտոմիայի վերաբերյալ նախնական հաղորդագրությանը, Ֆրիմանը նույն թվականի մայիսին նամակագրություն սկսեց։ Գրելով, որ նախկինում մտածում էր հոգեբուժական ուղեղի վիրահատության մասին, նա Մոնիզին տեղեկացրեց, որ «Ձեր լիազորություններին համապատասխան՝ ես ակնկալում եմ շարունակել»<ref>Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=76}}</ref>։ Մոնիզը, փոխարենը, խոստացավ նրան ուղարկել լեյկոտոմիայի վերաբերյալ իր առաջիկա մենագրության օրինակը և հորդորեց նրան լեյկոտոմ գնել ֆրանսիական մատակարարից{{sfn|Pressman|2002|p=76|ps=}}։ === Ակնակապիճային լոբոտոմիա === Ֆրիման-Ուոթսի նախաճակատային լոբոտոմիան դեռևս պահանջում էր գանգի վրա անցքեր բացել, ուստի վիրահատությունը պետք է կատարվեր վիրահատարանում՝ որակավորված նյարդավիրաբույժների կողմից: Ուոլթեր Ֆրիմանը կարծում էր, որ այս վիրահատությունը հասանելի չի լինի նրանց, ում նա ամենաշատն էր համարում դրա կարիքը. պետական ​​հոգեբուժարաններում գտնվող հիվանդներին, որոնք չունեին վիրահատարաններ, վիրաբույժներ կամ [[անզգայացում]], և որոնք սահմանափակ բյուջե ունեին: Ֆրիմանը ցանկանում էր պարզեցնել ընթացակարգը, որպեսզի հոգեբույժները կարողանային այն իրականացնել հոգեբուժարաններում{{sfn|El-Hai|2005|p=184}}։ Իտալացի հոգեբույժ Ամարրո Ֆիամբերտիի աշխատանքից ոգեշնչված՝ Ֆրիմանը որոշ պահի մտահղացավ ճակատային բլթակներին մոտենալ ակնախոռոչների միջով, այլ ոչ թե գանգի վրա փորված անցքերի միջով։ 1945 թվականին նա իր խոհանոցից վերցրեց սառցե կտրիչ և սկսեց փորձարկել այս գաղափարը գրեյպֆրուտի և [[Դիակ|դիակների]] վրա։ Լոբոտոմիայի կիրառումը Միացյալ Նահանգներում արժանացավ ամերիկացի նյարդավիրաբույժների դիմադրությանը և խիստ քննադատության: Սակայն, քանի որ Ֆրիմանը կարողացավ վիրահատության հաջողությունը տարածել լրատվամիջոցների միջոցով, լոբոտոմիան սկսեց գովազդվել որպես հրաշք միջամտություն՝ գրավելով հանրության ուշադրությունը և հանգեցրելով վիրահատության նկատմամբ ճնշող պահանջարկի: 1945 թվականին Ֆրիմանը պարզեցրեց միջամտությունը՝ այն փոխարինելով տրանսորբիտալ լոբոտոմիայով, որի դեպքում ակնախոռոչների հետևի մասով կտուցանման գործիք էր մտցվում՝ ակնախոռոչները [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակներից]] բաժանող բարակ ոսկորը ծակելու համար: Այնուհետև կտուցանման ծայրը տեղադրվում էր ճակատային բլթի մեջ և օգտագործվում էր ուղեղի կապերը խզելու համար (ենթադրաբար՝ նախաճակատային կեղևի և թալամուսի միջև): 1946 թվականին Ֆրիմանը առաջին անգամ կատարեց այս միջամտությունը հիվանդի վրա, որը վիրահատությունից առաջ ենթարկվել էր էլեկտրաշոկային բուժման: Ֆրիմենի կողմից շատ արագ, երբեմն 10 րոպեից էլ պակաս ժամանակում կատարվող տրանսորբիտալ լոբոտոմիայի վիրահատությունը կիրառվել է համեմատաբար թեթև հոգեկան խանգարումներ ունեցող բազմաթիվ հիվանդների մոտ, որոնք, ըստ Ֆրիմենի, չէին արդարացնում ավանդական լոբոտոմիայի վիրահատությունը, որի ժամանակ բացվում էր գանգը։ Այդպիսի լոբոտոմացված հիվանդների մեծ մասը ցուցաբերել է լարվածության կամ գրգռվածության նվազում։ Շատերը նաև ցուցաբերել են այլ ազդեցություններ, ինչպիսիք են՝ անտարբերությունը, պասիվությունը, նախաձեռնողականության բացակայությունը, կենտրոնացման վատ մակարդակը և կյանքի նկատմամբ հուզական արձագանքի ընդհանուր խորության և ինտենսիվության նվազումը։ Ոմանք մահացել են վիրահատությունից։ Սակայն այդ ազդեցությունների մասին լայնորեն չեն հաղորդվել 1940-ականներին, և այդ ժամանակ երկարաժամկետ ազդեցությունները մեծ մասամբ անհայտ էին։ Քանի որ վիրահատությունը, կարծես թե, լայն հաջողություն է ունեցել, Մոնիզը 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]] (շվեյցարացի ֆիզիոլոգ Վալտեր Ռուդոլֆ Հեսի հետ միասին)։ 1940-ական թվականներին լոբոտոմիան լայնորեն կիրառվում էր. մինչև 1960-ականների վերջը Ֆրիմանն անձամբ կատարել կամ ղեկավարել էր ավելի քան 3500 լոբոտոմիայի վիրահատություն։ Իր առաջին ակնակապիճային լոբոտոմիան Ֆրիմանն իրականացրել է Էլեն Իոնեսկոյի վրա, ով տառապում էր մանիակալ-դեպրեսիվ վիճակի նոպաներից և ինքնասպանության մտքերից։ Ֆրիմանն օգտագործում էր լրատվամիջոցների ուշադրությունը և հոդվածներ գրում՝ քարոզելով այդ միջամտությունը և արժանանալով ճանաչման՝ հոգեբուժական օգնության ոլորտում կատարած աշխատանքի համար<ref name="loboethics">{{cite journal |last1=Caruso |first1=James |last2=Sheehan |first2=Jason |date=September 2017 |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |journal=Journal of Neurosurgery |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ուոթսը չէր կողմ ակնակապիճային մեթոդին, և կարծիքների այս տարբերությունը նպաստեց նրանց գործընկերության ավարտին: Ուոթսը դեմ էր տեխնիկային, Ֆրիմենի կողմից այն կատարելիս ստերիլ տեխնիկայի բացակայությանը և պրոցեդուրան ամբուլատոր պայմաններում կատարելու գաղափարին: Ուոթսը հիշեց, որ հիվանդանոցը նկատողություն էր արել Ֆրիմանին՝ նշելով, որ նա «վիրաբույժ չէ, և եթե ուզում է վիրահատել, պետք է դիմի վիրաբուժական արտոնությունների համար»<ref>{{Cite journal |last1=Caruso |first1=James P. |last2=Sheehan |first2=Jason P. |date=2017-09-01 |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |url=https://thejns.org/focus/view/journals/neurosurg-focus/43/3/article-pE6.xml |journal=Neurosurgical Focus |language=en-US |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |issn=1092-0684 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ֆրիմանը առաջին տրանսորբիտալ լոբոտոմիան իրականացրեց կենդանի հիվանդի վրա 1946 թվականին: Դրա պարզությունը ենթադրում էր այն իրականացնելու հնարավորություն հոգեբուժարաններում, որտեղ բացակայում էին նախորդ, ավելի բարդ վիրահատության համար անհրաժեշտ վիրաբուժական սարքավորումները (Ֆրիմանը առաջարկեց, որ այն դեպքերում, երբ ավանդական անզգայացումը հասանելի չէր, հիվանդին անգիտակից վիճակի հասցնելու համար օգտագործվի էլեկտրոշոկային թերապիա){{sfn|El-Hai|2005|ps=}}։ 1947 թվականին Ֆրիմանի և Ուոթսի գործընկերությունը դադարեց, քանի որ վերջինս զզվել էր Ֆրիմանի բարբարոսությունից և լոբոտոմիայի անփույթ փոփոխություններից՝ վիրաբուժական վիրահատությունից վերածվելով պարզ «գրասենյակային» ընթացակարգի<ref name="loboethics" />։ 1940-1944 թվականներին Միացյալ Նահանգներում կատարվել է 684 լոբոտոմիա։ Սակայն, Ֆրիմանի և Ուոթսի կողմից այս տեխնիկայի եռանդուն առաջխաղացման շնորհիվ, այդ թվերը կտրուկ աճեցին տասնամյակի վերջում։ 1949 թվականին, որը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիաների գագաթնակետային տարում էր, իրականացվել է 5074 վիրահատություն, և մինչև 1951 թվականը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկվել էր ավելի քան 18608 մարդ{{sfn|Shorter|1997|pp=227–28|ps=}}։ == Տարածվածություն == [[Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]] մոտ 40,000 մարդ ենթարկվել է լոբոտոմիայի, իսկ [[Անգլիա|Անգլիայում]]՝ 17,000: Մեկ գնահատականի համաձայն՝ երեք սկանդինավյան երկրներում՝ [[Դանիա|Դանիայում]], [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]], ընդհանուր առմամբ կատարվել է մոտ 9,300 լոբոտոմիա{{sfn|Tranøy|Blomberg|2005|p=107|ps=}}: Սկանդինավյան հիվանդանոցներում մեկ շնչին ընկնող լոբոտոմիայի ենթարկվածների թիվը 2,5 անգամ ավելի մեծ է եղել, քան ԱՄՆ-ի հիվանդանոցներում{{sfn|Tranøy|1996|pp=1–20|ps=}}։ Մեկ այլ գնահատականի համաձայն՝ Շվեդիան 1944-1966 թվականներին լոբոտոմիայի է ենթարկել առնվազն 4500 մարդու, հիմնականում կանանց։ Այս թիվը ներառում է նաև փոքր երեխաներին{{sfn|Ogren|Sandlund|2005|pp=353–67|ps=}}։ Եվ Նորվեգիայում հայտնի էր 2005 լոբոտոմիա{{sfn|Goldbeck-Wood|1996|pp=708–09|ps=}}։ Դանիայում արձանագրվել է լոբոտոմիայի 4500 դեպք<ref>{{Cite web |title=Jesper Vaczy Kragh: "Sidste udvej? Træk af psykokirurgiens historie i Danmark" (''Dansk Medicinhistorisk Årbog'' 2007) |url=http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005244/http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-date=5 March 2016 |access-date=20 January 2018}}</ref>։ [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] լոբոտոմիաների մեծ մասը կատարվել է վարքային խնդիրներ ունեցող երեխաների վրա: [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] արգելեց այս պրակտիկան 1950 թվականին՝ բարոյական նկատառումներից ելնելով<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}</ref><ref>{{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ [[Գերմանիա|Գերմանիայում]] այն ​​բեմադրվել է ընդամենը մի քանի անգամ<ref>Bangen, Hans: Geschichte der medikamentösen Therapie der Schizophrenie. Berlin 1992, {{ISBN|3-927408-82-4}}</ref>։ 1970-ականների վերջին լոբոտոմիայի պրակտիկան ընդհանուր առմամբ դադարեց, չնայած այն շարունակվեց մինչև 1980-ականները [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]]<ref>{{cite news |date=2002-04-25 |title=La neurochirurgie fonctionnelle d'affections psychiatriques sévères |url=http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720211020/http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-date=2011-07-20 |publisher=[[Comité Consultatif National d'Ethique]] |language=fr}} (French national consultative committee on ethics, opinion #71: Functional neurosurgery of severe psychiatric conditions)</ref>։ 2019 թվականի դրությամբ՝ Միացյալ Նահանգներում տվյալ ընթացակարգի օրինականությունը կախված է նահանգային օրենսդրությունից. որոշ նահանգներ խստորեն սահմանափակում են այն, մինչդեռ մյուսները դրա կարգավորումը փաստացի թողնում են ընդհանուր կիրառման օրենքներին<ref>{{citation |author1=Roland Nadler |title=Legal Regulation of Psychosurgery: A Fifty-State Survey |date=15 Jan 2020 |journal=Journal of Legal Medicine |volume=39 |number=4 |page=369 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01947648.2019.1688208 |doi=10.1080/01947648.2019.1688208 |pmid=31940252 |author2=Jennifer A. Chandler |url-access=subscription}}</ref>: == Քննադատություն == Խորհրդային հոգեբուժությունում ի հայտ եկավ վաղ շրջանի սկեպտիցիզմ լոբոտոմիայի նկատմամբ։ Երբ 1936-1937 թվականներին խորհրդային բժշկական ամսագրերում հայտնվեցին լեյկոտոմիայի և լոբոտոմիայի մասին հաղորդագրություններ, որոնց հաջորդեցին Ֆրիմենի և Ուոթսի 1939 թվականի նախնական ուսումնասիրությունների ավելի լայնածավալ վերանայումները, խորհրդային վերանայողները մտահոգություն հայտնեցին պրոցեդուրայի ծանր բարդությունների և 5 տոկոս մահացության մակարդակի վերաբերյալ, միաժամանակ կասկածի տակ դնելով դրա արդյունավետությունը՝ նշելով, որ վախի, դեպրեսիայի և գրգռվածության նման ախտանիշները հաճախ անհետանում էին ինքնաբերաբար՝ առանց նման դրամատիկ պրոցեդուրայի անհրաժեշտության։ Այս վերանայումները ենթադրում էին, որ լոբոտոմիան չպետք է կատարվի [[ԽՍՀՄ|ԽՍՀՄ-ում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |page=38 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |quote=Reports about leucotomy and lobotomy began to appear in Soviet journals in 1936 and 1937,26 followed in 1939 by longer reviews of Freeman and Watts's early publications. Soviet reviewers were disturbed by the serious complications and high rate of mortality (5 percent) that Freeman and Watts reported, and they questioned lobotomy's effectiveness, noting that the symptoms it eliminated, such as fear, depression, and agitation, often went away on their own. They concluded that these were "insurmountable obstacles" to recommending lobotomy for use in the Soviet Union.}}</ref>։ Ավելի ուշ՝ 1944 թվականին, «Նյարդային և հոգեկան հիվանդությունների հանդես»-ի մի հեղինակ նշել է. «Նախաճակատային լոբոտոմիայի պատմությունը կարճ և փոթորկալից է եղել։ Դրա ընթացքը լի է եղել ինչպես բռնի դիմադրությամբ, այնպես էլ ստրկական, անվիճելի ընդունմամբ»։ 1947 թվականից սկսած՝ շվեդ հոգեբույժ Սնորե Վոլֆարտը գնահատել է վաղ փորձարկումները՝ նշելով, որ «շիզոֆրենիկների լեյկոտոմիզացումը ակնհայտորեն վտանգավոր է» և որ լոբոտոմիան «դեռևս չափազանց անկատար է, որպեսզի մենք կարողանանք դրա օգնությամբ ընդհանուր հարձակում գործել հոգեկան խանգարումների քրոնիկ դեպքերի դեմ», այնուհետև նշելով, որ «հոգեբուժությունը դեռևս չի կարողացել բացահայտել դրա ճշգրիտ ցուցումներն ու հակացուցումները, և մեթոդները, ցավոք, դեռևս պետք է համարվեն բավականին կոպիտ և վտանգավոր շատ առումներով»{{sfn|Ogren|Sandlund|2005}}։ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] պաշտոնապես արգելեց այս ընթացակարգը 1950 թվականին<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}; {{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>։ Խորհրդային Միության բժիշկները եզրակացրեցին, որ այս ընթացակարգը «հակասում է մարդկայնության սկզբունքներին» և «լոբոտոմիայի միջոցով խելագարը վերածվում է ապուշի»{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ Մինչև 1970-ական թվականները բազմաթիվ երկրներ, ինչպես նաև [[ԱՄՆ|ԱՄՆ-ի]] մի շարք նահանգներ, արգելել էին այդ ընթացակարգը{{sfn|Wood|Wood|2008|p=153}}։ 1977 թվականին Ջիմի Քարթերի նախագահության օրոք [[ԱՄՆ Կոնգրես|ԱՄՆ Կոնգրեսը]] ստեղծեց Կենսաբժշկական և վարքային հետազոտությունների մարդկային սուբյեկտների պաշտպանության ազգային կոմիտե՝ հետաքննելու այն մեղադրանքները, որ հոգեվիրաբուժությունը, այդ թվում՝ լոբոտոմիայի տեխնիկան, օգտագործվել է փոքրամասնություններին վերահսկելու և անհատական ​​իրավունքները սահմանափակելու համար: Կոմիտեն եզրակացրեց, որ որոշ չափազանց սահմանափակ և պատշաճ կերպով կատարված հոգեվիրաբուժություններ կարող են դրական ազդեցություն ունենալ{{sfn|DHEW|1977}}։ Թորստեն Վիզելը Մոնիզին Նոբելյան մրցանակի շնորհումը անվանել է «դատողության զարմանալի [սխալ] ... սարսափելի սխալ»{{refn|{{cite book | first= Thomas |last=Szasz | year=2011 | title = Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry | publisher = Transaction | page = 165 | isbn = 978-1-4128-0895-8 | url = https://books.google.com/books?id=hYdLS6qyTwUC&pg=PA165}}}}, և կոչեր են հնչել Նոբելյան հիմնադրամին չեղյալ համարելու մրցանակը{{sfn|Jansson|1998}}{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ == Հատկանշական դեպքեր == * ԱՄՆ նախագահ [[Ջոն Ֆ. Քենեդի|Ջոն Ֆ. Քենեդիի]] քույրը՝ [[Ռոզմարի Քենեդի|Ռոզմարի Քենեդին]], 1941 թվականին լոբոտոմիայի ենթարկվեց, որը նրան անաշխատունակ դարձրեց և հիվանդանոցում մնաց իր կյանքի մնացած մասը{{sfn|Feldman|2001|p=271|ps=}}։ * Շվեդ մոդեռնիստ նկարչուհի [[Սիգրիդ Հյերտեն|Սիգրիդ Հյերտենը]] մահացել է 1948 թվականին լոբոտոմիայից հետո{{sfn|Snyder|Steffen-Fluhr|2012|p=52|ps=}}։ * Ամերիկացի դրամատուրգ [[Թենեսի Ուիլյամս|Թենեսի Ուիլյամսի]] ավագ քույրը՝ Ռոուզը, լոբոտոմիայի է ենթարկվել, որը նրան անգործունակ է թողել ողջ կյանքի ընթացքում։ Ասում են, որ այս դրվագը ոգեշնչել է նրա որոշ ստեղծագործությունների կերպարներին և մոտիվներին{{sfn|Kolin|1998|pp=50–51|ps=}}։ * Հաճախ ասվում է, որ երբ 1848 թվականին [[Ֆինեաս Գեյջ|Ֆինեաս Գեյջի]] գլխի միջով պատահաբար երկաթե ձող է խրվել, դա «պատահական լոբոտոմիա» է եղել, կամ որ այս իրադարձությունը մեկ դար անց ինչ-որ կերպ ոգեշնչել է վիրաբուժական լոբոտոմիայի զարգացումը: Գեյջի մասին միակ գրքի չափի ուսումնասիրության համաձայն՝ ուշադիր հետազոտությունը նման կապ չի հայտնաբերել<ref>{{harvs|txt|last=Macmillan|year1=2000|year2=1999–2012|loc1=p. 250}}</ref>։ * 2011 թվականին [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] համալսարանի արգենտինացի նյարդավիրաբույժ Դանիել Նիջենսոնը հետազոտեց [[Էվա Պերոն|Էվա Պերոնի]] ռենտգենյան լուսանկարները և եզրակացրեց, որ նա կյանքի վերջին ամիսներին ենթարկվել է լոբոտոմիայի՝ ցավի և անհանգստության բուժման համար{{sfn|Nijensohn|2012|p=582|ps=}}։ == Գրական և կինեմատոգրաֆիկ կերպարներ == Լոբոտոմիաները ներկայացվել են մի շարք գրական և կինեմատոգրաֆիկ ներկայացումներում, որոնք արտացոլում էին հասարակության վերաբերմունքը ընթացակարգի նկատմամբ, իսկ երբեմն էլ փոխում էին այն: Գրողներն ու կինոգործիչները կարևոր դեր են խաղացել հասարակական տրամադրությունները ընթացակարգի դեմ շրջելու գործում{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ * [[Ռոբերտ Փեն Ուորեն|Ռոբերտ Փեն Ուորենի]] 1946 թվականի «Թագավորի ողջ թիկնազորը» վեպում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «կոմանչե խիզախին գանգի դանակով տիրոյի տեսք հաղորդելը», իսկ վիրաբույժին պատկերում է որպես ճնշված մարդ, որը չի կարող սիրով փոխել ուրիշներին, ուստի նա փոխարենը դիմում է «բարձրորակ ատաղձագործության»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}: * Թենեսի Ուիլյամսը քննադատել է լոբոտոմիան իր «Հանկարծ, անցյալ ամառ» (1958) պիեսում, քանի որ այն երբեմն կիրառվում էր [[Համասեռամոլություն|համասեռամոլների]] նկատմամբ՝ նրանց «բարոյապես խելամիտ» դարձնելու համար{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Պիեսում մի հարուստ և ազդեցիկ կին խոշոր նվիրատվություն է առաջարկում տեղի հոգեբուժարանին՝ պայմանով, որ այնտեղ իր զարմուհուն լոբոտոմիա կատարեն. նա հույս ունի, որ դա կկանխի զարմուհու կողմից իր որդու մասին արվող ցնցող բացահայտումները{{sfn|Bigsby|1985|p=100|ps=}}։ Երբ նրան զգուշացնում են, որ լոբոտոմիան գուցե չդադարեցնի զարմուհու «անհոդաբաշխ խոսակցությունը», նա պատասխանում է. «Գուցե այդպես է, գուցե՝ ոչ, բայց վիրահատությունից հետո ո՞վ ''կհավատա'' նրան, բժիշկ»{{sfn|Williams|1998|p=15|ps=}}։ * [[Կեն Կիզի|Կեն Կիզիի]] 1962 թվականի [[Թռիչք կկվի բնի վրայով (վեպ)|«Թռիչք կկվի բնի վրայով»]] վեպում և դրա 1975 թվականի կինոադապտացիայում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «[[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթի]] կաստրացիա», պատժի և վերահսկողության մի ձև, որից հետո «դեմքին ոչինչ չկա։ Ճիշտ այնպես, ինչպես խանութի այդ մանեկեններից մեկում»։ Մի հիվանդի մոտ. «Նրա աչքերից կարելի է տեսնել, թե ինչպես են նրան այնտեղ այրել. նրա աչքերը ամբողջությամբ ծխով են լցված, մոխրագույն և լքված ներսից»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ * [[Սիլվիա Փլաթ|Սիլվիա Փլաթի]] 1963 թվականի «Ապակե կափարիչի տակ» վեպում գլխավոր հերոսուհին սարսափով է արձագանքում լոբոտոմիայի ենթարկված երիտասարդ կնոջ «հավերժական մարմարե հանգստությանը»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ == Տես նաև == * [[Բիոէթիկա]] * [[Բժշկական էթիկա]] == Ծանթագրություններ == {{Reflist}} == Աղբյուրներ == '''Տպագիր աղբյուրներ''' * {{cite book |last=Acharya |first=Hernish J |url=https://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf#page=44 |title=The Proceedings of the 13th Annual History of Medicine Days |publisher=Faculty of Medicine, University of Calgary |year=2004 |editor=Whitelaw, W.A. |location=Calgary |pages=32–41 |chapter=The Rise and Fall of Frontal Leucotomy |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401035944/http://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf |archive-date=2010-04-01 |url-status=live}} * {{cite book |last=Arnold |first=William |title=Shadowland |publisher=Berkley Books |year=1982 |isbn=0-425-05481-0}} * {{cite journal |last1=Bechterev |first1=V. |last2=Puusepp |first2=L. |year=1912 |title=La chirugie des aliénes |trans-title=Surgery of the Insane |journal=Archives Internationales de Neurologie |volume=34 |pages=1–17, 69–89}} * {{cite journal |last=Berrios |first=German E. |year=1997 |title=The Origins of Psychosurgery: Shaw, Burckhardt and Moniz |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=8 |issue=1 |pages=61–81 |doi=10.1177/0957154X9700802905 |pmid=11619209 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091230001956/http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |archive-date=30 December 2009 |access-date=28 November 2009}} * {{cite book |last=Bianchi |first=Leonardo |url=https://archive.org/details/cu31924024799375 |title=The Mechanism of the Brain and the Function of the Frontal Lobes |publisher=William Wood & Co; E.S Livingstone |others=translated by James Hogg MacDonald |year=1922 |location=New York & Edinburgh}} * {{cite book |last=Bigsby |first=C.W.E. |url=https://books.google.com/books?id=BBQhZKBIiZAC |title=A Critical Introduction to Twentieth-Century American Drama: Volume 2 |publisher=Cambridge University Press |year=1985 |isbn=978-0-521-27717-4}} * {{cite book |last=Bragg |first=Lynn |url=https://books.google.com/books?id=A2IzPOb0AfYC |title=Myths and Mysteries of Washington |publisher=TwoDot |year=2005 |isbn=978-0-7627-3427-6 |edition=1st}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite journal |last=Braslow |first=Joel T. |date=May 1995 |title=Effect of therapeutic innovation on perception of disease and the doctor-patient relationship: a history of general paralysis of the insane and malaria fever therapy, 1910–1950 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=2 |pages=660–65 |doi=10.1176/ajp.152.5.660 |pmid=7726304}} * {{cite book |last=Braslow |first=Joel T. |url=https://books.google.com/books?id=ozPLJPqQpmgC&dq=lobotomy+thorazine&pg=PA169 |title=Mental Ills and Bodily Cures: Psychiatric Treatment in the First Half of the Twentieth Century |publisher=University of California |year=1997 |isbn=0-520-20547-2}} * {{cite journal |last=Brickner |first=Richard M. |year=1932 |title=An interpretation of frontal lobe function based upon the study of a case of partial bilateral frontal lobotomy |journal=Research Publications |volume=13 |pages=259–351}} * {{cite journal |last=Brown |first=Edward M. |year=2000 |title=Why Wagner-Jauregg won the Nobel Prize for discovering malaria therapy for General Paresis of the Insane |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=4 |pages=371–82 |doi=10.1177/0957154X0001104403 |archive-url=https://archive.today/20130104191955/http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |archive-date=4 January 2013 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last=Cooper |first=Rachel |year=2014 |title=On deciding to have a lobotomy: either lobotomies were justified or decisions under risk should not always seek to maximise expected utility |url=https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/69484/1/authorsfinalmanuscript.pdf |journal=Medicine, Health Care and Philosophy |volume=17 |issue=1 |pages=143–54 |doi=10.1007/s11019-013-9519-8 |pmid=24449251}} * {{cite book |last=Cooter |first=Roger |title=The Neurological Patient in History |publisher=University of Rochester Press |year=2012 |isbn=978-1-58046-412-3 |editor1=Jacyna, Stephen J. |location=Rochester, NY |pages=215–22 |chapter=Neuropatients in Historyland |editor2=Casper, Stephen T. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3jHS3ZBzgssC&pg=PA216}} * {{cite news |last=Day |first=Elizabeth |date=12 January 2008 |title=He was bad, so they put an ice pick in his brain.. |url=https://www.theguardian.com/science/2008/jan/13/neuroscience.medicalscience |access-date=31 March 2010 |work=The Guardian}} * {{cite journal |author=(([[Department of Health, Education, and Welfare]])) |date=23 May 1977 |title=Protection on Human Subjects: Use of Psychosurgery in Practice and Research: Report and Recommendations for Public Comment. Part 3 |url=https://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |url-status=unfit |journal=[[Federal Register]] |volume=42 |issue=99 |pages=26317–32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618134258/http://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |archive-date=18 June 2013 |ref={{sfnref|DHEW|1977}}}} * {{cite book |last=Deutsch |first=Albert |url=https://books.google.com/books?id=ISBN0405052022 |title=Shame of the States |publisher=Harcourt, Brace |year=1948 |location=New York}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite journal |last1=Diefenbach |first1=Gretchen |last2=Diefenbach |first2=Donald |last3=Baumeister |first3=Alan |last4=West |first4=Mark |date=April 1999 |title=Portrayal of lobotomy in the popular press: 1935–1960 |url=http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=8 |issue=1 |pages=60–69 |doi=10.1076/jhin.8.1.60.1766 |pmid=11624138 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323015412/http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |archive-date=23 March 2010}} * {{cite journal |last=Doby |first=T |year=1992 |title=Cerebral Angiography and Egas Moniz |url=http://www.ajronline.org/cgi/reprint/159/2/364.pdf |journal=[[American Journal of Roentgenology]] |volume=359 |issue=2 |page=364 |doi=10.2214/ajr.159.2.1632357 |pmid=1632357}}{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{cite book |last=El-Hai |first=Jack |url=https://archive.org/details/lobotomistmaveri0000elha |title=The Lobotomist: A Maverick Medical Genius and His Tragic Quest to Rid the World of Mental Illness |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-23292-0 |url-access=registration}} * {{cite book |last=Feldman |first=Burton |url=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C |title=The Nobel prize: a history of genius, controversy, and prestige |publisher=Arcade Publishing |year=2001 |isbn=1-55970-592-2}} * {{cite journal |last1=Feldman |first1=Robert P. |last2=Goodrich |first2=James T. |date=March 2001 |title=Psychosurgery: A Historical Overview |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=48 |issue=3 |pages=647–57; discussion 657–59 |doi=10.1097/00006123-200103000-00041 |pmid=11270556}} * {{cite book |last=Finger |first=Stanley |url=https://books.google.com/books?id=_GMeW9E1IB4C |title=Origins of Neuroscience: A History of Explorations into Brain Function |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-514694-3 |location=Oxford}} * {{cite book |last1=Ford |first1=Paul J. |url=https://books.google.com/books?id=m7USFu5Z0lQC |title=Neuroethics: defining the issues in theory, practice, and policy |last2=Henderson |first2=Jaimie M. |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-856721-9 |editor=Illes, Judy |chapter=Functional neurosurgical intervention: neuroethics in the operating rooms}} * {{cite book |last=Freberg |first=Laura A. |title=Discovering Biological Psychology |publisher=Wadsworth |year=2010 |isbn=978-0-547-17779-3 |edition=2nd |location=Belmont, California}} * {{cite journal |last1=Freeman |first1=Walter |last2=Watts |first2=James W. |year=1944 |title=Psychosurgery: An Evaluation of Two Hundred Cases over Seven Years |journal=[[Journal of Mental Science]] |volume=90 |issue=379 |pages=532–37 |doi=10.1192/bjp.90.379.532}} * {{cite book |last1=Gabbard |first1=Glen O. |url=https://books.google.com/books?id=D42m3IIrEDoC |title=Psychiatry and the Cinema |last2=Gabbard |first2=Krin |publisher=American Psychiatric Publishing, Inc. |year=1999 |isbn=978-0-88048-964-5 |edition=2nd}} * {{cite journal |last=Gilyarovsky |first=Vasily |date=14 September 1950 |title=Учение Павлова&nbsp;– основа психиатрии |trans-title=Pavlov's teaching is the basis of psychiatry |journal=Медицинский работник [Health Worker] |language=Russian |issue=37}} * {{cite book |last=Gilyarovsky |first=Vasily |title=Избранные труды |publisher=Медицина [Medicine] |year=1973 |location=Moscow |page=4 |language=Russian |trans-title=Selected Works}} * {{cite journal |last=Goldbeck-Wood |first=Sandra |date=21 September 1996 |title=Norway compensates lobotomy victims |journal=[[British Medical Journal]] |volume=313 |issue=7059 |pages=708–09 |doi=10.1136/bmj.313.7059.708a |pmc=2352081 |pmid=11644825}} * {{cite book |last1=Green |first1=Alexander |url=https://books.google.com/books?id=dp58uHAFr-kC |title=Landmark Papers in Neurosurgery |last2=Astradsson |first2=A. |last3=Stacey |first3=R.J. |last4=Aziz |first4=T.Z. |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-959125-1 |editor=Johnson, Reuben |chapter=Functional and epilepsy neurosurgery |editor2=Green, Alexander}} * {{cite journal |last=Grenander |first=M.E. |year=1978 |title=Of Graver Import Than History: Psychiatry in Fiction |url=https://www.mises.org/journals/jls/2_1/2_1_3.pdf |journal=[[Journal of Libertarian Studies]] |volume=2 |issue=1 |pages=29–44 |pmid=11614766 |access-date=22 January 2008}} * {{cite journal |last1=Gross |first1=Dominik |last2=Schäfer |first2=Gereon |year=2011 |title=Egas Moniz (1874–1955) and the "invention" of modern psychosurgery: a historical and ethical reanalysis under special consideration of Portuguese original sources |journal=Neurosurgical Focus |volume=30 |issue=2 |page=8 |doi=10.3171/2010.10.FOCUS10214 |pmid=21284454}} * {{cite journal |last=Healy |first=David |date=January 2000 |title=Some continuities and discontinuities in the pharmacotherapy of nervous conditions before and after chlorpromazine and imipramine |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=44 |pages=393–412 |doi=10.1177/0957154X0001104405}} * {{cite journal |last1=Heller |first1=A. C. |last2=Amar |first2=A.P. |last3=Liu |first3=C.Y. |last4=Apuzzo |first4=M.L.J. |year=2006 |title=Surgery of the mind and mood: A mosaic of issues in time and evolution |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=59 |issue=4 |pages=720-33; discussion 733-9 |doi=10.1227/01.NEU.0000240227.72514.27 |pmid=17038938}} * {{cite book |last=Hoenig |first=J. |title=A History of Clinical Psychiatry: The Origin and History of Psychiatric Disorders |publisher=Athlone |year=1995 |isbn=0-485-24011-4 |editor=Berrios, German E. |chapter=Schizophrenia |editor2=Porter, Roy}} * {{cite journal |last1=Joanette |first1=Yves |last2=Stemmer |first2=Brigitte |last3=Assal |first3=Gil |last4=Whitaker |first4=Harry |year=1993 |title=From theory to practice: the unconventional contribution of Gottlieb Burckhardt to psychosurgery |journal=Brain and Language |volume=45 |issue=4 |pages=572–87 |doi=10.1006/brln.1993.1061 |pmid=8118674}} * {{cite journal |last=Kaempffert |first=Waldemar |date=24 May 1941 |title=Turning the Mind Inside Out |journal=[[Saturday Evening Post]] |volume=213 |issue=47 |pages=18–19, 69–74}} * {{cite journal |last=Kolin |first=Philip |date=Spring 1998 |title=Something Cloudy, Something Clear: Tennessee Williams's Postmodern Memory Play |url=https://journals.ku.edu/index.php/jdtc/article/viewFile/1985/1948 |journal=Journal of Dramatic Theory and Criticism |volume=12 |issue=2 |pages=35–55}} * {{cite book |last=Kondratev |first=Fedor [Фёдор Кондратьев] |url=http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |title=Судьбы больных шизофренией: клинико-социальный и судебно-психиатрический аспекты |publisher=ЗАО Юстицинформ [Closed joint-stock company Justitsinform] |year=2010 |location=Moscow |language=Russian |trans-title=The fates of the ill with schizophrenia: clinico-social and forensico-psychiatric aspects |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201173830/http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |archive-date=2014-02-01 |url-status=live}} <!-- The ISBN in the document (978-5-9977-0014-9) is bad; it causes a checksum error.--> * {{cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |year=2005 |title=Gottlieb Burckhardt and Egas Moniz&nbsp;– Two Beginnings of Psychosugery |url=http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |journal=[[Gesnerus]] |volume=62 |issue=1/2 |pages=77–101 |doi=10.1163/22977953-0620102004 |pmid=16201322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111215210609/http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |archive-date=15 December 2011 |access-date=26 November 2009}} * {{cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |date=December 2008 |title=Psychosurgery in Italy, 1936–39 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=19 |issue=4 |pages=476–89 |doi=10.1177/0957154X07087345 |issn=0957-154X |pmid=19397090}} * {{cite journal |last=Kragh |first=J.V. |year=2010 |title=Shock Therapy in Danish Psychiatry |journal=Medical History |volume=54 |issue=3 |pages=341–64 |doi=10.1017/S0025727300004646 |pmc=2889500 |pmid=20592884}} * {{cite book |last1=Levin |first1=Harvey S. |url=https://books.google.com/books?id=9b1htO0V0rwC |title=Frontal Lobe Function and Dysfunction |last2=Eisenberg |first2=Howard M. |publisher=Oxford University Press |year=1991 |isbn=978-0-19-506284-7 |location=Oxford}} * {{cite journal |last=Lichterman |first=B.L. |year=1993 |title=On the history of psychosurgery in Russia |journal=Acta Neurochirurgica |volume=125 |issue=1–4 |pages=1–4 |doi=10.1007/BF01401819 |pmid=8122532}} * {{cite news |last=Maisel |first=Albert Q. |date=6 May 1946 |title=Bedlam 1946, Most U.S. Mental Hospitals are a Shame and a Disgrace |url=https://books.google.com/books?id=BlUEAAAAMBAJ&pg=PA102 |newspaper=Life |volume=20}} * {{cite journal |last1=Manjila |first1=S. |last2=Rengachary |first2=S. |last3=Xavier |first3=A. R. |last4=Parker |first4=B. |last5=Guthikonda |first5=M. |year=2008 |title=Modern psychosurgery before Egas Moniz: a tribute to Gottlieb Burckhardt |journal=Neurosurgery Focus |volume=25 |issue=1 |pages=1–4 |doi=10.3171/FOC/2008/25/7/E9 |pmid=18590386}} * {{cite book |last=Macmillan |first=M. |title=An Odd Kind of Fame: Stories of Phineas Gage |publisher=[[MIT Press]] |year=2000 |isbn=0-262-13363-6}} * {{cite book |last1=Mareke |first1=Arends |url=https://books.google.com/books?id=pzI0Kj21KIcC |title=Implanted Minds: The Neuroethics of Intracerebral Stem Cell Transplantation and Deep Brain Stimulation |last2=Fangerau |first2=Heiner |publisher=Verlag |year=2010 |isbn=978-3-8376-1433-6 |editor=Fangerau, Heiner |chapter=Deep brain stimulation in psychiatric disorders |editor2=Jörg, Fegert |editor3=Mareke, Arends}} * {{cite news |last=Martin |first=Douglas |date=30 January 2004 |title=Janet Frame, 79, Writer Who Explored Madness |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=980CE6DF1138F933A05752C0A9629C8B63 |access-date=17 November 2007 |work=[[The New York Times]]}} * {{cite journal |last1=Mashour |first1=George A. |last2=Walker |first2=Erin E. |last3=Martuza |first3=Robert L. |year=2005 |title=Psychosurgery: Past, Present, and Future |url=http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |journal=Brain Research Reviews |volume=48 |issue=3 |pages=409–19 |doi=10.1016/j.brainresrev.2004.09.002 |pmid=15914249 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117044606/http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |archive-date=17 January 2013 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last=Meduna |first=L.J. |year=1985 |title=Autobiography of L.J. Meduna |journal=Convulsive Therapy |volume=1 |issue=1 |pages=43–57 |pmid=11940805}} * {{cite book |last=Moniz |first=Egas |url=https://books.google.com/books?id=tXd98Ify7WgC |title=American Journal of Psychiatry 1844–1944 |publisher=American Psychiatric Publishing |year=1994 |isbn=978-0-89042-275-5 |pages=237–39 |chapter=PREFRONTAL LEUCOTOMY IN THE TREATMENT OF MENTAL DISORDERS (1937)}} * {{cite journal |last=Nijensohn |first=DE |year=2012 |title=New evidence of prefrontal lobotomy in the last months of the illness of Eva Perón |journal=World Neurosurgery |volume=77 |issue=3–4 |pages=582–90 |doi=10.1016/j.wneu.2011.02.036 |pmid=22079825}} * {{cite book |last=Noll |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=jzoJxps189IC |title=The encyclopedia of schizophrenia and other psychotic disorders |date=January 2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6405-2}} * {{cite book |last1=Noyes |first1=A.P. |title=Modern clinical psychiatry |last2=Kolb |first2=L.C. |publisher=W.B. Saunders |year=1962 |location=Philadelphia and London}} * {{cite journal |last1=Ogren |first1=K. |last2=Sandlund |first2=M. |year=2005 |title=Psychosurgery in Sweden 1944–1964 |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=14 |issue=4 |pages=353–67 |doi=10.1080/096470490897692 |pmid=16338693}} * {{cite book |last=Partridge |first=Maurice |title=Pre-frontal leucotomy |publisher=Blackwell Scientific Publications |year=1950 |location=Oxford}} * {{cite book |last=Pressman |first=Jack D. |url=https://books.google.com/books?id=tJ080WN0JFgC |title=Last Resort: Psychosurgery and the Limits of Medicine |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=0-521-52459-8 |location=Cambridge}} * {{cite news |last=Prior |first=Alex |date=6 February 2008 |title=Music's boy wonder: Composer, conductor, singer&nbsp;... and he's only fifteen |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/musics-boy-wonder-composer-conductor-singer-and-hes-only-fifteen-778670.html |access-date=11 July 2010 |work=[[The Independent]]}} * {{cite book |last=Porter |first=Roy |title=The Greatest Benefit to Mankind: A Medical History of Humanity from Antiquity to the Present |publisher=Fontana Press |year=1999 |isbn=0-00-637454-9}} * {{cite journal |last=Puusepp |first=L. |year=1937 |title=Alcune considerazioni sugli interventi chirurgici nelle malattie mentali |trans-title=Some Considerations about Surgery in Mental Illness |journal=G Accad Med Torino |volume=100 |pages=3–16}} * {{cite journal |last=Raz |first=Mical |year=2009 |title=Psychosurgery, Industry and Personal Responsibility, 1940–1965 |journal=[[Social History of Medicine]] |volume=23 |issue=1 |pages=116–33 |doi=10.1093/shm/hkp061}} * {{cite book |last=Raz |first=Mical |title=The lobotomy letters: the making of American psychosurgery |publisher=University of Rochester Press |year=2013 |isbn=978-1-58046-449-9}} * {{cite book |last1=Reevy |first1=Gretchen |url=https://books.google.com/books?id=tnPkFDU8orEC |title=Encyclopedia of Emotion |last2=Ozer |first2=Yvette Malamud |last3=Ito |first3=Yuri |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |isbn=978-0-313-34576-0}} * {{cite book |last1=Sakas |first1=Damianos E. |url=https://books.google.com/books?id=pWOx5aU6v3YC |title=Operative Neuromodulation. Functional Neuroprosthetic Surgery. Volume II: Neural Networks Surgery |last2=Panourias |first2=L.G. |last3=Singounas |first3=E. |last4=Simpson |first4=B.A. |publisher=Springer |year=2007 |isbn=978-3-211-33081-4 |editor1=Sakas, D.E. |volume=2 |pages=365–74 |chapter=Neurosurgery for psychiatric disorders: from the excision of brain tissue to the chronic electrical stimulation of neural networks |editor2=Simpson, B.A.}} * {{cite book |last=Shorter |first=Edward |url=https://books.google.com/books?id=-Oybg_APowMC |title=A History of Psychiatry: From the Era of the Asylum to the Age of Prozac |publisher=Wiley |year=1997 |isbn=0-471-24531-3}} * {{cite book |last1=Snyder |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=krm_cgIqzesC&pg=PA52 |title=Overcoming Depression Without Drugs: Mahler's Polka With Introductory Funeral March |last2=Steffen-Fluhr |first2=Nancy |publisher=AuthorHouse |year=2012 |isbn=978-1-4685-4962-1}} * {{cite book |last=Shutts |first=David |url=https://books.google.com/books?id=54BsAAAAMAAJ |title=Lobotomy: resort to the knife |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1982 |isbn=978-0-442-20252-1}} * {{cite book |last1=Sargant |first1=William |url=https://books.google.com/books?id=4rlrAAAAMAAJ |title=An Introduction to Physical Methods of Treatment in Psychiatry |last2=Slater |first2=Elliot |publisher=Williams & Wilkins |year=1963}} * {{cite journal |last=Steck |first=A.J. |year=2010 |title=Milestones in the development of neurology and psychiatry in Europe |journal=Schweizer Archiv für Neurologie und Psychiatrie |volume=161 |issue=3 |pages=85–89 |doi=10.4414/sanp.2010.02153 |doi-broken-date=1 July 2025 |doi-access=free}} * {{cite journal |last=Stone |first=James L. |year=2001 |title=Gottlieb Burckhardt&nbsp;– The Pioneer of Psychosurgery |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=10 |issue=1 |pages=79–92 |doi=10.1076/jhin.10.1.79.5634 |pmid=11446267}} * {{cite book |last=Suchy |first=Yana |url=https://books.google.com/books?id=Zy5tzjiUV9oC |title=Clinical Neuropsychology of Emotion |publisher=Guilford Press |year=2011 |isbn=978-1-60918-072-0}} * {{cite journal |last=Swayze |first=V.W. |year=1995 |title=Frontal leukotomy and related psychosurgical procedures in the era before antipsychotics (1935–1954): a historical overview |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=4 |pages=505–15 |doi=10.1176/ajp.152.4.505 |pmid=7900928 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724145339/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |archive-date=24 July 2008 |access-date=29 November 2010}} * {{cite book |last=Szasz |first=Thomas |title=Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry |publisher=Transaction |year=2007 |isbn=978-0-7658-0379-5 |location=New Brunswick, New Jersey}} * {{cite journal |last=Tierney |first=Ann Jane |date=April 2000 |title=Egas Moniz and the Origins of Psychosurgery: A Review Commemorating the 50th Anniversary of Moniz's Nobel Prize |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=9 |issue=1 |pages=22–36 |doi=10.1076/0964-704X(200004)9:1;1-2;FT022 |pmid=11232345}} * {{cite journal |last=Tranøy |first=Joar |date=Winter 1996 |title=Lobotomy in Scandinavian psychiatry |url=http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |journal=[[The Journal of Mind and Behavior]] |volume=17 |issue=1 |pages=1–20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526000558/http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |archive-date=26 May 2008 |df=dmy-all}} * {{cite journal |last1=Tranøy |first1=Joar |last2=Blomberg |first2=Wenche |date=March 2005 |title=Lobotomy in Norwegian Psychiatry |url=http://www.geocities.ws/jordotradini_/fil24.pdf |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=16 |issue=1 |pages=107–10 |doi=10.1177/0957154X05052224 |pmid=15981370 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203005450/http://www.geocities.com/jordotradini/fil24.pdf |archive-date=3 December 2007}} * {{cite journal |last=USSR Ministry of Health |year=1951 |title=Приказ МЗ СССР 1003 (9 декабря 1950) |trans-title=Order 1003 (9 December 1950) |journal=Невропатология и психиатрия [Neuropathology and Psychiatry] |language=Russian |volume=20 |issue=1 |pages=17–18}} * {{cite book |last=Valenstein |first=Elliot S. |title=The Prefrontal Cortex: Its Structure, Function and Pathology |publisher=Elsevier |year=1990 |isbn=978-0-444-81124-0 |editor=Uylings, H.B.M. |series=Progress in Brain Research |volume=85 |location=Amsterdam & New York |pages=539–54 |chapter=The Prefrontal Area and Psychosurgery |editor2=Van Eden, C.G. |editor3=De Bruin, J.P.C. |editor4=Corner, M.A. |editor5=Feenstra, M.G.P. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ozklfl1zj5YC&pg=PA540}} * {{cite book |last=Valenstein |first=Elliot A. |title=A History of Neurosurgery: In Its Scientific and Professional Contexts |publisher=The American Association of Neurological Surgeons |others=Contributing editors Dagi, T. Forcht; Epstein, Mel H. |year=1997 |isbn=978-1-879284-17-3 |editor=Greenblatt, Samuel H. |location=Park Ridge, IL |pages=499–516 |chapter=History of Psychosurgery |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QMNfYE8XVXcC&pg=PA499}} * {{cite book |last1=Weiss |first1=Anthony P. |title=The Human Frontal Lobes: Functions and Disorders |last2=Rauch |first2=Scott L. |last3=Price |first3=Bruce H. |publisher=Guilford Press |year=2007 |isbn=978-1-59385-329-7 |editor=Miller, Bruce L. |pages=505–17 |chapter=Neurosurgical intervention for psychiatric illness: past, present and future |editor2=Cummings, Jeffrey L. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hBcPYvqE19QC&pg=PA506}} * {{cite book |last1=Whitaker |first1=H.A. |url=https://books.google.com/books?id=59pMz9m83yQC |title=Classic Cases in Neuropsychology |last2=Stemmer |first2=B. |last3=Joanette |first3=Y. |publisher=Psychology Press |year=1996 |isbn=978-0-86377-395-2 |editor=Code, Christopher |location=Hove |pages=275–304 |chapter=A psychosurgical chapter in the history of cerebral localization: the six cases of Gottlieb Burkhardt |editor2=Wallesch, C.-W. |editor3=Joanette Y. |editor4=Roch A.}} * {{cite book |last=Wiener |first=Norbert |title=Cybernetics |publisher=MIT Press |year=1965 |isbn=0-262-73009-X |orig-year=First published 1948}} * {{cite book |last=Williams |first=Tennessee |author-link=Tennessee Williams |url=https://books.google.com/books?id=MvX7y3Rb4osC |title=Suddenly Last Summer |publisher=Dramatists Play Service |year=1998 |isbn=978-0-8222-1094-8}} * {{cite book |last1=Wood |first1=Jeffrey C. |url=https://books.google.com/books?id=NwR_ppR3Ib8C |title=Therapy 101: A Brief Look at Modern Psychotherapy Techniques & How They Can Help |last2=Wood |first2=Minnie |date=September 2008 |publisher=[[New Harbinger Publications]] |isbn=978-1-57224-568-6}} * {{cite book |last=Wright |first=Frank Leon |url=https://books.google.com/books?id=n_KOGAAACAAJ |title=Out of Sight, Out of Mind: A Graphic Picture of Present-day Institutional Care of the Mentally Ill in America, Based on More Than Two Thousand Eye-witness Reports |publisher=Mental Health Foundation |year=1947 |location=Philadelphia}} '''Առցանց աղբյուրներ''' * {{cite web |last=Dully |first=Howard |date=16 November 2005 |title="My Lobotomy": Howard Dully's Journey |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5014080 |access-date=28 November 2009 |publisher=NPR |format=podcast}} * {{cite web |last=Jansson |first=Bengt |date=29 October 1998 |title=Controversial Psychosurgery Resulted in a Nobel Prize |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/moniz-article.html |accessdate=24 January 2012 |publisher=Nobel Media}} * {{cite web |last=Macmillan |first=Malcolm |date=1999–2012 |title=The Phineas Gage Information Page: Lobotomy |url=http://www.uakron.edu/gage/lobotomy.dot |access-date=21 March 2009 |publisher=The Center for the History of Psychology, University of Akron, Ohio}} * {{cite web |date=2013 |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 Walter Hess, Egas Moniz |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html |access-date=24 January 2013 |publisher=Nobel Media |ref={{sfnref|Nobelprize.org|2013}}}} * {{cite web |last=Sutherland |first=John |date=5 August 2004 |title=Should they de-Nobel Moniz? |url=https://www.theguardian.com/education/2004/aug/02/highereducation.comment |access-date=22 December 2011 |work=[[The Guardian]]}} [[Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ]] [[Կատեգորիա:Նյարդավիրաբուժություն]] [[Կատեգորիա:Հոգեբուժություն]] [[Կատեգորիա:Բժշկություն]] [[Կատեգորիա:Վիրաբուժություն]] [[Կատեգորիա:Բժշկական էթիկա]] [[Կատեգորիա:Հնացած գիտական տեսություններ]] [[Կատեգորիա:Նյարդաբանություն]] [[Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն]] [[Կատեգորիա:Նեյրոգիտություն]] [[Կատեգորիա:Բարոյագիտություն]] [[Կատեգորիա:Գիտական բանավեճեր]] e5151qel08tk1z3rn87weg9gzhxeknp 10806503 10806351 2026-06-30T00:01:10Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite journal, Citation, Cite book, Cite news և Cite web կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806503 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բժշկական միջամտություն}} '''Լոբոտոմիա''' ({{lang-el|λοβό}}՝ «[[Մարդու գլխուղեղ|բլիթ»]] և τομή՝ «կտրատել» բառերից) կամ '''լեյկոտոմիա'''՝ հոգեբուժական կամ նյարդաբանական խանգարման (օրինակ՝ [[էպիլեպսիա]], [[դեպրեսիա]]) [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբուժական]] անընդունելի ձև, որը ներառում է գլխուղեղի [[Նախաճակատային կեղև|նախաճակատային]] [[Մեծ ուղեղի կեղև|կեղևի]] կապերի խզում<ref>{{Cite news |title=Lobotomy: Definition, Procedure & History |url=https://www.livescience.com/42199-lobotomy-definition.html |access-date=2018-06-28 |work=Live Science}}</ref>։ Վիրահատությունը կտրում է ուղեղի նախաճակատային կեղևի և [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակների]] առաջային մասի հետ և դեպի դրանց կապերի մեծ մասը: 1930-ականներից մինչև 1970-ականները այս բուժումը որոշ երկրներում օգտագործվել է հոգեկան խանգարումների բուժման համար որպես հիմնական ընթացակարգ: Աշխատունակության նկատմամբ մտահոգությունը և հիվանդի բարեկեցության նկատմամբ անձնական պատասխանատվությունը նպաստել են լոբոտոմիաների տարածվածությանը [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]]{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}։ Ընթացակարգի հեղինակը՝ պորտուգալացի նյարդաբան [[Անտոնիո Էգաս Մոնիզ|Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]], 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության ոլորտում]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]]՝ «որոշակի հոգեկան հիվանդությունների դեպքում լեյկոտոմիայի բուժական արժեքի բացահայտման» համար, թեև մրցանակի շնորհումը հակասությունների տեղիք է տվել{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Այս միջամտությունը ձևափոխվել և ակտիվորեն կիրառվել է [[Ուոլթեր Ֆրիման|Ուոլթեր Ֆրիմանի]] կողմից, ով 1936 թվականին ԱՄՆ-ի հոգեբուժարաններից մեկում կատարել է առաջին լոբոտոմիան։ Դրա կիրառումը կտրուկ աճել է 1940-ականների սկզբից մինչև 1950-ական թվականները. արդեն 1951 թվականին ԱՄՆ-ում կատարվել էր գրեթե 20 000 լոբոտոմիա, իսկ [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]]՝ համեմատաբար ավելի մեծ թվով վիրահատություններ<ref>{{Cite news |last=Levinson |first=Hugh |date=2011 թ․ նոյեմբերի 8 |title=The strange and curious history of lobotomy |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15629160 |newspaper=BBC News |publisher=BBC}}</ref>։ Տղամարդկանց համեմատ կանանց շրջանում ավելի շատ լոբոտոմիաներ են կատարվել. 1951 թվականին անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների գրեթե 60%-ը կանայք են եղել, իսկ սահմանափակ տվյալները վկայում են, որ 1948–1952 թվականներին [[Օնտարիո (նահանգ)|Օնտարիոյում]] կատարված լոբոտոմիաների 74%-ը բաժին է ընկել իգական սեռի պացիենտներին<ref>{{Cite book |last1=Johnson |first1=Jenell |url=https://books.google.com/books?id=n47uBQAAQBAJ&pg=PA50 |title=American Lobotomy: A Rhetorical History |publisher=University of Michigan Press |year=2014 |isbn=978-0-472-11944-8 |pages=50–60 |access-date=2017 թ․ օգոստոսի 12}}</ref><ref>{{Cite web |last1=El-Hai |first1=Jack |date=2016-12-21 |title=Race and Gender in the Selection of Patients for Lobotomy |url=http://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825163933/https://www.wondersandmarvels.com/2016/12/race-gender-selection-patients-lobotomy.html |archive-date=2023 թ․ օգոստոսի 25 |access-date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |website=Wonders & Marvels}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lobotomies |url=https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314153202/https://www.lib.uwo.ca/archives/virtualexhibits/londonasylum/lobotomies.html |archive-date=2016 թ․ մարտի 14 |access-date=2017 թ․ օգոստոսի 12 |website=Western University}}</ref>: 1950-ական թվականներից սկսած՝ լոբոտոմիայից սկսեցին հրաժարվել<ref name="biopsych07">{{Cite book |last1=Kalat |first1=James W. |url=https://books.google.com/books?id=vM7zwhSwwPsC&pg=PT127 |title=Biological psychology |date=2007 |publisher=Wadsworth/Thomson Learning |isbn=978-0-495-09079-3 |edition=9th |location=Belmont, California |page=101}}</ref>, նախ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |volume=91 |issue=1 |pages=33–61 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |s2cid=46563971}}</ref>, որտեղ այս ընթացակարգը անմիջապես լայն քննադատության արժանացավ և լայնորեն չկիրառվեց, մինչև արգելվեց 1950 թվականի դեկտեմբերին<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |pages=38–51 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896}}</ref>, ապա՝ Եվրոպայում<ref>{{Cite journal |last=Gallea |first=Michael |date=Summer 2017 |title=A brief reflection on the not-so-brief history of the lobotomy |url=https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |journal=BCMedical Journal |volume=59 |pages=302–04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015232/https://www.bcmj.org/mds-be/brief-reflection-not-so-brief-history-lobotomy |archive-date=2019 թ․ փետրվարի 7 |access-date=2019 թ․ փետրվարի 4}}</ref>։ == Ուրվագիծ == Պատմականորեն, ճակատային լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդները վիրահատությունից անմիջապես հետո հաճախ ունենում էին [[ստուպոր]] և ֆեկալ անմիզապահություն: Ոմանք զարգացրին ավելի արտահայտված ախորժակ և զգալիորեն քաշ հավաքեցին։ Վիրահատության մեկ այլ տարածված բարդություն էին [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ նոպաները]]։ Շեշտը դրվեց հիվանդների մարզման վրա վիրահատությունից հետո շաբաթների և ամիսների ընթացքում{{sfn|Noyes|Kolb|1962|pp=550–55|ps=}}։ Վիրահատության նպատակը [[Հոգեկան հիվանդություններ|հոգեկան]] [[Հոգեկան հիվանդություններ|հիվանդությունների]] ախտանիշների մեղմումն էր, ընդ որում՝ ընդունված էր, որ դրան հասնում էին անձի անհատականության և ինտելեկտի հաշվին։ Բրիտանացի հոգեբույժ Մորիս Փարթրիջը, ով ուսումնասիրել էր վիրահատված 300 պացիենտի հետագա վիճակը, նշել էր, որ բուժումն իր արդյունքին հասնում էր «հոգեկան կյանքի բարդությունը նվազեցնելու» միջոցով։ Վիրահատությունից հետո նվազում էին անմիջականությունը, արձագանքելու ունակությունը, ինքնագիտակցումն ու ինքնատիրապետումը։ Ակտիվությունը փոխարինվում էր պասիվությամբ, իսկ մարդիկ հիմնականում մնում էին հուզականորեն բթացած և սահմանափակ ինտելեկտուալ հնարավորություններով{{sfn|Partridge|1950|pp=470–71|ps=}}: Գործողության հետևանքները նկարագրվել են որպես «խառը»{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Այնուամենայնիվ, լոբոտոմիայի ենթարկված բազմաթիվ պացիենտներ տուժել են վիրահատությունից հետո առաջացած ծանրագույն բարդություններից, այդ թվում՝ ներգանգային արյունազեղումից, [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայից]], հուզական վիճակի և անհատականության փոփոխություններից, գլխուղեղի թարախակույտից, թուլամտությունից և մահից։ Վեպերում, պիեսներում և ֆիլմերում լոբոտոմիայի ենթարկված պացիենտների տագնապալի պատկերումը էլ ավելի վատթարացրեց հանրային կարծիքը, իսկ հոգեմետ դեղամիջոցների ստեղծումը հանգեցրեց լոբոտոմիայի կիրառման և Ուոլթեր Ֆրիմանի հեղինակության կտրուկ անկմանը։ Մյուսները կարողանում էին դուրս գրվել հիվանդանոցից կամ դառնալ ավելի կառավարելի հենց հիվանդանոցի ներսում{{sfn|Cooper|2014|pp=143–54}}։ Անկայուն թվով մարդիկ կարողացան վերադառնալ պատասխանատու աշխատանքի, մինչդեռ մյուս ծայրահեղության մեջ մարդիկ մնացին ծանր և հաշմանդամություն ստեղծող խանգարումներով{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Մարդկանց մեծ մասը ընկնում էր միջանկյալ խմբի մեջ՝ թողնելով իրենց ախտանիշների որոշակի բարելավում, բայց նաև ունենալով հուզական և մտավոր դեֆիցիտներ, որոնց նրանք ավելի լավ կամ վատ հարմարվել էին{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ Միջին հաշվով, 1940-ականներին մահացության մակարդակը կազմել է մոտ 5%{{sfn|Valenstein|1997|pp=499–516|ps=}}։ 1942-1954 թվականներին լոբոտոմիայի ենթարկված բրիտանացի հիվանդների շրջանում անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ հիվանդների 13%-ը համարվել է լիովին ապաքինված, իսկ ևս 28%-ը՝ զգալիորեն ապաքինված։ 25%-ի համար լոբոտոմիան համարվել է ոչ մի փոփոխություն չբերած, իսկ 4%-ը մահացել է վիրահատության հետևանքով<ref>{{Cite book |last1=Tooth |first1=G. C. |url=https://archive.org/details/op1266945-1001/page/n15/mode/2up?view=theater |title=Leucotomy in England and Wales, 1942-1954 |last2=Newton |first2=Mary P. |date=1961 |publisher=HM Stationery Office |location=London |page=13 |access-date=2024 թ․ դեկտեմբերի 31}}</ref>։ Ճակատային լոբոտոմիայի վիրահատությունը կարող է լուրջ բացասական ազդեցություն ունենալ հիվանդի անհատականության և ինքնուրույն գործելու ունակության վրա{{sfn|Szasz|2007|pp=151–72|ps=}}։ Լոբոտոմիայի ենթարկված հիվանդների մոտ հաճախ նկատվում է նախաձեռնողականության և արգելակման զգալի նվազում{{sfn|Freberg|2010|pp=416–17|ps=}}։ Նրանք կարող են նաև դժվարանալ պատկերացնել իրենց ուրիշների դերում՝ ճանաչողության նվազման և հասարակությունից կտրվածության պատճառով{{sfn|Shutts|1982|ps=}}։ Ուոլթեր Ֆրիմանը հորինեց «վիրաբուժական ճանապարհով առաջացած մանկություն» տերմինը և այն օգտագործում էր լոբոտոմիայի արդյունքների վերաբերյալ։ Վիրահատությունը մարդկանց թողեց «մանկական անհատականություն». հասունացման մի շրջան, ըստ Ֆրիմանի, կհանգեցներ ապաքինման։ Չհրապարակված հուշագրությունում նա նկարագրել է, թե ինչպես է «հիվանդի անհատականությունը որոշ չափով փոխվել՝ հույս ունենալով նրան ավելի ընկալունակ դարձնել սոցիալական ճնշումներին, որոնց ներքո նա պետք է գոյատևի»։ Նա 29-ամյա մի կնոջ նկարագրել է որպես լոբոտոմիայից հետո «ժպտացող, ծույլ և բավարարված հիվանդ՝ խեցգետնի անհատականությամբ», որը չէր կարողանում հիշել Ֆրիմանի անունը և անվերջ սուրճ էր լցնում դատարկ կաթսայից։ Երբ նրա ծնողները դժվարանում էին հաղթահարել նրա վարքագիծը, Ֆրիմանը խորհուրդ տվեց կիրառել պարգևատրման (պաղպաղակ) և պատժի (հարվածներ) համակարգ{{sfn|Raz|2013|pp=101–13|ps=}}։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Insulin_shock_therapy.jpg|մինի|Ինսուլինային շոկային թերապիա, որը կիրառվել է [[Հելսինկի|Հելսինկիում]] 1950-ականների]] 20-րդ դարի սկզբին հոգեբուժարաններում գտնվող պացիենտների թիվը զգալիորեն աճեց, մինչդեռ արդյունավետ բժշկական բուժման հնարավորությունները սահմանափակ էին{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=5|ps=}}։ Լոբոտոմիան այդ ժամանակաշրջանում Եվրոպայում մշակված արմատական ​​և ինվազիվ ֆիզիկական թերապիաների շարքից մեկն էր, որը նշանավորեց խզում թերապևտիկ նիհիլիզմի հոգեբուժական մշակույթից, որը գերիշխում էր 19-րդ դարի կեսերից ի վեր<ref>{{harvnb|Swayze|1995|pp=505–15}};{{harvnb|Hoenig|1995|p=337}}; {{harvnb|Meduna|1985|p=53}}</ref>։ Այս փորձարարական դարաշրջանում մշակված նոր «հերոսական» ֆիզիկական թերապիաները{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}, այդ թվում՝ [[Մալարիա|մալարիայի]] թերապիան խելագարների ընդհանուր պարեզի համար (1917թ.){{sfn|Brown|2000|pp=371–82}}, խորը քնի թերապիա (1920), ինսուլինային շոկային թերապիա (1933), կարդիազոլային շոկային թերապիա (1934) և էլեկտրաշոկային թերապիա (1938)<ref>{{harvnb|Shorter|1997|pp=190–225}}; {{harvnb|Jansson|1998}}</ref>, ծառայեց մի մասնագիտության զարգացմանը, որը և՛ թերապևտիկորեն մեռած էր, և՛ համակարգային առումով՝ ապաբարոյականացված։ Ի տարբերություն այլ բժշկական առարկաների (օրինակ՝ [[սրտաբանություն]], [[մաշկաբանություն]], [[օրթոպեդիա]] և այլն), որոնք կիրառում էին վիրաբուժական և դեղորայքային բուժումներ, որոնք և՛ ակնհայտ էին, և՛ չափելի իրենց արդյունավետության առումով, հոգեբուժությունը հաճախ դժվարանում էր քանակականացման հետ։ Սակայն այս նորարարական բուժիչ մեթոդաբանությունները նշանակում էին, որ (այդ ժամանակ) ժամանակակից հոգեբուժական բուժումները այլևս չէին սահմանափակվում մետաֆիզիկական կամ վերացականով, և դա մեծացրեց ոլորտի ժողովրդականությունը ինչպես բժիշկների, այնպես էլ պոտենցիալ հիվանդների շրջանում։ Հանկարծ, այնպիսի վիճակներ, ինչպիսիք են խելագարությունը, հոգեբանությունը և այլն, ավելի քիչ էին թվում անբուժելի հիվանդություններ և ավելի շատ՝ հաղթահարելի ախտորոշումներ, ինչը հոգեբույժներին խրախուսում էր փորձել նոր ընթացակարգեր<ref>{{harvnb|Healy|2000|p=404}}; {{harvnb|Braslow|1995|pp=600–05}}; {{harvnb|Braslow|1997|pp=89, 93}}</ref>: Բացի այդ, [[Շոկային թերապիա|շոկային թերապիաների]] հարաբերական (և քանակական) հաջողությունը, չնայած հիվանդների համար դրանց ներկայացվող զգալի ռիսկերին, նաև ոգեշնչեց ոլորտի բժիշկներին ներդնել բժշկական միջամտությունների ավելի արմատական ​​ձևեր, այդ թվում՝ լոբոտոմիաներ{{sfn|Pressman|2002|p=200|ps=}}: Կլինիկ-պատմաբան Ջոել Բրասլոուն պնդում է, որ մալարիայի թերապիայից մինչև լոբոտոմիա, ֆիզիկական հոգեբուժական թերապիաները «ավելի ու ավելի են մոտենում ուղեղի ներքին մասին», որտեղ այս օրգանը գնալով ավելի ու ավելի է զբաղեցնում «կենտրոնական դեր որպես հիվանդության աղբյուր և բուժման վայր»{{sfn|Braslow|1997|p=3}}։ Բժշկական պատմաբան Ռոյ Փորթերի{{sfn|Cooter|2012|p=216|ps=}} համար 1930-ական և 1940-ական թվականներին մշակված հաճախ բռնի և ինվազիվ հոգեբուժական միջամտությունները վկայում են ինչպես հոգեբույժների բարի մտադրությունների մասին՝ գտնելու հոգեբուժարաններում գտնվող հսկայական թվով հիվանդների տառապանքը մեղմելու որոշ բժշկական միջոցներ, այնպես էլ այդ նույն հիվանդների սոցիալական ուժի համեմատաբար պակասի մասին՝ դիմադրելու հոգեբուժարանների բժիշկների ավելի ու ավելի արմատական ​​և նույնիսկ անխոհեմ միջամտություններին{{sfn|Porter|1999|p=520}}։ Այդ ժամանակաշրջանի շատ բժիշկներ, հիվանդներ և ընտանիքի անդամներ կարծում էին, որ չնայած հնարավոր աղետալի հետևանքներին, լոբոտոմիայի արդյունքները շատ դեպքերում թվացյալ դրական էին կամ առնվազն այդպիսին էին համարվում, երբ չափվում էին երկարատև ինստիտուցիոնալացման ակնհայտ այլընտրանքի հետ համեմատած։ Լոբոտոմիան միշտ վիճելի է եղել, բայց բժշկական հոսանքի որոշ շրջանի ընթացքում այն ​​համարվում էր օրինական վերջին միջոց այն հիվանդների կատեգորիաների համար, որոնք այլապես անհույս էին համարվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=428|ps=}}; {{harvnb|Raz|2009|pp=116, 129}}</ref>: Այսօր լոբոտոմիան դարձել է արհամարհված միջամտություն, բժշկական բարբարոսության խորհրդանիշ և [[Մարդու իրավունքները բժշկական օգնություն և սպասարկում ստանալիս|հիվանդների իրավունքների]] բժշկական ոտնահարման օրինակ{{sfn|Raz|2009|p=116|ps=}}: === Վաղ հոգեվիրաբուժություն === [[Պատկեր:Gottlieb_Burckhardt.jpg|ձախից|մինի|Շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտ (1836–1907)]] Մինչև 1930-ական թվականները առանձին բժիշկները հազվադեպ էին փորձարկում նորարարական վիրաբուժական միջամտություններ խելագար համարվողների վրա: Առավել ուշագրավ է, որ 1888 թվականին շվեյցարացի հոգեբույժ Գոտլիբ Բուրկհարդտը նախաձեռնեց այն, ինչը սովորաբար համարվում է ժամանակակից մարդկային հոգեվիրաբուժության առաջին համակարգված փորձը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=727}}; {{harvnb|Joanette|Stemmer|Assal|Whitaker|1993|pp=572, 575}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486}}; {{harvnb|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1}}; {{harvnb|Noll|2007|p=326}}; {{harvnb|Reevy|Ozer|Ito|2010|p=485}}; {{harvnb|Steck|2010|pp=85–89}}; {{harvnb|Stone|2001|pp=79–92}}; {{harvnb|Suchy|2011|p=37}}; {{harvnb|Mareke|Fangerau|2010|p=138}}; {{harvnb|Ford|Henderson|2006|p=219}}; {{harvnb|Green|Astradsson|Stacey|Aziz|2010|p=208}}; {{harvnb|Sakas|Panourias|Singounas|Simpson|2007|p=366}}; {{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}</ref>: Նա վիրահատել է իր խնամքի տակ գտնվող վեց քրոնիկ հիվանդների՝ [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայի]] Պրեֆարգյե հիվանդանոցում՝ հեռացնելով նրանց [[Գլխուղեղի կեղև|գլխուղեղի կեղևի]] հատվածներ: Բուրկհարդտի վիրահատության որոշումը կայացվել է հոգեկան հիվանդության բնույթի և ուղեղի հետ դրա կապի վերաբերյալ երեք տարածված տեսակետների հիման վրա: Նախ՝ այն համոզմունքը, որ հոգեկան հիվանդությունը բնույթով օրգանական է և արտացոլում է ուղեղի հիմքում ընկած պաթոլոգիան. հաջորդը՝ այն, որ նյարդային համակարգը կազմակերպված է [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիացիոն]] մոդելի համաձայն, որը ներառում է մուտքային կամ աֆերենտ համակարգ (զգայական կենտրոն), միացնող համակարգ, որտեղ տեղի է ունենում տեղեկատվության մշակումը (ասոցիացիոն կենտրոն) և ելքային կամ էֆերենտ համակարգ (շարժիչ կենտրոն). և, վերջապես, ուղեղի մոդուլային ընկալում, որի համաձայն առանձին մտավոր ունակությունները կապված են ուղեղի որոշակի շրջանների հետ{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Բուրկհարդտը ենթադրեց, որ ուղեղի ասոցիատիվ կենտրոններ համարվող հատվածներում դիտավորյալ վնասվածքներ ստեղծելով կարող է տեղի ունենալ վարքի փոփոխություն{{sfn|Berrios|1997|p=68|ps=}}։ Նրա մոդելի համաձայն՝ հոգեկան հիվանդները կարող են ուղեղի զգայական հատվածներում զգալ «աննորմալ որակի, քանակի և ինտենսիվության գրգռումներ», և այս աննորմալ խթանը այնուհետև կփոխանցվի շարժիչ հատվածներ՝ հանգեցնելով հոգեկան պաթոլոգիայի{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Սակայն նա եզրակացրեց, որ զգայական կամ շարժողական գոտիներից նյութի հեռացումը կարող է հանգեցնել «լուրջ ֆունկցիոնալ խանգարման»։ Դրա փոխարեն, ասոցիացիոն կենտրոնները թիրախավորելով և քունքային բլթի շարժողական շրջանի շուրջ «խրամ» ստեղծելով՝ նա հույս ուներ խզել նրանց հաղորդակցման ուղիները և այդպիսով մեղմացնել ինչպես հոգեկան ախտանիշները, այնպես էլ հոգեկան տառապանքի զգացողությունը{{sfn|Berrios|1997|pp=69, 77|ps=}}։ [[Պատկեր:Ludvig_Puusepp,_1920s.jpg|աջից|մինի|Էստոնացի նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպպը, մոտ 1920թ.]] Բուժման փոխարեն, նպատակ ունենալով մեղմացնել ծանր և դժվար բուժվող հիվանդություններով տառապողների ախտանիշները<ref>{{harvnb|Whitaker|Stemmer|Joanette|1996|p=276}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=69}}</ref>, Բուրկհարդտը սկսեց վիրահատել հիվանդներին 1888 թվականի դեկտեմբերին{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}, սակայն նրա վիրաբուժական մեթոդներն ու գործիքները կոպիտ էին, և միջամտության արդյունքները լավագույն դեպքում խառը էին{{sfn|Berrios|1997|p=69|ps=}}։ Նա վիրահատել է ընդհանուր առմամբ վեց հիվանդի, և, ըստ իր սեփական գնահատականի, երկուսի մոտ որևէ փոփոխություն չի նկատվել, երկու հիվանդի մոտ ավելի հանգիստ է դարձել, մեկ հիվանդի մոտ [[Էպիլեպտիկ նոպա|էպիլեպտիկ]] [[Էպիլեպտիկ նոպա|նոպաներ]] են սկսվել և մահացել վիրահատությունից մի քանի օր անց, իսկ մեկ հիվանդի վիճակը համարվել է բարելավված, նախքան [[ինքնասպանություն]] գործելը։ Բարդություններից էին շարժողական թուլությունը, էպիլեպսիան, զգայական աֆազիան և «խոսքային խլությունը»{{sfn|Berrios|1997|p=70|ps=}}։ Հայտարարելով 50 տոկոս հաջողության մասին՝ նա արդյունքները ներկայացրեց Բեռլինի բժշկական կոնգրեսում և հրապարակեց զեկույց{{sfn|Manjila|Rengachary|Xavier|Parker|2008|p=1|ps=}}, սակայն իր բժիշկ գործընկերների արձագանքը թշնամական էր, և նա այլևս վիրահատություններ չիրականացրեց{{sfn|Kotowicz|2005|pp=77–101|ps=}}: 1912 թվականին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Սանկտ Պետերբուրգում]] բնակվող երկու բժիշկներ՝ առաջատար ռուս [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] Վլադիմիր Բեխտերևը և նրա կրտսեր էստոնացի գործընկեր [[Նյարդավիրաբուժություն|նյարդավիրաբույժ]] Լյուդվիգ Պուուսեպը, հրապարակեցին մի հոդված, որում վերանայվում էին հոգեկան հիվանդների վրա կատարված մի շարք վիրաբուժական միջամտություններ<ref>{{harvnb|Bechterev|Puusepp|1912}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}</ref>: Այս ջանքերին ընդհանուր առմամբ դրականորեն վերաբերվելով՝ հոգեվիրաբուժությանը դիտարկելիս նրանք անդադար արհամարհանքով էին վերաբերվում Բուրկհարդտի 1888 թվականի վիրաբուժական փորձերին և կարծում էին, որ արտասովոր է, որ որակավորված բժիշկը կարող է ձեռնարկել նման անհիմն միջամտություն<ref name="Kotowicz2005p802008p486">{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}</ref>։{{Blockquote|Մենք մեջբերեցինք այս տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե որքան անհիմն, ինչպես նաև որքան վտանգավոր էին այդ վիրահատությունները։ Մենք չենք կարողանում բացատրել, թե ինչպես կարող էր դրանց հեղինակը՝ բժշկական կրթություն ունեցող անձը, համարձակվել իրականացնել դրանք...<ref>Quoted in {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>}}Հեղինակները, սակայն, մոռացել են նշել, որ 1910 թվականին Պուուսեպպն ինքը վիրահատություն էր կատարել երեք հոգեկան հիվանդ հիվանդների ուղեղի վրա՝ կտրելով ճակատային և պարիետալ բլթերի միջև ընկած կեղևը:<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=80}}; {{harvnb|Kotowicz|2008||p=486}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=71}}</ref>{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}} Նա հրաժարվել էր այս փորձերից անբավարար արդյունքների պատճառով, և այս փորձը, հավանաբար, ոգեշնչել է 1912 թվականի հոդվածում Բուրկհարդտի դեմ ուղղված հայհոյանքը<ref name="Kotowicz2005p802008p486" />: 1937 թվականին Պուուսեպը, չնայած Բուրկհարդտի նկատմամբ իր նախկին քննադատությանը, ավելի ու ավելի էր համոզվում, որ հոգեբուժությունը կարող է լինել վավեր բժշկական միջամտություն հոգեկան խանգարումներ ունեցողների համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=486|ps=}}: 1930-ականների վերջին նա սերտորեն համագործակցել է [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի նյարդավիրաբուժական թիմի հետ՝ այն Իտալիայում լեյկոտոմիայի ներդրման վաղ և ազդեցիկ կենտրոն դարձնելու համար{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}: === Զարգացում === [[Պատկեր:Moniz.jpg|ձախից|մինի|Լոբոտոմիայի առաջամարտիկ, պորտուգալացի նյարդաբան և [[Նոբելյան մրցանակակիրների ցանկ|Նոբելյան մրցանակակիր]] Անտոնիո Էգաս Մոնիզը]] Լեյկոտոմիան առաջին անգամ իրականացվել է 1935 թվականին [[Պորտուգալացիներ|պորտուգալացի]] [[Նյարդաբանություն|նյարդաբան]] (և ''«հոգեբուժություն»'' տերմինի հեղինակ) Անտոնիո Էգաս Մոնիսի ղեկավարությամբ<ref>{{harvnb|Doby|1992|p=2}}; {{harvnb|Tierney|2000|pp=25}}</ref>: 1930-ականների սկզբին հոգեբուժական հիվանդությունների և դրանց սոմատիկ բուժման նկատմամբ հետաքրքրություն ցուցաբերելով՝ Մոնիզը նոր հնարավորություն գտավ ճանաչման համար՝ ուղեղի վրա վիրաբուժական միջամտության մշակման մեջ որպես հոգեկան հիվանդությունների բուժում{{sfn|El-Hai|2005|p=100|ps=}}{{sfn|Tierney|2000|p=26|ps=}}: ==== Ճակատային բլթեր ==== Մոնիզի՝ հոգեբուժությանը վտանգի ենթարկելու որոշման ոգեշնչման աղբյուրը մշուշոտվել է Մոնիզի և ուրիշների կողմից այս թեմայի վերաբերյալ ինչպես միաժամանակ, այնպես էլ հետահայաց արված հակասական հայտարարություններով{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Ավանդական պատմությունը անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչու է Մոնիզը թիրախավորել [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթերը]]՝ հղում անելով [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] նյարդաբան Ջոն Ֆուլտոնի աշխատանքին և, ամենաարտասովոր կերպով, Ֆուլտոնի կողմից իր կրտսեր գործընկեր Քարլայլ Ջեյքոբսենի հետ 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում ներկայացված զեկույցին<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=13–14, 48–51, 54–55}}; {{harvnb|Berrios|1997|pp=72–73}}; {{harvnb|Shorter|1997|p=226}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Ֆուլտոնի հետազոտության հիմնական ոլորտը պրիմատների կեղևի ֆունկցիան էր, և նա 1930-ականների սկզբին Եյլում հիմնադրել էր Ամերիկայի առաջին պրիմատների նյարդաֆիզիոլոգիայի լաբորատորիան{{sfn|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721|ps=}}։ 1935 թվականի կոնգրեսում, Մոնիզի ներկայությամբ, Ֆուլտոնը և Յակոբսենը ներկայացրին Բեքի և Լյուսի անունով երկու շիմպանզեների, որոնք ենթարկվել էին ճակատային լոբկտոմիայի և հետագայում վարքի ու մտավոր գործառույթների փոփոխությունների{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Ֆուլտոնի համագումարի մասին պատմվածքի համաձայն՝ նրանք բացատրեցին, որ վիրահատությունից առաջ երկու կենդանիներն էլ, և հատկապես Բեքին, որն երկուսից ավելի զգացմունքային էր, ցուցաբերում էին «հիասթափեցնող վարքագիծ», այսինքն՝ զայրույթի պոռթկումներ, որոնք կարող էին ներառել հատակին գլորվելը և կղկղանքը, եթե փորձարարական առաջադրանքների շարքում վատ արդյունքների պատճառով նրանք չէին պարգևատրվում<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Heller|Amar|Liu|Apuzzo|2006|p=721}}</ref>։ Նրանց ճակատային բլթակների վիրաբուժական հեռացումից հետո երկու պրիմատների վարքագիծը զգալիորեն փոխվեց, և Բեքին այնքան հանդարտվեց, որ Յակոբսենը, ըստ երևույթին, հայտարարեց, որ կարծես միացել էր «երջանկության պաշտամունքի»{{sfn|Pressman|2002|p=48}}։ Հոդվածի հարց ու պատասխանի բաժնում Մոնիզը, ենթադրաբար, «զարմացրել» է Ֆուլտոնին՝ հարցնելով, թե արդյոք այս ընթացակարգը կարող է տարածվել հոգեկան հիվանդություններով տառապող մարդկանց վրա։ Ֆուլտոնը նշել է, որ ինքը պատասխանել է, որ չնայած տեսականորեն հնարավոր է, այն անկասկած «չափազանց հզոր» միջամտություն է մարդկանց վրա կիրառելու համար<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=48}}; {{harvnb|Berrios|1997|p=73}}</ref>: [[Պատկեր:Frontal_lobe_animation.gif|մինի|Գլխուղեղի անիմացիա. ձախ [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլիթը]] ընդգծված է կարմիր գույնով: Մոնիզը թիրախավորել է ճակատային բլթերը լեյկոտոմիայի վիրահատության ժամանակ, որը նա առաջին անգամ մտահղացել էր 1933 թվականին]] Մոնիզը լեյկոտոմիայի հետ կապված իր փորձարկումները սկսեց ընդամենը երեք ամիս անց այն բանից հետո, երբ կոնգրեսը հաստատեց Ֆուլտոնի և Յակոբսենի ներկայացման և պորտուգալացի նյարդաբանի՝ ճակատային բլթերը վիրահատելու որոշման միջև ակնհայտ պատճառահետևանքային կապը{{sfn|Berrios|1997|p=73|ps=}}: Որպես այս պատմության հեղինակ՝ Ֆուլտոնը, ով երբեմն համարվում է լոբոտոմիայի հայրը, ավելի ուշ կարողացավ արձանագրել, որ տեխնիկան իր իրական ծագումնաբանությունն ունեցել է իր լաբորատորիայում{{sfn|Pressman|2002|pp=48–50|ps=}}: Հավանություն տալով իրադարձությունների այս տարբերակին՝ 1949 թվականին [[Հարվարդի համալսարան|Հարվարդի]] նյարդաբան Սթենլի Քոբը Ամերիկյան նյարդաբանական ասոցիացիային ուղղված իր նախագահական ելույթի ժամանակ նշել է, որ «բժշկության պատմության մեջ հազվադեպ է պատահել, որ լաբորատոր դիտարկումն այդքան արագ և դրամատիկ կերպով վերածվի թերապևտիկ ընթացակարգի»։ Սակայն Ֆուլտոնի զեկույցը, որը գրվել է նկարագրված իրադարձություններից տասը տարի անց, չունի պատմական հաստատում և քիչ նմանություն ունի կոնգրեսի մասին նրա գրած ավելի վաղ չհրապարակված պատմության հետ։ Այս նախորդ պատմության մեջ նա հիշատակել է Մոնիզի հետ պատահական, անձնական զրույցի մասին, բայց հավանական է, որ նրա հրապարակած նրանց հրապարակային զրույցի պաշտոնական տարբերակը անհիմն է{{sfn|Pressman|2002|p=50|ps=}}: Իրականում, Մոնիզը նշել է, որ վիրահատության գաղափարը մտահղացել էր 1935 թվականին Լոնդոն մեկնելուց որոշ ժամանակ առաջ՝ դեռևս 1933 թվականին գաղտնի կերպով իր կրտսեր գործընկերոջը՝ երիտասարդ նյարդավիրաբույժ Պեդրո Ալմեյդա Լիմային, պատմելով իր հոգեբուժական գաղափարի մասին{{sfn|Berrios|1997|pp=72–73|ps=}}: Ավանդական բացատրությունը չափազանցնում է Ֆուլտոնի և Յակոբսենի կարևորությունը Մոնիզի՝ ճակատային բլթի վիրահատություն սկսելու որոշման մեջ և բաց է թողնում այն ​​փաստը, որ այդ ժամանակ ի հայտ եկած նյարդաբանական հետազոտությունների մանրամասն մի ամբողջություն Մոնիզին և այլ նյարդաբանների ու նյարդավիրաբույժների հուշել էր, որ ուղեղի այս հատվածի վիրահատությունը կարող է զգալի անհատականության փոփոխություններ առաջացնել հոգեկան հիվանդների մոտ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|pp=48–55}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=541}}</ref>: [[Ճակատային բիլթ|Ճակատային բլթերը]] գիտական ​​հետազոտությունների և ենթադրությունների առարկա են եղել 19-րդ դարի վերջից ի վեր: Ֆուլտոնի ներդրումը, չնայած այն կարող էր ծառայել որպես մտավոր աջակցության աղբյուր, ինքնին ավելորդ և անբավարար է որպես Մոնիզի ուղեղի այս հատվածի վրա վիրահատության որոշման բացատրություն{{sfn|Pressman|2002|pp=51, 55|ps=}}: Ուղեղի զարգացման էվոլյուցիոն և հիերարխիկ մոդելի համաձայն՝ առաջ էր քաշվել այն վարկածը, որ ավելի վերջին զարգացման հետ կապված այն հատվածները, ինչպիսիք են կաթնասունների [[Գլխուղեղ|գլխուղեղը]] և, մասնավորապես, ճակատային բլթերը, պատասխանատու են ավելի բարդ ճանաչողական գործառույթների համար{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Սակայն այս տեսական ձևակերպումը քիչ լաբորատոր ապացույցներ գտավ, քանի որ 19-րդ դարի փորձերը ճակատային բլթերի վիրաբուժական հեռացումից կամ էլեկտրական խթանումից հետո կենդանիների վարքագծում էական փոփոխություն չեն հայտնաբերել{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Այսպես կոչված «լուռ բլթի» այս պատկերը փոխվեց [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմից]] հետո՝ ուղեղի վնասվածք ստացած նախկին զինծառայողների կլինիկական զեկույցների կազմման հետ մեկտեղ: Նյարդավիրաբուժական տեխնիկայի կատարելագործումը նաև նպաստեց մարդկանց մոտ ուղեղի ուռուցքները հեռացնելու և օջախային էպիլեպսիան բուժելու փորձերի աճին, ինչպես նաև հանգեցրեց կենդանիների վրա կատարված ավելի ճշգրիտ փորձարարական նյարդավիրաբուժության ուսումնասիրություններին{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Հաղորդվել են դեպքեր, երբ հոգեկան ախտանիշները մեղմացել են հիվանդ կամ վնասված ուղեղի հյուսվածքի վիրաբուժական հեռացումից հետո{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=649|ps=}}։ Ճակատային բլթակների վնասվածքից հետո վարքային փոփոխությունների վերաբերյալ բժշկական դեպքերի կուտակումը հանգեցրեց Վիցելսուխտի հայեցակարգի ձևակերպմանը, որը նկարագրում է նյարդաբանական մի հիվանդություն, որը բնութագրվում է որոշակի զվարճալիությամբ և մանկականությամբ այդ վիճակն ունեցողների մոտ{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ 1922 թվականին իտալացի նյարդաբան Լեոնարդո Բիանկին հրապարակեց կենդանիների վրա երկկողմանի լոբկտոմիաների արդյունքների վերաբերյալ մանրամասն զեկույց, որը հաստատում էր այն պնդումը, որ ճակատային բլթերը կարևոր դեր են խաղում մտավոր գործառույթում, և որ դրանց հեռացումը հանգեցնում է հիվանդի անհատականության քայքայման<ref>{{harvnb|Bianchi|1922}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=51}}; {{harvnb|Levin|Eisenberg|1991|p=14}}</ref>։ Այս աշխատանքը, թեև ազդեցիկ էր, քննադատություններից զերծ չէր՝ փորձարարական նախագծման թերությունների պատճառով{{sfn|Pressman|2002|p=51|ps=}}։ Մարդու առաջին երկկողմանի լոբէկտոմիան կատարվել է ամերիկացի նյարդավիրաբույժ Ուոլթեր Դենդիի կողմից 1930 թվականին<ref name="Pressman02p52Kotowiczp85" />։ Նյարդաբան Ռիչարդ Բրիկները 1932 թվականին հաղորդել է այս դեպքի մասին՝ պատմելով, որ ստացողը, որը հայտնի է որպես «Հիվանդ Ա», չնայած զգացել է աֆեկտի մարում, մտավոր գործառույթների ակնհայտ նվազում չի ունեցել և, գոնե պատահական դիտորդի համար, թվացել է լիովին նորմալ{{sfn|Brickner|1932|ps=}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}: Այս ապացույցներից Բրիկները եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթակները ինտելեկտի «կենտրոններ» չեն»<ref name="QuotePressman02p52">Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=52}}</ref>: Այս կլինիկական արդյունքները կրկնվեցին նմանատիպ վիրահատության ժամանակ, որը 1934 թվականին իրականացրեց նյարդավիրաբույժ Ռոյ Գլենվուդ Սփուրլինգը և որոնց մասին զեկուցեց նյարդահոգեբույժ Սփաֆորդ Ակերլին{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: 1930-ականների կեսերին ճակատային բլթերի ֆունկցիայի նկատմամբ հետաքրքրությունը հասավ իր գագաթնակետին։ Սա արտացոլվեց 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանական կոնգրեսում, որն իր քննարկումների շրջանակներում հյուրընկալեց «ճակատային բլթերի ֆունկցիաների վերաբերյալ ուշագրավ սիմպոզիում»{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}<ref>Quoted in {{harvnb|Freeman|Watts|1944|p=532}}</ref>: Հանձնաժողովը նախագահում էր ֆրանսիացի նյարդահոգեբույժ Անրի Կլոդը, ով նիստը սկսեց ճակատային բլթերի վերաբերյալ հետազոտությունների վիճակի վերանայմամբ և եզրակացրեց, որ «ճակատային բլթերի փոփոխությունը խորապես փոխում է մասնակիցների անհատականությունը»<ref name="QuotePressman02p52" />: Այս զուգահեռ սիմպոզիումը ներառում էր նյարդաբանների, նյարդավիրաբույժների և հոգեբանների բազմաթիվ հոդվածներ, որոնց թվում էր Բրիկների հոդվածը, որը մեծ տպավորություն թողեց Մոնիզի վրա և որը կրկին մանրամասնորեն ներկայացնում էր «Հիվանդ Ա»-ի դեպքը{{sfn|Kotowicz|2005|p=84|ps=}}{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Ֆուլտոնի և Յակոբսենի հոդվածը, որը ներկայացվել է փորձարարական ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ կոնֆերանսի մեկ այլ նիստում, նշանակալի էր ճակատային բլթերի ֆունկցիայի վերաբերյալ կենդանիների և մարդկանց վրա կատարված ուսումնասիրությունների կապակցման առումով{{sfn|Pressman|2002|p=52|ps=}}: Այսպիսով, 1935 թվականի Կոնգրեսի ժամանակ Մոնիզը իր տրամադրության տակ ուներ ճակատային բլթակների դերի վերաբերյալ հետազոտությունների աճող ծավալ, որը շատ ավելի լայն տարածում ուներ Ֆուլտոնի և Յակոբսենի դիտարկումներից այն կողմ{{sfn|Pressman|2002|p=53|ps=}}: Մոնիզը 1930-ականներին միակ բժիշկը չէր, որը մտածել էր ճակատային բլթերին անմիջականորեն ուղղված միջամտությունների մասին{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}: Չնայած գլխուղեղի վիրահատությունը, վերջնական արդյունքում, անտեսելով որպես չափազանց մեծ ռիսկ պարունակող գործողություն, բժիշկներ և նյարդաբաններ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Մայոն, Թիերի դը Մարտելը, Ռիչարդ Բրիկները և Լեո Դավիդոֆը, մինչև 1935 թվականը քննարկել էին այս առաջարկը{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=650|ps=}}: Ոգեշնչված Յուլիուս Վագներ-Յաուրեգի կողմից խելագարների ընդհանուր պարեզի բուժման համար մալարիայի թերապիայի մշակմամբ՝ ֆրանսիացի բժիշկ Մորիս Դյուկոստեն 1932 թվականին հայտնեց, որ ինքը 5 մլ [[Մալարիա|մալարիայի]] արյուն է ներարկել ուղղակիորեն ավելի քան 100 պարեզիկ հիվանդների ճակատային բլթակների մեջ՝ գանգի մեջ բացված անցքերի միջոցով{{sfn|Valenstein|1990|p=541|ps=}}:Նա պնդեց, որ ներարկված պարետիկ դեղամիջոցները ցույց են տվել «անվիճելի մտավոր և ֆիզիկական բարելավման» նշաններ, և որ պրոցեդուրային ենթարկվող հոգեկան խնդիրներ ունեցող հիվանդների արդյունքները նույնպես «խրախուսելի» էին<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}</ref>: Մալարիայի տենդ առաջացնող արյան ճակատային բլթեր փորձարարական ներարկումը կրկնվել է նաև 1930-ական թվականներին [[Իտալիա|Իտալիայում]] Էտտորե Մարիոտտիի և Մ. Շյուտտիի, ինչպես նաև [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]] Ֆերդիեր Կուլուդոնի աշխատանքներում<ref>{{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=478}}</ref>: [[Շվեյցարիա|Շվեյցարիայում]], Մոնիզի լեյկոտոմիայի ծրագրի մեկնարկի հետ գրեթե միաժամանակ, նյարդավիրաբույժ Ֆրանսուա Օդին հեռացրել էր [[Կատատոնիա|կատատոնիկ]] շիզոֆրենիկ հիվանդի ամբողջ աջ ճակատային բլթը<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=77}}; {{harvnb|Valenstein|1990|p=541}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: [[Ռումինիա|Ռումինիայում]] Օդիի ընթացակարգը կիրառեցին Դիմիտրի Բաղդասարը և Կոնստանտինեսկոն, որոնք աշխատում էին [[Բուխարեստ|Բուխարեստի]] կենտրոնական հիվանդանոցում{{sfn|Valenstein|1997|p=503|ps=}}: Օդին, ով մի քանի տարով հետաձգեց իր սեփական արդյունքների հրապարակումը, ավելի ուշ հանդիմանեց Մոնիզին՝ այն պնդելու համար, որ ինքը հիվանդներին բուժել է լեյկոտոմիայի միջոցով՝ առանց սպասելու «երկարատև ռեմիսիայի» որոշմանը<ref>Quoted in {{harvnb|Valenstein|1997|p=503}}</ref>: ==== Նյարդաբանական մոդել ==== Մոնիզի հոգեվիրաբուժության տեսական հիմքերը մեծապես համապատասխանում էին տասնիններորդ դարի այն հիմքերին, որոնք հիմք հանդիսացան Բուրկհարդտի՝ իր հիվանդների ուղեղից նյութ հեռացնելու որոշման համար։ Չնայած իր հետագա աշխատություններում Մոնիզը հղում էր կատարում ինչպես Ռամոն ի Կախալի նեյրոնային տեսությանը, այնպես էլ [[Իվան Պավլով|Իվան Պավլովի]] [[Պայմանական ռեֆլեքսներ|պայմանական ռեֆլեքսին]], ըստ էության, նա պարզապես մեկնաբանում էր այս նոր նյարդաբանական հետազոտությունը [[Ասոցիոնիզմ|ասոցիոնիզմի]] հին հոգեբանական տեսության համատեքստում{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=1|ps=}}{{sfn|Berrios|1997|p=72|ps=}}։ Նա զգալիորեն տարբերվում էր Բուրկհարդտից նրանով, որ չէր կարծում, որ հոգեկան հիվանդների ուղեղում կա որևէ օրգանական պաթոլոգիա, այլ որ նրանց նյարդային ուղիները կապված են ֆիքսված և դեստրուկտիվ շղթաների հետ, որոնք հանգեցնում են «գերակշռող, մոլուցքային գաղափարների»<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=99}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=1}}</ref>։ Ինչպես Մոնիզը գրել է 1936 թվականին.<blockquote>Հոգեկան խանգարումները պետք է կապ ունենան բջջանյութ-կապակցված խմբավորումների ձևավորման հետ, որոնք ավելի կամ պակաս կայուն են դառնում: Բջջային մարմինները կարող են մնալ բոլորովին նորմալ, դրանց գլանները որևէ անատոմիական փոփոխություն չեն ունենա, բայց դրանց բազմակի կապերը, որոնք շատ փոփոխական են նորմալ մարդկանց մոտ, կարող են ունենալ ավելի կամ պակաս կայուն դասավորություն, որը կապ կունենա որոշակի հիվանդագին հոգեկան վիճակներում կայուն գաղափարների և զառանցանքի հետ<ref>Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2005|p=88}}</ref>։</blockquote>Մոնիզի համար «այս հիվանդներին բուժելու» համար անհրաժեշտ էր «ոչնչացնել ուղեղում գոյություն ունեցող բջջային կապերի քիչ թե շատ ֆիքսված դասավորությունները, մասնավորապես՝ ճակատային բլթակների հետ կապվածները»<ref>Quoted in {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}</ref>, այդպիսով վերացնելով դրանց ֆիքսված պաթոլոգիական ուղեղային շղթաները: Մոնիզը կարծում էր, որ ուղեղը ֆունկցիոնալ կերպով կհարմարվի նման վնասվածքին{{sfn|Berrios|1997|p=74|ps=}}։ Բուրկհարդտի կողմից որդեգրված դիրքորոշմանը հակառակ, այն անհերքելի էր՝ համաձայն ժամանակի գիտելիքների և տեխնոլոգիայի, քանի որ ֆիզիկական ուղեղի պաթոլոգիայի և հոգեկան հիվանդության միջև հայտնի կապի բացակայությունը չէր կարող հերքել նրա թեզը{{sfn|Kotowicz|2005|p=89|ps=}}։ ==== Առաջին լեյկոտոմիաները ==== 1935 թվականի նոյեմբերի 12-ին [[Լիսաբոն|Լիսաբոնի]] Սանտա Մարթա հիվանդանոցում Մոնիզը նախաձեռնեց հոգեկան հիվանդություններով մարդկանց ուղեղի վրա մի շարք վիրահատություններից առաջինը<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=650}}</ref>։ Վիրահատության համար ընտրված նախնական հիվանդներին տրամադրել է Լիսաբոնի Միգել Բոմբարդա հոգեկան հիվանդանոցի բժշկական տնօրեն Խոսե դե Մատոս Սոբրալ Սիդը<ref>{{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Քանի որ Մոնիզը չուներ նյարդավիրաբուժության ոլորտում բավարար պատրաստվածություն, իսկ նրա ձեռքերը վնասված էին պոդագրայի պատճառով, վիրահատությունը կատարվեց ընդհանուր անզգայացման ներքո՝ Պեդրո Ալմեյդա Լիմայի կողմից, ով նախկինում օգնել էր Մոնիզին ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ նրա հետազոտության մեջ<ref>{{harvnb|Tierney|2000|p=29}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|pp=80–81}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}</ref>։ Նպատակն էր հեռացնել որոշ երկար մանրաթելեր, որոնք կապում էին ճակատային բլթերը ուղեղի այլ խոշոր կենտրոնների հետ{{sfn|Pressman|2002|p=54|ps=}}։ Այս նպատակով որոշվեց, որ Լիման տրեֆին կտեղադրի գանգի կողային հատվածում, ապա [[էթանոլ]] կներարկի «նախաճակատային հատվածի ենթակեղևային [[Սպիտակ նյութ|սպիտակ նյութի]]» մեջ՝ միացնող մանրաթելերը կամ ասոցիատիվ ուղիները ոչնչացնելու համար{{sfn|Finger|2001|p=292}} և ստեղծելու այն, ինչը Մոնիզը անվանել է «ճակատային պատնեշ»{{sfn|Moniz|1994|p=237}}{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Առաջին վիրահատությունից հետո Մոնիզը այն համարեց հաջողված և, նկատելով, որ հիվանդի դեպրեսիան թեթևացել է, հայտարարեց, որ նա «բուժվել է», չնայած նրան, որ նա երբեք դուրս չի գրվել հոգեբուժարանից{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Մոնիզն ու Լիման հաջորդ յոթ հիվանդների համար շարունակեցին կիրառել ճակատային բլթեր ալկոհոլ ներարկելու այս մեթոդը, սակայն, որոշ հիվանդների բազմիցս ներարկումներ անելուց հետո, որպեսզի ստանային այն, ինչը նրանք համարում էին բարենպաստ արդյունք, նրանք փոփոխեցին ճակատային բլթերը կտրելու եղանակները{{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ Իններորդ հիվանդի համար նրանք ներդրեցին լեյկոտոմ կոչվող վիրաբուժական գործիք. դա կանուլա էր, որի երկարությունը 11 սանտիմետր (4.3 դյույմ) էր, իսկ տրամագիծը՝ 2 սանտիմետր (0.79 դյույմ): Այն մի ծայրում ուներ ներքաշվող մետաղալարե օղակ, որը պտտելիս ճակատային բլթի սպիտակ նյութում առաջացնում էր 1 սանտիմետր (0.39 դյույմ) տրամագծով շրջանաձև վնասվածք<ref>{{harvnb|Jansson|1998}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=2}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}. For Moniz's account of the procedure, see {{harvnb|Moniz|1994|pp=237–39}}</ref>։Սովորաբար յուրաքանչյուր բլթակի վրա կտրվում էր վեց վնասվածք, բայց եթե նրանք դժգոհ էին արդյունքներից, Լիման կարող էր մի քանի միջամտություն կատարել, որոնցից յուրաքանչյուրը բազմաթիվ վնասվածքներ էր առաջացնում ձախ և աջ ճակատային բլթերում {{sfn|Feldman|Goodrich|2001|p=651|ps=}}։ 1936 թվականի փետրվարին լեյկոտոմիաների այս առաջին շարքի ավարտին Մոնիզն ու Լիման վիրահատել էին քսան հիվանդի՝ յուրաքանչյուր միջամտության միջև միջինը մեկ շաբաթ ընդմիջումով։ Մոնիզը մեծ շտապողականությամբ հրապարակեց իր արդյունքները նույն թվականի մարտին<ref>{{harvnb|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=651}}; {{harvnb|Valenstein|1997|p=504}}</ref>։ Հիվանդների տարիքը 27-ից 62 տարեկան էր. տասներկուսը կին էին, իսկ ութը՝ տղամարդ: Հիվանդներից իննի մոտ ախտորոշվել էր [[դեպրեսիա]], վեցի մոտ՝ [[շիզոֆրենիա]], երկուսի մոտ՝ [[խուճապային խանգարում]], իսկ մեկականի մոտ՝ [[Մանիակային համախտանիշ|մանիա]], [[կատատոնիա]] և [[Մանիակալ-դեպրեսիվ պսիխոզ|մանիակալ-դեպրեսիա]]: Նրանց ամենաակնառու ախտանիշներն էին անհանգստությունը և գրգռվածությունը: Վիրահատությունից առաջ նրանց հիվանդության տևողությունը տատանվում էր ընդամենը չորս շաբաթից մինչև 22 տարի, չնայած չորսից բացի բոլորը հիվանդ էին առնվազն մեկ տարի{{sfn|Berrios|1997|p=75|ps=}}։ Հիվանդները սովորաբար վիրահատվում էին Մոնիզի կլինիկա ժամանելու օրը և տասը օրվա ընթացքում վերադառնում Միգել Բոմբարդայի անվան հոգեբուժարան{{sfn|Kotowicz|2005|p=92|ps=}}։ Վիրահատությունից հետո մակերեսային հետվիրահատական ​​​​գնահատական ​​​​տեղի է ունեցել մեկից տասը շաբաթ<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=75}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=92}}</ref>։ Լեյկոտոմիայի ենթարկված յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ նկատվել են բարդություններ, որոնց թվում են եղել՝ «ջերմության բարձրացում, փսխում, [[Անմիզապահություն|միզապարկի]] և աղիքների անզսպություն, լուծ և աչքերի հիվանդություններ, ինչպիսիք են [[Պտոզ (վերին կոպ)|պտոզը]] և [[Նիստագմ|նիստագմը]], ինչպես նաև հոգեբանական ազդեցություններ, ինչպիսիք են անտարբերությունը, [[հիպոկինեզիա]], ժամանակի խանգարումը և տեղային ապակողմնորոշումը, [[Կլեպտոմանիա|կլեպտոմանիան]] և քաղցի աննորմալ զգացողությունները»{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}։ Մոնիզը պնդում էր, որ այս ազդեցությունները անցողիկ էին, և, ըստ իր հրապարակված գնահատման, այս առաջին քսան հիվանդների արդյունքն այն էր, որ 35%-ը, կամ յոթ դեպքը, զգալիորեն բարելավվել է, ևս 35%-ը որոշ չափով բարելավվել է, իսկ մնացած 30%-ը (վեց դեպք) մնացել է անփոփոխ: Մահվան դեպքեր չեն եղել, և նա չի հաշվի առել, որ լեյկոտոմիայից հետո որևէ հիվանդի վիճակը վատթարացել է{{sfn|Gross|Schäfer|2011|p=3|ps=}}<ref>{{harvnb|Berrios|1997|p=74}}; {{harvnb|Gross|Schäfer|2011|p=3}}</ref>։ == Ընդունելություն == Մոնիզը արագորեն տարածեց իր արդյունքները բժշկական մամուլում հոդվածների և 1936 թվականին մենագրության միջոցով{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}, սակայն սկզբում բժշկական հանրությունը թշնամաբար էր տրամադրված նոր ընթացակարգի նկատմամբ{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}։ 1936 թվականի հուլիսի 26-ին նրա օգնականներից մեկը՝ Դիոգո Ֆուրտադոն, Փարիզում կայացած բժշկա-հոգեբանական ընկերության հանդիպման ժամանակ զեկույց ներկայացրեց Լիմայի կողմից լեյկոտոմի ենթարկված հիվանդների երկրորդ խմբի արդյունքների վերաբերյալ{{sfn|Kotowicz|2005|p=81|ps=}}։ Սոբրալ Սիդը, որը Մոնիզին էր տրամադրել լեյկոտոմիայի համար հիվանդների առաջին խումբը Լիսաբոնի իր սեփական հիվանդանոցից, մասնակցեց հանդիպմանը և դատապարտեց այդ մեթոդը՝ հայտարարելով, որ վիրահատությունից հետո իր խնամքին վերադարձված հիվանդները «նվազած» էին և «անհատականության դեգրադացիա» էին ապրել{{sfn|Kotowicz|2008|p=482|ps=}}<ref name="Kotowicz 2008 482">Quoted in {{harvnb|Kotowicz|2008|p=482}}</ref>։ Նա նաև պնդում էր, որ Մոնիզի կողմից հիվանդների մոտ նկատված փոփոխությունները ավելի ճիշտ կարելի է վերագրել շոկին և ուղեղի վնասվածքին, և նա ծաղրում էր Մոնիզի կողմից նոր ընթացակարգը հիմնավորելու համար կառուցված տեսական ճարտարապետությունը՝ այն անվանելով «ուղեղային դիցաբանություն»<ref name="Kotowicz 2008 482" />: Նույն հանդիպման ժամանակ փարիզցի հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=482–83|ps=}}: Նույն հանդիպման ժամանակ հոգեբույժ Պոլ Կուրբոնը հայտարարեց, որ չի կարող հավանություն տալ վիրաբուժական այնպիսի մեթոդի, որը հիմնված է միայն տեսական նկատառումների, այլ ոչ թե կլինիկական դիտարկումների վրա: Նա նաև կարծիք հայտնեց, որ օրգանի խեղումը չի կարող բարելավել դրա գործառույթը, և որ լեյկոտոմիայի հետևանքով առաջացած ուղեղային վնասվածքները հետագայում կարող են հանգեցնել [[Մենինգիտ|մենինգիտի]], [[Էպիլեպսիա|էպիլեպսիայի]] և [[Գլխուղեղի թարախակույտ|գլխուղեղի թարախակույտերի]] զարգացման{{sfn|Kotowicz|2008|p=483|ps=}}։ Այնուամենայնիվ, Մոնիզի հաղորդած 20 հիվանդներից 14-ի հաջող վիրաբուժական բուժումը հանգեցրեց այս ընթացակարգի արագ կիրառմանը փորձարարական հիմունքներով 1930-ական թվականներին [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]], [[Կուբա|Կուբայի]], Իտալիայի, Ռումինիայի և Միացյալ Նահանգների նման երկրների անհատ բժիշկների կողմից<ref>{{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=652}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=81}}</ref>։ === Իտալական լեյկոտոմիա === 1930-ականների մնացած մասի ընթացքում այս տեխնիկան կիրառած երկրների մեծ մասում կատարված լեյկոտոմիաների թիվը մնաց բավականին ցածր։ Մեծ Բրիտանիայում, որը հետագայում դարձավ լեյկոտոմիայի խոշոր կենտրոն, մինչև 1942 թվականը կատարվել էր ընդամենը վեց վիրահատություն{{sfn|Kotowicz|2008|pp=476–77|ps=}}։ Ընդհանուր առմամբ, բժիշկները, ովքեր փորձել են այս ընթացակարգը, զգուշավոր մոտեցում են ցուցաբերել, և մինչև 1940-ական թվականները քիչ հիվանդներ են լեյկոտոմիայի ենթարկվել: Իտալացի նյարդահոգեբույժները, որոնք սովորաբար լեյկոտոմիայի վաղ և եռանդուն կողմնակիցներ էին, բացառիկ էին նման աստիճանական մոտեցումից խուսափելու հարցում{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիայի մասին առաջին անգամ իտալական բժշկական մամուլում հաղորդվել է 1936 թվականին, իսկ հաջորդ տարի Մոնիզը հոդված է հրապարակել իտալերեն լեզվով այդ տեխնիկայի մասին{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ 1937 թվականին նրան հրավիրեցին Իտալիա՝ ընթացակարգը ցուցադրելու, և նույն թվականի հունիսին երկու շաբաթով նա այցելեց [[Տրիեստ|Տրիեստի]], [[Ֆերարա|Ֆերարայի]] և [[Թուրին|Թուրինի]] մոտ գտնվող Ռակոնիչի հիվանդանոցի բժշկական կենտրոններ, որտեղ նա իր իտալացի նյարդահոգեբուժական գործընկերներին դասավանդեց լեյկոտոմիա և նաև վերահսկեց մի քանի վիրահատություններ{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Լեյկոտոմիան ներկայացվել է իտալական երկու հոգեբուժական կոնֆերանսներում 1937 թվականին, իսկ հաջորդ երկու տարիների ընթացքում Մոնիզի հոգեվիրաբուժության վերաբերյալ բազմաթիվ բժշկական հոդվածներ հրատարակվել են [[Ռաքոնիջի|Ռակոնջիի]], Տրիեստի, [[Նեապոլ|Նեապոլի]], [[Ջենովա|Ջենովայի]], [[Միլան|Միլանի]], [[Պիզա|Պիզայի]], [[Կատանիա|Կատանիայի]] և [[Ռովիգո|Ռովիգոյի]] բժշկական հաստատություններում աշխատող իտալացի բժիշկների կողմից{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Իտալիայում լեյկոտոմիայի հիմնական կենտրոնը Ռակկոնիջիի հիվանդանոցն էր, որտեղ ղեկավար դեր էր ստանձնել փորձառու նյարդավիրաբույժ Լյուդվիգ Պուուսեպը{{sfn|Kotowicz|2008|p=477|ps=}}։ Էմիլիո Ռիզատտիի բժշկական ղեկավարության ներքո այս հիվանդանոցի բժշկական անձնակազմը մինչև 1939 թվականը կատարել էր առնվազն 200 լեյկոտոմիա{{sfn|Kotowicz|2008|pp=477, 487|ps=}}։ Մոնիզի վիրահատության փորձարարական փոփոխությունները իտալացի բժիշկների կողմից ներդրվեցին շատ կարճ ժամանակում{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Առավել ուշագրավ է, որ 1937 թվականին [[Վարեզե|Վարեզեի]] հոգեբուժական հաստատության բժշկական տնօրեն Ամարրո Ֆիամբերտին առաջին անգամ մշակեց ակնակապիճային պրոցեդուրան{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}, որի միջոցով ճակատային բլթերին մուտք էին գործում ակնախոռոչների միջոցով{{sfn|Kotowicz|2008|p=478|ps=}}։ Ֆիամբերտիի մեթոդը կայանում էր խոռոչի վերին մասում գտնվող [[Ակնակապիճ|ակնակապիճային]] ոսկրի բարակ շերտի ծակոցում, ապա այս անցքի միջոցով ճակատային բլթակների սպիտակ նյութի մեջ սպիրտ կամ ֆորմալին ներարկում<ref name="ElHaiFingerWeiss">{{harvnb|El-Hai|2005|p=182}}; {{harvnb|Finger|2001|p=293}}; {{harvnb|Weiss|Rauch|Price|2007|p=506}}</ref>։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն ենթամաշկային ասեղը փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում{{sfn|El-Hai|2005|p=182|ps=}}։ Այս մեթոդը կիրառելով, երբեմն [[Բժշկական ասեղներ|բժշկական ասեղը]] փոխարինելով լեյկոտոմով, գնահատվում է, որ նա լեյկոտոմիզացրել է մոտ 100 հիվանդի Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց առաջ ընկած ժամանակահատվածում։ Մոնիզի մեթոդի՝ Ֆիամբերտիի կողմից կատարված կատարելագործումը հետագայում ոգեշնչման աղբյուր դարձավ Ուոլթեր Ֆրիմենի համար՝ ակնակապիճային լոբոտոմիայի մշակման գործում<ref name="ElHaiFingerWeiss" />։ === Ամերիկյան լեյկոտոմիա === [[Պատկեր:Lobotomy_1.jpg|մինի|Ֆրիմենի և Ուոթսի մշակած՝ նախաճակատային բլոբոտոմիայի/լեյկոտոմիայի ստանդարտ վիրահատության համար նախատեսված անցքի տեղը]] Միացյալ Նահանգներում առաջին նախաճակատային լեյկոտոմիան կատարվել է [[Ջորջ Վաշինգտոն համալսարան|Ջորջ Վաշինգտոնի անվան համալսարանական]] հիվանդանոցում 1936 թվականի սեպտեմբերի 14-ին նյարդաբան Ուոլթեր Ֆրիմանի և նրա ընկերոջ ու գործընկեր նյարդավիրաբույժ Ջեյմս Վ. Ուոթսի կողմից<ref>{{harvnb|Shorter|1997|p=227}}; {{harvnb|Pressman|2002|p=78}}</ref>։ Ֆրիմանը Մոնիզին առաջին անգամ հանդիպել էր 1935 թվականին Լոնդոնում կայացած նյարդաբանության երկրորդ միջազգային կոնգրեսում, որտեղ նա ներկայացրել էր պորտուգալացի նյարդաբանի ուղեղային անգիոգրաֆիայի վերաբերյալ աշխատանքի պաստառային ցուցահանդես<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649">{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Feldman|Goodrich|2001|p=649}}</ref>։ Պատահականորեն Մոնիզի կողքին գտնվող սեղանիկին նստած՝ Ֆրիմանը ոգևորված էր այդ պատահական հանդիպումից և չափազանց բարենպաստ տպավորություն ստացավ Մոնիզից՝ հետագայում նրա մասին արտահայտվելով որպես «բացառիկ հանճարի»<ref name="Pressman 2002 76 Feldman 2001 649" />։ Ֆրիմենի խոսքով՝ եթե նրանք անձամբ չհանդիպեին, շատ քիչ հավանական է, որ նա կզբաղվեր ճակատային բլթի հոգեվիրաբուժությամ<ref>{{harvnb|Pressman|2002|p=76}}; {{harvnb|Kotowicz|2005|p=94}}</ref>։ Ֆրիմենի հոգեբուժության հանդեպ հետաքրքրությունը բնական արդյունք էր 1924 թվականին Վաշինգտոնի կառավարական հոգեբուժարանի (խորամանկորեն՝ Սուրբ Եղիսաբեթ) հետազոտական ​​լաբորատորիաների բժշկական տնօրեն նշանակվելու{{sfn|Pressman|2002|p=73|ps=}}։ Ֆրիմանը, որը կողմնակից էր հոգեկան հիվանդությունների պատճառահետևանքային կապի օրգանական մոդելին, հաջորդ մի քանի տարիները սպառիչ կերպով, սակայն, ի վերջո, ապարդյուն ուսումնասիրեց խելագարության նյարդաբանական հիմքը{{sfn|Pressman|2002|pp=73–75|ps=}}։ 1936 թվականի գարնանը պատահաբար հանդիպելով Մոնիզի լեյկոտոմիայի վերաբերյալ նախնական հաղորդագրությանը, Ֆրիմանը նույն թվականի մայիսին նամակագրություն սկսեց։ Գրելով, որ նախկինում մտածում էր հոգեբուժական ուղեղի վիրահատության մասին, նա Մոնիզին տեղեկացրեց, որ «Ձեր լիազորություններին համապատասխան՝ ես ակնկալում եմ շարունակել»<ref>Quoted in {{harvnb|Pressman|2002|p=76}}</ref>։ Մոնիզը, փոխարենը, խոստացավ նրան ուղարկել լեյկոտոմիայի վերաբերյալ իր առաջիկա մենագրության օրինակը և հորդորեց նրան լեյկոտոմ գնել ֆրանսիական մատակարարից{{sfn|Pressman|2002|p=76|ps=}}։ === Ակնակապիճային լոբոտոմիա === Ֆրիման-Ուոթսի նախաճակատային լոբոտոմիան դեռևս պահանջում էր գանգի վրա անցքեր բացել, ուստի վիրահատությունը պետք է կատարվեր վիրահատարանում՝ որակավորված նյարդավիրաբույժների կողմից: Ուոլթեր Ֆրիմանը կարծում էր, որ այս վիրահատությունը հասանելի չի լինի նրանց, ում նա ամենաշատն էր համարում դրա կարիքը. պետական ​​հոգեբուժարաններում գտնվող հիվանդներին, որոնք չունեին վիրահատարաններ, վիրաբույժներ կամ [[անզգայացում]], և որոնք սահմանափակ բյուջե ունեին: Ֆրիմանը ցանկանում էր պարզեցնել ընթացակարգը, որպեսզի հոգեբույժները կարողանային այն իրականացնել հոգեբուժարաններում{{sfn|El-Hai|2005|p=184}}։ Իտալացի հոգեբույժ Ամարրո Ֆիամբերտիի աշխատանքից ոգեշնչված՝ Ֆրիմանը որոշ պահի մտահղացավ ճակատային բլթակներին մոտենալ ակնախոռոչների միջով, այլ ոչ թե գանգի վրա փորված անցքերի միջով։ 1945 թվականին նա իր խոհանոցից վերցրեց սառցե կտրիչ և սկսեց փորձարկել այս գաղափարը գրեյպֆրուտի և [[Դիակ|դիակների]] վրա։ Լոբոտոմիայի կիրառումը Միացյալ Նահանգներում արժանացավ ամերիկացի նյարդավիրաբույժների դիմադրությանը և խիստ քննադատության: Սակայն, քանի որ Ֆրիմանը կարողացավ վիրահատության հաջողությունը տարածել լրատվամիջոցների միջոցով, լոբոտոմիան սկսեց գովազդվել որպես հրաշք միջամտություն՝ գրավելով հանրության ուշադրությունը և հանգեցրելով վիրահատության նկատմամբ ճնշող պահանջարկի: 1945 թվականին Ֆրիմանը պարզեցրեց միջամտությունը՝ այն փոխարինելով տրանսորբիտալ լոբոտոմիայով, որի դեպքում ակնախոռոչների հետևի մասով կտուցանման գործիք էր մտցվում՝ ակնախոռոչները [[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթակներից]] բաժանող բարակ ոսկորը ծակելու համար: Այնուհետև կտուցանման ծայրը տեղադրվում էր ճակատային բլթի մեջ և օգտագործվում էր ուղեղի կապերը խզելու համար (ենթադրաբար՝ նախաճակատային կեղևի և թալամուսի միջև): 1946 թվականին Ֆրիմանը առաջին անգամ կատարեց այս միջամտությունը հիվանդի վրա, որը վիրահատությունից առաջ ենթարկվել էր էլեկտրաշոկային բուժման: Ֆրիմենի կողմից շատ արագ, երբեմն 10 րոպեից էլ պակաս ժամանակում կատարվող տրանսորբիտալ լոբոտոմիայի վիրահատությունը կիրառվել է համեմատաբար թեթև հոգեկան խանգարումներ ունեցող բազմաթիվ հիվանդների մոտ, որոնք, ըստ Ֆրիմենի, չէին արդարացնում ավանդական լոբոտոմիայի վիրահատությունը, որի ժամանակ բացվում էր գանգը։ Այդպիսի լոբոտոմացված հիվանդների մեծ մասը ցուցաբերել է լարվածության կամ գրգռվածության նվազում։ Շատերը նաև ցուցաբերել են այլ ազդեցություններ, ինչպիսիք են՝ անտարբերությունը, պասիվությունը, նախաձեռնողականության բացակայությունը, կենտրոնացման վատ մակարդակը և կյանքի նկատմամբ հուզական արձագանքի ընդհանուր խորության և ինտենսիվության նվազումը։ Ոմանք մահացել են վիրահատությունից։ Սակայն այդ ազդեցությունների մասին լայնորեն չեն հաղորդվել 1940-ականներին, և այդ ժամանակ երկարաժամկետ ազդեցությունները մեծ մասամբ անհայտ էին։ Քանի որ վիրահատությունը, կարծես թե, լայն հաջողություն է ունեցել, Մոնիզը 1949 թվականին արժանացել է [[Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ|ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության]] [[Նոբելյան մրցանակ|Նոբելյան մրցանակի]] (շվեյցարացի ֆիզիոլոգ Վալտեր Ռուդոլֆ Հեսի հետ միասին)։ 1940-ական թվականներին լոբոտոմիան լայնորեն կիրառվում էր. մինչև 1960-ականների վերջը Ֆրիմանն անձամբ կատարել կամ ղեկավարել էր ավելի քան 3500 լոբոտոմիայի վիրահատություն։ Իր առաջին ակնակապիճային լոբոտոմիան Ֆրիմանն իրականացրել է Էլեն Իոնեսկոյի վրա, ով տառապում էր մանիակալ-դեպրեսիվ վիճակի նոպաներից և ինքնասպանության մտքերից։ Ֆրիմանն օգտագործում էր լրատվամիջոցների ուշադրությունը և հոդվածներ գրում՝ քարոզելով այդ միջամտությունը և արժանանալով ճանաչման՝ հոգեբուժական օգնության ոլորտում կատարած աշխատանքի համար<ref name="loboethics">{{Cite journal |last1=Caruso |first1=James |last2=Sheehan |first2=Jason |date=2017 թ․ սեպտեմբեր |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |journal=Journal of Neurosurgery |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ուոթսը չէր կողմ ակնակապիճային մեթոդին, և կարծիքների այս տարբերությունը նպաստեց նրանց գործընկերության ավարտին: Ուոթսը դեմ էր տեխնիկային, Ֆրիմենի կողմից այն կատարելիս ստերիլ տեխնիկայի բացակայությանը և պրոցեդուրան ամբուլատոր պայմաններում կատարելու գաղափարին: Ուոթսը հիշեց, որ հիվանդանոցը նկատողություն էր արել Ֆրիմանին՝ նշելով, որ նա «վիրաբույժ չէ, և եթե ուզում է վիրահատել, պետք է դիմի վիրաբուժական արտոնությունների համար»<ref>{{Cite journal |last1=Caruso |first1=James P. |last2=Sheehan |first2=Jason P. |date=2017-09-01 |title=Psychosurgery, ethics, and media: a history of Walter Freeman and the lobotomy |url=https://thejns.org/focus/view/journals/neurosurg-focus/43/3/article-pE6.xml |journal=Neurosurgical Focus |language=en-US |volume=43 |issue=3 |pages=E6 |doi=10.3171/2017.6.FOCUS17257 |issn=1092-0684 |pmid=28859561 |doi-access=free}}</ref>։ Ֆրիմանը առաջին տրանսորբիտալ լոբոտոմիան իրականացրեց կենդանի հիվանդի վրա 1946 թվականին: Դրա պարզությունը ենթադրում էր այն իրականացնելու հնարավորություն հոգեբուժարաններում, որտեղ բացակայում էին նախորդ, ավելի բարդ վիրահատության համար անհրաժեշտ վիրաբուժական սարքավորումները (Ֆրիմանը առաջարկեց, որ այն դեպքերում, երբ ավանդական անզգայացումը հասանելի չէր, հիվանդին անգիտակից վիճակի հասցնելու համար օգտագործվի էլեկտրոշոկային թերապիա){{sfn|El-Hai|2005|ps=}}։ 1947 թվականին Ֆրիմանի և Ուոթսի գործընկերությունը դադարեց, քանի որ վերջինս զզվել էր Ֆրիմանի բարբարոսությունից և լոբոտոմիայի անփույթ փոփոխություններից՝ վիրաբուժական վիրահատությունից վերածվելով պարզ «գրասենյակային» ընթացակարգի<ref name="loboethics" />։ 1940-1944 թվականներին Միացյալ Նահանգներում կատարվել է 684 լոբոտոմիա։ Սակայն, Ֆրիմանի և Ուոթսի կողմից այս տեխնիկայի եռանդուն առաջխաղացման շնորհիվ, այդ թվերը կտրուկ աճեցին տասնամյակի վերջում։ 1949 թվականին, որը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիաների գագաթնակետային տարում էր, իրականացվել է 5074 վիրահատություն, և մինչև 1951 թվականը ԱՄՆ-ում լոբոտոմիայի ենթարկվել էր ավելի քան 18608 մարդ{{sfn|Shorter|1997|pp=227–28|ps=}}։ == Տարածվածություն == [[Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներում]] մոտ 40,000 մարդ ենթարկվել է լոբոտոմիայի, իսկ [[Անգլիա|Անգլիայում]]՝ 17,000: Մեկ գնահատականի համաձայն՝ երեք սկանդինավյան երկրներում՝ [[Դանիա|Դանիայում]], [[Նորվեգիա|Նորվեգիայում]] և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]], ընդհանուր առմամբ կատարվել է մոտ 9,300 լոբոտոմիա{{sfn|Tranøy|Blomberg|2005|p=107|ps=}}: Սկանդինավյան հիվանդանոցներում մեկ շնչին ընկնող լոբոտոմիայի ենթարկվածների թիվը 2,5 անգամ ավելի մեծ է եղել, քան ԱՄՆ-ի հիվանդանոցներում{{sfn|Tranøy|1996|pp=1–20|ps=}}։ Մեկ այլ գնահատականի համաձայն՝ Շվեդիան 1944-1966 թվականներին լոբոտոմիայի է ենթարկել առնվազն 4500 մարդու, հիմնականում կանանց։ Այս թիվը ներառում է նաև փոքր երեխաներին{{sfn|Ogren|Sandlund|2005|pp=353–67|ps=}}։ Եվ Նորվեգիայում հայտնի էր 2005 լոբոտոմիա{{sfn|Goldbeck-Wood|1996|pp=708–09|ps=}}։ Դանիայում արձանագրվել է լոբոտոմիայի 4500 դեպք<ref>{{Cite web |title=Jesper Vaczy Kragh: "Sidste udvej? Træk af psykokirurgiens historie i Danmark" (''Dansk Medicinhistorisk Årbog'' 2007) |url=http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305005244/http://www.jmhs.dk/PDF-files/Aarbog/2007/Kragh9-36.pdf |archive-date=2016 թ․ մարտի 5 |access-date=2018 թ․ հունվարի 20}}</ref>։ [[Ճապոնիա|Ճապոնիայում]] լոբոտոմիաների մեծ մասը կատարվել է վարքային խնդիրներ ունեցող երեխաների վրա: [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] արգելեց այս պրակտիկան 1950 թվականին՝ բարոյական նկատառումներից ելնելով<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}</ref><ref>{{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ [[Գերմանիա|Գերմանիայում]] այն ​​բեմադրվել է ընդամենը մի քանի անգամ<ref>Bangen, Hans: Geschichte der medikamentösen Therapie der Schizophrenie. Berlin 1992, {{ISBN|3-927408-82-4}}</ref>։ 1970-ականների վերջին լոբոտոմիայի պրակտիկան ընդհանուր առմամբ դադարեց, չնայած այն շարունակվեց մինչև 1980-ականները [[Ֆրանսիա|Ֆրանսիայում]]<ref>{{Cite news |date=2002-04-25 |title=La neurochirurgie fonctionnelle d'affections psychiatriques sévères |url=http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720211020/http://www.ccne-ethique.fr/docs/fr/avis071.pdf |archive-date=2011-07-20 |publisher=[[Comité Consultatif National d'Ethique]] |language=fr}} (French national consultative committee on ethics, opinion #71: Functional neurosurgery of severe psychiatric conditions)</ref>։ 2019 թվականի դրությամբ՝ Միացյալ Նահանգներում տվյալ ընթացակարգի օրինականությունը կախված է նահանգային օրենսդրությունից. որոշ նահանգներ խստորեն սահմանափակում են այն, մինչդեռ մյուսները դրա կարգավորումը փաստացի թողնում են ընդհանուր կիրառման օրենքներին<ref>{{Citation |author1=Roland Nadler |title=Legal Regulation of Psychosurgery: A Fifty-State Survey |date=2020 թ․ հունվարի 15 |journal=Journal of Legal Medicine |volume=39 |number=4 |page=369 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01947648.2019.1688208 |doi=10.1080/01947648.2019.1688208 |pmid=31940252 |author2=Jennifer A. Chandler |url-access=subscription}}</ref>: == Քննադատություն == Խորհրդային հոգեբուժությունում ի հայտ եկավ վաղ շրջանի սկեպտիցիզմ լոբոտոմիայի նկատմամբ։ Երբ 1936-1937 թվականներին խորհրդային բժշկական ամսագրերում հայտնվեցին լեյկոտոմիայի և լոբոտոմիայի մասին հաղորդագրություններ, որոնց հաջորդեցին Ֆրիմենի և Ուոթսի 1939 թվականի նախնական ուսումնասիրությունների ավելի լայնածավալ վերանայումները, խորհրդային վերանայողները մտահոգություն հայտնեցին պրոցեդուրայի ծանր բարդությունների և 5 տոկոս մահացության մակարդակի վերաբերյալ, միաժամանակ կասկածի տակ դնելով դրա արդյունավետությունը՝ նշելով, որ վախի, դեպրեսիայի և գրգռվածության նման ախտանիշները հաճախ անհետանում էին ինքնաբերաբար՝ առանց նման դրամատիկ պրոցեդուրայի անհրաժեշտության։ Այս վերանայումները ենթադրում էին, որ լոբոտոմիան չպետք է կատարվի [[ԽՍՀՄ|ԽՍՀՄ-ում]]<ref>{{Cite journal |last=Zajicek |first=Benjamin |date=2017 |title=Banning the Soviet Lobotomy: Psychiatry, Ethics, and Professional Politics during Late Stalinism |journal=Bulletin of the History of Medicine |language=en |volume=91 |issue=1 |page=38 |doi=10.1353/bhm.2017.0002 |issn=1086-3176 |pmid=28366896 |quote=Reports about leucotomy and lobotomy began to appear in Soviet journals in 1936 and 1937,26 followed in 1939 by longer reviews of Freeman and Watts's early publications. Soviet reviewers were disturbed by the serious complications and high rate of mortality (5 percent) that Freeman and Watts reported, and they questioned lobotomy's effectiveness, noting that the symptoms it eliminated, such as fear, depression, and agitation, often went away on their own. They concluded that these were "insurmountable obstacles" to recommending lobotomy for use in the Soviet Union.}}</ref>։ Ավելի ուշ՝ 1944 թվականին, «Նյարդային և հոգեկան հիվանդությունների հանդես»-ի մի հեղինակ նշել է. «Նախաճակատային լոբոտոմիայի պատմությունը կարճ և փոթորկալից է եղել։ Դրա ընթացքը լի է եղել ինչպես բռնի դիմադրությամբ, այնպես էլ ստրկական, անվիճելի ընդունմամբ»։ 1947 թվականից սկսած՝ շվեդ հոգեբույժ Սնորե Վոլֆարտը գնահատել է վաղ փորձարկումները՝ նշելով, որ «շիզոֆրենիկների լեյկոտոմիզացումը ակնհայտորեն վտանգավոր է» և որ լոբոտոմիան «դեռևս չափազանց անկատար է, որպեսզի մենք կարողանանք դրա օգնությամբ ընդհանուր հարձակում գործել հոգեկան խանգարումների քրոնիկ դեպքերի դեմ», այնուհետև նշելով, որ «հոգեբուժությունը դեռևս չի կարողացել բացահայտել դրա ճշգրիտ ցուցումներն ու հակացուցումները, և մեթոդները, ցավոք, դեռևս պետք է համարվեն բավականին կոպիտ և վտանգավոր շատ առումներով»{{sfn|Ogren|Sandlund|2005}}։ [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|Խորհրդային Միությունը]] պաշտոնապես արգելեց այս ընթացակարգը 1950 թվականին<ref>{{harvnb|Lichterman|1993|pp=1–4}}; {{harvnb|USSR Ministry of Health|1951|pp=17–18|ps=}}</ref>։ Խորհրդային Միության բժիշկները եզրակացրեցին, որ այս ընթացակարգը «հակասում է մարդկայնության սկզբունքներին» և «լոբոտոմիայի միջոցով խելագարը վերածվում է ապուշի»{{sfn|Diefenbach|Diefenbach|Baumeister|West|1999|pp=60–69|ps=}}։ Մինչև 1970-ական թվականները բազմաթիվ երկրներ, ինչպես նաև [[ԱՄՆ|ԱՄՆ-ի]] մի շարք նահանգներ, արգելել էին այդ ընթացակարգը{{sfn|Wood|Wood|2008|p=153}}։ 1977 թվականին Ջիմի Քարթերի նախագահության օրոք [[ԱՄՆ Կոնգրես|ԱՄՆ Կոնգրեսը]] ստեղծեց Կենսաբժշկական և վարքային հետազոտությունների մարդկային սուբյեկտների պաշտպանության ազգային կոմիտե՝ հետաքննելու այն մեղադրանքները, որ հոգեվիրաբուժությունը, այդ թվում՝ լոբոտոմիայի տեխնիկան, օգտագործվել է փոքրամասնություններին վերահսկելու և անհատական ​​իրավունքները սահմանափակելու համար: Կոմիտեն եզրակացրեց, որ որոշ չափազանց սահմանափակ և պատշաճ կերպով կատարված հոգեվիրաբուժություններ կարող են դրական ազդեցություն ունենալ{{sfn|DHEW|1977}}։ Թորստեն Վիզելը Մոնիզին Նոբելյան մրցանակի շնորհումը անվանել է «դատողության զարմանալի [սխալ] ... սարսափելի սխալ»{{refn|{{Cite book |last=Szasz |first=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=hYdLS6qyTwUC&pg=PA165 |title=Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry |publisher=Transaction |year=2011 |isbn=978-1-4128-0895-8 |page=165}}}}, և կոչեր են հնչել Նոբելյան հիմնադրամին չեղյալ համարելու մրցանակը{{sfn|Jansson|1998}}{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ == Հատկանշական դեպքեր == * ԱՄՆ նախագահ [[Ջոն Ֆ. Քենեդի|Ջոն Ֆ. Քենեդիի]] քույրը՝ [[Ռոզմարի Քենեդի|Ռոզմարի Քենեդին]], 1941 թվականին լոբոտոմիայի ենթարկվեց, որը նրան անաշխատունակ դարձրեց և հիվանդանոցում մնաց իր կյանքի մնացած մասը{{sfn|Feldman|2001|p=271|ps=}}։ * Շվեդ մոդեռնիստ նկարչուհի [[Սիգրիդ Հյերտեն|Սիգրիդ Հյերտենը]] մահացել է 1948 թվականին լոբոտոմիայից հետո{{sfn|Snyder|Steffen-Fluhr|2012|p=52|ps=}}։ * Ամերիկացի դրամատուրգ [[Թենեսի Ուիլյամս|Թենեսի Ուիլյամսի]] ավագ քույրը՝ Ռոուզը, լոբոտոմիայի է ենթարկվել, որը նրան անգործունակ է թողել ողջ կյանքի ընթացքում։ Ասում են, որ այս դրվագը ոգեշնչել է նրա որոշ ստեղծագործությունների կերպարներին և մոտիվներին{{sfn|Kolin|1998|pp=50–51|ps=}}։ * Հաճախ ասվում է, որ երբ 1848 թվականին [[Ֆինեաս Գեյջ|Ֆինեաս Գեյջի]] գլխի միջով պատահաբար երկաթե ձող է խրվել, դա «պատահական լոբոտոմիա» է եղել, կամ որ այս իրադարձությունը մեկ դար անց ինչ-որ կերպ ոգեշնչել է վիրաբուժական լոբոտոմիայի զարգացումը: Գեյջի մասին միակ գրքի չափի ուսումնասիրության համաձայն՝ ուշադիր հետազոտությունը նման կապ չի հայտնաբերել<ref>{{harvs|txt|last=Macmillan|year1=2000|year2=1999–2012|loc1=p. 250}}</ref>։ * 2011 թվականին [[Եյլի համալսարան|Եյլի]] համալսարանի արգենտինացի նյարդավիրաբույժ Դանիել Նիջենսոնը հետազոտեց [[Էվա Պերոն|Էվա Պերոնի]] ռենտգենյան լուսանկարները և եզրակացրեց, որ նա կյանքի վերջին ամիսներին ենթարկվել է լոբոտոմիայի՝ ցավի և անհանգստության բուժման համար{{sfn|Nijensohn|2012|p=582|ps=}}։ == Գրական և կինեմատոգրաֆիկ կերպարներ == Լոբոտոմիաները ներկայացվել են մի շարք գրական և կինեմատոգրաֆիկ ներկայացումներում, որոնք արտացոլում էին հասարակության վերաբերմունքը ընթացակարգի նկատմամբ, իսկ երբեմն էլ փոխում էին այն: Գրողներն ու կինոգործիչները կարևոր դեր են խաղացել հասարակական տրամադրությունները ընթացակարգի դեմ շրջելու գործում{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ * [[Ռոբերտ Փեն Ուորեն|Ռոբերտ Փեն Ուորենի]] 1946 թվականի «Թագավորի ողջ թիկնազորը» վեպում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «կոմանչե խիզախին գանգի դանակով տիրոյի տեսք հաղորդելը», իսկ վիրաբույժին պատկերում է որպես ճնշված մարդ, որը չի կարող սիրով փոխել ուրիշներին, ուստի նա փոխարենը դիմում է «բարձրորակ ատաղձագործության»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}: * Թենեսի Ուիլյամսը քննադատել է լոբոտոմիան իր «Հանկարծ, անցյալ ամառ» (1958) պիեսում, քանի որ այն երբեմն կիրառվում էր [[Համասեռամոլություն|համասեռամոլների]] նկատմամբ՝ նրանց «բարոյապես խելամիտ» դարձնելու համար{{sfn|Sutherland|2004|ps=}}։ Պիեսում մի հարուստ և ազդեցիկ կին խոշոր նվիրատվություն է առաջարկում տեղի հոգեբուժարանին՝ պայմանով, որ այնտեղ իր զարմուհուն լոբոտոմիա կատարեն. նա հույս ունի, որ դա կկանխի զարմուհու կողմից իր որդու մասին արվող ցնցող բացահայտումները{{sfn|Bigsby|1985|p=100|ps=}}։ Երբ նրան զգուշացնում են, որ լոբոտոմիան գուցե չդադարեցնի զարմուհու «անհոդաբաշխ խոսակցությունը», նա պատասխանում է. «Գուցե այդպես է, գուցե՝ ոչ, բայց վիրահատությունից հետո ո՞վ ''կհավատա'' նրան, բժիշկ»{{sfn|Williams|1998|p=15|ps=}}։ * [[Կեն Կիզի|Կեն Կիզիի]] 1962 թվականի [[Թռիչք կկվի բնի վրայով (վեպ)|«Թռիչք կկվի բնի վրայով»]] վեպում և դրա 1975 թվականի կինոադապտացիայում լոբոտոմիան նկարագրվում է որպես «[[Ճակատային բիլթ|ճակատային բլթի]] կաստրացիա», պատժի և վերահսկողության մի ձև, որից հետո «դեմքին ոչինչ չկա։ Ճիշտ այնպես, ինչպես խանութի այդ մանեկեններից մեկում»։ Մի հիվանդի մոտ. «Նրա աչքերից կարելի է տեսնել, թե ինչպես են նրան այնտեղ այրել. նրա աչքերը ամբողջությամբ ծխով են լցված, մոխրագույն և լքված ներսից»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ * [[Սիլվիա Փլաթ|Սիլվիա Փլաթի]] 1963 թվականի «Ապակե կափարիչի տակ» վեպում գլխավոր հերոսուհին սարսափով է արձագանքում լոբոտոմիայի ենթարկված երիտասարդ կնոջ «հավերժական մարմարե հանգստությանը»{{sfn|Grenander|1978|pp=42–44|ps=}}։ == Տես նաև == * [[Բիոէթիկա]] * [[Բժշկական էթիկա]] == Ծանթագրություններ == {{Reflist}} == Աղբյուրներ == '''Տպագիր աղբյուրներ''' * {{Cite book |last=Acharya |first=Hernish J |url=https://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf#page=44 |title=The Proceedings of the 13th Annual History of Medicine Days |publisher=Faculty of Medicine, University of Calgary |year=2004 |editor=Whitelaw, W.A. |location=Calgary |pages=32–41 |chapter=The Rise and Fall of Frontal Leucotomy |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401035944/http://www.ucalgary.ca/uofc/Others/HOM/Proceedings-2004.pdf |archive-date=2010-04-01 |url-status=live}} * {{Cite book |last=Arnold |first=William |title=Shadowland |publisher=Berkley Books |year=1982 |isbn=0-425-05481-0}} * {{Cite journal |last1=Bechterev |first1=V. |last2=Puusepp |first2=L. |year=1912 |title=La chirugie des aliénes |trans-title=Surgery of the Insane |journal=Archives Internationales de Neurologie |volume=34 |pages=1–17, 69–89}} * {{Cite journal |last=Berrios |first=German E. |year=1997 |title=The Origins of Psychosurgery: Shaw, Burckhardt and Moniz |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=8 |issue=1 |pages=61–81 |doi=10.1177/0957154X9700802905 |pmid=11619209 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091230001956/http://hpy.sagepub.com/cgi/content/abstract/8/29/061 |archive-date=2009 թ․ դեկտեմբերի 30 |access-date=2009 թ․ նոյեմբերի 28}} * {{Cite book |last=Bianchi |first=Leonardo |url=https://archive.org/details/cu31924024799375 |title=The Mechanism of the Brain and the Function of the Frontal Lobes |publisher=William Wood & Co; E.S Livingstone |others=translated by James Hogg MacDonald |year=1922 |location=New York & Edinburgh}} * {{Cite book |last=Bigsby |first=C.W.E. |url=https://books.google.com/books?id=BBQhZKBIiZAC |title=A Critical Introduction to Twentieth-Century American Drama: Volume 2 |publisher=Cambridge University Press |year=1985 |isbn=978-0-521-27717-4}} * {{Cite book |last=Bragg |first=Lynn |url=https://books.google.com/books?id=A2IzPOb0AfYC |title=Myths and Mysteries of Washington |publisher=TwoDot |year=2005 |isbn=978-0-7627-3427-6 |edition=1st}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{Cite journal |last=Braslow |first=Joel T. |date=1995 թ․ մայիս |title=Effect of therapeutic innovation on perception of disease and the doctor-patient relationship: a history of general paralysis of the insane and malaria fever therapy, 1910–1950 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=2 |pages=660–65 |doi=10.1176/ajp.152.5.660 |pmid=7726304}} * {{Cite book |last=Braslow |first=Joel T. |url=https://books.google.com/books?id=ozPLJPqQpmgC&dq=lobotomy+thorazine&pg=PA169 |title=Mental Ills and Bodily Cures: Psychiatric Treatment in the First Half of the Twentieth Century |publisher=University of California |year=1997 |isbn=0-520-20547-2}} * {{Cite journal |last=Brickner |first=Richard M. |year=1932 |title=An interpretation of frontal lobe function based upon the study of a case of partial bilateral frontal lobotomy |journal=Research Publications |volume=13 |pages=259–351}} * {{Cite journal |last=Brown |first=Edward M. |year=2000 |title=Why Wagner-Jauregg won the Nobel Prize for discovering malaria therapy for General Paresis of the Insane |url=http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=4 |pages=371–82 |doi=10.1177/0957154X0001104403 |archive-url=https://archive.today/20130104191955/http://hpy.sagepub.com/cgi/pdf_extract/11/44/371 |archive-date=2013 թ․ հունվարի 4 |df=dmy-all}} * {{Cite journal |last=Cooper |first=Rachel |year=2014 |title=On deciding to have a lobotomy: either lobotomies were justified or decisions under risk should not always seek to maximise expected utility |url=https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/69484/1/authorsfinalmanuscript.pdf |journal=Medicine, Health Care and Philosophy |volume=17 |issue=1 |pages=143–54 |doi=10.1007/s11019-013-9519-8 |pmid=24449251}} * {{Cite book |last=Cooter |first=Roger |title=The Neurological Patient in History |publisher=University of Rochester Press |year=2012 |isbn=978-1-58046-412-3 |editor1=Jacyna, Stephen J. |location=Rochester, NY |pages=215–22 |chapter=Neuropatients in Historyland |editor2=Casper, Stephen T. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3jHS3ZBzgssC&pg=PA216}} * {{Cite news |last=Day |first=Elizabeth |date=2008 թ․ հունվարի 12 |title=He was bad, so they put an ice pick in his brain.. |url=https://www.theguardian.com/science/2008/jan/13/neuroscience.medicalscience |access-date=2010 թ․ մարտի 31 |work=The Guardian}} * {{Cite journal |author=(([[Department of Health, Education, and Welfare]])) |date=1977 թ․ մայիսի 23 |title=Protection on Human Subjects: Use of Psychosurgery in Practice and Research: Report and Recommendations for Public Comment. Part 3 |url=https://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |url-status=unfit |journal=[[Federal Register]] |volume=42 |issue=99 |pages=26317–32 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618134258/http://www.hhs.gov/ohrp/archive/documents/19770523.pdf |archive-date=2013 թ․ հունիսի 18 |ref={{sfnref|DHEW|1977}}}} * {{Cite book |last=Deutsch |first=Albert |url=https://books.google.com/books?id=ISBN0405052022 |title=Shame of the States |publisher=Harcourt, Brace |year=1948 |location=New York}}{{Dead link|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{Cite journal |last1=Diefenbach |first1=Gretchen |last2=Diefenbach |first2=Donald |last3=Baumeister |first3=Alan |last4=West |first4=Mark |date=1999 թ․ ապրիլ |title=Portrayal of lobotomy in the popular press: 1935–1960 |url=http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=8 |issue=1 |pages=60–69 |doi=10.1076/jhin.8.1.60.1766 |pmid=11624138 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323015412/http://facstaff.unca.edu/ddiefenb/lobotomy.html |archive-date=2010 թ․ մարտի 23}} * {{Cite journal |last=Doby |first=T |year=1992 |title=Cerebral Angiography and Egas Moniz |url=http://www.ajronline.org/cgi/reprint/159/2/364.pdf |journal=[[American Journal of Roentgenology]] |volume=359 |issue=2 |page=364 |doi=10.2214/ajr.159.2.1632357 |pmid=1632357}}{{dead link|date=March 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} * {{Cite book |last=El-Hai |first=Jack |url=https://archive.org/details/lobotomistmaveri0000elha |title=The Lobotomist: A Maverick Medical Genius and His Tragic Quest to Rid the World of Mental Illness |publisher=Wiley |year=2005 |isbn=0-471-23292-0 |url-access=registration}} * {{Cite book |last=Feldman |first=Burton |url=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C |title=The Nobel prize: a history of genius, controversy, and prestige |publisher=Arcade Publishing |year=2001 |isbn=1-55970-592-2}} * {{Cite journal |last1=Feldman |first1=Robert P. |last2=Goodrich |first2=James T. |date=2001 թ․ մարտ |title=Psychosurgery: A Historical Overview |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=48 |issue=3 |pages=647–57; discussion 657–59 |doi=10.1097/00006123-200103000-00041 |pmid=11270556}} * {{Cite book |last=Finger |first=Stanley |url=https://books.google.com/books?id=_GMeW9E1IB4C |title=Origins of Neuroscience: A History of Explorations into Brain Function |publisher=Oxford University Press |year=2001 |isbn=978-0-19-514694-3 |location=Oxford}} * {{Cite book |last1=Ford |first1=Paul J. |url=https://books.google.com/books?id=m7USFu5Z0lQC |title=Neuroethics: defining the issues in theory, practice, and policy |last2=Henderson |first2=Jaimie M. |publisher=Oxford University Press |year=2006 |isbn=978-0-19-856721-9 |editor=Illes, Judy |chapter=Functional neurosurgical intervention: neuroethics in the operating rooms}} * {{Cite book |last=Freberg |first=Laura A. |title=Discovering Biological Psychology |publisher=Wadsworth |year=2010 |isbn=978-0-547-17779-3 |edition=2nd |location=Belmont, California}} * {{Cite journal |last1=Freeman |first1=Walter |last2=Watts |first2=James W. |year=1944 |title=Psychosurgery: An Evaluation of Two Hundred Cases over Seven Years |journal=[[Journal of Mental Science]] |volume=90 |issue=379 |pages=532–37 |doi=10.1192/bjp.90.379.532}} * {{Cite book |last1=Gabbard |first1=Glen O. |url=https://books.google.com/books?id=D42m3IIrEDoC |title=Psychiatry and the Cinema |last2=Gabbard |first2=Krin |publisher=American Psychiatric Publishing, Inc. |year=1999 |isbn=978-0-88048-964-5 |edition=2nd}} * {{Cite journal |last=Gilyarovsky |first=Vasily |date=1950 թ․ սեպտեմբերի 14 |title=Учение Павлова&nbsp;– основа психиатрии |trans-title=Pavlov's teaching is the basis of psychiatry |journal=Медицинский работник [Health Worker] |language=Russian |issue=37}} * {{Cite book |last=Gilyarovsky |first=Vasily |title=Избранные труды |publisher=Медицина [Medicine] |year=1973 |location=Moscow |page=4 |language=Russian |trans-title=Selected Works}} * {{Cite journal |last=Goldbeck-Wood |first=Sandra |date=1996 թ․ սեպտեմբերի 21 |title=Norway compensates lobotomy victims |journal=[[British Medical Journal]] |volume=313 |issue=7059 |pages=708–09 |doi=10.1136/bmj.313.7059.708a |pmc=2352081 |pmid=11644825}} * {{Cite book |last1=Green |first1=Alexander |url=https://books.google.com/books?id=dp58uHAFr-kC |title=Landmark Papers in Neurosurgery |last2=Astradsson |first2=A. |last3=Stacey |first3=R.J. |last4=Aziz |first4=T.Z. |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-959125-1 |editor=Johnson, Reuben |chapter=Functional and epilepsy neurosurgery |editor2=Green, Alexander}} * {{Cite journal |last=Grenander |first=M.E. |year=1978 |title=Of Graver Import Than History: Psychiatry in Fiction |url=https://www.mises.org/journals/jls/2_1/2_1_3.pdf |journal=[[Journal of Libertarian Studies]] |volume=2 |issue=1 |pages=29–44 |pmid=11614766 |access-date=2008 թ․ հունվարի 22}} * {{Cite journal |last1=Gross |first1=Dominik |last2=Schäfer |first2=Gereon |year=2011 |title=Egas Moniz (1874–1955) and the "invention" of modern psychosurgery: a historical and ethical reanalysis under special consideration of Portuguese original sources |journal=Neurosurgical Focus |volume=30 |issue=2 |page=8 |doi=10.3171/2010.10.FOCUS10214 |pmid=21284454}} * {{Cite journal |last=Healy |first=David |date=2000 թ․ հունվար |title=Some continuities and discontinuities in the pharmacotherapy of nervous conditions before and after chlorpromazine and imipramine |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=11 |issue=44 |pages=393–412 |doi=10.1177/0957154X0001104405}} * {{Cite journal |last1=Heller |first1=A. C. |last2=Amar |first2=A.P. |last3=Liu |first3=C.Y. |last4=Apuzzo |first4=M.L.J. |year=2006 |title=Surgery of the mind and mood: A mosaic of issues in time and evolution |journal=[[Neurosurgery (journal)|Neurosurgery]] |volume=59 |issue=4 |pages=720-33; discussion 733-9 |doi=10.1227/01.NEU.0000240227.72514.27 |pmid=17038938}} * {{Cite book |last=Hoenig |first=J. |title=A History of Clinical Psychiatry: The Origin and History of Psychiatric Disorders |publisher=Athlone |year=1995 |isbn=0-485-24011-4 |editor=Berrios, German E. |chapter=Schizophrenia |editor2=Porter, Roy}} * {{Cite journal |last1=Joanette |first1=Yves |last2=Stemmer |first2=Brigitte |last3=Assal |first3=Gil |last4=Whitaker |first4=Harry |year=1993 |title=From theory to practice: the unconventional contribution of Gottlieb Burckhardt to psychosurgery |journal=Brain and Language |volume=45 |issue=4 |pages=572–87 |doi=10.1006/brln.1993.1061 |pmid=8118674}} * {{Cite journal |last=Kaempffert |first=Waldemar |date=1941 թ․ մայիսի 24 |title=Turning the Mind Inside Out |journal=[[Saturday Evening Post]] |volume=213 |issue=47 |pages=18–19, 69–74}} * {{Cite journal |last=Kolin |first=Philip |date=Spring 1998 |title=Something Cloudy, Something Clear: Tennessee Williams's Postmodern Memory Play |url=https://journals.ku.edu/index.php/jdtc/article/viewFile/1985/1948 |journal=Journal of Dramatic Theory and Criticism |volume=12 |issue=2 |pages=35–55}} * {{Cite book |last=Kondratev |first=Fedor [Фёдор Кондратьев] |url=http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |title=Судьбы больных шизофренией: клинико-социальный и судебно-психиатрический аспекты |publisher=ЗАО Юстицинформ [Closed joint-stock company Justitsinform] |year=2010 |location=Moscow |language=Russian |trans-title=The fates of the ill with schizophrenia: clinico-social and forensico-psychiatric aspects |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201173830/http://www.psychiatry.ru/siteconst/userfiles/sudb.pdf |archive-date=2014-02-01 |url-status=live}} <!-- The ISBN in the document (978-5-9977-0014-9) is bad; it causes a checksum error.--> * {{Cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |year=2005 |title=Gottlieb Burckhardt and Egas Moniz&nbsp;– Two Beginnings of Psychosugery |url=http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |journal=[[Gesnerus]] |volume=62 |issue=1/2 |pages=77–101 |doi=10.1163/22977953-0620102004 |pmid=16201322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111215210609/http://www.gesnerus.ch/fileadmin/media/pdf/2005_1-2/077-101_Kotowicz.pdf |archive-date=2011 թ․ դեկտեմբերի 15 |access-date=2009 թ․ նոյեմբերի 26}} * {{Cite journal |last=Kotowicz |first=Zbigniew |date=2008 թ․ դեկտեմբեր |title=Psychosurgery in Italy, 1936–39 |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=19 |issue=4 |pages=476–89 |doi=10.1177/0957154X07087345 |issn=0957-154X |pmid=19397090}} * {{Cite journal |last=Kragh |first=J.V. |year=2010 |title=Shock Therapy in Danish Psychiatry |journal=Medical History |volume=54 |issue=3 |pages=341–64 |doi=10.1017/S0025727300004646 |pmc=2889500 |pmid=20592884}} * {{Cite book |last1=Levin |first1=Harvey S. |url=https://books.google.com/books?id=9b1htO0V0rwC |title=Frontal Lobe Function and Dysfunction |last2=Eisenberg |first2=Howard M. |publisher=Oxford University Press |year=1991 |isbn=978-0-19-506284-7 |location=Oxford}} * {{Cite journal |last=Lichterman |first=B.L. |year=1993 |title=On the history of psychosurgery in Russia |journal=Acta Neurochirurgica |volume=125 |issue=1–4 |pages=1–4 |doi=10.1007/BF01401819 |pmid=8122532}} * {{Cite news |last=Maisel |first=Albert Q. |date=1946 թ․ մայիսի 6 |title=Bedlam 1946, Most U.S. Mental Hospitals are a Shame and a Disgrace |url=https://books.google.com/books?id=BlUEAAAAMBAJ&pg=PA102 |newspaper=Life |volume=20}} * {{Cite journal |last1=Manjila |first1=S. |last2=Rengachary |first2=S. |last3=Xavier |first3=A. R. |last4=Parker |first4=B. |last5=Guthikonda |first5=M. |year=2008 |title=Modern psychosurgery before Egas Moniz: a tribute to Gottlieb Burckhardt |journal=Neurosurgery Focus |volume=25 |issue=1 |pages=1–4 |doi=10.3171/FOC/2008/25/7/E9 |pmid=18590386}} * {{Cite book |last=Macmillan |first=M. |title=An Odd Kind of Fame: Stories of Phineas Gage |publisher=[[MIT Press]] |year=2000 |isbn=0-262-13363-6}} * {{Cite book |last1=Mareke |first1=Arends |url=https://books.google.com/books?id=pzI0Kj21KIcC |title=Implanted Minds: The Neuroethics of Intracerebral Stem Cell Transplantation and Deep Brain Stimulation |last2=Fangerau |first2=Heiner |publisher=Verlag |year=2010 |isbn=978-3-8376-1433-6 |editor=Fangerau, Heiner |chapter=Deep brain stimulation in psychiatric disorders |editor2=Jörg, Fegert |editor3=Mareke, Arends}} * {{Cite news |last=Martin |first=Douglas |date=2004 թ․ հունվարի 30 |title=Janet Frame, 79, Writer Who Explored Madness |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=980CE6DF1138F933A05752C0A9629C8B63 |access-date=2007 թ․ նոյեմբերի 17 |work=[[The New York Times]]}} * {{Cite journal |last1=Mashour |first1=George A. |last2=Walker |first2=Erin E. |last3=Martuza |first3=Robert L. |year=2005 |title=Psychosurgery: Past, Present, and Future |url=http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |journal=Brain Research Reviews |volume=48 |issue=3 |pages=409–19 |doi=10.1016/j.brainresrev.2004.09.002 |pmid=15914249 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117044606/http://dura.stanford.edu/Articles/Psychosurgery.pdf |archive-date=2013 թ․ հունվարի 17 |df=dmy-all}} * {{Cite journal |last=Meduna |first=L.J. |year=1985 |title=Autobiography of L.J. Meduna |journal=Convulsive Therapy |volume=1 |issue=1 |pages=43–57 |pmid=11940805}} * {{Cite book |last=Moniz |first=Egas |url=https://books.google.com/books?id=tXd98Ify7WgC |title=American Journal of Psychiatry 1844–1944 |publisher=American Psychiatric Publishing |year=1994 |isbn=978-0-89042-275-5 |pages=237–39 |chapter=PREFRONTAL LEUCOTOMY IN THE TREATMENT OF MENTAL DISORDERS (1937)}} * {{Cite journal |last=Nijensohn |first=DE |year=2012 |title=New evidence of prefrontal lobotomy in the last months of the illness of Eva Perón |journal=World Neurosurgery |volume=77 |issue=3–4 |pages=582–90 |doi=10.1016/j.wneu.2011.02.036 |pmid=22079825}} * {{Cite book |last=Noll |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=jzoJxps189IC |title=The encyclopedia of schizophrenia and other psychotic disorders |date=2007 թ․ հունվար |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6405-2}} * {{Cite book |last1=Noyes |first1=A.P. |title=Modern clinical psychiatry |last2=Kolb |first2=L.C. |publisher=W.B. Saunders |year=1962 |location=Philadelphia and London}} * {{Cite journal |last1=Ogren |first1=K. |last2=Sandlund |first2=M. |year=2005 |title=Psychosurgery in Sweden 1944–1964 |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=14 |issue=4 |pages=353–67 |doi=10.1080/096470490897692 |pmid=16338693}} * {{Cite book |last=Partridge |first=Maurice |title=Pre-frontal leucotomy |publisher=Blackwell Scientific Publications |year=1950 |location=Oxford}} * {{Cite book |last=Pressman |first=Jack D. |url=https://books.google.com/books?id=tJ080WN0JFgC |title=Last Resort: Psychosurgery and the Limits of Medicine |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=0-521-52459-8 |location=Cambridge}} * {{Cite news |last=Prior |first=Alex |date=2008 թ․ փետրվարի 6 |title=Music's boy wonder: Composer, conductor, singer&nbsp;... and he's only fifteen |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/musics-boy-wonder-composer-conductor-singer-and-hes-only-fifteen-778670.html |access-date=2010 թ․ հուլիսի 11 |work=[[The Independent]]}} * {{Cite book |last=Porter |first=Roy |title=The Greatest Benefit to Mankind: A Medical History of Humanity from Antiquity to the Present |publisher=Fontana Press |year=1999 |isbn=0-00-637454-9}} * {{Cite journal |last=Puusepp |first=L. |year=1937 |title=Alcune considerazioni sugli interventi chirurgici nelle malattie mentali |trans-title=Some Considerations about Surgery in Mental Illness |journal=G Accad Med Torino |volume=100 |pages=3–16}} * {{Cite journal |last=Raz |first=Mical |year=2009 |title=Psychosurgery, Industry and Personal Responsibility, 1940–1965 |journal=[[Social History of Medicine]] |volume=23 |issue=1 |pages=116–33 |doi=10.1093/shm/hkp061}} * {{Cite book |last=Raz |first=Mical |title=The lobotomy letters: the making of American psychosurgery |publisher=University of Rochester Press |year=2013 |isbn=978-1-58046-449-9}} * {{Cite book |last1=Reevy |first1=Gretchen |url=https://books.google.com/books?id=tnPkFDU8orEC |title=Encyclopedia of Emotion |last2=Ozer |first2=Yvette Malamud |last3=Ito |first3=Yuri |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |isbn=978-0-313-34576-0}} * {{Cite book |last1=Sakas |first1=Damianos E. |url=https://books.google.com/books?id=pWOx5aU6v3YC |title=Operative Neuromodulation. Functional Neuroprosthetic Surgery. Volume II: Neural Networks Surgery |last2=Panourias |first2=L.G. |last3=Singounas |first3=E. |last4=Simpson |first4=B.A. |publisher=Springer |year=2007 |isbn=978-3-211-33081-4 |editor1=Sakas, D.E. |volume=2 |pages=365–74 |chapter=Neurosurgery for psychiatric disorders: from the excision of brain tissue to the chronic electrical stimulation of neural networks |editor2=Simpson, B.A.}} * {{Cite book |last=Shorter |first=Edward |url=https://books.google.com/books?id=-Oybg_APowMC |title=A History of Psychiatry: From the Era of the Asylum to the Age of Prozac |publisher=Wiley |year=1997 |isbn=0-471-24531-3}} * {{Cite book |last1=Snyder |first1=John |url=https://books.google.com/books?id=krm_cgIqzesC&pg=PA52 |title=Overcoming Depression Without Drugs: Mahler's Polka With Introductory Funeral March |last2=Steffen-Fluhr |first2=Nancy |publisher=AuthorHouse |year=2012 |isbn=978-1-4685-4962-1}} * {{Cite book |last=Shutts |first=David |url=https://books.google.com/books?id=54BsAAAAMAAJ |title=Lobotomy: resort to the knife |publisher=Van Nostrand Reinhold |year=1982 |isbn=978-0-442-20252-1}} * {{Cite book |last1=Sargant |first1=William |url=https://books.google.com/books?id=4rlrAAAAMAAJ |title=An Introduction to Physical Methods of Treatment in Psychiatry |last2=Slater |first2=Elliot |publisher=Williams & Wilkins |year=1963}} * {{Cite journal |last=Steck |first=A.J. |year=2010 |title=Milestones in the development of neurology and psychiatry in Europe |journal=Schweizer Archiv für Neurologie und Psychiatrie |volume=161 |issue=3 |pages=85–89 |doi=10.4414/sanp.2010.02153 |doi-broken-date=2025 թ․ հուլիսի 1 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=Stone |first=James L. |year=2001 |title=Gottlieb Burckhardt&nbsp;– The Pioneer of Psychosurgery |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=10 |issue=1 |pages=79–92 |doi=10.1076/jhin.10.1.79.5634 |pmid=11446267}} * {{Cite book |last=Suchy |first=Yana |url=https://books.google.com/books?id=Zy5tzjiUV9oC |title=Clinical Neuropsychology of Emotion |publisher=Guilford Press |year=2011 |isbn=978-1-60918-072-0}} * {{Cite journal |last=Swayze |first=V.W. |year=1995 |title=Frontal leukotomy and related psychosurgical procedures in the era before antipsychotics (1935–1954): a historical overview |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=152 |issue=4 |pages=505–15 |doi=10.1176/ajp.152.4.505 |pmid=7900928 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724145339/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/152/4/505 |archive-date=2008 թ․ հուլիսի 24 |access-date=2010 թ․ նոյեմբերի 29}} * {{Cite book |last=Szasz |first=Thomas |title=Coercion as Cure: A Critical History of Psychiatry |publisher=Transaction |year=2007 |isbn=978-0-7658-0379-5 |location=New Brunswick, New Jersey}} * {{Cite journal |last=Tierney |first=Ann Jane |date=2000 թ․ ապրիլ |title=Egas Moniz and the Origins of Psychosurgery: A Review Commemorating the 50th Anniversary of Moniz's Nobel Prize |journal=[[Journal of the History of the Neurosciences]] |volume=9 |issue=1 |pages=22–36 |doi=10.1076/0964-704X(200004)9:1;1-2;FT022 |pmid=11232345}} * {{Cite journal |last=Tranøy |first=Joar |date=Winter 1996 |title=Lobotomy in Scandinavian psychiatry |url=http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |journal=[[The Journal of Mind and Behavior]] |volume=17 |issue=1 |pages=1–20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080526000558/http://www.umaine.edu/jmb/archives/volume17/17_1_1996winter.html |archive-date=2008 թ․ մայիսի 26 |df=dmy-all}} * {{Cite journal |last1=Tranøy |first1=Joar |last2=Blomberg |first2=Wenche |date=2005 թ․ մարտ |title=Lobotomy in Norwegian Psychiatry |url=http://www.geocities.ws/jordotradini_/fil24.pdf |journal=[[History of Psychiatry (journal)|History of Psychiatry]] |volume=16 |issue=1 |pages=107–10 |doi=10.1177/0957154X05052224 |pmid=15981370 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203005450/http://www.geocities.com/jordotradini/fil24.pdf |archive-date=2007 թ․ դեկտեմբերի 3}} * {{Cite journal |last=USSR Ministry of Health |year=1951 |title=Приказ МЗ СССР 1003 (9 декабря 1950) |trans-title=Order 1003 (9 December 1950) |journal=Невропатология и психиатрия [Neuropathology and Psychiatry] |language=Russian |volume=20 |issue=1 |pages=17–18}} * {{Cite book |last=Valenstein |first=Elliot S. |title=The Prefrontal Cortex: Its Structure, Function and Pathology |publisher=Elsevier |year=1990 |isbn=978-0-444-81124-0 |editor=Uylings, H.B.M. |series=Progress in Brain Research |volume=85 |location=Amsterdam & New York |pages=539–54 |chapter=The Prefrontal Area and Psychosurgery |editor2=Van Eden, C.G. |editor3=De Bruin, J.P.C. |editor4=Corner, M.A. |editor5=Feenstra, M.G.P. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ozklfl1zj5YC&pg=PA540}} * {{Cite book |last=Valenstein |first=Elliot A. |title=A History of Neurosurgery: In Its Scientific and Professional Contexts |publisher=The American Association of Neurological Surgeons |others=Contributing editors Dagi, T. Forcht; Epstein, Mel H. |year=1997 |isbn=978-1-879284-17-3 |editor=Greenblatt, Samuel H. |location=Park Ridge, IL |pages=499–516 |chapter=History of Psychosurgery |chapter-url=https://books.google.com/books?id=QMNfYE8XVXcC&pg=PA499}} * {{Cite book |last1=Weiss |first1=Anthony P. |title=The Human Frontal Lobes: Functions and Disorders |last2=Rauch |first2=Scott L. |last3=Price |first3=Bruce H. |publisher=Guilford Press |year=2007 |isbn=978-1-59385-329-7 |editor=Miller, Bruce L. |pages=505–17 |chapter=Neurosurgical intervention for psychiatric illness: past, present and future |editor2=Cummings, Jeffrey L. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hBcPYvqE19QC&pg=PA506}} * {{Cite book |last1=Whitaker |first1=H.A. |url=https://books.google.com/books?id=59pMz9m83yQC |title=Classic Cases in Neuropsychology |last2=Stemmer |first2=B. |last3=Joanette |first3=Y. |publisher=Psychology Press |year=1996 |isbn=978-0-86377-395-2 |editor=Code, Christopher |location=Hove |pages=275–304 |chapter=A psychosurgical chapter in the history of cerebral localization: the six cases of Gottlieb Burkhardt |editor2=Wallesch, C.-W. |editor3=Joanette Y. |editor4=Roch A.}} * {{Cite book |last=Wiener |first=Norbert |title=Cybernetics |publisher=MIT Press |year=1965 |isbn=0-262-73009-X |orig-year=First published 1948}} * {{Cite book |last=Williams |first=Tennessee |author-link=Tennessee Williams |url=https://books.google.com/books?id=MvX7y3Rb4osC |title=Suddenly Last Summer |publisher=Dramatists Play Service |year=1998 |isbn=978-0-8222-1094-8}} * {{Cite book |last1=Wood |first1=Jeffrey C. |url=https://books.google.com/books?id=NwR_ppR3Ib8C |title=Therapy 101: A Brief Look at Modern Psychotherapy Techniques & How They Can Help |last2=Wood |first2=Minnie |date=2008 թ․ սեպտեմբեր |publisher=[[New Harbinger Publications]] |isbn=978-1-57224-568-6}} * {{Cite book |last=Wright |first=Frank Leon |url=https://books.google.com/books?id=n_KOGAAACAAJ |title=Out of Sight, Out of Mind: A Graphic Picture of Present-day Institutional Care of the Mentally Ill in America, Based on More Than Two Thousand Eye-witness Reports |publisher=Mental Health Foundation |year=1947 |location=Philadelphia}} '''Առցանց աղբյուրներ''' * {{Cite web |last=Dully |first=Howard |date=2005 թ․ նոյեմբերի 16 |title="My Lobotomy": Howard Dully's Journey |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5014080 |access-date=2009 թ․ նոյեմբերի 28 |publisher=NPR |format=podcast}} * {{Cite web |last=Jansson |first=Bengt |date=1998 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Controversial Psychosurgery Resulted in a Nobel Prize |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/moniz-article.html |accessdate=2012 թ․ հունվարի 24 |publisher=Nobel Media}} * {{Cite web |last=Macmillan |first=Malcolm |date=1999–2012 |title=The Phineas Gage Information Page: Lobotomy |url=http://www.uakron.edu/gage/lobotomy.dot |access-date=2009 թ․ մարտի 21 |publisher=The Center for the History of Psychology, University of Akron, Ohio}} * {{Cite web |date=2013 |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1949 Walter Hess, Egas Moniz |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1949/index.html |access-date=2013 թ․ հունվարի 24 |publisher=Nobel Media |ref={{sfnref|Nobelprize.org|2013}}}} * {{Cite web |last=Sutherland |first=John |date=2004 թ․ օգոստոսի 5 |title=Should they de-Nobel Moniz? |url=https://www.theguardian.com/education/2004/aug/02/highereducation.comment |access-date=2011 թ․ դեկտեմբերի 22 |work=[[The Guardian]]}} [[Կատեգորիա:Բարոյագիտություն]] [[Կատեգորիա:Բժշկական էթիկա]] [[Կատեգորիա:Բժշկության պատմություն]] [[Կատեգորիա:Բժշկություն]] [[Կատեգորիա:Գիտական բանավեճեր]] [[Կատեգորիա:Հնացած գիտական տեսություններ]] [[Կատեգորիա:Հոգեբուժություն]] [[Կատեգորիա:Նեյրոգիտություն]] [[Կատեգորիա:Նյարդաբանություն]] [[Կատեգորիա:Նյարդավիրաբուժություն]] [[Կատեգորիա:Վիրաբուժություն]] [[Կատեգորիա:Վիրահատական գործընթացներ և տեխնիկաներ]] tfmpwxp25f8m6dvmlu2x97rrvrzhsog 1 1333492 10806350 2026-06-29T16:20:19Z Daydream moon 146410 +{{ԹՀ/նոր|en|Lobotomy|1356473424|10806349|2026 թվականի հունիսի 29}} 10806350 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Lobotomy|1356473424|10806349|2026 թվականի հունիսի 29}} qna4u8ydxsl6mfdu1udylmel2uetxjj 0 1333493 10806352 2026-06-29T16:21:38Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Ալ-Շուեյբիա մզկիթ''', ({{lang-ar|جَامِع الشُّعَيْبِيَّة}})<ref name=":0">{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=jz4lDwAAQBAJ&pg=PA131 |title=Aleppo: A History |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-134-84401-2 |pages=131–133 |language=en}}</ref> նաև` '''Կասթալ ալ-Շուեյբիյա'''<ref name=":1">{{Cite book |last=Tab...»: 10806352 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Ալ-Շուեյբիա մզկիթ''', ({{lang-ar|جَامِع الشُّعَيْبِيَّة}})<ref name=":0">{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=jz4lDwAAQBAJ&pg=PA131 |title=Aleppo: A History |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-134-84401-2 |pages=131–133 |language=en}}</ref> նաև` '''Կասթալ ալ-Շուեյբիյա'''<ref name=":1">{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C&pg=PA16 |title=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |publisher=Pennsylvania State University Press |year=1997 |isbn=978-0-271-04331-9 |pages=16 |language=en}}</ref><ref name="Raby">{{cite journal |last=Raby |first=Julian |year=2004 |title=Nur Al-Din, the Qastal al-Shu'aybiyya, and the "Classical Revival" |url=https://www.jstor.org/stable/1523363 |journal=Muqarnas |publisher= |volume=21 |pages=289–310}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=09YHCwAAQBAJ&pg=PT99 |title=The Transformation of Islamic Art during the Sunni Revival |publisher=University of Washington Press |year=2011 |isbn=978-0-295-80393-7 |pages=85 |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Latiff |first=Osman |url=https://books.google.com/books?id=8_Q4DwAAQBAJ&pg=PA25 |title=The Cutting Edge of the Poet’s Sword: Muslim Poetic Responses to the Crusades |publisher=Brill |year=2017 |isbn=978-90-04-34522-5 |pages=25 |language=en}}</ref>, '''ալ-Շուեյբիա մադրասա'''<ref>{{Cite journal |last=Gonnella |first=Julia |date=2010 |title=Columns and Hieroglyphs: Magic "Spolia" in Medieval Islamic Architecture of Northern Syria |url=https://www.jstor.org/stable/25769694 |journal=Muqarnas |volume=27 |pages=114 |issn=0732-2992}}</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Greenhalgh |first=Michael |url=https://books.google.com/books?id=9xMAlL8OBhcC&pg=PA469 |title=Marble Past, Monumental Present: Building With Antiquities in the Mediaeval Mediterranean |date= |publisher=Brill |year=2009 |isbn=978-90-04-17083-4 |pages=469 |language=en}}</ref>, '''ալ-Թութա'''` թթենու մզկիթ ({{lang-ar|جَامِع التُّوتَة}})<ref name=":0" /> կրոնական կառույց և պատմական հուշարձան [[Սիրիա]]յում։ Այն գտնվում է խոշորագույն քաղաք [[Հալեպ]]ի արևմտյան մասում՝ Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ [[Անտիոքի դարպաս]]ի մոտ: Կառուցվել է 1150 թվականին [[Զանգիների ամիրայություն|Զանգի]] ամիրա [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից։ Այն փոխարինեց նույն տեղում գտնվող նախկին շինությունը, որը քաղաքի առաջին մզկիթն էր<ref name="Raby" />: == Պատմություն == Ներկայիս շենքը փոխարինել է նույն տեղում գտնվող նախկին մզկիթին, որն այժմ կորած է<ref name=":1" /><ref name=":0" />։ Այս փոքրիկ մզկիթը քաղաքի առաջին մզկիթն էր և նվիրված էր Անտիոքի դարպասի ներսում գտնվող այն վայրին, որտեղ մուսուլմանները առաջին անգամ աղոթել են քաղաքի ներսում՝ [[Հալեպի պաշարում (637)|637 թվականին]] բյուզանդացիներից գրավելուց հետո<ref name=":1" /><ref name="Raby" />։  Սկզբնական կառուցվածքում, հնարավոր է, ներառված է եղել այս վայրում կանգնած հռոմեական/բյուզանդական տետրապիլոն, որը կարող էր ոգեշնչել այստեղ ապագա շենքի կառուցումը<ref name="Raby" />:  Մզկիթը վերանորոգվել է 10-րդ դարում տեղացի շիա հովանավոր Աբու ալ-Հասան ալ-Ղադայիրիի (մահացել է 925 թվականին) կողմից<ref name="Raby" /><ref name=":2" />։ 1150-1151 թվականներին Նուր ալ-Դինը (1146-1174) այս վայրը վերածել է նոր [[Սուննի իսլամ|սուննիական]] և [[Շաֆիական մազհաբ|շաֆիական]] մադրասայի, որը գլխավորում էր անդալուզացի իրավաբան Շեյխ Շուայբը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":2" />։ Շիա մզկիթի վերափոխման գործողությունը Մզկիթի սուննիական մադրասայի վերածումը Նուր ադ-Դինի ավելի լայն արշավի մի մասն էր շիիզմի դեմ, որն այդ ժամանակ տարածված էր Հալեպում՝ շիաների և սուննիների միջև լարվածության ժամանակաշրջանում<ref name="Raby" /><ref name=":2" /><ref name=":0" />։ Ներկայիս կառույցը թվագրվում է Նուր ադ-Դինի կառուցմամբ, չնայած նախկին մադրասայի կառույցի մեծ մասը նույնպես այժմ անհետացել է<ref name="Raby" />: == Ճարտարապետություն == [[File:Al-Shuaibiyah Mosque Aleppo.jpg|ձախից|thumb|Մզկիթը 2017 թվականին, Հալեպի 2016 թվականի [[Հալեպի ճակատամարտ (2012-2016)|ճակատամարտից]] հետո]] Շենքը անսովոր է իսլամական ճարտարապետության մեջ<ref name=":0" /><ref name=":1" />: Ներկայիս պատմական մնացորդները փոքր կառույց են, որը բաղկացած է մասամբ պահպանված ճակատային մասից՝ մի կողմում մուտքի դարպասով, որը տանում է դեպի նախկին մադրասա, որն այժմ կորած է, և պատի շատրվանից կամ սաբիլից<ref name="Raby" />: Ճակատի ամենանշանակալի առանձնահատկությունը պատի վերևում դասական ոճով հարուստ զարդարված անտաբլատուրի առկայությունն է: Այս անտաբլեմենտի քարե փորագրված մոտիվները, կարծես, ընդօրինակում են հին [[Հռոմեական արվեստ|հռոմեական]] կամ [[Բյուզանդական արվեստ|բյուզանդական]] զարդարանքը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Այն նաև փորագրված է արաբերեն արձանագրությամբ, որը պարունակում է Ղուրանից մի հատված (Սուրա 9:18)<ref name="Raby" />:  Ներկայիս գիտական ​​​​գիտությունները համաձայն են, որ ճակատային մասի զարդարանքը թվագրվում է [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից մոտավորապես 1150 թվականին կառուցված ժամանակներով<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Սա հանգեցրել է գիտական ​​​​բանավեճի 12-րդ դարի Սիրիայի ճարտարապետության մեջ հնարավոր «դասական վերածննդի» առկայության և նշանակության վերաբերյալ<ref name="Raby" />: [[Իսլամական արվեստ]]ի պատմաբան Ջուլիան Ռաբին պնդում է, որ չնայած դասական տարրերն ու մոտիվները տեսանելի են այս ժամանակահատվածում ավելի լայն տարածաշրջանում կառուցված բազմաթիվ իսլամական հուշարձաններում, դրանք, հավանաբար, ունեցել են տարբեր տեղական դրդապատճառներ<ref name="Raby" />: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{cite web |url=http://www.esyria.sy/ealeppo/index.php?p=stories&category=places&filename=201108022325043 |script-title=ar:سبيل المدرسة الشعيبية" أقدم سبلان "حلب |trans-title=Al-Shuaibiyah Mosque |work=eSyria |date=2011-08-02 |access-date= |lang=ar }} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Շուեյբիա մզկիթ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] g55w19u2sjk7mi6m1yg88v2ewgsfap8 10806482 10806352 2026-06-29T22:39:50Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806482 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Ալ-Շուեյբիա մզկիթ''', ({{lang-ar|جَامِع الشُّعَيْبِيَّة}})<ref name=":0">{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=jz4lDwAAQBAJ&pg=PA131 |title=Aleppo: A History |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-134-84401-2 |pages=131–133 |language=en}}</ref> նաև` '''Կասթալ ալ-Շուեյբիյա'''<ref name=":1">{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C&pg=PA16 |title=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |publisher=Pennsylvania State University Press |year=1997 |isbn=978-0-271-04331-9 |pages=16 |language=en}}</ref><ref name="Raby">{{cite journal |last=Raby |first=Julian |year=2004 |title=Nur Al-Din, the Qastal al-Shu'aybiyya, and the "Classical Revival" |url=https://www.jstor.org/stable/1523363 |journal=Muqarnas |publisher= |volume=21 |pages=289–310}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=09YHCwAAQBAJ&pg=PT99 |title=The Transformation of Islamic Art during the Sunni Revival |publisher=University of Washington Press |year=2011 |isbn=978-0-295-80393-7 |pages=85 |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Latiff |first=Osman |url=https://books.google.com/books?id=8_Q4DwAAQBAJ&pg=PA25 |title=The Cutting Edge of the Poet’s Sword: Muslim Poetic Responses to the Crusades |publisher=Brill |year=2017 |isbn=978-90-04-34522-5 |pages=25 |language=en}}</ref>, '''ալ-Շուեյբիա մադրասա'''<ref>{{Cite journal |last=Gonnella |first=Julia |date=2010 |title=Columns and Hieroglyphs: Magic "Spolia" in Medieval Islamic Architecture of Northern Syria |url=https://www.jstor.org/stable/25769694 |journal=Muqarnas |volume=27 |pages=114 |issn=0732-2992}}</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Greenhalgh |first=Michael |url=https://books.google.com/books?id=9xMAlL8OBhcC&pg=PA469 |title=Marble Past, Monumental Present: Building With Antiquities in the Mediaeval Mediterranean |date= |publisher=Brill |year=2009 |isbn=978-90-04-17083-4 |pages=469 |language=en}}</ref>, '''ալ-Թութա'''` թթենու մզկիթ ({{lang-ar|جَامِع التُّوتَة}})<ref name=":0" /> կրոնական կառույց և պատմական հուշարձան [[Սիրիա]]յում։ Այն գտնվում է խոշորագույն քաղաք [[Հալեպ]]ի արևմտյան մասում՝ Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ [[Անտիոքի դարպաս]]ի մոտ: Կառուցվել է 1150 թվականին [[Զանգիների ամիրայություն|Զանգի]] ամիրա [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից։ Այն փոխարինեց նույն տեղում գտնվող նախկին շինությունը, որը քաղաքի առաջին մզկիթն էր<ref name="Raby" />: == Պատմություն == Ներկայիս շենքը փոխարինել է նույն տեղում գտնվող նախկին մզկիթին, որն այժմ կորած է<ref name=":1" /><ref name=":0" />։ Այս փոքրիկ մզկիթը քաղաքի առաջին մզկիթն էր և նվիրված էր Անտիոքի դարպասի ներսում գտնվող այն վայրին, որտեղ մուսուլմանները առաջին անգամ աղոթել են քաղաքի ներսում՝ [[Հալեպի պաշարում (637)|637 թվականին]] բյուզանդացիներից գրավելուց հետո<ref name=":1" /><ref name="Raby" />։  Սկզբնական կառուցվածքում, հնարավոր է, ներառված է եղել այս վայրում կանգնած հռոմեական/բյուզանդական տետրապիլոն, որը կարող էր ոգեշնչել այստեղ ապագա շենքի կառուցումը<ref name="Raby" />:  Մզկիթը վերանորոգվել է 10-րդ դարում տեղացի շիա հովանավոր Աբու ալ-Հասան ալ-Ղադայիրիի (մահացել է 925 թվականին) կողմից<ref name="Raby" /><ref name=":2" />։ 1150-1151 թվականներին Նուր ալ-Դինը (1146-1174) այս վայրը վերածել է նոր [[Սուննի իսլամ|սուննիական]] և [[Շաֆիական մազհաբ|շաֆիական]] մադրասայի, որը գլխավորում էր անդալուզացի իրավաբան Շեյխ Շուայբը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":2" />։ Շիա մզկիթի վերափոխման գործողությունը Մզկիթի սուննիական մադրասայի վերածումը Նուր ադ-Դինի ավելի լայն արշավի մի մասն էր շիիզմի դեմ, որն այդ ժամանակ տարածված էր Հալեպում՝ շիաների և սուննիների միջև լարվածության ժամանակաշրջանում<ref name="Raby" /><ref name=":2" /><ref name=":0" />։ Ներկայիս կառույցը թվագրվում է Նուր ադ-Դինի կառուցմամբ, չնայած նախկին մադրասայի կառույցի մեծ մասը նույնպես այժմ անհետացել է<ref name="Raby" />: == Ճարտարապետություն == [[File:Al-Shuaibiyah Mosque Aleppo.jpg|ձախից|thumb|Մզկիթը 2017 թվականին, Հալեպի 2016 թվականի [[Հալեպի ճակատամարտ (2012-2016)|ճակատամարտից]] հետո]] Շենքը անսովոր է իսլամական ճարտարապետության մեջ<ref name=":0" /><ref name=":1" />: Ներկայիս պատմական մնացորդները փոքր կառույց են, որը բաղկացած է մասամբ պահպանված ճակատային մասից՝ մի կողմում մուտքի դարպասով, որը տանում է դեպի նախկին մադրասա, որն այժմ կորած է, և պատի շատրվանից կամ սաբիլից<ref name="Raby" />: Ճակատի ամենանշանակալի առանձնահատկությունը պատի վերևում դասական ոճով հարուստ զարդարված անտաբլատուրի առկայությունն է: Այս անտաբլեմենտի քարե փորագրված մոտիվները, կարծես, ընդօրինակում են հին [[Հռոմեական արվեստ|հռոմեական]] կամ [[Բյուզանդական արվեստ|բյուզանդական]] զարդարանքը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Այն նաև փորագրված է արաբերեն արձանագրությամբ, որը պարունակում է Ղուրանից մի հատված (Սուրա 9:18)<ref name="Raby" />:  Ներկայիս գիտական ​​​​գիտությունները համաձայն են, որ ճակատային մասի զարդարանքը թվագրվում է [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից մոտավորապես 1150 թվականին կառուցված ժամանակներով<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Սա հանգեցրել է գիտական ​​​​բանավեճի 12-րդ դարի Սիրիայի ճարտարապետության մեջ հնարավոր «դասական վերածննդի» առկայության և նշանակության վերաբերյալ<ref name="Raby" />: [[Իսլամական արվեստ]]ի պատմաբան Ջուլիան Ռաբին պնդում է, որ չնայած դասական տարրերն ու մոտիվները տեսանելի են այս ժամանակահատվածում ավելի լայն տարածաշրջանում կառուցված բազմաթիվ իսլամական հուշարձաններում, դրանք, հավանաբար, ունեցել են տարբեր տեղական դրդապատճառներ<ref name="Raby" />: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{cite web |url=http://www.esyria.sy/ealeppo/index.php?p=stories&category=places&filename=201108022325043 |script-title=ar:سبيل المدرسة الشعيبية" أقدم سبلان "حلب |trans-title=Al-Shuaibiyah Mosque |work=eSyria |date=2011-08-02 |access-date= |lang=ar }} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Շուեյբիա մզկիթ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] h5qbd9vv0tp0r5vcd61zgzjaa5sfnme 10806494 10806482 2026-06-30T00:00:55Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Cite journal, Cite web և Cite book կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806494 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Ալ-Շուեյբիա մզկիթ''', ({{lang-ar|جَامِع الشُّعَيْبِيَّة}})<ref name=":0">{{Cite book |last=Burns |first=Ross |url=https://books.google.com/books?id=jz4lDwAAQBAJ&pg=PA131 |title=Aleppo: A History |publisher=Taylor & Francis |year=2016 |isbn=978-1-134-84401-2 |pages=131–133 |language=en}}</ref> նաև` '''Կասթալ ալ-Շուեյբիյա'''<ref name=":1">{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C&pg=PA16 |title=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |publisher=Pennsylvania State University Press |year=1997 |isbn=978-0-271-04331-9 |pages=16 |language=en}}</ref><ref name="Raby">{{Cite journal |last=Raby |first=Julian |year=2004 |title=Nur Al-Din, the Qastal al-Shu'aybiyya, and the "Classical Revival" |url=https://www.jstor.org/stable/1523363 |journal=Muqarnas |volume=21 |pages=289–310}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tabbaa |first=Yasser |url=https://books.google.com/books?id=09YHCwAAQBAJ&pg=PT99 |title=The Transformation of Islamic Art during the Sunni Revival |publisher=University of Washington Press |year=2011 |isbn=978-0-295-80393-7 |pages=85 |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Latiff |first=Osman |url=https://books.google.com/books?id=8_Q4DwAAQBAJ&pg=PA25 |title=The Cutting Edge of the Poet’s Sword: Muslim Poetic Responses to the Crusades |publisher=Brill |year=2017 |isbn=978-90-04-34522-5 |pages=25 |language=en}}</ref>, '''ալ-Շուեյբիա մադրասա'''<ref>{{Cite journal |last=Gonnella |first=Julia |date=2010 |title=Columns and Hieroglyphs: Magic "Spolia" in Medieval Islamic Architecture of Northern Syria |url=https://www.jstor.org/stable/25769694 |journal=Muqarnas |volume=27 |pages=114 |issn=0732-2992}}</ref><ref name=":3">{{Cite book |last=Greenhalgh |first=Michael |url=https://books.google.com/books?id=9xMAlL8OBhcC&pg=PA469 |title=Marble Past, Monumental Present: Building With Antiquities in the Mediaeval Mediterranean |publisher=Brill |year=2009 |isbn=978-90-04-17083-4 |pages=469 |language=en}}</ref>, '''ալ-Թութա'''` թթենու մզկիթ ({{lang-ar|جَامِع التُّوتَة}})<ref name=":0" /> կրոնական կառույց և պատմական հուշարձան [[Սիրիա]]յում։ Այն գտնվում է խոշորագույն քաղաք [[Հալեպ]]ի արևմտյան մասում՝ Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ [[Անտիոքի դարպաս]]ի մոտ: Կառուցվել է 1150 թվականին [[Զանգիների ամիրայություն|Զանգի]] ամիրա [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից։ Այն փոխարինեց նույն տեղում գտնվող նախկին շինությունը, որը քաղաքի առաջին մզկիթն էր<ref name="Raby" />: == Պատմություն == Ներկայիս շենքը փոխարինել է նույն տեղում գտնվող նախկին մզկիթին, որն այժմ կորած է<ref name=":1" /><ref name=":0" />։ Այս փոքրիկ մզկիթը քաղաքի առաջին մզկիթն էր և նվիրված էր Անտիոքի դարպասի ներսում գտնվող այն վայրին, որտեղ մուսուլմանները առաջին անգամ աղոթել են քաղաքի ներսում՝ [[Հալեպի պաշարում (637)|637 թվականին]] բյուզանդացիներից գրավելուց հետո<ref name=":1" /><ref name="Raby" />։  Սկզբնական կառուցվածքում, հնարավոր է, ներառված է եղել այս վայրում կանգնած հռոմեական/բյուզանդական տետրապիլոն, որը կարող էր ոգեշնչել այստեղ ապագա շենքի կառուցումը<ref name="Raby" />:  Մզկիթը վերանորոգվել է 10-րդ դարում տեղացի շիա հովանավոր Աբու ալ-Հասան ալ-Ղադայիրիի (մահացել է 925 թվականին) կողմից<ref name="Raby" /><ref name=":2" />։ 1150-1151 թվականներին Նուր ալ-Դինը (1146-1174) այս վայրը վերածել է նոր [[Սուննի իսլամ|սուննիական]] և [[Շաֆիական մազհաբ|շաֆիական]] մադրասայի, որը գլխավորում էր անդալուզացի իրավաբան Շեյխ Շուայբը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":2" />։ Շիա մզկիթի վերափոխման գործողությունը Մզկիթի սուննիական մադրասայի վերածումը Նուր ադ-Դինի ավելի լայն արշավի մի մասն էր շիիզմի դեմ, որն այդ ժամանակ տարածված էր Հալեպում՝ շիաների և սուննիների միջև լարվածության ժամանակաշրջանում<ref name="Raby" /><ref name=":2" /><ref name=":0" />։ Ներկայիս կառույցը թվագրվում է Նուր ադ-Դինի կառուցմամբ, չնայած նախկին մադրասայի կառույցի մեծ մասը նույնպես այժմ անհետացել է<ref name="Raby" />: == Ճարտարապետություն == [[File:Al-Shuaibiyah Mosque Aleppo.jpg|ձախից|thumb|Մզկիթը 2017 թվականին, Հալեպի 2016 թվականի [[Հալեպի ճակատամարտ (2012-2016)|ճակատամարտից]] հետո]] Շենքը անսովոր է իսլամական ճարտարապետության մեջ<ref name=":0" /><ref name=":1" />: Ներկայիս պատմական մնացորդները փոքր կառույց են, որը բաղկացած է մասամբ պահպանված ճակատային մասից՝ մի կողմում մուտքի դարպասով, որը տանում է դեպի նախկին մադրասա, որն այժմ կորած է, և պատի շատրվանից կամ սաբիլից<ref name="Raby" />: Ճակատի ամենանշանակալի առանձնահատկությունը պատի վերևում դասական ոճով հարուստ զարդարված անտաբլատուրի առկայությունն է: Այս անտաբլեմենտի քարե փորագրված մոտիվները, կարծես, ընդօրինակում են հին [[Հռոմեական արվեստ|հռոմեական]] կամ [[Բյուզանդական արվեստ|բյուզանդական]] զարդարանքը<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Այն նաև փորագրված է արաբերեն արձանագրությամբ, որը պարունակում է Ղուրանից մի հատված (Սուրա 9:18)<ref name="Raby" />:  Ներկայիս գիտական ​​​​գիտությունները համաձայն են, որ ճակատային մասի զարդարանքը թվագրվում է [[Նուր ալ-Դին]]ի կողմից մոտավորապես 1150 թվականին կառուցված ժամանակներով<ref name="Raby" /><ref name=":0" /><ref name=":3" />: Սա հանգեցրել է գիտական ​​​​բանավեճի 12-րդ դարի Սիրիայի ճարտարապետության մեջ հնարավոր «դասական վերածննդի» առկայության և նշանակության վերաբերյալ<ref name="Raby" />: [[Իսլամական արվեստ]]ի պատմաբան Ջուլիան Ռաբին պնդում է, որ չնայած դասական տարրերն ու մոտիվները տեսանելի են այս ժամանակահատվածում ավելի լայն տարածաշրջանում կառուցված բազմաթիվ իսլամական հուշարձաններում, դրանք, հավանաբար, ունեցել են տարբեր տեղական դրդապատճառներ<ref name="Raby" />: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |date=2011-08-02 |script-title=ar:سبيل المدرسة الشعيبية" أقدم سبلان "حلب |trans-title=Al-Shuaibiyah Mosque |url=http://www.esyria.sy/ealeppo/index.php?p=stories&category=places&filename=201108022325043 |work=eSyria |lang=ar}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Շուեյբիա մզկիթ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] py3aop2qj5glkf5v5b29vr2vx1j56fc 0 1333494 10806359 2026-06-29T16:35:03Z Խմբագրող 136173 Խմբագրող տեղափոխեց էջը «[[Սուլայման (խալիֆա)]]»-ից «[[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք]]» 10806359 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք]] jdicfmzpx5loq13mjx3b7r4q3wj0c2r 10 1333495 10806365 2026-06-29T17:14:04Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Իսպանիա]] 10806365 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Իսպանիա]] sndl26cdmxp0c761ts0x90beu748iyy 0 1333496 10806366 2026-06-29T17:14:46Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{Ֆուտբոլիստ}} '''Ահմադ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun, {{ԱԾ}})՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհ...»: 10806366 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ահմադ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun, {{ԱԾ}})՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհին «Ալ-Արաբի» ակումբի սան է։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին «Կատար ՍԿ»-ի դեմ խաղում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը Աստղերի լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 12-ին «Աս-Սայլիայի» դեմ մրցավեճում Ֆաթհին խփեց իր առաջին գոլը «Ալ-Արաբիի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Լիխտենշտայնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյնի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]] Ֆաթհին նշեց իր նորամուտը [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|title=Катар VS. Лихтенштейн 1:2|lang=en|website=|date=2017-12-14|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525122427/https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|url-status=live}}</ref>։ 2019 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ|ԱՄԷ]]-ում կայացած Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա մասնակցեց [[Հյուսիսային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԺԴՀ]]-ի թիմի դեմ հանդիպմանը<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|title=КНДР VS. Катар 0:6|lang=en|website=|date=2019-01-13|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-24|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101025/https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|url-status=live}}</ref>։ Նույն թվականի ամռանը նա մասնակցեց [[Բրազիլիա|Բրազիլիայում]] կայացած Ամերիկայի գավաթին, որտեղ նա պահեստային էր։ 2023 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց ԱՄՆ-ում և Կանադայում կայացած ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթիի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|title=Гаити VS. Катар 2:1|lang=en|website=|date=2023-06-26|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716163222/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|url-status=live}}</ref>, [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրասի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|title=Катар VS. Гондурас 1:1|lang=en|website=|date=2023-06-30|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103557/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|url-status=live}}</ref> և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|title=Мексика VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2023-07-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023737/https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|url-status=live}}</ref> հավաքականների դեմ։ 2024 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց տանը կայացած և հաղթական ավարտված Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիբանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/12/asia/asian-cup/qatar/lebanon/4073513/|title=Катар VS. Ливан 3:0|lang=en|website=|date=2024-01-12|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տաջիկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/17/asia/asian-cup/tajikistan/qatar/4073515/|title=Таджикистан VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2024-01-17|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պաղեստինի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|title=Катар VS. Палестина 2:1|lang=en|website=|date=2024-01-29|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103556/https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|url-status=live}}</ref>, [[Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուզբեկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/03/asia/asian-cup/qatar/uzbekistan/4073560/|title=Катар VS. Узбекистан 1:1|lang=en|website=|date=2024-02-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|title=Иран VS. Катар 2:3|lang=en|website=|date=2024-02-07|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101024/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|url-status=live}}</ref> և [[Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հորդանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|title=Иордания VS. Катар 1:3|lang=en|website=|date=2024-02-10|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101026/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|url-status=live}}</ref> թիմերի դեմ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 0tukqp1yl4ynhmjc0im35m3pdyiw5rv 10806368 10806366 2026-06-29T17:16:29Z Մանե Նարգիզյան 171163 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]], [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]], [[Կատեգորիա:1991 ծնունդներ]], [[Կատեգորիա:Կատար]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Հունիսի 25 ծնունդներ]] 10806368 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ահմադ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun, {{ԱԾ}})՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհին «Ալ-Արաբի» ակումբի սան է։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին «Կատար ՍԿ»-ի դեմ խաղում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը Աստղերի լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 12-ին «Աս-Սայլիայի» դեմ մրցավեճում Ֆաթհին խփեց իր առաջին գոլը «Ալ-Արաբիի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Լիխտենշտայնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյնի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]] Ֆաթհին նշեց իր նորամուտը [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|title=Катар VS. Лихтенштейн 1:2|lang=en|website=|date=2017-12-14|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525122427/https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/|url-status=live}}</ref>։ 2019 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ|ԱՄԷ]]-ում կայացած Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա մասնակցեց [[Հյուսիսային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԺԴՀ]]-ի թիմի դեմ հանդիպմանը<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|title=КНДР VS. Катар 0:6|lang=en|website=|date=2019-01-13|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-24|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101025/https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/|url-status=live}}</ref>։ Նույն թվականի ամռանը նա մասնակցեց [[Բրազիլիա|Բրազիլիայում]] կայացած Ամերիկայի գավաթին, որտեղ նա պահեստային էր։ 2023 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց ԱՄՆ-ում և Կանադայում կայացած ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթիի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|title=Гаити VS. Катар 2:1|lang=en|website=|date=2023-06-26|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716163222/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/|url-status=live}}</ref>, [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրասի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|title=Катар VS. Гондурас 1:1|lang=en|website=|date=2023-06-30|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103557/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/|url-status=live}}</ref> և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|title=Мексика VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2023-07-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2023-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023737/https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/|url-status=live}}</ref> հավաքականների դեմ։ 2024 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց տանը կայացած և հաղթական ավարտված Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիբանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/12/asia/asian-cup/qatar/lebanon/4073513/|title=Катар VS. Ливан 3:0|lang=en|website=|date=2024-01-12|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տաջիկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/17/asia/asian-cup/tajikistan/qatar/4073515/|title=Таджикистан VS. Катар 0:1|lang=en|website=|date=2024-01-17|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պաղեստինի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|title=Катар VS. Палестина 2:1|lang=en|website=|date=2024-01-29|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103556/https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/|url-status=live}}</ref>, [[Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուզբեկստանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/03/asia/asian-cup/qatar/uzbekistan/4073560/|title=Катар VS. Узбекистан 1:1|lang=en|website=|date=2024-02-03|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25}}</ref>, [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|title=Иран VS. Катар 2:3|lang=en|website=|date=2024-02-07|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101024/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/|url-status=live}}</ref> և [[Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հորդանանի]]<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|title=Иордания VS. Катар 1:3|lang=en|website=|date=2024-02-10|publisher=soccerway.com|access-date=2024-05-25|archive-date=2024-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101026/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/|url-status=live}}</ref> թիմերի դեմ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]] [[Կատեգորիա:1991 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Կատար]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հունիսի 25 ծնունդներ]] rptgowmzoqqwvm6jhg95bfbsumq4nxi 10806502 10806368 2026-06-30T00:01:08Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806502 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ահմադ Ֆաթհի Աբդուն''' ([[Անգլերեն|անգլ]].՝ Ahmed Fathy Abdoun, {{ԱԾ}})՝ [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], «Ալ-Արաբի» ակումբի և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Ֆաթհին «Ալ-Արաբի» ակումբի սան է։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին «Կատար ՍԿ»-ի դեմ խաղում Ահմեդը նշեց իր նորամուտը Աստղերի լիգայում։ 2018 թվականի հունվարի 12-ին «Աս-Սայլիայի» դեմ մրցավեճում Ֆաթհին խփեց իր առաջին գոլը «Ալ-Արաբիի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2017 թվականի դեկտեմբերի 14-ին [[Լիխտենշտայնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյնի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]] Ֆաթհին նշեց իր նորամուտը [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web |date=2017-12-14 |title=Катар VS. Лихтенштейн 1:2 |url=https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525122427/https://int.soccerway.com/matches/2017/12/14/world/friendlies/qatar/liechtenstein/2699008/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ 2019 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ|ԱՄԷ]]-ում կայացած Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա մասնակցեց [[Հյուսիսային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԿԺԴՀ]]-ի թիմի դեմ հանդիպմանը<ref>{{Cite web |date=2019-01-13 |title=КНДР VS. Катар 0:6 |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101025/https://int.soccerway.com/matches/2019/01/13/asia/asian-cup/korea-dpr/qatar/2785170/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-24 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Նույն թվականի ամռանը նա մասնակցեց [[Բրազիլիա|Բրազիլիայում]] կայացած Ամերիկայի գավաթին, որտեղ նա պահեստային էր։ 2023 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց ԱՄՆ-ում և Կանադայում կայացած ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի Ոսկե գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Հայիթիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայիթիի]]<ref>{{Cite web |date=2023-06-26 |title=Гаити VS. Катар 2:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716163222/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/26/nc-america/concacaf-gold-cup/haiti/qatar/4067498/ |archive-date=2023-07-16 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրասի]]<ref>{{Cite web |date=2023-06-30 |title=Катар VS. Гондурас 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103557/https://int.soccerway.com/matches/2023/06/30/nc-america/concacaf-gold-cup/qatar/honduras/4067500/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> և [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկայի]]<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Мексика VS. Катар 0:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717023737/https://int.soccerway.com/matches/2023/07/03/nc-america/concacaf-gold-cup/mexico/qatar/4067503/ |archive-date=2023-07-17 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> հավաքականների դեմ։ 2024 թվականին [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում Ֆաթհին մասնակցեց տանը կայացած և հաղթական ավարտված Ասիայի գավաթին։ Մրցաշարում նա խաղաց [[Լիբանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիբանանի]]<ref>{{Cite web |date=2024-01-12 |title=Катар VS. Ливан 3:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/12/asia/asian-cup/qatar/lebanon/4073513/ |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Տաջիկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տաջիկստանի]]<ref>{{Cite web |date=2024-01-17 |title=Таджикистан VS. Катар 0:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/17/asia/asian-cup/tajikistan/qatar/4073515/ |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Պաղեստինի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պաղեստինի]]<ref>{{Cite web |date=2024-01-29 |title=Катар VS. Палестина 2:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525103556/https://int.soccerway.com/matches/2024/01/29/asia/asian-cup/qatar/palestine/4073552/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Ուզբեկստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուզբեկստանի]]<ref>{{Cite web |date=2024-02-03 |title=Катар VS. Узбекистан 1:1 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/03/asia/asian-cup/qatar/uzbekistan/4073560/ |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի]]<ref>{{Cite web |date=2024-02-07 |title=Иран VS. Катар 2:3 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101024/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/07/asia/asian-cup/iran/qatar/4073562/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> և [[Հորդանանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հորդանանի]]<ref>{{Cite web |date=2024-02-10 |title=Иордания VS. Катар 1:3 |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525101026/https://int.soccerway.com/matches/2024/02/10/asia/asian-cup/jordan/qatar/4073563/ |archive-date=2024-05-25 |access-date=2024-05-25 |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> թիմերի դեմ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} [[Կատեգորիա:1991 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատար]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Հունիսի 25 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] 90pkvp4evja6khpdnm85dbw7afbmu22 0 1333497 10806367 2026-06-29T17:15:17Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}) կամ '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ...»: 10806367 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}) կամ '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{cite web |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |agency=BBC News |date=24 April 2013 |access-date=24 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |agency=[[United Nations]] News |date=25 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |title=Deliberate Destruction |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford |date=2023 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Calamur, Krishnadev |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |agency=NPR |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |publisher=UNESCO World Heritage Convention |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{cite web |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |work=Syrian Guides.com |date=2025 |access-date=23 August 2025}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{cite web |author=Ray, Chris |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |work=Atlas Obscura |date=10 December 2019 |access-date=23 August 2025 |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{cite web |author=Stouhi, Dima |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |date=24 July 2019 |work=ArchDaily |access-date=23 August 2025 |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |work=West Asia Post |date=2024 |access-date=23 August 2025 |via=YouTube}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{cite web |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |work=Syrians for Heritage |date=18 December 2024 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140 |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=13 August 2022 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{cite news|last=Karam|first=Zeina|title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered|url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/|newspaper=The Washington Times| access-date = 26 April 2013}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo|title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |work=The Guardian |date=24 April 2013 |agency=Associated Press |access-date=25 April 2013}}</ref><ref name=nytminaret1>{{cite news|last=Saad|first=Hwaida |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0|access-date=24 April 2013|newspaper=[[The New York Times]]|date=24 April 2013|author2=Gladstone, Rick}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{cite news|first=Richard|last=Spencer|title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html|work=The Daily Telegraph|date=24 April 2013|access-date=25 April 2013}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{cite news|first=Robert|last=Fisk|title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community|url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=[[Columbia University Press]] |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{citation |last=Raby |first=Julian |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{cite web |work=Museum with No Frontiers |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |date=2004–2018 |access-date=2018-03-14}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web|url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo|title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage|website=www.muslimheritage.com|date=24 March 2005 |access-date=2016-06-30}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746|title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News|work=BBC News |date=24 April 2013 |language=en-GB|access-date=2016-06-30}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] nf56xh3kqhkju58wc3ua69o9fcx9sdq 10806370 10806367 2026-06-29T17:17:21Z Խմբագրող 136173 /* Ծանոթագրություններ */ 10806370 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}) կամ '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{cite web |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |agency=BBC News |date=24 April 2013 |access-date=24 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |agency=[[United Nations]] News |date=25 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |title=Deliberate Destruction |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford |date=2023 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Calamur, Krishnadev |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |agency=NPR |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |publisher=UNESCO World Heritage Convention |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{cite web |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |work=Syrian Guides.com |date=2025 |access-date=23 August 2025}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{cite web |author=Ray, Chris |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |work=Atlas Obscura |date=10 December 2019 |access-date=23 August 2025 |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{cite web |author=Stouhi, Dima |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |date=24 July 2019 |work=ArchDaily |access-date=23 August 2025 |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |work=West Asia Post |date=2024 |access-date=23 August 2025 |via=YouTube}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{cite web |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |work=Syrians for Heritage |date=18 December 2024 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140 |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=13 August 2022 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{cite news|last=Karam|first=Zeina|title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered|url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/|newspaper=The Washington Times| access-date = 26 April 2013}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo|title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |work=The Guardian |date=24 April 2013 |agency=Associated Press |access-date=25 April 2013}}</ref><ref name=nytminaret1>{{cite news|last=Saad|first=Hwaida |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0|access-date=24 April 2013|newspaper=[[The New York Times]]|date=24 April 2013|author2=Gladstone, Rick}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{cite news|first=Richard|last=Spencer|title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html|work=The Daily Telegraph|date=24 April 2013|access-date=25 April 2013}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{cite news|first=Robert|last=Fisk|title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community|url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=[[Columbia University Press]] |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{citation |last=Raby |first=Julian |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{cite web |work=Museum with No Frontiers |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |date=2004–2018 |access-date=2018-03-14}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web|url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo|title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage|website=www.muslimheritage.com|date=24 March 2005 |access-date=2016-06-30}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746|title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News|work=BBC News |date=24 April 2013 |language=en-GB|access-date=2016-06-30}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] * [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)|Մեծ մզկիթ]], [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] pe7iokevwkk191mbie4w70xnxy6wq7q 10806371 10806370 2026-06-29T17:18:01Z Խմբագրող 136173 10806371 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}) կամ '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{cite web |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |agency=BBC News |date=24 April 2013 |access-date=24 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |agency=United Nations News |date=25 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |title=Deliberate Destruction |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford |date=2023 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Calamur, Krishnadev |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |agency=NPR |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |publisher=UNESCO World Heritage Convention |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{cite web |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |work=Syrian Guides.com |date=2025 |access-date=23 August 2025}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{cite web |author=Ray, Chris |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |work=Atlas Obscura |date=10 December 2019 |access-date=23 August 2025 |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{cite web |author=Stouhi, Dima |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |date=24 July 2019 |work=ArchDaily |access-date=23 August 2025 |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |work=West Asia Post |date=2024 |access-date=23 August 2025 |via=YouTube}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{cite web |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |work=Syrians for Heritage |date=18 December 2024 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140 |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=13 August 2022 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{cite news|last=Karam|first=Zeina|title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered|url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/|newspaper=The Washington Times| access-date = 26 April 2013}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo|title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |work=The Guardian |date=24 April 2013 |agency=Associated Press |access-date=25 April 2013}}</ref><ref name=nytminaret1>{{cite news|last=Saad|first=Hwaida |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0|access-date=24 April 2013|newspaper=[[The New York Times]]|date=24 April 2013|author2=Gladstone, Rick}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{cite news|first=Richard|last=Spencer|title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html|work=The Daily Telegraph|date=24 April 2013|access-date=25 April 2013}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{cite news|first=Robert|last=Fisk|title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community|url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=Columbia University Press |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{citation |last=Raby |first=Julian |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{cite web |work=Museum with No Frontiers |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |date=2004–2018 |access-date=2018-03-14}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web|url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo|title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage|website=www.muslimheritage.com|date=24 March 2005 |access-date=2016-06-30}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746|title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News|work=BBC News |date=24 April 2013 |language=en-GB|access-date=2016-06-30}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] * [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)|Մեծ մզկիթ]], [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] d7trgeeih3d0d2ue1vcus7g9qon19uk 10806374 10806371 2026-06-29T17:21:12Z Խմբագրող 136173 10806374 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}), հայտնի նաև որպես '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{cite web |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |agency=BBC News |date=24 April 2013 |access-date=24 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |agency=United Nations News |date=25 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |title=Deliberate Destruction |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford |date=2023 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Calamur, Krishnadev |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |agency=NPR |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |publisher=UNESCO World Heritage Convention |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{cite web |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |work=Syrian Guides.com |date=2025 |access-date=23 August 2025}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{cite web |author=Ray, Chris |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |work=Atlas Obscura |date=10 December 2019 |access-date=23 August 2025 |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{cite web |author=Stouhi, Dima |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |date=24 July 2019 |work=ArchDaily |access-date=23 August 2025 |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |work=West Asia Post |date=2024 |access-date=23 August 2025 |via=YouTube}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{cite web |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |work=Syrians for Heritage |date=18 December 2024 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140 |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=13 August 2022 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{cite news|last=Karam|first=Zeina|title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered|url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/|newspaper=The Washington Times| access-date = 26 April 2013}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo|title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |work=The Guardian |date=24 April 2013 |agency=Associated Press |access-date=25 April 2013}}</ref><ref name=nytminaret1>{{cite news|last=Saad|first=Hwaida |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0|access-date=24 April 2013|newspaper=[[The New York Times]]|date=24 April 2013|author2=Gladstone, Rick}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{cite news|first=Richard|last=Spencer|title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html|work=The Daily Telegraph|date=24 April 2013|access-date=25 April 2013}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{cite news|first=Robert|last=Fisk|title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community|url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=Columbia University Press |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{citation |last=Raby |first=Julian |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{cite web |work=Museum with No Frontiers |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |date=2004–2018 |access-date=2018-03-14}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web|url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo|title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage|website=www.muslimheritage.com|date=24 March 2005 |access-date=2016-06-30}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746|title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News|work=BBC News |date=24 April 2013 |language=en-GB|access-date=2016-06-30}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] * [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)|Մեծ մզկիթ]], [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] d0ok5ozcz5qfrgr52ecd8387qjnky4v 10806484 10806374 2026-06-29T22:40:14Z Խմբագրող 136173 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Հալեպի շենքեր և կառույցներ]], ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806484 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}), հայտնի նաև որպես '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{cite web |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |agency=BBC News |date=24 April 2013 |access-date=24 April 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |agency=United Nations News |date=25 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |title=Deliberate Destruction |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford |date=2023 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Calamur, Krishnadev |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |agency=NPR |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |publisher=UNESCO World Heritage Convention |date=24 April 2013 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{cite web |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |work=Syrian Guides.com |date=2025 |access-date=23 August 2025}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{cite web |author=Ray, Chris |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |work=Atlas Obscura |date=10 December 2019 |access-date=23 August 2025 |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{cite web |author=Stouhi, Dima |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |date=24 July 2019 |work=ArchDaily |access-date=23 August 2025 |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |work=West Asia Post |date=2024 |access-date=23 August 2025 |via=YouTube}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{cite web |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |work=Syrians for Heritage |date=18 December 2024 |access-date=23 August 2025}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140 |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=13 August 2022 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{cite news|last=Karam|first=Zeina|title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered|url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/|newspaper=The Washington Times| access-date = 26 April 2013}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo|title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |work=The Guardian |date=24 April 2013 |agency=Associated Press |access-date=25 April 2013}}</ref><ref name=nytminaret1>{{cite news|last=Saad|first=Hwaida |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed|url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0|access-date=24 April 2013|newspaper=[[The New York Times]]|date=24 April 2013|author2=Gladstone, Rick}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{cite news|first=Richard|last=Spencer|title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html|work=The Daily Telegraph|date=24 April 2013|access-date=25 April 2013}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{cite news|first=Robert|last=Fisk|title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community|url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=Columbia University Press |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{citation |last=Raby |first=Julian |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{cite web |work=Museum with No Frontiers |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |date=2004–2018 |access-date=2018-03-14}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web|url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo|title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage|website=www.muslimheritage.com|date=24 March 2005 |access-date=2016-06-30}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746|title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News|work=BBC News |date=24 April 2013 |language=en-GB|access-date=2016-06-30}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] * [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)|Մեծ մզկիթ]], [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] n7b31ct2e4g3bsy8jjgongicics9779 10806493 10806484 2026-06-30T00:00:54Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Citation, Cite book, Cite news, Cite AV media և Cite web կաղապարների ձևաչափի ուղղում 10806493 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Մեծ մզկիթ, Հալեպ''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|جَامِع حَلَب ٱلْكَبِير}}), հայտնի նաև որպես '''Օմայանների մզկիթ''' (ٱلْجَامِع ٱلْجَامِع ٱلْأُمَو حَلَب)։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Հալեպի մարզ]]ի [[Հալեպ|համանուն]] կենտրոնում։ Առաջին անգամ կառուցվել է [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների խալիֆայության]] օրոք։ Նախկին մզկիթը, որն այժմ մասնակի ավերակ է, գտնվում է քաղաքի ալ-Ջալում թաղամասում, որը Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է, ալ-մադինա շուկայի մուտքի մոտ: Մզկիթում, ենթադրաբար, թաղված էին [[Հովհաննես Մկրտիչ|Հովհաննես Մկրտչի]] հոր՝ Զաքարիայի մասունքները։ Այն կառուցվել է 8-րդ դարի սկզբին՝ Օմայյան խալիֆ [[Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիք|Սուլեյմանի]] (715-717) գահակալության ժամանակ<ref>{{Cite book |last=Kuban |first=Doğan |url=https://www.google.com/books/edition/The_Mosque_and_Its_Early_Development/-TKu6nsFvaYC?hl=en&gbpv=1&dq=al+walid+introduced+the+mihrab&pg=PA15&printsec=frontcover |title=The Mosque and Its Early Development |date=1974 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-03813-4 |pages=16 |language=en}}</ref>, սակայն ներկայիս շենքը թվագրվում է 11-14-րդ դարերով։ Մզկիթի մինարեթը, որը կառուցվել է 1090 թվականին<ref name="Mitchell231">ed. Mitchell, 1978, p. 231.</ref>, ավերվել է 2013 թվականի ապրիլին Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած մարտերի ժամանակ<ref name="BBC-minaret">{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-22283746 |access-date=2013 թ․ ապրիլի 24 |agency=BBC News}}</ref><ref>{{Cite news |date=2013 թ․ ապրիլի 25 |title=Syria: UN cultural chief deplores ruination of Aleppo as ancient minaret is destroyed |url=https://news.un.org/en/story/2013/04/438052 |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |agency=United Nations News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023 |title=Deliberate Destruction |url=https://eamena.org/article/deliberate-vandalism |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=EAMENA – School of Archaeology, University of Oxford}}</ref><ref>{{Cite news |author=Calamur, Krishnadev |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Minaret Of Iconic Syrian Mosque Destroyed In Fighting |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/04/24/178906558/minaret-of-iconic-syrian-mosque-destroyed-in-fighting |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |agency=NPR}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=UNESCO Director-General deplores continuing destruction of ancient Aleppo, a World Heritage site |url=https://whc.unesco.org/en/news/1002 |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |publisher=UNESCO World Heritage Convention}}</ref>։ 2012-2016 թվականներին մզկիթի կառուցվածքը զգալի վնաս է կրել, այդ թվում՝ պատերի որոշ մասերի փլուզումը, աղոթասրահի հրդեհը և անգին պատմական արտեֆակտների կորուստը<ref>{{Cite web |date=2025 |title=Aleppo's Umayyad Mosque Reopens Partially After Years of Restoration |url=https://syrianguides.com/aleppos-umayyad-mosque-reopens-partially-after-years-of-restoration/ |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=Syrian Guides.com}}</ref>: Մզկիթի և դրա մինարեթի վերականգնման աշխատանքները սկսվել են մոտ 2017 թվականին<ref>{{Cite web |author=Ray, Chris |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Syrians Won't Give Up on the Great Mosque of Aleppo |url=https://www.atlasobscura.com/articles/reconstruction-great-mosque-aleppo-syria |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=Atlas Obscura |format=Also includes July 2017 image that shows the extent of damage.}}</ref><ref>{{Cite web |author=Stouhi, Dima |date=2019 թ․ հուլիսի 24 |title=The Great Umayyad Mosque of Aleppo: from Historic Islamic Monument to War Battlefield |url=https://www.archdaily.com/921640/the-great-umayyad-mosque-of-aleppo-from-historic-islamic-monument-to-war-battlefield |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=ArchDaily |issn=0719-8884}}</ref>: «West Asia Post»-ը 2024 թվականին հաղորդել է, որ մզկիթը մասամբ վերաբացվել է<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=be7lgZo4zXA |title=First Iftar call at Aleppo's historic Umayyad mosque since Syrian war |date=2024 |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |via=YouTube |work=West Asia Post}}</ref>։ չնայած 2024 թվականի վերջին այլ հաղորդագրություններում նշվում էր, որ մզկիթը դեռևս վերանորոգման փուլում է<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 18 |title=Report on the Condition of the Antiquities and Historical Sites in Aleppo After Liberation |url=https://syriansforheritage.org/?p=6444 |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 23 |work=Syrians for Heritage}}</ref>։ Մզկիթը վերաբացվել է 2025 թվականին միայն Ռամադան ամսվա համար (2025 թվականի մարտ)<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=افتتاح الجامع الأموي الكبير بحلب غدًا الأربعاء حتى نهاية شهر رمضان |url=https://jamahir.alwehda.gov.sy/?p=112678 |access-date=2025-11-08 |website=صحيفة الجماهير |language=ar}}</ref>։ Վերակառուցումը սկսվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին<ref>{{Cite web |date=2025-12-02 |title=حلب.. الأوقاف تستأنف ترميم الجامع “الكبير” |url=https://www.enabbaladi.net/786524/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%81-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%A3%D9%86%D9%81-%D8%AA%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8/?amp=1 |access-date=2025-12-17 |language=ar}}</ref>։ == Պատմություն == Մեծ մզկիթի տեղը հելլենիստական ​​​​շրջանի ագորան էր, որը հետագայում դարձավ Սուրբ Հեղինեի տաճարի այգին [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|Սիրիայում հռոմեական տիրապետության]] քրիստոնեական դարաշրջանում<ref name="Syria Gate">[http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm The Great Mosque (The Umayyad Mosque)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103083508/http://www.syriagate.com/Syria/about/cities/Aleppo/great_mosque.htm |date=2008-11-03 }} Syria Gate.</ref>։ [[File:Great Aleppo mosque 176.jpg|thumb|left|Ներքին ճակատը բակից (2009)]] Մզկիթը կառուցվել է այն հողի վրա, որը նախկինում օգտագործվել է որպես տաճարի գերեզմանատուն<ref name="Mitchell231"/>։ Եկեղեցին ինքնին լքվել է, և տարածքը դարձել է սրբավայր երկու կրոնների համար։ Հետագա ավանդույթների համաձայն<ref name="Necipoglu34">Bacharach, ed. Necipoglu, 1996, p. 34.</ref><ref>{{Cite book |author1=Guidetti |first=Mattia |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |date=2017 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-06857-0 |editor1-last=Arnold |editor1-first=Dana |page=140 |language=en |chapter=The Location of Sacredness in Early Islam |access-date=2022 թ․ օգոստոսի 13 |editor2-last=Necipoğlu |editor2-first=Gülru |editor3-last=Flood |editor3-first=Finbarr Barry |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6YgpDwAAQBAJ&dq=mosque+of+aleppo+++land+cathedral+cemetery&pg=PA140}}</ref>՝ տեղում ամենավաղ մզկիթի շինարարությունը սկսվել է [[Օմայաններ|Օմայյան]] խալիֆ [[ալ-Վալիդ I]]-ի կողմից 715 թվականին և ավարտվել է նրա հաջորդ Սուլեյման իբն Աբդ ալ-Մալիքի կողմից 717 թվականին<ref name="ADL"/>։ Ճարտարապետության պատմաբան Կ. Ա. Ս. Քրեսվելը դրա կառուցումը վերագրել է բացառապես վերջինիս՝ մեջբերելով 13-րդ դարի Հալեպցի պատմաբան Իբն ալ-Ադիմին, որը գրել է, որ Սուլեյմանի մտադրությունն էր «այն հավասարեցնել իր եղբոր՝ ալ-Վալիդի՝ Դամասկոսի Մեծ մզկիթում կատարած աշխատանքին»։ Մեկ այլ ավանդույթի համաձայն՝ ալ-Վալիդը մզկիթը հիմնադրել է այսպես կոչված «Կիրոսի եկեղեցու» նյութեր օգտագործելով<ref name="Necipoglu34"/>։ Այնուամենայնիվ, ճարտարապետության պատմաբան Ջերե Լ. Բախարաչը նշել է, որ մզկիթի ամենահավանական հովանավորը Մասլամա իբն Աբդ ալ-Մալիքն էր՝ ալ-Վալիդի և Սուլեյմանի եղբայրը, որը տեղական նահանգի (Ջունդ Քիննասրին) կառավարիչն էր 710 թվականից առաջ մինչև առնվազն Սուլեյմանի կառավարման վաղ շրջանը։ Հետևաբար, սա կբացատրի այն համոզմունքը, որ մզկիթի կառուցումը տեղի է ունեցել երկու խալիֆաների օրոք։ Ավելին, Մասլամայի Քիննասրինի կառավարչությունը մեծապես անտեսվել է վաղ շրջանի արաբ պատմաբանների կողմից, ովքեր իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են նրա Բյուզանդական կայսրության և հայերի դեմ արշավանքների, ինչպես նաև Իրաքի, Իրանի Ադրբեջանի, Վերին Միջագետքի և Հայաստանի նահանգների կառավարչապետության վրա: Բախարախը նաև նշում է, որ Մասլամայի կողմից Հալեպում մեծ ժողովական մզկիթի կառուցումը, որը բյուզանդացիների վրա հարձակվելու հիմնական բազան էր, «տեղին կլիներ, եթե ոչ անհրաժեշտ»<ref name="Necipoglu34"/>։ [[File:Aleppo Grande moschea Omayyadi - GAR - 7-03.jpg|thumb|left|Մզկիթի արտաքին տեսքը (2004)]] 11-րդ դարի երկրորդ կեսին Միրդասիները վերահսկում էին Հալեպը և մզկիթի բակում կառուցեցին միագմբեթ շատրվան<ref>Tabaa, 1997, p. 17.</ref>: Մզկիթի հյուսիսարևմտյան անկյունում 45 մետր բարձրությամբ մինարեթը կառուցվել է Հալեպի շիա մուսուլման քադիի («գլխավոր իսլամական դատավոր») Աբու ալ-Հասան Մուհամմադի կողմից 1090 թվականին<ref>Tabaa, 1997, p. 40.</ref>, սելջուկ կառավարիչ Ակ Սունկուր ալ-Հաջիբի օրոք: Դրա կառուցումն ավարտվել է 1094 թվականին Թութուշի կառավարման օրոք<ref name="Brend99">Brend, 1991, p. 99.</ref>: Նախագծի ճարտարապետը Հասան իբն Մուֆարաջ ալ-Սարմինին էր<ref name="Brend99"/><ref name="Allen"/>։ Մզկիթը վերականգնվել և ընդարձակվել է Զանգի ամիրա Նուր ալ-Դինի կողմից 1159 թվականին՝ Ումայադների նախկին կառույցը ոչնչացրած մեծ հրդեհից հետո<ref name="Syria Gate"/>։ 1260 թվականին մզկիթը ավերվել է [[Մոնղոլական կայսրություն|մոնղոլների]] կողմից<ref name="ADL">[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 Great Mosque of Aleppo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715124408/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7501 |date=2009-07-15 }} Archnet Digital Library.</ref><ref>Grousset, 1991, p. 362.</ref>։ 1281 թվականին մզկիթը կրկին այրվել է մոնղոլների կողմից, իսկ մինբարը գրավվել է [[Կիլիկիայի հայկական թագավորություն|Կիլիկիայի]] հայերի կողմից, ըստ Ալ-Մուֆադդալի{{sfn|Vandekerckhove|2019|pp=48–49}}։ [[Մամլուքների սուլթանություն|Մամլուքները]] (1260-1516) կատարել են վերանորոգումներ և փոփոխություններ։ Քանդակազարդ քուֆիական և նասխ արձանագրությունները զարդարել են ամբողջ մինարեթը՝ զուգորդված ոճավորված զարդանախշերի և մուքարանների այլընտրանքային շերտերով<ref name="ADL"/><ref name="Houtsma236"/>։ Սուլթան Կալաունը 1285 թվականին փոխարինեց այրված միհրաբը (խորշ, որը ցույց է տալիս կիբլան կամ [[Մեքքա]] ուղղությունը): Ավելի ուշ, սուլթան ալ-Նասիր Մուհամմադը (1293–1341) իր գահակալության ընթացքում կառուցեց նոր մինբարը («քարոզչի ամբիոն»)<ref name="Houtsma236"/>։ Մզկիթի բակը և մինարեթը վերանորոգվել են 2003 թվականին<ref name="ADL"/>։ [[File:Umayyad-mosque-aleppo-2013.png|thumb|left|Մզկիթը 2013 թվականին, մինարեթի ոչնչացումից հետո]] 2012 թվականի հոկտեմբերի 13-ին մզկիթը լուրջ վնաս է [[Սիրիայի ազատ բանակ]]ի և [[Սիրիայի զինված ուժեր|Սիրիայի բանակ]]ի միջև բախումների ժամանակ։ Նախագահ [[Բաշշար ալ-Ասադ]]ը նախագահական հրամանագիր է ստորագրել մզկիթը 2013 թվականի վերջին վերանորոգելու համար կոմիտե ստեղծելու մասին<ref>{{Cite news |last=Karam |first=Zeina |title=Historic Aleppo mosque damaged in fighting; repairs ordered |url=http://www.washingtontimes.com/news/2012/oct/15/historic-aleppo-mosque-damaged-in-fighting-repairs/ |access-date=2013 թ․ ապրիլի 26 |newspaper=The Washington Times}}</ref>։ Մզկիթը ապստամբ ուժերի կողմից գրավվել է 2013 թվականի սկզբին, և 2013 թվականի ապրիլի դրությամբ գտնվում էր ծանր մարտերի գոտում, որտեղ կառավարական ուժերը տեղակայված էին 200 մետր հեռավորության վրա<ref name=Guard1/>։ 2013 թվականի ապրիլի 24-ին մզկիթի մինարեթը վերածվել էր ավերակների՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ընթացքում կառավարական ուժերի և ապստամբների միջև ծանր զենքի փոխհրաձգության ժամանակ։ Սիրիական արաբական լրատվական գործակալությունը (SANA) հայտնել է, որ «[[Ջաբհաթ ալ-Նուսրա]]»-ի անդամները պայթեցրել են պայթուցիկ նյութեր մինարեթի ներսում, մինչդեռ ընդդիմադիր ակտիվիստները հայտարարել են, որ մինարեթը ոչնչացվել է Սիրիայի բանակի տանկային կրակի կողմից՝ որպես հարձակման մաս<ref name="BBC-minaret" /><ref name=Guard1>{{Cite news |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Minaret of historic Syrian mosque destroyed in Aleppo |url=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/24/minaret-historic-syrian-mosque-destroyed-aleppo |access-date=2013 թ․ ապրիլի 25 |work=The Guardian |agency=Associated Press}}</ref><ref name=nytminaret1>{{Cite news |last=Saad |first=Hwaida |author2=Gladstone, Rick |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Storied Syrian Mosque's Minaret Is Destroyed |url=https://www.nytimes.com/2013/04/25/world/middleeast/syria.html?hp&_r=0 |access-date=2013 թ․ ապրիլի 24 |newspaper=[[The New York Times]]}}</ref>։ Հակադրվելով պետական ​​լրատվամիջոցների կողմից «Ջաբհաթ ալ-Նուսրա»-ի ներգրավվածության մասին պնդումներին՝ ընդդիմադիր աղբյուրները նրանց անվանել են «Թաուհիդ բրիգադների» ապստամբներ, որոնք կռվում էին կառավարական ուժերի դեմ մզկիթի շուրջ<ref name=Telegraph/>։ Ընդդիմության գլխավոր քաղաքական բլոկը՝ Սիրիայի ազգային կոալիցիան (ՍԱԿ), դատապարտել է մինարեթի ոչնչացումը՝ այն անվանելով «անջնջելի ամոթ» և «մարդկային քաղաքակրթության դեմ ուղղված հանցագործություն»<ref name=Telegraph>{{Cite news |last=Spencer |first=Richard |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Syria: 11th-century minaret of Great Umayyad Mosque of Aleppo destroyed |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/10016169/Syria-11th-century-minaret-of-Great-Umayyad-Mosque-of-Aleppo-destroyed.html |access-date=2013 թ․ ապրիլի 25 |work=The Daily Telegraph}}</ref>։ Սիրիացիները սկսել են վերակառուցել և վերականգնել տարածքը՝ որոշակի միջազգային օգնության շնորհիվ<ref>{{Cite news |last=Fisk |first=Robert |title=Syrians aren't just rebuilding an ancient mosque in Aleppo – they are rebuilding their community |url=https://www.independent.co.uk/voices/syria-great-mosque-of-aleppo-ummayad-rebuild-the-city-a7858846.html}}</ref>։ == Ճարտարապետություն == [[File:Great Mosque of Aleppo 02.jpg|thumb|Մեծ մզկիթի բակ (2010)]] === Բակ === Մեծ մզկիթը մի շարք ճարտարապետական ​​նմանություններ ունի Դամասկոսի Մեծ մզկիթի հետ, այդ թվում՝ հիպոստիլային հատակագիծ՝ մեծ մարմարե բակով, որը շրջապատված է սյունասրահներով։ Հսկայական բակը միանում է մզկիթի տարբեր հատվածներին, որոնք տեղակայված են սյունազարդ կամարակապ արկադի հետևում։ Բակը հայտնի է իր հերթագայող սև և սպիտակ քարե հատակով, որը ձևավորում է բարդ երկրաչափական դասավորություններ։ Երկու լվացման շատրվաններ<ref name="ADL"/>, որոնք երկուսն էլ ծածկված են։ Բակում կա նաև բաց աղոթքի սրահ և արևային ժամացույց<ref name="Houtsma236"/>։ === Ներքին տեսք === [[File:Great Mosque of Aleppo 04.jpg|thumb|Մզկիթի ներքին տեսքը (2010)]] Հարամը («սրբավայր») բաղկացած է բակի հարավային մասում գտնվող գլխավոր աղոթասրահից<ref name="Houtsma236" />, որը պարունակում է մզկիթի հիմնական տարրերը՝ Զաքարիայի սրբավայրը, 15-րդ դարի մինբարը («ամբիոն») և մանրակրկիտ փորագրված միհրաբը («խորշը»)<ref name="ADL" />: Չնայած կենտրոնական մուտքի վրա կա արձանագրություն, որը վերագրում է դրա կառուցումը օսմանյան սուլթան [[Մուրադ III]]-ին, այն կառուցվել է [[Մամլուքների սուլթանություն|մամլուքների]] կողմից<ref name="Houtsma235">Houtsma, 1987, p. 235.</ref>: Դահլիճն ունի երեք նավ, որոնք բոլորը պատված են 18 քառանկյուն սյուներով՝ խաչաձև կամարներով<ref name="Houtsma236" />: Այս մեծ աղոթասրահը սկզբում ուներ պարզ, ուղիղ տանիք՝ կենտրոնական կուբբայով (գմբեթով), սակայն մամլուքների կառավարման ժամանակ այն փոխարինվեց բարդ խաչաձև կամարակապ համակարգով՝ կամարներով և փոքրիկ գմբեթով, որը գտնվում էր կամարների վրա<ref name="ADL" />։ Միհրաբը խորը և կլոր է, իսկ Զաքարիայի ենթադրյալ դամբարանը գտնվում է դրա ձախ կողմում՝ հարավային պատի երկայնքով<ref name="Houtsma236" />։ Կան ևս երեք սրահներ, որոնք հարակից են բակի մնացած կողմերին։ Արևելյան և հյուսիսային սրահներն ունեն երկու նավ, իսկ արևմտյան սրահը՝ մեկ։ Վերջինս հիմնականում ժամանակակից կառուցվածք ունի։ Արևելյան սրահը թվագրվում է [[Մելիք շահ I]]-ի (1072-1092) ժամանակաշրջանին, իսկ հյուսիսային սրահը վերանորոգվել է մամլուք սուլթան Բարկուկի կառավարման ժամանակ (1382-1399), բայց մեծ մասամբ պահպանել է իր 11-րդ դարի բնօրինակ բնույթը<ref name="Houtsma236" />։ === Մինարեթ === [[File:Umayyad Mosque, Aleppo, Syria (5077281043).jpg|thumb|Մինարեթը, մինչև 2013 թվականի ապրիլին ավերվելը]] Մինարեթը, որը դուրս էր ցցված սրահներից մեկի հարթ տանիքից<ref name="Houtsma236">ed. Houtsma, 1987, p. 236.</ref>, բաղկացած էր հինգ մակարդակից՝ գագաթնակետով, որը շրջապատված էր պատշգամբ։ Մուքարանս ոճի քիվը պատշգամբի վերին մասը բաժանում էր հորանից։ Կառույցը հիմնականում կառուցված էր նուրբ քարե սալիկներից<ref name="Brend99"/>։ Մինարեթը խիտ զարդարված էր բարձրաքանդակներով, ավելի շատ, քան Հալեպի իսլամական դարաշրջանի որևէ այլ կառույց, բացառությամբ [[ալ-Շուեյբիա մզկիթ|Շուեյբիա]] Մադրասայի։ Դրա հարկերը պարունակում էին սրածայր կամարներ և անընդհատ զարդանախշեր։ Մինարեթի քարե շարվածքը բազմազան էր՝ ատամնավոր գործիքների թեթև և ծանր օգտագործման, կարճ, երկար, ուղղահայաց և հորիզոնական գծագրերի, նուրբ և կոպիտ մշակման, ինչպես նաև փոքր և մեծ քարերի համադրությամբ<ref name="Allen">Allen, Terry. (2003). "[http://www.sonic.net/~tallen/palmtree/ayyarch/ch2.htm#alep.gm Chapter Two. The Ornamented Style in Aleppo and Damascus]." In ''Ayyubid Architecture. Occidental''. Solipsist Press.</ref>: Ըստ Է.Ջ. Բրիլի «Իսլամի առաջին հանրագիտարանի», մինարեթը «բավականին եզակի էր ամբողջ մուսուլմանական ճարտարապետության մեջ»<ref name="Houtsma236"/>։ Հնագետ Էռնստ Հերցֆելդը մինարեթի ճարտարապետական ​​ոճը նկարագրել է որպես «Միջերկրածովյան քաղաքակրթության արդյունք», գրելով, որ դրա չորս ճակատները կրում էին գոթական ճարտարապետության տարրեր։ Միևնույն ժամանակ, մարդաբան Յասեր Թաբբան նշել է, որ մզկիթը հին հյուսիսսիրիական եկեղեցիների շարունակությունն էր և «ամբողջովին տեղայնացված երևույթ, որը կենտրոնացած էր հիմնականում Հալեպի և Եդեսիայի միջև ընկած տարածաշրջանում»<ref>Raby, ed. Necipoglu, p. 290.</ref>։ Մինարեթի զարդարանքը ցույց է տալիս [[Նախաիսլամական Արաբիա|նախաիսլամական]] [[Սիրիան Հռոմեական կայսրության կազմում|սիրիական]] ճարտարապետության հետ շարունակականության մակարդակը<ref name="Hillenbrand1994">{{Citation |last=Robert |first=Hillenbrand |title=Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning |page=140 |year=1994 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |publisher=Columbia University Press |quote=At the top is the main cornice of the tower. It is made of flat niches – as opposed to concave muqarnas cells – and entirely decorated with tiny arabesques. The style of this minaret's decoration reveals the continuity of Syrian pre-Islamic Arab-Syrian blended with Roman architectural heritage.}}</ref><ref name="Raby2004">{{Citation |last=Raby |first=Julian |title=Muqarnas 21 Essays in Honor of J.M. Rogers: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |volume=21 |year=2004 |editor1-last=Necipoglu |editor1-first=Gulru |chapter=Nur Al-Din, the Qastal al-Shuʿaybiyya, and the "Classical Revival" |chapter-url=https://books.google.com/books?id=knVwZW_ogBQC&q=great+mosque+aleppo+minaret |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9004139648 |quote=… they perpetuate the outer shell of pre-Islamic Syrian towers, of which the minarets of the mosques of Aleppo and Ma'arrat al-Nu'man preserve ...}}</ref><ref name="DIA 2004–2018">{{Cite web |date=2004–2018 |title=Discover Islamic Art |url=http://www.discoverislamicart.org/database_item.php?id=monuments;ISL;sy;Mon01;2;en |access-date=2018-03-14 |work=Museum with No Frontiers}}</ref>։ Մակսուրա Մեծ մզկիթին կից կա մի փոքրիկ թանգարան, որտեղ պահվում են մի շարք հին ձեռագրեր։ Դամասկոսի Մեծ մզկիթի նման, մակսուրան կառուցվել է քառակուսի գմբեթավոր սենյակի տեսքով, որը մեկ աստիճանով բարձրացված է աղոթասրահի հատակի մակարդակից և զարդարված է Քաշան սալիկներով, որոնք ծածկում են պատերի բոլոր ներքին մակերեսները։ Մակսուրայի մուտքը կազմում է մեծ կամարակապ դարպաս, որը պահվում է երկու ամուր սյուների վրա և զարդարված է խոյակներով, ինչպես նաև բրոնզե դռան վարագույրով։ Մարգարե Զաքարիայի մասունքները պարունակող դամբարանը, որը զարդարված էր արծաթե ասեղնագործություններով, որոնք պարունակում էին «Մարիամ» գլխի Ղուրանի տողեր, գտնվում էր սենյակի կենտրոնում<ref>{{Cite web |date=2005 թ․ մարտի 24 |title=The Great Mosque of Aleppo {{!}} Muslim Heritage |url=http://www.muslimheritage.com/article/great-mosque-aleppo |access-date=2016-06-30 |website=www.muslimheritage.com}}</ref>: Թանգարանի բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ, այդ թվում՝ մի տուփ, որը ենթադրաբար պարունակում էր [[Մուհամմադ]] մարգարեի մազերի մի թել, թալանվել են Սիրիական պատերազմի ժամանակ՝ 2013 թվականի բախման ժամանակ: Սակայն ապստամբները պնդում էին, որ փոխարենը փրկել են Ղուրանի հին ձեռագրերը և թաքցրել դրանք<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Syria clashes destroy ancient Aleppo minaret - BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22283746 |access-date=2016-06-30 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Մեծ մզկիթ (Համա)|Մեծ մզկիթ]], [[Համա]] * [[Մեծ մզկիթ (Մաարրաթ ալ-Նուման)|Մեծ մզկիթ]], [[Մաարրաթ ալ-Նուման]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հալեպի կրոնական կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] 6z5jtdmu38rjhpetxg2uh4xdz26gx96 1 1333498 10806369 2026-06-29T17:17:14Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{ԱԱ26}}»: 10806369 wikitext text/x-wiki {{ԱԱ26}} cnrwxvp9cql3zx5t8kp09z4dkdm6d20 10806563 10806369 2026-06-30T06:22:58Z 23artashes 2675 +{{ԹՀ/նոր|ru|Фатехи, Ахмед|153378076|10806502|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806563 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Фатехи, Ахмед|153378076|10806502|2026 թվականի հունիսի 30}} {{ԱԱ26}} 3unwszose8l4yteibboq979hny80bdr 0 1333499 10806377 2026-06-29T17:23:41Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կիլիան Մբապպե]] 10806377 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կիլիան Մբապպե]] e160nzcsh5oam2x2f88mbsfwd9dpuxa 10 1333500 10806378 2026-06-29T17:26:53Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Կաբո Վերդե]] 10806378 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Կաբո Վերդե]] tiq2tblzgrau93l0fis5fiiz30fzhqd 10 1333501 10806379 2026-06-29T17:28:51Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Թուրքիա]] 10806379 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Թուրքիա]] fetlqtc7podyi12lm8zhgycdwv3c7wj 10 1333502 10806380 2026-06-29T17:29:31Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Ալժիր]] 10806380 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Ալժիր]] 1818fxd72kwvpe7hygpy7ys3aruzfu2 10 1333503 10806381 2026-06-29T17:30:06Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Բելգիա]] 10806381 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Բելգիա]] 5l8r5u9jk713uzssz8wz9qc06wbtath 10 1333504 10806382 2026-06-29T17:30:39Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Էկվադոր]] 10806382 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Էկվադոր]] pjgcso21f8t7lrd40xwwxqf1fvse7pn 0 1333505 10806383 2026-06-29T17:30:54Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Օմարի մզկիթ, Բոսրա''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|الْمَسْجِد الْعُمَرِي}})։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Դառաայի մարզ]]ի [[Բոսրա]] քաղաքում, որը Համաշխարհային ժառանգության Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ց...»: 10806383 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Օմարի մզկիթ, Բոսրա''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|الْمَسْجِد الْعُمَرِي}})։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Դառաայի մարզ]]ի [[Բոսրա]] քաղաքում, որը Համաշխարհային ժառանգության [[Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ|ցանկում]] է<ref name="ADL">{{cite web |url=https://archnet.org/sites/3712/media_contents/4614 |title=Jami' al-'Umari |work=ArchNet.org |date=n.d. |access-date= }}</ref>։ Մզկիթը հիմնադրվել է խալիֆ [[Օմար իբն ալ-Խատտաբ|Օմար]]ի կողմից, որը գլխավորել է Սիրիայի մուսուլմանական նվաճումը 636 թվականին, և այն ավարտվել է 721 թվականին խալիֆ [[Յազիդ II]]-ի կողմից։ Մզկիթը վերանորոգվել է 12-13-րդ դարերում [[Այյուբյան սուլթանություն|Այյուբյան]] դինաստիայի կողմից<ref name="ADL"/>։ Մզկիթը մասամբ վնասվել է 2012-2014 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ժամանակ, սակայն վերանորոգվել է և գործում է<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=6xGbOou2170 |title=المسجد العمري في بصرى الشام {{!}} مآذن الشام |date=2018-06-12 |last=Syria TV تلفزيون سوريا |access-date=2025-10-14 |via=YouTube}}</ref>։ == Պատմություն == Օմարի մզկիթը աշխարհի ամենահին կանգուն մզկիթներից մեկն է։ Այն ծառայել է որպես հանգստի կանգառ ճանապարհորդների, Սիրիայով անցնող առևտրային ճանապարհներով երթևեկող արաբական քարավանների և Մեքքա ճանապարհորդող ուխտավորների համար։ Ճանապարհորդները մզկիթի կենտրոնական բակն օգտագործում էին որպես շուկա, ինչպես նաև քնելու վայր։ Մզկիթի արևելյան և արևմտյան կողմերում գտնվող կամարաձև մուտքերը շրջապատում էին այս կենտրոնական բակը: Մզկիթի հարավային կողմում կար կրկնակի կամարաձև մուտք, որը տանում էր դեպի մզկիթի աղոթասրահ<ref>{{Cite web |url=https://archnet.org/sites/3712/media_contents/97626 |title=Jami' al-'Umari: Inauguration of the restored prayer hall |website=ArchNet.org |format=photograph |date= |access-date=2016-06-30}}</ref>։ Մզկիթի քառակուսի մինարեթը [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների]] ոճի մինարեթների ամենավաղ օրինակներից մեկն էր: [[Դամասկոս]]ի [[Օմայանների մզկիթ|Օմայան]] և [[Հալեպ]]ի [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)|մեծ]] մզկիթներն ունեն նմանատիպ ոճի մինարեթներ նույն դինաստիայից: Այս ոճի մինարեթը, հնարավոր է, ոգեշնչված է սիրիական եկեղեցիների զանգակատներից<ref>{{Cite web |url=https://www.worldhistory.org/Minaret/ |work=World History Encyclopedia |title=Minaret |date= |access-date=2016-06-30}}</ref>։ Բոսրային վնասը սկսվել է 2012 թվականին, քանի որ արկերն ու տանկերը վնասներ են պատճառել Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ: 2014 թվականին արկերի խառնարանի վնասը անցք է առաջացրել մզկիթի տանիքում<ref>{{Cite web |url=http://www.aaas.org/page/ancient-history-modern-destruction-assessing-current-status-syria-s-world-heritage-sites-using#Bosra |title=Ancient History, Modern Destruction: Assessing the Current Status of Syria’s World Heritage Sites Using High-Resolution Satellite Imagery |work=aaas.org |date=2014-09-16 |access-date=2016-06-30}}</ref>։ Մզկիթի ավերածությունները ցրված են ավերածության վայրում, և շրջակա տարածքում նույնպես կան արկերի վնասներ: == Պատկերասրահ == <gallery> File:Bosra Mosque of ‘Umar 0706.jpg|ներքին տեսք File:Bosra Mosque of ‘Umar 0713.jpg|ներքին տեսք File:Bosra Mosque of ‘Umar 0708.jpg|սյուներ File:Mosque at Bosra, Syria..jpg|ներքին տեսք </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Դառաայի մարզի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] 4plyjy8yi6pnt1azj38fqh7fhh02k8z 10806501 10806383 2026-06-30T00:01:08Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806501 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց}} '''Օմարի մզկիթ, Բոսրա''' քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց ({{lang-ar|الْمَسْجِد الْعُمَرِي}})։ Այն գտնվում է [[Սիրիա]]յի [[Դառաայի մարզ]]ի [[Բոսրա]] քաղաքում, որը Համաշխարհային ժառանգության [[Սիրիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ|ցանկում]] է<ref name="ADL">{{Cite web |date=n.d. |title=Jami' al-'Umari |url=https://archnet.org/sites/3712/media_contents/4614 |work=ArchNet.org}}</ref>։ Մզկիթը հիմնադրվել է խալիֆ [[Օմար իբն ալ-Խատտաբ|Օմար]]ի կողմից, որը գլխավորել է Սիրիայի մուսուլմանական նվաճումը 636 թվականին, և այն ավարտվել է 721 թվականին խալիֆ [[Յազիդ II]]-ի կողմից։ Մզկիթը վերանորոգվել է 12-13-րդ դարերում [[Այյուբյան սուլթանություն|Այյուբյան]] դինաստիայի կողմից<ref name="ADL"/>։ Մզկիթը մասամբ վնասվել է 2012-2014 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ [[Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ]]ի ժամանակ, սակայն վերանորոգվել է և գործում է<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=6xGbOou2170 |title=المسجد العمري في بصرى الشام {{!}} مآذن الشام |date=2018-06-12 |last=Syria TV تلفزيون سوريا |access-date=2025-10-14 |via=YouTube}}</ref>։ == Պատմություն == Օմարի մզկիթը աշխարհի ամենահին կանգուն մզկիթներից մեկն է։ Այն ծառայել է որպես հանգստի կանգառ ճանապարհորդների, Սիրիայով անցնող առևտրային ճանապարհներով երթևեկող արաբական քարավանների և Մեքքա ճանապարհորդող ուխտավորների համար։ Ճանապարհորդները մզկիթի կենտրոնական բակն օգտագործում էին որպես շուկա, ինչպես նաև քնելու վայր։ Մզկիթի արևելյան և արևմտյան կողմերում գտնվող կամարաձև մուտքերը շրջապատում էին այս կենտրոնական բակը: Մզկիթի հարավային կողմում կար կրկնակի կամարաձև մուտք, որը տանում էր դեպի մզկիթի աղոթասրահ<ref>{{Cite web |title=Jami' al-'Umari: Inauguration of the restored prayer hall |url=https://archnet.org/sites/3712/media_contents/97626 |access-date=2016-06-30 |website=ArchNet.org |format=photograph}}</ref>։ Մզկիթի քառակուսի մինարեթը [[Օմայյան խալիֆայություն|Օմայանների]] ոճի մինարեթների ամենավաղ օրինակներից մեկն էր: [[Դամասկոս]]ի [[Օմայանների մզկիթ|Օմայան]] և [[Հալեպ]]ի [[Մեծ մզկիթ (Հալեպ)|մեծ]] մզկիթներն ունեն նմանատիպ ոճի մինարեթներ նույն դինաստիայից: Այս ոճի մինարեթը, հնարավոր է, ոգեշնչված է սիրիական եկեղեցիների զանգակատներից<ref>{{Cite web |title=Minaret |url=https://www.worldhistory.org/Minaret/ |access-date=2016-06-30 |work=World History Encyclopedia}}</ref>։ Բոսրային վնասը սկսվել է 2012 թվականին, քանի որ արկերն ու տանկերը վնասներ են պատճառել Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ: 2014 թվականին արկերի խառնարանի վնասը անցք է առաջացրել մզկիթի տանիքում<ref>{{Cite web |date=2014-09-16 |title=Ancient History, Modern Destruction: Assessing the Current Status of Syria’s World Heritage Sites Using High-Resolution Satellite Imagery |url=http://www.aaas.org/page/ancient-history-modern-destruction-assessing-current-status-syria-s-world-heritage-sites-using#Bosra |access-date=2016-06-30 |work=aaas.org}}</ref>։ Մզկիթի ավերածությունները ցրված են ավերածության վայրում, և շրջակա տարածքում նույնպես կան արկերի վնասներ: == Պատկերասրահ == <gallery> File:Bosra Mosque of ‘Umar 0706.jpg|ներքին տեսք File:Bosra Mosque of ‘Umar 0713.jpg|ներքին տեսք File:Bosra Mosque of ‘Umar 0708.jpg|սյուներ File:Mosque at Bosra, Syria..jpg|ներքին տեսք </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Դառաայի մարզի շենքեր և կառույցներ]] [[Կատեգորիա:Մզկիթներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի մզկիթներ]] dfq8tqwnwz4j4r7mu9iu8t6vuzty00e 10 1333506 10806384 2026-06-29T17:31:14Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Կաղապար:Դրոշավորում/Հայիթի]] 10806384 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Կաղապար:Դրոշավորում/Հայիթի]] fsmkpsliwuur2s19uwuh92g1d4528tx 0 1333507 10806385 2026-06-29T17:32:14Z Դավթաշենցի 158104 Ստեղծվել է «[[:en:Special:Redirect/revision/1353267577|Claire Dearing]]» էջի թարգմանությամբ 10806385 wikitext text/x-wiki '''Քլեր Դիրինգը''' հորինված կերպար է [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայում<ref name=":0">{{Cite web |title=Claire Dearing |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Claire_Dearing |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>։ Նա առաջին անգամ հայտնվել է չորրորդ՝ [[Աշխարհը յուրայի դարաշրջանում (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ»]] (2015) ֆիլմում, որը նաև համանուն եռահատորի առաջին մասն է։ Ֆիլմի ռեժիսորը և համահեղինակը՝ [[Քոլին Թրևորոու|Քոլին Թրևորոուն]], Քլերի դերում ընտրել է [[Բրայս Դալաս Հովարդ|Բրայս Դալաս Հաուարդին]]։ Նա «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի երեք գլխավոր հերոսներից մեկն է<ref name=":0" />՝ իր սիրեցյալ [[Օուեն Գրեյդի|Օուեն Գրեյդիի]] (մարմնավորել է [[Քրիս Փրեթ|Քրիս Փրեթը]]) և որդեգրած դստեր՝ Մեյզի Լոքվուդի (մարմնավորել է Իզաբելլա Սերմոնը) հետ միասին։ Առաջին ֆիլմում Քլերը «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» կոչվող [[Դինոզավրեր|դինոզավրերի]] զբոսայգու օպերացիոն մենեջերն է, որը գտնվում է Իսլա Նուբլար կղզում։ Հաուարդը կրկին խաղացել է այդ դերը ֆիլմի շարունակությունների համար։ [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ. Կործանված թագավորություն»]] (2018) ֆիլմում<ref>{{Cite web |title=Jurassic World: Fallen Kingdom |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Fallen_Kingdom |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref> Քլերը «Դինոզավրերի պաշտպանության խմբի» (DPG) հիմնադիրն ու ղեկավարն է, որը կազմակերպություն է՝ նվիրված Իսլա Նուբլարի դինոզավրերին հրաբխային ժայթքումից փրկելուն։ Քլերը և Օուենը խզել են իրենց հարաբերությունները, բայց հաշտվում են, երբ Քլերը նրան հավաքագրում է փրկարարական առաքելությանը միանալու համար։ Նրանք նաև որդեգրում են Մեյզիին՝ Բենջամին Լոքվուդի դստեր կլոնին։ [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]]<ref>{{Cite web |title=Jurassic World: Dominion |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Dominion |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref> (2022) ֆիլմում Քլերը և Օուենը մնում են զույգ և մեծացնում են Մեյզիին մեկուսի՝ նրան պաշտպանելու գենետիկական ընկերություններից, որոնք ցանկանում են ուսումնասիրել նրան։ Երբ Մեյզիին առևանգում է «Բայոսին»-ը, Քլերը և Օուենը ձեռնարկում են փրկարարական առաքելություն։ Քլեր Դիրինգը Հաուարդի ամենահայտնի դերերից մեկն է։ Կերպարը քննադատների կողմից ստացել է խառը և դրական ընդունելություն։ Հաուարդի ընդհանուր դերակատարումը լավ է ընդունվել, և ոմանք Քլերին համարում են [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|ֆրանշիզայի]] լավագույն կերպարներից մեկը։ 6vxfwanvnp3avecdoslhlf7lntqu12y 14 1333508 10806386 2026-06-29T17:32:28Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «[[Կատեգորիա:Դառաայի մարզ|շ]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի շենքեր և կառույցներ ըստ մարզի]]»: 10806386 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Դառաայի մարզ|շ]] [[Կատեգորիա:Սիրիայի շենքեր և կառույցներ ըստ մարզի]] 065kdh2imcdfwwj4gz8d7txolbbazp2 0 1333509 10806395 2026-06-29T17:47:47Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{Ֆուտբոլիստ}} '''Ասիմ Օմեր Ալ Հաջ Մադիբո''' ({{ԱԾ}})՝ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] «Ալ-Վակրա» ակումբում (վարձավճարով «Ալ-Դուհաիլից»)։ Ծնվել է [[Սուդան|Սուդանում]] և հանդես է գալիս Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կա...»: 10806395 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ասիմ Օմեր Ալ Հաջ Մադիբո''' ({{ԱԾ}})՝ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] «Ալ-Վակրա» ակումբում (վարձավճարով «Ալ-Դուհաիլից»)։ Ծնվել է [[Սուդան|Սուդանում]] և հանդես է գալիս [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Մադիբոն 2014 թվականի հուլիսին միացել է [[Կատար|Կատարի]] «Aspire» ակադեմիային<ref name=WORLDFOOTBALL/>։ 2015 թվականի հունվարին Մադիբոն միացել է [[Ավստրիա|ավստրիական]] «ԼԱՍԿ Լինց» ակումբի գլխավոր թիմին։ Պրոֆեսիոնալ լիգայում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ընդդեմ «Աուստրիա Լուստենաուի»։ 2016 թվականի հունվարին նա հեռացել է ակումբից՝ տեղափոխվելով «Կուլտուրալ Լեոնեսա»<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/assim-madibo/343749/ |title=Assim Madibo |website=Soccerway }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ Մադիբոն մեկ մրցաշրջանով «Լեխվիա»-ից վարձավճարով տեղափոխվել է [[Բելգիա|Բելգիայի]] առաջին դիվիզիոնի «Էյպեն» ակումբ<ref>{{cite web|url=http://www.sudinfo.be/1886057/article/2017-07-14/deux-nouveaux-joueurs-qataris-pour-eupen|title=Deux nouveaux joueurs qataris pour Eupen (Two new Qatari players for Eupen)|website=sudinfo.be|language=French|date=14 July 2017|accessdate=16 July 2017}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Մադիբոն ներկայացրել է [[Կատար|Կատարը]] տարբեր տարիքային խմբերում։ Նա Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 2014 թվականի ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը, որտեղ թիմը դարձել է չեմպիոն։ Նա մասնակցել է նաև 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Մադիբոն [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում մասնակցել է ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում և Կանադայում կայացած [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/qatar-announce-preliminary-squad |title=Lopetegui names final Qatar squad |access-date=2026-06-02 |website=www.fifa.com}}</ref>։ Հունիսի 18-ին՝ խմբային փուլի երկրորդ խաղում ընդդեմ [[Կանադա|Կանադայի]], Մադիբոն կարմիր քարտ է ստացել կանադացի կիսապաշտպան [[Իսմայել Կոնե|Իսմաել Կոնեի]] նկատմամբ կատարած կոպիտ խախտման համար. Մադիբոն հետևից հարձակվելով հարվածել է Կոնեի սրունքին՝ պատճառելով կոտրվածք։ Ավելի ուշ Մադիբոն հանդերձարանում ներողություն է խնդրել։ Կատարի հավաքականը պարտվել է 6:0 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Yomtov |first=Jon Arnold and Jesse |title=Canada's Ismael Kone suffers horrifying injury in World Cup vs. Qatar |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/18/ismael-kone-injury-update-world-cup-canada-qatar/90585759007/ |access-date=2026-06-18 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>։ Միջադեպից հետո կարգապահական հանձնաժողովի որոշմամբ նա որակազրկվել է 5 խաղով<ref>{{cite web |last=Collins |first=Ben |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0lykrnw64xo |title=Madibo given five-game ban for causing Kone leg break |publisher=BBC Sport |date=24 June 2026 }}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == [[File:Qatar U23 team lined up at the training pitch (Assim Madibo).jpg|thumb|Madibo in January 2018]] '''«Ալ-Դուհաիլ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2016–17, 2019–20 * Կատարի էմիրի գավաթ՝ 2019 * Կատարի Շեյխ Ջասիմի գավաթ՝ 2016 '''Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքական''' * ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնություն՝ 2014 '''Կատար''' * [[Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ|Ասիայի գավաթ]]՝ 2019 == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==Հղումներ== * {{Soccerway|343749}} * {{NFT player|68680}} opbhddxewzuewza4olclek93natbxeu 10806397 10806395 2026-06-29T17:49:01Z Մանե Նարգիզյան 171163 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:ԼԱՍԿ Լինցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]], [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]], [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ]] 10806397 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ասիմ Օմեր Ալ Հաջ Մադիբո''' ({{ԱԾ}})՝ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] «Ալ-Վակրա» ակումբում (վարձավճարով «Ալ-Դուհաիլից»)։ Ծնվել է [[Սուդան|Սուդանում]] և հանդես է գալիս [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Մադիբոն 2014 թվականի հուլիսին միացել է [[Կատար|Կատարի]] «Aspire» ակադեմիային<ref name=WORLDFOOTBALL/>։ 2015 թվականի հունվարին Մադիբոն միացել է [[Ավստրիա|ավստրիական]] «ԼԱՍԿ Լինց» ակումբի գլխավոր թիմին։ Պրոֆեսիոնալ լիգայում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ընդդեմ «Աուստրիա Լուստենաուի»։ 2016 թվականի հունվարին նա հեռացել է ակումբից՝ տեղափոխվելով «Կուլտուրալ Լեոնեսա»<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/players/assim-madibo/343749/ |title=Assim Madibo |website=Soccerway }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ Մադիբոն մեկ մրցաշրջանով «Լեխվիա»-ից վարձավճարով տեղափոխվել է [[Բելգիա|Բելգիայի]] առաջին դիվիզիոնի «Էյպեն» ակումբ<ref>{{cite web|url=http://www.sudinfo.be/1886057/article/2017-07-14/deux-nouveaux-joueurs-qataris-pour-eupen|title=Deux nouveaux joueurs qataris pour Eupen (Two new Qatari players for Eupen)|website=sudinfo.be|language=French|date=14 July 2017|accessdate=16 July 2017}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Մադիբոն ներկայացրել է [[Կատար|Կատարը]] տարբեր տարիքային խմբերում։ Նա Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 2014 թվականի ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը, որտեղ թիմը դարձել է չեմպիոն։ Նա մասնակցել է նաև 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Մադիբոն [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում մասնակցել է ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում և Կանադայում կայացած [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/qatar-announce-preliminary-squad |title=Lopetegui names final Qatar squad |access-date=2026-06-02 |website=www.fifa.com}}</ref>։ Հունիսի 18-ին՝ խմբային փուլի երկրորդ խաղում ընդդեմ [[Կանադա|Կանադայի]], Մադիբոն կարմիր քարտ է ստացել կանադացի կիսապաշտպան [[Իսմայել Կոնե|Իսմաել Կոնեի]] նկատմամբ կատարած կոպիտ խախտման համար. Մադիբոն հետևից հարձակվելով հարվածել է Կոնեի սրունքին՝ պատճառելով կոտրվածք։ Ավելի ուշ Մադիբոն հանդերձարանում ներողություն է խնդրել։ Կատարի հավաքականը պարտվել է 6:0 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Yomtov |first=Jon Arnold and Jesse |title=Canada's Ismael Kone suffers horrifying injury in World Cup vs. Qatar |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/18/ismael-kone-injury-update-world-cup-canada-qatar/90585759007/ |access-date=2026-06-18 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>։ Միջադեպից հետո կարգապահական հանձնաժողովի որոշմամբ նա որակազրկվել է 5 խաղով<ref>{{cite web |last=Collins |first=Ben |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0lykrnw64xo |title=Madibo given five-game ban for causing Kone leg break |publisher=BBC Sport |date=24 June 2026 }}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == [[File:Qatar U23 team lined up at the training pitch (Assim Madibo).jpg|thumb|Madibo in January 2018]] '''«Ալ-Դուհաիլ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2016–17, 2019–20 * Կատարի էմիրի գավաթ՝ 2019 * Կատարի Շեյխ Ջասիմի գավաթ՝ 2016 '''Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքական''' * ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնություն՝ 2014 '''Կատար''' * [[Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ|Ասիայի գավաթ]]՝ 2019 == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} ==Հղումներ== * {{Soccerway|343749}} * {{NFT player|68680}} [[Կատեգորիա:ԼԱՍԿ Լինցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ]] rj43mt4y69cevc8wyk0tomxtp3uq7wq 10806500 10806397 2026-06-30T00:01:05Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806500 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Ասիմ Օմեր Ալ Հաջ Մադիբո''' ({{ԱԾ}})՝ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] «Ալ-Վակրա» ակումբում (վարձավճարով «Ալ-Դուհաիլից»)։ Ծնվել է [[Սուդան|Սուդանում]] և հանդես է գալիս [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Մադիբոն 2014 թվականի հուլիսին միացել է [[Կատար|Կատարի]] «Aspire» ակադեմիային<ref name=WORLDFOOTBALL/>։ 2015 թվականի հունվարին Մադիբոն միացել է [[Ավստրիա|ավստրիական]] «ԼԱՍԿ Լինց» ակումբի գլխավոր թիմին։ Պրոֆեսիոնալ լիգայում նա իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ընդդեմ «Աուստրիա Լուստենաուի»։ 2016 թվականի հունվարին նա հեռացել է ակումբից՝ տեղափոխվելով «Կուլտուրալ Լեոնեսա»<ref>{{Cite web |title=Assim Madibo |url=https://int.soccerway.com/players/assim-madibo/343749/ |website=Soccerway}}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին հայտարարվեց, որ Մադիբոն մեկ մրցաշրջանով «Լեխվիա»-ից վարձավճարով տեղափոխվել է [[Բելգիա|Բելգիայի]] առաջին դիվիզիոնի «Էյպեն» ակումբ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 14 |title=Deux nouveaux joueurs qataris pour Eupen (Two new Qatari players for Eupen) |url=http://www.sudinfo.be/1886057/article/2017-07-14/deux-nouveaux-joueurs-qataris-pour-eupen |accessdate=2017 թ․ հուլիսի 16 |website=sudinfo.be |language=French}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Մադիբոն ներկայացրել է [[Կատար|Կատարը]] տարբեր տարիքային խմբերում։ Նա Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքականի կազմում մասնակցել է 2014 թվականի ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնությանը, որտեղ թիմը դարձել է չեմպիոն։ Նա մասնակցել է նաև 2015 թվականի ՖԻՖԱ-ի մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ Մադիբոն [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] կազմում մասնակցել է ԱՄՆ-ում, Մեքսիկայում և Կանադայում կայացած [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |title=Lopetegui names final Qatar squad |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/qatar-announce-preliminary-squad |access-date=2026-06-02 |website=www.fifa.com}}</ref>։ Հունիսի 18-ին՝ խմբային փուլի երկրորդ խաղում ընդդեմ [[Կանադա|Կանադայի]], Մադիբոն կարմիր քարտ է ստացել կանադացի կիսապաշտպան [[Իսմայել Կոնե|Իսմաել Կոնեի]] նկատմամբ կատարած կոպիտ խախտման համար. Մադիբոն հետևից հարձակվելով հարվածել է Կոնեի սրունքին՝ պատճառելով կոտրվածք։ Ավելի ուշ Մադիբոն հանդերձարանում ներողություն է խնդրել։ Կատարի հավաքականը պարտվել է 6:0 հաշվով<ref>{{Cite web |last=Yomtov |first=Jon Arnold and Jesse |title=Canada's Ismael Kone suffers horrifying injury in World Cup vs. Qatar |url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/worldcup/2026/06/18/ismael-kone-injury-update-world-cup-canada-qatar/90585759007/ |access-date=2026-06-18 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>։ Միջադեպից հետո կարգապահական հանձնաժողովի որոշմամբ նա որակազրկվել է 5 խաղով<ref>{{Cite web |last=Collins |first=Ben |date=2026 թ․ հունիսի 24 |title=Madibo given five-game ban for causing Kone leg break |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c0lykrnw64xo |publisher=BBC Sport}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == [[File:Qatar U23 team lined up at the training pitch (Assim Madibo).jpg|thumb|Madibo in January 2018]] '''«Ալ-Դուհաիլ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2016–17, 2019–20 * Կատարի էմիրի գավաթ՝ 2019 * Կատարի Շեյխ Ջասիմի գավաթ՝ 2016 '''Կատարի մինչև 19 տարեկանների հավաքական''' * ԱՖԿ մինչև 19 տարեկանների առաջնություն՝ 2014 '''Կատար''' * [[Ֆուտբոլի Ասիայի գավաթ|Ասիայի գավաթ]]՝ 2019 == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Հղումներ == * {{Soccerway|343749}} * {{NFT player|68680}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:ԼԱՍԿ Լինցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ]] 0l8q76ih3z5uim7qld4teil6ph3feom 1 1333510 10806398 2026-06-29T17:49:42Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{ԱԱ26}}»: 10806398 wikitext text/x-wiki {{ԱԱ26}} cnrwxvp9cql3zx5t8kp09z4dkdm6d20 0 1333511 10806413 2026-06-29T18:03:22Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Փերգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Perg), քաղաք [[Ավստրիա]]յի [[Վերին Ավստրիա]] երկրամասում: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 27 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 7.516: Պաշտոնակա...»: 10806413 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Փերգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Perg), քաղաք [[Ավստրիա]]յի [[Վերին Ավստրիա]] երկրամասում: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 27 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 7.516: Պաշտոնական կոդը՝ 41116: == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով [[Բավարիա]]յի դքսության կազմում, նրա արևելյան մասում, Փերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին շուկա ունենալու իրավունք և առևտրային արտոնություններ է ստացել [[Բոհեմիա]]յի թագավոր (նաև Ավստրիայի դուքս) Օտտոկար II-ից<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>։ 1542 թվականից ինքնավարություն է ձեռք բերել, բայց [[Նապոլեոնյան պատերազմներ]]ի ժամանակ մի քանի անգամ օկուպացվել է։ ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == * Այնհորն - [[միաեղջյուր]]ի մեծ քանդակ, որը ներշնչված է քաղաքի [[զինանշան]]ից։ * Սեյֆենզիդերհաուս -արհեստանոց և օճառեփման մեծ կաթսայով տուն՝ կառուցված 1563 թվականին։ * Ուշ [[բարոկկո]] ոճի եկեղեցի՝ Կալվարիենբերգկիրխե ([[Գողգոթա]] սարի եկեղեցի, 1734–1735) * Փրանգեր - սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում՝ բարձրացված 1587 թվականին։ * Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացպանների տուն) - Փերգի հին քարհանքում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Stadtpfarrkirche Perg.jpg|Կաթոլիկ եկեղեցին Պատկեր:Alte Volksschule Perg.jpg|Հին դպրոցը Պատկեր:Hotel Waldhör Perg.jpg|Հին հյուրանոցը Պատկեր:Bezirkshauptmannschaft Perg.jpg|Շրջանային վարչության շենքը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} p6wyp8xww2yuny4z019jl098tfi31pl 10806414 10806413 2026-06-29T18:05:05Z Slava Sahakyan70 65321 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Վերին Ավստրիայի քաղաքներ]], [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] 10806414 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Փերգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Perg), քաղաք [[Ավստրիա]]յի [[Վերին Ավստրիա]] երկրամասում: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 27 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 7.516: Պաշտոնական կոդը՝ 41116: == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով [[Բավարիա]]յի դքսության կազմում, նրա արևելյան մասում, Փերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին շուկա ունենալու իրավունք և առևտրային արտոնություններ է ստացել [[Բոհեմիա]]յի թագավոր (նաև Ավստրիայի դուքս) Օտտոկար II-ից<ref name="Jahr1269">{{Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen }}</ref><ref name="Jahr1269-2">{{OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la}}</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>։ 1542 թվականից ինքնավարություն է ձեռք բերել, բայց [[Նապոլեոնյան պատերազմներ]]ի ժամանակ մի քանի անգամ օկուպացվել է։ ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == * Այնհորն - [[միաեղջյուր]]ի մեծ քանդակ, որը ներշնչված է քաղաքի [[զինանշան]]ից։ * Սեյֆենզիդերհաուս -արհեստանոց և օճառեփման մեծ կաթսայով տուն՝ կառուցված 1563 թվականին։ * Ուշ [[բարոկկո]] ոճի եկեղեցի՝ Կալվարիենբերգկիրխե ([[Գողգոթա]] սարի եկեղեցի, 1734–1735) * Փրանգեր - սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում՝ բարձրացված 1587 թվականին։ * Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացպանների տուն) - Փերգի հին քարհանքում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Stadtpfarrkirche Perg.jpg|Կաթոլիկ եկեղեցին Պատկեր:Alte Volksschule Perg.jpg|Հին դպրոցը Պատկեր:Hotel Waldhör Perg.jpg|Հին հյուրանոցը Պատկեր:Bezirkshauptmannschaft Perg.jpg|Շրջանային վարչության շենքը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Վերին Ավստրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] tmuk9mp3csp3dfjug895uabco67sl6e 10806416 10806414 2026-06-29T18:07:04Z Slava Sahakyan70 65321 /* Պատմություն */ 10806416 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Փերգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Perg), քաղաք [[Ավստրիա]]յի [[Վերին Ավստրիա]] երկրամասում: Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 27 քառակուսի կիլոմետր տարածք: 2006 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 7.516: Պաշտոնական կոդը՝ 41116: == Պատմություն == Սկզբնապես գտնվելով [[Բավարիա]]յի դքսության կազմում, նրա արևելյան մասում, Փերգը 12-րդ դարից սկսած պատկանել է Ավստրիային։ 1269 թվականին շուկա ունենալու իրավունք և առևտրային արտոնություններ է ստացել [[Բոհեմիա]]յի թագավոր (նաև Ավստրիայի դուքս) Օտտոկար II-ից<ref name="Jahr1269">Monasterium |pfad=OOEUB/1269_VII_27/charter |titel=Urkunde: Oberösterreichisches Urkundenbuch, weltlicher Teil (540–1399) 1269 VII 27 |kommentar=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie sie auch die Bürger zu Enns, Linz und in anderen Städten genießen </ref><ref name="Jahr1269-2">OöUrkundenbuch |band=3 |seite=367 |nr=CCCXCIII |ort=Apud Piezkam |datum=1269-07-27 |titel=Otakar, König von Böhmen, bestätigt den Bürgern zu Perg die Mautfreiheit, wie selbe die Bürger zu Ens, Linz und in anderen Städten genießen |kommentar=„Civium de Perge“ |sprache=la</ref><ref>[[Rudolf Zach]]: ''Perg im Spiegel der Geschichte.'' Perg, Stadterhebung 1969, Perg 1969, S. 68.</ref>։ 1542 թվականից ինքնավարություն է ձեռք բերել, բայց [[Նապոլեոնյան պատերազմներ]]ի ժամանակ մի քանի անգամ օկուպացվել է։ ==Ժողովրդագրություն== {{Historical populations |align=left |1869|2822 |1880|2902 |1890|2978 |1900|3078 |1910|3231 |1923|3223 |1934|3264 |1939|3512 |1951|3773 |1961|4106 |1971|4913 |1981|5207 |1991|5958 |2001|7129 |2011|7727 |2015|8136 }} {{clear-left}} == Հիմնական տեսարժան վայրերը == * Այնհորն - [[միաեղջյուր]]ի մեծ քանդակ, որը ներշնչված է քաղաքի [[զինանշան]]ից։ * Սեյֆենզիդերհաուս -արհեստանոց և օճառեփման մեծ կաթսայով տուն՝ կառուցված 1563 թվականին։ * Ուշ [[բարոկկո]] ոճի եկեղեցի՝ Կալվարիենբերգկիրխե ([[Գողգոթա]] սարի եկեղեցի, 1734–1735) * Փրանգեր - սյուն քաղաքի գլխավոր հրապարակում՝ բարձրացված 1587 թվականին։ * Շտայնբրեխերհաուս (ջրաղացպանների տուն) - Փերգի հին քարհանքում գտնվող փոքրիկ տուն՝ օրիգինալ կահույքով, կառուցված 1802 թվականին == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Stadtpfarrkirche Perg.jpg|Կաթոլիկ եկեղեցին Պատկեր:Alte Volksschule Perg.jpg|Հին դպրոցը Պատկեր:Hotel Waldhör Perg.jpg|Հին հյուրանոցը Պատկեր:Bezirkshauptmannschaft Perg.jpg|Շրջանային վարչության շենքը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commonscat}} * [https://www.perg.at/ Webpräsenz der Stadtgemeinde Perg] * [http://doris.ooe.gv.at/geographie/geoinfo/gem/geminfo.asp?gemeinde=41116 Land Oberösterreich – Gemeindeinformation] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Վերին Ավստրիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիայի քաղաքներ]] g53cqpkxa98buo4kv28a9l2zs7g510w 1 1333512 10806415 2026-06-29T18:05:52Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Perg}}»: 10806415 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Perg}} 31gbpyn6g7beqtud8aobg9s7ois2ank 0 1333513 10806417 2026-06-29T18:11:59Z Beko 1511 Նոր էջ «{{խմբագրում եմ|~~~|{{subst:#time: Y-m-d H:i:s|4 hours}}}} '''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC;...»: 10806417 wikitext text/x-wiki {{խմբագրում եմ|[[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]]|2026-06-29 22:11:20}} '''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} 2sh0dan4utuinobwd1zk69i63rzza7w 10806421 10806417 2026-06-29T18:13:59Z Beko 1511 /* Ծանոթագրություններ */ 10806421 wikitext text/x-wiki {{խմբագրում եմ|[[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]]|2026-06-29 22:11:20}} {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} dzzz27pekbe3pttd8d2pse9f0kyicnf 10806449 10806421 2026-06-29T18:49:00Z Beko 1511 /* Ծանոթագրություններ */ 10806449 wikitext text/x-wiki {{խմբագրում եմ|[[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]]|2026-06-29 22:11:20}} {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} hzyhtiepto07379p924aw7k6o1d84yw 10806450 10806449 2026-06-29T18:49:10Z Beko 1511 10806450 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} mg2gvto84sxwi356r03vpzftfslxha2 10806453 10806450 2026-06-29T18:54:56Z Beko 1511 /* Միացյալ Թագավորություն */ 10806453 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=16 September 2016}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=27 September 2016 |access-date=16 September 2016}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} 1vghy4fnotbb7w43zwq425vo3oop0xz 10806454 10806453 2026-06-29T18:55:41Z Beko 1511 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Բջջային կապ]], [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]], [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]], [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]], [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]], [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] 10806454 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=16 September 2016}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=27 September 2016 |access-date=16 September 2016}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Բջջային կապ]] [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]] [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]] [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]] [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] hwl13wk2q5e4o94djgkg26ec5bi46sg 10806455 10806454 2026-06-29T18:57:34Z Beko 1511 /* Միացյալ Թագավորություն */ 10806455 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Ավստրալիա === [[Ավստրալիա|Ավստրալիան]] առաջին երկիրն էր, որը IMEI արգելափակում է իրականացրել բոլոր GSM ցանցերում, 2003 թվականին<ref>{{Cite web |title=FAQs on mobile security |url=http://www.amta.org.au/default.asp?id=210 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522211614/http://www.amta.org.au/pages/amta/FAQs.on.mobile.security |archive-date=2013-05-22 |access-date=2013-09-18 |website=AMTA.org.au}}</ref> ։Ավստրալիայում էլեկտրոնային տեղեկատվական փոխանակման (EIE) վարչական բջիջը Ավստրալիայի հաճախորդների համար արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն է տրամադրում<ref>{{Cite web |title=Check the status of your Handset |url=https://prod.eie.net.au/portal/template/MYMIMEIInquiry.vm |website=prod.EIE.net.au}}</ref>: === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=16 September 2016}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=27 September 2016 |access-date=16 September 2016}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Բջջային կապ]] [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]] [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]] [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]] [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] 63s2t0vy454rhm6hm4itkbvotq5b5p1 10806457 10806455 2026-06-29T19:01:31Z Beko 1511 /* Քննադատություն */ 10806457 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Ավստրալիա === [[Ավստրալիա|Ավստրալիան]] առաջին երկիրն էր, որը IMEI արգելափակում է իրականացրել բոլոր GSM ցանցերում, 2003 թվականին<ref>{{Cite web |title=FAQs on mobile security |url=http://www.amta.org.au/default.asp?id=210 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522211614/http://www.amta.org.au/pages/amta/FAQs.on.mobile.security |archive-date=2013-05-22 |access-date=2013-09-18 |website=AMTA.org.au}}</ref> ։Ավստրալիայում էլեկտրոնային տեղեկատվական փոխանակման (EIE) վարչական բջիջը Ավստրալիայի հաճախորդների համար արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն է տրամադրում<ref>{{Cite web |title=Check the status of your Handset |url=https://prod.eie.net.au/portal/template/MYMIMEIInquiry.vm |website=prod.EIE.net.au}}</ref>: === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=16 September 2016}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=27 September 2016 |access-date=16 September 2016}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: === Լատվիա === Լատվիայում «Datorikas instituts DIVI» SIA-ն տրամադրում է արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն՝ Լատվիայի բոլոր խոշոր բջջային օպերատորների կողմից թարմացվող տվյալների բազայի համեմատ ստուգելու համար<ref>{{Cite web |title=Numuri.lv |url=http://www.numuri.lv |access-date=6 August 2017}}</ref>։ == ԱՄՆ == 2012 թվականին [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] խոշոր ցանցային ընկերությունները, կառավարության ճնշման տակ, պարտավորվել են ներդնել արգելափակման ցուցակագրման ծառայություն, սակայն պարզ չէ, թե արդյոք այն կհամագործակցի CEIR-ի հետ<ref>[http://www.washingtoncitypaper.com/blogs/citydesk/2012/04/10/lanier-fcc-and-wireless-carriers-to-allow-customers-to-brick-stolen-phones/ Carriers to allow Customers to Brick Stolen Phones] by Shani Hilton, Apr. 10, 2012, Washington City Paper</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/2012/04/10/gIQAZG9L7S_story.html Wireless carriers partner with FCC, police on database of stolen cellphones]. The Washington Post (2011-02-28). Retrieved on 2013-09-18.</ref>: GSM օպերատորները՝ AT&T-ն և T-Mobile-ը, սկսել են արգելափակել նոր հաղորդված IMEI-ները 2012 թվականի նոյեմբերին<ref>[http://www.checkmend.com/us/latest_news Checkmend.com] Accessed: 2012-12-26. [https://web.archive.org/web/20121228232400/http://www.checkmend.com/us/latest_news (Archived by WebCite Webcitation.org]</ref>: 2012 թվականի նոյեմբերից առաջ հաղորդված գողությունները չեն ավելացվել տվյալների բազային: [[CTIA (organization)|CTIA-]] ն օգտատերերին ուղղորդում է www.stolenphonechecker.org<ref name="CTIAundated">{{Cite press release |title=U.S. Wireless Industry Launches Free Consumer Tool To Combat Smartphone Theft |date=May 11, 2017 |publisher=[[CTIA (organization)|CTIA]] |url=https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |access-date=2018-08-20 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20180820060011/https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |archive-date=2018-08-20}}</ref> և GSMA<ref name="CTIAundated" /> կայքեր, որտեղ սպառողները կարող են ստուգել, թե արդյոք սմարթֆոնը կորած կամ գողացված է հայտարարվել անդամ օպերատորներին: Առաջինի և որևէ ազգային կամ միջազգային IMEI արգելափակման ցուցակների միջև կապը պարզ չէ<ref name="CTIAundated" />: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Բջջային կապ]] [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]] [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]] [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]] [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] hakomlfqqwakao5jxbm9ma52r3mq6ny 10806459 10806457 2026-06-29T19:05:13Z Beko 1511 /* ԱՄՆ */ 10806459 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=January 8, 2002 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=August 25, 2011 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=19 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=16 September 2016 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=16 September 2016}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Ավստրալիա === [[Ավստրալիա|Ավստրալիան]] առաջին երկիրն էր, որը IMEI արգելափակում է իրականացրել բոլոր GSM ցանցերում, 2003 թվականին<ref>{{Cite web |title=FAQs on mobile security |url=http://www.amta.org.au/default.asp?id=210 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522211614/http://www.amta.org.au/pages/amta/FAQs.on.mobile.security |archive-date=2013-05-22 |access-date=2013-09-18 |website=AMTA.org.au}}</ref> ։Ավստրալիայում էլեկտրոնային տեղեկատվական փոխանակման (EIE) վարչական բջիջը Ավստրալիայի հաճախորդների համար արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն է տրամադրում<ref>{{Cite web |title=Check the status of your Handset |url=https://prod.eie.net.au/portal/template/MYMIMEIInquiry.vm |website=prod.EIE.net.au}}</ref>: === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=15 May 2012 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=16 September 2016}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=27 September 2016 |access-date=16 September 2016}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: === Լատվիա === Լատվիայում «Datorikas instituts DIVI» SIA-ն տրամադրում է արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն՝ Լատվիայի բոլոր խոշոր բջջային օպերատորների կողմից թարմացվող տվյալների բազայի համեմատ ստուգելու համար<ref>{{Cite web |title=Numuri.lv |url=http://www.numuri.lv |access-date=6 August 2017}}</ref>։ == ԱՄՆ == 2012 թվականին [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] խոշոր ցանցային ընկերությունները, կառավարության ճնշման տակ, պարտավորվել են ներդնել արգելափակման ցուցակագրման ծառայություն, սակայն պարզ չէ, թե արդյոք այն կհամագործակցի CEIR-ի հետ<ref>[http://www.washingtoncitypaper.com/blogs/citydesk/2012/04/10/lanier-fcc-and-wireless-carriers-to-allow-customers-to-brick-stolen-phones/ Carriers to allow Customers to Brick Stolen Phones] by Shani Hilton, Apr. 10, 2012, Washington City Paper</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/2012/04/10/gIQAZG9L7S_story.html Wireless carriers partner with FCC, police on database of stolen cellphones]. The Washington Post (2011-02-28). Retrieved on 2013-09-18.</ref>: GSM օպերատորները՝ AT&T-ն և T-Mobile-ը, սկսել են արգելափակել նոր հաղորդված IMEI-ները 2012 թվականի նոյեմբերին<ref>[http://www.checkmend.com/us/latest_news Checkmend.com] Accessed: 2012-12-26. [https://web.archive.org/web/20121228232400/http://www.checkmend.com/us/latest_news (Archived by WebCite Webcitation.org]</ref>: 2012 թվականի նոյեմբերից առաջ հաղորդված գողությունները չեն ավելացվել տվյալների բազային: CTIA-ն օգտատերերին ուղղորդում է www.stolenphonechecker.org<ref name="CTIAundated">{{Cite press release |title=U.S. Wireless Industry Launches Free Consumer Tool To Combat Smartphone Theft |date=May 11, 2017 |publisher=[[CTIA (organization)|CTIA]] |url=https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |access-date=2018-08-20 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20180820060011/https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |archive-date=2018-08-20}}</ref> և GSMA<ref name="CTIAundated" /> կայքեր, որտեղ սպառողները կարող են ստուգել, թե արդյոք սմարթֆոնը կորած կամ գողացված է հայտարարվել անդամ օպերատորներին: Առաջինի և որևէ ազգային կամ միջազգային IMEI արգելափակման ցուցակների միջև կապը պարզ չէ<ref name="CTIAundated" />: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Բջջային կապ]] [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]] [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]] [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]] [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] cv8qvv9gjnefhcw745m5yhcgd4k1o9r 10806497 10806459 2026-06-30T00:00:59Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում 10806497 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ''' ({{Lang-en|International Mobile Equipment Identity}}, '''IMEI'''<ref name="3gppspec">{{Cite web |date=2009-10-01 |title=3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI) |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/22_series/22.016/22016-900.zip |access-date=2009-12-03 |format=ZIP/DOC; 36 KB}}</ref>), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի<ref name="bbcnews">{{Cite news |date=2002 թ․ հունվարի 8 |title=Phone firms defend security record |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/1749215.stm |access-date=2011 թ․ օգոստոսի 25 |publisher=BBC News}}</ref><ref>GSM Europe, {{Cite web |title="GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security" |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:0mXtXE_yM3EJ:www.gsmeurope.org/documents/positions/gsme_proposals_mobile_thefts_imei_security.pdf+imei+standard&hl=en&gl=au&pid=bl&srcid=ADGEESgutC2Wv66x8SweH6Tb3AIpZ_e0FtPSpsHeFrswQiPqnm5TgPV440ooDWS_ElQc8aPkeimqNLbd969ngHkpbIbtCcVHQzi_PyYDa0LTFY1m7Pf0Fuh40RUMIpUq4Hf0cAl8ZND4&sig=AHIEtbStnM1cqejWPnMi2PpVLCDSSfJgJQ}}, 2003-06</ref>, 3GPP և iDEN [[Բջջային հեռախոս|բջջային]] , ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը <code>*#06#</code> թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին: [[GSM]] ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե [[Բջջային հեռախոս|բջջային հեռախոսը]] գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի [[Սիմ քարտ|SIM]] քարտը: SIM քարտի բնիկ կամ [[eSIM]] հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ [[Sprint Corporation|Sprint]] LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են [[Սամսունգ Գալաքսի|Samsung]] Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն [[3GPP]] երկրներում<ref>{{Cite web |title=How to activate license when no IMEI available |url=https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190719100548/https://www.sygic.com/it/developers/professional-navigation-sdk/android/faq/how-to-activate-license-when-no-imei-available |archive-date=2019 թ․ հուլիսի 19 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 19}}</ref>: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ<ref>{{Cite web |title=Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era |url=https://www.researchgate.net/publication/395576890_Digital_Security_of_Subscriber_Identity_Modules_Evolution_Emerging_Threats_and_Futureproofing_for_5G_IoT_and_the_Quantum_Era}}</ref>: Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ<ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Two IMEI Numbers in a Phone (Explained) |url=https://esim.balieasy.com/blog/two-imei-numbers-in-a-phone/ |access-date=2026-06-29 |language=en-US}}</ref>։ == IMEI և օրենք == Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար: IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում<ref>{{Cite web |title=What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation |url=https://techpayout.com/imei-number?alias=imei-number |access-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 16 |website=TechPayout.com}}</ref>։ GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ<ref>{{Cite web |title=The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive |url=http://www.rtte.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528020117/https://rtte.org/ |archive-date=2023 թ․ մայիսի 28 |access-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 16}}</ref>: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության<ref>{{Cite web |title=IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security |url=https://www.efani.com/blog/imsi-catchers-ss7-attacks-efani-mobile-security |access-date=2026-06-29 |website=www.efani.com |language=en}}</ref>: === Հայաստան === Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ<ref>{{Cite web |title=2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի |url=https://www.ejc.am/hy/article/44683 |url-status=live |access-date=25 հնս 2026}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=«ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am |url=https://www.e-draft.am/en/projects/9747/justification |access-date=2026-06-29 |website=www.e-draft.am}}</ref>։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ<ref name=":0" />։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը |url=https://iravaban.net/562629.html |access-date=2026-06-29 |language=hy-AM}}</ref>։ === Ավստրալիա === [[Ավստրալիա|Ավստրալիան]] առաջին երկիրն էր, որը IMEI արգելափակում է իրականացրել բոլոր GSM ցանցերում, 2003 թվականին<ref>{{Cite web |title=FAQs on mobile security |url=http://www.amta.org.au/default.asp?id=210 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522211614/http://www.amta.org.au/pages/amta/FAQs.on.mobile.security |archive-date=2013-05-22 |access-date=2013-09-18 |website=AMTA.org.au}}</ref> ։Ավստրալիայում էլեկտրոնային տեղեկատվական փոխանակման (EIE) վարչական բջիջը Ավստրալիայի հաճախորդների համար արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն է տրամադրում<ref>{{Cite web |title=Check the status of your Handset |url=https://prod.eie.net.au/portal/template/MYMIMEIInquiry.vm |website=prod.EIE.net.au}}</ref>: === Միացյալ Թագավորություն === [[Միացյալ Թագավորություն|Միացյալ Թագավորությունում]], «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն<ref>{{Cite web |title=Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2002/31/contents |access-date=2013-09-18 |website=Legislation.gov.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Criminal Law |url=http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314063903/http://www.vvc.gov.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/The_Criminal_Law.doc |archive-date=2012-03-14 |access-date=2012-10-08 |website=VVC.gov.lv |publisher=Latvian State Language Center}}</ref>: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր [[Չաք Շումեր|Չակ Շումերը]] ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մայիսի 15 |title=S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012 |url=https://www.congress.gov/bill/112th-congress/senate-bill/3186/text/is |website=Congress.gov |publisher=Library of Congress}}</ref>: Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները<ref>{{Cite web |date=2025 |title=National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex) |url=https://www.sussex.police.uk/SysSiteAssets/foi-media/sussex/policies/nmpr-searches-of-mobile-handsets-completed-in-custody-policy-surrey-and-sussex-1188.pdf |url-status=live}}</ref>։ === Նոր Զելանդիա === [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]] NZ Telecommunications Forum Inc-ը<ref>{{Cite web |title=TCF – NZ Telecommunications Forum |url=http://www.tcf.org.nz |access-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 16}}</ref> տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում<ref>{{Cite web |title=Check whether your mobile handset has been blocked - TCF |url=http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927180911/http://www.tcf.org.nz/content/cfa46b54-509c-44aa-91da-3bfe14d20f8f.html |archive-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 27 |access-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 16}}</ref> և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին: === Լատվիա === Լատվիայում «Datorikas instituts DIVI» SIA-ն տրամադրում է արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն՝ Լատվիայի բոլոր խոշոր բջջային օպերատորների կողմից թարմացվող տվյալների բազայի համեմատ ստուգելու համար<ref>{{Cite web |title=Numuri.lv |url=http://www.numuri.lv |access-date=2017 թ․ օգոստոսի 6}}</ref>։ == ԱՄՆ == 2012 թվականին [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգների]] խոշոր ցանցային ընկերությունները, կառավարության ճնշման տակ, պարտավորվել են ներդնել արգելափակման ցուցակագրման ծառայություն, սակայն պարզ չէ, թե արդյոք այն կհամագործակցի CEIR-ի հետ<ref>[http://www.washingtoncitypaper.com/blogs/citydesk/2012/04/10/lanier-fcc-and-wireless-carriers-to-allow-customers-to-brick-stolen-phones/ Carriers to allow Customers to Brick Stolen Phones] by Shani Hilton, Apr. 10, 2012, Washington City Paper</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/2012/04/10/gIQAZG9L7S_story.html Wireless carriers partner with FCC, police on database of stolen cellphones]. The Washington Post (2011-02-28). Retrieved on 2013-09-18.</ref>: GSM օպերատորները՝ AT&T-ն և T-Mobile-ը, սկսել են արգելափակել նոր հաղորդված IMEI-ները 2012 թվականի նոյեմբերին<ref>[http://www.checkmend.com/us/latest_news Checkmend.com] Accessed: 2012-12-26. [https://web.archive.org/web/20121228232400/http://www.checkmend.com/us/latest_news (Archived by WebCite Webcitation.org]</ref>: 2012 թվականի նոյեմբերից առաջ հաղորդված գողությունները չեն ավելացվել տվյալների բազային: CTIA-ն օգտատերերին ուղղորդում է www.stolenphonechecker.org<ref name="CTIAundated">{{Cite press release |title=U.S. Wireless Industry Launches Free Consumer Tool To Combat Smartphone Theft |date=2017 թ․ մայիսի 11 |publisher=[[CTIA (organization)|CTIA]] |url=https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |access-date=2018-08-20 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20180820060011/https://www.ctia.org/news/us-wireless-industry-combats-smartphone-theft |archive-date=2018-08-20}}</ref> և GSMA<ref name="CTIAundated" /> կայքեր, որտեղ սպառողները կարող են ստուգել, թե արդյոք սմարթֆոնը կորած կամ գողացված է հայտարարվել անդամ օպերատորներին: Առաջինի և որևէ ազգային կամ միջազգային IMEI արգելափակման ցուցակների միջև կապը պարզ չէ<ref name="CTIAundated" />: == Քննադատություն == Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա<ref>{{Cite web |title=«Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub |url=https://dphub.am/case/electronic-communications-law-remarks/ |access-date=2026-06-29 |website=dphub.am |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Բջջային կապ]] [[Կատեգորիա:Բջջային հեռախոսներ]] [[Կատեգորիա:Բջջային տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Դասակարգիչներ]] [[Կատեգորիա:Հեռահաղորդակցություն]] [[Կատեգորիա:Նույնականացում]] 9hdvllvwyj6kl7p6onbjtc07sz97zwj 0 1333514 10806419 2026-06-29T18:12:36Z Beko 1511 Վերահղվում է դեպի [[Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ]] 10806419 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ]] 6uw5nu3a5tksyn5nssgcm95ao7b505t 0 1333515 10806427 2026-06-29T18:16:32Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{Ֆուտբոլիստ}} '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' ({{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վար...»: 10806427 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' ({{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]<nowiki/>» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]<nowiki/>» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} 798fc44wfdg0doslvt6yj63yas8kp7i 10806430 10806427 2026-06-29T18:21:15Z Մանե Նարգիզյան 171163 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]], [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Թունիսցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]], [[Կատեգորիա:2003 ծնունդներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] 10806430 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' ({{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]<nowiki/>» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «<nowiki/>[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]<nowiki/>» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web|url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1|title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير"|date=29 May 2026|publisher=Al Arab|language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{cite web|url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/|title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة|date=26 May 2025|publisher=Al-Shamal SC|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/|title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير|date=26 May 2026|publisher=Stad Doha|language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{cite web|url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup|title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup|publisher=[[Qatar Football Association]]|date=24 November 2025}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{cite web|url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422|title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر|publisher=Nessma TV|date=2 August 2022|language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Թունիսցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:2003 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] pngsjruck99m0oiqmlquozw18trljaq 10806499 10806430 2026-06-30T00:01:01Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -<nowiki/>, ծանոթագրության կաղապարում ամսաթվի թարգմանություն/ձևաչափի ուղղում, Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806499 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' ({{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 29 |title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير" |url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1 |publisher=Al Arab |language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ մայիսի 26 |title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة |url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/ |publisher=Al-Shamal SC |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 26 |title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير |url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/ |publisher=Stad Doha |language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup |url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup |publisher=[[Qatar Football Association]]}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ օգոստոսի 2 |title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر |url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422 |publisher=Nessma TV |language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} [[Կատեգորիա:2003 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Թունիսցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] 5ql1rqnvy76iqzzv13i0woxnjblxxau 10806564 10806499 2026-06-30T06:26:09Z 23artashes 2675 10806564 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Մուհամմադ Նասեր Մանաի''' ({{ԱԾ}}), [[Կատար|կատարցի]] պրոֆեսիոնալ [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], հանդես է գալիս որպես հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի հավաքականի]] ներկայացնող «Ալ-Շամալ» ակումբում՝ վարձավճարով «[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդ]]» ակումբից։ == Ակումբային կարիերա == «[[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ-Սադդի]]» ակադեմիայի սան Մանաին 2024 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել է «Ալ-Շամալ»<ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 29 |title=محمد مناعي نجم الشمال في حوار لـ "العرب": جائزة أفضل لاعب تحت 23 عاماً "فأل خير" |url=https://alarab.qa/article/29/05/2025/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%86%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D9%80-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-23-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%81%D8%A3%D9%84-%D8%AE%D9%8A%D8%B1 |publisher=Al Arab |language=ar}}</ref>։ 2024–25 թվականների Կատարի Աստղերի լիգայում նա ճանաչվել է մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ մայիսի 26 |title=لاعبنا محمد مناعي يفوز بجائزة أفضل لاعب في الموسم تحت 23 سنة |url=https://alshamal.qa/%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D9%86%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%8A%D9%81%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%A3%D9%81%D8%B6%D9%84-%D9%84%D8%A7%D8%B9/ |publisher=Al-Shamal SC |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026 թ․ մայիսի 26 |title=محمد المناعي لاعب الشمال : الجائزة جماعية وليست فردية وينتظرني عمل كبير |url=https://staddoha.com/latest-news/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B9%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D8%B2%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9/ |publisher=Stad Doha |language=ar}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2025 թվականին Մանաին ընդգրկվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականի]] կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի արաբական գավաթի 2025 թվականի խաղարկությանը<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Lopetegui Finalizes 23-Man Squad for FIFA Arab Cup |url=https://www.qfa.qa/en/news/lopetegui-finalizes-23-man-squad-for-fifa-arab-cup |publisher=Qatar Football Association}}</ref>։ Մանաին ընտրվել է Կատարի ազգային հավաքականի կազմում՝ մասնակցելու ՖԻՖԱ-ի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026 թվականի աշխարհի առաջնությանը]]<ref>{{Cite web |last=Reidy |first=Paul |date=2026-06-18 |title=Qatar at the 2026 World Cup: roster, squad, players, group and schedule |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/qatar-at-the-2026-world-cup-roster-squad-players-group-and-schedule-f202606-n-2/ |access-date=2026-06-20 |website=AS USA |language=en-us}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ծնվելով [[Թունիս|Թունիսում]]՝ Մանաին ստացել է [[Կատար|Կատարի]] քաղաքացիություն՝ Կատարի հավաքականում հանդես գալու համար<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ օգոստոսի 2 |title=السدّ يُشرك لاعبا تونسيا في الجولة الأولى من بطولة قطر |url=https://sport.nessma.tv/sport/news/%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85/2/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AF-%D9%8A-%D8%B4%D8%B1%D9%83-%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D9%82%D8%B7%D8%B1/138422 |publisher=Nessma TV |language=ar}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Սադդ»''' * Կատարի Աստղերի լիգա՝ 2020–21, 2021–22 * Կատարի գավաթ՝ 2021 '''Անհատական''' * Կատարի Աստղերի լիգայի մրցաշրջանի լավագույն մինչև 23 տարեկան խաղացող՝ 2024–25 == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} [[Կատեգորիա:2003 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Թունիսցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] hnhprwtr0122qsmcc17vxwpwi1q2uyk 1 1333516 10806431 2026-06-29T18:21:52Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{ԱԱ26}}»: 10806431 wikitext text/x-wiki {{ԱԱ26}} cnrwxvp9cql3zx5t8kp09z4dkdm6d20 10806565 10806431 2026-06-30T06:26:25Z 23artashes 2675 +{{ԹՀ/նոր|en|Mohamed Manai|1360257882|10806564|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806565 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Mohamed Manai|1360257882|10806564|2026 թվականի հունիսի 30}} {{ԱԱ26}} ow8a1j0ccoat4xbqu8wvnipq0ztef0b 0 1333517 10806443 2026-06-29T18:41:51Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{Ֆուտբոլիստ}} '''Հումամ ալ-Ամին Ահմադ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎, {{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մ...»: 10806443 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Հումամ ալ-Ամին Ահմադ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎, {{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|2022]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026]] թվականների աշխարհի առաջնություններին։ == Ակումբային կարիերա == Ահմադը ծնվել է [[Կատար|Կատարի]] [[Դոհա]] քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Ասպիր» ակադեմիայում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է [[Բելգիա|բելգիական]] «Էյպեն» ակումբ, որի կազմում այդպես էլ ոչ մի խաղ չի անցկացրել։ 2019 թվականին դարձել է «Ալ-Գարաֆա» ակումբի խաղացող։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ահմադը նոր ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է Կատարի առաջնության՝ «Ալ-Սայլիայի» դեմ խաղում<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3|lang=en|publisher=SoccerWay|date=2019-09-28|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|url-status=live}}</ref>։ == Կարիերա հավաքականում == 2019 թվականի նոյեմբերին Ահմադն առաջին անգամ հրավիրվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքական]]։ 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա նշել է իր նորամուտը հավաքականի կազմում՝ [[Սինգապուրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սինգապուրի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]]<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|title=Qatar vs Singapore|lang=en|publisher=National Football Teams|date=2019-11-14|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|url-status=live}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Գարաֆա»''' * Կատարի աստղերի գավաթի հաղթող (2)՝ 2017/18, 2018/19 '''Կատարի հավաքական''' * Ասիայի գավաթի հաղթող՝ 2023 == Ծանոթագրություններ == {{Примечания}} 51690vwf851gkkgjw9yv7pei5hzv1ec 10806444 10806443 2026-06-29T18:43:02Z Մանե Նարգիզյան 171163 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]], [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]], [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] 10806444 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Հումամ ալ-Ամին Ահմադ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎, {{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|2022]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026]] թվականների աշխարհի առաջնություններին։ == Ակումբային կարիերա == Ահմադը ծնվել է [[Կատար|Կատարի]] [[Դոհա]] քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Ասպիր» ակադեմիայում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է [[Բելգիա|բելգիական]] «Էյպեն» ակումբ, որի կազմում այդպես էլ ոչ մի խաղ չի անցկացրել։ 2019 թվականին դարձել է «Ալ-Գարաֆա» ակումբի խաղացող։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ահմադը նոր ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է Կատարի առաջնության՝ «Ալ-Սայլիայի» դեմ խաղում<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3|lang=en|publisher=SoccerWay|date=2019-09-28|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/|url-status=live}}</ref>։ == Կարիերա հավաքականում == 2019 թվականի նոյեմբերին Ահմադն առաջին անգամ հրավիրվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքական]]։ 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա նշել է իր նորամուտը հավաքականի կազմում՝ [[Սինգապուրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սինգապուրի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]]<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|title=Qatar vs Singapore|lang=en|publisher=National Football Teams|date=2019-11-14|access-date=2022-11-25|archive-date=2022-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html|url-status=live}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Գարաֆա»''' * Կատարի աստղերի գավաթի հաղթող (2)՝ 2017/18, 2018/19 '''Կատարի հավաքական''' * Ասիայի գավաթի հաղթող՝ 2023 == Ծանոթագրություններ == {{Примечания}} [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] b8o4fnquq7qsx3h54clrb1z61p9ptv6 10806498 10806444 2026-06-30T00:00:59Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Cite web կաղապարի ձևաչափի ուղղում 10806498 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ}} '''Հումամ ալ-Ամին Ահմադ''' (արաբ․՝ الأمين أحمد همام‎‎, {{ԱԾ}}) [[Կատար|կատարցի]] [[Ֆուտբոլ|ֆուտբոլիստ]], [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]], հանդես է գալիս կատարական «Ալ-Դուհաիլ» ակումբում և [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքականում]]։ Նա մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022|2022]] և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026|2026]] թվականների աշխարհի առաջնություններին։ == Ակումբային կարիերա == Ահմադը ծնվել է [[Կատար|Կատարի]] [[Դոհա]] քաղաքում, որտեղ էլ սկսել է զբաղվել ֆուտբոլով «Ասպիր» ակադեմիայում։ 2017 թվականին տեղափոխվել է [[Բելգիա|բելգիական]] «Էյպեն» ակումբ, որի կազմում այդպես էլ ոչ մի խաղ չի անցկացրել։ 2019 թվականին դարձել է «Ալ-Գարաֆա» ակումբի խաղացող։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ահմադը նոր ակումբի կազմում իր նորամուտը նշել է Կատարի առաջնության՝ «Ալ-Սայլիայի» դեմ խաղում<ref>{{Cite web |date=2019-09-28 |title=Al Gharafa VS Al Sailiya 1 - 3 |url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115141732/https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/28/qatar/stars-league/al-gharrafa-club-doha-/al-sailiya-sc/3106031/ |archive-date=2022-11-15 |access-date=2022-11-25 |publisher=SoccerWay |lang=en}}</ref>։ == Կարիերա հավաքականում == 2019 թվականի նոյեմբերին Ահմադն առաջին անգամ հրավիրվել է [[Կատարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կատարի ազգային հավաքական]]։ 2019 թվականի նոյեմբերի 14-ին նա նշել է իր նորամուտը հավաքականի կազմում՝ [[Սինգապուրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սինգապուրի հավաքականի]] դեմ [[Ընկերական խաղ|ընկերական խաղում]]<ref>{{Cite web |date=2019-11-14 |title=Qatar vs Singapore |url=https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517204337/https://www.national-football-teams.com/matches/report/24489/Qatar_Singapore.html |archive-date=2022-05-17 |access-date=2022-11-25 |publisher=National Football Teams |lang=en}}</ref>։ == Պատվավոր կոչումներ == '''«Ալ-Գարաֆա»''' * Կատարի աստղերի գավաթի հաղթող (2)՝ 2017/18, 2018/19 '''Կատարի հավաքական''' * Ասիայի գավաթի հաղթող՝ 2023 == Ծանոթագրություններ == {{Примечания}} [[Կատեգորիա:2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Կատարի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կատարցիներ]] [[Կատեգորիա:Կուլտուրալ Լեոնեսայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդիկ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] ni7nd72menv47lthu16dgqeyq65plje 1 1333518 10806445 2026-06-29T18:43:26Z Մանե Նարգիզյան 171163 Նոր էջ «{{ԱԱ26}}»: 10806445 wikitext text/x-wiki {{ԱԱ26}} cnrwxvp9cql3zx5t8kp09z4dkdm6d20 10806566 10806445 2026-06-30T06:27:15Z 23artashes 2675 +{{ԹՀ/նոր|ru|Ахмед, Хомам|153650757|10806498|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806566 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Ахмед, Хомам|153650757|10806498|2026 թվականի հունիսի 30}} {{ԱԱ26}} h8o791ng8eobs0uly0xgrbb9axqbo5z 1 1333519 10806451 2026-06-29T18:49:18Z Beko 1511 +{{ԹՀ/նոր|en|International Mobile Equipment Identity|1359440703|10806450|2026 թվականի հունիսի 29}} 10806451 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|International Mobile Equipment Identity|1359440703|10806450|2026 թվականի հունիսի 29}} gmhv4zs7unuyhkgkb66nozqkbt6mock 0 1333520 10806462 2026-06-29T19:16:29Z Դավթաշենցի 158104 Ստեղծվել է «[[:en:Special:Redirect/revision/1356428108|Maisie Lockwood]]» էջի թարգմանությամբ 10806462 wikitext text/x-wiki '''Մեյզի Լոքվուդը''' [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի հորինված կերպար է<ref name=":0">{{Cite web |title=Maisie Lockwood |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Maisie_Lockwood |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>։ Նա առաջին անգամ հայտնվել է [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ. Կործանված թագավորություն»]] (2018) ֆիլմում, որը նաև «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի երկրորդ մասն է։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ջ. Ա. Բայոնան է, ով Մեյզիի դերում ընտրել է Իզաբելլա Սերմոնին (ինչը վերջինիս դեբյուտն է լիամետրաժ ֆիլմում)։ Նա «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի երեք գլխավոր հերոսուհիներից մեկն է՝ իր որդեգրող ծնողների՝ [[Օուեն Գրեյդի|Օուեն Գրեյդիի]] (մարմնավորել է [[Քրիս Փրեթ|Քրիս Փրեթը]]) և [[Քլեր Դիրինգ|Քլեր Դիրինգի]] (մարմնավորել է [[Բրայս Դալաս Հովարդ|Բրայս Դալաս Հաուարդը]]) հետ միասին։ Նա ապրել է իր հանգուցյալ պապիկ սըր Բենջամին Լոքվուդի հետ, որը բժիշկ [[Ջոն Համոնդ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Ջոն Համոնդի]] հին գործընկերն էր։ Նա գենետիկոս Շառլոտ Լոքվուդի կենսագենետիկ դուստրն է<ref name=":0" />։ [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Կործանված թագավորություն»]] ֆիլմում նա սկզբում ներկայացվում է որպես Բենջամին Լոքվուդի թոռնուհի, չնայած ֆիլմում ավելի ուշ պարզվում է, որ վերջինս իրականում կլոնավորել է նրան իր մահացած դստերից<ref>{{Cite web |title=Jurassic World: Fallen Kingdom |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Fallen_Kingdom |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>։ Ֆիլմի սցենարի համահեղինակ [[Քոլին Թրևորոու|Քոլին Թրևորոուն]] մարդկային կլոնավորումը ներմուծել է ֆիլմերի շարք՝ գենետիկական ուժի ամբողջական ազդեցությունը և կարողությունը ցուցադրելու համար։ Ֆիլմը նշանավորեց Սերմոնի կինոդեբյուտը, և նա կրկին խաղաց այդ դերը [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] (2022) ֆիլմում<ref name=":1">{{Cite web |title=Jurassic World: Dominion |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Dominion |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>: Այնտեղ նա սերտ կապ է հաստատում Բետայի՝ Օուենի վելոցիրապտոր Բլուի ձագի հետ: Ավելի ուշ նրան և Բետային առևանգում է «Բայոսին»-ը հետազոտական ​​նպատակներով, ինչի պատճառով Օուենը և Քլերը փորձում են փրկել նրանց: «Բայոսին»-ում գտնվելու ընթացքում Մեյզին իմանում է, որ ինքը ոչ միայն կլոնավորվել է Շառլոտից<ref name=":1" />, այլև որ վերջինս նրան անսեռ կերպով է ծննդաբերել՝ դարձնելով նրանց դուստր և մայր: Թրևորոուն, որը համահեղինակել և ռեժիսորել է «Տիրապետություն»-ը, ասել է, որ Մեյզիի դերը որպես Շառլոտի դուստր միշտ էլ պլանավորված է եղել: Մեյզին հեղինակ Թես Շարփի «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ. Մեյզի Լոքվուդի արկածներ» երկմասանոց գրքերի շարքի՝ 2022 թվականի գլխավոր հերոսուհին է: Պատմությունը տեղի է ունենում երկու ֆիլմերի միջև ընկած ժամանակահատվածում և ուսումնասիրում են Մեյզիի կյանքը դինոզավրերով լայնորեն բնակեցված աշխարհում: Մեյզին կինոքննադատների կողմից ստացել է խառը կամ դրական ընդունելություն: Թեև նրա կլոնի նախապատմությունը, ծագումը և ընդհանուր կերպարը խառը արձագանքներ են ստացել, Սերմոնի խաղը լավ է ընդունվել, և ոմանք Մեյզիին համարում են [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի լավագույն կերպարներից մեկը։ c30in3d2va84dolg09foyst489a1z81 10806568 10806462 2026-06-30T06:29:16Z 23artashes 2675 10806568 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կոմիքսների կերպար}} '''Մեյզի Լոքվուդ''', [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի հորինված կերպար<ref name=":0">{{Cite web |title=Maisie Lockwood |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Maisie_Lockwood |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>։ Նա առաջին անգամ հայտնվել է [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ. Կործանված թագավորություն»]] (2018) ֆիլմում, որը նաև «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի երկրորդ մասն է։ Ֆիլմի ռեժիսորը Ջ. Ա. Բայոնան է, ով Մեյզիի դերում ընտրել է Իզաբելլա Սերմոնին (ինչը վերջինիս դեբյուտն է լիամետրաժ ֆիլմում)։ Նա «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ» եռահատորի երեք գլխավոր հերոսուհիներից մեկն է՝ իր որդեգրող ծնողների՝ [[Օուեն Գրեյդի|Օուեն Գրեյդիի]] (մարմնավորել է [[Քրիս Փրեթ|Քրիս Փրեթը]]) և [[Քլեր Դիրինգ|Քլեր Դիրինգի]] (մարմնավորել է [[Բրայս Դալաս Հովարդ|Բրայս Դալաս Հաուարդը]]) հետ միասին։ Նա ապրել է իր հանգուցյալ պապիկ սըր Բենջամին Լոքվուդի հետ, որը բժիշկ [[Ջոն Համոնդ (Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի)|Ջոն Համոնդի]] հին գործընկերն էր։ Նա գենետիկոս Շառլոտ Լոքվուդի կենսագենետիկ դուստրն է<ref name=":0" />։ [[Յուրայի դարաշրջանի աշխարհը 2|«Կործանված թագավորություն»]] ֆիլմում նա սկզբում ներկայացվում է որպես Բենջամին Լոքվուդի թոռնուհի, չնայած ֆիլմում ավելի ուշ պարզվում է, որ վերջինս իրականում կլոնավորել է նրան իր մահացած դստերից<ref>{{Cite web |title=Jurassic World: Fallen Kingdom |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Fallen_Kingdom |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>։ Ֆիլմի սցենարի համահեղինակ [[Քոլին Թրևորոու|Քոլին Թրևորոուն]] մարդկային կլոնավորումը ներմուծել է ֆիլմերի շարք՝ գենետիկական ուժի ամբողջական ազդեցությունը և կարողությունը ցուցադրելու համար։ Ֆիլմը նշանավորեց Սերմոնի կինոդեբյուտը, և նա կրկին խաղաց այդ դերը [[Յուրայի ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն|«Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ․ Տիրապետություն»]] (2022) ֆիլմում<ref name=":1">{{Cite web |title=Jurassic World: Dominion |url=https://jurassicpark.fandom.com/wiki/Jurassic_World:_Dominion |access-date=2026-06-29 |website=Jurassic Park Wiki |language=en}}</ref>: Այնտեղ նա սերտ կապ է հաստատում Բետայի՝ Օուենի վելոցիրապտոր Բլուի ձագի հետ: Ավելի ուշ նրան և Բետային առևանգում է «Բայոսին»-ը հետազոտական ​​նպատակներով, ինչի պատճառով Օուենը և Քլերը փորձում են փրկել նրանց: «Բայոսին»-ում գտնվելու ընթացքում Մեյզին իմանում է, որ ինքը ոչ միայն կլոնավորվել է Շառլոտից<ref name=":1" />, այլև որ վերջինս նրան անսեռ կերպով է ծննդաբերել՝ դարձնելով նրանց դուստր և մայր: Թրևորոուն, որը համահեղինակել և ռեժիսորել է «Տիրապետություն»-ը, ասել է, որ Մեյզիի դերը որպես Շառլոտի դուստր միշտ էլ պլանավորված է եղել: Մեյզին հեղինակ Թես Շարփի «Յուրայան ժամանակաշրջանի աշխարհ. Մեյզի Լոքվուդի արկածներ» երկմասանոց գրքերի շարքի՝ 2022 թվականի գլխավոր հերոսուհին է: Պատմությունը տեղի է ունենում երկու ֆիլմերի միջև ընկած ժամանակահատվածում և ուսումնասիրում են Մեյզիի կյանքը դինոզավրերով լայնորեն բնակեցված աշխարհում: Մեյզին կինոքննադատների կողմից ստացել է խառը կամ դրական ընդունելություն: Թեև նրա կլոնի նախապատմությունը, ծագումը և ընդհանուր կերպարը խառը արձագանքներ են ստացել, Սերմոնի խաղը լավ է ընդունվել, և ոմանք Մեյզիին համարում են [[Յուրայի դարաշրջանի այգին (ֆիլմ)|«Յուրայան ժամանակաշրջանի այգի»]] ֆրանշիզայի լավագույն կերպարներից մեկը։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} hmohgc3jc9d6i2x34z7a50m6r6kqop8 0 1333521 10806555 2026-06-30T05:41:53Z Ahaik 6496 Նոր էջ «{{Բազմապատիկ պատկերներ | perrow = 2 | լայնություն = 500 | պատկեր1 = Progress M-06M.jpg |width1=319|height1=225 | պատկեր2 = 1989 s34 Galileo Deploy 5.jpg |width1=100|height1=225 | պատկեր3 = Buran on An-225 (Le Bourget 1989) (cropped).JPEG | լայնություն1 = 350 | պատկեր4 = JWST_spacecraft_model_3.png | լայնություն1 = 150 | նկարագրո...»: 10806555 wikitext text/x-wiki {{Բազմապատիկ պատկերներ | perrow = 2 | լայնություն = 500 | պատկեր1 = Progress M-06M.jpg |width1=319|height1=225 | պատկեր2 = 1989 s34 Galileo Deploy 5.jpg |width1=100|height1=225 | պատկեր3 = Buran on An-225 (Le Bourget 1989) (cropped).JPEG | լայնություն1 = 350 | պատկեր4 = JWST_spacecraft_model_3.png | լայնություն1 = 150 | նկարագրություն = Վերևում՝ անձնակազմ չունեցող մատակարարման [[Պրոգրես Մ-06Մ]] տիեզերանավը ձախից։ ''[[Գալիլեո (տիեզերանավ)|Գալիլեո]]'' տիեզերական զոնդը՝ մինչև 1989 թվականին Երկրի ուղեծրից հեռանալը, աջից։<br /> Ներքևում՝ ''[[Բուրան (տիեզերանավ)|Բուրան]]'' տիեզերական ինքնաթիռը, որը 1988 թվականին արձակվեց, մտավ Երկրի ուղեծիր և վայրէջք կատարեց որպես անձնակազմ չունեցող տիեզերանավ, ձախից։ [[Ջեյմս Ուեբ (աստղադիտակ)|Ջեյմս Վեբի տիեզերական աստղադիտակի]] մոդելը՝ աջից։ }} '''Անաձնակազմ''' կամ '''անօդաչու''' կամ '''ռոբոտացված տիեզերանավերը''' [[տիեզերանավ]]եր են, որոնցում [[տիեզերագնաց|մարդիկ]] չեն գտնվում։ Անձնակազմ չունեցող տիեզերանավերը կարող են ունենալ մարդու միջամտությունից ինքնավարության տարբեր մակարդակներ, օրինակ՝ [[հեռակառավարում]] կամ հեռավար ուղղորդում։ Դրանք կարող են նաև լինել [[Ինքնակառավարվող մեքենա|ինքնավար]], այսինքն՝ ունենալ նախապես ծրագրավորված գործողությունների ցանկ, որը կկատարվի, եթե այլ հրահանգներ չտրվեն։ Գիտական չափումների համար նախատեսված ռոբոտացված տիեզերանավը հաճախ կոչվում է [[ավտոմատ միջմոլորակային կայան]] կամ [[տիեզերական աստղադիտակ]]։ Շատ տիեզերական առաքելություններ ավելի հարմար են [[հեռաներկայություն|տելեռոբոտային]], այլ ոչ թե [[մարդու տիեզերական թռիչք|մարդատար]] շահագործման համար՝ ավելի ցածր ծախսերի և ռիսկերի պատճառով։ Բացի այդ, որոշ մոլորակային նպատակակետեր, օրինակ՝ [[Վեներա (մոլորակ)|Վեներան]] կամ [[Յուպիտեր (մոլորակ)|Յուպիտերի]] շրջակայքը, չափազանց թշնամական են մարդու գոյատևման համար՝ հաշվի առնելով ներկայիս տեխնոլոգիաները։ Արտաքին մոլորակները, ինչպիսիք են [[Սատուրն (մոլորակ)|Սատուրնը]], [[Ուրան (մոլորակ)|Ուրանը]] և [[Նեպտուն]]ը, չափազանց հեռու են ներկայիս մարդատար տիեզերական թռիչքի տեխնոլոգիաներով հասանելի լինելու համար, ուստի տելեռոբոտային զոնդերը դրանց հետազոտման միակ միջոցն են։ Տելեռոբոտիկան նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի շրջաններ, որոնք խոցելի են Երկրի միկրոօրգանիզմներով աղտոտման նկատմամբ, քանի որ տիեզերանավերը կարող են ստերիլացվել։ Մարդիկ չեն կարող նույն կերպ ստերիլացվել, ինչպես տիեզերանավը, քանի որ նրանք համակեցության մեջ են բազմաթիվ միկրոօրգանիզմների հետ, և այդ միկրոօրգանիզմները նաև դժվար է պահել տիեզերանավի կամ տիեզերական հանդերձանքի ներսում։ Առաջին անձնակազմ չունեցող տիեզերական առաքելությունը ''[[Սպուտնիկ 1]]''-ն էր, որը արձակվեց 1957 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Երկրի շուրջ ուղեծիր դուրս գալու համար։ Գրեթե բոլոր [[արհեստական արբանյակներ|արբանյակները]], [[վայրէջքի սարք (տիեզերանավ)|վայրէջքային սարքերը]] և [[Ռովեր (տիեզերական հետազոտություններ)|մոլորակագնացները]] ռոբոտացված տիեզերանավեր են։ Ոչ ամեն անձնակազմ չունեցող տիեզերանավ է ռոբոտացված տիեզերանավ. օրինակ՝ անդրադարձնող գունդը ոչ ռոբոտացված անձնակազմ չունեցող տիեզերանավ է։ Այն տիեզերական առաքելությունները, որոնցում կան [[Կենդանիները տիեզերքում|կենդանիներ]], բայց չկան մարդիկ, կոչվում են անձնակազմ չունեցող առաքելություններ։ Շատ բնակելի տիեզերանավեր նույնպես ունեն ռոբոտացված հատկանիշների տարբեր մակարդակներ։ Օրինակ՝ [[Սալյուտ 7]] և [[Միր]] տիեզերակայանները, ինչպես նաև [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ի [[Զարյա (ՄՏԿ)|«Զարյա»]] մոդուլը ունակ էին հեռավար ուղղորդվող կայունացման և կցման մանևրների՝ ինչպես մատակարարման տիեզերանավերի, այնպես էլ նոր մոդուլների հետ։ Անձնակազմ չունեցող մատակարարման տիեզերանավերը ավելի ու ավելի լայնորեն են օգտագործվում մարդատար [[տիեզերակայան]]ների համար։ ==Պատմություն== [[Պատկեր:Sputnik asm.jpg|thumb|Սպուտնիկ 1-ի կրկնօրինակը ԱՄՆ [[Օդագնացության և տիեզերագնացության ազգային թանգարան]]ում]] [[Պատկեր:Explorer1.jpg|thumb|Էքսփլորեր 1-ի կրկնօրինակը]] Առաջին ռոբոտացված տիեզերանավը արձակվել է [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային Միության]] կողմից 1951 թվականի հուլիսի 22-ին՝ [[ենթաուղեծրային թռիչք|ենթաուղեծրային]] թռիչքով, որի ժամանակ տիեզերանավում էին գտնվում [[Խորհրդային տիեզերական շներ|երկու շներ]]՝ Դեզիկը և Ցիգանը<ref>Asif Siddiqi, ''Sputnik and the Soviet Space Challenge'', University Press of Florida, 2003, {{ISBN|081302627X}}, էջ 96.</ref> 1951 թվականի աշնան ընթացքում իրականացվել են ևս չորս նման թռիչքներ։ Առաջին արհեստական [[արհեստական արբանյակներ|արբանյակը]]՝ [[Սպուտնիկ 1]]-ը, ԽՍՀՄ-ի կողմից 1957 թվականի հոկտեմբերի 4-ին դուրս բերվեց Երկրի ուղեծիր։ 1957 թվականի նոյեմբերի 3-ին ԽՍՀՄ-ը ուղեծիր դուրս բերեց [[Սպուտնիկ 2]]-ը։ 113 կգ զանգված ունեցող Սպուտնիկ 2-ը ուղեծիր տարավ առաջին կենդանուն՝ [[Լայկա (տիեզերագնաց շուն)|Լայկա]] շանը<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/ |title = Առաջին շունը տիեզերքում մահացել է մի քանի ժամվա ընթացքում |last = Whitehouse |first = David |date = 2002-10-28 |publisher = BBC News World Edition |archive-url = https://web.archive.org/web/20130717032506/http://news.bbc.co.uk/ |archive-date = 2013-07-17 |quote = Կենդանին, որը 1957 թվականի նոյեմբերին Սպուտնիկ 2-ի վրա ուղարկվել էր միակողմանի ուղևորության, ըստ տեղեկությունների՝ մահացել էր ուղեծրում առանց ցավի՝ արձակումից մոտ մեկ շաբաթ անց։ Այժմ պարզվել է, որ նա մահացել է գերտաքացումից և խուճապից՝ առաքելության մեկնարկից ընդամենը մի քանի ժամ անց։ |access-date = 2013-05-10 |url-status = dead }}</ref>: Քանի որ արբանյակը նախատեսված չէր իր [[կրող հրթիռ]]ի վերին աստիճանից անջատվելու համար, ուղեծրում ընդհանուր զանգվածը կազմում էր 508.3 կգ<ref>{{Cite web|url = https://www.russianspaceweb.com/sputnik2_decision.html|title = ''Sputnik 2'', Russian Space Web|date = 3 November 2012|access-date = 7 January 2023|archive-date = 2 February 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230202130746/https://www.russianspaceweb.com/sputnik2_decision.html|url-status = live}}</ref>: [[Տիեզերական մրցավազք|ԽՍՀՄ-ի հետ սուր մրցակցության]] պայմաններում Միացյալ Նահանգները 1958 թվականի հունվարի 31-ին արձակեց իր առաջին արհեստական արբանյակը՝ [[Էքսփլորեր 1]]-ը։ Էքսփլորեր 1-ը 205 սմ երկարությամբ և 15,2 ամ տրամագծով գլան էր, որի զանգվածը 14 կգ էր՝ համեմատած Սպուտնիկ 1-ի հետ, որը 58 սմ տրամագծով գունդ էր և կշռում էր 83,6 կգ։ Էքսփլորեր 1-ը կրում էր սենսորներ, որոնք հաստատեցին [[Վան Ալլենի ճառագայթային գոտի|Վան Ալենի գոտիների]] գոյությունը՝ այն ժամանակվա կարևոր գիտական հայտնագործություն, մինչդեռ Սպուտնիկ 1-ը գիտական սենսորներ չուներ։ 1958 թվականի մարտի 17-ին ԱՄՆ-ը ուղեծիր դուրս բերեց իր երկրորդ արբանյակը՝ [[Ավանգարդ 1]]-ը, որը մոտավորապես գրեյփֆրուտի չափ էր և 2016 թվականի դրությամբ շարունակում է մնալ 670 x 3,850 կմ ուղեծրում։ Լուսնային զոնդի առաջին փորձը [[Լունա (ծրագիր)|Լունա Ե-1 համար 1]]-ն էր, որը արձակվեց 1958 թվականի սեպտեմբերի 23-ին։ Լուսնային զոնդի նպատակը բազմիցս ձախողվեց մինչև 1959 թվականի հունվարի 4-ը, երբ [[Լունա 1]]-ը պտտվեց Լուսնի, ապա Արեգակի շուրջ։ Այս վաղ առաքելությունների հաջողությունը սկիզբ դրեց ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև մրցավազքին՝ ավելի ու ավելի հավակնոտ զոնդերով միմյանց գերազանցելու համար։ ''[[Մարիներ-2]]''-ը առաջին զոնդն էր, որը ուսումնասիրեց մեկ այլ մոլորակ՝ 1962 թվականին գիտնականներին բացահայտելով Վեներայի չափազանց բարձր ջերմաստիճանը, մինչդեռ խորհրդային ''[[Վեներա-4]]''-ը Վեներան ուսումնասիրած առաջին մթնոլորտային զոնդն էր։ ''[[Մարիներ-4]]''-ի 1965 թվականի Մարսի մոտով թռիչքը արեց նրա խառնարաններով պատված մակերևույթի առաջին պատկերները, ինչին խորհրդայինները մի քանի ամիս անց պատասխանեցին ''[[Լունա 9]]''-ից ստացված մակերևույթի պատկերներով։ 1967 թվականին ամերիկյան ''[[Սերվեյոր 3]]''-ը հավաքեց Լուսնի մակերևույթի մասին տեղեկություններ, որոնք վճռորոշ նշանակություն ունեցան [[Ապոլոն 11]] առաքելության համար, որը երկու տարի անց մարդուն հասցրեց Լուսնի վրա<ref>{{Cite web |title=Ի՞նչ է տիեզերական զոնդը |url=https://www.nasa.gov/centers/jpl/education/spaceprobe-20100225.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830134558/https://www.nasa.gov/centers/jpl/education/spaceprobe-20100225.html |archive-date=30 August 2021 |access-date=9 January 2023 |website=nasa.gov}}</ref>: Առաջին միջաստղային զոնդը ''[[Վոյաջեր 1]]''-ն էր, որը արձակվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։ Այն միջաստղային տարածք մտավ 2012 թվականի օգոստոսի 25-ին<ref>{{Cite news |last=Barnes |first=Brooks |date=12 September 2013 |title=Շունչ կտրող առաջին դեպք. NASA-ի Voyager 1-ը դուրս է գալիս Արեգակնային համակարգից |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2013/09/13/science/in-a-breathtaking-first-nasa-craft-exits-the-solar-system.html |access-date=1 August 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=7 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407210540/https://www.nytimes.com/2013/09/13/science/in-a-breathtaking-first-nasa-craft-exits-the-solar-system.html |url-status=live }}</ref>, որին հետևեց նրա երկվորյակը՝ ''[[Վոյաջեր 2]]''-ը, 2018 թվականի նոյեմբերի 5-ին<ref>{{Cite web |last=Potter |first=Sean |date=9 December 2018 |title=NASA-ի Voyager 2 զոնդը մտնում է միջաստղային տարածք |url=http://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-voyager-2-probe-enters-interstellar-space |access-date=1 August 2022 |website=NASA |archive-date=21 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521092358/https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-voyager-2-probe-enters-interstellar-space/ |url-status=live }}</ref>: Ինն այլ երկրներ հաջողությամբ արձակել են արբանյակներ՝ օգտագործելով սեփական կրող հրթիռները՝ Ֆրանսիա (1965)<ref>{{cite news|title=Ֆրանսիան արձակում է առաջին արբանյակը|date=November 26, 1965|url=https://www.upi.com/Archives/1965/11/26/France-launches-first-satellite/7861511630886/|publisher=UPI|access-date=March 4, 2023}}</ref>, Ճապոնիա<ref>{{cite web|title=1970 թվականի փետրվարի 11. Այս օրը պատմության մեջ՝ Ճապոնիան արձակում է իր առաջին արբանյակը|date=2 March 2010 |url=https://www.history.com/this-day-in-history/the-worlds-fourth-space-power|publisher=History Channel|access-date=March 4, 2023|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305063018/https://www.history.com/this-day-in-history/the-worlds-fourth-space-power|url-status=live}}</ref> և Չինաստան (1970)<ref>{{cite web|title=Ժամանակագրություն. չինական տիեզերական հետազոտության հիմնական հանգրվանները|date=November 22, 2020|url=https://www.reuters.com/article/us-space-exploration-china-moon-timeline/timeline-major-milestones-in-chinese-space-exploration-idUSKBN2830LD|publisher=Reuters|access-date=March 4, 2023|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305063016/https://www.reuters.com/article/us-space-exploration-china-moon-timeline/timeline-major-milestones-in-chinese-space-exploration-idUSKBN2830LD|url-status=live}}</ref>, Միացյալ Թագավորություն (1971)<ref>{{cite web |author=Judge |first=Ben |date=October 28, 2020 |title=1971 թվականի հոկտեմբերի 28. Բրիտանիայի միակ անկախ արբանյակային արձակումը |url=https://moneyweek.com/412365/28-october-1971-black-arrow-britain-independent-satellite-launch-prospero |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305063017/https://moneyweek.com/412365/28-october-1971-black-arrow-britain-independent-satellite-launch-prospero |archive-date=5 March 2023 |access-date=March 4, 2023 |publisher=Money Week}}</ref>, Հնդկաստան (1980)<ref>{{cite web |author=Sandlas |first=V. P. |date=August 31, 2018 |title=Հայացք անցյալին. Հնդկաստանի առաջին հաջող փորձարարական արբանյակային արձակման ներսից պատմությունը |url=https://scroll.in/article/892545/blast-from-the-past-an-insiders-account-of-indias-first-successful-experimental-satellite-launch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114509/https://scroll.in/article/892545/blast-from-the-past-an-insiders-account-of-indias-first-successful-experimental-satellite-launch |archive-date=8 November 2023 |access-date=March 4, 2023}}</ref>, Իսրայել (1988)<ref>{{cite news |author=Frankel |first=Glenn |date=September 20, 1988 |title=Իսրայելը ուղեծիր է արձակում իր առաջին արբանյակը |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1988/09/20/israel-launches-its-first-satellite-into-orbit/2c301a6a-aa45-41a7-9057-a943c3a2d264/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114508/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1988/09/20/israel-launches-its-first-satellite-into-orbit/2c301a6a-aa45-41a7-9057-a943c3a2d264/ |archive-date=8 November 2023 |access-date=March 4, 2023 |newspaper=Washington Post}}</ref>, Իրան (2009)<ref>{{cite news|title=Իրանը արձակում է առաջին արբանյակը՝ մտահոգություն առաջացնելով|date=February 3, 2009|url=https://www.denverpost.com/2009/02/03/iran-launches-first-satellite-draws-concern/|work=Los Angeles Times|access-date=March 4, 2023|archive-date=5 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230305063018/https://www.denverpost.com/2009/02/03/iran-launches-first-satellite-draws-concern/|url-status=live}}</ref>, Հյուսիսային Կորեա (2012)<ref>{{cite news|title=Հյուսիսային Կորեան ուղեծիր է արձակում իր առաջին արբանյակը|date=December 14, 2012|url=https://spacenews.com/north-korea-launches-first-satellite-into-orbit/|publisher=[[Space News]]|access-date=March 4, 2023|archive-date=8 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114509/https://spacenews.com/north-korea-launches-first-satellite-into-orbit/|url-status=live}}</ref> և Հարավային Կորեա (2022)<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/world/south-korea-launches-first-satellite-homegrown-rocket-rcna34679|title=Հարավային Կորեան արձակում է առաջին արբանյակը սեփական արտադրության հրթիռով|date=June 22, 2022|publisher=NBC News|access-date=March 5, 2023|archive-date=8 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114509/https://www.nbcnews.com/news/world/south-korea-launches-first-satellite-homegrown-rocket-rcna34679|url-status=live}}</ref>: ==Կառուցվածք== Տիեզերանավերի նախագծման մեջ [[Միացյալ Նահանգների ռազմաօդային ուժեր]]ը տիեզերական սարքը դիտարկում են որպես առաքելության [[օգտակար բեռ]]ից և [[արբանյակի հարթակ|հիմնական հարթակից]] կամ պլատֆորմից բաղկացած համակարգ։ Հիմնական հարթակը ապահովում է ֆիզիկական կառուցվածքը, ջերմային կառավարումը, էլեկտրական սնուցումը, դիրքի կառավարումը, ինչպես նաև հեռաչափությունը, հետևումը և հրամանավորումը<ref>{{cite web | url = http://space.au.af.mil/primer/spacecraft_design_structure_ops.pdf | title = Air University Space Primer, գլուխ 10 – Տիեզերանավերի նախագծում, կառուցվածք և շահագործում | publisher = USAF | access-date = 2007-10-13 | archive-date = 2016-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161221152400/http://space.au.af.mil/primer/spacecraft_design_structure_ops.pdf | url-status = dead }}</ref>: [[ՌՇԼ]]-ն տիեզերանավի «թռիչքային համակարգը» բաժանում է ենթահամակարգերի<ref>{{cite web |url=http://www2.jpl.nasa.gov/basics/bsf11-1.html |title=Գլուխ 11. Տիպային ներսից տեղադրված համակարգեր |publisher=JPL |access-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428193152/http://www2.jpl.nasa.gov/basics/bsf11-1.html |archive-date=2015-04-28 |url-status=dead }}</ref>: Դրանք ներառում են՝ === Կառուցվածք === Ֆիզիկական կրող կառուցվածքը, որը՝ * ապահովում է տիեզերանավի ընդհանուր մեխանիկական ամբողջականությունը, * ապահովում է տիեզերանավի բաղադրիչների ամրացումը և արձակման բեռներին դիմակայելու ունակությունը։ === Տվյալների մշակում === Սա երբեմն կոչվում է հրամանների և տվյալների ենթահամակարգ։ Այն հաճախ պատասխանատու է՝ * հրամանների հաջորդականության պահպանման, * տիեզերանավի ժամացույցի պահպանման, * տիեզերանավի հեռաչափական տվյալների, օրինակ՝ տիեզերանավի տեխնիկական վիճակի, հավաքման և փոխանցման, * առաքելության տվյալների, օրինակ՝ լուսանկարների, հավաքման և փոխանցման համար։ === Դիրքորոշման որոշում և կառավարում === Այս համակարգը հիմնականում պատասխանատու է արտաքին խանգարող գործոնների՝ գրավիտացիոն գրադիենտի ազդեցությունների, մագնիսական դաշտի ոլորող մոմենտների, արեգակնային ճառագայթման և աերոդինամիկ դիմադրության պայմաններում տիեզերանավի ճիշտ կողմնորոշման՝ դիրքորոշման, ապահովման համար։ Բացի այդ, այն կարող է անհրաժեշտ լինել շարժական մասերի, օրինակ՝ ալեհավաքների և արևային վահանակների վերադիրքավորման համար։<ref>Wiley J. Larson; James R. Wertz( 1999). ''Space Mission Analysis and Design, 3rd ed.'' Microcosm. էջ 354. {{ISBN|978-1-881883-10-4}}.</ref> === Մուտք, իջեցում և վայրէջք === Ինտեգրված կողմնորոշումը ներառում է պատկերի փոխակերպման [[ալգորիթմ]], որը մեկնաբանում է անմիջական պատկերային տվյալները, իրական ժամանակում հայտնաբերում և խուսափում է տեղանքի այն վտանգներից, որոնք կարող են խոչընդոտել անվտանգ վայրէջքին, և բարձրացնում է ցանկալի հետաքրքրության վայրում վայրէջքի ճշգրտությունը՝ օգտագործելով կողմնորոշիչների տեղորոշման մեթոդներ։ Ինտեգրված կողմնորոշումը այս խնդիրները կատարում է՝ հիմնվելով նախապես գրանցված տեղեկությունների և տեսախցիկների վրա՝ իր գտնվելու վայրը հասկանալու, դիրքը որոշելու և պարզելու համար, թե արդյոք այն ճիշտ է, թե անհրաժեշտ են ուղղումներ։ Տեսախցիկները նաև օգտագործվում են հնարավոր վտանգների հայտնաբերման համար՝ լինի դա վառելիքի ծախսի աճ, թե ֆիզիկական վտանգ, օրինակ՝ խառնարանի կամ ժայռաբեկորի կողքին անհարմար վայրէջքի վայր, որը վայրէջքը կդարձներ խիստ ոչ նպատակահարմար։ === Վայրէջք վտանգավոր տեղանքում === Մոլորակային հետազոտական առաքելություններում, որոնք ներառում են ռոբոտացված տիեզերանավեր, մոլորակի մակերևույթին վայրէջքի գործընթացում կան երեք հիմնական մասեր՝ անվտանգ և հաջող վայրէջք ապահովելու համար<ref>{{Cite journal |last=Howard |first=Ayanna |date=January 2011 |title=Վերաիմաստավորելով հանրային-մասնավոր տիեզերական ճանապարհորդությունը |journal=Space Policy |volume=29 |issue=4 |pages=266–271 |bibcode=2013SpPol..29..266A |doi=10.1016/j.spacepol.2013.08.002}}</ref>: Այս գործընթացը ներառում է մուտք մոլորակի գրավիտացիոն դաշտ և մթնոլորտ, իջեցում այդ մթնոլորտով դեպի գիտական արժեք ունեցող նախատեսված կամ թիրախային շրջան, և անվտանգ վայրէջք, որը երաշխավորում է տիեզերանավի վրա գտնվող գործիքակազմի ամբողջականության պահպանումը։ Ռոբոտացված տիեզերանավը այդ մասերով անցնելիս պետք է նաև ունակ լինի գնահատելու իր դիրքը մակերևույթի նկատմամբ՝ սեփական հուսալի կառավարումը և լավ մանևրելու կարողությունը ապահովելու համար։ Ռոբոտացված տիեզերանավը պետք է նաև արդյունավետորեն կատարի վտանգների գնահատում և իրական ժամանակում ուղղի հետագիծը՝ վտանգներից խուսափելու համար։ Դրան հասնելու համար ռոբոտացված տիեզերանավին անհրաժեշտ է ճշգրիտ գիտելիք այն մասին, թե որտեղ է գտնվում տիեզերանավը մակերևույթի նկատմամբ՝ տեղորոշում, ինչն է տեղանքի կողմից վտանգ ներկայացնում՝ վտանգների գնահատում, և ուր պետք է տիեզերանավը տվյալ պահին շարժվի՝ վտանգներից խուսափում։ Առանց տեղորոշման, վտանգների գնահատման և խուսափման գործողությունների ունակության՝ ռոբոտացված տիեզերանավը դառնում է ոչ անվտանգ և հեշտությամբ կարող է հայտնվել վտանգավոր իրավիճակներում, օրինակ՝ մակերևույթի հետ բախում, վառելիքի ոչ ցանկալի ծախսի մակարդակներ և/կամ ոչ անվտանգ մանևրներ։ === Հեռահաղորդակցություն === [[Հեռահաղորդակցություն|Հեռահաղորդակցության]] ենթահամակարգի բաղադրիչները ներառում են ռադիոալեհավաքներ, հաղորդիչներ և ընդունիչներ։ Դրանք կարող են օգտագործվել Երկրի վրա գտնվող վերգետնյա կայանների կամ այլ տիեզերանավերի հետ հաղորդակցվելու համար<ref>{{cite web |url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/ |title = Տիեզերական հաղորդակցություններ |author = LU. K. Khodarev |year = 1979 |publisher = The Great Soviet Encyclopedia |archive-url = https://web.archive.org/web/20130510002527/http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/ |archive-date = 2013-05-10 |quote = Տեղեկատվության փոխանցումը Երկրի և տիեզերանավերի միջև, Երկրի երկու կամ ավելի կետերի միջև՝ տիեզերանավերի միջոցով կամ տիեզերքում տեղակայված արհեստական միջոցների օգտագործմամբ, օրինակ՝ ասեղների գոտի, իոնացված մասնիկների ամպ և այլն, ինչպես նաև երկու կամ ավելի տիեզերանավերի միջև։ |access-date = 2013-05-10 |url-status = dead }}</ref>: === Էլեկտրական սնուցում === Տիեզերանավերում էլեկտրական էներգիայի մատակարարումը հիմնականում կատարվում է [[ֆոտովոլտաիկ]]՝ արևային, բջիջներից կամ [[Իզոտոպային գեներատոր|ռադիոիզոտոպային ջերմաէլեկտրական գեներատորից]]։ Ենթահամակարգի մյուս բաղադրիչները ներառում են էներգիայի պահպանման մարտկոցներ և բաշխիչ շղթաներ, որոնք բաղադրիչները միացնում են էներգիայի աղբյուրներին<ref>Wiley J. Larson; James R. Wertz (1999). ''Space Mission Analysis and Design, 3rd ed.''. Microcosm. էջ 409. {{ISBN|978-1-881883-10-4}}.</ref>: === Ջերմաստիճանի կառավարում և պաշտպանություն միջավայրից === Տիեզերանավերը հաճախ մեկուսացմամբ պաշտպանվում են ջերմաստիճանի տատանումներից։ Որոշ տիեզերանավեր օգտագործում են հայելիներ և արևապաշտպան վահաններ՝ արեգակնային տաքացումից լրացուցիչ պաշտպանվելու համար։ Դրանք հաճախ նաև պաշտպանություն են պահանջում [[միկրոմետեորոիդներ]]ից և [[տիեզերական աղբ|ուղեծրային բեկորներից]]<ref>{{cite web | url = http://www.nasa.gov/externalflash/ISSRG/pdfs/mmod.pdf | title = Միկրոմետեորոիդներից և ուղեծրային բեկորներից պաշտպանություն | publisher = NASA | access-date = 2013-05-10 | url-status = dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029013503/http://www.nasa.gov/externalflash/ISSRG/pdfs/mmod.pdf|archive-date=2009-10-29}}</ref>: === Շարժիչային համակարգ === {{Հիմնական|Տիեզերանավի շարժիչային համակարգ}} Տիեզերանավի [[Շարժասարք|շարժիչային համակարգը]] տեխնիկական միջոցների խումբ է, որը թույլ է տալիս [[տիեզերանավ]]ին շարժվել տիեզերքով՝ առաջ մղող քարշ ստեղծելու միջոցով<ref>{{Cite web|url=https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/bgp.html|title=Բարի գալուստ շարժման Beginner's Guide-ին|last=Hall|first=Nancy|date=May 5, 2015|website=NASA|access-date=7 January 2023|archive-date=8 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114511/https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/bgp.html|url-status=live}}</ref>: Սակայն գոյություն չունի համընդհանուր օգտագործվող մեկ շարժիչային համակարգ. կան մոնովառելիքային, երկվառելիքային, իոնային շարժիչային համակարգեր և այլն։ Յուրաքանչյուր շարժիչային համակարգ քարշ է առաջացնում տարբեր եղանակներով, և յուրաքանչյուր համակարգ ունի առավելություններ ու թերություններ։ Այսօր տիեզերանավերի շարժիչային համակարգերի մեծ մասը հիմնված է [[հրթիռ]]ային շարժիչների վրա։ Հրթիռային շարժիչների ընդհանուր գաղափարն այն է, որ երբ օքսիդիչը հանդիպում է վառելիքի աղբյուրին, տեղի է ունենում էներգիայի և ջերմության պայթուցիկ արտազատում բարձր արագություններով, ինչը տիեզերանավը մղում է առաջ։ Սա տեղի է ունենում մեկ հիմնական սկզբունքի՝ [[Նյուտոնի օրենքներ#Երրորդ օրենք|Նյուտոնի երրորդ օրենքի]] շնորհիվ։ Ըստ Նյուտոնի՝ «յուրաքանչյուր գործողության համապատասխանում է հավասար և հակառակ ուղղված հակազդեցություն»։ Երբ էներգիան և ջերմությունը արտազատվում են տիեզերանավի հետևից, գազային մասնիկները հետ են մղվում, ինչը թույլ է տալիս տիեզերանավին առաջ շարժվել։ Այսօր հրթիռային շարժիչների օգտագործման հիմնական պատճառն այն է, որ հրթիռները շարժման ամենահզոր ձևն են։ ==== Մոնովառելիքային համակարգ ==== Որպեսզի շարժիչային համակարգը գործի, սովորաբար անհրաժեշտ է [[օքսիդիչ]]ի գիծ և վառելիքի գիծ։ Այս կերպ վերահսկվում է տիեզերանավի շարժիչային համակարգը։ Սակայն մոնովառելիքային շարժիչային համակարգում օքսիդիչի գիծ անհրաժեշտ չէ, և համակարգին պահանջվում է միայն վառելիքի գիծ<ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Bin|date=October 2014|title=Ստուգման շրջանակ՝ շարժիչային համակարգի կիրառմամբ|journal=Expert Systems with Applications|volume=41|issue=13|pages=5669–5679|doi=10.1016/j.eswa.2014.03.017}}</ref>: Սա գործում է, քանի որ օքսիդիչը քիմիապես կապված է հենց վառելիքի մոլեկուլի մեջ։ Սակայն շարժիչային համակարգը կառավարելի լինելու համար վառելիքի այրումը կարող է տեղի ունենալ միայն [[կատալիզ]]ատորի առկայության դեպքում։ Սա առավելություն է, քանի որ հրթիռային շարժիչը դառնում է ավելի թեթև, պակաս ծախսատար, հեշտ կառավարվող և ավելի հուսալի։ Սակայն թերությունն այն է, որ քիմիական նյութը վտանգավոր է արտադրելու, պահելու և տեղափոխելու համար։ ==== Երկվառելիքային համակարգ ==== Երկվառելիքային շարժիչային համակարգը հրթիռային շարժիչ է, որն օգտագործում է հեղուկ հրթիռային վառելիք<ref>{{Cite journal|last=Chen|first=Yang|date=April 2017|title=Ինտեգրալ երկվառելիքային շարժիչային կրկնափականային համակցված փորձարկման համակարգի դինամիկ մոդելավորում և սիմուլյացիա|journal=Acta Astronautica|volume=133|pages=346–374|doi=10.1016/j.actaastro.2016.10.010|bibcode=2017AcAau.133..346C|url=https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/bitstream/123456789/18463/1/Wang%20Dynamic%20modeling%20and%20simulation%202016%20Accepted.pdf|access-date=7 January 2023|archive-date=8 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108114520/https://qmro.qmul.ac.uk/xmlui/bitstream/handle/123456789/18463/Wang%20Dynamic%20modeling%20and%20simulation%202016%20Accepted.pdf;jsessionid=57E3E8B4D1F3713BB149517AED3E40A5?sequence=1|url-status=live}}</ref>: Սա նշանակում է, որ ինչպես օքսիդիչը, այնպես էլ վառելիքի գիծը հեղուկ վիճակում են։ Այս համակարգը եզակի է նրանով, որ չի պահանջում բռնկման համակարգ. երկու հեղուկները միմյանց հետ շփվելուն պես ինքնաբուխ այրվում են՝ այդպիսով առաջացնելով տիեզերանավը առաջ մղող քարշ։ Այս տեխնոլոգիայի հիմնական առավելությունն այն է, որ այս տեսակի հեղուկները ունեն համեմատաբար բարձր խտություն, ինչը թույլ է տալիս վառելիքի բաքի ծավալը փոքր պահել և այդպիսով բարձրացնել տարածական արդյունավետությունը։ Թերությունը նույնն է, ինչ մոնովառելիքային շարժիչային համակարգի դեպքում՝ վտանգավոր է արտադրելու, պահելու և տեղափոխելու համար։ ==== Իոնային ==== [[Իոն]]ային շարժիչային համակարգը շարժիչի տեսակ է, որը քարշ է առաջացնում էլեկտրոնային ռմբակոծության կամ իոնների արագացման միջոցով<ref>{{Cite web|url=https://www.nasa.gov/centers/glenn/about/fs21grc.html|title=Իոնային շարժիչային համակարգ|last=Patterson|first=Michael|date=August 2017|website=NASA|access-date=7 January 2023|archive-date=31 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181231081317/https://www.nasa.gov/centers/glenn/about/fs21grc.html|url-status=dead}}</ref>: Բարձր էներգիայի [[էլեկտրոն]]ներ արձակելով չեզոք լիցքավորված վառելիքի ատոմի վրա հեռացնում է էլեկտրոնները վառելիքի ատոմից, ինչի հետևանքով վառելիքի ատոմը դառնում է դրական լիցքավորված։ Բարձր լարումներով շարժվող դրական լիցքավորված իոնները ուղղորդվում են դրական լիցքավորված ցանցերի միջով, որոնք պարունակում են հազարավոր ճշգրիտ հավասարեցված անցքեր։ Հավասարեցված դրական լիցքավորված իոնները արագանում են բացասական լիցքավորված արագացուցիչ ցանցի միջով, որը հետագայում մեծացնում է դրանց արագությունը մինչև 40 կմ/վ։ Այս իոնների իմպուլսը ապահովում է տիեզերանավը առաջ մղող քարշը։ Այս տեսակի շարժիչային համակարգի առավելությունն այն է, որ այն չափազանց արդյունավետ է հաստատուն արագության պահպանման համար, ինչը անհրաժեշտ է խոր տիեզերական ճանապարհորդության ժամանակ։ Սակայն արտադրվող քարշի քանակը չափազանց փոքր է, և դրա գործարկման համար անհրաժեշտ է զգալի էլեկտրական հզորություն։ === Մեխանիկական սարքեր === Մեխանիկական բաղադրիչները հաճախ պետք է շարժվեն՝ արձակումից հետո բացվելու կամ վայրէջքից առաջ տեղակայվելու համար։ Շարժիչների օգտագործումից բացի, բազմաթիվ մեկանգամյա շարժումներ կառավարվում են [[պիրոտեխնիկա]]կան սարքերով<ref>Wiley J. Larson; James R. Wertz (1999). ''Space Mission Analysis and Design, 3rd ed''. Microcosm. էջ 460. {{ISBN|978-1-881883-10-4}}.</ref>: == Ռոբոտացված և անձնակազմ չունեցող տիեզերանավեր == Ռոբոտացված տիեզերանավերը հատուկ թշնամական միջավայրի համար նախագծված համակարգեր են<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Phillips |title=Տիեզերական թռիչքի հիմունքներ |url=https://solarsystem.nasa.gov/basics/chapter9-1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602200632/https://solarsystem.nasa.gov/basics/chapter9-1/ |archive-date=2 June 2019 |access-date=7 January 2023 |website=NASA}}</ref>: Որոշակի միջավայրի համար նախատեսված լինելու պատճառով դրանք զգալիորեն տարբերվում են բարդությամբ և հնարավորություններով։ Մինչդեռ անձնակազմ չունեցող տիեզերանավը տիեզերանավ է, որում անձնակազմ կամ անձնակազմի անդամներ չկան, և որը շահագործվում է ավտոմատ կերպով՝ գործողություն կատարելով առանց մարդու միջամտության, կամ հեռակառավարմամբ՝ մարդու միջամտությամբ։ «Անձնակազմ չունեցող տիեզերանավ» տերմինը չի նշանակում, որ տիեզերանավը ռոբոտացված է: [[Պատկեր:PIA15279 3rovers-stand D2011 1215 D521.jpg|thumb|250x250px|Ռոբոտացված մոլորակագնաց]] Ռոբոտացված տիեզերանավերը օգտագործում են [[Ռադիոհեռաչափություն|հեռաչափություն]]՝ հավաքված տվյալները և սարքի վիճակի մասին տեղեկատվությունը ռադիոկապով Երկիր փոխանցելու համար։ Չնայած դրանք սովորաբար անվանվում են «հեռակառավարվող» կամ «տելեռոբոտային», ամենավաղ ուղեծրային տիեզերանավերը, օրինակ՝ Սպուտնիկ 1-ը և Էքսփլորեր 1-ը, Երկրից կառավարման ազդանշաններ չէին ստանում։ Այս առաջին տիեզերանավերից կարճ ժամանակ անց մշակվեցին հրամանային համակարգեր, որոնք հնարավորություն տվեցին վերգետնյա հեռակառավարում իրականացնել։ Ավելի բարձր [[ինքնավար ռոբոտ|ինքնավարությունը]] կարևոր է հեռավոր զոնդերի համար, որտեղ լույսի տարածման ժամանակը թույլ չի տալիս արագ որոշումներ ընդունել և կառավարում իրականացնել Երկրից։ Ավելի նոր զոնդերը, ինչպիսիք են ''[[Կասինի–Հյուգենս]]ը'' և [[Մարսի հետազոտական մոլորակագնաց]]ները, բարձր ինքնավարություն ունեն և օգտագործում են ներսից տեղադրված համակարգիչներ՝ երկար ժամանակահատվածներով անկախ գործելու համար<ref>{{cite web |author=Schilling |first=K. |author2=Flury |first2=W. |date=1989-04-11 |title=CASSINI-TITAN զոնդի համար ինքնավարության և ներսից տեղադրված առաքելության կառավարման ասպեկտները |url=http://www7.informatik.uni-wuerzburg.de/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505120105/http://www7.informatik.uni-wuerzburg.de/ |archive-date=2013-05-05 |access-date=2013-05-10 |publisher=ATHENA MARS EXPLORATION ROVERS |format=PDF |quote=Ներկայիս տիեզերական առաքելությունները ցույց են տալիս ներսից տեղադրված ինքնավարության պահանջների արագ աճ։ Սա առաքելության բարդության, առաքելական գործունեության ինտենսիվության և առաքելության տևողության աճի արդյունք է։ Բացի այդ, միջմոլորակային տիեզերանավերի դեպքում գործողությունները բնութագրվում են բարդ վերգետնյա կառավարման հասանելիությամբ՝ մեծ հեռավորությունների և համապատասխան Արեգակնային համակարգի միջավայրի պատճառով[…] Այս խնդիրները լուծելու համար տիեզերանավի կառուցվածքը պետք է ներառի ինքնավար կառավարման որևէ կարողություն։}}</ref><ref>{{cite web |year=2005 |title=Հաճախ տրվող հարցեր՝ Athena երեխաների համար. Հարց՝ մոլորակագնացը կառավարվո՞ւմ է ինքնուրույն, թե՞ Երկրի վրա գտնվող գիտնականների կողմից |url=http://www.nasa.gov/externalflash/ISSRG/pdfs/mmod.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029013503/http://www.nasa.gov/externalflash/ISSRG/pdfs/mmod.pdf |archive-date=2009-10-29 |access-date=2013-05-10 |publisher=ATHENA MARS EXPLORATION ROVERS |quote=Երկրի հետ կապը հաստատվում է միայն երկու անգամ մեկ սոլի՝ մարսյան օրվա ընթացքում, ուստի մոլորակագնացը մարսյան լանդշաֆտով իր ճանապարհորդության մեծ մասում ինքնուրույն է՝ ինքնավար։ Գիտնականները առավոտյան «uplink»-ով հրամաններ են ուղարկում մոլորակագնացին և կեսօրին «downlink»-ով տվյալներ ստանում։ Uplink-ի ժամանակ մոլորակագնացին ասվում է, թե ուր գնա, բայց ոչ՝ ինչպես ճշգրտորեն հասնի այնտեղ։ Փոխարենը հրամանը պարունակում է ցանկալի նպատակակետի ուղղությամբ միջանկյալ կետերի կոորդինատները։ Մոլորակագնացը պետք է առանց մարդու օգնության շարժվի միջանկյալ կետից միջանկյալ կետ։ Այդ դեպքերում մոլորակագնացը պետք է օգտագործի իր «ուղեղը» և իր «աչքերը»։ Յուրաքանչյուր մոլորակագնացի «ուղեղը» ներսից տեղադրված համակարգչային ծրագրաշարն է, որը մոլորակագնացին ասում է, թե ինչպես նավարկի՝ հիմնվելով Hazcam-ների՝ վտանգներից խուսափման տեսախցիկների տեսածի վրա։ Այն ծրագրավորված է որոշակի հանգամանքների համար որոշակի արձագանքների հավաքածուով։ Սա կոչվում է «ինքնավարություն և վտանգներից խուսափում»։}}</ref>: ==Ավտոմատ միջմոլորակային կայաններ== {{Հիմնական|Ավտոմատ միջմոլորակային կայան}} [[Ավտոմատ միջմոլորակային կայան]]ը (ԱՄԿ) ռոբոտացված տիեզերանավ է, որը չի պտտվում Երկրի շուրջ, այլ ուսումնասիրում է արտաքին տիեզերքը։ ԱՄԿ-ները իրենց վրա ունեն գիտական գործիքների տարբեր հավաքածուներ։ Նրանք կարող է մոտենալ Լուսնին, շարժվել միջմոլորակային տարածքով, անցնել այլ մոլորակային մարմինների կողքով, պտտվել դրանց շուրջ կամ վայրէջք կատարել դրանց վրա, կամ մտնել միջաստղային տարածք։ ԱՄԿ-ները հավաքված տվյալները ուղարկում են Երկիր, որոշների միջոցով իրականացվել են [[Նմուշի վերադարձման առաքելություն|նյութեր հավաքել իրենց թիրախից]] և վերադարձնել դրանք Երկիր<ref>{{cite web |title=Ի՞նչ է տիեզերական զոնդը |url=https://www.nasa.gov/centers/jpl/education/spaceprobe-20100225.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830134558/https://www.nasa.gov/centers/jpl/education/spaceprobe-20100225.html |archive-date=30 August 2021 |access-date=26 February 2023 |website=nasa.gov |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Տիեզերական զոնդեր |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/space-probes/ |website=education.nationalgeographic.org |access-date=26 February 2023 |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226080329/https://education.nationalgeographic.org/resource/space-probes/ |url-status=live }}</ref>: Երբ կայանը հեռացել է Երկրի շրջակայքից, նրա հետագիծը, հավանաբար, այն կտանի [[Հելիոկենտրոն ուղեծիր|Արեգակի շուրջ ուղեծիր]], որը նման է Երկրի ուղեծրին։ Մեկ այլ մոլորակի հասնելու ամենապարզ գործնական մեթոդը [[Հոհմանի փոխանցման ուղեծիր|Հոհմանի փոխանցման ուղեծիրն]] է։ Ավելի բարդ մեթոդները, օրինակ՝ [[Գրավիտացիոն օժանդակում|գրավիտացիոն արագացման]] կիրառումը, կարող են ավելի վառելիքաարդյունավետ լինել, թեև կարող են պահանջել, որ կայանը ավելի երկար ժամանակ անցկացնի ճանապարհին։ Որոշ բարձր [[դելտա-V]] առաքելություններ, օրինակ՝ բարձր [[Ուղեծրի թեքման փոփոխություն|ուղեծրային թեքության փոփոխություններով]], կարող են իրականացվել միայն գրավիտացիոն արագացման միջոցով։ Շատ քիչ շարժիչային համակարգ պահանջող, բայց զգալի ժամանակ պահանջող մեթոդներից է [[Միջմոլորակային տրանսպորտային ցանց]]ով հետագծով շարժվելը<ref name="Ross-SA-2006">{{cite journal |last=Ross |url=http://www2.esm.vt.edu/~sdross/papers/AmericanScientist2006.pdf |first=S. D. |date=2006 |doi=10.1511/2006.59.994 |title=Միջմոլորակային տրանսպորտային ցանցը |journal=American Scientist |volume=94 |issue=3 |pages=230–237 |access-date=2013-06-27 |archive-date=2013-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020185722/http://www2.esm.vt.edu/~sdross/papers/AmericanScientist2006.pdf |url-status=live }}</ref>: == Տիեզերական աստղադիտակներ == {{Հիմնական|Տիեզերական աստղադիտակ}} '''Տիեզերական աստղադիտակը''' կամ '''տիեզերական աստղադիտարանը''' [[աստղադիտակ]] է տեղակայված տիեզերքում, որն օգտագործվում է [[աստղագիտական մարմին]]ներ և երևույթներ դիտարկելու համար։ Տիեզերական աստղադիտակները չունեն անհրաժեշտություն զտել իրենց դիտարկած [[էլեկտրամագնիսական ճառագայթում]]ը, ինչպես նաև պաշտպանված են [[Լույսի աղտոտում|լուսային աղտոտումից]], որը բնորոշ է [[Աստղադիտարան#Երկրի_մակերևույթին_գտնվող_աստղադիտարաններ|երկրային դիտարանների]] համար։ Դրանք բաժանվում են երկու տեսակի՝ կայանների, առաջին տեսակի դիտարանները քարտեզագրում են ամբողջ երկինքը՝ [[աստղագիտական դիտարկում|աստղագիտական հետազոտություն]], և արբանյակներ, որոնք կենտրոնանում են ընտրված [[աստղագիտական մարմին|աստղագիտական օբյեկտների]] կամ երկնքի և դրանից դուրս գտնվող հատվածների վրա։ Տիեզերական աստղադիտակները տարբերվում են [[Երկրի պատկերման արբանյակ|Երկրի պատկերման արբանյակներից]], որոնք ուղղված են դեպի Երկիր՝ [[Արբանյակային պատկերում|արբանյակային պատկերման]] համար, որն օգտագործվում է [[Օդերևութաբանական արբանյակ|եղանակային վերլուծության]], [[Հետախուզական արբանյակ|հետախուզության]] և [[Հեռազննում|տեղեկատվության հավաքման այլ տեսակների]] համար։ == Բեռնատար տիեզերանավեր == {{image frame|content={{Ֆոտոմոնտաժ | size = 420 | photo1a = Progress spacecraft.jpg | photo1b = CRS-22 docking approach (cropped).jpg | photo1c = The new HTV-X1 in the grips of the Canadarm2 (iss073e0988464) (cropped).jpg | photo2a = Tianzhou Rendering.png | photo2b = Cygnus Enhanced spacecraft.jpg | photo2c = Northrop Grumman's Cygnus XL cargo craft approaches the International Space Station (ISS073E0703405) (cropped2).jpg }}|width=440|caption=Ներկայումս ակտիվ տիեզերակայանային վեց բեռնատար տիեզերանավերը։ Ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ՝ վերևի ձախից՝ [[Պրոգրես (տիեզերանավ)|Պրոգրես]], [[Cargo Dragon 2]], [[HTV (տիեզերանավ)|HTV-X]], [[Cygnus (տիեզերանավ)|Cygnus XL]], [[Enhanced Cygnus (տիեզերանավ)|Enhanced Cygnus]], [[Տյանժոու (տիեզերանավ)|Տյանժոու]]}} '''Բեռնատար''' կամ '''մատակարարման տիեզերանավերը''' ռոբոտացված սարքեր են, որոնք նախատեսված են մարդատար [[տիեզերակայան]]ներ պաշարներ տեղափոխելու համար, օրինակ՝ սնունդ, վառելիք և սարքավորումներ։ Սա տարբերակում է դրանք տիեզերական զոնդերից, որոնք հիմնականում կենտրոնացած են գիտական հետազոտության վրա։ Ավտոմատացված բեռնատար տիեզերանավերը տիեզերակայաններ սպասարկում են 1978 թվականից՝ աջակցելով այնպիսի առաքելությունների, ինչպիսիք են [[Սալյուտ 6]]-ը, [[Սալյուտ 7]]-ը, [[Միր]]-ը, [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ը (ՄՏԿ) և [[Տյանգոնգ տիեզերակայան]]ը։ Ներկայումս ՄՏԿ-ն հենվում է բեռնատար տիեզերանավերի չորս տեսակների վրա՝ ճապոնական [[HTV (տիեզերանավ)|HTV-X]]-ի, ռուսական [[Պրոգրես (տիեզերանավ)|Պրոգրեսի]]<ref>{{cite news |author=Donaldson |first=Abbey A. |date=February 12, 2024 |title=NASA-ն լուսաբանելու է Պրոգրես 87-ի արձակումը և տիեզերակայանին կցումը |url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-to-provide-coverage-of-progress-87-launch-space-station-docking/ |work=Nasa}}</ref>, ինչպես նաև ամերիկյան [[SpaceX Dragon 2|Cargo Dragon 2]]-ի<ref>{{cite web |last=Post |first=Hannah |date=16 September 2014 |title=NASA-ն ընտրում է SpaceX-ին՝ Ամերիկայի մարդատար տիեզերական թռիչքի ծրագրի մաս լինելու համար |url=https://www.spacex.com/news/2014/09/16/nasa-selects-spacex-be-part-americas-human-spaceflight-program |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315165820/https://www.spacex.com/news/2014/09/16/nasa-selects-spacex-be-part-americas-human-spaceflight-program |archive-date=15 March 2019 |access-date=3 March 2019 |publisher=SpaceX}}</ref><ref>{{cite news |last1=Berger |first1=Eric |date=9 June 2017 |title=Այսպիսով, SpaceX-ը բավականին հագեցած տարի է ունենում |url=https://arstechnica.com/science/2017/06/so-spacex-is-having-quite-a-year/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170609161325/https://arstechnica.com/science/2017/06/so-spacex-is-having-quite-a-year/ |archive-date=9 June 2017 |access-date=9 June 2017 |work=Ars Technica}}</ref> և [[Cygnus (տիեզերանավ)|Cygnus]]-ի վրա<ref>{{cite news |author=Foust |first=Jeff |date=January 30, 2024 |title=Falcon 9-ը Cygnus բեռնատար տիեզերանավը արձակում է դեպի տիեզերակայան |url=https://spacenews.com/falcon-9-launches-cygnus-cargo-spacecraft-to-space-station/ |work=Space News}}</ref>: Եվրոպական [[Ավտոմատ պեռնատար տիեզերանավ]]ը նախկինում օգտագործվել է 2008-2015 թվականներին<ref>{{Cite web |title=ATV – Եվրոպայի տիեզերական փոխադրիչը ՄՏԿ-ի համար |url=https://www.dlr.de/en/research-and-transfer/projects-and-missions/iss/europe-sets-a-course-for-the-iss |access-date=2026-01-06 |website=www.dlr.de |language=en}}</ref>: Չինաստանի Տյանգոնգ տիեզերակայանը մատակարարվում է բացառապես [[Տյանժոու (տիեզերանավ)|Տյանժոուի]] միջոցով<ref>{{cite web |date=21 April 2021 |title=长征七号遥三火箭 • 天舟二号货运飞船 • LongMarch-7 Y3 • Tianzhou-2 |url=http://www.spaceflightfans.cn/event/cz-7-tianzhou-2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611233243/http://www.spaceflightfans.cn/event/cz-7-tianzhou-2 |archive-date=11 June 2021 |access-date=25 May 2021 |work=spaceflightfans.cn |language=zh}}</ref><ref name="SN-20210413">{{cite web |last=Jones |first=Andrew |date=13 April 2021 |title=Չինաստանը պատրաստում է Tianzhou-2 բեռնատար առաքելությունը՝ առաջիկա տիեզերակայանի արձակումից հետո |url=https://spacenews.com/china-preparing-tianzhou-2-cargo-mission-to-follow-upcoming-space-station-launch/ |access-date=24 April 2021 |work=[[SpaceNews]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 September 2021 |title=Չինաստանը դուրս է բերում հրթիռը Tianzhou 3 բեռնատար առաքելության համար՝ երկուշաբթի օրվա արձակումից առաջ. լուսանկարներ |url=https://www.space.com/china-tianzhou-3-cargo-mission-rollout-photos |website=[[Space.com]]}}</ref>: === Ապագա բեռնատար տիեզերանավեր === Ամերիկյան [[Dream Chaser]]-ը մշակման փուլում է 2004 թվականից։ 2025 թվականի դրությամբ նրա առաջին ուղեծրային փորձնական թռիչքը սպասվում է 2026 թվականին, սակայն այն այլևս պայմանագրով կապված չէ ՄՏԿ-ի մատակարարման առաքելությունների հետ<ref>{{cite news |last1=Berger |first1=Eric |title=Sierra-ի Dream Chaser-ը սկսում է մղձավանջ հիշեցնել |url=https://arstechnica.com/space/2025/09/sierras-dream-chaser-is-starting-to-resemble-a-nightmare/ |access-date=26 September 2025 |work=Ars Technica |date=25 September 2025 |language=en}}</ref>: 2023 թվականից [[Եվրոպական տիեզերական գործակալություն|ԵՏԳ]]-ն նախաձեռնել է [[ՑԵՈւ բեռների վերադարձի ծառայություն]] ծրագիրը՝ մեկ կամ մի քանի բեռնատար տիեզերանավ մշակելու համար, որոնք ունակ կլինեն վերադարձնել բեռներ Երկիր<ref>{{Cite web |title=Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը սկսում է բեռնատար սպասարկման սարքի մրցույթը {{!}} Science{{!}}Business |url=https://sciencebusiness.net/news/european-space-agency/european-space-agency-launches-competition-cargo-service-vehicle |access-date=2026-01-06 |website=sciencebusiness.net |language=en}}</ref>: Չինաստանը մշակում է երկու նոր բեռնատար տիեզերանավ՝ [[Տյանգոնգ տիեզերակայան]]ի աջակցման համար [[Տյանժոու (տիեզերանավ)|Տյանժոուին]] լրացնելու համար։ [[Ցինչժոու (տիեզերանավ)|Ցինչժոուն]] փոքր մթնոլորտային ճնշումով տիեզերանավ է՝ առանց ջերմապաշտպան վահանի, մինչդեռ [[Հաոլոն (տիեզերանավ)|Հաոլոնը]] բազմակի օգտագործման [[տիեզերական ինքնաթիռ]] է<ref>{{Cite web |title=Չինական տիեզերակայանի աճը. նոր մատակարարման նավեր |url=https://www.leonarddavid.com/china-space-station-growth-new-supply-ships/ |access-date=2026-01-06 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |author1=Jones |first=Andrew |date=2025-12-22 |title=Ծանոթացեք Qingzhou-ին՝ Չինաստանի նոր սերնդի բեռնատար սարքին Տյանգուն տիեզերակայանի համար. տեսանյութ |url=https://www.space.com/space-exploration/human-spaceflight/meet-qingzhou-chinas-next-gen-cargo-craft-for-its-tiangong-space-station-video |access-date=2026-01-06 |website=Space |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Williams |first=Matthew |date=2024-11-18 |title=Չինաստանի առաջարկված Haolong բեռնատար շաթլը մտել է մշակման փուլ |url=https://www.universetoday.com/articles/chinas-proposed-cargo-shuttle-the-haolong-has-entered-development |access-date=2026-01-06 |website=Universe Today |language=en}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Տիեզերական թռիչք}} [[Կատեգորիա:Բեռնատար տիեզերանավեր]] [[Կատեգորիա:Անօդաչու տիեզերանավեր]] [[Կատեգորիա:Տիեզերանավեր]] [[Կատեգորիա:Արեգակնային համակարգ]] jce5gr5fpvc0jpkdiqnghcfnunb65ex 0 1333522 10806556 2026-06-30T05:42:52Z Ahaik 6496 Վերահղվում է դեպի [[Անօդաչու տիեզերանավ]] 10806556 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Անօդաչու տիեզերանավ]] mwv6t0z3k8482iigyzfslvlx7rm7cei 1 1333523 10806567 2026-06-30T06:28:49Z 23artashes 2675 +{{ԹՀ/նոր|en|Maisie Lockwood|1356428108|10806462|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806567 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Maisie Lockwood|1356428108|10806462|2026 թվականի հունիսի 30}} rqqurirsk46smmp3pwj8rrywrtygcx5 0 1333524 10806576 2026-06-30T06:54:26Z Varduhy Arakelyan 172700 Նոր էջ «'''«Գաղտնի կովերի մակարդակ»''' (The Secret Cow Level) կամ պարզապես «կովերի մակարդակ» [[Blizzard Entertainment]] ընկերության կողմից մշակված և հրատարակված [[Diablo]] մարտական դերային (hack and slash) տեսախաղերի շարքի թաքնված մակարդակ, առաջին անգամ հայտնվել է 2000 թվականի ''[[Diablo II]]'' խաղում՝ որպես հիմ...»: 10806576 wikitext text/x-wiki '''«Գաղտնի կովերի մակարդակ»''' (The Secret Cow Level) կամ պարզապես «կովերի մակարդակ» [[Blizzard Entertainment]] ընկերության կողմից մշակված և հրատարակված [[Diablo]] մարտական դերային (hack and slash) տեսախաղերի շարքի թաքնված մակարդակ, առաջին անգամ հայտնվել է 2000 թվականի ''[[Diablo II]]'' խաղում՝ որպես հիմնական խաղն ավարտելուց հետո հասանելի բովանդակություն, որտեղ պաշտոնապես կոչվում է '''«Moo Moo Farm»''' (Մու-Մու Ֆերմա)։ Խաղացողները կարող են մուտք գործել այս մակարդակ՝ հավաքելով հատուկ իրերի համակցություն, որոնք բացում են դեպի այն տանող պորտալը։ Ժամանելուն պես խաղացողի կերպարին դիմավորում է զինված, մարդակերպ կովերի հսկայական բազմությունը, որին առաջնորդում է «Կովերի արքա» (Cow King) կոչվող բոսը։ «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաբեություն 1997 թվականի ''Diablo'' խաղի երկրպագուների կողմից և տարբեր հրատարակությունների կողմից նկարագրվել է որպես տեսախաղերի պատմության ամենահայտնի քաղաքային լեգենդներից մեկը։ Այս խաբեության շուրջ ստեղծված մեծ ուշադրությունը դրդեց մշակողներին ընդունել այն որպես ներքին կատակ՝ 1990-ականների վերջին համապատասխան խաղերում թաքնված անակնկալներ ([[Easter eggs]]) տեղադրելով. մասնավորապես՝ ''Diablo: [[Hellfire]]-ում'' և 1998 թվականի ''[[StarCraft]]'' խաղի մեջ։ ''Diablo II''-ում այս մակարդակի հայտնվելը դարձավ առաջին դեպքը, երբ տվյալ լեգենդը վերածվեց իրական խաղային բովանդակության։ Կովերի մակարդակի հանդեպ երկրպագուների հետաքրքրությունը հետագայում ազդեց Blizzard-ի մյուս նախագծերի վրա, ինչի արդյունքում նմանատիպ թեմատիկայով մակարդակներ հայտնվեցին ''[[Diablo III]]'' և ''[[World of Warcraft]]'' խաղերում, ինչպես նաև ստեղծվեցին բազմաթիվ նմանակումներ ու վերարտադրություններ այլ տեսախաղերում։ == <big>Պատմություն</big> == «Կովերի մակարդակը» սկիզբ է առել որպես խաղացողների շրջանում տարածված վարկած՝ ''Diablo'' (1997) խաղի քաղաքի կենտրոնական շրջանում գտնվող կովերի հոտի մասին<ref name="blizzardwatch">{{cite web |url=https://blizzardwatch.com/2021/08/17/history-secret-cow-level/ |title=A history of the Secret Cow Level and the many games it's appeared in since Diablo 2 |first=Andrew|last=Powers|date=Aug 17, 2021|website=BlizzardWatch.com |access-date=September 21, 2021}}</ref>։ Ըստ այդ վարկածի՝ կովերից մեկի վրա բազմիցս կտտացնելը իբր թե կարող էր բացել դեպի գաղտնի մակարդակ տանող պորտալը։ Համացանցում հայտնվեցին և տարածվեցին այդ ենթադրյալ մակարդակի կեղծ լուսանկարներ, որոնք ստեղծվել էին [[Adobe Photoshop]]-ի միջոցով՝ ցուցադրելով կարմրավուն պորտալ և չօգտագործված խաղային բաղադրիչներից (ռեսուրսներից) վերցված դև-թշնամիներ<ref name="Digital" />։ Այս կատակը (խաբեությունը) առաջին անգամ ընդունվել է «<nowiki/>[[Synergistic Software]]<nowiki/>»-ի կողմից մշակված «<nowiki/>[[Diablo: Hellfire]]<nowiki/>» հավելվածում՝ որպես մի առաջադրանք, որտեղ հանդես է գալիս կովի կոստյումով և կովերի թեմայով երկխոսությամբ մի ոչ խաղացող կերպար<ref name="poly1">{{cite web |url=https://www.polygon.com/features/2018/6/29/17517376/diablo-hellfire-expansion-behind-the-scenes-trouble|title=How a Diablo expansion led to behind the scenes trouble |first=David L.|last=Craddock|date=June 29, 2018|website=[[Polygon (website)|Polygon]]|publisher=[[Vox Media]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կերպարը հնչյունավորել է [[Ջիմ Էդվարդսը]]՝ մի ծրագրավորող, ով աշխատել է «Hellfire»-ի վրա<ref name="poly1" />: Ըստ Էդվարդսի՝ մշակողները ցանկանում էին ներառել մի առաջադրանք, որը հումորով կհղվեր այս կատակին՝ այն տրամաբանությամբ, որ այնպիսի բովանդակության ներառումը, որը կբավարարեր այն ժամանակվա երկրպագուների սպասումները, դրական արձագանքներ և գնահատականներ կբերեր «<nowiki/>[[Hellfire]]<nowiki/>»-ին<ref name="poly1" />: Առաջադրանքին հնարավոր չէ հասնել սովորական եղանակներով, քանի որ մշակողները միտումնավոր գրել են կոդ, որը խաղացողներից պահանջում էր հատուկ բանալի բառեր մուտքագրել խաղի թղթապանակում գտնվող տեքստային ֆայլի մեջ՝ թաքնված բովանդակությանը հասանելիություն ստանալու համար<ref name="poly1" />: Չնայած «Blizzard»-ը «StarCraft» (1998) խաղում ներառել էր խաբեության կոդ, որը հերքում էր կովերի մակարդակի գոյությունը<ref name="MarySue">{{cite web|url=https://www.themarysue.com/diablo-iii-secret-cow-level/|title=So Diablo III's Secret Level is Basically My Little Pony|first=Susana|last=Polo|date=May 18, 2012|work=[[The Mary Sue]]|publisher=[[Dan Abrams|Abrams Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>, աշխատակիցները, ըստ տեղեկությունների, զվարճացել էին այս կատակով, ինչն էլ հանգեցրեց «Diablo II»-ում կովերի մակարդակի ստեղծմանը՝ որպես խաղի հիմնական սյուժեից հետո հասանելի բովանդակություն<ref name="Digital">{{cite news|url=https://www.digitalspy.com/videogames/a812083/biggest-game-myths-busted/|title=10 biggest game myths BUSTED, from Bigfoot to brainwashing|first=Sam|last=Loveridge|date=October 26, 2016|work=[[Digital Spy]]|publisher=[[Hearst Communications]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|title=Five Gaming Rumors That Were Too Good to Stay Fake|first=Yannick|last=LeJacq|work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]]|date=November 10, 2014|accessdate=September 21, 2021|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220124132955/https://kotaku.com/five-gaming-rumors-that-were-too-good-to-stay-fake-1656825450|archivedate=January 24, 2022}}</ref>: Այս մակարդակ մուտք գործելու համար, որը հայտնի է նաև որպես «Moo Moo Farm» (Մու Մու Ֆերմա), խաղացողները պետք է հավաքեն երկու հատուկ կախարդական իրեր և ավարտեն խաղը՝ սպանելով դրա վերջնական բոսին, այնուհետև ճանապարհորդեն խաղի առաջին գործողության կենտրոնական տարածք՝ խաղալով այն բարդության մակարդակով, որն արդեն անցել են: Այդ տարածքում «<nowiki/>[[Horadric Cube]]<nowiki/>» (Հորադրիկի խորանարդ) անունով հայտնի սարքի միջոցով վերոնշյալ իրերը համադրելը մոտակայքում կստեղծի կարմիր [[Պորտալ (գիտական ֆանտաստիկա)|պորտալ]], որը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել մի տարածք, որը բնակեցված է մեծ թվով «<nowiki/>[[Hell Bovines]]<nowiki/>»-ներով (Դժոխային կովեր)՝ երկոտանի թշնամական տավարներով, որոնք զինված են բևեռային զենքերով (polearms)<ref name="GRadar2" />: Դժոխային կովերին առաջնորդում է մի բոս թշնամի, որը հայտնի է որպես «The Cow King» (Կովերի արքա). նրան հաղթելը կտա հատուկ իրեր՝ որպես առաջադրանքի պարգև, բայց կանջատի կարմիր պորտալը, ինչը խաղացողին թույլ չի տա նորից այցելել այդ տարածք նույն բարդության ռեժիմում<ref name="Vice" />: Հետադարձ հայացք գցելով՝ «<nowiki/>[[Diablo III]]<nowiki/>»-ի գլխավոր դիզայներ [[Ջեյ Ուիլսոնին]] դուր էր եկել, որ «Diablo II»-ի կովերի մակարդակի բովանդակությունը որոշակի նպատակ ուներ, բայց կարծում էր, որ այն գրեթե փոխարինել կամ ստվերել էր խաղի մի մասը: Նա նշել էր, որ խաղի շարունակությունը գաղտնի մակարդակի հայեցակարգին կվերաբերվի ավելի մեծ խնամքով<ref name="MTV">{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804231850/http://www.mtv.com/news/2457470/diablo-iii-cow-level/|url-status=dead|archive-date=August 4, 2017|date=July 8, 2008|title ='Diablo III' Designer Discusses Possible Return Of Cow Level|first=Jon|last=Tracey|work=[[MTV]]|publisher=[[Paramount Global]]|accessdate=September 24, 2021}}</ref>: «Blizzard»-ը «Diablo II»-ից հետո թողարկված որոշ խաղերում ներառել է կովերի մակարդակի նմանատիպ թեմաներով մակարդակներ, ընդ որում «Diablo III»-ում առկա են մի քանի այդպիսի մակարդակներ, որոնց հասանելիություն ստանալու համար խաղացողներից հաճախ պահանջվում է կատարել գործողությունների բարդ ընթացակարգ<ref>{{cite web|first=Steven|last=Bogos |url=https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered |title=(Another) Secret Cow Level Discovered in Diablo 3|work=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]]|publisher=[[Gamurs]] |date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617120702/https://v1.escapistmagazine.com/news/view/166687-Diablo-3s-Second-Even-More-Secret-Cow-Level-Discovered|archive-date=June 17, 2020 |access-date=September 24, 2021}}</ref>: «Whimsyshire»-ը, որը հայտնի է նաև որպես «<nowiki/>[[Պոնիների մակարդակ]]<nowiki/>», չի պարունակում կովային թշնամիներ, բայց շարունակում է օրիգինալ կովերի մակարդակի սյուրռեալիստական թեման և ներառում է Կովերի արքայի ուրվականի կարճատև հայտնությունը<ref name="MarySue" /><ref name="Vice">{{cite web |url=https://www.vice.com/en/article/the-greatest-moments-of-blizzard-entertainment-905/|title=The Greatest Moments in Blizzard Entertainment History |first=Mark|last=Porter|date=June 9, 2015 |work=[[Vice (magazine)|Vice.com]]|publisher=[[Vice Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Not the Cow Level»-ը («Սա կովերի մակարդակը չէ») ժամանակավոր մակարդակ էր, որը թողարկվել էր բացառապես [[PC Games|PC]] հարթակների համար 2015 թվականի մայիսին՝ նշելու «Diablo III»-ի երրորդ տարեդարձը, և ներառում էր թշնամի բոս՝ հայտնի որպես «Cow Queen» (Կովերի թագուհի), ում կարելի էր հանդիպել այն բանից հետո, երբ խաղացողները սպանում էին «Herald of the Queen» (Թագուհու սուրհանդակ) կոչվող թշնամու միավորին<ref>{{cite web |url=https://www.eurogamer.net/articles/2015-05-15-diablo-3-third-anniversary-adds-cow-level-on-pc-ps4-xbox-one|title=Diablo 3 third anniversary adds cow level on PC, PS4, Xbox One|last= Purchese |first=Robert |date=May 15, 2015|work=[[Eurogamer]] |publisher=[[Gamer Network]]|access-date=September 21, 2021}}</ref>: 2016 թվականի մարտին «Blizzard»-ը թողարկեց բոնուսային մակարդակ, որը հարգանքի տուրք էր մատուցում «Diablo III»-ի նկարիչ և միջավայրի դիզայներ [[Քևին Քանայ Գրիֆիթ]]<nowiki/>ին, ով մահացել էր 2014 թվականին: «<nowiki/>[[Kanai’s Stomping Grounds]]<nowiki/>»-ում խաղացողները մարտնչում էին կովային թշնամիների դեմ Գլխավոր Ավագ Քանայի հետ միասին, ում կերպարը ստեղծվել էր Գրիֆիթի «Barbarian» (Բարբարոս) խաղային կերպարի օրինակով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/diablo-3-cow-level-appears-as-a-tribute-to-former-blizzard-arist/|title=Diablo 3 "Cow Level" appears as a tribute to former Blizzard artist|last=Chalk |first=Andy |date=March 3, 2016|work=[[PC Gamer]]|publisher=[[Future plc]] |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի 20-ամյակի կապակցությամբ «Blizzard»-ը կովերի մակարդակի տարբերակներ ներառեց իր մյուս խաղերում<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/world-of-warcraft-gets-its-own-secret-cow-level/|title=World of Warcraft gets its own secret cow level|last=Messner |first=Steve |date=January 5, 2017|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: «World of Warcraft»-ում 2017 թվականին խաղացողներից պահանջվում էր սպանել «Treasure Goblin»-ին (Գանձերի գոբլին), որպեսզի հայտնվի պորտալ, որը հնարավորություն կտա մուտք գործել այդ մակարդակ: «Hearthstone» (2014) թվային քարտային խաղի «<nowiki/>[[Tavern Brawl]]<nowiki/>» ռեժիմում ներառված էր բոնուսային, բացվող հանդիպում Կովերի արքայի հետ՝ «<nowiki/>[[Secret Level]]<nowiki/>» (Գաղտնի մակարդակ) քարտի միջոցով<ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/how-to-unlock-the-secret-cow-king-battle-in-this-weeks-hearthstone-tavern-brawl/|title=How to unlock the secret Cow King battle in this week's Hearthstone Tavern Brawl|last=Clark |first=Tim |date=January 6, 2017|work=PC Gamer |publisher=Future plc|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Diablo II: Resurrected]]<nowiki/>» (2021) խաղում կովերի մակարդակի պորտալը կարող է նորից բացվել, և հենց մակարդակն այժմ անվերջ խաղալի է նույնիսկ այն բանից հետո, երբ Կովերի արքան սպանված է<ref name="PSLS">{{cite news|url=https://www.playstationlifestyle.net/2021/09/21/behind-diablo-ii-resurrected-authenticity-developer-interview/|title=Behind Diablo II Resurrected's Pursuit of 20-Year-Old Authenticity – Developer Interview|first=Chandler|last=Wood |date=September 21, 2021 |work=Playstation Lifestyle|accessdate=September 21, 2021}}</ref>: 2023 թվականի մայիսին «Blizzard»-ի գլխավոր մենեջեր Ռոդ Ֆերգյուսոնը հրապարակայնորեն հերքեց կովերի մակարդակի գոյությունը և հայտարարեց, որ մշակողները աշխատում են «Diablo IV»-ը «հնարավորինս իրատեսական» պահելու ուղղությամբ<ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-are-hunting-for-a-non-existent-secret-cow-level|title=Diablo 4 players are hunting for a non-existent secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=[[Eurogamer]]|publisher=Gamer Network|date=June 14, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Այնուամենայնիվ, խաղացողները ակնարկում էին խաղում հայտնաբերված ենթադրյալ հուշումների մասին դրա հունիսյան թողարկումից հետո, ինչպիսիք են «Oxen Gods»-ի (Ցուլ աստվածներ) հիշատակումը և կովի ձևով քարտեզը<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/these-diablo-4-players-are-working-together-to-find-the-games-secret-cow-level-which-officially-does-not-exist/|title=These Diablo 4 players are working together to find the game's secret cow level, which officially does not exist|first=Andy|last=Chalk|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=June 13, 2023|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: Մի քանի ամիս անց մի խաղացող հայտարարեց, որ սպանել է 666 կով և արդյունքում պարգևատրվել է մի քանի մասունքներից մեկով, որոնք կարող էին բացել «<nowiki/>[[Forlorn Hovel]]<nowiki/>» (Լքված խրճիթ) կոչվող վայրը, որտեղ գտնվում էր դեպի կովերի մակարդակ տանող գաղտնի պորտալը<ref>{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/diablo-4-player-uncovers-cow-level-mystery|title=Diablo 4 Players Take a Major Step Toward Solving the Cow Level Mystery|first=Charlie|last=Wacholz|work=IGN|publisher=Ziff Davis|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/after-slaying-666-cows-diablo-4-player-makes-major-breakthrough-in-the-hunt-for-the-secret-cow-level/|title=After slaying 666 cows, Diablo 4 player makes major breakthrough in the hunt for the secret cow level|first=Tyler|last=Colp|work=PC Gamer|publisher=Future plc|date=October 23, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/diablo-4-players-make-apparent-breakthrough-in-hunt-for-secret-cow-level|title=Diablo 4 players make apparent breakthrough in hunt for secret cow level|first=Ed|last=Nightingale|work=Eurogamer|publisher=Gamer Network|date=October 24, 2023|accessdate=October 24, 2023}}</ref>: Մակարդակի վերաբերյալ ենթադրությունները նոր թափ ստացան 2024 թվականի սեպտեմբերին՝ «Diablo IV»-ի թարմացումից հետո, երբ «<nowiki/>[[Wowhead]]<nowiki/>»-ը կազմեց «Diablo III»-ի այնպիսի առարկաների տվյալների բազա, ինչպիսին է «Bovine Bardiche»-ը (Կովային բերդիշ), որը «Blizzard»-ի կողմից նկարագրվել էր որպես «ուժեղ վնասված և փտած զենք, որից գոմաղբի հոտ է գալիս»<ref>{{cite web|url=https://www.pcgamesn.com/diablo-4/2-0-cow-level-vessel-of-hatred|title=Suspicious Diablo 4 cow level clues unearthed in 2.0 update|first=Jamie|last=Hore|work=[[PCGamesN]]|publisher=NetworkN|date=September 2, 2024|accessdate=January 27, 2025}}</ref>: == <big>Ազդեցություն և ժառանգություն</big> == Կովերի մակարդակը հիշատակվում է որպես «Diablo» շարքի վրա ազդեցություն թողած կարևոր գործոն, ընդ որում բազմաթիվ աղբյուրներ ուշադրություն են դարձնում դրա հանրաճանաչությանը և ծագմանը՝ որպես տեսախաղերի պատմության մեջ ամենանշանավոր կատակներից մեկը: Կովերի մակարդակի կամ դրա հետ կապված տարրերի հղումները հայտնվել են «Blizzard»-ի յուրաքանչյուր խաղում՝ սկսած 1990-ականների վերջից<ref name="MarySue" /><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2006-09-08-phat-loot-phriday-wirts-third-leg.html|title=Phat Loot Phriday: Wirt's Third Leg|first=M.|last=Schramm|date= September 9, 2006|work=[[Engadget]]|publisher=[[Yahoo! Inc. (2017–present)|Yahoo! Inc.]]| access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kotaku.com/diablos-killer-cows-are-all-our-fault-1790909485|title=Diablo's Killer Cows Are All Our Fault|first=Mike|last= Fahey |date=June 1, 2017 |work=[[Kotaku]]|publisher=[[G/O Media]] |access-date=September 23, 2021}}</ref>: «Diablo» շարքի վրա աշխատած մշակողները, թեմայի վերաբերյալ ուղղակի հարցերին պատասխանելիս, կատակով լուրջ տոնով պնդում էին, թե կովերի մակարդակ գոյություն չունի<ref name="PSLS" /><ref name="Hardware">{{cite news|url=https://www.hardwarezone.com.sg/feature-diablo-ii-resurrected-technical-alpha-developers-interview|title=Diablo II: Resurrected: Our post-Technical Alpha Q&A with the developers|first=Kenneth|last=Ang|date=April 16, 2021|work=[[HardwareZone]]|publisher=[[SPH Media]]|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="pcgamesn2">{{cite magazine |url=https://www.pcgamesn.com/diablo-2-resurrected/fix-diablo-2|last=Irwin|first=Dave |title=Diablo 2 Resurrected interview: "we're not trying to fix Diablo 2"|magazine=[[PCGamesN]]|publisher=Network N Media |date=April 27, 2021 |access-date=September 18, 2021}}</ref>: [[Ուիլ Ֆուլտոն]]<nowiki/>ը տեսախաղերի համայնքում «Կովերի մակարդակ չկա» արտահայտության տարածվածությունը համեմատել է «տորթը սուտ է» («<nowiki/>[[the cake is a lie]]<nowiki/>») արտահայտության հետ<ref name="Digital2">{{cite news|url=https://www.digitaltrends.com/gaming/diablo-3-cow-level/|title=Happy third birthday, Diablo III! Here's that Cow Level you won't shut up about|first=Will|last=Fulton|date=May 15, 2015|work=[[Digital Trends]]|publisher=Digital Trends Media Group|access-date=September 21, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Gamingbolt]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակի շուրջ ստեղծված հանրաճանաչությունը նկարագրել է որպես «այնքան մեծ և ինքնաբավ, որ այն դարձավ ինքնագեներացվող մեմ»<ref name="Gamingbolt">{{cite web |first=Pramath|last=Parijat|date= September 24, 2020 |title=World of Warcraft Gets Secret Cow Level In Celebration Of Diablo's Anniversary|url=https://gamingbolt.com/world-of-warcraft-gets-secret-cow-level-in-celebration-of-diablos-anniversary|website=Gamingbolt|access-date=December 21, 2020}}</ref>: Կովերի մակարդակը շարունակում է դրական արձագանքներ ստանալ քննադատների և տեսախաղերի համայնքի կողմից և հայտնվում է այնպիսի պարբերականների թաքնված անակնկալների (Easter eggs), բոնուսային մակարդակների կամ կողմնակի առաջադրանքների բազմաթիվ «լավագույն» ցուցակներում, ինչպիսիք են «<nowiki/>[[Complex]]<nowiki/>»-ը, «<nowiki/>[[IGN]]<nowiki/>»-ը և «<nowiki/>[[GamesRadar|GamesRadar+]]<nowiki/>»-ը<ref>{{cite web|last=Woo|first=Ryan|url=https://www.complex.com/pop-culture/2012/01/the-50-best-video-game-easter-eggs-ever/43|title=The 50 Best Video Game Easter Eggs |work=[[Complex Networks|Complex]]|publisher=[[BuzzFeed]]|date=January 19, 2012|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name="IGN">{{cite web|url=https://www.ign.com/articles/2016/06/07/top-10-secret-levels-in-video-games|title=Top 10 Secret Levels in Video Games|author=Staff|work=[[IGN]]|publisher=[[Ziff Davis]] |date=7 June 2016 |accessdate=September 21, 2021}}</ref><ref name="GRadar1">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/the-16-best-bonus-levels-of-all-time/|title=The 25 best bonus levels of all time |first1=Justin|last1=Towell|first2= Lucas|last2=Sullivan |date=March 31, 2014 |work=GamesRadar+|publisher=Future plc|accessdate=September 21, 2021 }}</ref><ref name="GRadar2">{{cite news|url=https://www.gamesradar.com/100-best-easter-eggs-all-time/8/|title=The 100 best Easter Eggs of all time|first1=Ryan|last1=Taljonick |first2= Henry|last2=Gilbert|date=April 19, 2014 |work=[[GamesRadar+]]|publisher=[[Future plc]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Հոլշտեյն-Ֆրիզյան ցեղատեսակի տավարների հսկայացման (գիգանտիզմի) երևույթի շուրջ քննարկման ժամանակ [[Ջեյմս Գորմանը]] «<nowiki/>[[Նյու Յորք Թայմս|The New York Times]]<nowiki/>»-ից զուգահեռներ անցկացրեց գաղտնի կովերի մակարդակի հետ, որը նա համարում էր չափազանց տպավորիչ՝ խաղային կերպարի՝ հսկայական երկոտանի ֆրիզյան կովերով շրջապատված լինելու «տարօրինակ և անհանգստացնող» բնույթի պատճառով<ref>{{cite magazine |url=https://www.nytimes.com/2018/11/30/science/knickers-holstein-size.html|first= James|last=Gorman|title=Knickers the Steer Really Is Big. But Most of Us Don't Know a Cow's Normal Size|magazine=[[New York Times]]|date= November 30, 2018|access-date=May 25, 2021}}</ref>: «<nowiki/>[[Vichy|Vice]]<nowiki/>»-ը կովերի մակարդակը համարել է «Blizzard»-ի խաղերի մշակման ողջ պատմության ամենաուշագրավ պահերից մեկը<ref name="Vice" />: Կովերի մակարդակը այլ խաղերում դարձել է թաքնված անակնկալների (Easter egg) տեսքով հղումների կամ նմանակումների առարկա: «Final Fantasy VII»-ի PC տարբերակը ներառում է մի հղում, որին խաղացողը կարող է հանդիպել, եթե խաղային հաջորդականության ժամանակ ընտրվի ճիշտ որոշումը<ref name="Houston">{{cite news|url=https://www.houstonpress.com/arts/10-things-you-probably-didnt-know-about-final-fantasy-vii-6373324|title=10 Things You Probably Didn't Know About Final Fantasy VII|first=Jef|last=Rouner|date=December 9, 2013|work=[[Houston Press]]|accessdate=September 21, 2021 }}</ref>: Այս մակարդակին հղում է արվում 2016 թվականի «Watch Dogs 2» տեսախաղում մի կերպարի կողմից՝ ներթափանցման փորձի բարդության մակարդակն ու ռիսկերը նկարագրելու համար<ref>{{Cite web|url=https://gamingbolt.com/15-most-amazing-watch-dogs-2-secrets-you-didnt-notice/12|title=15 Most Amazing Watch Dogs 2 Secrets You Didn't Notice - Page 12|first=Ravi|last=Sinha|work=GamingBolt|date=November 25, 2016 | access-date=September 21, 2021}}</ref>: Կովերի մակարդակը՝ որպես հարգանքի տուրք, նմանակվել է այնպիսի խաղերում, ինչպիսիք են «Goat Simulator»-ը, «Marvel Heroes»-ը և «Minecraft Dungeons»-ը<ref name="VG247">{{cite web|url=https://www.vg247.com/goat-simulator-pays-tribute-to-diablos-infamous-cow-level|title=Goat Simulator pays tribute to Diablo's infamous Cow Level|first= Brenna|last=Hillier|date=November 23, 2014|website=[[VG247]]|publisher=Gamer Network|accessdate=September 21, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.engadget.com/2015-01-23-marvel-heroes-hands-out-free-cows-and-plans-team-up-revamp.html|title=Marvel Heroes hands out free cows and plans team-up revamp|first=Justin|last=Olivetti|date= January 23, 2015|work=Engadget|publisher=Yahoo! Inc. | access-date=September 21, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pcgamer.com/minecraft-dungeons-pays-tribute-to-diablo-with-a-secret-cow-level/|title=Minecraft Dungeons pays tribute to Diablo with a secret cow level|last=Chalk |first=Andy |date=May 27, 2020|work=[[PC Gamer]]|publisher=Future plc |access-date=September 21, 2021}}</ref>: ==Ծանոթագրություններ== {{reflist}} ==Գրականություն== * {{Cite book|last=Craddock|first=David&nbsp;L.|title=Stay Awhile and Listen|year=2019|publisher= Digital Monument Press, LLC|volume=Book II: Heaven, Hell, and Secret Cow Levels|asin=B07ZQQRWS9}} [[Կատեգորիա:Blizzard Entertainment]] ojgiavabvehs5uda0xjohm47wbafz4g 1 1333525 10806578 2026-06-30T06:56:23Z Varduhy Arakelyan 172700 +{{ԹՀ/նոր|en|Cow level|1341207865|10806576|2026 թվականի հունիսի 29}} 10806578 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Cow level|1341207865|10806576|2026 թվականի հունիսի 29}} cszyb7h78ci7eem22ipee3octnha60v 0 1333526 10806598 2026-06-30T07:43:05Z Ahaik 6496 Նոր էջ «[[Պատկեր:Space Toilet (8687080967).jpg|thumb|right|Տիեզերական զուգարան]] '''Տիեզերական զուգարանը''' կամ '''զրոյական ձգողականութայն զուգարանը''' [[զուգարան]] է, որը կարող է օգտագործվել [[անկշռություն|անկշռության]] պայմաններում։ Քաշի բացակայության պայմաններում հեղուկ և պինդ թափոնների հ...»: 10806598 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Space Toilet (8687080967).jpg|thumb|right|Տիեզերական զուգարան]] '''Տիեզերական զուգարանը''' կամ '''զրոյական ձգողականութայն զուգարանը''' [[զուգարան]] է, որը կարող է օգտագործվել [[անկշռություն|անկշռության]] պայմաններում։ Քաշի բացակայության պայմաններում հեղուկ և պինդ թափոնների հավաքումն ու պահպանումը իրականացվում է օդային հոսքի միջոցով։ Քանի որ թափոնները ուղղորդելու համար օգտագործվող օդը վերադարձվում է խցիկ, այն նախապես զտվում է՝ հոտը վերահսկելու և բակտերիաները մաքրելու համար։ Ավելի հին համակարգերում կեղտաջրերը արտանետվում էին տիեզերք, իսկ պինդ թափոնները սեղմվում և պահվում էին՝ վայրէջքից հետո հեռացնելու համար։ Ավելի ժամանակակից համակարգերում պինդ թափոնները ենթարկվում են [[վակուում]]ային ճնշման՝ բակտերիաները ոչնչացնելու համար, ինչը կանխում է հոտի խնդիրները և ոչնչացնում [[հարուցիչ]]ները<ref>{{cite web |title=Gigapan: Space Shuttle Discovery Toilet |url=https://www.nationalgeographic.com/science/topic/space |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905120154/http://science.nationalgeographic.com/science/space/space-panorama/gigapan-discovery-toilet/ |archive-date=September 5, 2013 |access-date=8 September 2013 |work=National Geographic |publisher=National Geographic Society}}</ref>։ == Նախապատմություն == Տիեզերագնացները նշում են, որ իրենց ամենից հաճախ հարցնում են, թե ինչպես են նրանք տիեզերքում օգտվում զուգարանից<ref name="yt20100505">{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=m1wwzwvfsC0 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211214/m1wwzwvfsC0 |archive-date=2021-12-14 |url-status=live|title=Shuttle's Toilet Requires Special Training|date=2010-05-05|type=YouTube|publisher=NASA}}{{cbignore}}</ref>։ Տիեզերքում [[անկշռություն]]ը հանգեցնում է նրան, որ հեղուկները հավասարաչափ բաշխվում են մարդու մարմնի շուրջ։ [[Երիկամ]]ները հայտնաբերում են հեղուկների տեղաշարժը, և ֆիզիոլոգիական արձագանքի հետևանքով մարդիկ կարիք են ունենում հոգալու բնական կարիքները [[Երկիր|Երկրից]] հեռանալուց հետո երկու ժամվա ընթացքում։ Այդ պատճառով տիեզերական զուգարանը [[Սփեյս Շաթլ|շաթլների]] թռիչքների ժամանակ առաջին ակտիվացվող սարքն էր՝ այն բանից հետո, երբ տիեզերագնացները արձակում էին իրենց ամրագոտիները<ref name="walker20050317">{{cite interview | title=Oral History 2 Transcript | date=March 17, 2005 | access-date=December 29, 2011 | last=Walker | first=Charles D. | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project|url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/WalkerCD/WalkerCD_3-17-05.pdf}}</ref>։ == Մեխանիզմ == Ձգողականության բացակայության պայմաններում տիեզերական զուգարանները օգտագործում են օդային հոսք՝ մեզը և կղանքը մարմնից հեռացնելու և համապատասխան տարաների մեջ ուղղորդելու համար։ Տիեզերական զուգարանի նոր առանձնահատկություններից է օդային հոսքի ավտոմատ մեկնարկը, երբ զուգարանի կափարիչը բարձրացվում է, ինչը նաև օգնում է հոտի վերահսկմանը։ Տիեզերագնացների պահանջով այն նաև ունի ավելի էրգոնոմիկ կառուցվածք, որը պահանջում է ավելի քիչ մաքրման և սպասարկման ժամանակ, ինչպես նաև կոռոզիակայուն, դիմացկուն մասեր՝ սահմանված ժամանակացույցից դուրս սպասարկման անհրաժեշտության հավանականությունը նվազեցնելու համար։ Սանտեխնիկայի վրա ավելի քիչ ժամանակ ծախսելը նշանակում է, որ անձնակազմը ավելի շատ ժամանակ կարող է հատկացնել գիտությանը և հետազոտական բարձր առաջնահերթության այլ խնդիրներին<ref name="elburn">{{Cite web|last=Elburn|first=Darcy|date=2019-08-02|title=Boldly Go! NASA's New Space Toilet|url=http://www.nasa.gov/feature/boldly-go-nasa-s-new-space-toilet-offers-more-comfort-improved-efficiency-for-deep-space|access-date=2022-02-07|website=NASA}} {{PD-notice}}</ref>։ Անձնակազմը մեզի համար օգտագործում է հատուկ ձևավորված ձագար և խողովակ՝ ներծծող գավաթ, իսկ աղիքների դատարկման համար՝ նստատեղ։ Ձագարը և նստատեղը կարող են օգտագործվել միաժամանակ, ինչը արտացոլում է կին տիեզերագնացների արձագանքները։ Տիեզերական զուգարանի նստատեղը կարող է անհարմար փոքր և սրածայր թվալ, սակայն միկրոգրավիտացիայի պայմաններում այն իդեալական է։ Այն ապահովում է մարմնի անհրաժեշտ շփում՝ վստահ լինելու համար, որ ամեն ինչ գնում է այնտեղ, ուր պետք է<ref name="elburn" />։ Տիեզերական զուգարանը ներառում է ոտքերի ամրակներ և ձեռնափոկեր, որպեսզի տիեզերագնացները չլողան հեռու։ Յուրաքանչյուրը տարբեր կերպ է դիրքավորվում «գործի» ժամանակ, և տիեզերագնացների հետևողական արձագանքները ցույց են տվել, որ ավանդական ազդրային գոտիները անհարմարություն էին առաջացնում<ref name="elburn" />։ Զուգարանի թուղթը, անձեռոցիկները և ձեռնոցները հեռացվում են ջրամեկուսիչ պարկերի մեջ։ Անհատական ջրամեկուսիչ պարկերում գտնվող պինդ թափոնները սեղմվում են շարժական կղանքային պահման տարայի մեջ։ Կղանքային տարաների փոքր քանակությունը վերադարձվում է Երկիր՝ գնահատման համար, սակայն մեծ մասը բեռնվում է բեռնատար տիեզերանավի մեջ, որը այրվում է Երկրի մթնոլորտով վերամուտքի ժամանակ։ Ներկայումս կղանքային թափոնները չեն մշակվում ջրի վերականգնման համար, սակայն ՆԱՍԱ-ն ուսումնասիրում է այդ հնարավորությունը<ref name="elburn" />։ == Հիմնական մասեր == [[Պատկեր:Space toilet.svg|thumb|left|Սփեյս Շաթլի զուգարանի համակարգի տարրերի սխեմա<ref name="WCS_Diagram">{{cite web|last=NASA|date=November 15, 2001|title=Configuration Changes and Certification Status – Shuttle Urine Pre-treat Assembly|url=http://www.jsc.nasa.gov/news/columbia/frr/sts-108/12_vehicle.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20041108204948/http://www.jsc.nasa.gov/news/columbia/frr/sts-108/12_vehicle.pdf|archive-date=November 8, 2004|access-date=December 28, 2006|work=STS-108 Flight Readiness Review}}</ref>]] Տիեզերական զուգարանում կան չորս հիմնական մասեր՝ հեղուկ թափոնների վակուումային խողովակ, վակուումային խցիկ, թափոնների պահման դարակներ և պինդ թափոնների հավաքման պարկեր։ Հեղուկ թափոնների վակուումային խողովակը 61-ից 91 սմ երկարությամբ ռետինե կամ պլաստիկ խողովակ է, որը ամրացված է վակուումային խցիկին և միացված է ներծծում ապահովող օդափոխիչին։ Խողովակի վերջում գտնվում է հանվող մեզի ընդունիչ, որը տարբեր տարբերակներով է նախատեսված տղամարդ և կին տիեզերագնացների համար։ Տղամարդկանց մեզի ընդունիչը պլաստիկ ձագար է՝ 5-ից 8 սմ լայնությամբ և մոտ 10 սմ խորությամբ։ Տղամարդ տիեզերագնացը միզում է անմիջապես ձագարի մեջ՝ 5-ից 8 սմ հեռավորությունից։ Կանանց ձագարը ձվաձև է և եզրագծի մոտ ունի 5-ից 10 սմ լայնություն։ Ձագարի եզրին մոտ կան փոքր անցքեր կամ ճեղքեր, որոնք թույլ են տալիս օդի շարժում՝ չափից մեծ ներծծումը կանխելու համար։ Վակուումային խցիկը մոտ 30 սմ խորությամբ և 15 սմ լայնությամբ գլան է՝ եզրագծի վրա ամրակներով, որոնց կարող են ամրացվել թափոնների հավաքման պարկերը, ինչպես նաև ունի ներծծում ապահովող օդափոխիչ։ Մեզը մղվում և պահվում է թափոնների պահման դարակներում։ Պինդ թափոնները պահվում են հատուկ գործվածքից պատրաստված հանվող պարկում, որը թույլ է տալիս գազի, բայց ոչ հեղուկի կամ պինդ նյութի արտահոսք. այս առանձնահատկությունը թույլ է տալիս վակուումային խցիկի հետևի օդափոխիչին թափոնները քաշել պարկի մեջ։ Երբ տիեզերագնացն ավարտում է, նա պտտում է պարկը և տեղադրում այն թափոնների պահման դարակում։ Մեզի և պինդ թափոնների նմուշները սառեցվում և տեղափոխվում են Երկիր՝ հետազոտման համար։ {{Clear}} == Կառուցվածքային տարբերակներ == === Սփեյս Շաթլի թափոնների հավաքման համակարգ === [[Սփեյս Շաթլ]]ում օգտագործվող զուգարանը կոչվում է '''Թափոնների հավաքման համակարգ'''։ Բացի օդային հոսքից, այն օգտագործում է նաև պտտվող օդափոխիչներ՝ պինդ թափոնները թռիչքի ընթացքում պահման համար բաշխելու նպատակով։ Պինդ թափոնները բաշխվում են գլանաձև տարայի մեջ, որն այնուհետև ենթարկվում է վակուումի՝ թափոնները չորացնելու համար։ Հեղուկ թափոնները հեռացվում էին՝ դրանք տիեզերք արտանետելով<ref name=":1">{{Cite web |date=2019-08-30 |title=35 Years Ago: STS-41D – First Flight of Space Shuttle Discovery - NASA |url=https://www.nasa.gov/history/35-years-ago-sts-41d-first-flight-of-space-shuttle-discovery/ |access-date=2023-12-16 |language=en-US}}</ref>։ Թափոնների հավաքման համակարգը պահանջում էր բազմաթիվ ժամերի ուսուցում։ Միզելու համար օգտագործվում էր խողովակ։ Կղելու համար, քանի որ նստատեղի անցքի տրամագիծը 100 մմ էր՝ շատ ավելի փոքր, քան սովորական զուգարանում, օգտվողի նստատեղային մասը պետք է ճշգրտորեն կենտրոնացված լիներ նստատեղի վրա։ ՆԱՍԱ-ն կառուցել էր սիմուլյատոր՝ անցքի մեջ տեսախցիկով. ուսուցվողները խաչաձև նշան էին օգտագործում՝ սովորելու, թե ինչպես դիրքավորել իրենց մարմինը, մինչդեռ մյուս տիեզերագնացները դիտում էին և կատակներ անում<ref name="cfu2019">{{Cite book |last1=Croft |first1=Melvin |title=Come Fly with Us: NASA's Payload Specialist Program |last2=Youskauskas |first2=John |publisher=University of Nebraska Press |year=2019 |page=15 |isbn=9781496212252 |series=Outward Odyssey: a People's History of Spaceflight}}</ref>։ Թափոնների հավաքման համակարգը թռիչքի ընթացքում ունեցել է մի քանի խափանում։ Ութօրյա [[STS-3]] փորձնական թռիչքի ժամանակ զուգարանը խափանվեց, և դրա երկու հոգանոց անձնակազմը՝ [[Ջեք Լուսմա]]ն և [[Գորդոն Ֆուլերթոն]]ը, թափոնների հեռացման և տնօրինման համար դիմեց կղանքի պահման սարքերին: ''Դիսքավերի'' շաթլի [[STS-41-D|առաջին թռիչքի]] ժամանակ հեղուկի հեռացման համակարգի անոմալիան հանգեցրեց ուղեծրային սարքի արտաքին մասում սառած արտաթորանքների կուտակման, որոնք այնուհետև հեռացվեցին [[Canadarm]]-ի միջոցով<ref name=":1" />։ [[STS-46]] առաքելության ընթացքում օդափոխիչներից մեկը խափանվեց, և անձնակազմի անդամ [[Կլոդ Նիկոլիե]]ն ստիպված եղավ իրականացնել թռիչքի ընթացքում վերանորոգում։ === Միջազգային տիեզերական կայան === [[Պատկեր:Astronauts Mark Vande Hei and Shane Kimbrough work on a new toilet.jpg|thumb|[[Expedition 65]]-ի թռիչքային ինժեներներ [[Մարկ Վանդե Հայ]]ը՝ ձախից, և [[Շեյն Քիմբրոու]]ն համատեղ իրականացնում են ուղեծրային սանտեխնիկական աշխատանքներ՝ տեղադրելով նոր զուգարան Միջազգային տիեզերական կայանի [[Թրանքուիլիթի (ՄՏԿ)|Թրանքուիլիթի]] մոդուլի ներսում։]] [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ում կան երեք զուգարաններ, որոնք տեղակայված են [[Զվեզդա (ՄՏԿ)|''Զվեզդա'']], [[Նաուկա (ՄՏԿ)|''Նաուկա'']] և [[Թրանքուիլիթի (ՄՏԿ)|''Թրանքուիլիթի'']] մոդուլներում<ref>{{cite web | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/station/behindscenes/126_payload.html | title=Station Prepares for Expanding Crew | publisher=NASA | author=Cheryl L. Mansfield | date=November 7, 2008 | access-date=September 17, 2009}} </ref>։ Դրանք օգտագործում են օդափոխիչով աշխատող ներծծման համակարգ, որը նման է [[Սփեյս Շաթլ]]-ի թափոնների հավաքման համակարգին։ Հեղուկ թափոնները հավաքվում են 20 լիտրանոց տարաների մեջ։ Պինդ թափոնները հավաքվում են անհատական միկրոծակոտկեն պարկերի մեջ, որոնք պահվում են ալյումինե տարայում<ref name="ISS_Toilet_NASA">{{cite web | last = Lu | first = Ed | title = HSF – International Space Station – "Greetings Earthling" | url = http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter9.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20030906153525/http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter9.html | url-status = dead | archive-date = September 6, 2003 | date = September 8, 2003 | access-date =December 21, 2006}}</ref>։ Լցված տարաները հեռացման համար փոխանցվում են [[Պրոգրես (տիեզերանավ)|Պրոգրես]] տիեզերանավերին։ Լրացուցիչ '''Թափոնների և հիգիենայի խցիկը''' ''Թրանքուիլիթի'' մոդուլի մաս է, որը արձակվել է 2010 թվականին։ 2007 թվականին ՆԱՍԱ-ն նախագծման փոխարեն գնեց ռուսական արտադրության զուգարան, որը նման էր ՄՏԿ-ում արդեն գտնվող զուգարանին<ref name="ISS_Toilet_Purchase">{{cite web | last = Fareastgizmos.com | title = 19 million US Dollars for a space station toilet | url = http://www.fareastgizmos.com/other_stuff/19_million_us_dollars_for_a_space_station_toilet.php | date = July 6, 2007 | access-date =July 9, 2007}}</ref>։ 2008 թվականի մայիսի 21-ին Զվեզդայի 7-ամյա զուգարանում խափանվեց գազ-հեղուկ բաժանիչի պոմպը, թեև պինդ թափոնների հատվածը շարունակում էր գործել։ Անձնակազմը փորձեց փոխարինել տարբեր մասեր, սակայն չկարողացավ վերանորոգել խափանված մասը։ Մինչ այդ նրանք մեզի հավաքման համար օգտագործեցին ձեռքով ռեժիմը<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7425180.stm |title=Toilet trouble for space station |work=BBC News |date=May 29, 2008 |access-date=January 4, 2010}}</ref>։ Անձնակազմն ուներ նաև այլ տարբերակներ՝ օգտագործել [[Սոյուզ (տիեզերանավ)|Սոյուզ]] տրանսպորտային մոդուլի զուգարանը, որը բավարար էր միայն մի քանի օր օգտագործելու համար, կամ անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել մեզի հավաքման պարկեր<ref>{{cite web |title=Space station struggles with balky toilet |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna24841375 |website=NBC News|date=May 27, 2008 }}</ref>։ Փոխարինող պոմպը ուղարկվեց Ռուսաստանից [[դիվանագիտական փոստ]]ով, որպեսզի [[Դիսքավերի (Սփեյս Շաթլ)|Դիսքավերի Սփեյս Շաթլը]] այն կայան տեղափոխեր [[STS-124]] առաքելության շրջանակում՝ հունիսի 2-ին<ref>{{cite web |url = http://www.local6.com/technology/16402637/detail.html |title = Astronauts To Fix Space Station Toilet |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080919073110/http://www.local6.com/technology/16402637/detail.html |archive-date = September 19, 2008 |df = mdy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=ISS – Zvezda Bathroom Repairs and Shuttle Preps for Crew |url=http://spacefellowship.com/News/?p=5448 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120715061012/http://spacefellowship.com/news/art5448/iss-zvezda-bathroom-repairs-and-shuttle-preps-for-crew.html |archive-date=July 15, 2012}}</ref><ref>{{cite web |date=May 29, 2008 |title=Space Station Toilet Parts Set for Liftoff |url=http://www.redorbit.com/news/space/1407194/space_station_toilet_parts_set_for_liftoff |website=RedOrbit}}</ref>։ === Այլ կառուցվածքային տարբերակներ === [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային]]/[[Ռուսաստան|ռուսական]] [[Միր]] տիեզերակայանի զուգարանը նույնպես օգտագործում էր նմանատիպ համակարգ<ref name="ISS_Toilet_Use">{{cite web | last = Shuttleworth | first = Mark | title = Toilet Training | url = http://www.firstafricaninspace.com/home/mission/logs/1/20020209.shtml | work = First African in Space | date = February 9, 2002 | access-date = December 28, 2006}}</ref>։ Թեև [[Սոյուզ (տիեզերանավ)|Soyuz տիեզերանավը]] իր ստեղծման պահից՝ 1967 թվականից, ուներ ներսում տեղադրված զուգարանային հարմարանք՝ ուղեծրային մոդուլում լրացուցիչ տարածության շնորհիվ, բոլոր [[Ջեմինի (ծրագիր)|Ջեմինի]] և [[Ապոլոն ծրագիր|Ապոլոն]] տիեզերանավերում տիեզերագնացները ստիպված էին միզել այսպես կոչված «թեթևացման խողովակի» մեջ, որի պարունակությունը արտանետվում էր տիեզերք, մինչդեռ կղանքը հավաքվում էր հատուկ նախագծված պարկերում<ref>Sandra Häuplik-Meusburger: ''Architecture for astronauts : an activity-based approach''. Springer, 2011, {{ISBN|978-3-7091-0666-2}}, Hygiene Apollo – Resume Toilett, p.&nbsp;134–137.</ref>։ Հարմարանքներն այնքան անհարմար էին, որ դրանցից խուսափելու համար տիեզերագնացները իրենց թռիչքների ընթացքում ուտում էին [[տիեզերական սնունդ|հասանելի սննդի]] կեսից պակասը<ref name=bourland20060407>{{cite interview | title=Charles T. Bourland | date=2006-04-07 | access-date=24 December 2014 | last=Bourland | first=Charles T. | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer | url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/BourlandCT/BourlandCT_4-7-06.htm | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project}}</ref>։ [[Սքայլաբ]] տիեզերակայանը, որը ՆԱՍԱ-ն օգտագործել է 1973 թվականի մայիսից մինչև 1974 թվականի մարտը, ուներ ներսում տեղադրված թափոնների հավաքման հարմարանք, որը ծառայեց որպես շաթլների Թափոնների հավաքման համակարգի նախատիպ, սակայն նաև ուներ ներսում տեղադրված ցնցուղային հարմարանք։ Սքայլաբի զուգարանը, որը նախագծվել և կառուցվել էր Լոնգ Այլենդի Fairchild Republic Corp.-ի կողմից, հիմնականում բժշկական համակարգ էր՝ մեզի, կղանքի և փսխման նմուշներ հավաքելու և Երկիր վերադարձնելու համար, որպեսզի ուսումնասիրվեր տիեզերագնացների կալցիումային հավասարակշռությունը։ Նույնիսկ այս հարմարանքների առկայության դեպքում, տիեզերագնացները օգտագործում են թռիչքից առաջ աղիքների մաքրում և [[ցածր մնացորդային սննդակարգ]]եր՝ [[դեֆեկացիա|կղման]] անհրաժեշտությունը նվազագույնի հասցնելու համար<ref>{{cite web |date=December 15, 2011 |title=Low Residue Diet |url=http://www.buzzle.com/articles/low-residue-diet.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420162402/http://www.buzzle.com/articles/low-residue-diet.html |archive-date=April 20, 2008 |access-date=May 24, 2012 |publisher=Buzzle.com}}</ref>։ Սոյուզի զուգարանը օգտագործվել է Միրից վերադարձի առաքելության ժամանակ<ref name="ISS_Toilet_Use"/>։ [[Զվեզդա ԳԱՄ]]-ը տիեզերական սարքավորումների ռուսական մշակող է, որի արտադրանքի շարքում են նաև զրոյական ձգողականության զուգարանները<ref>{{cite web |url=http://www.zvezda-npp.ru/engl/asy.html |title=Assenisation Sanity Unit ASU-8A |publisher=Zvezda-npp.ru |access-date=May 24, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213112204/http://www.zvezda-npp.ru/engl/asy.html |archive-date=February 13, 2012 |df=mdy-all }}</ref>։ ՆԱՍԱ-ն [[Օրիոն (տիեզերանավ)|Օրիոն]] տիեզերանավի և Միջազգային տիեզերական կայանի համար մշակում է 23 միլիոն դոլար արժողությամբ նոր սերնդի տիեզերական զուգարան, որը կոչվում է Թափոնների կառավարման համընդհանուր համակարգ (ԹԿՀՀ)<ref name="UWMS">{{cite web |author1=James L. Broyan Jr. |author2=Michael K. Ewert |author3=Patrick W. Fink |date=4 August 2014 |title=Logistics Reduction Technologies for Exploration Missions |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20140009939.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006072742/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20140009939.pdf |archive-date=October 6, 2014 |access-date=28 September 2014 |publisher=NASA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grush |first=Loren |date=2020-10-01 |title=NASA is about to launch an upgraded microgravity toilet to the International Space Station |url=https://www.theverge.com/2020/10/1/21495881/nasa-microgravity-toilet-universal-waste-management-system-iss |access-date=2020-10-03 |website=The Verge |language=en}}</ref>։ ԹԿՀՀ-ը առաջին տիեզերական զուգարանն է, որը հատուկ նախագծված է ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց համար՝ հեշտացնելով կանանց կողմից տիեզերական զուգարանի օգտագործումը և միաժամանակ կղանքի ու մեզի համար օգտագործումը։ Այն նախատեսված է լինելու լիովին ավտոմատ, ավելի անաղմուկ, թեթև, հուսալի, հիգիենիկ և կոմպակտ, քան նախորդ համակարգերը<ref name=UWMS/><ref name=":0">{{cite web |author1=Thomas J. Stapleton |author2=Shelley Baccus |author3=James L. Broyan Jr. |date=1 January 2013 |title=Development of a Universal Waste Management System |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20130011635.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006090850/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20130011635.pdf |archive-date=October 6, 2014 |access-date=28 September 2014 |publisher=NASA}}</ref>։ Իր նորարարությունների թվում ԹԿՀՀ-ը հիմնվում է [[Եռաչափ տպիչ|եռաչափ տպագրության]] տեխնիկայի վրա՝ ներառելու այնպիսի մետաղներ և համաձուլվածքներ, ինչպիսիք են [[ինկոնել]]ը, [[էլգիլոյ]]ը և [[տիտան]]ը, որոնք կարող են դիմակայել զուգարանում մեզի մշակման համար օգտագործվող թթուներին<ref name=":0" />։ ԹԿՀՀ-ը առաջին անգամ ՄՏԿ է հասցվել 2020 թվականի հոկտեմբերին<ref>{{cite web |author1=Melissa McKinley |author2=Melissa Borrego |author3=James Lee Broyan, Jr. |date=July 10, 2022 |title=NASA Universal Waste Management System and Toilet Integration Hardware Operations on ISS -- Issues, Modifications and Accomplishments |url=https://ntrs.nasa.gov/api/citations/20220005710/downloads/NASA%20Universal%20Waste%20Management%20System%20and%20Toilet%20Integration%20Hardware%20%20Operations%20on%20ISS%20Issues%2C%20Modifications%20and%20Accomplishments%202022%20final%20draft.pdf |access-date=February 7, 2024 }}</ref>։ <gallery mode="packed"> Պատկեր:Toilet device on Soyuz spacecraft.jpg|Սոյուզ տիեզերանավի զուգարանային սարքը Պատկեր:Space Shuttle toilet 01.JPG|Սփեյս Շաթլի զուգարանը Պատկեր:Russian space toilet.JPG|Ռուսական տիեզերական զուգարան, որն օգտագործվել է Միր տիեզերակայանում Պատկեր:Zvezda toilet.jpg|Զրոյական ձգողականության զուգարան [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ում՝ [[Զվեզդա (ՄՏԿ)|Զվեզդա ծառայողական մոդուլում]] Պատկեր:Waste and hygiene compartment in the Destiny laboratory of the International Space Station - 20090412.jpg|Տիեզերական զուգարան Նոդ&nbsp;3-ի ներսում՝ ԱՄՆ լաբորատորիայից տեղափոխելուց հետո Պատկեր:ISS Universal Waste Management System (3).jpg|ՄՏԿ-ի Թափոնների կառավարման համընդհանուր համակարգը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Տիեզերական թռիչք}} [[Կատեգորիա:Տիեզերանավի բաղադրամասեր]] [[Կատեգորիա:Զուգարան]] [[Կատեգորիա:Կառավարվող տիեզերագնացություն]] be7fyds8odshwh1chnug3fguqndgmdj 10806621 10806598 2026-06-30T08:58:01Z 23artashes 2675 10806621 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Space Toilet (8687080967).jpg|thumb|right|Տիեզերական զուգարան]] '''Տիեզերական զուգարանը''' կամ '''զրոյական ձգողականության զուգարանը''' [[զուգարան]] է, որը կարող է օգտագործվել [[անկշռություն|անկշռության]] պայմաններում։ Քաշի բացակայության պայմաններում հեղուկ և պինդ թափոնների հավաքումն ու պահպանումը իրականացվում է օդային հոսքի միջոցով։ Քանի որ թափոնները ուղղորդելու համար օգտագործվող օդը վերադարձվում է խցիկ, այն նախապես զտվում է՝ հոտը վերահսկելու և բակտերիաները մաքրելու համար։ Ավելի հին համակարգերում կեղտաջրերը արտանետվում էին տիեզերք, իսկ պինդ թափոնները սեղմվում և պահվում էին՝ վայրէջքից հետո հեռացնելու համար։ Ավելի ժամանակակից համակարգերում պինդ թափոնները ենթարկվում են [[վակուում]]ային ճնշման՝ բակտերիաները ոչնչացնելու համար, ինչը կանխում է հոտի խնդիրները և ոչնչացնում [[հարուցիչ]]ները<ref>{{cite web |title=Gigapan: Space Shuttle Discovery Toilet |url=https://www.nationalgeographic.com/science/topic/space |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905120154/http://science.nationalgeographic.com/science/space/space-panorama/gigapan-discovery-toilet/ |archive-date=September 5, 2013 |access-date=8 September 2013 |work=National Geographic |publisher=National Geographic Society}}</ref>։ == Նախապատմություն == Տիեզերագնացները նշում են, որ իրենց ամենից հաճախ հարցնում են, թե ինչպես են նրանք տիեզերքում օգտվում զուգարանից<ref name="yt20100505">{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=m1wwzwvfsC0 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211214/m1wwzwvfsC0 |archive-date=2021-12-14 |url-status=live|title=Shuttle's Toilet Requires Special Training|date=2010-05-05|type=YouTube|publisher=NASA}}{{cbignore}}</ref>։ Տիեզերքում [[անկշռություն]]ը հանգեցնում է նրան, որ հեղուկները հավասարաչափ բաշխվում են մարդու մարմնի շուրջ։ [[Երիկամ]]ները հայտնաբերում են հեղուկների տեղաշարժը, և ֆիզիոլոգիական արձագանքի հետևանքով մարդիկ կարիք են ունենում հոգալու բնական կարիքները [[Երկիր|Երկրից]] հեռանալուց հետո երկու ժամվա ընթացքում։ Այդ պատճառով տիեզերական զուգարանը [[Սփեյս Շաթլ|շաթլների]] թռիչքների ժամանակ առաջին ակտիվացվող սարքն էր՝ այն բանից հետո, երբ տիեզերագնացները արձակում էին իրենց ամրագոտիները<ref name="walker20050317">{{cite interview | title=Oral History 2 Transcript | date=March 17, 2005 | access-date=December 29, 2011 | last=Walker | first=Charles D. | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project|url=https://historycollection.jsc.nasa.gov/JSCHistoryPortal/history/oral_histories/WalkerCD/WalkerCD_3-17-05.pdf}}</ref>։ == Մեխանիզմ == Ձգողականության բացակայության պայմաններում տիեզերական զուգարանները օգտագործում են օդային հոսք՝ մեզը և կղանքը մարմնից հեռացնելու և համապատասխան տարաների մեջ ուղղորդելու համար։ Տիեզերական զուգարանի նոր առանձնահատկություններից է օդային հոսքի ավտոմատ մեկնարկը, երբ զուգարանի կափարիչը բարձրացվում է, ինչը նաև օգնում է հոտի վերահսկմանը։ Տիեզերագնացների պահանջով այն նաև ունի ավելի էրգոնոմիկ կառուցվածք, որը պահանջում է ավելի քիչ մաքրման և սպասարկման ժամանակ, ինչպես նաև կոռոզիակայուն, դիմացկուն մասեր՝ սահմանված ժամանակացույցից դուրս սպասարկման անհրաժեշտության հավանականությունը նվազեցնելու համար։ Սանտեխնիկայի վրա ավելի քիչ ժամանակ ծախսելը նշանակում է, որ անձնակազմը ավելի շատ ժամանակ կարող է հատկացնել գիտությանը և հետազոտական բարձր առաջնահերթության այլ խնդիրներին<ref name="elburn">{{Cite web|last=Elburn|first=Darcy|date=2019-08-02|title=Boldly Go! NASA's New Space Toilet|url=http://www.nasa.gov/feature/boldly-go-nasa-s-new-space-toilet-offers-more-comfort-improved-efficiency-for-deep-space|access-date=2022-02-07|website=NASA}} {{PD-notice}}</ref>։ Անձնակազմը մեզի համար օգտագործում է հատուկ ձևավորված ձագար և խողովակ՝ ներծծող գավաթ, իսկ աղիքների դատարկման համար՝ նստատեղ։ Ձագարը և նստատեղը կարող են օգտագործվել միաժամանակ, ինչը արտացոլում է կին տիեզերագնացների արձագանքները։ Տիեզերական զուգարանի նստատեղը կարող է անհարմար փոքր և սրածայր թվալ, սակայն միկրոգրավիտացիայի պայմաններում այն իդեալական է։ Այն ապահովում է մարմնի անհրաժեշտ շփում՝ վստահ լինելու համար, որ ամեն ինչ գնում է այնտեղ, ուր պետք է<ref name="elburn" />։ Տիեզերական զուգարանը ներառում է ոտքերի ամրակներ և ձեռնափոկեր, որպեսզի տիեզերագնացները չլողան հեռու։ Յուրաքանչյուրը տարբեր կերպ է դիրքավորվում «գործի» ժամանակ, և տիեզերագնացների հետևողական արձագանքները ցույց են տվել, որ ավանդական ազդրային գոտիները անհարմարություն էին առաջացնում<ref name="elburn" />։ Զուգարանի թուղթը, անձեռոցիկները և ձեռնոցները հեռացվում են ջրամեկուսիչ պարկերի մեջ։ Անհատական ջրամեկուսիչ պարկերում գտնվող պինդ թափոնները սեղմվում են շարժական կղանքային պահման տարայի մեջ։ Կղանքային տարաների փոքր քանակությունը վերադարձվում է Երկիր՝ գնահատման համար, սակայն մեծ մասը բեռնվում է բեռնատար տիեզերանավի մեջ, որը այրվում է Երկրի մթնոլորտով վերամուտքի ժամանակ։ Ներկայումս կղանքային թափոնները չեն մշակվում ջրի վերականգնման համար, սակայն ՆԱՍԱ-ն ուսումնասիրում է այդ հնարավորությունը<ref name="elburn" />։ == Հիմնական մասեր == [[Պատկեր:Space toilet.svg|thumb|left|Սփեյս Շաթլի զուգարանի համակարգի տարրերի սխեմա<ref name="WCS_Diagram">{{cite web|last=NASA|date=November 15, 2001|title=Configuration Changes and Certification Status – Shuttle Urine Pre-treat Assembly|url=http://www.jsc.nasa.gov/news/columbia/frr/sts-108/12_vehicle.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20041108204948/http://www.jsc.nasa.gov/news/columbia/frr/sts-108/12_vehicle.pdf|archive-date=November 8, 2004|access-date=December 28, 2006|work=STS-108 Flight Readiness Review}}</ref>]] Տիեզերական զուգարանում կան չորս հիմնական մասեր՝ հեղուկ թափոնների վակուումային խողովակ, վակուումային խցիկ, թափոնների պահման դարակներ և պինդ թափոնների հավաքման պարկեր։ Հեղուկ թափոնների վակուումային խողովակը 61-ից 91 սմ երկարությամբ ռետինե կամ պլաստիկ խողովակ է, որը ամրացված է վակուումային խցիկին և միացված է ներծծում ապահովող օդափոխիչին։ Խողովակի վերջում գտնվում է հանվող մեզի ընդունիչ, որը տարբեր տարբերակներով է նախատեսված տղամարդ և կին տիեզերագնացների համար։ Տղամարդկանց մեզի ընդունիչը պլաստիկ ձագար է՝ 5-ից 8 սմ լայնությամբ և մոտ 10 սմ խորությամբ։ Տղամարդ տիեզերագնացը միզում է անմիջապես ձագարի մեջ՝ 5-ից 8 սմ հեռավորությունից։ Կանանց ձագարը ձվաձև է և եզրագծի մոտ ունի 5-ից 10 սմ լայնություն։ Ձագարի եզրին մոտ կան փոքր անցքեր կամ ճեղքեր, որոնք թույլ են տալիս օդի շարժում՝ չափից մեծ ներծծումը կանխելու համար։ Վակուումային խցիկը մոտ 30 սմ խորությամբ և 15 սմ լայնությամբ գլան է՝ եզրագծի վրա ամրակներով, որոնց կարող են ամրացվել թափոնների հավաքման պարկերը, ինչպես նաև ունի ներծծում ապահովող օդափոխիչ։ Մեզը մղվում և պահվում է թափոնների պահման դարակներում։ Պինդ թափոնները պահվում են հատուկ գործվածքից պատրաստված հանվող պարկում, որը թույլ է տալիս գազի, բայց ոչ հեղուկի կամ պինդ նյութի արտահոսք. այս առանձնահատկությունը թույլ է տալիս վակուումային խցիկի հետևի օդափոխիչին թափոնները քաշել պարկի մեջ։ Երբ տիեզերագնացն ավարտում է, նա պտտում է պարկը և տեղադրում այն թափոնների պահման դարակում։ Մեզի և պինդ թափոնների նմուշները սառեցվում և տեղափոխվում են Երկիր՝ հետազոտման համար։ {{Clear}} == Կառուցվածքային տարբերակներ == === Սփեյս Շաթլի թափոնների հավաքման համակարգ === [[Սփեյս Շաթլ]]ում օգտագործվող զուգարանը կոչվում է '''Թափոնների հավաքման համակարգ'''։ Բացի օդային հոսքից, այն օգտագործում է նաև պտտվող օդափոխիչներ՝ պինդ թափոնները թռիչքի ընթացքում պահման համար բաշխելու նպատակով։ Պինդ թափոնները բաշխվում են գլանաձև տարայի մեջ, որն այնուհետև ենթարկվում է վակուումի՝ թափոնները չորացնելու համար։ Հեղուկ թափոնները հեռացվում էին՝ դրանք տիեզերք արտանետելով<ref name=":1">{{Cite web |date=2019-08-30 |title=35 Years Ago: STS-41D – First Flight of Space Shuttle Discovery - NASA |url=https://www.nasa.gov/history/35-years-ago-sts-41d-first-flight-of-space-shuttle-discovery/ |access-date=2023-12-16 |language=en-US}}</ref>։ Թափոնների հավաքման համակարգը պահանջում էր բազմաթիվ ժամերի ուսուցում։ Միզելու համար օգտագործվում էր խողովակ։ Կղելու համար, քանի որ նստատեղի անցքի տրամագիծը 100 մմ էր՝ շատ ավելի փոքր, քան սովորական զուգարանում, օգտվողի նստատեղային մասը պետք է ճշգրտորեն կենտրոնացված լիներ նստատեղի վրա։ ՆԱՍԱ-ն կառուցել էր սիմուլյատոր՝ անցքի մեջ տեսախցիկով. ուսուցվողները խաչաձև նշան էին օգտագործում՝ սովորելու, թե ինչպես դիրքավորել իրենց մարմինը, մինչդեռ մյուս տիեզերագնացները դիտում էին և կատակներ անում<ref name="cfu2019">{{Cite book |last1=Croft |first1=Melvin |title=Come Fly with Us: NASA's Payload Specialist Program |last2=Youskauskas |first2=John |publisher=University of Nebraska Press |year=2019 |page=15 |isbn=9781496212252 |series=Outward Odyssey: a People's History of Spaceflight}}</ref>։ Թափոնների հավաքման համակարգը թռիչքի ընթացքում ունեցել է մի քանի խափանում։ Ութօրյա [[STS-3]] փորձնական թռիչքի ժամանակ զուգարանը խափանվեց, և դրա երկու հոգանոց անձնակազմը՝ [[Ջեք Լուսմա]]ն և [[Գորդոն Ֆուլերթոն]]ը, թափոնների հեռացման և տնօրինման համար դիմեց կղանքի պահման սարքերին: ''Դիսքավերի'' շաթլի [[STS-41-D|առաջին թռիչքի]] ժամանակ հեղուկի հեռացման համակարգի անոմալիան հանգեցրեց ուղեծրային սարքի արտաքին մասում սառած արտաթորանքների կուտակման, որոնք այնուհետև հեռացվեցին [[Canadarm]]-ի միջոցով<ref name=":1" />։ [[STS-46]] առաքելության ընթացքում օդափոխիչներից մեկը խափանվեց, և անձնակազմի անդամ [[Կլոդ Նիկոլիե]]ն ստիպված եղավ իրականացնել թռիչքի ընթացքում վերանորոգում։ === Միջազգային տիեզերական կայան === [[Պատկեր:Astronauts Mark Vande Hei and Shane Kimbrough work on a new toilet.jpg|thumb|[[Expedition 65]]-ի թռիչքային ինժեներներ [[Մարկ Վանդե Հայ]]ը՝ ձախից, և [[Շեյն Քիմբրոու]]ն համատեղ իրականացնում են ուղեծրային սանտեխնիկական աշխատանքներ՝ տեղադրելով նոր զուգարան Միջազգային տիեզերական կայանի [[Թրանքուիլիթի (ՄՏԿ)|Թրանքուիլիթի]] մոդուլի ներսում։]] [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ում կան երեք զուգարաններ, որոնք տեղակայված են [[Զվեզդա (ՄՏԿ)|''Զվեզդա'']], [[Նաուկա (ՄՏԿ)|''Նաուկա'']] և [[Թրանքուիլիթի (ՄՏԿ)|''Թրանքուիլիթի'']] մոդուլներում<ref>{{cite web | url = http://www.nasa.gov/mission_pages/station/behindscenes/126_payload.html | title=Station Prepares for Expanding Crew | publisher=NASA | author=Cheryl L. Mansfield | date=November 7, 2008 | access-date=September 17, 2009}} </ref>։ Դրանք օգտագործում են օդափոխիչով աշխատող ներծծման համակարգ, որը նման է [[Սփեյս Շաթլ]]-ի թափոնների հավաքման համակարգին։ Հեղուկ թափոնները հավաքվում են 20 լիտրանոց տարաների մեջ։ Պինդ թափոնները հավաքվում են անհատական միկրոծակոտկեն պարկերի մեջ, որոնք պահվում են ալյումինե տարայում<ref name="ISS_Toilet_NASA">{{cite web | last = Lu | first = Ed | title = HSF – International Space Station – "Greetings Earthling" | url = http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter9.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20030906153525/http://spaceflight.nasa.gov/station/crew/exp7/luletters/lu_letter9.html | url-status = dead | archive-date = September 6, 2003 | date = September 8, 2003 | access-date =December 21, 2006}}</ref>։ Լցված տարաները հեռացման համար փոխանցվում են [[Պրոգրես (տիեզերանավ)|Պրոգրես]] տիեզերանավերին։ Լրացուցիչ '''Թափոնների և հիգիենայի խցիկը''' ''Թրանքուիլիթի'' մոդուլի մաս է, որը արձակվել է 2010 թվականին։ 2007 թվականին ՆԱՍԱ-ն նախագծման փոխարեն գնեց ռուսական արտադրության զուգարան, որը նման էր ՄՏԿ-ում արդեն գտնվող զուգարանին<ref name="ISS_Toilet_Purchase">{{cite web | last = Fareastgizmos.com | title = 19 million US Dollars for a space station toilet | url = http://www.fareastgizmos.com/other_stuff/19_million_us_dollars_for_a_space_station_toilet.php | date = July 6, 2007 | access-date =July 9, 2007}}</ref>։ 2008 թվականի մայիսի 21-ին Զվեզդայի 7-ամյա զուգարանում խափանվեց գազ-հեղուկ բաժանիչի պոմպը, թեև պինդ թափոնների հատվածը շարունակում էր գործել։ Անձնակազմը փորձեց փոխարինել տարբեր մասեր, սակայն չկարողացավ վերանորոգել խափանված մասը։ Մինչ այդ նրանք մեզի հավաքման համար օգտագործեցին ձեռքով ռեժիմը<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7425180.stm |title=Toilet trouble for space station |work=BBC News |date=May 29, 2008 |access-date=January 4, 2010}}</ref>։ Անձնակազմն ուներ նաև այլ տարբերակներ՝ օգտագործել [[Սոյուզ (տիեզերանավ)|Սոյուզ]] տրանսպորտային մոդուլի զուգարանը, որը բավարար էր միայն մի քանի օր օգտագործելու համար, կամ անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել մեզի հավաքման պարկեր<ref>{{cite web |title=Space station struggles with balky toilet |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna24841375 |website=NBC News|date=May 27, 2008 }}</ref>։ Փոխարինող պոմպը ուղարկվեց Ռուսաստանից [[դիվանագիտական փոստ]]ով, որպեսզի [[Դիսքավերի (Սփեյս Շաթլ)|Դիսքավերի Սփեյս Շաթլը]] այն կայան տեղափոխեր [[STS-124]] առաքելության շրջանակում՝ հունիսի 2-ին<ref>{{cite web |url = http://www.local6.com/technology/16402637/detail.html |title = Astronauts To Fix Space Station Toilet |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20080919073110/http://www.local6.com/technology/16402637/detail.html |archive-date = September 19, 2008 |df = mdy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=ISS – Zvezda Bathroom Repairs and Shuttle Preps for Crew |url=http://spacefellowship.com/News/?p=5448 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120715061012/http://spacefellowship.com/news/art5448/iss-zvezda-bathroom-repairs-and-shuttle-preps-for-crew.html |archive-date=July 15, 2012}}</ref><ref>{{cite web |date=May 29, 2008 |title=Space Station Toilet Parts Set for Liftoff |url=http://www.redorbit.com/news/space/1407194/space_station_toilet_parts_set_for_liftoff |website=RedOrbit}}</ref>։ === Այլ կառուցվածքային տարբերակներ === [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային]]/[[Ռուսաստան|ռուսական]] [[Միր]] տիեզերակայանի զուգարանը նույնպես օգտագործում էր նմանատիպ համակարգ<ref name="ISS_Toilet_Use">{{cite web | last = Shuttleworth | first = Mark | title = Toilet Training | url = http://www.firstafricaninspace.com/home/mission/logs/1/20020209.shtml | work = First African in Space | date = February 9, 2002 | access-date = December 28, 2006}}</ref>։ Թեև [[Սոյուզ (տիեզերանավ)|Soyuz տիեզերանավը]] իր ստեղծման պահից՝ 1967 թվականից, ուներ ներսում տեղադրված զուգարանային հարմարանք՝ ուղեծրային մոդուլում լրացուցիչ տարածության շնորհիվ, բոլոր [[Ջեմինի (ծրագիր)|Ջեմինի]] և [[Ապոլոն ծրագիր|Ապոլոն]] տիեզերանավերում տիեզերագնացները ստիպված էին միզել այսպես կոչված «թեթևացման խողովակի» մեջ, որի պարունակությունը արտանետվում էր տիեզերք, մինչդեռ կղանքը հավաքվում էր հատուկ նախագծված պարկերում<ref>Sandra Häuplik-Meusburger: ''Architecture for astronauts : an activity-based approach''. Springer, 2011, {{ISBN|978-3-7091-0666-2}}, Hygiene Apollo – Resume Toilett, p.&nbsp;134–137.</ref>։ Հարմարանքներն այնքան անհարմար էին, որ դրանցից խուսափելու համար տիեզերագնացները իրենց թռիչքների ընթացքում ուտում էին [[տիեզերական սնունդ|հասանելի սննդի]] կեսից պակասը<ref name=bourland20060407>{{cite interview | title=Charles T. Bourland | date=2006-04-07 | access-date=24 December 2014 | last=Bourland | first=Charles T. | interviewer=Ross-Nazzal, Jennifer | url=http://www.jsc.nasa.gov/history/oral_histories/BourlandCT/BourlandCT_4-7-06.htm | work=NASA Johnson Space Center Oral History Project}}</ref>։ [[Սքայլաբ]] տիեզերակայանը, որը ՆԱՍԱ-ն օգտագործել է 1973 թվականի մայիսից մինչև 1974 թվականի մարտը, ուներ ներսում տեղադրված թափոնների հավաքման հարմարանք, որը ծառայեց որպես շաթլների Թափոնների հավաքման համակարգի նախատիպ, սակայն նաև ուներ ներսում տեղադրված ցնցուղային հարմարանք։ Սքայլաբի զուգարանը, որը նախագծվել և կառուցվել էր Լոնգ Այլենդի Fairchild Republic Corp.-ի կողմից, հիմնականում բժշկական համակարգ էր՝ մեզի, կղանքի և փսխման նմուշներ հավաքելու և Երկիր վերադարձնելու համար, որպեսզի ուսումնասիրվեր տիեզերագնացների կալցիումային հավասարակշռությունը։ Նույնիսկ այս հարմարանքների առկայության դեպքում, տիեզերագնացները օգտագործում են թռիչքից առաջ աղիքների մաքրում և [[ցածր մնացորդային սննդակարգ]]եր՝ [[դեֆեկացիա|կղման]] անհրաժեշտությունը նվազագույնի հասցնելու համար<ref>{{cite web |date=December 15, 2011 |title=Low Residue Diet |url=http://www.buzzle.com/articles/low-residue-diet.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420162402/http://www.buzzle.com/articles/low-residue-diet.html |archive-date=April 20, 2008 |access-date=May 24, 2012 |publisher=Buzzle.com}}</ref>։ Սոյուզի զուգարանը օգտագործվել է Միրից վերադարձի առաքելության ժամանակ<ref name="ISS_Toilet_Use"/>։ [[Զվեզդա ԳԱՄ]]-ը տիեզերական սարքավորումների ռուսական մշակող է, որի արտադրանքի շարքում են նաև զրոյական ձգողականության զուգարանները<ref>{{cite web |url=http://www.zvezda-npp.ru/engl/asy.html |title=Assenisation Sanity Unit ASU-8A |publisher=Zvezda-npp.ru |access-date=May 24, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213112204/http://www.zvezda-npp.ru/engl/asy.html |archive-date=February 13, 2012 |df=mdy-all }}</ref>։ ՆԱՍԱ-ն [[Օրիոն (տիեզերանավ)|Օրիոն]] տիեզերանավի և Միջազգային տիեզերական կայանի համար մշակում է 23 միլիոն դոլար արժողությամբ նոր սերնդի տիեզերական զուգարան, որը կոչվում է Թափոնների կառավարման համընդհանուր համակարգ (ԹԿՀՀ)<ref name="UWMS">{{cite web |author1=James L. Broyan Jr. |author2=Michael K. Ewert |author3=Patrick W. Fink |date=4 August 2014 |title=Logistics Reduction Technologies for Exploration Missions |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20140009939.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006072742/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20140009939.pdf |archive-date=October 6, 2014 |access-date=28 September 2014 |publisher=NASA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Grush |first=Loren |date=2020-10-01 |title=NASA is about to launch an upgraded microgravity toilet to the International Space Station |url=https://www.theverge.com/2020/10/1/21495881/nasa-microgravity-toilet-universal-waste-management-system-iss |access-date=2020-10-03 |website=The Verge |language=en}}</ref>։ ԹԿՀՀ-ը առաջին տիեզերական զուգարանն է, որը հատուկ նախագծված է ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց համար՝ հեշտացնելով կանանց կողմից տիեզերական զուգարանի օգտագործումը և միաժամանակ կղանքի ու մեզի համար օգտագործումը։ Այն նախատեսված է լինելու լիովին ավտոմատ, ավելի անաղմուկ, թեթև, հուսալի, հիգիենիկ և կոմպակտ, քան նախորդ համակարգերը<ref name=UWMS/><ref name=":0">{{cite web |author1=Thomas J. Stapleton |author2=Shelley Baccus |author3=James L. Broyan Jr. |date=1 January 2013 |title=Development of a Universal Waste Management System |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20130011635.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006090850/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20130011635.pdf |archive-date=October 6, 2014 |access-date=28 September 2014 |publisher=NASA}}</ref>։ Իր նորարարությունների թվում ԹԿՀՀ-ը հիմնվում է [[Եռաչափ տպիչ|եռաչափ տպագրության]] տեխնիկայի վրա՝ ներառելու այնպիսի մետաղներ և համաձուլվածքներ, ինչպիսիք են [[ինկոնել]]ը, [[էլգիլոյ]]ը և [[տիտան]]ը, որոնք կարող են դիմակայել զուգարանում մեզի մշակման համար օգտագործվող թթուներին<ref name=":0" />։ ԹԿՀՀ-ը առաջին անգամ ՄՏԿ է հասցվել 2020 թվականի հոկտեմբերին<ref>{{cite web |author1=Melissa McKinley |author2=Melissa Borrego |author3=James Lee Broyan, Jr. |date=July 10, 2022 |title=NASA Universal Waste Management System and Toilet Integration Hardware Operations on ISS -- Issues, Modifications and Accomplishments |url=https://ntrs.nasa.gov/api/citations/20220005710/downloads/NASA%20Universal%20Waste%20Management%20System%20and%20Toilet%20Integration%20Hardware%20%20Operations%20on%20ISS%20Issues%2C%20Modifications%20and%20Accomplishments%202022%20final%20draft.pdf |access-date=February 7, 2024 }}</ref>։ <gallery mode="packed"> Պատկեր:Toilet device on Soyuz spacecraft.jpg|Սոյուզ տիեզերանավի զուգարանային սարքը Պատկեր:Space Shuttle toilet 01.JPG|Սփեյս Շաթլի զուգարանը Պատկեր:Russian space toilet.JPG|Ռուսական տիեզերական զուգարան, որն օգտագործվել է Միր տիեզերակայանում Պատկեր:Zvezda toilet.jpg|Զրոյական ձգողականության զուգարան [[Միջազգային տիեզերական կայան]]ում՝ [[Զվեզդա (ՄՏԿ)|Զվեզդա ծառայողական մոդուլում]] Պատկեր:Waste and hygiene compartment in the Destiny laboratory of the International Space Station - 20090412.jpg|Տիեզերական զուգարան Նոդ&nbsp;3-ի ներսում՝ ԱՄՆ լաբորատորիայից տեղափոխելուց հետո Պատկեր:ISS Universal Waste Management System (3).jpg|ՄՏԿ-ի Թափոնների կառավարման համընդհանուր համակարգը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Տիեզերական թռիչք}} [[Կատեգորիա:Տիեզերանավի բաղադրամասեր]] [[Կատեգորիա:Զուգարան]] [[Կատեգորիա:Կառավարվող տիեզերագնացություն]] p00fyqqxznx6ycej25mv0v66xjsy2ed 0 1333527 10806626 2026-06-30T09:12:13Z 23artashes 2675 Ստեղծվել է «[[:en:Special:Redirect/revision/1329473252|Cornelius the First]]» էջի թարգմանությամբ 10806626 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}}'''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրանբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի աշխատանքներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=[[Forces Canada]]}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝<nowiki/>[[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանատունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKerri_Compton2013">Kerri Compton (April 22, 2013). [http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died "Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died"]. KLTV.</cite></ref>: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] r5fv5rkodp6hg76gaegyzhh623l75kq 10806627 10806626 2026-06-30T09:13:23Z 23artashes 2675 10806627 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}} '''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրանբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի աշխատանքներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=Forces Canada}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝<nowiki/>[[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանատունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV">: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] 9ftvhzzo1uln2gh43s8iytgjm2lmflx 10806629 10806627 2026-06-30T09:13:53Z 23artashes 2675 /* Անկում */ 10806629 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}} '''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրանբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի աշխատանքներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=Forces Canada}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝<nowiki/>[[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանատունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV" />: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] 4baccwhbws07rnt2wsm4i3tpntgmjjh 10806630 10806629 2026-06-30T09:14:19Z 23artashes 2675 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ]] 10806630 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}} '''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրանբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի աշխատանքներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=Forces Canada}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝<nowiki/>[[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանատունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV" />: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ]] qy8a5j428kzogmhl9dq6fx3qb7i95cs 10806631 10806630 2026-06-30T09:17:39Z 23artashes 2675 10806631 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}} '''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրենբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի թողարկումներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=Forces Canada}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝ [[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանությունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV" />: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ]] 8b2lhnr4eekyw1yxjt8smqfifgok3d3 10806632 10806631 2026-06-30T09:18:17Z 23artashes 2675 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Ռնգեղջյուրներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806632 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հայտնի կենդանի}} '''Կոռնելիոս Առաջին''' (սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին)<ref name="KLTV">{{Cite news |last=Kerri Compton |date=April 22, 2013 |title=Caldwell Zoo's black rhino Cornelius has died |url=http://www.kltv.com/story/22042159/caldwell-zoos-black-rhino-cornelius-has-died |publisher=KLTV}}</ref>, [[սև ռնգեղջյուր]], որը բնակվել է Գրենբիի կենդանաբանական այգում ([[Քվեբեկ]], [[Կանադա]])։ == Քաղաքական թեկնածություն == Կոռնելիոսը 1965-1993 թվականներին եղել է Կանադայի Ռնգեղջյուրի կուսակցության անվանական առաջնորդը։ Կուսակցությունը զգալի թվով ձայներ է ստացել Կանադայի 1979, 1980 և 1984 թվականների ընտրություններում, երբեմն նույնիսկ որոշ ընտրատարածքներում հայտնվելով երկրորդ տեղում, բայց երբեք չի ընտրվել Կանադայի Համայնքների պալատի թեկնածու։ Կուսակցությունը ոգեշնչվել է [[Բրազիլիա|Բրազիլիայի]] [[Սան Պաուլո|Սան Պաուլուի]] կենդանաբանական այգու [[Կակարեկո]] ռնգեղջյուրից, որը 1958 թվականի քաղաքային խորհրդի ընտրությունների թեկնածու էր՝ քաղաքական կոռուպցիայի դեմ բողոքելու մտադրությամբ<ref>{{Cite web |title=Cacareco |url=http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165442/http://www.memoriaviva.com.br/ocruzeiro/24101959/241059_8.htm |archive-date=2016-03-03 |access-date=2014-10-06}}</ref>։ Ընտրական հանձնաժողովները չեն ընդունել Կակարեկոյի թեկնածությունը, սակայն նա, ի վերջո, հավաքել է 100․000 ձայն՝ ավելի շատ, քան այդ ընտրություններում որևէ այլ կուսակցություն (այդ ընտրություններն աչքի են ընկել [[Աբսենտեիզմ|ընտրողների սակավությամբ]])։ Այսօր «Վոտո Կակարեկո» (Կակարեկոյի քվե) տերմինը Բրազիլիայում սովորաբար օգտագործվում է բողոքի ձայները նկարագրելու համար։ 1984 թվականի Կանադայի դաշնային ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունն իր ծրագրի մեծ մասը հատկացրել է [[Բելգիա|Բելգիային]] պատերազմ հայտարարելուն, քանի որ բելգիական ''[[Թենթենի արկածները|Թենթեն]]'' մուլտհերոսը կոմիքսների շարքի վաղ շրջանի թողարկումներից մեկում ռնգեղջյուրի էր սպանել<ref name="FORCES">{{Cite web |date=September 5, 2003 |title=Dateline-Montreal Grand Prix update |url=http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625142517/http://www.forces.org/canada/news-archive/092003.htm |archive-date=June 25, 2007 |publisher=Forces Canada}}</ref>։ Կուսակցությունն առաջարկել էր վերացնել Բելգիա-Կանադա պատերազմի սպառնալիքը, եթե Բելգիան կուսակցության՝ [[Մոնրեալ|Մոնրեալում]] գտնվող գրասենյակ մատակարարեր մեկ արկղ [[Միդիաներ|միդիա]] և մեկ արկղ բելգիական [[գարեջուր]] ([[Օտտավա|Օտտավայում]] Բելգիայի դեսպանությունը իրականացրել է դա)<ref name="FORCES" />։ == Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ == Գրենբիի կենդանաբանական այգին, ի վերջո, Կոռնելիոսին փոխանակել է [[Սան Դիեգո|Սան Դիեգոյի]] կենդանաբանական այգու [[Ընձուղտ|ընձուղտի]] հետ<ref>{{Cite news |last=Ingrid Peritz |date=August 8, 2007 |title=After years of near-extinction, the whacky Rhino party is back |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/after-years-of-near-extinction-the-whacky-rhino-party-is-back/article18142763/ |publisher=The Globe and Mail}}</ref>։ Սան Դիեգոյի կենդանաբանական այգին նրան վարձակալությամբ տրամադրել է Քոլդուելի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նա 2003 թվականի հունվարի 6-ին ունեցել է ձագ<ref>{{Cite journal |date=April 2003 |title=Black Rhino Born at Caldwell Zoo |url=http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |url-status=dead |format=PDF |journal=Significant Efforts in Conservation |publisher=Association of Zoos and Aquariums |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221141808/http://www.aza.org/Publications/2003/04/April2003SigEffortsCons.pdf |archive-date=February 21, 2007}}</ref>։ == Անկում == Կոռնելիուսը սատկել է 2013 թվականի ապրիլի 3-ին Քոլդուելի կենդանաբանական այգում։ Լրատվական հաղորդագրությունը նշել է, որ նա «տառապում էր թոքաբորբից, և նրա թոքերում առկա էր տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա»<ref name="KLTV" />: == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքականություն]] [[Կատեգորիա:Կանադայի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Ռնգեղջյուրներ]] 3ur2rtcf2bop3znozn5pt7oksjoefgx 1 1333528 10806628 2026-06-30T09:13:32Z 23artashes 2675 +{{ԹՀ/նոր|en|Cornelius the First|1329473252|10806627|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806628 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Cornelius the First|1329473252|10806627|2026 թվականի հունիսի 30}} nj0d9d3gzfhealya2nm8hn6a5j2873a 0 1333529 10806638 2026-06-30T09:28:18Z Ապատ63 36683 Ապատ63 տեղափոխեց էջը «[[Որակյալ մեծամասնություն]]»-ից «[[Խորհրդարանական մեծամասնություն]]»: այլ անվանում․ հոդվածում խոսվում է նաև Կայուն՝ 2/3, Որակյալ՝ 3/5 և այլն մեծամասնությունների մասին տարբեր երկներում 10806638 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Խորհրդարանական մեծամասնություն]] qgjm2bhqsx9nv33qe5epupk1w9ml5om 0 1333531 10806663 2026-06-30T10:10:12Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[Ամիրյան փողոց (Երևան)]]»-ից «[[Պապ թագավորի փողոց]]» 10806663 wikitext text/x-wiki #ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Պապ թագավորի փողոց]] j5n8v380huow46nw31jqk72es5aym5e 0 1333532 10806665 2026-06-30T10:11:58Z Voskanyan 23951 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * Гранде, Ариана|Ариа...»: 10806665 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- {{single chart|Argentina|45|rowheader=true|artist=Ariana Grande|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Bolivia Anglo|13|rowheader=true|date=20260608|access-date=June 20, 2026}} |- {{single chart|Brazil2|14|rowheader=true|artist=Ariana Grande|access-date=June 10, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- {{single chart|Central America Anglo|10|rowheader=true|date=20260608|access-date=June 20, 2026}} |- {{single chart|Chile Anglo|7|rowheader=true|date=20260608|access-date=June 20, 2026}} |- {{single chart|Colombia Anglo|17|rowheader=true|date=20260608|access-date=June 20, 2026}} |- {{single chart|Costa Rica Anglo|10|rowheader=true|date=20260615|access-date=June 23, 2026}} |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Estonia|48|date=20260612-20260618|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- {{single chart|Billboardglobal200|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- {{single chart|Guatemala Anglo|8|date=20260615|rowheader=true|access-date=June 23, 2026}} |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|ItalyFIMI|24|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- {{single chart|Lithuania|11|date=20260612-20260618|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- {{single chart|Mexico Anglo|15|rowheader=true|date=20260615|access-date=23 June 2026}} |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- {{single chart|Peru Anglo|16|rowheader=true|date=20260601|access-date=June 20, 2026}} |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- {{Single chart|Philippines|1|date=06-20-2026|rowheader=true|access-date=June 10, 2026}} |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Аудио}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Video}} {{Արտաքին հղումներ}} si6j5eullqzva65ue9ejbgqo1v7i08j 10806675 10806665 2026-06-30T10:20:56Z Voskanyan 23951 /* Հիթ-շքերթներ */ 10806675 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Аудио}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Video}} {{Արտաքին հղումներ}} pr6s7jdrexh596i7jxhcnj4yqkgb016 10806678 10806675 2026-06-30T10:21:49Z Voskanyan 23951 /* Ծանոթագրություններ */ 10806678 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Аудио}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Video}} {{Արտաքին հղումներ}} nu7zphf70etlg2z8mow7txoz6s5uvtz 10806679 10806678 2026-06-30T10:22:27Z Voskanyan 23951 /* Արտաքին հղումներ */ 10806679 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} 7k8o93jslexmlv2guhwcq06rg95soxq 10806680 10806679 2026-06-30T10:22:43Z Voskanyan 23951 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10806680 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] 4cbqtqivlvaaiisy0jdogfwcdfa9g7c 10806682 10806680 2026-06-30T10:23:32Z Voskanyan 23951 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ]], [[Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ]] 10806682 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> | 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> | 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> | 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | 2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> | 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> | 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> | 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> | 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> | 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> | 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | 110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> | 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> | 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> | 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> | 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> | 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> | 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] [[Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ]] ije2fxlo5v759s595eaxlo023ov6bx3 10806684 10806682 2026-06-30T10:25:17Z Voskanyan 23951 /* Հիթ-շքերթներ */ 10806684 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[The Express Tribune]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=[[United Press International]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=[[Dork (magazine)|Dork]] |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=[[Attitude (magazine)|Attitude]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | style="text-align:center"|21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> |style="text-align:center"| 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> |style="text-align:center"| 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> |style="text-align:center"| 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> |style="text-align:center"| 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> |style="text-align:center"| 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | style="text-align:center"|110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> |style="text-align:center"| 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] [[Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ]] tvtrnc09og88lzyqgw0hzxgr8e8yjuc 10806686 10806684 2026-06-30T10:26:49Z Voskanyan 23951 /* Թողարկում */ 10806686 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=The Express Tribune|date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=United Press International |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=Dork |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=Pitchfork |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=Attitude |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | style="text-align:center"|21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> |style="text-align:center"| 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> |style="text-align:center"| 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> |style="text-align:center"| 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> |style="text-align:center"| 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> |style="text-align:center"| 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | style="text-align:center"|110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> |style="text-align:center"| 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] [[Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ]] c64pea5l63vnwhxn67lxitkbceqck4p 10806687 10806686 2026-06-30T10:27:14Z Voskanyan 23951 /* Պատմություն */ 10806687 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական սինգլ | անվանում = Hate That I Made You Love Me | շապիկ = | կատարող = [[Արիանա Գրանդե]] | ալբոմ = [[Petal]] | թողարկված = 29 մայիսի 2026 | ժանր = {{flatlist| * [[փոփ երաժշտություն|փոփ]] * ալտ-փոփ * [[contemporary R&B|R&B]] * սինթի փոփ}} | Композитор = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | տևողություն = 3:17 | լեյբլ = BabyDoll Music, [[Republic Records|Republic]] | Продюсер = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] * [[Макс Мартин]] * Илья Салманзаде}} | Автор слов = {{flatlist| * [[Гранде, Ариана|Ариана Гранде]] }} | Хронология = | նախորդ = Twilight Zon | նախորդ_տարեթիվ = 2025 | տարեթիվ = 2026 | հաջորդ = | հաջորդ_տարեթիվ = | ավելի = {{YouTube|82-jTNka3uc|logo=1|«Hate That I Made You Love Me»}} }} '''«Hate That I Made You Love Me»''', ամերիկացի երգչուհի և երգահան [[Արիանա Գրանդե]]ի երգը, որը դարձել է նրա «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր սինգլը։ Այն թողարկվել է 2026 թվականի մայիսի 29-ին Գրանդեի սեփական BabyDoll Music լեյբլում՝ Republic Records-ի բացառիկ արտոնագրով։ Գրանդեն գրել է երգի տեքստը, ինչպես նաև ստեղծել է երաժշտություն և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր համահեղինակներ Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ միասին։ Երգը ստացել է ոչ միանշանակ արձագանք և խառը գնահատականներ. որոշ քննադատներ գովել են նրա նուրբ մեղեդին ու զուսպ հնչողությունը, իսկ մյուսներն այն համարել են երկրորդական և պակաս տպավորիչ, քան Գրանդեի նախորդ սինգլները։ Այն գլխավորել Է Billboard Global 200-ը, ամերիկյան ([[Billboard Hot 100]]), շվեյցարիան և բրիտանիան ([[UK Singles Chart]]) հիթ-շքերթներն, ինչպես նաև ընդգրկվել է լավագույն հնգյակում [[Ավստրիա|Ավստրիայում]], Ավստրալիայում, [[Գերմանիա|Գերմանիայում]], Իռլանդիայում, [[Կանադա|Կանադայում]], Նիդեռլանդներում, [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայում]], Ֆրանսիայում և [[Շվեդիա|Շվեդիայում]]։ == Պատմություն == Արիանա Գրանդեն Instagram-ում հրապարակված իր գրառման մեջ նշել է. «Իմ սիրած երգերից մեկը, որը ես երբևէ գրել եմ»: Նա նաև պատմել է, որ երգի վրա աշխատել են իր «սիրելի համահեղինակները և աշխարհի ամենաթանկ մարդիկ»՝ հիշատակելով Իլյա Սալմանզադեին և [[Մաքս Մարտին|Մաքս Մարտինին]], ինչպես նաև ինքն իրեն<ref name="Variety" />։ Գրանդեն գրել է «Hate That I Made You Love Me» երգի տեքստը, ինչպես նաև գրել է երաժշտությունը և հանդես եկել որպես պրոդյուսեր Իլյա Սալմանզադեի և Մաքս Մարտինի հետ<ref name="Tidal">{{cite web |url=https://tidal.com/album/528069555/credits |title=Hate That I Made You Love Me |publisher=Tidal |at=Credits |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref>։ == Թողարկում == 2026 թվականի մայիսի 8-ին Գրանդեն ներկայացրել է իր «''[[Petal]]''» (2026) ութերորդ ստուդիական ալբոմի գլխավոր` «Hate That I Made You Love Me» սինգլի շապիկը<ref name="Variety">{{cite magazine |last=Aswad |first=Jem |url=https://variety.com/2026/music/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-song-may-release-1236741601/ |title=Ariana Grande to Release First Song From ''Petal'' in May: 'Hate That I Made You Love Me' Is 'One of My Favorite Songs I'll Ever Write' |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{cite magazine |url=https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |title=Ariana Grande Announces New Single from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=The Express Tribune|date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510173235/https://tribune.com.pk/story/2607049/ariana-grande-announces-new-single-from-upcoming-album-petal |url-status=live }}</ref><ref>{{cite press release |last=Martin |first=Annie |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2026/05/29/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me/4271780062475/ |title=Ariana Grande returns with 'Hate That I Made You Love Me' single |publisher=United Press International |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30}}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» սինգլը նախնական պատվերի համար հասանելի է դարձել թվային և ֆիզիկական ձևաչափերով, ներառյալ 7 դյույմանոց վինիլային ձայնասկավառակը, ձայներիզը և CD-ն՝ երկու տարբերակով՝ [[Ա կապելլա|ա կապելլա]] և գործիքային<ref>{{cite magazine |url=https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |title=Ariana Grande Has Announced a Date for Her New Single 'Hate That I Made You Love Me' from Upcoming Album ''Petal'' |magazine=Dork |date=2026-05-09 |access-date=2026-05-10 |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517030615/https://readdork.com/news/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-petal-album |url-status=live }}</ref><ref name="A capella">A capella version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-a-cappella-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ A Cappella CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Fluffy Tail Gray 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513012942/https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-fluffy-tail-gray-7 |url-status=live }}</ref><ref name="instrumental">Instrumental version releases: * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White Cassette |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 |archive-date=2026-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522214826/https://shop.arianagrande.com/collections/cassette/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-cassette |url-status=live }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/collections/cd/products/hate-that-i-made-you-love-me-w-instrumental-cd |title=Hate That I Made You Love Me - W/ Instrumental CD |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }} * {{cite web |url=https://shop.arianagrande.com/products/hate-that-i-made-you-love-me-dandelion-white-7 |title=Hate That I Made You Love Me - Dandelion White 7' |publisher=Ariana Grande Shop |date=2026-05-08 |access-date=2026-05-09 }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգի մի հատվածը թողարկվել է մայիսի 18-ին սև-սպիտակ թիզերային տեսահոլովակով, որը պարունակում է հատվածական տեքստ և Գրանդեի լուսանկարները. հոլովակն օգտագործում է մշակված էմբիենտ հնչյուններ, որոնք հիշեցնում են ընկնող ջրի կաթիլներ` լսելի բառերի կամ վոկալի փոխարեն<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |title=Ariana Grande Shares of New Song 'Hate That I Made You Love Me': Listen |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-18 |access-date=2026-05-19 |archive-date=2026-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260519010032/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-new-song-hate-that-i-made-you-love-me-snippet-1236250878/ |url-status=live }}</ref>։ Մայիսի 26-ին Գրանդեն Instagram-ում կիսվել է «Petal» ալբոմի սև-սպիտակ գովազդային պատկերով և երգի տողին հղում կատարող մակագրությամբ` «որովհետև ես գրեթե փորձ չեմ արել»<ref>{{cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |url=https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |title=Ariana Grande Says She 'Barely Tried' in New Song 'Hate That I Made You Love Me' Tease |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-26 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527102218/https://www.billboard.com/music/music-news/ariana-grande-barely-tried-lyric-new-song-1236257046/ |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ օրը թողարկվել է երգի երաժշտական տեսահոլովակի թիզերը, որտեղ դերասան [[Ջասթին Լոնգ|Ջասթին Լոնգը]] մեքենա է վարում, նախքան նկատում է, որ Գրանդեն իրեն նայում է հետևի հայելու մեջ: Թիզերն ավարտվում է երգի անվանումով, որը ցուցադրվում է 1986 թվականի «Ուղեկիցը» ֆիլմի պաստառները հիշեցնող տառատեսակով, ինչպես նաև հաստատում է ռեժիսոր Քրիստիան Բրեսլաուերի մասնակցությունը<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |title=Ariana Grande Teases 'Hate That I Made You Love Me' Music Video Starring This ''Weapons'' Actor |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-27 |access-date=2026-05-27 |archive-date=2026-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528001958/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-video-tease-1236258365/ |url-status=live }}</ref>։ «Hate That I Made You Love Me» երգը թողարկվել է մայիսի 29-ին ուղեկցող քնարական տեսահոլովակի հետ միասին, որը ստեղծվել է [[կոմիքս|կոմիքսներից]] ոգեշնչված ոճով<ref>{{cite magazine |last=Denis |first=Kyle |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |title=Ariana Grande Unveils 'Hate That I Made You Love Me': Stream It Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2026-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529040923/https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me-stream-it-now-1236259537/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Monroe |first=Jazz |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-ariana-grandes-new-song-hate-that-i-made-you-love-me/ |title=Listen to Ariana Grande's New Song 'Hate That I Made You Love Me' |website=Pitchfork |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-29}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Wells |first=Callum |url=https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |title=Ariana Grande releases first ''Petal'' single 'hate that i made you love me' |magazine=Attitude |date=2026-05-29 |access-date=2026-05-30 |archive-date=2026-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530131930/https://www.attitude.co.uk/culture/ariana-grande-releases-hate-that-i-made-you-love-me-523851/ |url-status=live }}</ref>։ == Հիթ-շքերթներ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col"| Հիթ-շքերթ (2026) ! scope="col"| Ամենաբարձր<br />հորիզոնական |- ! scope="row"| Ավստրալիա ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref name="ARIA" /> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|Austria|3|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026|refname=Austria}} |- {{single chart|Flanders|42|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 7, 2026|refname=flanders}} |- {{single chart|Wallonia|34|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 21, 2026}} |- {{single chart|Canada|3|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- ! scope="row"| Canada [[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2026-06-27|title=Canada CHR/Top 40: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052202/https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40|archive-date=June 25, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| Canada [[Canada Hot AC|Hot AC]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2026-06-27|title=Canada Hot AC: Week of June 27, 2026|magazine=[[Billboard Canada]]|access-date=June 25, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260625052212/https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac|archive-date=June 25, 2026}}</ref> | style="text-align:center"|21 |- ! scope="row"| Croatia International Airplay ([[Top lista]])<ref>{{cite web|url=https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|title=Airplay Radio Chart Top100 – 22. lipnja 2026.|trans-title=Airplay Radio Chart Top100 – 22 June 2026|lang=hr|publisher=[[Top lista]]|date=June 22, 2026|access-date=June 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164100/https://www.top-lista.hr/www/airplay-radio-chart-top100-22-lipnja-2026/|archive-date=June 23, 2026|url-status=live}}</ref> |style="text-align:center"| 54 |- {{single chart|Czechdigital|50|year=2026|week=23|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row"| Դանիա ([[Tracklisten]])<ref>{{cite web|url=https://hitlisten.nu/default.asp?w=23&y=2026&list=t40|title=Track Top-40 Uge 23, 2026|publisher=[[Hitlisten]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 17 |- {{single chart|Finland|27|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- ! scope="row"| Ֆրանսիա ([[SNEP]])<ref name=SNEP/> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Germany|4|songid=2619136|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026|refname="Gfk"}} |- ! scope="row"| Greece International ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 22/2026|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=June 10, 2026|lang=el|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260610064458/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=June 10, 2026|url-status=deviated}}</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row" | [[Հոնկոնգ]] ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Hong Kong Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i45/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row" | Իսլանդիա ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Iceland Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i17/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| [[IMI International Top 20 Singles|India International]] ([[Indian Music Industry|IMI]])<ref>{{cite web|url=https://imicharts.com/|title=IMI International Top 20 Singles for week ending 8th June 2026 {{!}} Week 23 of 52|website=[[Indian Music Industry]]|archive-date=June 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260608212625/https://imicharts.com/|access-date=June 10, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- ! scope="row"| Ինդոնեզիա (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i43/|title=Ariana Grande Chart History (Indonesia Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 23, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 25 |- ! scope="row"| Իսրայել ([[Mako Hit List]])<ref>{{Cite web |date=June 9, 2026 |script-title=he:המצעד השבועי: היטליסט {{ndash}} שבוע 24, 2026 {{ndash}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |trans-title=Mako Hit List: Weekly Chart {{ndash}} Week 24, 2026 {{!}} 02.06 {{ndash}} 08.06.2026 |url=https://hitlist.mako.co.il/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611225123/https://hitlist.mako.co.il/ |archive-date=June 11, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=[[Mako Hit List]] |lang=he}}</ref> |style="text-align:center"| 74 |- {{single chart|Billboardjapanhot100|79|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"| Latvia Airplay ([[TopHit]])<ref name=CIS/> |style="text-align:center"| 120 |- ! scope="row"| Latvia Streaming ([[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=June 9, 2026 |title=Latvijas dziesmu topā startējuši spēcīgi pašmāju singli |trans-title=Strong local singles have entered the Latvian music charts |url=https://sejas.tvnet.lv/8487156/latvijas-dziesmu-topa-startejusi-specigi-pasmaju-singli |access-date=June 10, 2026 |publisher={{Ill|TV Net|lv|TVNET GRUPA}} |lang=lv}}</ref> |style="text-align:center"| 15 |- ! scope="row"| Լիտվա ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s23-5/|title=2026 23-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=June 5, 2026|access-date=June 6, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 13 |- ! scope="row"| Լյուքսեմբուրգ (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i12/|title=Ariana Grande Chart History (Luxembourg Songs)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| [[Մալայզիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 05/29/2026 to 06/04/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 9, 2026}} [Select 2026 Week 23]</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malaysia International ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02X2UyULGYiU5nEbCFRVKDAHnxoEK3k7eLYhbe12GX9a3VReQvr9CahzCVDojXzbQNl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 23 (29/05/2026 - 04/06/2026)|access-date=June 13, 2026|date=June 13, 2026|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia]]|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| Malta Airplay ([[Radiomonitor]])<ref>{{cite web|url=https://radioairplay.fm/classifiche-musicali/classifiche/malta/radio-airplay/26-2026/|title=Malta – Radio Airplay Chart: Settimana 26.2026 – dal 19/06/2026 al 25/06/2026|trans-title=Malta – Radio Airplay Chart: Week 26.2026 – from 19/06/2026 to 25/06/2026|website=[[Radiomonitor]]|date=June 26, 2026|access-date=June 28, 2026|lang=it}}</ref> |style="text-align:center"| 19 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|Middle East and North Africa]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026 |website=[[The Official MENA Chart]] |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |date=9 June 2026 |access-date=12 June 2026 |lang=en |type=Select year 2026 and week 23 to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 5 |- {{single chart|Dutch40|28|year=2026|week=26|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Dutch100|6|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 5, 2026}} |- ! scope="row"| Նոր Զելանդիա ([[Recorded Music NZ]])<ref name="RecordedMusicNZ">{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2026-06-12|title=Official Top 40 Singles|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2026|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Նիգերիա ([[TurnTable Top 100|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine |url=https://www.turntablecharts.com/charts/1 |title=TurnTable Nigeria Top 100: June 12th {{ndash}} June 18th, 2026 |magazine=[[TurnTable]] |access-date=June 24, 2026 |archive-date=June 24, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624085423/https://www.turntablecharts.com/charts/1|url-status=deviated}}</ref> |style="text-align:center"| 41 |- ! scope="row"| Նորվեգիա ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2026-w24/|title=Singel 2026 uke 24|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=June 12, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |- ! scope="row"| [[Ֆիլիպիններ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Philippines Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> | style="text-align:center"|2 |- ! scope="row"| Լեհաստան ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=June 11, 2026|type=Select week 29.05.2026–04.06.2026.}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Պորտուգալիա ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2026-06-15-09-23-08.pdf|title=Top 200 Singles Semana 23 de 2026|page=9|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=June 15, 2026|language=pt-pt}}</ref> |style="text-align:center"| 8 |- ! scope="row"| Russia Airplay ([[TopHit]])<ref name="CIS"/> | style="text-align:center"|110 |- ! scope="row"| [[Սաուդյան Արաբիա]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and Saudi Arabia chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 7 |- ! scope="row"| Սինգապուր([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 23 (29 May {{ndash}} 4 Jun 2026)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=June 9, 2026|archive-date=June 9, 2026|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/HD4Cd}}</ref> |style="text-align:center"| 1 |- ! scope="row"| South Africa Streaming ([[The Official South African Charts|TOSAC]])<ref>{{cite web |title=Local and International Streaming Chart Top 20 Week 23 – 2026 (New Releases) |url=https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |url-status=deviated |access-date=June 28, 2026 |publisher=[[The Official South African Charts]] |date=June 13, 2026 |archive-date=June 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615220554/https://theofficialsacharts.co.za/new-releases/ |lang=en}}</ref> |style="text-align:center"| 28 |- ! scope="row"| Հարավային Կորեա ([[Circle Digital Chart|Circle]])<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=24&hitYear=2026&termGbn=week&yearTime=3|title=Digital Chart – Week 24 of 2026|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=June 18, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 123 |- ! scope="row"| Իսպանիա ([[Productores de Música de España|Promusicae]])<ref>{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2026/23|title=Top Song Weekly – Week 23|publisher=[[Productores de Música de España]]|website=El Portal de Música|accessdate=June 9, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 31 |- ! scope="row"| Շվեդիա ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2026&dspp=23|title=Veckolista Singlar, vecka 23, 2026|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=June 5, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 9 |- {{single chart|Switzerland|1|artist=Ariana Grande|song=Hate That I Made You Love Me|rowheader=true|access-date=June 8, 2026}} |- ! scope="row" | Թայվան ([[Billboard (magazine)|''Billboard'']])<ref>{{cite magazine|title=Ariana Grande Chart History (Taiwan Songs)|url=https://www.billboard.com/artist/ariana-grande/chart-history/i44/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=June 16, 2026}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"|[[Թաիլանդ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Thailand Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 2 |- ! scope="row"| [[The Official MENA Chart|United Arab Emirates]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 23, 2026 {{ndash}} 29/05 to 04/06/2026|website=[[The Official MENA Chart]]|access-date=June 12, 2026|date=June 10, 2026|type=Select year 2026, week 23 and UAE chart to view peak.}}</ref> |style="text-align:center"| 2 |- {{single chart|UK|1|date=20260605|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardhot100|1|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 9, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultcontemporary|14|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 6, 2026}} |- {{single chart|Billboardadultpopsongs|16|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardpopsongs|11|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- {{single chart|Billboardrhythmic|17|artist=Ariana Grande|rowheader=true|access-date=June 27, 2026}} |- ! scope="row"|[[Վիետնամ]] ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart|title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Vietnam Chart Top 20 from 06/05/2026 to 06/11/2026|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=June 16, 2026}} [Select 2026 Week 24]</ref> |style="text-align:center"| 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> |style="text-align:center"| 6 |} == Թողարկման պատմություն == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col"| Երկիր ! scope="col"| Ամսաթիվ ! scope="col"| Ֆորմատ(ներ) ! scope="col"| Տարբերակ ! scope="col"| Լեյբլ(ներ) ! scope="col"| Ծնթ. |- ! scope="row" rowspan="3"| Տարբեր | rowspan="4"| Մայիսի 29, 2026 | {{hlist|[[Թվային ներբեռնում]]|[[սթրիմինգ]]}} | Original | rowspan="3"| {{hlist|Babydoll|[[Republic Records|Republic]]}} | align="center"| <ref name="Spotify">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |title=Hate That I Made You Love Me - Single |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Spotify]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529045614/https://open.spotify.com/album/1x159B5VzbDWAGBik5cr1z |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2"| {{hlist|7"|ձայներիզ|[[CD]]}} | {{hlist|Original|a cappella}} | align="center"| <ref name="A cappella physical"/> |- | {{hlist|Original|instrumental}} | align="center"| <ref name="Instrumental physical"/> |- ! scope="row"| Իտալիա | [[Radio airplay]] | rowspan="4" | Original | [[Island Records|Island]] | align="center"| <ref>{{cite web |last=Mancabelli |first=Alice |url=https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |title=Ariana Grande - Hate That I Made You Love Me (Radio Date: 29-05-2026) |publisher=[[EarOne]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 29, 2026 |language=it |archive-date=May 29, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529192054/https://earone.com/post/959eed9feb58/ariana-grande-hate-that-i-made-you-love-me |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"|ԱՄՆ | Հունիսի 1, 2026 | [[Hot adult contemporary radio]] | rowspan="3" |Republic | align="center" |<ref name="hotAC" /> |- | rowspan="4" | Հունիսի 2, 2026 | rowspan="2" | {{hlist|[[Contemporary hit radio]]|[[Rhythmic contemporary|rhythmic contemporary radio]]}} | align="center" | <ref name="CHR">{{cite magazine |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |title=Hot New Releases |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |date=May 29, 2026 |access-date=May 30, 2026 |archive-date= June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604050213/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/hot-new-releases-2026-05-29 |url-status=live}}</ref> |- | align="center"| <ref name="rhythmic"/> |- ! rowspan="8" scope="row" | Տարբեր | rowspan="8" | Թվային ներբեռնում |A cappella | rowspan="8" | {{hlist|Babydoll|Republic}} | align="center"| <ref name="A cappella digital"/> |- |Instrumental | align="center"| <ref name="Instrumental digital"/> |- | Հունիսի 3, 2026 | "Live from Rehearsal" | align="center" | <ref name="LFR">{{Cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |title=Hate That I Made You Love Me (Live from Rehearsal) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (PH) |date=June 2, 2026 |access-date=June 2, 2026 |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://megalodon.jp/2026-0603-1550-24/https://music.apple.com:443/ph/album/hate-that-i-made-you-love-me-live-from-rehearsal-single/6775598871 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |Հունիսի 4, 2026 |"Melody Pass" | align="center" |<ref name="MelodyPass">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |title=Hate That I Made You Love Me (Melody Pass Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005950/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-melody-pass-version/6776401829?i=6776401831 |url-status=dead}}</ref> |- | "Ari Lyric Draft from Bed" | align="center" |<ref name="ALDfB">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |title=Hate That I Made You Love Me (Ari Lyric Draft from Bed) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605010146/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-ari-lyric-draft-from-bed-single/6776455470 |url-status=dead}}</ref> |- | "Music Video Edit, Extended" | align="center" |<ref name="MVExt">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |title=Hate That I Made You Love Me (Music Video Edit, Extended Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (US) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605033832/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/us/album/hate-that-i-made-you-love-me-music-video-edit-extended/6776466065 |url-status=dead}}</ref> |- | "Guitars Only" | align="center" |<ref name="GuitarsOnly">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |title=Hate That I Made You Love Me (Guitars Only) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605004942/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-guitars-only-version-single/6776773860 |url-status=dead}}</ref> |- | "Stripped" | align="center" |<ref name="Stripped">{{cite web |author=(( )) |display-authors=0 |others=[[Ariana Grande]] |url=https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |title=Hate That I Made You Love Me (Stripped Version) |publisher=Babydoll Music/[[Republic Records]] |via=[[Apple Music]] (AU) |date=June 4, 2026 |access-date=June 5, 2026 |archive-date=June 5, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260605005547/http://web.archive.org/screenshot/https://music.apple.com/au/album/hate-that-i-made-you-love-me-stripped-version-single/6776773885 |url-status=dead}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ2}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|v1t4MTqdfyI|Աուդիո տեսահոլովակը}} * {{YouTube|82-jTNka3uc|Տեսահոլովակը}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Արիանա Գրանդեի երգեր]] [[Կատեգորիա:UK Singles Chart գլխավորած սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Billboard Hot 100 գլխավորած սինգլներ]] 7dilsfnn68777d3t8oc5er95pzbau0u 1 1333533 10806683 2026-06-30T10:23:50Z Voskanyan 23951 +{{ԹՀ/նոր|ru|Hate That I Made You Love Me|153650457|10806682|2026 թվականի հունիսի 30}} 10806683 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Hate That I Made You Love Me|153650457|10806682|2026 թվականի հունիսի 30}} 6ytksk26jeqx4cp6099ga8waau2yay2 0 1333534 10806700 2026-06-30T11:12:01Z Ahaik 6496 Նոր էջ «[[File:Apollo portable life support system.jpg|thumb|upright=1.35|Apollo-ի [[primary life support system|շարժական կենսապահովման առաջնային համակարգը]]]] '''Կենսապահովման համակարգը''' կամ '''կյանքի ապահովման համակարգը''' սարքավորումների համակցություն է, որը հնարավորություն է տալիս գոյատևել այնպիսի միջավայրում...»: 10806700 wikitext text/x-wiki [[File:Apollo portable life support system.jpg|thumb|upright=1.35|Apollo-ի [[primary life support system|շարժական կենսապահովման առաջնային համակարգը]]]] '''Կենսապահովման համակարգը''' կամ '''կյանքի ապահովման համակարգը''' սարքավորումների համակցություն է, որը հնարավորություն է տալիս գոյատևել այնպիսի միջավայրում կամ իրավիճակում, որը դրա բացակայության դեպքում չէր ապահովի այդ կյանքի պահպանումը։ Այն սովորաբար կիրառվում է այն համակարգերի նկատմամբ, որոնք ապահովում են մարդու կյանքը այնպիսի իրավիճակներում, երբ արտաքին միջավայրը թշնամական է, օրինակ՝ [[տիեզերական տարածություն|արտաքին տիեզերքում]] կամ [[Ստորջրյա միջավայր|ջրի տակ]], ինչպես նաև բժշկական իրավիճակներում, երբ մարդու առողջական վիճակն այն աստիճան է խաթարված, որ առանց սարքավորումների աշխատանքի մահվան ռիսկը բարձր կլիներ<ref>{{Cite web |title=Definition of LIFE-SUPPORT SYSTEM |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/life-support+system |access-date=2023-06-14 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref>։ [[Մարդու տիեզերական թռիչք]]ում կենսապահովման համակարգը սարքերի խումբ է, որը թույլ է տալիս մարդուն գոյատևել արտաքին տիեզերքում։ ԱՄՆ կառավարության տիեզերական գործակալությունը՝ [[ՆԱՍԱ]]-ն<ref>[[#NASA2008|NASA, 2008]]</ref>, և [[մասնավոր տիեզերական թռիչք]]ների ընկերությունները այս համակարգերը նկարագրելիս օգտագործում են «միջավայրի վերահսկման և կենսապահովման համակարգ» արտահայտությունը կամ '''ՄՎԿՀ''' հապավումը{{sfn|Barry|2000}}։ Կենսապահովման համակարգը կարող է ապահովել օդ, ջուր և սնունդ։ Այն նաև պետք է պահպանի մարմնի ճիշտ ջերմաստիճանը, մարմնի վրա ընդունելի ճնշումը և գործ ունենա մարմնի թափոնների հետ։ Կարող է անհրաժեշտ լինել նաև պաշտպանություն վնասակար արտաքին ազդեցություններից, օրինակ՝ ճառագայթումից և միկրոմետեորիտներից։ Կենսապահովման համակարգի բաղադրիչները [[կյանքի համար կրիտիկական համակարգ|կյանքի համար կրիտիկական]] են և նախագծվում ու կառուցվում են [[անվտանգության տեխնիկա]]յի մեթոդների կիրառմամբ։ [[Դայվինգ|Ստորջրյա սուզման]] մեջ շնչառական սարքավորումը համարվում է կենսապահովման սարքավորում, իսկ [[հագեցված սուզման համակարգ]]ը՝ կենսապահովման համակարգ. դրա շահագործման համար պատասխանատու անձնակազմը կոչվում է կենսապահովման տեխնիկներ։ Հայեցակարգը կարող է տարածվել նաև [[սուզանավ]]երի, անձնակազմով [[ստորջրյա սարք]]երի և [[ջրասուզակի սուզազգեստ|մթնոլորտային սուզազգեստների]] վրա, որտեղ [[շնչառական գազի խառնուրդ|շնչառական գազը]] պետք է մշակվի՝ շնչառության համար պիտանի մնալու համար, իսկ ներսում գտնվող անձինք մեկուսացված են արտաքին միջավայրի ճնշումից և ջերմաստիճանից։ Բժշկական կենսապահովման համակարգերը ներառում են [[Արյան արհեստական շրջանառություն|սիրտ-թոքային ապարատները]], [[թոքերի արհեստական ​​օդափոխության սարք|բժշկական թոքային օդափոխիչները]] և [[Երկիամների դիալիզ|դիալիզի]] սարքավորումները։ == Մարդու ֆիզիոլոգիական և նյութափոխանակային կարիքներ == {{Տես նաև|Տիեզերական թռիչքի ազդեցությունը մարդու վրա}} Միջին չափերի անձնակազմի անդամին տիեզերական առաքելության ընթացքում ստանդարտ գործողություններ կատարելու համար օրական անհրաժեշտ է մոտավորապես 5 կգ [[Սննդամթերք|սնունդ]], [[ջուր]] և [[թթվածին]], և նա արտադրում է համանման քանակությամբ պինդ թափոններ, հեղուկ թափոններ և [[ածխաթթու գազ]]{{sfn|Sulzman|Genin|1994}}։ Այս նյութափոխանակային պարամետրերի զանգվածային բաշխումը հետևյալն է՝ սպառվում է 0.84 կգ թթվածին, 0.62 կգ սնունդ և 3.54 կգ ջուր, որոնք մարմնի ֆիզիոլոգիական գործընթացների միջոցով վերածվում են 0.11 կգ պինդ թափոնների, 3.89 կգ հեղուկ թափոնների և 1.00 կգ արտադրված ածխաթթու գազի։ Այս մակարդակները կարող են տատանվել՝ կախված տվյալ առաքելության առաջադրանքի ակտիվության մակարդակից, սակայն պետք է ենթարկվեն [[զանգվածի հավասարակշռություն|զանգվածի հավասարակշռության]] սկզբունքին։ Տիեզերական առաքելությունների ընթացքում ջրի փաստացի օգտագործումը սովորաբար կրկնակի է նշված արժեքից՝ հիմնականում ոչ կենսաբանական օգտագործման, օրինակ՝ լոգանքի, պատճառով։ Բացի այդ, թափոնների ծավալն ու բազմազանությունը տատանվում են առաքելության տևողության հետ՝ մեկ շաբաթից ավելի տևող առաքելությունների դեպքում ներառելով մազեր, եղունգներ, մաշկի թեփոտված շերտեր և այլ կենսաբանական թափոններ։ Միջավայրային այլ գործոններ, ինչպիսիք են ճառագայթումը, գրավիտացիան, աղմուկը, թրթռումը և լուսավորությունը, նույնպես ազդում են արտաքին տիեզերքում մարդու ֆիզիոլոգիական արձագանքի վրա, թեև ոչ այնքան անմիջականորեն, որքան նյութափոխանակային պարամետրերը։ === Մթնոլորտ === Արտաքին տիեզերքի կենսապահովման համակարգերը պահպանում են մթնոլորտներ, որոնք առնվազն կազմված են թթվածնից, ջրային գոլորշուց և ածխաթթու գազից։ Յուրաքանչյուր բաղադրիչ գազի [[Պարցիալ ճնշում|մասնակի ճնշումը]] ավելանում է ընդհանուր [[Մթնոլորտային ճնշում|բարոմետրիկ ճնշմանը]]։ Այնուամենայնիվ, նոսրացնող գազերի հեռացումը էականորեն մեծացնում է հրդեհային ռիսկերը, հատկապես վերգետնյա գործողությունների ժամանակ, երբ կառուցվածքային պատճառներով խցիկի ընդհանուր ճնշումը պետք է գերազանցի արտաքին մթնոլորտային ճնշումը. տե՛ս [[Ապոլոն 1]]։ Ավելին, [[թթվածնային թունավորում]]ը դառնում է գործոն թթվածնի բարձր կոնցենտրացիաների դեպքում։ Այդ պատճառով ժամանակակից մարդատար տիեզերանավերի մեծ մասը օգտագործում է սովորական օդային՝ ազոտ/թթվածին մթնոլորտ և մաքուր թթվածին կիրառում է միայն [[ճնշումային հանդերձանք]]ներում՝ [[Արտանավային գործունեություն|արտանավային գործունեության]] ընթացքում, երբ հանդերձանքի ընդունելի ճկունությունը պահանջում է հնարավորինս ցածր ներքին ճնշում։ === Ջուր === Անձնակազմի անդամները ջուր են օգտագործում խմելու, մաքրման գործողությունների, արտանավային գործունեության ջերմային վերահսկման և արտակարգ իրավիճակների համար։ Այն պետք է արդյունավետորեն պահվի, օգտագործվի և վերականգնվի՝ կեղտաջրերից և արտաշնչված ջրային գոլորշուց, քանի որ մարդու տիեզերական հետազոտության ընթացքում հասանելի միջավայրերում ներկայումս տեղում աղբյուրներ չկան։ Ապագա լուսնային առաքելությունները կարող են օգտագործել բևեռային սառույցներից ստացվող ջուրը, իսկ Մարսի առաքելությունները՝ մթնոլորտից կամ սառցային հանքավայրերից ստացվող ջուրը։ === Սնունդ === Մինչ օրս բոլոր տիեզերական առաքելություններում օգտագործվել է մատակարարված սնունդ։ Կենսապահովման համակարգերը կարող են ներառել բույսերի աճեցման համակարգ, որը թույլ կտա սնունդ աճեցնել կառույցների կամ տիեզերանավերի ներսում։ Դա նաև կվերականգներ ջուրը և թթվածինը։ Սակայն նման համակարգ դեռևս չի թռել արտաքին տիեզերք։ Այդպիսի համակարգը կարող էր նախագծվել այնպես, որ վերաօգտագործեր սննդանյութերի մեծ մասը, որոնք հակառակ դեպքում կկորչեին։ Դա արվում է, օրինակ, [[կոմպոստացնող զուգարան]]ների միջոցով, որոնք թափոնային նյութը՝ արտաթորանքը, կրկին ինտեգրում են համակարգի մեջ՝ թույլ տալով, որ սննդանյութերը կլանվեն սննդային մշակաբույսերի կողմից։ Այնուհետև մշակաբույսերից ստացված սնունդը կրկին սպառվում է համակարգի օգտատերերի կողմից, և ցիկլը շարունակվում է։ Սակայն նման համակարգի իրականացման համար պահանջվող լոգիստիկան և տարածքը մինչ այժմ խոչնդոտ են եղել։ === Գրավիտացիա === Կախված առաքելության տևողությունից՝ տիեզերագնացներին կարող է անհրաժեշտ լինել արհեստական ձգողականություն՝ [[տիեզերական հարմարվողականության համախտանիշ]]ի, մարմնի հեղուկների վերաբաշխման և ոսկրային ու մկանային զանգվածի կորստի ազդեցությունները նվազեցնելու համար։ Արտաքին տիեզերքում արհեստական քաշ առաջացնելու երկու մեթոդ կա։ ==== Գծային արագացում ==== Եթե տիեզերանավի շարժիչները կարողանան ուղևորության ընթացքում շարունակաբար առաջացնել այնպիսի քարշ, որ տիեզերանավը շարունակաբար արագանա վայրկյանում 9,8 մ/վ արագացման տեմպով, ապա անձնակազմը կզգա ձգում դեպի նավի հետին [[Միջնապատ (կառուցվածք)|միջնապատը]]՝ Երկրի սովորական ձգողությանը համարժեք չափով։ Ազդեցությունը համեմատական է արագացման տեմպին։ Երբ նավը հասնի ճանապարհի կեսին, այն կշրջվի և կարտադրի քարշ հակառակ ուղղությամբ՝ դանդաղելու համար։ ==== Պտույտ ==== Այլապես, եթե նավի խցիկը նախագծված է մեծ գլանաձև պատով կամ երկար հեծանով, որը ձգվում է դեպի մեկ այլ խցիկային հատված կամ հակակշիռ, այն համապատասխան արագությամբ պտտեցնելը կառաջացնի [[կենտրոնախույս ուժ]], որը կմոդելավորի գրավիտացիայի ազդեցությունը։ Եթե ''ω''-ն նավի պտույտի [[անկյունային արագություն]]ն է, ապա ''r'' շառավղի վրա արագացումը կլինի՝ {{center|<math>g = \omega^2 r</math>}} Պետք է նկատել, որ այս ազդեցության մեծությունը տատանվում է պտույտի շառավղից կախված, ինչը անձնակազմի անդամների համար կարող է անհարմար լինել՝ կախված խցիկի կառուցվածքից։ Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել [[Կորիոլիսի ուժ]]ի ազդեցությունները, որը ուժ է՝ ուղղված խցիկի ներսում շարժմանը ուղղահայաց։ Նաև մտահոգություն կա, որ պտույտը կարող է սրել վեստիբուլյար խանգարման ազդեցությունները։ === Ճառագայթային պաշտպանություն === Երկարաժամկետ տիեզերական առաքելությունների կենսապահովման համակարգերը պետք է պաշտպանեն անձնակազմին [[space radiation|տիեզերական ճառագայթումից]]՝ քաղցկեղի զարգացման ռիսկը նվազեցնելու և տիեզերագնացների առողջությունը պաշտպանելու համար<ref>{{Cite web |title=Risk of radiation-induced cancers - NASA |url=https://www.nasa.gov/reference/risk-of-radiation-induced-cancers/ |access-date=2025-12-11 |language=en-US}}</ref>։ Ապագա առաքելությունները կարող են օգտագործել ճառագայթադիմացկուն սնկերից ստացված ներկեր՝ տիեզերանավերի պատերը պատելու համար<ref>{{Cite web |last=Cowing |first=Keith |date=2020-07-28 |title=A Self-Replicating Radiation-Shield for Human Deep-Space Exploration: Radiotrophic Fungi can Attenuate Ionizing Radiation aboard the International Space Station |url=https://astrobiology.com/2020/07/a-self-replicating-radiation-shield-for-human-deep-space-exploration-radiotrophic-fungi-can-attenuat.html |access-date=2025-12-11 |website=Astrobiology |language=en-US}}</ref>։ == Տիեզերական սարքերի համակարգեր == === Gemini, Mercury և Apollo === Ամերիկյան Mercury, Gemini և Apollo տիեզերանավերը պարունակում էին 100% թթվածնային մթնոլորտներ, որոնք հարմար էին կարճաժամկետ առաքելությունների համար՝ զանգվածն ու բարդությունը նվազագույնի հասցնելու նպատակով{{sfn|Davis|Johnson|Stepanek|2008}}։ === Space Shuttle === [[Սփեյս Շաթլ]]ը առաջին ամերիկյան տիեզերանավն էր, որն ուներ Երկրի մթնոլորտին նման խառնուրդ՝ 22% թթվածին և 78% ազոտ{{sfn|Davis|Johnson|Stepanek|2008}}։ Այս տիեզերանավի համար ՆԱՍԱ-ն ՄՎԿՀ կատեգորիայի մեջ ներառում է այն համակարգերը, որոնք ապահովում են ինչպես անձնակազմի կենսապահովումը, այնպես էլ օգտակար բեռների միջավայրային վերահսկումը։ ''Շաթլի օգտագործողի ուղեցույցը'' պարունակում է ՄՎԿՀ բաժիններ հետևյալի վերաբերյալ՝ անձնակազմի խցիկի ճնշման ապահովում, խցիկի օդի վերականգնում, ջրային սառեցնող օղակի համակարգ, ակտիվ ջերմային վերահսկման համակարգ, մատակարարման և կեղտաջրի համակարգ, թափոնների հավաքման համակարգ, կեղտաջրի բաք, շլյուզային խցիկի աջակցում, [[արտանավային շարժունակության միավոր]]ներ, անձնակազմի բարձրության պաշտպանության համակարգ, ինչպես նաև ռադիոիզոտոպային ջերմաէլեկտրական գեներատորի սառեցում և օգտակար բեռների գազային ազոտով մաքրում<ref>[[#NASA-HSF|NASA-HSF]]</ref>։ === Սոյուզ === [[Սոյուզ (տիեզերանավ)|Սոյուզ տիեզերանավի]] կենսապահովման համակարգը կոչվում է Կենսաապահովման ապահովման միջոցների համալիր ({{lang-ru|Комплекс Средств Обеспечения Жизнедеятельности (KCOЖ)}}){{cn|date=June 2024}}։ Վոստոկը, Վոսխոդը և Սոյուզը պարունակում էին օդանման խառնուրդներ մոտավորապես 101 կՊա{{sfn|Davis|Johnson|Stepanek|2008}}։ Կենսապահովման համակարգը ապահովում է ազոտ/թթվածին մթնոլորտ՝ ծովի մակարդակի մասնակի ճնշումներով։ Այնուհետև մթնոլորտը վերականգնվում է KO₂ գլանների միջոցով, որոնք կլանում են անձնակազմի կենսաբանական գործունեության արդյունքում առաջացած CO₂-ի և ջրի մեծ մասը և վերականգնում թթվածինը, իսկ LiOH գլանները կլանում են մնացած CO₂-ը<ref>{{Cite web |title=Habitation module of Soyuz spacecraft |url=https://www.russianspaceweb.com/soyuz_bo.html |access-date=2024-05-15 |website=www.russianspaceweb.com}}</ref>։ === Plug and play === [[Paragon Space Development Corporation]]-ը ապագա տիեզերանավերի համար մշակում է plug and play ՄՎԿՀ, որը կոչվում է ''առևտրային անձնակազմի տեղափոխման և օդի վերականգնման համակարգ''՝ ԱԱՏ-ՕՎՀ<ref>[[#Paragon Projects|Paragon Projects]]</ref>, և մասնակիորեն ֆինանսավորվում է ՆԱՍԱ-ի [[Առևտրային անձնակազմի ծրագիր|Առևտրային անձնակազմի ծրագրի]] միջոցներով<ref>[[#NASA 2010|NASA 2010]]</ref>։ ԱԱՏ-ՕՎՀ-ը ինտեգրված համակարգում ապահովում է տիեզերանավի կենսապահովման յոթ հիմնական գործառույթ՝ օդի ջերմաստիճանի կառավարում, խոնավության հեռացում, [[ածխաթթու գազի հեռացում]], հետքային աղտոտիչների հեռացում, հրդեհից հետո մթնոլորտի վերականգնում, օդի զտում և խցիկի օդի շրջանառություն<ref>[[#Paragon|Paragon Press Release]]</ref>։ == Տիեզերակայանների համակարգեր == Տիեզերակայանների համակարգերը ներառում են տեխնոլոգիաներ, որոնք թույլ են տալիս մարդկանց երկար ժամանակ ապրել արտաքին տիեզերքում։ Այդ տեխնոլոգիաները ներառում են մարդու թափոնների հեռացման և օդի արտադրության զտման համակարգեր։ === Սքայլաբ === [[Սքայլաբ]]ը օգտագործում էր 72% թթվածին և 28% ազոտ՝ 34,47 կՊա ընդհանուր ճնշմամբ միջավայր։ === Սալյուտ և Միր === [[Սալյուտ (ուղեծրակայան)|Սալյուտ]] և [[Միր]] տիեզերակայանները պարունակում էին օդանման թթվածնի և ազոտի խառնուրդ՝ մոտավորապես ծովի մակարդակի ճնշումներին համապատասխան՝ 93.1-ից մինչև 129 կՊա, իսկ թթվածնի պարունակությունը կազմում էր 21%-ից մինչև 40%{{sfn|Davis|Johnson|Stepanek|2008}}։ === Bigelow առևտրային տիեզերակայան === [[Bigelow առևտրային տիեզերակայան]]ի կենսապահովման համակարգը նախագծվում է [[Bigelow Aerospace]]-ի կողմից [[Լաս Վեգաս]]ում։ [[Տիեզերակայան]]ը կառուցվելու է բնակելի [[Sundancer]] և [[BA 330]] ընդարձակվող մոդուլներից։ == Բնական համակարգեր == Բնական կյանքի ապահովման համակարգերը, ինչպիսին է Արիզոնայում գտնվող [[Բիոսֆերա 2]]-ը, փորձարկվել են ապագա տիեզերական ճանապարհորդության կամ գաղութացման համար։ Այս համակարգերը հայտնի են նաև որպես [[փակ էկոլոգիական համակարգ]]եր։ Դրանք ունեն արևային էներգիան որպես առաջնային էներգիայի միակ աղբյուր օգտագործելու և վառելիքով լոգիստիկ աջակցությունից անկախ լինելու առավելություն։ Բնական համակարգերն ունեն արդյունավետության ամենաբարձր աստիճանը՝ բազմաթիվ գործառույթների ինտեգրման շնորհիվ։ Դրանք նաև ապահովում են մարդկանց համար անհրաժեշտ պատշաճ միջավայր, ինչը կարևոր է արտաքին տիեզերքում ավելի երկար մնալու համար։ == Ստորջրյա և բարձր ճնշմամբ բնակավայրեր == {{Տես նաև|Ստորջրյա բնակավայր}} Ստորջրյա և բարձր ճնշմամբ բնակավայրերը իրենց բնակիչների կենսապահովումը ապահովում են օրերից մինչև շաբաթներ տևող ժամանակահատվածներում։ Բնակիչները սահմանափակված են անմիջապես մակերևութային մթնոլորտային ճնշմանը վերադառնալուց՝ պարտադիր [[Դեկոմպրեսիա (սուզում)|դեկոմպրեսիայի]] ենթարկվելու պատճառով, որը կարող է տևել մինչև մի քանի շաբաթ։ Բարձր ճնշմամբ բնակավայրի կենսապահովման համակարգը ապահովում է շնչառական գազ և այլ ծառայություններ՝ ճնշման տակ գտնվող անձնակազմի կյանքը պահպանելու համար։ Այն ներառում է հետևյալ բաղադրիչները<ref name="Crawford 2016" />։ *Գազի սեղմման, խառնման և պահման հարմարություններ *Խցիկի կլիմայի վերահսկման համակարգ՝ ջերմաստիճանի և խոնավության վերահսկում, ինչպես նաև գազի զտում *Գործիքակազմ, կառավարում, մոնիթորինգ և կապի սարքավորումներ *Հրդեհաշիջման համակարգեր *Սանիտարական համակարգեր Ստորջրյա բնակավայրերը տարբերվում են նրանով, որ արտաքին միջավայրի ճնշումը նույնն է, ինչ ներքին ճնշումը, ուստի որոշ ինժեներական խնդիրներ պարզեցվում են։ Ստորջրյա բնակավայրերը հավասարակշռում են ներքին ճնշումը արտաքին միջավայրի ճնշման հետ՝ թույլ տալով բնակիչներին ազատ մուտք ունենալ շրջակա միջավայր՝ որոշակի խորության միջակայքում, մինչդեռ մակերևութային համակարգերում տեղավորված հագեցված սուզորդները ճնշման տակ տեղափոխվում են աշխատանքային խորություն [[փակ սուզման զանգ]]ի միջոցով։ Զանգի կենսապահովման համակարգը ապահովում և վերահսկում է [[շնչառական գազի խառնուրդ|շնչառական գազի]] հիմնական մատակարարումը, իսկ կառավարման կայանը վերահսկում է սուզորդների տեղակայումը և հաղորդակցությունը նրանց հետ։ Զանգին գազի հիմնական մատակարարումը, էներգիան և կապը ապահովվում են զանգի մալուխափնջի միջոցով, որը կազմված է մի շարք խողովակներից և էլեկտրական մալուխներից, որոնք ոլորված են միասին և տեղակայվում են որպես մեկ միավոր<ref name="usn ch15" />։ Այն սուզորդներին է փոխանցվում սուզորդի մալուխափնջերի միջոցով<ref name="Crawford 2016" />։ Կենսապահովման համակարգը պահպանում է խցիկի միջավայրը բնակիչների առողջության և հարմարավետության համար ընդունելի սահմաններում։ Ջերմաստիճանը, խոնավությունը, շնչառական գազի որակը, սանիտարական համակարգերը և սարքավորումների աշխատանքը վերահսկվում և կառավարվում են<ref name="usn ch15" />։ == Փորձարարական կենսապահովման համակարգեր == === MELiSSA === Միկրոէկոլոգիական կյանքի ապահովման համակարգի այլընտրանքը ({{lang-en|Micro-Ecological Life Support System Alternative}})՝ [[MELiSSA]]-ն<ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Melissa Foundation |url=https://www.melissafoundation.org/ |access-date=2025-12-03 |website=www.melissafoundation.org |language=fr}}</ref>, [[Եվրոպական տիեզերական գործակալություն|Եվրոպական տիեզերական գործակալության]] ղեկավարած նախաձեռնություն է, որը մտահղացվել է որպես միկրոօրգանիզմների և բարձրակարգ բույսերի վրա հիմնված էկոհամակարգ։ Այն նախատեսված է որպես գործիք՝ արհեստական էկոհամակարգերի վարքագիծը հասկանալու և երկարաժամկետ մարդատար տիեզերական առաքելությունների ապագա վերականգնողական կենսապահովման համակարգի տեխնոլոգիան մշակելու համար։ === CyBLiSS === Ցիանոբակտերիաների վրա հիմնված կյանքի ապահովման համակարգեր ({{lang-en|Cyanobacterium-Based Life Support Systems}})՝ [[CyBLiSS]], մի հայեցակարգ է, որը մշակվել է մի քանի տիեզերական գործակալությունների՝ [[ՆԱՍԱ]]-ի, [[Գերմանիայի օդատիեզերական կենտրոն]]ի և [[Իտալիայի տիեզերական գործակալություն|Իտալիայի տիեզերական գործակալության]] հետազոտողների կողմից։ Այն պետք է օգտագործի [[ցիանոբակտերիաներ]]՝ Մարսում առկա ռեսուրսները անմիջապես օգտակար արտադրանքների և [[Կենսավերականգնողական կենսապահովման համակարգ|կենսավերականգնողական կենսապահովման համակարգի]] համար<ref name='Verseux2015'>{{cite journal |title=Sustainable life support on Mars – the potential roles of cyanobacteria |journal=International Journal of Astrobiology |volume=15 |pages=65–92 |date=3 August 2015 |last1=Verseux |first1=Cyprien |last2=Baqué |first2=Mickael |last3=Lehto |first3=Kirsi |last4=de Vera |first4=Jean-Pierre P. |last5=Rothschild |first5=Lynn J. |author5-link=Lynn J. Rothschild |last6=Billi |first6=Daniela |issue=1 |doi=10.1017/S147355041500021X |bibcode=2016IJAsB..15...65V |doi-access=free }}</ref>։ Նպատակն է ապագա՝ մարդկանցով բնակեցված մարսյան բնակավայրերը հնարավորինս անկախ դարձնել Երկրից՝ հետազոտողներին թույլ տալով ապրել «տեղական ռեսուրսներով», նվազեցնել առաքելության ծախսերը և բարձրացնել անվտանգությունը։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|40em|refs= <ref name="Crawford 2016" >{{cite book|last=Crawford|first=J.|title=Offshore Installation Practice|edition=revised|year=2016|publisher=Butterworth-Heinemann|isbn=9781483163192|pages=150–155|chapter=8.5.1 Helium recovery systems}}</ref> <ref name="usn ch15" >{{cite book|author=Staff, US Navy|title=US Navy Diving Manual, 6th revision|chapter=15|chapter-url=http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageID=3.9|access-date=15 June 2008|year=2006|publisher=US Naval Sea Systems Command|location=United States|archive-date=2 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080502023541/http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageId=3.9|url-status=dead}}</ref> }} == Գրականություն == * Eckart, Peter. ''Spaceflight Life Support and Biospherics''. Torrance, CA: Microcosm Press; 1996. {{ISBN|1-881883-04-3}}. * Larson, Wiley J. and Pranke, Linda K., eds. ''Human Spaceflight: Mission Analysis and Design''. New York: McGraw Hill; 1999. {{ISBN|0-07-236811-X}}. * Reed, Ronald D. and Coulter, Gary R. ''Physiology of Spaceflight'' – Chapter 5: 103–132. * Eckart, Peter and Doll, Susan. ''Environmental Control and Life Support System (ECLSS)'' – Chapter 17: 539–572. * Griffin, Brand N., Spampinato, Phil, and Wilde, Richard C. ''Extravehicular Activity Systems'' – Chapter 22: 707–738. * Wieland, Paul O., ''[https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=19940022934 Designing for Human Presence in Space: An Introduction to Environmental Control and Life Support Systems]''. National Aeronautics and Space Administration, NASA Reference Publication RP-1324, 1994 == Արտաքին հղումներ == * [http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/sts_eclss.html Environmental Control and Life Support System (NASA-KSC)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526033945/http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/sts_eclss.html |date=26 May 2011 }} * [http://www.nasa.gov/vision/space/livinginspace/eclss_2007.html Dedication and Perspiration Builds the Next Generation Life Support System (NASA, Fall 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110416212840/http://www.nasa.gov/vision/space/livinginspace/eclss_2007.html |date=16 April 2011 }} * [http://ocw.mit.edu/courses/aeronautics-and-astronautics/16-423j-aerospace-biomedical-and-life-support-engineering-spring-2006/ Aerospace Biomedical and Life Support Engineering (MIT OpenCourseWare page – Spring 2006)] * [https://archive.today/20121215012606/http://www.purdue.edu/dp/spaceclass/ Space Advanced Life Support (Purdue course page – Spring 2004)] * [https://web.archive.org/web/20070715204221/http://advlifesupport.jsc.nasa.gov/ Advanced Life support for missions to Mars] * [http://www.marsjournal.org/contents/2006/0005/files/rapp_mars_2006_0005.pdf Mars Advanced Life Support] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12481808&dopt=Abstract Mars Life Support Systems] * [https://web.archive.org/web/20070804184526/http://oregonstate.edu/~atwaterj/als_mars.htm Publications on Mars Life Support Systems] * [https://web.archive.org/web/20120107041450/http://www.asc-csa.gc.ca/eng/astronauts/living_hygiene.asp Personal Hygiene in Space] (Canadian Space Agency) * [http://astrobotany.com/astrobotany Plants will Be Critical for Human Life Support Systems in Space] {{Արտաքին հղումներ}} {{Տիեզերական թռիչք}} [[Կատեգորիա:Տիեզերանավի բաղադրամասեր]] [[Կատեգորիա:Բժշկական սարքավորումներ]] [[Կատեգորիա:Կառավարվող տիեզերագնացություն]] duy7ibptxum184cw21mhj365snpdm31 2 1333535 10806702 2026-06-30T11:20:19Z Տարոն Գլակ 173422 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Գրող | բնագիր անուն = Տարոն Գլակ | պատկեր = | ծննդավայր = [[Երևան]], [[Հայաստան]] | մասնագիտություն = բանաստեղծ, գրական հաղորդումների հեղինակ և վարող | լեզու = հայերեն | կայք = https://taronglak.com | ծննդյան ամսաթիվ = {{ԾԱ|1992|1|21}} }}<nowiki>'''</nowiki>Տարոն Գլակ<nowiki>'''</nowiki> (ծնվել է 1...»: 10806702 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող | բնագիր անուն = Տարոն Գլակ | պատկեր = | ծննդավայր = [[Երևան]], [[Հայաստան]] | մասնագիտություն = բանաստեղծ, գրական հաղորդումների հեղինակ և վարող | լեզու = հայերեն | կայք = https://taronglak.com | ծննդյան ամսաթիվ = {{ԾԱ|1992|1|21}} }}<nowiki>'''</nowiki>Տարոն Գլակ<nowiki>'''</nowiki> (ծնվել է 1992 թվականի հունվարի 21-ին, Երևանում)՝ հայ բանաստեղծ, գրական հաղորդումների հեղինակ և վարող։ == Կենսագրություն == Տարոն Գլակը ծնվել է 1992 թվականի հունվարի 21-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Ռաֆֆու անվան թիվ 36 հիմնական դպրոցում։ Սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական, ապա՝ բեմադրական բաժիններում։ 048a4ilavccpjtxt54uhywz8ss7iw21 10806703 10806702 2026-06-30T11:26:58Z Տարոն Գլակ 173422 10806703 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող | բնագիր անուն = Տարոն Գլակ | պատկեր = | ծննդավայր = [[Երևան]], [[Հայաստան]] | մասնագիտություն = բանաստեղծ, գրական հաղորդումների հեղինակ և վարող | լեզու = հայերեն | կայք = https://taronglak.com | ծննդյան ամսաթիվ = {{ԾԱ|1992|1|21}} }}<nowiki>'''</nowiki>Տարոն Գլակ<nowiki>'''</nowiki> (ծնվել է 1992 թվականի հունվարի 21-ին, Երևանում)՝ հայ բանաստեղծ, գրական հաղորդումների հեղինակ և վարող։ == Կենսագրություն == Տարոն Գլակը ծնվել է 1992 թվականի հունվարի 21-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Ռաֆֆու անվան թիվ 36 հիմնական դպրոցում։ Սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական, ապա՝ բեմադրական բաժիններում։ Հեղինակ է հինգ բանաստեղծական ժողովածուների և մի շարք գրական նախագծերի։ == Ստեղծագործություններ == * ''Դեպի լիճը'' (2014) * ''Գետի ափին'' (2017) * ''Պատերազմում'' (2020) * ''Երկի՛ր իմ'' (2022) * ''Վերածնվի՛ր'' (2025) == Հաղորդումներ == * «Մի քիչ հաց լիներ ու մի քիչ գինի» * «Վերածնունդ» * «Մեր ճամփեն» == Աղբյուրներ == <references /> qrokbwqp0b0eyrvntpatd80uoef4wsc 0 1333536 10806706 2026-06-30T11:44:16Z ~2026-37532-54 173465 Նոր էջ «Փոքր կապուցինյան միաբանների միաբանությունը ի հայտ եկավ որպես ֆրանցիսկյան ընտանիքի արմատական ​​բարեփոխումների շարժում, որի նպատակն էր միաբաններին վերադարձնել բացարձակ աղքատության և պարզության կյանքի։ 📜 Միաբանության պատմությունը՝ 1525 — Իտալացի միաբան Մատ...»: 10806706 wikitext text/x-wiki Փոքր կապուցինյան միաբանների միաբանությունը ի հայտ եկավ որպես ֆրանցիսկյան ընտանիքի արմատական ​​բարեփոխումների շարժում, որի նպատակն էր միաբաններին վերադարձնել բացարձակ աղքատության և պարզության կյանքի։ 📜 Միաբանության պատմությունը՝ 1525 — Իտալացի միաբան Մատեո դա Բասչիոն լքեց իր ֆրանցիսկյան վանքը։ Նա հայտարարեց, որ իր ժամանակի ֆրանցիսկյանները շեղվել են իրենց հիմնադրի պատվիրաններից և սկսել են ապրել որպես թափառող ճգնավոր։ 1528 — Հռոմի պապ Կղեմես VII-ը պաշտոնապես հաստատեց նոր համայնքը *Religionis zelus* բուլլով։ Սկզբում նրանք հայտնի էին որպես «Երեմիտիկ կյանքի փոքր եղբայրներ»։ 16-17-րդ դարերում միաբանությունը դարձավ Հակառեֆորմացիայի խոշոր ուժ։ Միաբանները մեծ հարգանք էին վաստակում ժողովրդի շրջանում՝ անվախորեն հոգ տանելով հիվանդների մասին ավերիչ ժանտախտի համաճարակների ժամանակ։Այսօր կապուչինները մնում են ամենամեծ կաթոլիկ միաբանություններից մեկը։ 2026 թվականի դրությամբ նրանք բարեգործական և միսիոներական աշխատանքներ են իրականացնում աշխարհի ավելի քան 100 երկրներում։ Կանոն և կենսակերպ։ Միաբանության առաջին խիստ կանոնը (Եվթիմիոսական Սահմանադրությունները) ընդունվել է 1536 թվականին։ Դրա հիմնական կանոնները ուժի մեջ են մինչ օրս՝ ծայրահեղ աղքատություն. վանականներին արգելվում է որևէ ունեցվածք ունենալ (անհատապես կամ որպես վանք)։ Նրանք պետք է ապրուստի բոլոր միջոցները ձեռք բերեն բացառապես ֆիզիկական աշխատանքի կամ ողորմություն խնդրելու միջոցով Խորհրդածություն և աղոթք. կանոնը սահմանում է լուռ մեդիտացիայի պարտադիր ժամեր: Խորհրդածության հիմնական թեմաներն են Քրիստոսի չարչարանքները: Ծառայություն ամենաաղքատներին. կապուչինները միտումնավոր բնակություն են հաստատում ամենաաղքատ թաղամասերում, քարոզում են պարզ լեզվով և զբաղվում են սոցիալական աշխատանքներով Ասկետական ​​ապրելակերպ. կանոնը պահանջում է կրել պարզ, կոպիտ, շագանակագույն հագուստ: Վանականները պարտավոր են քայլել ոտաբոբիկ (կամ հագնել պարզ բաց սանդալներ) և երկար մորուքներ աճեցնել: 1a5qkfl91plqbidqgs4d8vqxbt7q68w 10806708 10806706 2026-06-30T11:46:55Z ~2026-37532-54 173465 10806708 wikitext text/x-wiki Փոքր կապուցինյան միաբանների միաբանությունը ի հայտ եկավ որպես ֆրանցիսկյան ընտանիքի արմատական ​​բարեփոխումների շարժում, որի նպատակն էր միաբաններին վերադարձնել բացարձակ աղքատության և պարզության կյանքի։ 📜 Միաբանության պատմությունը՝ 1525 — Իտալացի միաբան Մատեո դա Բասչիոն լքեց իր ֆրանցիսկյան վանքը։ Նա հայտարարեց, որ իր ժամանակի ֆրանցիսկյանները շեղվել են իրենց հիմնադրի պատվիրաններից և սկսել են ապրել որպես թափառող ճգնավոր։ 1528 — Հռոմի պապ Կղեմես VII-ը պաշտոնապես հաստատեց նոր համայնքը *Religionis zelus* բուլլով։ Սկզբում նրանք հայտնի էին որպես «Երեմիտիկ կյանքի փոքր եղբայրներ»։ 16-17-րդ դարերում միաբանությունը դարձավ Հակառեֆորմացիայի խոշոր ուժ։ Միաբանները մեծ հարգանք էին վաստակում ժողովրդի շրջանում՝ անվախորեն հոգ տանելով հիվանդների մասին ավերիչ ժանտախտի համաճարակների ժամանակ։Այսօր կապուցինները մնում են ամենամեծ կաթոլիկ միաբանություններից մեկը։ 2026 թվականի դրությամբ նրանք բարեգործական և միսիոներական աշխատանքներ են իրականացնում աշխարհի ավելի քան 100 երկրներում։ Կանոն և կենսակերպ։ Միաբանության առաջին խիստ կանոնը (Եվթիմիոսական Սահմանադրությունները) ընդունվել է 1536 թվականին։ Դրա հիմնական կանոնները ուժի մեջ են մինչ օրս՝ ծայրահեղ աղքատություն. վանականներին արգելվում է որևէ ունեցվածք ունենալ (անհատապես կամ որպես վանք)։ Նրանք պետք է ապրուստի բոլոր միջոցները ձեռք բերեն բացառապես ֆիզիկական աշխատանքի կամ ողորմություն խնդրելու միջոցով Խորհրդածություն և աղոթք. կանոնը սահմանում է լուռ մեդիտացիայի պարտադիր ժամեր: Խորհրդածության հիմնական թեմաներն են Քրիստոսի չարչարանքները: Ծառայություն ամենաաղքատներին. կապուչինները միտումնավոր բնակություն են հաստատում ամենաաղքատ թաղամասերում, քարոզում են պարզ լեզվով և զբաղվում են սոցիալական աշխատանքներով Ասկետական ​​ապրելակերպ. կանոնը պահանջում է կրել պարզ, կոպիտ, շագանակագույն հագուստ: Վանականները պարտավոր են քայլել ոտաբոբիկ (կամ հագնել պարզ բաց սանդալներ) և երկար մորուքներ աճեցնել: ez6g0wifyfup1l7xg2z0c0m7tgk6tcp 2 1333537 10806707 2026-06-30T11:44:38Z Varduhi Galstyan 172866 Նոր էջ « == Փազլիք ՍՊԸ == «Փազլիք» ՍՊԸ-ն (PuzzleIQ LLC) հայկական ընկերություն է, որը հիմնադրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Ընկերության հիմնադիրը Վարդուհի Գալստյանն է։ «Փազլիք»-ը զբաղվում է ինտելեկտուալ զարգացմանը նպաստող IQ փազլների նախագծմամբ և արտադրությամբ։ Ընկերության...»: 10806707 wikitext text/x-wiki == Փազլիք ՍՊԸ == «Փազլիք» ՍՊԸ-ն (PuzzleIQ LLC) հայկական ընկերություն է, որը հիմնադրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Ընկերության հիմնադիրը Վարդուհի Գալստյանն է։ «Փազլիք»-ը զբաղվում է ինտելեկտուալ զարգացմանը նպաստող IQ փազլների նախագծմամբ և արտադրությամբ։ Ընկերության արտադրանքը նպատակ ունի զարգացնել տրամաբանական մտածողությունը, տարածական ընկալումը, ուշադրությունը և խնդիրների լուծման հմտությունները։ === Պատմություն === «Փազլիք» ՍՊԸ-ն հիմնադրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Վարդուհի Գալստյանի կողմից։ Ընկերությունը ստեղծվել է Հայաստանում՝ նպատակ ունենալով մշակել կրթական և ինտելեկտուալ զարգացնող փազլներ տարբեր տարիքային խմբերի համար։ ==== Արտադրանք ==== Ընկերությունն արտադրում է IQ փազլներ և տրամաբանական խաղեր, որոնք նախատեսված են ճանաչողական և վերլուծական մտածողության զարգացման համար։<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=PuzzleIQ – Smart Puzzles for Sharp Minds |url=http://puzzleiq.am/ |access-date=2026-06-30 |language=en-US}}</ref> etsour7waqdr46fdahxo25nfll10vtc