Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/232

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hy">
  <siteinfo>
    <sitename>Վիքիդարան</sitename>
    <dbname>hywikisource</dbname>
    <base>https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Վիքիդարան</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Վիքիդարանի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Կատեգորիա</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Հեղինակ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Հեղինակի քննարկում</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Պորտալ</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Պորտալի քննարկում</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Էջ</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Էջի քննարկում</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Ինդեքս</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Ինդեքսի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/232</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24954</id>
    <revision>
      <id>393540</id>
      <parentid>255405</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T12:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14863" sha1="birak83ybqxq17ifgxq0fgycau49t8t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Տեխ. Մ. ս. հաջողությամբ զարգանում է նաև սոցիալիստական մյուս երկրներում: ԲԺՀ–ում և ԳԴՀ–ում նախապատվությունը տրվում է էլեկտրոնային տեխնիկայի, տեխ. կիբեռնետիկայի, մեքենաշինության ու հաստոցաշինության ուսուցմանը, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Չեխոսլովակիայում, Ռումինիայում, Հարավսլավիայում՝ մոդելիզմին: Տեխ. Մ. ս. զարգացած է նաև կապիտալիստական մի շարք երկրներում (Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Ֆինլանդիա, Շվեյցարիա):&lt;br&gt;
{{լայն|Գեղարվեստական}} Մ. ս.: Երեխայի ստեղծագործական գործունեությունը արվեստի բնագավառում դրսևորվում է իմպրովիզացիաների (պատմվածքներ, բանաստեղծություններ, մեղեդիներ, պարային շարժումներ, խաղեր ևն) ձևով: Մ. ս. արվեստի բնագավառում նպաստում է երեխայի գեղագիտական ճաշակի դաստիարակությանը և գեղարվեստական կրթությանը (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_2.djvu/706 ''Գեղագիտական դաստիարակություն'']):&lt;br&gt;
{{լայն|Կերպարվեստի}} Մ. ս. երեխայի համար ամենամասսայականն է: Երեխան իր ճանաչած առարկան, որպես կանոն, սկսում է պատկերել 3-4 տարեկանից: Նրա պատկերածը տեսանելի է և գործուն: Ավելի ուշ շրջանի մանկական նկարը խաղային թեքում և բովանդակություն ունեցող գծանկարչական պատմվածք է:&lt;br&gt;
{{լայն|Գրական}} Մ. ս–յան տարրերը երեխայի մոտ դրսևորվում են մայրենի լեզվին տիրապետելուց հետո: Տարեցտարի երեխայի գրական ստեղծագործությունը դառնում է էլ ավելի նպատակասլաց, երեխան սկսում է հասկանալ գրական ստեղծագործությունների հասարակական արժեքը, դրանց ստեղծումը դառնում է նրա ստեղծագործական պրոցեսի նպատակը, որոշակիորեն դրսևորվում են հակումները գրական տարբեր ժանրերի նկատմամբ:&lt;br&gt;
{{լայն|Երաժշտության}} բնագավառում Մ. ս. դիտվում է որպես երաժշտական դաստիարակության մեթոդ: Երաժշտական Մ. ս–յան պրոբլեմները լայնորեն ուսումնասիրվել են ՍՍՀՄ ՄԳԱ նախադպրոցական դաստիարակության ինստիտուտում: 1960-ից մեծ տարածում են գտել {{լայն|ֆոտոկինոսիրողների}} խմբերը: Ստեղծվել են ակումբներ, լաբորատորիաներ և այլ հիմնարկներ:&lt;br&gt;
1930-ական թթ. սկզբին երեխաների գեղագիտական դաստիարակության և գեղարվեստական Մ. ս–յան զարգացման նըպատակով ՍՍՀՄ մարզային, երկրամասային և հանրապետական կենտրոններում ստեղծվել են գեղ. դաստիարակության տներ, գիտամեթոդական հատուկ հիմնարկներ: 1952-ին գեղ. դաստիարակության տները միացվել են պիոներների և դպրոցականների պալատներին ու տներին: Մ. ս–յան ուսումնասիրմամբ զբաղվում են ՍՍՀՄ ՄԳԱ գիտահետազոտական ինստ-ները: Մանկական գեղ. ստեղծագործության թանգարանային հավաքածուներ կան Լենինգրադում, Կիևում, Երևանում: Այդպիսի խոշոր կենտրոններ են ստեղծվել Հնդկաստանում (Դելի), Հարավսլավիայում (Նովի Սադ), Ֆրանսիայում (Սևր), Իտալիայում (Ֆլորենցիա), ԱՄՆ–ում (Նյու Յորք) և այլուր:&lt;br&gt;
Պատկերազարդումը տես 225-րդ էջից առաջ՝ ներդիրում:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱԿԱՆ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ԿԱՅԱՆ''', տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/146 ''Պատանի տեխնիկների կայան'']:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՀԱՎԱՔ''', {{լայն|մանկաժողով}}, օսմանյան Թուրքիայում հպատակ քրիստոնյա երեխաների բռնի հավաքագրումը՝ [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/517 ''ենիչերիների''] շարքերը համալրելու նպատակով: Մ–ի սկիզբ է համարվում Մուրադ I սուլթանի (1359-90) ժամանակաշրջանը: Նախապես կատարվել է 3 կամ 5 տարին մեկ անգամ, իսկ XVI դարից՝ յուրաքանչյուր տարի: Բալկանյան երկրներում Մ–ները ավելի վաղ են կատարվել, քան Հայաստանում (1464-ից), ուր Մ–ներ համեմատաբար քիչ են եղել, քանի որ թուրք. կառավարությունն ի դեմս քրդական ցեղերի, այնտեղ ուներ հենարան:&lt;br&gt;
Մ. ազգային ու սոցիալական ճնշման դրսևորումներից էր և նպատակ ուներ ջլատել քրիստոնյաների դիմադրական ուժը, դյուրացնել նրանց ձուլումը:&lt;br&gt;
''Գրկ.'' {{լայն|Զուլալյան Մ. Կ}}., «Դեվշիրմե»-ն (մանկահավաքը) օսմանյան կայսրության մեջ ըստ թուրքական և հայկական աղբյուրների, «ՊԲՀ», 1959, № 2-3:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՄՍՈՒՐ''', ՍՍՀՄ–ում 2 ամսականից մինչև 3 տարեկան երեխաների նախադպրոցական դաստիարակության հիմնարկություն՝ առողջապահության մինիստրության համակարգում: Մոր և մանկան պահպանության ապահովման կարևոր օղակ է, միջոցառումներ է իրականացնում երեխաների առողջության ապահովման, նրանց հոգեկան ու ֆիզիկական զարգացման ուղղությամբ: 1959-ին ՍՍՀՄ–ում ստեղծվել է մսուր–մանկապարտեզների միասնական համակարգ, որի պահպանության ծախսերը հիմնականում հոգում է պետությունը:&lt;br&gt;
1979-ին ՍՍՀՄ–ում կար 80 հզ. (10 մլն 420 հզ. երեխա), ՀՍՍՀ–ում՝ 1061 (մոտ 130 հզ. երեխա) մսուր–մանկապարտեզ: Միայն Մ–ների թիվը ՍՍՀՄ–ում 12 հզ. 800 է (912 հզ. երեխա): Մ–ում երեխաները բաժանվում են չորս խմբի, մինչև 9 ամսական (կրծքի երեխաներ), 9-14 ամսական (չորեքթաթ գնացողներ), 14-24 ամսական (միջին) և 2-3 տարեկան (ավագ), որոնցից յուրաքանչյուրի համար սահմանված է համապատասխան ռեժիմ ու բժշկ. հսկողություն: Մ–ների լայն ցանց կա նաև կոլտնտեսություններում (մասամբ՝ սեզոնային): Սոցիալիստական երկրների մեծ մասում Մ–ներ ստեղծվում են նույն սկզբունքներով, ինչպես ՍՍՀՄ–ում: Կապիտալիստական որոշ երկրների մանկական հիմնարկներում պահվում են նաև մսուրային հասակի երեխաներ (տես նաև [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/233 ''Մանկապարտեզ'']):&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ''', {{լայն|երեխայի հոգեբանություն}}, հոգեբանության այն բաժինը, որն ուսումնասիրում է երեխայի հոգեկան զարգացման փաստերն ու օրինաչափությունները: Սերտորեն կապված է [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/234 ''մանկավարժության''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/234 ''մանկավարժական հոգեբանության''], հասակային մորֆոլոգիայի, [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/652 ''ֆիզիոլոգիայի''], հատկապես երեխայի [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_2.djvu/326 ''բարձրագույն նյարդային գործունեության''] ֆիզիոլոգիայի հետ: Մ. հ–յան առարկա են. հոգեկան կառուցվածքի օնտոգենեզի պայմաններն ու շարժիչ ուժերը, առանձին հոգեկան պրոցեսները (կամային, հուզական, ճանաչողական), անձի որակների ձևավորումը, երեխաների տարիքային ու անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մանկան գործողության տարբեր ձևերը (խաղ, աշխատանք, ուսուցում): Առանցքային պրոբլեմներից են. կենսաբանական (հատկապես ժառանգական) և սոցիալ–մշակութային գործոնների փոխներգործության օրինաչափությունները, անձի զարգացման մեխանիզմների և ընթացքի վրա անհատական միկրոմիջավայրի ներգործելու հնարավորությունները ևն:&lt;br&gt;
Այդ խնդիրների ուսումնասիրման մեթոդներից են անընդմեջ դիտումները, զրույցները, երեխայի աշխատանքային գործունեության (նկարչություն, ծեփակերտում, կոնստրուկտորական աշխատանք, գրական ստեղծագործություն) արդյունքների վերլուծությունը: Տարիքային զարգացումն ուսումնասիրելիս կիրառվում է ինչպես «լայնական կտրվածքի» (կարճատև փորձերի ու թեստերի օգնությամբ տարիքային զարգացման տվյալ աստիճանի առանձնահատկությունների և գոյացությունների բացահայտում), այնպես էլ «երկայնական» (տնական ժամանակաշրջանի ընթացքում) ուսումնասիրության մեթոդները:&lt;br&gt;
Մ. հ., որպես գիտության ինքնուրույն բնագավառ, սկսեց զարգանալ XIX դ. 2-րդ կեսից՝ Դարվինի գաղափարների ազդեցությամբ, սակայն փորձարարական հետազոտությունները ծավալվեցին միայն XX դ.: Առաջին տասնամյակների ընթացքում, կուտակված փաստերի ընդհանրացման առումով, մեծ էին Վ. Շտեռնի, Կ. Բյուլերի, Կ. Կոֆկայի և Ա. Գեզելլի ծառայությունները: Հետագայում արտասահմանում առավել կանխակշիռ ներդրումներ կատարեցին Ժ. Պիաժեն, Բ. Ինհելդերը, Ա. Վալլոնը, Ջ. Բրուները, Ե. էրիկսոնը, Թ. Բաուերը և ուրիշներ: Այդ հեղինակների հետազոտությունները, սակայն (որոշ բացառություններով), հենվում են [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_2.djvu/439 ''բիհևիորիզմի''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/733 ''ֆրեյդիզմի''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/280 ''պերսոնալիզմի''], գեշտալտիզմի (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/12 ''Գեշտալդ հոգեբանություն'']) և բուրժ. հոգեբանության այլ դպրոցների գաղափարների վրա:&lt;br&gt;
ՍՍՀՄ–ում երեխայի հոգեբանության ուսումնասիրումը հիմնվում է դիալեկտիկական մատերիալիզմի, ռեֆլեկտորային ուսմունքի և սովետական հոգեբանության սկզբունքների վրա: Երեխայի զարգացման վերաբերյալ արժեքավոր մտքեր են հայտնել Կ. Դ. Ուշինսկին, Վ. Մ. Բեխտերեը, Ա. Ֆ. Լազուրսկին, Ա. Պ. Նեչաևը: Մարքսիստական դիրքորոշմամբ առաջին փորձնական ուսումնասիրությունները 20-ական թթ. կատարել են Կ. Ն. Կոռնիլովը, Պ. Պ. Բլոնսկին, Լ. Ս. Վիգոտսկին, Ա. Ռ. Լուբիան, Ա. Ն. Լեոնտևը և ուրիշներ: Լ. Ս. Վիգոտսկին առաջ քաշեց երեխայի հոգեկան զարգացման հասարակական–պատմական պայմանավորվածության գաղափարը, զարգացրեց երեխայի անձի ձևավորման գործում ուսուցման առաջատար դերի դրույթը, «զարգացման մոտակա զոնաների» գոյության գաղափարը: Սովետական հոգեբաններն ուսումնասիրում&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>birak83ybqxq17ifgxq0fgycau49t8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/233</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24955</id>
    <revision>
      <id>393558</id>
      <parentid>255542</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13660" sha1="8u589vbr14f2x94g7luk7l6uxl4v9x3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;են ընկալման, հիշողության, մտածողության, խոսքի, գիտակցության, ինքնագիտակցության և անձի որակների վրա գործունեության տարբեր ձևերի ազդեցությունը (Բ. Գ. Անանև, Ա. Ա. Սմիռնով, Պ. Յա. Գալպերին, Դ. Բ. Էլկոնին, Ա. Վ. Զապորոժեց, Ն. Ա. Մենչինսկայա, Լ. Ի. Բոժովիչ և ուրիշներ): Խիստ հետաքրքրական են մտավոր գործողությունների փուլային ձևավորման վերաբերյալ Պ. Յա. Գալպերինի պատկերացումները: Սովետական մի խումբ հոգեբաններ (Վ. Վ. Դավիդով, Լ. Վ. Զանկով, Ա. Վ. Զապորոժեց, Դ. Բ. Էլկոնին) պարզեցին, որ նախադպրոցականների ու կրտսեր դպրոցականների հոգեֆիզիոլոգիական հնարավորությունները շատ ավելին են, քան ենթադրվում էր մինչև վերջերս: Այս հետևությունը հիմք ծառայեց դպրոցական ծրագրերը իմացական բովանդակությամբ հարստացնելու և տարրական դասարանների ուսուցիչներին ավելի բարձր պահանջներ առաջադրելու համար:&lt;br&gt;
Ներկայումս ուշադրության կենտրոնում են ներհոգեկան հակասությունների, զարգացման շարժիչ ուժերի, օնտոգենեզի գերզգայուն փուլերի, աքսելերացիայի պատճառների ու դրսևորումների հարցերը: Սակայն երեխայի հոգեկան զարգացման շատ կողմեր դեռևս բավարար չափով լուսաբանված չեն:&lt;br&gt;
Երեխայի հոգեբանության բնագավառում որոշ հետազոտություններ կատարվել են նաև Հայաստանում (Գ. Էդիլյան, Մ. Մազմանյան, Ե. Ալեքսանդրյան, Մ. Երիցյան և ուրիշներ): Տես նաև [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu/614 ''Տարիքային հոգեբանություն'']:&lt;br&gt;
''Գրկ.'' Տարիքային և մանկավարժական հոգեբանություն, Ե., 1977: {{լայն|Выготский Л. С}}., Развитие высших психических функций, М., 1960; {{լայն|Эльконин Д. Б}}., Детская психология (развитие ребенка от рождения до семи лет), М., 1960; {{լայն|Божович Л. И}}., Личность и ее формирование в детском возрасте, М., 1968; {{լայն|Пиаже Ж}}., Избр. психологические труды, пер. с франц., (М., 1969); {{լայն|Брунер Дж}}., Психология познания, М., 1977; Принцип развития в психологии (сб.), М., 1978; {{լայն|Бауэр Т}}., Психическое развитие младенца, М., 1979.{{ՀՍՀ հեղ|Ա. Նալչաջյան}}
'''ՄԱՆԿԱ–ՊԱՏԱՆԵԿԱՆ ՄԱՐԶԱԿԱՆ ԴՊՐՈՑՆԵՐ''' {{լայն|ՍՍՀՄ}}–ում, արտադպրոցական հատուկ մարզական հիմնարկներ, որոնց գլխավոր նպատակը բարձրորակ պատանի մարզիկներ պատրաստելն ու նրանց ֆիզիկական դաստիարակությունն է, ինչպես և հասարակական ֆիզկուլտուրային ակտիվի ստեղծումը դպրոցներում և պիոներական կազմակերպություններում տարվող մասսայական մարզական աշխատանքի համար: Կան կոմպլեքսային (սպորտի մի քանի ձևեր) և մասնագիտացված (սպորտի մի ձև) Մ. մ. դ.: Ստեղծվում են միութենական հանրապետությունների լուսավորության մինիստրությունների, ՍՍՀՄ հաղորդակցության ճանապարհների մինիստրության, կամավոր մարզական ընկերությունների և գերատեսչությունների համակարգում: Լինում են շրջանային, քաղաքային, մարզային, հանրապետական և կենտրոնական: Դպրոցներն ընդունվում են համապատասխան ֆիզիկական պատրաստություն ունեցող 8-14 տարեկան ընտրովի երեխաներն ու պատանիները՝ հանրակրթական դպրոցների երաշխավորությամբ: Մ. մ. դ–ում, որպես կանոն, կազմակերպվում են նախապատրաստական, պատանեկան 2-րդ և 1-ին ու մեծահասակների 2-րդ և 1-ին սպորտային կարգերի, սպորտի վարպետության թեկնածուների, սպորտի վարպետների ծրագրերով խմբեր: Ուս. ժամկետը 1-2 տարի է: Յուրաքանչյուր տարվա համար սահմանված են ընդհանուր և հատուկ ֆիզիկական պատրաստության ու սովորողների սպորտային նվաճումների մակարդակին համապատասխան նորմաներ:&lt;br&gt;
1979-ին ՍՍՀՄ–ում կար մոտ 5948 (2.032341 սովորող), ՀՍՍՀ–ում՝ 116 (48815) Մ. մ. դ., այդ թվում՝ 80-ը՝ ժողկրթության, 29-ը՝ կամավոր սպորտընկերությունների, 7-ը՝ սպորտկոմիտեի համակարգում:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՊԱՐՏԵԶ''', նախադպրոցական տարիքի երեխաների հասարակական դաստիարակության հիմնարկ: Գոյություն ունի գրեթե բոլոր երկրներում: Ժողկրթության համակարգի առաջին օղակն է (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/155 ''Նախադպրոցական հիմնարկներ'']): Մ–ի տիպի մանկական անդրանիկ հիմնարկությունը՝ փոքրերի դպրոցը, կազմակերպել է Ռ. Օուենը 1802-ին, Նյու Լանարկում (Շոտլանդիա): Նախադպրոցական հիմնարկը «Մ.» է անվանել Ֆ. Ֆրեբելը (Գերմանիա) 1837-ին: Ռուսաստանում առաջին Մ–ները բացվել են XIX դ. 60-ական թթ.: &lt;br&gt;
Մ–ների լայն ցանց է ստեղծվել սովետական իշխանության տարիներին: 1979-ին ՍՍՀՄ–ում կար 32 հզ. 600 (2 մլն 442 հզ. երեխա), ՀՍՍՀ–ում՝ 1061 (130 հզ. երեխա): Մ–ներ են բաց անում ժող. դեպուտատների տեղական սովետները, ձեռնարկությունները, գերատեսչությունները, կոլտնտեսությունները: Նախադպրոցական բոլոր հիմնարկների աշխատանքը ղեկավարում են լուսավորության մինիստրություններն ու դրանց տեղական մարմինները: Մ–ների դաստիարակչական աշխատանքի բովանդակությունը որոշվում է Մ–ի երեխաների դաստիարակության վերաբերյալ պետ. ծրագրով: Մ–ում իրականացվում է ֆիզիկական, մտավոր, գեղագիտական և աշխատանքային դաստիարակություն՝ ելնելով երեխաների տարիքային առանձնահատկություններից: Խմբերը կազմվում են տարիքային սկզբունքով, յուրաքանչյուր խմբում ընդգրկվում է 20-25 երեխա, կրտսերների խմբում՝ 4-ամյա, միջին՝ 5-ամյա, մեծերի՝ 6-ամյա, նախադպրոցականների՝ 7-ամյա: Գոյություն ունեն նաև գիշերօթիկ Մ–ներ: Մ–ի ռեժիմում շատ ժամանակ է հատկացվում բազմազան, հատկապես՝ դիդակտիկական խաղերին, որոնք նպաստում են խոսքի և լսողության, հաշվելու, գույների իմացության և այլ կարողությունների զարգացմանը (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/230 ''Մանկական խաղեր'']): Պարապմունքների ընթացքում երեխաները ծանոթանում են բնության երևույթներին և հասարակական կյանքին, սովորում նկարել, կառուցել, երգել են, տիրապետում տարրական գիտելիքների: Մ. երեխաներին նախապատրաստում է դպրոցի համար: Նախադպրոցական հիմնարկի աշխատողների համար բաց են թողնվում զննական պիտույքներ, նկարներ, ալբոմներ, կինոնկարներ, մեթոդական գրականություն, տեղեկատուներ ևն: Մ–ի երեխաների դաստիարակության հարցը լայնորեն լուսաբանում է «Նախադպրոցական դաստիարակություն» («Дошкольное воспитание») հանդեսը:&lt;br&gt;
Սոցիալիստական մյուս երկրներում նախադպրոցական հիմնարկները նույնպես մտնում են ժողկրթության համակարգի մեջ և պահվում պետության միջոցներով: Կապիտալիստական երկրներում Մ–ները պահվում են գլխավորապես մասնավոր, ինչպես նաև եկեղեցական և հասարակական կազմակերպությունների միջոցներով:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՍԱՐ''', գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսեի գավառում: 1909-ին ուներ 60 ընտանիք հայ բնակիչ: Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ: Մ–ի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺ''', հանրակրթական դպրոցի ուսուցիչ, պրոֆտեխնիկական, հատուկ միջնակարգ կամ բարձրագույն ուսումնական հաստատության դասատու, նախադպրոցական հիմնարկի, գիշերօթիկ դպրոցի, մանկատան, դաստիարակչական գաղութի դաստիարակ, արտադպրոցական հիմնարկի և այլ աշխատող, ինչպես նաև մանկավարժության, որպես գիտության, պրոբլեմներ մշակող գիտական աշխատող:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ''' {{լայն|գիտահետազոտական ՀՍՍՀ}}, կազմակերպվել է 1932-ին, սկզբնապես կոչվել ՀԽՍՀ լուսժողկոմատի մանկավարժության և մանկաբանության գիտահետազոտական ինստ.: 1936-ին լուծարքի է ենթարկվել: 1939-ին նորից բացվել է և կոչվել Դպրոցների գիտահետազոտական ինստ., 1962-ին վերանվանվել Հայկական ՍՍՀ լուսավորության մինիստրության մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստ.: Զբաղվում է մատաղ սերնդի կրթության և դաստիարակության հարցերով, հետազոտում է կրթության բովանդակության, ուսուցմանն դաստիարակության ձևերի, մեթոդների ու միջոցների կատարելագործման, ինչպես նաև ժող. կրթության զարգացման հեռանկարներին վերաբերող խնդիրները: Հանձնարարականներ է պատրաստում հայրենական և արտասահմանյան մանկավարժական գիտության նվաճումները պրակտիկայում օգտագործելու վերաբերյալ, ուսումնասիրում և տարածում է մանկավարժական առաջավոր փորձը, կոորդինացնում է մանկավարժական գիտության գծով տարվող գիտահետազոտական աշխատանքը, կազմակերպում է մանկավարժական ընթերցումներ, գիտական համաժողովներ, սերտ կապ է պահպանում ՍՍՀՄ ՄԳԱ–ի և եղբայրական հանրապետությունների համապատասխան ինստ-ների հետ: Ունի 14 սեկտոր ու բաժին, շուրջ 75 գիտաշխատող (1980):{{ՀՍՀ հեղ|Ս. Խուդոյան}}
'''«ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԹԵՐԹ»''', ամսագիր: Լույս է տեսել 1878-79-ին, Թիֆլիսում: Խմբագիր–արտոնատեր՝ Հ. Տեր-Հովհաննիսյան:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8u589vbr14f2x94g7luk7l6uxl4v9x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/234</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24956</id>
    <revision>
      <id>393573</id>
      <parentid>255555</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14341" sha1="gn4odrw8nk7fq4bua1stq6mquwryesz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Տպագրել է նյութեր մանկավարժության վերաբերյալ, լուսաբանել Անդրկովկասի կրթական հաստատությունների գործունեությունը: Կարևորել է ուսուցողական նյութերի օգտագործումը, մանկական և ժող. երգերի ուսուցումը, մերժել պատիժը: Հրատարակել է Ա. Բահաթրյանի «Մայրենի լեզվի ուսուցումը տարրական դպրոցների մեջ» (1878, № 1-4), Ս. Մանդինյանի «Թվաբանության մեթոդիկայի մի քանի օրինակ» (1879, № 8) հոդվածները: Ծանոթացրել է եվրոպացի նշանավոր մանկավարժներ Ֆ. Ֆրեոբելի, Ի. Պեստալոցցիի մեթոդներին: Տպագրել է նաև գրախոսություններ, արտասահմանյան երկրների մանկավարժական կյանքի նորություններ ևն:{{ՀՍՀ հեղ|Տ. Վարդանյան}}
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՆԵՐ''' {{լայն|ՍՍՀՄ}}–ում, բուհերի հիմնական տիպ, որոնք ուսուցիչներ են պատրաստում միջնակարգ դպրոցների և մանկավարժներ՝ նախադպրոցական հիմնարկների ու հատուկ դպրոցների համար: Մ. ի. գտնվում են միութենական հանրապետությունների լուսավորության մինիստրությունների տնօրինության տակ: Մ. ի–ի խմբին են պատկանում նաև կուլտուրայի մինիստրությունների համակարգում գտնվող մի շարք մասնագիտական բուհեր: Մ. ի. ունեն բոլոր միութենական հանրապետությունները: 1979-ին ՍՍՀՄ–ի մոտ 200 Մ. ի–ում սովորել է ավելի քան 800 հզ. ուսանող: Մ. ի–ից շատերն ունեն ասպիրանտուրա: Հայաստանում գործում են Խ. Աբովյանի անվ. հայկ. (1922, Երևան), Երևանի Վ. Յու. Բրյուսովի անվ. ռուսաց և օտար լեզուների (1949), Լենինականի Մ. Նալբանդյանի անվ. (1934) և Կիրովականի (1969) Մ. ի.: Տես նաև [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/234 ''Մանկավարժական կրթություն''] հոդվածը:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ''' {{լայն|դպրոցի}}, դպրոցի կոլեկտիվ ղեկավարման մարմին: Մ. խ–ի կազմի մեջ են մտնում դպրոցի դիրեկտորը, նրա տեղակալները, դպրոցի բոլոր մանկավարժները, գրադարանավարը, ավագ պիոներ–ջոկատավարը, դպրոցի բժիշկը, ծնողական կոմիտեի նախագահը: Մ. խ–ի նիստին կարող են հրավիրվել դպրոցի ԼԿԵՄ կոմիտեի քարտուղարը, դրուժինայի խորհրդի նախագահը, հասարակական և խորհրդային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, ծնողներ:&lt;br&gt;
Մ. խ–ի նախագահը դպրոցի դիրեկտորն է: Քարտուղար է ընտրվում ուսուցիչներից մեկը (1 տարի ժամկետով): Մ. խ–ի անդամները հավասար իրավունքներ ունեն: Որոշումներն ընդունվում են ձայների մեծամասնությամբ՝ բաց քվեարկությամբ և պարտադիր են դպրոցի բոլոր աշխատողների համար: Քննարկվում են դիրեկցիայի հաշվետվությունները, ուսուցիչների զեկուցումներն ու հաղորդումները, մանկավարժական կոլեկտիվի աշխատանքի արդյունքները, սովորողներին հաջորդ դասարան փոխադրելու և ավարտելու, պարգևատրելու և խրախուսելու, վարքի գնահատականն իջեցնելու, ինչպես նաև դպրոցից վտարելու հարցերը: Ուս. տարվա ընթացքում անց է կացվում 5-7 նիստ:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ''', մանկավարժական ինստիտուտներում, ուսումնարաններում և համալսարաններում հանրակրթական դպրոցների և ուսումնա–դաստիարակչական այլ հիմնարկների համար մանկավարժ, կադրերի (ուսուցիչներ, դաստիարակներ ևն) պատրաստման համակարգ (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_2.djvu/323 ''Բարձրագույն կրթություն''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/594 ''Միջնակարգ մասնագիտական կրթության''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/450 ''Պրոֆեսիոնալ–տեխնիկական կրթություն''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/573 ''Ասպիրանտուրա''] հոդվածները): Մինչհեղափոխական Ռուսաստանում տարրական դպրոցների համար ուսուցիչներ պատրաստող ուս. հաստատությունների հիմնական տիպը ուսուցչական սեմինարիաներն էին: Տարրական դպրոցների ուսուցիչներ էին պատրաստում նաև իգական գիմնազիաների, իգական թեմական ուսումնարանների մանկավարժական դասարանները և Պետերբուրգի իգական մանկավարժական ինստ–ը: Եկեղեցական–ծխական դպրոցների համար ուսուցիչներ էին պատրաստում եկեղեցական–ուսուցչական, ինչպես և երկդասյան ուսուցչական դպրոցները: 1804-ի համալսարանական կանոնադրության համաձայն, համալսարաններին կից ստեղծվեցին 3-ամյա մանկ. ինստիտուտներ:&lt;br&gt;
XIX դ. 60-70-ական թթ. բացվեցին համալսարանական տիպի Բարձրագույն իգական դասընթացներ: 1918-20-ին կազմակերպվեցին մասնագիտացված դպրոցական, նախադպրոցական և մանկավարժական այլ, ոչ մեծ ուս. հաստատություններ և դասընթացներ, որոնք հետագայում միավորվեցին ու վերածվեցին մանկավարժական բուհերի: Մինչհեղափոխական ուսուցչական սեմինարիաները վերակառուցվեցին 4-ամյա ժող. կրթության ինստ-ների, մյուսները՝ տարրական դպրոցի ուսուցիչներ պատրաստող մշտական գործող մանկավարժական դասընթացների: Առաջին խոշոր մանկավարժական սովետական բուհերից էր Ն. Կրուպսկայայի անվ. կոմունիստական դաստիարակության ակադեմիան: 1918-ին Վ. Գերիեի Բարձրագույն իգական դասընթացների հիման վրա ստեղծվեց Մոսկվայի 2-րդ համալսարանը, Լենինգրադում՝ մանկավարժական ինստ-ը: 1920-ական թթ. ՍՍՀՄ մի շարք համալսարաններում բացվեցին մանկավարժական ֆակուլտետներ: 30-ական թթ. համալսարանների մանկավարժական և այլ ֆակուլտետների հիման վրա ստեղծվեց մանկավարժական ինստ-ների, այդ թվում՝ օտար լեզուների մանկավարժական ինստ-ների ցանց: Ժամանակակից մանկավարժական ուս. հաստատությունների հիմնական տիպը մանկավարժական ուսումնարաններն են, ինդուստրիալ–մանկավարժական տեխնիկումները, մանկավարժական ինստ-ները և համալսարանները: Դպրոցի ցածր դասարանների ուսուցիչներ, նախադպրոցական հիմնարկների դաստիարակներ, ավագ պիոներ–ջոկատավարներ են պատրաստում մանկավարժական ուսումնարանները, միջնակարգ դպրոցների ուսուցիչներ՝ մանկավարժական ինստ-ները, համալսարանները, ինչպես նաև արվեստների, ֆիզիկական դաստիարակության որոշ ինստ-ներ:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ''', [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_6.djvu/500 ''հոգեբանության''] բնագավառ, որ ուսումնասիրում է նպատակամետ մանկավարժական պրոցեսի պայմաններում առաջացած հոգեբանական երևույթները, մշակում ուսուցման և դաստիարակության հոգեբանական հիմունքները: Մ. հ–յան ուսումնասիրության համար առավել բնորոշ է «վերափոխող փորձարարության» մեթոդը, այսինքն՝ այն փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որոնք տեղի են ունենում երեխայի հոգեկան կառուցվածքում, փորձնական մանկավարժական պրոցեսի ընթացքում: Մ. հ., որպես հոգեբանական գիտության ինքնուրույն բնագավառ, ձևավորվել է XIX-XX դդ., ունի երկու բաժին՝ դաստիարակության հոգեբանություն և ուսուցման հոգեբանություն: Դաստիարակության հոգեբանության խնդիրներն են. անձի ձևավորման հոգեբանական հիմունքների մշակումը, երեխաների և երիտասարդների նկատմամբ անհատական մոտեցումը, մանկական և երիտասարդական կոլեկտիվները մանկավարժորեն կազմակերպելու համար անհրաժեշտ հոգեբանական նախադրյալների բացահայտումը: Ուսուցման հոգեբանությունն ուսումնասիրում է ուս. և աշխատանքային գործունեության ընթացքում սովորողների՝ գիտելիքների և հմտությունների յուրացման պրոցեսը, գործնական աշխատանքի դերը՝ որպես գիտելիքների աղբյուր, երեխայի մտածողության զարգացման վրա ուսուցման ներգործությունը ևն: Մ. հ. կարևոր նշանակություն ունի ուսուցման մասնավոր մեթոդիկաների մշակման, ուս. ծրագրերի և դասագրքերի կազմման, ուսումնադաստիարակչական աշխատանքի գիտականորեն հիմնավորված համակարգի ստեղծման, միջոցառումների մանկավարժական ներգործման, հոգեբանության տեսության զարգացման համար:&lt;br&gt;
''Գրկ.'' {{լայն|Ուշինսկի Կ. Դ}}., Մանկավարժական ընտիր երկեր, հ. 1-2, Ե., 1958-59: {{լայն|Մանկավարժական հոգեբանության հարցեր}} (գլխ. խմբ. Մ. Մազմանյան), Ե., 1965: {{լայն|Божович Л. И}}., Личность и ее формирование в детском возрасте, М., 1968; {{լայն|Крутецкий В. А}}., Основы педагогической психологии, М., 1972; Возрастная и педагогическая психология; под ред. А. В. Петровского, М., 1973, гл. 7-9.&lt;br&gt;
'''«ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱՆՈՑ»''', մանկավարժական և գրական հանդես: Լույս է տեսել 1884-1887-ին, անկանոն պարբերականությամբ, Թիֆլիսում, Ախալցխայում, Պետերբուրգում: Խմբագիր՝ Խ. Ստեփանե: «Մ.» հասարակական կյանքից կտրված, փոքրածավալ հրատարակություն էր, որտեղ մեծ մասամբ տեղ են գտել եվրոպական երկրներում դպրոցական գործի դրվածքին վերաբերող հոդվածներ, ուսուցողական նյութեր, վիճակագրական տվյալներ, խորհուրդներ հայ ուսուցիչներին: Գրական բաժնում հիմնականում տպագրվել են խմբագրի բանաստեղծությունները՝ Իշխան Բագրատունի կեղծանունով:{{ՀՍՀ հեղ|Մ. Մխիթարյան}}
'''ՄԱՆԿԱՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆ''', գիտություն մարդու ձևավորման համար հատուկ համակարգված նպատակամետ գործունեության, կրթության, ուսուցման, դաստիարակության ձևերի, մեթոդների ու բովանդակության մասին: Մ–յան հիմնական կատեգորիաներն են՝ ա. անձի ձևավորումը (անհատի կազմավորման պրոցեսն ինչպես նպատակամետ գործողությունների,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gn4odrw8nk7fq4bua1stq6mquwryesz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/235</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24957</id>
    <revision>
      <id>393579</id>
      <parentid>255629</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393579</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15791" sha1="0pos3exjugwoetppfjxbefd6sncb0hl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;այնպես էլ շրջապաաող միջավայրի հաճախ հակասական ազդեցությունների ներքո), բ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/296 ''դաստիարակությունը''] (ընտանիքի, հասարակության, պետ. ու հասարակական հիմնարկների ու կազմակերպությունների միասնությամբ աշխարհայացքի ձևավորումը, աշխատանքային, մտավոր, բարոյական, գեղագիտական ու ֆիզիկական դաստիարակությունը), գ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/687 ''կրթությունը''] (գիտելիքների յուրացման ընթացքն ու արդյունքները, հմտությունների ու կարողությունների մշակումը, որոնք, ի վերջո, ապահովում են մարդու ճանաչողական ընդունակությունների որոշակի մակարդակ և նրան նախապատրաստում պրակտիկ գործունեության), դ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/266 ''ուսուցումը''] (մարդուն կրթելու անընդմեջ գործունեությունը՝ գիտելիքների հաղորդումը՝ մի կողմից, և դրանց ակտիվ յուրացումը՝ մյուս կողմից):&lt;br&gt;
'''Կառուցվածքն ու համակարգը''': Մ–յան շրջանակներում գոյություն ունեն համեմատաբար ինքնուրույն բաժիններ, որոնք ուսումնասիրում են ուսումնադաստիարակչական պրոցեսի տարբեր կողմերը: Կրթության և ուսուցման կազմակերպման, նպատակների, խնդիրների, բովանդակության, մեթոդների ու սկզբունքների մշակման հարցերով զբաղվում է [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/378 ''դիդակտիկան''] (կրթության ու ուսուցման տեսություն): Սովորողների բազմատեսակ գործունեության կազմակերպումը, անձի ձևավորման բարոյա–գեղագիտական որակները և քաղ. համոզվածությունը կազմում են դաստիարակության տեսության ու մեթոդիկայի առարկան: Ժող. կրթության կառավարման, ուսումնադաստիարակչական հիմնարկների կաոուցվածքի ու տնօրինության հետ կապված կազմակերպական–մանկավարժական պրոբլեմային բոլոր հարցերով զբաղվում է դպրոցավարությունը: Բաժիններ են նաև ընդհանուր Մ., տարիքային Մ. (նախադպրոցական, դպրոցական, բուհական), հատուկ Մ. ([https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/21 ''տիֆլոպեդագոգիկա''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu/205 ''սուրդոպեդագոգիկա''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/527 ''օլիգոֆրենոպեդագոգիկա''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/652 ''լոգոպեդիա'']), համեմատական Մ. և մանկավարժության պատմությունը: Մ. մտնում է մարդուն, մարդկային հասարակությունը ու նրա գոյության պայմաններն ուսումնասիրող գիտությունների (փիլիսոփայություն, [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_6.djvu/500 ''հոգեբանություն''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu/44 ''սոցիոլոգիա''], տնտեսագիտություն, պատմություն, անատոմիա, ֆիզիոլոգիա, բժշկություն ևն) համակարգի մեջ, օգտագործում նրանց հետազոտման արդյունքները, տեսական դրույթները:&lt;br&gt;
'''Զարգացման փուլերը''': Մանկավարժական մտքի իմաստավորման առաջին փորձերը կատարվել են դեռևս ստրկատիրական հասարակարգում: Դեմոկրիտի, Սոկրատեսի, Պլատոնի ու Արիստոտելի փիլ. աշխատություններում որոշակի տեղ են գրավում դաստիարակության բովանդակությանը, միջոցներին, նպատակներին ու այլ խնդիրներին վերաբերող մտքերը: Հին Հունաստանում ու Հռոմում փիլիսոփայություն ուսուցանելուն զուգընթաց առաջ էին քաշվում մտավոր, հոգեկան ու ֆիզիկական դաստիարակության միասնության խնդիրները: Վաղ միջնադարում ուսուցումն ու դաստիարակությունը ենթարկված էին կրոնին և ունեին միայն հոգևոր բովանդակություն: XIV-XVI դդ. լուրջ քայլեր արվեցին մարդկային միտքը կրոնական դոգմաներից ազատագրելու ուղղությամբ, աշխուժացավ հետաքրքրությունը մարդու, նրա ամենօրյա գործունեության նկատմամբ: Վերածննդի ժամանակաշրջանի հումանիստների (Թ. Մոր, Թ. Կամպանելլա, Էրազմ Ռոտերդամցի, Ֆ. Ռաբլե, Մ. Մոնտեն) տարբեր բնույթի աշխատություններում արծարծվում էին մարդու բազմակողմանի ու ներդաշնակ զարգացման խնդիրները՝ հիմնված զարգացում ապրող գիտական մտքի և անտիկ աշխարհի ժառանգության վրա: Մ–յան պատմությունը, որպես մարդու դաստիարակության ամբողջական տեսություն, սկսվում է եվրոպական աոաջին բուրժ. հեղափոխությունների ժամանակներից և կապվում է չեխ մտածող Յա. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/535 ''Կոմենսկու''] անվ. հետ, որը տեսականորեն իմաստավորելով և ընդհանրացնելով եվրոպական դաստիարակության փորձը, ստեղծեց մանկավարժական մի կուռ համակարգ: Նրա «Մեծ դիդակտիկա»- ն, ուր քննարկված էին դաստիարակության ու ուսուցման բոլոր կարևոր հարցերը, լայն արձագանք գտավ շատ երկրներում: Լինելով ուսուցման դասարան–դաս համակարգի հիմնադիրը՝ նա նաև աոաջինն էր, որ հիմնավորեց մարդուն անընդմեջ (մինչև կյանքի վերջը) կրթելու ու դաստիարակելու գաղափարը և այդ գործում գրքի, որպես հիմնական միջոցի, ստեղծման անհրաժեշտությունը: XVIII-XIX դդ. մանկավարժական մտքի զարգացման վրա նկատելի ազդեցություն ունեցան ֆրանս. մատերիալիզմը և գերմ. կլասիկ փիլիսոփայությունը: Կ. Հելվիցիուսը, Դ. Դիդրոն, Ժ. Ժ. Ռուսոն, Ի. Կանտը, Յո. Գ. Ֆիխտեն, Գ. Հեգելը և ուրիշներ առաջադրում էին անհատի ձևավորման ու դաստիարակության նոր, դեմոկրատական տեսություններ ու դրույթներ: Դրանց ազդեցությունն էր կրում շվեյցարացի մանկավարժ, դեմոկրատ Ի. Գ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_9.djvu/235 ''Պեստալոցցիի''] գործունեությունը, որը ձգտում էր ուսուցման ու դաստիարակության տեսությունը կառուցել հոգեբանության տվյալների հիման վրա: Աշխատանքային դաստիարակության նրա տեսությունը և նոր գրել, կարդալ, հաշվել սովորեցնելու մեթոդները կարևոր նշանակություն ունեցան Մ–յան հետագա զարգացման համար: Դիդակտիկային մեծ ծառայություն մատուցեց գերմանացի մանկավարժ, դեմոկրատ Ֆ. Ա. Դիստերվեգը: Կրթության և ուսուցման պրոցեսը բնությանը հարմարեցնելու տարածված տեսությանը նա հակադրեց մշակույթին հարմարվելու նոր տեսությունը, ըստ որի կրթության և ուսուցման պրոցեսը կազմակերպելիս պետք է նկատի ունենալ տվյալ երկրի ու ժողովրդի մշակույթի, պատմության ու տնտեսության ամբողջական տվյալները: Գերմանացի փիլիսոփա, հոգեբան ու մանկավարժ Յու. Ֆ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_6.djvu/377 ''Հերբարթը''] փորձեց Մ. ներկայացնել փիլիսոփայության ու հոգեբանության վրա հիմնված, գիտականորեն մշակված տեսություններով, սակայն ավելի լայն տարածում գտան նրա պահպանողական հայացքները, մասնավորապես՝ երեխայի անձը ճնշելու մեթոդը (մանրամասնորեն մշակված ու համակարգված պատժամիջոցներ): Նշված բոլոր մտածողներն էլ ընդունում էին դպրոցի նկատմամբ կրոնական հովանավորությունը և կրոնի ուսուցումը որպես պարտադիր առարկա: Հենց դրանով էլ պայմանավորված է տվյալ ժամանակաշրջանի Մ–յան սխոլաստիկ էությունը:&lt;br&gt;
Ռուսաստանում դպրոցական պետ. համակարգը, մի շարք տարբերակներով, առաջին անգամ ձևավորվել է 1786-ի կանոնադրությամբ: Մանկավարժական միտքն էլ ելնում էր այդ տարբերակներից: Ֆ. Ֆ. Սալտիկովի, Ֆեոֆան Պրոկոպովիչի, Վ. Ն. Տատիշչևի, Ն. Ի. Նովիկովի և ուրիշների մանկավարժական հայացքներն արտահայտում էին «լուսավորյալ միապետության» շահերը և գտնվում էին ֆրանս. լուսավորիչների ազդեցության տակ: Ռուս. մանկավարժական մտքի զարգացմանը մեծապես նպաստեցին Ա. Ն. Ռադիշչեը, Ա. Ի. Գերցենը, Վ. Դ. Բելինսկին, Ա. Ն. Դոբրոլյուբովը, Ն. Գ. Չեռնիշևսկին, Դ. Ի. Պիսարևը և հեղափոխական–դեմոկրատական սերնդի այլ ներկայացուցիչներ: Կրթության և դաստիարակության նպատակը նրանք համարում էին հեղափոխական–մատերիալիստական աշխարհայացքով զինված, համակողմանի կրթված, աշխատասեր, հասարակական չարիքի դեմ անհաշտ պայքարի պատրաստ հայրենասեր–քաղաքացու ձևավորումը:&lt;br&gt;
Ճորտատիրության վերացման նախօրյակին սպասվելիք դպրոցական բարենորոգման նախապատրաստությանն ակտիվ մասնակցություն ունեցան Ն. Ի. Պիրոգովը, Լ. Ն. Տոլստոյը, Ն. Խ. Վեսսելը և այլ խոշոր գիտնականներ, գրողներ ու կրթական գործիչներ: Պայքար ծավալվեց արտասահմանյան մանկավարժական տեսություններն ու մեթոդները ոչ քննադատաբար կիրառելու դեմ, շարժում սկսվեց կրթության ու դաստիարակության ազգային համակարգ ստեղծելու համար: Ռուսաստանում Մ–յան՝ որպես գիտության ձևավորումը կապված է Կ. Դ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_12.djvu/254 ''Ուշինսկու''] անվ. հետ, որն ստեղծագործաբար օգտագործեց եղած դրականը և ձևավորեց մանկավարժական հայացքների կուռ համակարգ և դրա հիման վրա՝ կրթության ու դաստիարակության կայուն ու ամբողջական տեսություն: Ուշինսկու հայացքների ազդեցությամբ ու նրա հետևորդների (Պ. Ֆ. Կապտերով, Վ. Պ. Օստրոգովսկի, Վ. Պ. Վախտերով, Ի. Ն. Ուլյանով, Վ. Յ. Ստոյունին և ուրիշներ) ակտիվ գործունեության շնորհիվ ռուս. մանկավարժական միտքը նոր զարգացում ապրեց:&lt;br&gt;
Իսկական, գիտական Մ–յան ձևավորման ու զարգացման շրջադարձային փուլ հանդիսացավ Կ. Մարքսի ու Ֆ. Էնգելսի ստեղծած դիալեկտիկական ու պատմական մատերիալիզմը: Գիտական կոմունիզմի հիմնադիրները ձևավորեցին նոր մարդու [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/556 ''կոմունիստական դաստիարակության''] տեսությունը, ցույց տվեցին, որ այդ տեսությունը կարող է իրականացվել միայն բանվոր դասակարգի իշխանության պայմաններում:&lt;br&gt;
Դաստիարակության մասին մարքսիզմի ուսմունքը հարստացրեց Վ. Ի. Լենինը: Սոցիալիստական կուլտուրայի, ժող. լուսավորության ու կոմունիստական դաստիարակության մասին լենինյան գաղափարները համարվում են սովետական Մ–յան հիմքն ու անկյունաքարը:&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0pos3exjugwoetppfjxbefd6sncb0hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/236</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24958</id>
    <revision>
      <id>393618</id>
      <parentid>255644</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16022" sha1="e0y59fp2nz9hr4uai7u7gr7izkampt7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''Մանկավարժական միտքը Հայաստանում''': Հայաստանում ուսուցման պատմությունը սերտորեն կապված է հայ պետականության առաջացման հետ: Դեռևս հեթանոսական շրջանում [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/444 ''մեհյաններում''] կատարվող միասնական ծեսերն ու արարողությունները, արհեստների ծաղկումը, արվեստի առանձին տեսակների, մասնավորապես թատրոնի գոյությունը մարդկանց սովորեցնելու, վարժեցնելու վկայություն են: Մինչև գրերի գյուտը կրթության և ուսուցման գործում կարևոր դեր են կատարել [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/157 ''նախամեսրոպյան դպրոցները'']: Հայ գրերի գյուտից հետո [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/469 ''Մեսրոպ Մաշտոցն''] ու նրա աշակերտները Հին Հայաստանի բոլոր նահանգներում ստեղծեցին առաջին հայկ. դպրոցները: Այդ դպրոցների շրջանակում ծագեց ու սկսեց զարգանալ հայ մանկավարժական միտքը: Ազգային մշակույթի, գիտության, նաև՝ Մ–յան զարգացման գործում անգնահատելի դեր կատարեցին Տաթևի, Գլաձորի, Սանահինի համալսարանները, Նարեկավանքի, Վարագավանքի, Հաղպատի դպրոցները (տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu/542 ''Տաթևի համալսարան''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/91 ''Գլաձորի համալսարան''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_10.djvu/175 ''Սանահինի համալսարան''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/203 ''Նարեկավանքի դպրոց''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu/305 ''Վարագավանքի դպրոց''], [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_6.djvu/83 ''Հաղպատի դպրոց'']): Կրթական այս օջախներում կարևոր դեր էր հատկացվում մայրենի լեզվին, այլ լեզուների ուսուցումը տարվում էր նրա հիմքի վրա: Դասավանդվում էին փիլիսոփայություն, մաթեմատիկա, երկրաչափություն, աստղաբաշխություն, պատմություն, արվեստներ (գրչություն, նկարչություն, երաժշտություն, ճարտարապետություն) և այլ գիտություններ: Տարբեր ժամանակներում դասավանդել են Անանիա Շիրակացին, Գրիգոր Մագիստրոսը, Ներսես Մշեցին, Եսայի Նչեցին, Հովհան Որոտնեցին, Գրիգոր Տաթևացին, Թովմա Մեծոփեցին և ուրիշներ: Դպրոցական կրթական գործի վերելքի հետ միասին զարգացում ապրող մանկավարժական միտքը ամբողջությամբ գտնվում էր քրիստոնեության ազդեցության տակ, կրթության և ուսուցման մեթոդները մշակվում էին կրոնական դիրքերից ու արտահայտում նրա շահերը: Անանիա Շիրակացու այբբենարանը, թվաբանության, աշխարհագրության և տիեզերագիտության գրքերը աշակերտներին կապում էին կոնկրետ գիտությունների հետ: XI դ. Հովհաննես Սարկավագը (Տաթև) կարևորում էր լեզվի և գիտությունների ուսուցումը, Տաթևացին իր «Սահմանադրություն դաստիարակության» աշխատության մեջ հիմնավորում էր կրթության ու դաստիարակության նոր մեթոդներ, սակայն ուսուցման ամբողջ աշխատանքը, այնուամենայնիվ, ենթարկված էր կրոնին: Հայ Մ–յան, որպես գիտության, ձևավորման գործում վճռական նշանակություն ունեցավ Ռուսաստանի հետ Արևելյան Հայաստանի միավորումը: 1836-ի Պոլոժենիեով Էջմիածնին թույլ արվեց գործող բոլոր եկեղեցիներին կից բացել մեկական ծխական, իսկ կաթողիկոսությանը ենթակա 6 թեմերում՝ մեկական թեմական դպրոց: Մինչ այդ դպրոցներ էին բացվել Աստրախանում (Աղաբաբյան դպրոց), Նոր Նախիջևանում, Ղզլարում, Մոզդոկում: Մեծ հեղինակություն էին վայելում [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/470 ''Լազարյան ճեմարանն''] ու Թիֆլիսի [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/260 ''Ներսիսյան դպրոցը''], հայտնի էին Կ. Պոլսի Խասգյուղի Ներսիսյան վարժարանը, [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_10.djvu/443 ''Սկյուտարի ճեմարանը''], Վենետիկի [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/96 ''Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանը'']: Հետագա տասնամյակներում տղաների համար միջնակարգ դպրոցներ բացվեցին Թեոդոսիայում (Խալիբյան դպրոց), Կարինում (Սանասարյան վարժարան), Վանում (Երամյան դպրոց), Կ. Պոլսում (Կեդրոնական վարժարան), օրիորդաց դպրոցներ հիմնվեցին Կ. Պոլսում (Մեզբորյան դպրոց), Թիֆլիսում (Գայանյան, Հովնանյան), Ալեքսանդրապոլում (Արղության), Երևանում (Գայանյան), Նոր Նախիջևանում (Գոգոյան), Ախալցխայում (Եղիսաբեթյան), Շուշիում (Մարիամ–Ղուկասյան) ևն: Դպրոցական այսպիսի ցանցն, ինչ խոսք, պետք է ունենար իր տեսաբանները, ուսուցման մեթոդներ մշակողներն ու ընդհանրացնողները: XIX դ. 1-ին կեսին մանկավարժական բեղմնավոր աշխատանք ծավալեցին Հ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/135 ''Ալամդարյանը''], Մ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_4.djvu/130 ''Թաղիադյանը''], Ն. Զորյանը, Ա. Փափովիչը և ուրիշներ: Այս շրջանում առանձնանում է Խ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/32 ''Աբովյանի''] գործունեությունը: Մ–յան մեջ նա նորարար էր, հնի ու հետադիմականի դեմ խիզախ մարտնչող: Հայ Մ–յան նրա ստեղծած համակարգը արտահայտում էր ժող. մասսաների շահերը: Աբովյանը հայ իրականության մեջ առաջինն էր, որ տառահեգման համակարգին հակադրեց հնչական համակարգը, հիմնավորեց աշխարհաբարը դպրոցական լեզու դարձնելու անհրաժեշտությունը, գիտ. խորաթափանցությամբ մշակեց կրթական գործում դպրոցի ու ընտանիքի, ուսուցչի ու աշակերտի հարաբերությունների, ֆիզիկական ու աշխատանքային դաստիարակության միասնության հարցերը, մերժեց կրոնն ու հոգևոր ուսուցումը, ծեծն ու պատժի այլ միջոցները: Նրա պրակտիկ գործունեությունը և «Նախաշավիղ կրթության» մեջ արտահայտված գաղափարները զգալիորեն հարստացրին հայ Մ.: Կրթության, լուսավորության ու դաստիարակության գործում հայ կղերականության դեմ Աբովյանի պայքարը շարունակեցին Մ. Նալբանդյանն ու Ս. Նազարյանցը, որոնք զգալի դեր խաղացին դպրոցի ժողովրդականացման, ուսուցման բովանդակության հարստացման և աշխարհաբարը կրթական լեզու դարձնելու հարցերում: XIX դ. 2-ըդ կեսին հայ մանկավարժական միտքը որոշակի աշխուժացում ապրեց: Իրենց գործունեությունը ծավալեցին Պ. Պռոշյանը, Պ. Շանշյանը, Խ. Ստեփանեն, Հ. Տեր–Միրաքյանը, Ն. Տեր–Ղևոնդյանը, Ս. Պալասանյանը, մասնագետ մանկավարժներ Ս. Մանդինյանը, Ա. Բահաթրյանը, Մ. Մամուրյանը, Հ. Հինդլյանը, Ս. Բեկնազարյանը, Հ. Իփեկչյանը, Մ. Չերազը, դարավերջում՝ Տ. Ռաշմաճյանը, Գ. Էդիլյանը, Թ. Խզմալյանը, Ս. Լիսիցյանը և ուրիշներ: Հայ մանկապարտեզի ռահվիրաններն էին Սոֆյա Բաբայանը, Գայանե Հովհաննիսյանը, Սոֆյա Երկայնաբազուկ–Արղությանը: Աբովյանի գաղափարների իրականացնողն ու զարգացնողն այդ տարիներին Ղ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/243 ''Աղայանն''] էր: Թիֆլիսում, Երևանում, Ալեքսանդրապոլում, Շուշիում, Էջմիածնում ու Ախալցխայում լինելով ուսուցիչ և դրպրոցական տեսուչ, նա ծաղրի էր ենթարկում հայ կղերականությանը՝ դպրոցական գործի ղեկավարման անճարակության համար, մերժում էր պատիժը և անձնական օրինակով հիմնավորում աշակերտին սիրելու, դասը հետաքրքրական ու բովանդակալից անցկացնելու կարևորությունը. կազմակերպում էր բաց դասեր ու քննարկումներ, դաստիարակությունը համարելով մտավորի, հոգեկանի ու ֆիզիկականի ներդաշնակություն, մեծ տեղ էր տալիս մարզական վարժանքներին, ուսման պրոցեսում հաստատում էր ուսուցչի ղեկավար դերը: Նա դպրոցական մի շարք գրքերի հեղինակ է և թողել է մանկավարժական մեծ ժառանգություն:&lt;br&gt;
Հայ Մ–յան զարգացման գործում մեծ դեր են կատարել Լազարյան ճեմարանն ու [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_3.djvu/20 ''Գևորգյան ճեմարանը''], Ներսիսյան դպրոցը, ժամանակի մանկավարժական հրատարակությունները՝ «Դաստիարակ»-ը (Թեոդոսիա, 1873-74), «Դպրոց»-ը (Վաղարշապատ, 1874-76), «Մանկավարժական թերթ»-ը (Թիֆլիս, 1882-84) ևն: Կարևոր նշանակություն ունեցավ նաև հայ ուսուցիչների I համագումարը (Թիֆլիս, 1882, օգոստոս–սեպտեմբեր): Չնայած որոշ տեղաշարժերին, XIX դ. հայ դպրոցում ուսման բովանդակությունը մնում էր աղքատիկ, մեթոդները՝ դոգմատիկ, ոգին՝ սխոլաստիկ: Հայ մանկավարժներից շատերը, կրթություն ստանալով արտասահմանում, մասնավորապես Գերմանիայում, գտնվում էին Հերբարթի գաղափարների ազդեցության տակ, ուսուցման հարցերում չէին կարողանում ազատագրվել կրոնական դոգմաներից: XIX դ. վերջին և XX դ. սկզբին հայ Մ–յան մեջ ձևավորվեց մարքսիստական ուղղությունը (Ս. Շահումյան, Ս. Սպանդարյան), որը, պայքարելով խավարամիտ կղերականության և ապազգայնացած բուրժուազիայի դեմ, ձգտում էր դպրոցը փոխադրել մատերիալիստական հիմքի վրա, նրան տալ համաժողովրդական բնույթ: Այդ գաղափարներն իրականացան միայն Հայաստանում սովետական կարգեր հաստատելուց հետո:&lt;br&gt;
'''Մանկավարժական գիտությունը ՍՍՀՄ–ում''': Մեծ հոկտեմբերի հաղթանակը պայմաններ ստեղծեց իրականացնելու դաստիարակության մասին մարքս–լենինյան ուսմունքը: Սովետական իշխանության առաջին դեկրետներով դպրոցն անջատվեց եկեղեցուց, ստեղծվեց կրթության ու ուսուցման միասնական պետ. համակարգ, անգրագիտության վերացումը համարվեց համաժողովրդական գործ: Ծնվեց ու զարգացավ նոր,  սովետական Մ., որի մշակման, հաստատման ու տեսական հարստացման համար մեծ գործունեություն ծավալեցին Ն. Կ. Կրուպսկայան, Ա. Վ. Լունաչարսկին, Մ. Ն. Պոկրովսկին, Պ. Պ, Բլոնսկին, Պ. Ն. Լեպեշինսկին, Ա. Ս. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_7.djvu/170 ''Մակարենկոն''] և ուրիշներ: 1920-ական թթ. երկրում ստեղծվեց մանկավարժական գիտ. հիմնարկների լայն ցանց, բացվեցին ԳՀԻ-ներ Մոսկվայում ու Լենինգրադում, իսկ 1930-ական թթ.՝ միութենական բոլոր հանրապետություններում: 1933-ին&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0y59fp2nz9hr4uai7u7gr7izkampt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 7.djvu/237</title>
    <ns>104</ns>
    <id>24959</id>
    <revision>
      <id>393619</id>
      <parentid>255682</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31364-58</username>
        <id>14009</id>
      </contributor>
      <origin>393619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13542" sha1="73od3kwy9wqamh4dhs9suv4msnn7gjg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Անահիտ Ավագյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ստեղծվեց ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ, որը 1966-ին վերակազմվեց որպես ՍՍՀՄ ՄԳԱ (միավորում է 12 ԳՀԻ), հրատարակվեցին Մ–յան պատմությանն ու տեսությանը վերաբերող բազմաթիվ աշխատություններ, թերթեր ու ամսագրեր (միայն կենտրոնական 18 ամսագիր, ՀՍՍՀ–ում՝ «Սովետական մանկավարժ»-ը՝ 1926-ից, «Ռուսկի յազիկ վ արմյանսկոյ շկոլե» («Русский язык в армянской школе»)՝ 1957-ից, «Սովետական դպրոց» թերթը՝ 1939-ից): Լույս տեսան «Մանկավարժական բառարան»-ը (հ. 1-2, 1960), «Մանկավարժական հանրագիտարան» (հ. 1-3, 1927-29 և հ. 1-4, 1964–68): Մանկավարժական կադրերի պատրաստման նպատակով երկրում գործում է մանկավարժական մոտ 200 ինստիտուտ (ՀՍՍՀ–ում՝ 4):&lt;br&gt;
Սովետական Մ–յան զարգացման գործում արժանի ներդրում ունեն Ա. Պ. Պինկևիչը, Բ. Պ. Եսիպովը, Մ. Ա. Դանիլովը, Շ. Հ. Գենելինը (դիդակտիկա), Վ. Ա. Սուխոմլինսկին, Ի. Ֆ. Սվադկովսկին, Ի. Ա. Կաիրովը, Ն. Դ. Գոնչարևը (դաստիարակության տեսություն), Ֆ. Ֆ. Կորոլևը, Ի. Կ. Կադիրովը, Դ. Օ. Լորդկիպանիձեն, Մ. Մ. Մեխտի–զադեն, Հայաստանում՝ Ի. Հարությունյանը, Հ. Տեր–Միրաքյանը, Գ. Էդիլյանը, Տ. Ռաշմաճյանը, Ա. Շավարշյանը, Մ. Սանթրոսյանը, Շ. Սիմոնյանը, Ա. Մովսիսյանը և ուրիշներ:&lt;br&gt;
Սոցիալիզմի երկրներում մարքսիստական–լենինյան Մ–յան հարստացման բնագավառում հայտնի են Գ. Նոյները, Կ. Խ. Գյունտերը, Խ. Շտոլցը (ԳԴՀ), Մ. Ցիպրոն, Բ. Կույալը, Գ. Պավլովիչը (Չեխոսլովակիա), Վ. Օկոնը, Կ. Սոսնիսկին, Ի. Կուպիսևիչը (Լեհաստան), Ն. Չակարովը, Դ. Ցվետկովը, Ժ. Ատանասևը (Բուլղարիա), Շ. Նեդը, Ե. Ֆելդեշը (Հունգարիա) և ուրիշներ:&lt;br&gt;
'''Ժամանակակից–բուրժուական մանկավարժությունը''': Ժամանակակից բուրժ. Մ–յան մեջ, զանազան իդեալիստական փիլ. դպրոցների և կրոնական ուսմունքների գոյության պատճառով, դաստիարակության, կրթության ու ուսուցման պրոբլեմային հարցերի վերաբերյալ չկա հայացքների միասնություն: Նեոպոզիտիվիզմի, էկզիստենցիալիզմի, նեոթոմիզմի, կաթոլիկական, ավետարանական և այլ ուղղությունների Մ–յան միակ ընդհանրությունը հակակոմունիզմն է: Կապիտալիստական աշխարհի մարքսիստ մանկավարժները մերկացնում են բուրժ. Մ–յան հակագիտական տեսություններն ու փորձը և պրոպագանդում սովետական Մ–յան նվաճումները:&lt;br&gt;
''Գրկ.'' Մանկավարժություն (խմբ. Ա. Ի. Կայիրով), պր. 1-2, 2 վերամշկ., լրց., հրտ., է., 1949: {{լայն|Մակարենկո Ա. Ս}}., Մանկավարժական ընտիր երկեր, Ե., 1950: {{լայն|Մովսիսյան Ս. Ա}}., Ժողովրդական կրթության վիճակը և մարքսիստական մանկավարժական գաղափարների տարածումը Հայաստանում (1905-1917), Ե., 1955: {{լայն|Մովսիսյան Ա. Խ}}., Ուրվագծեր հայ դպրոցի և մանկավարժության պատմության (X-XV դարեր), Ե., 1958: {{լայն|Շավարշյան Ա. Մ}}., Հայ մանկավարժներ, հ. 1-2, Ե., 1958-1961: {{լայն|Սանթրոսյան Մ. Հ}}., Արևելահայ դպրոցը XIX դարի աոաջին կեսին, Ե., 1964: {{լայն|Նազիկյան Գ. Ա}}., Արևմտահայ մանկավարժական միտքն ու դպրոցը, Ե., 1969: {{լայն|Երկանյան Վ. Ս}}., Պայքար հայկական նոր դպրոցի համար Անդրկովկասում (1870-1905),	Ե., 1970: {{լայն|Ղազախեցյան Ա. Մ}}., Հանրակրթական դպրոցը Սովետական Հայաստանում (1941-1970 թթ.), Ե., 1972: {{լայն|Խուդոյան Ս. Կ}}., Սովետահայ դպրոցի պատմություն, 1920-1941, Ե., 1973: {{լայն|Константинов Н. А., Медынский Е. Н., Шабаева М.Ф}}., История педагогики, 4 изд., М., 1974; {{լայն|Малькова З. А., Вульфсон Б. Л}}., Современная школа и педагогика в капиталистических странах, М., 1975.&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԱՏՈՒՆ''' {{լայն|ՍՍՀՄ–ում}}, ծնողներից զրկված կամ նրանց հետ կապը կորցրած, ինչպես նաև պետության օգնության ու պաշտպանության կարիք ունեցող երեխաների դաստիարակության պետական հիմնարկ: Մինչև հեղափոխությունը Ռուսաստանում բարեգործական միջոցներով ստեղծված մանկական ապաստարանները 1918-ին, ԺԿԽ–ի դեկրետով, վերակազմվեցին պետական Մ–երի: Սովետական պետության առաջին տարիներին Մ–երը գտնվում էին Սոցիալական ապահովության ժողկոմատի տնօրինության տակ: 1920-ից անցան ժողկրթության համակարգի օրգաններին: Մ–ան պետ. ցանցի ստեղծմամբ վերացվեց քաղաքացիական կռիվների տարիներին առաջացած երեխաների անապաստանությունը: Հայրենական մեծ պատերազմի շրջանում (1941-45) Մ–երը առանձնահատուկ դեր կատարեցին սովետական բանակի մարտիկների, պարտիզանների և զոհվածների երեխաների պետական ապահովման ու դաստիարակման գործում: Գոյություն ունի Մ–ան երկու հիմնական տիպ. նախադպրոցական՝ 3-7 տարեկանների և դպրոցական՝ 7-18 տարեկանների համար: Նախադպրոցական Մ. իր աշխատանքը կազմակերպում է մանկապարտեզի ծրագրով: Մ–ան դպրոցահասակ սաները սովորում են տվյալ միկրոշրջանի դպրոցում: Մ. դպրոցի հետ միասին լուծում է կոմունիստական դաստիարակության, երեխաների բազմակողմանի զարգացման խնդիրները, նախապատրաստում նրանց ինքնուրույն կյանքի: Մ–անը կից ստեղծվում է խնամակալական խորհուրդ, որը հասարակական մարմին է և օգնում է մանկավարժական կոլեկտիվին ուսումնա–դաստիարակչական աշխատանքի կազմակերպման և Մ–ան նյութատեխնիկական բազայի ամրապնդման գործում: Մ–ան հանդեպ մեծ հոգատարություն է ցուցաբերում սովետական հասարակությունը՝ շեֆական արդյունաբերական ձեռնարկությունները, հիմնարկները, կոլտնտեսությունները, սովխոզները ևն:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԵՐՄԱՆ''', տես [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_5.djvu/398 ''Կիև'']:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿԻԿ''', գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառի Հազոյի գավառակում: 1909-ին ուներ 10 ընտանիք հայ բնակիչ: Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ: Մ–ի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ: Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին: Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆԿՈՎՍԿԻ''' (Mahkowski) Տադեուշ (2.8. 1878, Լվով – 8.8.1956, Կրակով), լեհ արվեստաբան: Սովորել է Լվովի համալսարանում: Եղել է փաստաբան, 1930-ից նվիրվել է արվեստաբանությանը: 1933-ից՝ Լեհաստանի ԳԱ (Կրակով) թղթակից անդամ, 1939-ից՝ իսկական անդամ: 1945-ից՝ Կրակովի Վավելի դղյակի գեղարվեստական հավաքածուի դիրեկտոր, Կրակովի համալսարանի դոցենտ: Հեղինակ է միջնադարյան Ուկրաինայի և Լեհաստանի արվեստի պատմությանը նվիրված 200-ից ավելի աշխատությունների: Հետազոտել է Արևմտյան Ուկրաինայի XIV-XVIII դդ. հայկական գաղթավայրերի արվեստը: Գրել է «Լվովի հայերի արվեստը» (Կրակով, 1934–35), «Արևելքը լեհական գեղարվեստական մշակույթում» (Վարշավա–Վրոցլավ–Կրակով, 1959) մենագրությունները, հոդվածներ (նաև հայերեն) նվիրված Լվովի հայկ. ճարտ. հուշարձաններին, Ուկրաինայում ստեղծված հայկ. ձեռագրերի կազմերին, մանրանկարներին: Մ–ի աշխատությունները արժեքավոր են փաստացի նյութի ընդհանրացմամբ, սակայն նրա այն թեզը, թե հայերը XV-XVIII դդ. Ուկրաինայում ինքնատիպ գեղարվեստական արժեքներ չեն ստեղծել, այլ եղել են միայն իսլամի արվեստի պրոպագանդիստներ ու տարածողներ՝ գիտական քննադատության չի դիմանում:&lt;br&gt;
''Գրկ.'' {{լայն|Գալստյան Ջ. Հ}}., Տադեուշ Մանկովսկին միջնադարյան Լեհաստանի հայկական արվեստի հետազոտող, «ԼՀԳ», № 3, Ե., 1966:{{ՀՍՀ հեղ|Յա. Դաշկևիչ}}
'''ՄԱՆՀԱՅՄ''' (Mannheim), քաղաք և նավահանգիստ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրում, Հռենոս գետի աջ ափին: 323 հզ. բն. (1978): Տրանսպորտային խոշոր հանգույց է, արդ. կենտրոն: Լյուդվիգսհաֆեն քաղաքի հետ կազմում է արդ. ագլոմերացիա: Զարգացած է մեքենաշինությունը, քիմ., թաղանթանյութի, տեքստիլ և սննդհամի արդյունաբերությունը: Մ–ի շրջանում կա նավթավերամշակման խոշոր գործարան: Մ–ում գործում են առևտրական, երաժշտաթատերական բարձրագույն դպրոցներ, ինժեներական ուսումնարան, կիրառական օպտիկայի ինստ.: Առաջին անգամ հիշատակվել է 766-ին, քաղաք է 1607-ից:&lt;br&gt;
'''ՄԱՆՀԱՅՄԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ԹԱՏՐՈՆ''', գերմանական դրամատիկական թատրոն Մանհայմում (այժմ՝ ԳՖՀ–ում): Բացվել է 1777-ին՝ որպես «Պալատական և Ազգային թատրոն»: 1778-1803-ին թատրոնը ղեկավարել է Վ. Հ. ֆոն Դալբերգը՝ թատերախումբ հրավիրելով Ա. Վ. Իֆլանդին, Հ. Բեկին, Ի. Դ. Բեյլին և ուրիշների: Բեմադրվել են Լեսինգի, Գյոթեի պիեսները, առաջին անգամ (1782)՝ Շիլլերի «Ավազակները»: 1783-84-ին թատրոնի դրամատուրգն էր Ֆ. Շիլլերը: Այդ շրջանում է կազմավորվել դերասանական խաղի, այսպես կոչված, մանհայմյան դպրոցը՝ կապված Կ. Էկհոֆի և Ֆ. Լ. [https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_8.djvu/588 ''Շրյոդերի''] ռեալիստական ավանդույթներին: XIX դ. սկզբին խաղացանկում գերակշռել են Ա. Կոցեբուի և Իֆլանդի սենտիմենտալ, պահպանողական դրամաները, դերասանական խաղում ուժեղացել կենցաղային տարրերը: XIX դ. կեսերին, XX դ. սկզբին Մ. ա. թ. չէր տարբերվում գերմ. գավառային բուրժ. թատրոններից: Երկրորդ համաշխարհային&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73od3kwy9wqamh4dhs9suv4msnn7gjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հեղինակ:Արիս Արսենի</title>
    <ns>100</ns>
    <id>46990</id>
    <revision>
      <id>393614</id>
      <parentid>393485</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>/* Գրքեր */</comment>
      <origin>393614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7320" sha1="spaji8c1gk2jmgz23gv1h3rj2pbmgao" xml:space="preserve">{{Հեղինակ
|լրիվ անուն = Արիս Արսենի
|դասակարգում = Արսենի, Արիս
|սկզբնատառ = Ա
|պատկեր = Aris Arseni.jpg
|ծնվել է = 1959| մահացել է  =|}}

==ԵՐԿԵՐ==
{{Սյուն|3}}
=== Չափածո՝ ըստ շարքերի ===
*[[Անտիպ չափածո]]
*[[Անհուշ երկիր` Արցախ (անտիպ)|Անսաստ երկիր]]
*[[Մի անուն էի սերտել դեռ վաղ մանկությունից]]
*[[Բարձունք տանող արահետով]]
*[[Կարոտների հովիտ]]
*[[Ես չեմ մոռացել]]
*[[Ես ու դու (Արիս Արսենի)|Ես ու դու]]
*[[Պահի վկայումներ]]
*[[Ճաքած լռություն (1993)|Ճաքած լռություն]]
*[[Գազելների պսակ]]
*[[Ծովածաղկի աչքեր]]
*[[Հայրենի կարգավ]]
*[[Մատս՝ ձգանին]]
*[[40-ից հետո]]
*[[Ծաղկած տխրություն]]
*[[Փոքրիկների մոլորակում]]
*[[Չափածո երգիծանք]]
*[[Արիս Արսենիի պոեմներ|Պոեմներ]]
*[[Հայրենի կարգավ|Հայրեններ]]
*[[Արիս Արսենիի տրիոլետներ|Տրիոլետներ]]
*[[Քառյակներ (Արիս Արսենի)|Քառյակներ]]
*[[Գազելներ (Արիս Արսենի)|Գազելներ]]

=== Արձակ ===
*[[Երգիծապատումներ  (անտիպ)]]
*[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ]]
*[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ]]
*[[Եվ այսպիսի ճակատագիր]]
*[[Ղողանջ հիշատակի]]
*[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր]]
*[[Ես իմ երկրի զինվորն եմ]]
*[[Մասնակից:Անունով խմբագիր/Արձակ երգիծանք|Արձակ երգիծանք]]
*[[Սամվել Վիրաբյան դերասանը]]
*[[Կոճողոտ գյուղի պատմության առանձին էջեր]]
*[[Խիզախման ոգին]]
*[https://arisarseni.blogspot.com/p/blog-page_5820.html Վաստակավոր ռացիոնալիզատորը]
*[[Գրական-մշակութային անդրադարձումներ]] 
*[[Օր-օրի, ժամ առ ժամ|Օր օրի, ժամ առ ժամ]] 
&lt;/div class&gt;

==Գրքեր==
* [[Երկերի ժողովածու, գիրք առաջին|Երկերի ժողովածու, գիրք առաջին]], (2013)
* [[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ|Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]], (2019)
* [[ԸՆՏՐԱՆԻ. Բարձունք տանող արահետով|ԸՆՏՐԱՆԻ. Բարձունք տանող արահետով]], (2019)
&lt;br&gt;
* [[Ճաքած լռություն|Ճաքած լռություն]], (1993)
* [[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ]], (1997)
* [[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ]], (1997)
* [[...Եվ այսպիսի ճակատագիր]], (1998)
* [[Ղողանջ հիշատակի|Ղողանջ հիշատակի]], (2000)
* [[Լռության րոպե|Լռության րոպե]], (2000)
* [[Ծովածաղկի աչքեր|Ծովածաղկի աչքեր]], (2001)
* [[Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում...|Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում...]], (2003) 
* [[Զերվոն Վարդանյանի կյանքն ու անմահությունը|Զերվոն Վարդանյանի կյանքն ու անմահությունը]], (2005)
* [[Համանվագ (Արիս Արսենի)|Համանվագ]], (2005) 
* [[Ափ|Ափ]], (2007)
* [[Չափածո և արձակ երգիծանք|Չափածո և արձակ երգիծանք]], (2008)
* [[Արի սիրենք մենք մեկմեկու...|Արի սիրենք մենք մեկմեկու...]], (2008)
* [[Վաստակավոր ռացիոնալիզատորը|Վաստակավոր ռացիոնալիզատորը]], (2009)
* [[Խիզախման ոգին|Խիզախման ոգին]], (2010)
* [[Արի սիրենք մենք մեկմեկու...2|Արի սիրենք մենք մեկմեկու...]] (երկրորդ, լրացված հրատարակություն), (2016)
* [[Փոքրիկների մոլորակում|Փոքրիկների մոլորակում]], (2016)
* [[Սամվել Վիրաբյան դերասանը|Սամվել Վիրաբյան դերասանը]], (2021)
* [[Օր օրի, ժամ առ ժամ|Օր օրի, ժամ առ ժամ]], (2022)
* [[Մի անուն էի սերտել դեռ վաղ մանկությունից (Արիս Արսենի)|Մի անուն էի սերտել դեռ վաղ մանկությունից]], (2023)
* [[Անսաստ երկիր|Անսաստ երկիր]], (2025)

== [[Արիս Արսենիի բանաստեղծությունները՝ այբբենական կարգով|Բանաստեղծություններ՝ այբբենական կարգով]] ==

== Ստեղծագործություններ՝ Արցախի բարբառով ==
* [[Բանաստեղծություններ՝ Արցախյան բարբառով|Մ&lt;small&gt;&lt;sup&gt;ը&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;ԷՐ ԱՐՑԱԽԱ ԱՆՈՒՇ ԼՈՒԶՎԱՎ]]

== [[Արիս Արսենիի պոեմներ|Պոեմներ]] ==
*[[Ցնորք (Արիս Արսենի)|Ցնորք]]
*[[Վեներա... սիրո խորհուրդը|Վեներա... Սիրո խորհուրդը]]
*[[Պաբլո Ներուդայի մենախոսությունը]]
*[[1988, փետրվար 27-29]]
*[[Լռության րոպե]]

== [[Փոքրիկների մոլորակում|Մանկական բանաստեղծություններ]] ==

*[[Փոքրիկների մոլորակում|Փոքրիկների մոլորակում (ժողովածու)]]
*[[Կատուն և շունը]]

== [[Չափածո երգիծանք|Երգիծական բանաստեղծություններ]] == 

*[[Չափածո երգիծանք]]
*[[Այլապատում-Փարվանա]]
*[[Էպիգրամներ և ֆելիետոններ]]
*[[Ամուսնանա՞նք, թե՞... քիչ էլ սպասենք]]

== [[Ֆելիետոններ]] ==
* [[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
* [[Թղթի... վաճառք]]
* [[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
* [[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
* [[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
* [[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
* [[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
* [[Զգո՜ւյշ…]]
* [[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…]]
* [[Խաղողի... ժավել]]
* [[Ասում էի չէ՞, որ դրականը լավ է]]

== [[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|Երգիծապատումներ]] ==
* [[Արմանք, Զարմանք, Տարակուսանք]]

&lt;!-- ==Էսսեներ՝ այբբենական կարգով==
==Ակնարկներ՝ այբբենական կարգով==
==Հոդվածներ՝ այբբենական կարգով==
==Գրախոսություններ՝ այբբենական կարգով==
==Թատերախոսություններ՝ այբբենական կարգով==
==Մենագրություններ՝ այբբենական կարգով==
==Հղումներ==
--&gt;
{{ՀԻ|Տարի=-}}</text>
      <sha1>spaji8c1gk2jmgz23gv1h3rj2pbmgao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էջ:Axel Bakunts, Collected works, Sovetakan grogh (Ակսել Բակունց, Երկեր, Սովետական գրող).djvu/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>49147</id>
    <revision>
      <id>393545</id>
      <parentid>157710</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T02:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Revolution Saga</username>
        <id>6905</id>
      </contributor>
      <comment>ձսի &gt; մսի</comment>
      <origin>393545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="2tg4zi8xrhnoqcg3tafyli7uthi6oby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Արևիկ Ոսկանյան&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;section begin=&quot;Րևան&quot;/&gt;&lt;center&gt;ՐԵՎԱՆ, ՐԵՎԱ՜Ն․․․&lt;/center&gt;

Դաժունց Տիտոսի հագին տարին բոլոր ուրիշի շոր էր։ Հորթարած էր. վարձի դիմաց մեկը նրան մեջը ծակ հին փափախ էր տալիս, մյուսը տասն անգամ կարկատած տրեխ կամ հնամաշ, գունավոր կարկատաններով շալվար։ Ուրիշի մեծ փափախը ծածկում էր ականջներն ու ճակատը։ Եվ թեկուզ երկար շալվարը պարանով կապում էր կրծքի տակ, ծայրերը ծալում, դարձյալ նրա բարակ ոտքերին շալվարը նստում էր, ինչպես ճիպոտին հագցրած պարկեր։ Տրեխներն էլ անձրև օրերին թրջվում էին, լապռ մսի պես ծայրերը դեսուդեն ծռվում։ Տիտոսը ոտը դեռ գետին չդրած, տրեխի կախ ընկած ծայրն արդեն ցեխումն էր։

Տեսնողն այնպես էր կարծում, թե ծաղրի համար են Տիտոսին կոլորել շորերի մեջ, փափախի բրդի տակ ծակեր թողել, որ նրա ժիր աչքերը հսկեն հորթերին։ Ծաղրի համար, որ հորթերը բերելիս, գյուղի փողոցում կանգնած մարդկանցից մեկը բամփեր նրա գլխին և ծիծաղելով ասեր․

− Տիտո՛ս, չմեռնես դու, ճակատդ էլա մի բաց արա...

Տիտոսը միայն մայր ուներ, որ ամուսնու մեռնելուց հետո մի քանի տարի հավատարիմ էր մնացել առաջին մարդու կիսավեր տանը, բայց որովհետև նրա միակ ժառանգությունը՝ պոչը ծաղիկ կովը հորթատել էր ու սատկել, սառած թոնրի պատերին էլ խմոր չէր փակցրել,− մի օր դրժել էր հավատարմության ուխտը, կուժ ու փալաս շալակել, փողոցն անցել և մտել մի տուն, որի դռնից իր ամուսնուն թաղելուց մի շաբաթ հետո հանել էին երկունքից արնաքամ եղած մի կնոջ դագաղ։ Տան տերը հյուրընկալեց Տիտոսի մորը, սա էլ իր կուժը նոր տան կժերին խառնեց, փալասը փռեց հողե հատակին։

Դրսում մնաց Տիտոսը։ Այդ իրիկուն նա հորթերը բերեց գյուղ և երբ հորթերը բոլորն էլ շրթունքները կախ արին մոր կուրծից, Տիտոսը տուն եկավ և կիսավեր տան մեջ միայն պառավ կատվին տեսավ, թոնրի սառը մոխրում նստած։ Կատուն մլավեց, մի անգամ էլ ապացուցելու այն խոսքը, թե ավերակում կամ բուն է կանչում, կամ կատուն մլավում։

Իհարկե, մոր սրտի տեղը քար չէր, երբ վախվխելով, որպես դուռը կորցրած հորթ, Տիտոսն ուրիշի դռնակը բացեց և կանգնեց։ Մայրը լաց եղավ․ այդ տեսավ Տիտոսը, մայրը ուրիշ խոսքեր ասաց, բայց խոսքերից ավելի քաղցրը յուղով հացի այն պատառն էր, որ մայրն արցունքները սրբելով գոգնոցի տակից ծածուկ հանեց և կոխեց Տիտոսի տոպրակը։ Այդ գիշեր հարևանի դեզի վրա, կարպետի տակ Տիտոսը ծամեց յուղոտ հացը, աչքերը երկնքին, բայց միլիոն աստղերից և ոչ մեկն էլ չնշմարելով։
&lt;section end=&quot;Րևան&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2tg4zi8xrhnoqcg3tafyli7uthi6oby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149747</id>
    <revision>
      <id>393548</id>
      <parentid>393529</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T06:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7072" sha1="jj9pvyenurkww5ouvjmfuz2mhbhmnbp" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ակնարկ)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (Արիս Արսենի)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (Արիս Արսենի)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>jj9pvyenurkww5ouvjmfuz2mhbhmnbp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393566</id>
      <parentid>393548</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7068" sha1="022rql1zeilodp8ryk7w4d21niib7jo" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (Արիս Արսենի)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (Արիս Արսենի)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>022rql1zeilodp8ryk7w4d21niib7jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393593</id>
      <parentid>393566</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7056" sha1="ntpo8908crrdhtqrik141ouxbw780aa" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)||Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (Արիս Արսենի)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>ntpo8908crrdhtqrik141ouxbw780aa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393594</id>
      <parentid>393593</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7055" sha1="29ta2tr7f89qz9noi7n7m3ytlkokqio" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (Արիս Արսենի)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>29ta2tr7f89qz9noi7n7m3ytlkokqio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393604</id>
      <parentid>393594</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7042" sha1="at07gpz5qerm0i95tobluqotsoc0u6z" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>at07gpz5qerm0i95tobluqotsoc0u6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393607</id>
      <parentid>393604</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7084" sha1="1pwo17beskjvbgv3tltoj8472gqttyl" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, գ.II)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...|Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>1pwo17beskjvbgv3tltoj8472gqttyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393615</id>
      <parentid>393607</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7082" sha1="89cqof3xsxiyj7thxib7jh5uvjqvjt8" xml:space="preserve">'''[[Արիս Արսենի]], Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ 
(էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր.։

{{Սյուն|4}}
&lt;poem&gt;

*[[Խոսք ընթերցողին (ԵԺ, Գ2)|Խոսք ընթերցողին]]

[[Անդրանիկ, այսինքն՝ առաջամարտիկ|'''ԱՆԴՐԱՆԻԿ, ԱՅՍԻՆՔՆ՝ ԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ, կամ` նախ ծանոթացման կարգով...]]
*[[...Եվ հետո]]

[[Ուշացած երկխոսություն Արարատ Ղազարյանի հետ|'''ՈՒՇԱՑԱԾ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԱՐԱՏ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՀԵՏ]]
(1997)
*[[Որպես սկիզբ...]]
*[[...Ու շարունակություն]]

[[Եվ այսպիսի ճակատագիր|'''ԵՎ ԱՅՍՊԻՍԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ]]
(1998)
*[[Ծնունդ, ուսումնառություն, պատերազմ]]
*[[Ստեղծագործությունը]]
:::[[«Գոհար» վիպակը]]
:::[[«Այրվող պատիվը» և մյուս պիեսները]]
:::[[Պատմվածքները]]
*[[Ստեղծագործական առանձնահատկությունները]]
*[[Կյանքի վերջին շրջանը|Կյանքի վերջին շրջանը. Հասարակական դիրքորոշումն ու ճակատագրի դաժան հարվածները]]
*[[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]

[[Ղողանջ հիշատակի|'''ՂՈՂԱՆՋ ՀԻՇԱՏԱԿԻ]]
*[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]

[[Ինչու է Արաքսի ջուրը պղտոր|'''ԻՆՉՈՒ Է ԱՐԱՔՍԻ ՋՈՒՐԸ ՊՂՏՈՐ]]
(1982-1994)
*[[Մուտքի խոսք]]
*[[Աննվաճ բարձունք]]
*[[Ապրած-չապրած կյանք]]
*[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
*[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
*[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
*[[Լեյտենանտ Կարոն]]
*[[Անցած օրերի ձայնը]]
*[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
*[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
*[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
*[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
*[[21-ը դեռ չբոլորած]]
*[[Նայելով մահվան աչքերին]]
*[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
*[[Տաք շնչառություն]]
*[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
*[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
*[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
*[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
*[[Պատերազմական կենսագրություն]]
*[[Սահման քաջաց...]]
*[[Հայրենանվիրում]]
*[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
*[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
*[[Պատրանքի գոյությունը]]
*[[Դժվար ճակատագիր]]
*[[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
*[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
*[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
*[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
*[[Ցավի զգացումով]]
*[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
*[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
*[[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]]
*[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
*[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...|Մի ձեռքում ինքնաձիգը, մյուսում վրձինը` Արցախ աշխարհի կանաչ-կարմիր գույներով թաթախված]]
*[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
*[[Հուշ և հպարտություն]]
*[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
*[[Հրաժեշտից առաջ]]

[[Արձակ երգիծանք|'''ԱՐՁԱԿ ԵՐԳԻԾԱՆՔ]]
(1978-2019)
[[Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները|''Մուկուչ Թոփալյանի ֆելիետոնները]]
*[[Թղթի... վաճառք]]
*[[Ես հոսանք եմ ուզուո՜ւմ...]]
*[[Բարձրագույն... թվաբանություն]]
*[[Բանն արաղի մեջ չէ, այլ…]]
*[[Փողե՜րս, փողե՜րս…]]
*[[Վախ՝ ածանս, վախ՝ կչկչանս…]]
*[[Զգո՜ւյշ…]]
*[[Ահա, այսպիսի բանե՜ր…|Ահա այսպիսի բանե՜ր...]]
*[[Խաղողի... ժավել]]

[[Արմանք, զարմանք, տարակուսանք|''Արմանք, զարմանք, տարակուսանք]]
*[[Զարմացած-հիացած]]
*[[Արմանք]]
*[[Զարմանք]]
*[[Տարակուսանք]]
*[[«Հնարամիտը»]]
*[[Արդյո՞ք հայերեն կարդալ գիտեն]]
*[[Խիստ հրահանգ]]
*[[Ծառայության նոր վայրում]]
*[[Աստիճանազրկում]]
*[[Նոր գլխավոր խմբագիրը]]
*[[Հերթապահը]]
*[[Անվան առեղծված]]
*[[Մարտիկը` «Մարտիկին»]]
*[[Մամուլի քարտուղար էի...]]
*[[Ոչ մի բանաստեղծություն]]
*[[Նամակ զինվորին]]
*[[Զինվորներին չեն ծեծում]]
*[[Տհաճ հոտ]]
*[[«Դժգոհը»]]
*[[«ՀԲ»]]
*[[Աշխատանքային առաջին օրը]]
*[[Ձկների՜ն խրատեք...]]
*[[Անմիջապես ազատիր...]]
*[[Հայոց լեզվի դասին]]
*[[Անդավաճան... սեր]]
*[[Երկխոսություն]]
*[[Պարտքով փող]]
*[[«Անհյուրընկալ» գյուղում]]
*[[«Չափսը»]]
*[[Բարևին` ի պատասխան]]
*[[«Միշտ հասանելի»]]
*[[«ՂՏ»-ի առանձնահատկությունը]]
*[[Յուրօրինակ քվեարկություն]]
*[[Նախընտրական «արկած»]]

[[Իսկ գրքի վերջում...|'''ԻՍԿ ԳՐՔԻ ՎԵՐՋՈՒՄ...]]
...Հրապարակումներ հեղինակի մասին
(1978-2018)
*[[Կարծիքներ]]
*[[Արփիկ ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ. Արձագանք]]
*[[Նորայր ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ. Երգը ծնվում է ցավից]]
*[[Էռնէստ ԵՍԱՅԱՆ. Ժամանակին ասված խոսք]] 
*[[Մարսել ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ. Լույս է տեսել նոր գիրք]] 
*[[Հոմեր ՎԱՆՅԱՆ. Մի գրավոր հուշարձան]]
*[[Միքայել ԲԱԼՅԱՆ. «Բանաստեղծությունն իմ էությունն է...»]]
*[[Երվանդ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ. Խոսք՝ երախտիքի]]
*[[Գալինա ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ. Չգիտեմ՝ ինչպես է...]]
*[[Ջամալ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ. Սրտի խոսք]]
*[[Հեղինակի նախորդ գրքերը]]
*[[Տպագրության պատրաստ գրքերը]]

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;


[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>89cqof3xsxiyj7thxib7jh5uvjqvjt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149924</id>
    <revision>
      <id>393616</id>
      <parentid>391684</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9487" sha1="2s20jrd1kxiaiqca41f7mj6hljwyc85" xml:space="preserve">
'''[[Արիս Արսենի]], Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում... (նկարազարդ)
{{Սյուն|2}}
&lt;poem&gt;'''''Հորս՝
'''ԱՐՍԵՆ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ հիշատակին


'''Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում...
''Բանաստեղծություններ
Ստեփանակերտ 2003

''Նկարիչ՝
'''ԱՐՄԱՆ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

:''Անտառի նկատմամբ առանձնակի վերաբերմունք ուներ հայրս։ Այդ սերը նաև ինձ փոխանցվեց, բայց՝ այլ բնույթով. իմ առաջին բանաստեղծություններում հաճախ նաև անտառի ձայնն էր լսվում: Այս գրքույկն ընդգրկող բանաստեղծությունները գրվել են ավելի քան երկու տասնյակ տարիներ առաջ: Ես այն ժամանակ (նույնիսկ շատ տարիներ հետո էլ) չէի հասկանում, թե իսկապես անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում»։

:''Միայն հորս մահից հետո, միայն բոլորովին վերջերս կարողացա ըմբռնել այդ հարցի իմաստը. անտառից հորս ձայնն է լսվում... Իսկ շնորհաշատ նկարիչ Արմանի հետ իմ հեռակա հանդիպունը բոլորովին պատահական ստացվեց: Մայրը` Նազիկը ցույց տվեց ինձ նրա նկարները, որոնք ուղղակի հիացմունք են պատճառում ակնդրին:

:''Այդ նկարներն ինձ օգնեցին ամբողջացնել անտառի կերպարը: Այդ նկարները լսելի դարձրին անտառից եկող հորս ձայնը: Իսկ դրա համար, թերևս, շնորհակալ պիտի լինել...

::::::::::::::::'''Հեղինակ


:::::::::[[Այս ճանապարհը|Այս ճանապարհը...]]

:::::::::[[Անտառի երգը...]]

:::::::::[[Էլեգիա (Մենավոր կաղնուն...)|Էլեգիա]]

:::::::::[[Ծառը նիրհում էր...|Ծառը]]

:::::::::[[Անտառն ինձ...]]

:::::::::[[Քամին...]]

:::::::::[[Բարեկամներ են...]]

:::::::::[[***]]


.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;

________________________________________________________________
{{Սյուն|2}}
&lt;poem&gt;'''ԱՅՍ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ...

'''Ա

Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում,
Մերթ վանում, մերթ էլ... գագաթ է հանում:

Մերթ ծունկը ծալում, ուր էլ պատահի,
Պատեհ-անպատեհ, կամ` հարմար պահի:

Մերթ էլ` ծունր իջնում խաչքարի առաջ,
Տեսած` և՜ կարոտ, և՜ ցավ, և՜ հառաչ:

Տեսած` կոտորած, ավերված... դարեր,
Ու սրի քաշված սրբոց-սուրբ քարեր:


'''Բ

Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում,
Ի՞նչ է ինձանից քամին գողանում:

Եվ ո՞վ է այնպես անհույս կանչո՜ւմ ինձ
Այն եդեմական, զմրուխտ անտառից:

Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում,
Եվ ի՞նչ է անտառն ինձանից ուզում...


'''Գ

Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում.
Դեպի խաչքարն է անաղմուկ գնում:
Գնում, չոքում է լուռ ու անհառաչ,
Ասես խաչքարն այդ դարերը ուսած`
Ինչ-որ ժամանակ ինքն է հենց բերել,
Բերել ու լեռան գագաթն է հանել:

Գագաթից ձորն է նա իջել նորից,
Երևո՞ւմ է դեռ խաչքարը ձորից:
Խաչքարը, պարզ է, չի երևացել,
Գագաթ է նորից ճամփան բարձրացել:

Ու այդպես` անվերջ... Ոչ հոգնում է նա,
Որ ինքն էլ գոնե քիչ հանգստանա,
Ոչ էլ քունն է մոտ գալիս աչքերին,
(Անխիղճ է բախտը ճանապարհների)...


'''Դ

Տա՜ր ինձ, ճանապա՜րհ, անտառ ու դաշտին,
Կարոտս տանեմ անտառապաշտին:

Քայլեմ անտառի կածանով շաղոտ,
Լսեմ կաքավի «շաղ-կղա»-ն կարոտ:

Անուշ խոխոջի աղբյուրը լեռան,
Կոտրեմ ծարավս համբույրով նրա:

Կախարդվեմ ձայնից Խաչունց աղբյուրի,
Թողնեմ, որ նա իմ... շուրթը համբուրի:

Մոռանամ մի պահ աշխարհ ու... մարդիկ,
Մարդկային բարքեր` կեղծավոր ու... լիրբ:


'''Ե

Անտա՜ռ իմ, մի՞թե ես հանցավոր եմ,
Իմ հանցանքն այն է, որ... անցավոր եմ:

Իմ հանցանքն այն է, որ դարավոր չեմ,
Որ քեզ պես, անտա՜ռ, հազարավոր չեմ:

Մե՜կ եմ, միայնա՜կ, մենավո՜ր, մենա՜կ,
Ինքս իմ հոգսին, ինքս ինձ հենակ...

07.08.82, Կոճողոտ


'''ԱՆՏԱՌԻ ԵՐԳԸ...

Անտառը այնքա՜ն երգեր է հյուսել,
Սակայն չգիտե, թե ինչպես վարվել։

Ծառերի վրա երգերը սփռել,
Չգիտե՝ ինչպես լույս աշխարհ հանել։

...Ու կրկին հյուր եմ եկել քեզ, անտա՛ռ,
Ուզում եմ երգդ աշխարհին տանել։

10.06.82, Մարտակերտ


'''ԷԼԵԳԻԱ

Մենավոր կաղնուն կայծակը խփեց,
Կաղնին սարսռաց, կախեց ճյուղերը։

Սարսուռն այդ անհուն՝ մի վայրկյան տևեց։
Հաջորդ վայրկյանին ճյուղերը ելան
Ըմբոստ պայթյունով մի մեծ պայքարի։
Սակայն... կայծակն այլևս չկար։

18.06.82, Ստեփանակերտ


'''ԾԱՌԸ

Ծառը նիրհում էր
Աշնան բյուրերանգ տերևներն ուսած,
Իսկ աշնան քամին
Խաղում էր գույն-գույն տերևների հետ։

Խաղաղ էր շուրջը։
Հանկարծ փոթորիկ բարձրացավ ուժգին։
Ծառը ծառս եղավ,
Ծառն ըմբոստացավ ի դեմս չարի,
Սակայն... անզոր էր՝
Տերևներն ընկան։

Ծառը նիրհում էր
Աշնան բյուրերանգ տերևներն ուսած...

...Հիմա ննջում է արդեն ծերացած։

07.02.82, Մարտակերտ


'''ԱՆՏԱՌՆ ԻՆՁ...

Անտառն ինձ հեռվից ձեռքով է անում,
Ու ես գնում եմ գիրկը անտառի։

Անտառն ինձանից խոհ է թռցնում,
Ես թռցնում եմ հևքը անտառի։

Ու ընթերցում եմ, անտառի լեզվով,
Հեքիաթի հրաշք գիրքը անտառի...

10.06.82, Մարտակերտ


'''ՔԱՄԻՆ...

Քամին ծառերից
Տերև է պոկում,
Որ տանի հեռու՝
Աշխարհին ի տես։

Ու ծառի ցավով
Տառապում եմ... ե՛ս։

10.06.85, Ստեփանակերտ


'''ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐ ԵՆ...

Բարեկամներ են
Ծառերն ու քամին։
Քամին հեքիաթ է
Պատմում... ծառերին։
Ծառերը լսում,
Գլխով են անում,
Իբր...լսածից
Բա՜ն են հասկանում...

05.05.82, Մարտակերտ


'''***

Ինքնուս նկարիչ Արման Արիսի Դանիելյանը ծնվել է 1984-ին, Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Նոր-Հաճըն քաղաքում: Դպրոցական վաղ տարիքից հրապուրվել է 19-րդ դարի ռուս նշանավոր նկարիչ, ռեալիստտական բնանկարի մեծատաղանդ վարպետ Իվան Իվանովիչ Շիշկինի բնանկարներով, նմանակել դրանք, իսկ այնուհետեւ ծնվել են ինքնուրույն գործերը: Բայց Արմանն այնպես է ազդվել Ի. Շիշկինի ստեղծագործությունից, որ ինչքան էլ ինքնուրույն՝ նրա գրաֆիկական աշխատանքները «շնչում են» միայն ռուսական անտառի կոլորիտով:

2002թ. Երեւանում Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի, երիտասարդության հարցերի եւ սպորտի նախարարության նախաձեռնությամբ կազմակերպված «Մեր Հայրենիքը» կերպարվեստի հանրապետական ցուցահանդեսին էին ներկայացվել նաեւ Արման Դանիելյանի գրաֆիկական աշխատանքներն ու արժանացել պատվոգրի:

2003-ի մայիսին Արմանը զորակոչվել է Հայոց զինված ուժերի շարքերը: Իր ծառայողական պարտականությունների կատարմանը զուգընթաց՝ ազատ ժամերին շարունակում է ստեղծագործել:

Հուսանք, որ նրա տաղանդն ավելի հախուռն դրսեւորումներ կգտնի եւ ստեղծագործական նոր մոտեցումներով կհիացնի իր երկրպագուներին:

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի բանաստեղծություններ]]</text>
      <sha1>2s20jrd1kxiaiqca41f7mj6hljwyc85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393617</id>
      <parentid>393616</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T11:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9477" sha1="pnte4zjkec6yctlh1l4ysmdrq1rn7b0" xml:space="preserve">
'''[[Արիս Արսենի]], Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում... (նկարազարդ)
{{Սյուն|2}}
&lt;poem&gt;'''''Հորս՝
'''ԱՐՍԵՆ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ հիշատակին


'''Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում...
''Բանաստեղծություններ
Ստեփանակերտ 2003

''Նկարիչ՝
'''ԱՐՄԱՆ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

:''Անտառի նկատմամբ առանձնակի վերաբերմունք ուներ հայրս։ Այդ սերը նաև ինձ փոխանցվեց, բայց՝ այլ բնույթով. իմ առաջին բանաստեղծություններում հաճախ նաև անտառի ձայնն էր լսվում: Այս գրքույկն ընդգրկող բանաստեղծությունները գրվել են ավելի քան երկու տասնյակ տարիներ առաջ: Ես այն ժամանակ (նույնիսկ շատ տարիներ հետո էլ) չէի հասկանում, թե իսկապես անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում»։

:''Միայն հորս մահից հետո, միայն բոլորովին վերջերս կարողացա ըմբռնել այդ հարցի իմաստը. անտառից հորս ձայնն է լսվում... Իսկ շնորհաշատ նկարիչ Արմանի հետ իմ հեռակա հանդիպունը բոլորովին պատահական ստացվեց: Մայրը` Նազիկը ցույց տվեց ինձ նրա նկարները, որոնք ուղղակի հիացմունք են պատճառում ակնդրին:

:''Այդ նկարներն ինձ օգնեցին ամբողջացնել անտառի կերպարը: Այդ նկարները լսելի դարձրին անտառից եկող հորս ձայնը: Իսկ դրա համար, թերևս, շնորհակալ պիտի լինել...

::::::::::::::::'''Հեղինակ


:::::::::[[Այս ճանապարհը|Այս ճանապարհը...]]

:::::::::[[Անտառի երգը...]]

:::::::::[[Էլեգիա (Մենավոր կաղնուն...)|Էլեգիա]]

:::::::::[[Ծառը նիրհում էր...|Ծառը]]

:::::::::[[Անտառն ինձ...]]

:::::::::[[Քամին...]]

:::::::::[[Բարեկամներ են...]]

:::::::::[[***]]


.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;

________________________________________________________________
{{Սյուն|2}}
&lt;poem&gt;'''ԱՅՍ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ...

'''Ա
Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում,
Մերթ վանում, մերթ էլ... գագաթ է հանում:

Մերթ ծունկը ծալում, ուր էլ պատահի,
Պատեհ-անպատեհ, կամ` հարմար պահի:

Մերթ էլ` ծունր իջնում խաչքարի առաջ,
Տեսած` և՜ կարոտ, և՜ ցավ, և՜ հառաչ:

Տեսած` կոտորած, ավերված... դարեր,
Ու սրի քաշված սրբոց-սուրբ քարեր:

'''Բ
Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում,
Ի՞նչ է ինձանից քամին գողանում:

Եվ ո՞վ է այնպես անհույս կանչո՜ւմ ինձ
Այն եդեմական, զմրուխտ անտառից:

Անտառի ձայնից ինչո՞ւ եմ հուզվում,
Եվ ի՞նչ է անտառն ինձանից ուզում...

'''Գ
Այս ճանապարհը ինձ ո՞ւր է տանում.
Դեպի խաչքարն է անաղմուկ գնում:
Գնում, չոքում է լուռ ու անհառաչ,
Ասես խաչքարն այդ դարերը ուսած`
Ինչ-որ ժամանակ ինքն է հենց բերել,
Բերել ու լեռան գագաթն է հանել:

Գագաթից ձորն է նա իջել նորից,
Երևո՞ւմ է դեռ խաչքարը ձորից:
Խաչքարը, պարզ է, չի երևացել,
Գագաթ է նորից ճամփան բարձրացել:

Ու այդպես` անվերջ... Ոչ հոգնում է նա,
Որ ինքն էլ գոնե քիչ հանգստանա,
Ոչ էլ քունն է մոտ գալիս աչքերին,
(Անխիղճ է բախտը ճանապարհների)...

'''Դ
Տա՜ր ինձ, ճանապա՜րհ, անտառ ու դաշտին,
Կարոտս տանեմ անտառապաշտին:

Քայլեմ անտառի կածանով շաղոտ,
Լսեմ կաքավի «շաղ-կղա»-ն կարոտ:

Անուշ խոխոջի աղբյուրը լեռան,
Կոտրեմ ծարավս համբույրով նրա:

Կախարդվեմ ձայնից Խաչունց աղբյուրի,
Թողնեմ, որ նա իմ... շուրթը համբուրի:

Մոռանամ մի պահ աշխարհ ու... մարդիկ,
Մարդկային բարքեր` կեղծավոր ու... լիրբ:

'''Ե
Անտա՜ռ իմ, մի՞թե ես հանցավոր եմ,
Իմ հանցանքն այն է, որ... անցավոր եմ:

Իմ հանցանքն այն է, որ դարավոր չեմ,
Որ քեզ պես, անտա՜ռ, հազարավոր չեմ:

Մե՜կ եմ, միայնա՜կ, մենավո՜ր, մենա՜կ,
Ինքս իմ հոգսին, ինքս ինձ հենակ...

07.08.82, Կոճողոտ


'''ԱՆՏԱՌԻ ԵՐԳԸ...

Անտառը այնքա՜ն երգեր է հյուսել,
Սակայն չգիտե, թե ինչպես վարվել։

Ծառերի վրա երգերը սփռել,
Չգիտե՝ ինչպես լույս աշխարհ հանել։

...Ու կրկին հյուր եմ եկել քեզ, անտա՛ռ,
Ուզում եմ երգդ աշխարհին տանել։

10.06.82, Մարտակերտ


'''ԷԼԵԳԻԱ

Մենավոր կաղնուն կայծակը խփեց,
Կաղնին սարսռաց, կախեց ճյուղերը։

Սարսուռն այդ անհուն՝ մի վայրկյան տևեց։
Հաջորդ վայրկյանին ճյուղերը ելան
Ըմբոստ պայթյունով մի մեծ պայքարի։
Սակայն... կայծակն այլևս չկար։

18.06.82, Ստեփանակերտ


'''ԾԱՌԸ

Ծառը նիրհում էր
Աշնան բյուրերանգ տերևներն ուսած,
Իսկ աշնան քամին
Խաղում էր գույն-գույն տերևների հետ։

Խաղաղ էր շուրջը։
Հանկարծ փոթորիկ բարձրացավ ուժգին։
Ծառը ծառս եղավ,
Ծառն ըմբոստացավ ի դեմս չարի,
Սակայն... անզոր էր՝
Տերևներն ընկան։

Ծառը նիրհում էր
Աշնան բյուրերանգ տերևներն ուսած...

...Հիմա ննջում է արդեն ծերացած։

07.02.82, Մարտակերտ


'''ԱՆՏԱՌՆ ԻՆՁ...

Անտառն ինձ հեռվից ձեռքով է անում,
Ու ես գնում եմ գիրկը անտառի։

Անտառն ինձանից խոհ է թռցնում,
Ես թռցնում եմ հևքը անտառի։

Ու ընթերցում եմ, անտառի լեզվով,
Հեքիաթի հրաշք գիրքը անտառի...

10.06.82, Մարտակերտ


'''ՔԱՄԻՆ...

Քամին ծառերից
Տերև է պոկում,
Որ տանի հեռու՝
Աշխարհին ի տես։

Ու ծառի ցավով
Տառապում եմ... ե՛ս։

10.06.85, Ստեփանակերտ


'''ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐ ԵՆ...

Բարեկամներ են
Ծառերն ու քամին։
Քամին հեքիաթ է
Պատմում... ծառերին։
Ծառերը լսում,
Գլխով են անում,
Իբր...լսածից
Բա՜ն են հասկանում...

05.05.82, Մարտակերտ


'''***

Ինքնուս նկարիչ Արման Արիսի Դանիելյանը ծնվել է 1984-ին, Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի Նոր-Հաճըն քաղաքում: Դպրոցական վաղ տարիքից հրապուրվել է 19-րդ դարի ռուս նշանավոր նկարիչ, ռեալիստտական բնանկարի մեծատաղանդ վարպետ Իվան Իվանովիչ Շիշկինի բնանկարներով, նմանակել դրանք, իսկ այնուհետեւ ծնվել են ինքնուրույն գործերը: Բայց Արմանն այնպես է ազդվել Ի. Շիշկինի ստեղծագործությունից, որ ինչքան էլ ինքնուրույն՝ նրա գրաֆիկական աշխատանքները «շնչում են» միայն ռուսական անտառի կոլորիտով:

2002թ. Երեւանում Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի, երիտասարդության հարցերի եւ սպորտի նախարարության նախաձեռնությամբ կազմակերպված «Մեր Հայրենիքը» կերպարվեստի հանրապետական ցուցահանդեսին էին ներկայացվել նաեւ Արման Դանիելյանի գրաֆիկական աշխատանքներն ու արժանացել պատվոգրի:

2003-ի մայիսին Արմանը զորակոչվել է Հայոց զինված ուժերի շարքերը: Իր ծառայողական պարտականությունների կատարմանը զուգընթաց՝ ազատ ժամերին շարունակում է ստեղծագործել:

Հուսանք, որ նրա տաղանդն ավելի հախուռն դրսեւորումներ կգտնի եւ ստեղծագործական նոր մոտեցումներով կհիացնի իր երկրպագուներին:

&lt;/poem&gt;
&lt;/div class&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի բանաստեղծություններ]]</text>
      <sha1>pnte4zjkec6yctlh1l4ysmdrq1rn7b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150237</id>
    <revision>
      <id>393541</id>
      <parentid>393539</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T12:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="fzcvutjaxec098k14tmv4wygq65gy6p" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ
|section = 
|previous = [[Կյանքի վերջին շրջանը]]
|next =[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ}}
{{Կենտրոն|'''(1950-1988)'''}}&lt;br&gt;

'''ՏՊԱԳԻՐ ԳՈՐԾԵՐ'''

(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Վիպակ''

*Գոհար


''Պատմվածքներ''

*Ակունք

*Ապոլդայի կապիտանը

*Արտաշեսի լորենին

*Գիշերամարտ (չհորինված պատմվածք)

*Գործուղում

*Դատ սեփական հարկի տակ

*Երկրորդ հայրը

*Զինվորի լռությունը

*Զինվորի սիրտը

*Իմ շքանշանը

*Ինֆարկտ

*Լեհուհին

*Լուսանկարը

*Կոծոծը

*Տարիներ հետո (չհորինված պատմվածք)

*Հայրական դատ

*Հայրական իղձ

*Ճերմակ պատիվ

*Միջնորդ Սողոն

*Որդիները

*Պարտություն

*Ռուս մարդը

*Սանմաքրում

*Սիրտը չի սխալվում

*Վարպետի դասը

*Վերջին բեկորը

*Վթար

*Ուղիղ քայլիր, մարդ


''Հոդվածներ և ակնարկներ''

*Ամեն ինչ կիսատ թողած

*Ամեն ինչո՞ւմն է անցյալը մեղավոր

*Այդպես, մեր քաջազուններ (հոդվածաշար)

*Այդպես պատգամել են անմահները

*Այսօր էլ՝ առաջին գծում

*Բարի գործեր

*Դասը շարունակվում է

*Եվ Տուլան աներեր մնաց

*Երեք հանդիպում Հրաչյա Քոչարի հետ

*Երիտասարդական խոյանքով

*Երկուսը՝ նույն գյուղից

*Զինվոր էլ մնում է

*«Թե ուզում ես երգդ լսեն...»

*Խաչունց Անդրին

*Խիզախ կապավորը

*Կուրծքը զրահ դարձրած

*Համեստ ու հասարակ

*Հայաստանի կենացը

*Հարազատ հանգրվան

*Հողի դուստրը

*Մեծ պայքարի մարդիկ (հոդվածաշար)

*Մեր անուշ, մեր վիրավոր հող

*Նա պարտք չմնաց կյանքին

*Ներիր, խիղճ իմ

*Ներսես քեռին հիշում է

*Նրան ճախրելու թևեր էին տրված

*Նրանք պաշտպանել են մայրաքաղաքը

*Նևան՝ աչքերի առաջ

*«Չմոռանաք մեզ, մարդիկ»

*Սիրտ այրող տողերով

*Փառքի ճանապարհով


''Չափածո''

*Այդպես էլ չգտա իմ տեղը

*Ժամանակակից մարդը

*Նամակը

*Վերադարձ


'''ԱՆՏԻՊ ԳՈՐԾԵՐ'''

(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Պիեսներ''

*Այրվող պատիվ (բեմադրվել է Ստեփանակերտի պետական դրամատիկական թատրոնում, 1969-ին)

*Սիրտը չի սխալվում (չի բեմադրվել)

*Սերը կրակի տակ (չի բեմադրվել)

*Վերադարձիր, Նադյա (չի բեմադրվել)


''Վիպակներ''

*Գիշերային ստուգարք

*Զգույշ, մարդը թևեր ունի

*Խոշտանգված սեր

*Սառը գիշերներ

*Ցատկ սեփական գերեզմանի վրայով

*Ուռուցք


''Չափածո''

*Քայլերգ ազատամարտիկների

&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>fzcvutjaxec098k14tmv4wygq65gy6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393542</id>
      <parentid>393541</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T12:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4038" sha1="jfhfgbwtibeu1zdx1sm7lr1b3otyvn0" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ
|section = 
|previous = [[Կյանքի վերջին շրջանը]]
|next =[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ}}
{{Կենտրոն|'''(1950-1988)'''}}&lt;br&gt;

'''ՏՊԱԳԻՐ ԳՈՐԾԵՐ'''
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Վիպակ''

*Գոհար


''Պատմվածքներ''

*Ակունք

*Ապոլդայի կապիտանը

*Արտաշեսի լորենին

*Գիշերամարտ (չհորինված պատմվածք)

*Գործուղում

*Դատ սեփական հարկի տակ

*Երկրորդ հայրը

*Զինվորի լռությունը

*Զինվորի սիրտը

*Իմ շքանշանը

*Ինֆարկտ

*Լեհուհին

*Լուսանկարը

*Կոծոծը

*Տարիներ հետո (չհորինված պատմվածք)

*Հայրական դատ

*Հայրական իղձ

*Ճերմակ պատիվ

*Միջնորդ Սողոն

*Որդիները

*Պարտություն

*Ռուս մարդը

*Սանմաքրում

*Սիրտը չի սխալվում

*Վարպետի դասը

*Վերջին բեկորը

*Վթար

*Ուղիղ քայլիր, մարդ


''Հոդվածներ և ակնարկներ''

*Ամեն ինչ կիսատ թողած

*Ամեն ինչո՞ւմն է անցյալը մեղավոր

*Այդպես, մեր քաջազուններ (հոդվածաշար)

*Այդպես պատգամել են անմահները

*Այսօր էլ՝ առաջին գծում

*Բարի գործեր

*Դասը շարունակվում է

*Եվ Տուլան աներեր մնաց

*Երեք հանդիպում Հրաչյա Քոչարի հետ

*Երիտասարդական խոյանքով

*Երկուսը՝ նույն գյուղից

*Զինվոր էլ մնում է

*«Թե ուզում ես երգդ լսեն...»

*Խաչունց Անդրին

*Խիզախ կապավորը

*Կուրծքը զրահ դարձրած

*Համեստ ու հասարակ

*Հայաստանի կենացը

*Հարազատ հանգրվան

*Հողի դուստրը

*Մեծ պայքարի մարդիկ (հոդվածաշար)

*Մեր անուշ, մեր վիրավոր հող

*Նա պարտք չմնաց կյանքին

*Ներիր, խիղճ իմ

*Ներսես քեռին հիշում է

*Նրան ճախրելու թևեր էին տրված

*Նրանք պաշտպանել են մայրաքաղաքը

*Նևան՝ աչքերի առաջ

*«Չմոռանաք մեզ, մարդիկ»

*Սիրտ այրող տողերով

*Փառքի ճանապարհով


''Չափածո''

*Այդպես էլ չգտա իմ տեղը

*Ժամանակակից մարդը

*Նամակը

*Վերադարձ


'''ԱՆՏԻՊ ԳՈՐԾԵՐ'''
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Պիեսներ''

*Այրվող պատիվ (բեմադրվել է Ստեփանակերտի պետական դրամատիկական թատրոնում, 1969-ին)

*Սիրտը չի սխալվում (չի բեմադրվել)

*Սերը կրակի տակ (չի բեմադրվել)

*Վերադարձիր, Նադյա (չի բեմադրվել)


''Վիպակներ''

*Գիշերային ստուգարք

*Զգույշ, մարդը թևեր ունի

*Խոշտանգված սեր

*Սառը գիշերներ

*Ցատկ սեփական գերեզմանի վրայով

*Ուռուցք


''Չափածո''

*Քայլերգ ազատամարտիկների

&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>jfhfgbwtibeu1zdx1sm7lr1b3otyvn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393543</id>
      <parentid>393542</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T12:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="n86enrh0zn5v3983s4vv3baazoqh1dp" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ
|section = 
|previous = [[Կյանքի վերջին շրջանը]]
|next =[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ}}
{{Կենտրոն|'''(1950-1988)'''}}&lt;br&gt;

'''ՏՊԱԳԻՐ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Վիպակ''

*Գոհար


''Պատմվածքներ''

*Ակունք

*Ապոլդայի կապիտանը

*Արտաշեսի լորենին

*Գիշերամարտ (չհորինված պատմվածք)

*Գործուղում

*Դատ սեփական հարկի տակ

*Երկրորդ հայրը

*Զինվորի լռությունը

*Զինվորի սիրտը

*Իմ շքանշանը

*Ինֆարկտ

*Լեհուհին

*Լուսանկարը

*Կոծոծը

*Տարիներ հետո (չհորինված պատմվածք)

*Հայրական դատ

*Հայրական իղձ

*Ճերմակ պատիվ

*Միջնորդ Սողոն

*Որդիները

*Պարտություն

*Ռուս մարդը

*Սանմաքրում

*Սիրտը չի սխալվում

*Վարպետի դասը

*Վերջին բեկորը

*Վթար

*Ուղիղ քայլիր, մարդ


''Հոդվածներ և ակնարկներ''

*Ամեն ինչ կիսատ թողած

*Ամեն ինչո՞ւմն է անցյալը մեղավոր

*Այդպես, մեր քաջազուններ (հոդվածաշար)

*Այդպես պատգամել են անմահները

*Այսօր էլ՝ առաջին գծում

*Բարի գործեր

*Դասը շարունակվում է

*Եվ Տուլան աներեր մնաց

*Երեք հանդիպում Հրաչյա Քոչարի հետ

*Երիտասարդական խոյանքով

*Երկուսը՝ նույն գյուղից

*Զինվոր էլ մնում է

*«Թե ուզում ես երգդ լսեն...»

*Խաչունց Անդրին

*Խիզախ կապավորը

*Կուրծքը զրահ դարձրած

*Համեստ ու հասարակ

*Հայաստանի կենացը

*Հարազատ հանգրվան

*Հողի դուստրը

*Մեծ պայքարի մարդիկ (հոդվածաշար)

*Մեր անուշ, մեր վիրավոր հող

*Նա պարտք չմնաց կյանքին

*Ներիր, խիղճ իմ

*Ներսես քեռին հիշում է

*Նրան ճախրելու թևեր էին տրված

*Նրանք պաշտպանել են մայրաքաղաքը

*Նևան՝ աչքերի առաջ

*«Չմոռանաք մեզ, մարդիկ»

*Սիրտ այրող տողերով

*Փառքի ճանապարհով


''Չափածո''

*Այդպես էլ չգտա իմ տեղը

*Ժամանակակից մարդը

*Նամակը

*Վերադարձ


'''ԱՆՏԻՊ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Պիեսներ''

*Այրվող պատիվ (բեմադրվել է Ստեփանակերտի պետական դրամատիկական թատրոնում, 1969-ին)

*Սիրտը չի սխալվում (չի բեմադրվել)

*Սերը կրակի տակ (չի բեմադրվել)

*Վերադարձիր, Նադյա (չի բեմադրվել)


''Վիպակներ''

*Գիշերային ստուգարք

*Զգույշ, մարդը թևեր ունի

*Խոշտանգված սեր

*Սառը գիշերներ

*Ցատկ սեփական գերեզմանի վրայով

*Ուռուցք


''Չափածո''

*Քայլերգ ազատամարտիկների

&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>n86enrh0zn5v3983s4vv3baazoqh1dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393544</id>
      <parentid>393543</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4028" sha1="ramg6j6qhhp8gs4sunk389gtw0tb7bl" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ
|section = 
|previous = [[Կյանքի վերջին շրջանը]]
|next =[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ}}
{{Կենտրոն|'''(1950-1988)'''}}&lt;br&gt;

'''ՏՊԱԳԻՐ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Վիպակ''

*Գոհար


''Պատմվածքներ''

*Ակունք

*Ապոլդայի կապիտանը

*Արտաշեսի լորենին

*Գիշերամարտ (չհորինված պատմվածք)

*Գործուղում

*Դատ սեփական հարկի տակ

*Երկրորդ հայրը

*Զինվորի լռությունը

*Զինվորի սիրտը

*Իմ շքանշանը

*Ինֆարկտ

*Լեհուհին

*Լուսանկարը

*Կոծոծը

*Տարիներ հետո  (չհորինված պատմվածք)

*Հայրական դատ

*Հայրական իղձ

*Ճերմակ պատիվ

*Միջնորդ Սողոն

*Որդիները

*Պարտություն

*Ռուս մարդը

*Սանմաքրում

*Սիրտը չի սխալվում

*Վարպետի դասը

*Վերջին բեկորը

*Վթար

*Ուղիղ քայլիր, մարդ


''Հոդվածներ և ակնարկներ''

*Ամեն ինչ կիսատ թողած

*Ամեն ինչո՞ւմն է անցյալը մեղավոր

*Այդպես, մեր քաջազուններ (հոդվածաշար)

*Այդպես պատգամել են անմահները

*Այսօր էլ՝ առաջին գծում

*Բարի գործեր

*Դասը շարունակվում է

*Եվ Տուլան աներեր մնաց

*Երեք հանդիպում Հրաչյա Քոչարի հետ

*Երիտասարդական խոյանքով

*Երկուսը՝ նույն գյուղից

*Զինվոր էլ մնում է

*«Թե ուզում ես երգդ լսեն...»

*Խաչունց Անդրին

*Խիզախ կապավորը

*Կուրծքը զրահ դարձրած

*Համեստ ու հասարակ

*Հայաստանի կենացը

*Հարազատ հանգրվան

*Հողի դուստրը

*Մեծ պայքարի մարդիկ (հոդվածաշար)

*Մեր անուշ, մեր վիրավոր հող

*Նա պարտք չմնաց կյանքին

*Ներիր, խիղճ իմ

*Ներսես քեռին հիշում է

*Նրան ճախրելու թևեր էին տրված

*Նրանք պաշտպանել են մայրաքաղաքը

*Նևան՝ աչքերի առաջ

*«Չմոռանաք մեզ, մարդիկ»

*Սիրտ այրող տողերով

*Փառքի ճանապարհով


''Չափածո''

*Այդպես էլ չգտա իմ տեղը

*Քայլերգ ազատամարտիկների

*Ժամանակակից մարդը

*Նամակը

*Վերադարձ


'''ԱՆՏԻՊ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Պիեսներ''

*Այրվող պատիվ (բեմադրվել է Ստեփանակերտի պետական դրամատիկական թատրոնում, 1969-ին)

*Սիրտը չի սխալվում (չի բեմադրվել)

*Սերը կրակի տակ (չի բեմադրվել)

*Վերադարձիր, Նադյա (չի բեմադրվել)


''Վիպակներ''

*Գիշերային ստուգարք

*Զգույշ, մարդը թևեր ունի

*Խոշտանգված սեր

*Սառը գիշերներ

*Ցատկ սեփական գերեզմանի վրայով

*Ուռուցք

&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>ramg6j6qhhp8gs4sunk389gtw0tb7bl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393546</id>
      <parentid>393544</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="0dib2bgr72oq5es6c3gs8ptao7x4d31" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ
|section = 
|previous = [[Կյանքի վերջին շրջանը]]
|next =[[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱԲԳԱՐ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ ՏՊԱԳԻՐ ԵՎ ԱՆՏԻՊ ԵՐԿԵՐԻ ՈՉ ԼՐԻՎ ՑԱՆԿԵՐԸ}}
{{Կենտրոն|'''(1950-1988)'''}}&lt;br&gt;

'''ՏՊԱԳԻՐ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Վիպակ''

*Գոհար


''Պատմվածքներ''

*Ակունք

*Ապոլդայի կապիտանը

*Արտաշեսի լորենին

*Գիշերամարտ (չհորինված պատմվածք)

*Գործուղում

*Դատ սեփական հարկի տակ

*Երկրորդ հայրը

*Զինվորի լռությունը

*Զինվորի սիրտը

*Իմ շքանշանը

*Ինֆարկտ

*Լեհուհին

*Լուսանկարը

*Կոծոծը

*Տարիներ հետո  (չհորինված պատմվածք)

*Հայրական դատ

*Հայրական իղձ

*Ճերմակ պատիվ

*Միջնորդ Սողոն

*Որդիները

*Պարտություն

*Ռուս մարդը

*Սանմաքրում

*Սիրտը չի սխալվում

*Վարպետի դասը

*Վերջին բեկորը

*Վթար

*Ուղիղ քայլիր, մարդ


''Հոդվածներ և ակնարկներ''

*Ամեն ինչ կիսատ թողած

*Ամեն ինչո՞ւմն է անցյալը մեղավոր

*Այդպես, մեր քաջազուններ (հոդվածաշար)

*Այդպես պատգամել են անմահները

*Այսօր էլ՝ առաջին գծում

*Բարի գործեր

*Դասը շարունակվում է

*Եվ Տուլան աներեր մնաց

*Երեք հանդիպում Հրաչյա Քոչարի հետ

*Երիտասարդական խոյանքով

*Երկուսը՝ նույն գյուղից

*Զինվոր էլ մնում է

*«Թե ուզում ես երգդ լսեն...»

*Խաչունց Անդրին

*Խիզախ կապավորը

*Կուրծքը զրահ դարձրած

*Համեստ ու հասարակ

*Հայաստանի կենացը

*Հարազատ հանգրվան

*Հողի դուստրը

*Մեծ պայքարի մարդիկ (հոդվածաշար)

*Մեր անուշ, մեր վիրավոր հող

*Նա պարտք չմնաց կյանքին

*Ներիր, խիղճ իմ

*Ներսես քեռին հիշում է

*Նրան ճախրելու թևեր էին տրված

*Նրանք պաշտպանել են մայրաքաղաքը

*Նևան՝ աչքերի առաջ

*«Չմոռանաք մեզ, մարդիկ»

*Սիրտ այրող տողերով

*Փառքի ճանապարհով


''Չափածո''

*Այդպես էլ չգտա իմ տեղը

*Քայլերգ ազատամարտիկների

*Ժամանակակից մարդը

*Նամակը

*Վերադարձ


'''ԱՆՏԻՊ ԳՈՐԾԵՐ'''&lt;br&gt;
(Ոչ լրիվ ցանկ)


''Պիեսներ''

*Այրվող պատիվ (բեմադրվել է Ստեփանակերտի պետական դրամատիկական թատրոնում, 1969-ին)

*Սիրտը չի սխալվում (չի բեմադրվել)

*Սերը կրակի տակ (չի բեմադրվել)

*Վերադարձիր, Նադյա (չի բեմադրվել)


''Վիպակներ''

*Գիշերային ստուգարք

*Զգույշ, մարդը թևեր ունի

*Խոշտանգված սեր

*Սառը գիշերներ

*Ցատկ սեփական գերեզմանի վրայով

*Ուռուցք

&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>0dib2bgr72oq5es6c3gs8ptao7x4d31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150238</id>
    <revision>
      <id>393547</id>
      <timestamp>2026-07-01T06:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՆՈՒՆԴ` ՈՐՊԵՍ ԱՆՁՆԱԶՈՀՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ |section =  |previous = [[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]] |next =[[Մուտքի խոսք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ),...»:</comment>
      <origin>393547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13181" sha1="0y5wd4v03yya1v50wm0jlbzshikyh4m" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՆՈՒՆԴ` ՈՐՊԵՍ ԱՆՁՆԱԶՈՀՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ
|section = 
|previous = [[Աբգար Դանիելյանի տպագիր և անտիպ երկերի ոչ լրիվ ցանկերը]]
|next =[[Մուտքի խոսք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 3-4)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՆՈՒՆԴ` ՈՐՊԵՍ ԱՆՁՆԱԶՈՀՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ}}

''{{Աջաթև|Հայկ Պապիկի Ալեքսանյան.
''Ծնվել է 1973-ի դեկտեմբերի 9-ին Հադրութի շրջանի Խանձաձոր գյուղում։
''Սովորում էր Երևանի անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտում, բայց ԽՍՀՄ ՆԳՆ Ներքին զորքերի՝ Արցախում տեղակայված ստորաբաժանումների թողտվությամբ ազերի օմոնականների կողմից կատարվող խժդժությունները չէին կարող հանգիստ թողնել նրան ու վերջնականապես որոշեց վերադառնալ Արցախ։ 1991-ի մայիսից նա անդամագրվեց գյուղի ֆիդայական ջոկատին, որը, հետագայում վերակազմավորվելով վաշտի, ընդգրկվեց Սարինշենի գումարտակի («Գետակի») կազմում։ Հայկն իր դասակով մասնակցեց պաշտպանական ու ազատագրական բազմաթիվ մարտերի։
''Զոհվել է 1993-ի դեկտեմբերի 22-ին, Ֆիզուլու շրջանի Բոյուկ-Բահմանլու գյուղի համար ծավալված կատաղի մարտում։}}


...Երևի երբեք չես պատկերացրել, Հայկ, որ ապրելու ես ընդամենը 20 տարի 13 օր։ Ինչպե՞ս պատկերացնեիր, դու դեռ ապրում էիր քո պատանեկության բոլորովին խաղաղ օրերի անդորրը, անհոգությունը։

Գյուղի ութնամյակը, հետո՝ շրջկենտրոնի միջնակարգը, հետո՝ բարձրագույնում հաջողությամբ հանձնած քննություններդ՝ դրան վառ ապացույց։ Միջնակարգի արծաթե մեդալդ, Երևանի անասնաբուժական-անասնաբուծական ինստիտուտի առաջին կուրսի հաջող պարապմունքները հուսադրող էին, բայց անհանգստությունն արդեն պաշարել էր քեզ, Արցախ աշխարհը։ 1988-ի խաղաղ ցույցերը, թվում էր, խաղաղ ու ցանկալի ելք կունենային, բայց երիցս իրավացի էին մեր պապերը, քո Հայկ պապը, անբարիշտ «հարևանի» նկատմամբ իրենց չմահավատությամբ։ Այս անգամ էլ՝ նույնը։ Եվ ընկան Գետաշենն ու Մարտունաշենը, ԽՍՀՄ ՆԳՆ Ներքին զորքերի ստորաբաժանումների հետ մեր գյուղերը լցվեցին օմոնականներով, «անձնագրային ռեժիմի ստուգման» պատրվակի տակ նրանք խուզարկում էին ամենուր՝ զենք ու զինամթերք հայտնաբերելու նպատակով, ձերբակալում երիտասարդներին։ Իսկ 1991-ի մայիսի 13-ի ու 15-ի դեպքերը ցնցեցին մեր հոգիները՝ Գետաշենի ենթաշրջանի անկումից հետո դատարկվեցին Հադրութի 14 գյուղերը՝ Բանաձորը, Առաքելը, Ծամձորը, Ցորը, Արևշատը... Նաև՝ Խանձաձորը։ Իսկ դու՝ Երևանում։ Եվ՝ հանգի՞ստ։ Երկրորդ կուրսում էիր արդեն, բայց լուրն առնելուց հետո աչքերդ սևն ու սպիտակն արդեն չէին ջոկում։ Ինչպե՞՜ս...

Որոշումը պատրաստ էր, միանգամից, մեկ ակնթարթում. քո տեղը գյուղում է, քո հասակակիցների, ընկեր-եղբայր տղաների հետ՝ Հովիկի, Մայիսիկի, Էռնեստի, մյուսների... Եկար։ Քիչ է ասել՝ անդամագրվեցիր ինքնապաշտպանական ջոկատին, դու պատրաստի զինվոր էիր, իսկ եղբայրդ իզուր էր ջանում քեզ համոզել, հորդորել, որ քո «փեշակին» վերադառնաս, բայց, երբ ի ցույց դրեցիր պրկված մկաններդ՝ Հովիկը տեղի տվեց։ Երևի մտքում՝ «եղբայրս տղամարդ է արդեն» ասաց ու տեղի տվեց։ Իսկ գուցեև՝ չասաց ոչինչ, բայց, այնուամենայնիվ, մտածմունքի մեջ ընկավ։ Դու էլ՝ քո «նո՛ր փեշակին» անցար ու շուտ էլ նկատելի դարձան կարողություններդ։ Ամենադժվար առաջադրանքներն անգամ վստահորեն էիր կատարում ու՝ ամենայն ճշտությամբ։

Հետո քո հանդեպ տածած վստահությունը վճիռ դարձավ. քեզ դասակ վստահեցին։ Բայց դու հրամանատար լինելը չէիր կարող պաշտոն համարել։ Դու՝ պաշտոնյա՞։ Ծիծաղելի է։ Դու զինվոր ես, վրիժառու զինվոր, և պետք է միշտ դասակի առջևում լինես։ Եվ՝ եղար։ Միշտ՝ առաջին գծում, դասակային դիրքերի առաջնամասում։ Եվ տղաներն էլ քաջալերվում էին. ո՞վ չէր ցանկանա նման հրամանատարի հետ մարտի նետվել, կենաց ու մահվան մարտի։

Ու ձգվեց քո մարտական ուղին Սարինշենից մինչև Բոյուկ-Բահմանլու՝ Քելբաջարով, Ջաբրայիլ-Մահմուդլու-Սուլթանլու-Ղուբաթլու-Զանգելան-Հորադիս-Ակարա-Մինջևանով։

20 տարեկանդ մարտական դիրքում լրացավ, թշնամու կրակի տակ։ Տղաները նշեցին տարեդարձդ, զինվորավարի, երգ ու ծիծաղով, կատակներով։ Հայրդ էլ էր եկել, տեսաք իրար, անսքող ուրախությամբ համակվեցիք։ Մի շաբաթ մնաց մոտներդ, մի գիշեր էլ հետներդ պահակություն անելուց հետո վերադարձավ տուն, որ վերջ տա Անիկ մայրիկիդ անհանգստությանը, մտատանջությանը, ցրի վատ կասկածները։

Իսկ դիրքերում շարունակում են իրար հաջորդել դեկտեմբերի 11-ի առավոտյան սկսված եռօրյա կատաղի մարտը, 14-ի և 15-ի նոր հարձակումները, որոնք միշտ էլ հանդիպելով հայ քաջարի պաշտպանների անմռունչ ու աներեր դիմադրությանը՝ ետ են շպրտվում։

Կրկին նոր հարձակումներ են ձեռնարկվում, համարյա՝ ամեն օր, հակառակորդն ամեն կերպ ջանում է ճեղքել պաշտպանական գիծը և՝ կրկին ապարդյուն։

Դեկտեմբերի 21-ին կատաղի մարտ է սկսվում Բոյուկ-Բահմանլուի ուղղությամբ։ Հովիկն ուզում է համոզել քեզ, որ մնաս, չմասնակցես այս մարտին։ Դեռ ընտանիք չունի՝ կին, երեխա, ոչինչ չի տեսել՝ մտածում է։ Դու էլ՝ քո հերթին՝ Հովիկին, որ խնայի իրեն, պահպանի կնոջ ու երեխաների համար։ Ես՝ ի՞նչ, մտածում ես, ես կին ու երեխաներ չունեմ։ Տեսածդ վատ երազն էլ անընդհատ պտտվում էր ուղեղիդ մեջ, հանգիստ չէր տալիս քեզ, իսկ դու եղբորդ անգամ չպատմեցիր, միայն ասացիր. «Վատ երազ եմ տեսել»։ Ու՝ վերջ։

Ու երկուսդ էլ նետվեցիք մարտի, Հովիկն՝ իր ունեցած ընտանիքի, իսկ դու՝ քո չունեցածի, ավելի ճիշտ՝ քո ունենալիքի, Հադրութի ու Արցախի բոլոր ընտանիքների խաղաղության համար։ Բայց դաժան են պատերազմի օրենքները։ Անասելի դաժան...

…Հրետանային մեկօրյա նախապատրաստությունից հետո մեծաքանակ հետևակով, տանկերի ու հետևակի մարտական մեքենաների աջակցությամբ, հակառակորդը դեկտեմբերի 22-ի առավոտյան Ֆիզուլի-Բեյլոկան ճակատային գծում նոր լայնածավալ հարձակում է ձեռնարկում։ Դու, ինչպես միշտ, քո տղաների հետ առաջին գծում ես։ Երկրորդ գծից պարզ երևում էր, թե ինչպես եք կռվում, անձնվիրաբար, ինքնամոռաց։ Եվ հանկարծ՝ ռադիոկապով օգնություն ես խնդրում։ Հովիկն այլևս չէր կարող համբերել երկրորդ գծում։ Նա իր վեց զինվորների հետ կարողանում է ապահովել դասակիդ երկրորդ գիծ հետքաշվելը, բայց այդ տեղանքն էլ հակառակորդի անընդհատ կրակի տակ հայտնվեց։ Ավելի սաստկացող մարտի պայմաններում օգնության կարիքն էլի զգացվում էր և ռադիոկապը կրկին օգնության աղերսանք էր պարունակում. «Ախպեր, արի օգնության...»։

Հովիկի տեղը տեղ չէր տալիս, չէ՞ որ աչքի սևն ու սպիտակը դու էիր։

Բադասյան Վահանը՝ գումհրամանատարը, 15 հոգով առաջ անցավ։ Շարքը Հովիկն էր եզրափակում։ Սակայն կրկին աշխատել սկսեց հակառակորդի հրետանին ու Վահանը միայն հինգ հոգով կարողացավ հասնել քեզ, մնացածի անցումը ձախողվեց։ Հրետանու աշխատանքն ավելի ուժգնացավ, ամենուր՝ արկերի պայթյուն, դղիրդ ու որոտ։ Բաց տարածքում, ինչպես ափի մեջ, երևում էր ամեն ինչ։ Հովիկն անթարթ հայացքով հետևում էր մարտադաշտում ծավալվող գործողություններին, ինքը՝ անմասն, բայց՝ ոչ անհաղորդ։ Իսկ քո ռադիոկապն այլևս «օգնություն չէր աղերսում», թեև 10 հոգով արևշատցի Հայրապետյան Ավետիքն էլ հասավ՝ քո ձայնը չէր լսվում։ Ավետիքի հետ Հովիկն էլ առաջ անցավ։ Երևի ռադիոսարքն է փչացել,- անցավ նրա մտքով, չէր ուզում վատթարագույնը մտածել, թեև տեսել էր, թե ինչպես արկը պայթեց ուղիղ խրամատում։ Հասան Վահանին։ Հովիկն ինչ-որ հուսադրող լուր էր ակնկալում քո մասին, իսկ Վահանը թե՝ Հայկը… չկա։ Մյուս տղաներից էլ Վահանի ասածը հաստատողներ եղան։ Քեզ հետ՝ 15 հոգի ևս, նաև՝ Մայիսիկը, հորեղբորդ տղան։

...Երևի ամեն մարդ մի նվիրական երազանք ունի հոգում պահած, և այն իրականցնելու համար նույնիսկ մի կյանքն էլ չի հերիքում։ Ի՞նչ երազներ ունեիր դու, Հայկ, և ինչպիսի՞ ջանադրությամբ էիր ուզում իրականություն դարձնել դրանք՝ դժվար է ասել։ Մի բան այսօր պարզ է. բոլոր սերերից քո մեջ Հայրենիքի սերը հաղթեց և անկարող էիր դու չանսալ այդ կանչին ու չգնալ քո հայրենասեր նախնիների ճանապարհով։ Որը նաև անմահության ճանապարհ է կոչվում, անձնազոհության։ Եվ անունդ էլ՝ դրա հավաստումն է, խորհրդանիշը։


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>0y5wd4v03yya1v50wm0jlbzshikyh4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մուտքի խոսք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150239</id>
    <revision>
      <id>393549</id>
      <timestamp>2026-07-01T06:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՄՈՒՏՔԻ ԽՈՍՔ |section =  |previous = [[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]] |next =[[Աննվաճ բարձունք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր....»:</comment>
      <origin>393549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="h7r7mg0nc4kox4frfy0bmgxig71flhb" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՄՈՒՏՔԻ ԽՈՍՔ
|section = 
|previous = [[Անունդ` որպես անձնազոհության խորհրդանիշ]]
|next =[[Աննվաճ բարձունք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 56)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՄՈՒՏՔԻ ԽՈՍՔ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>h7r7mg0nc4kox4frfy0bmgxig71flhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Աննվաճ բարձունք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150240</id>
    <revision>
      <id>393550</id>
      <timestamp>2026-07-01T06:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՆՆՎԱՃ ԲԱՐՁՈՒՆՔ |section =  |previous = [[Մուտքի խոսք]] |next =[[Ապրած-չապրած կյանք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 57)։ |author =Արիս Արսեն...»:</comment>
      <origin>393550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="6f3isq34wawh1a2u3qvgmwivb99f1ud" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՆՆՎԱՃ ԲԱՐՁՈՒՆՔ
|section = 
|previous = [[Մուտքի խոսք]]
|next =[[Ապրած-չապրած կյանք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 57)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՆՆՎԱՃ ԲԱՐՁՈՒՆՔ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>6f3isq34wawh1a2u3qvgmwivb99f1ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ապրած-չապրած կյանք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150241</id>
    <revision>
      <id>393551</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՊՐԱԾ-ՉԱՊՐԱԾ ԿՅԱՆՔ |section =  |previous = [[Աննվաճ բարձունք]] |next =[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 59)։ |...»:</comment>
      <origin>393551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="ft7ye087bmh2z6usmexdj1uq0127u2t" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՊՐԱԾ-ՉԱՊՐԱԾ ԿՅԱՆՔ
|section = 
|previous = [[Աննվաճ բարձունք]]
|next =[[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 59)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՊՐԱԾ-ՉԱՊՐԱԾ ԿՅԱՆՔ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>ft7ye087bmh2z6usmexdj1uq0127u2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150242</id>
    <revision>
      <id>393552</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ |section =  |previous = [[Ապրած-չապրած կյանք]] |next =[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250...»:</comment>
      <origin>393552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="719" sha1="bi4wbeh9t11r4hxjsluua9nlpb0ba42" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
|section = 
|previous = [[Ապրած-չապրած կյանք]]
|next =[[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 63)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>bi4wbeh9t11r4hxjsluua9nlpb0ba42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150243</id>
    <revision>
      <id>393553</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀՐԱԴԱԴԱՐԸ ՊԱՀՊԱՆՎՈՒՄ Է։ &lt;br&gt; ԿԱՆ ՆԱԵՎ ԿՐԱԿՈՑՆԵՐ |section =  |previous = [[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]] |next =[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երև...»:</comment>
      <origin>393553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="844" sha1="jupsybex535y2r5riurd89a14ts9vph" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀՐԱԴԱԴԱՐԸ ՊԱՀՊԱՆՎՈՒՄ Է։ &lt;br&gt; ԿԱՆ ՆԱԵՎ ԿՐԱԿՈՑՆԵՐ
|section = 
|previous = [[Ճակատագիր (ԵԺ Գ2)|Ճակատագիր]]
|next =[[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 67)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀՐԱԴԱԴԱՐԸ ՊԱՀՊԱՆՎՈՒՄ Է։ &lt;br&gt; ԿԱՆ ՆԱԵՎ ԿՐԱԿՈՑՆԵՐ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>jupsybex535y2r5riurd89a14ts9vph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150244</id>
    <revision>
      <id>393554</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՅՐՎԻՐ, ՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԵՍ ՇՐՋԱՊԱՏԴ |section =  |previous = [[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]] |next =[[Լեյտենանտ Կարոն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հր...»:</comment>
      <origin>393554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="790" sha1="0pqs694znnz0n4itny0aw6w4ubvth4u" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՅՐՎԻՐ, ՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԵՍ ՇՐՋԱՊԱՏԴ
|section = 
|previous = [[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
|next =[[Լեյտենանտ Կարոն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 63)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՅՐՎԻՐ, ՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԵՍ ՇՐՋԱՊԱՏԴ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>0pqs694znnz0n4itny0aw6w4ubvth4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393556</id>
      <parentid>393554</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T07:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="790" sha1="1y3ljpt1rx91rp56x8g75ajhrip0kfl" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՅՐՎԻՐ, ՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԵՍ ՇՐՋԱՊԱՏԴ
|section = 
|previous = [[Հրադադարը պահպանվում է։ Կան նաև կրակոցներ]]
|next =[[Լեյտենանտ Կարոն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 73)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՅՐՎԻՐ, ՈՐ ԼՈՒՍԱՎՈՐԵՍ ՇՐՋԱՊԱՏԴ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>1y3ljpt1rx91rp56x8g75ajhrip0kfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Լեյտենանտ Կարոն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150245</id>
    <revision>
      <id>393555</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԼԵՅՏԵՆԱՆՏ ԿԱՐՈՆ |section =  |previous = [[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]] |next =[[Անցած օրերի ձայնը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 8...»:</comment>
      <origin>393555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="718" sha1="5sitfdk79vaqhuuwnc9tt1dc7zshaok" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԼԵՅՏԵՆԱՆՏ ԿԱՐՈՆ
|section = 
|previous = [[Այրվիր, որ լուսավորես շրջապատդ]]
|next =[[Անցած օրերի ձայնը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 84)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԼԵՅՏԵՆԱՆՏ ԿԱՐՈՆ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>5sitfdk79vaqhuuwnc9tt1dc7zshaok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անցած օրերի ձայնը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150246</id>
    <revision>
      <id>393557</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՆՑԱԾ ՕՐԵՐԻ ՁԱՅՆԸ |section =  |previous = [[Լեյտենանտ Կարոն]] |next =[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 89)։ |author =Ա...»:</comment>
      <origin>393557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="p24oy8u62t3fvcllh3kmquv4jx3thk2" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՆՑԱԾ ՕՐԵՐԻ ՁԱՅՆԸ
|section = 
|previous = [[Լեյտենանտ Կարոն]]
|next =[[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 89)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՆՑԱԾ ՕՐԵՐԻ ՁԱՅՆԸ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>p24oy8u62t3fvcllh3kmquv4jx3thk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հավերժ տրոփող մի սիրտ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150247</id>
    <revision>
      <id>393559</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀԱՎԵՐԺ ՏՐՈՓՈՂ ՄԻ ՍԻՐՏ |section =  |previous = [[Անցած օրերի ձայնը]] |next =[[Գյուղի առաջին նահատակը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 93)։...»:</comment>
      <origin>393559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="fm5s4e1bwaogilcbcu8cxzqu7t1hd6c" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՎԵՐԺ ՏՐՈՓՈՂ ՄԻ ՍԻՐՏ
|section = 
|previous = [[Անցած օրերի ձայնը]]
|next =[[Գյուղի առաջին նահատակը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 93)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՎԵՐԺ ՏՐՈՓՈՂ ՄԻ ՍԻՐՏ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>fm5s4e1bwaogilcbcu8cxzqu7t1hd6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Գյուղի առաջին նահատակը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150248</id>
    <revision>
      <id>393560</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԳՅՈՒՂԻ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱՀԱՏԱԿԸ |section =  |previous = [[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]] |next =[[Այս խաղաղ առավոտի համար]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր....»:</comment>
      <origin>393560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="52zn5dp7aubcf2cx1w48chjomto033z" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԳՅՈՒՂԻ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱՀԱՏԱԿԸ
|section = 
|previous = [[Հավերժ տրոփող մի սիրտ]]
|next =[[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 95)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԳՅՈՒՂԻ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱՀԱՏԱԿԸ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>52zn5dp7aubcf2cx1w48chjomto033z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Այս խաղաղ առավոտի համար</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150249</id>
    <revision>
      <id>393561</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՅՍ ԽԱՂԱՂ ԱՌԱՎՈՏԻ ՀԱՄԱՐ |section =  |previous = [[Գյուղի առաջին նահատակը]] |next =[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 է...»:</comment>
      <origin>393561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="00q62s3x9eji7xkf36s8c8on6y6jwqa" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՅՍ ԽԱՂԱՂ ԱՌԱՎՈՏԻ ՀԱՄԱՐ
|section = 
|previous = [[Գյուղի առաջին նահատակը]]
|next =[[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 98)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՅՍ ԽԱՂԱՂ ԱՌԱՎՈՏԻ ՀԱՄԱՐ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>00q62s3x9eji7xkf36s8c8on6y6jwqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150250</id>
    <revision>
      <id>393562</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՄԵՐ ԱՌԱՎՈՏՆԵՐԸ ԿՐԿԻՆ ԽԱՂԱՂՎԵՑԻՆ |section =  |previous = [[Այս խաղաղ առավոտի համար]] |next =[[21-ը դեռ չբոլորած]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250...»:</comment>
      <origin>393562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="8mtkaeo5s7b28n3hx631ln7mbybswu8" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՄԵՐ ԱՌԱՎՈՏՆԵՐԸ ԿՐԿԻՆ ԽԱՂԱՂՎԵՑԻՆ
|section = 
|previous = [[Այս խաղաղ առավոտի համար]]
|next =[[21-ը դեռ չբոլորած]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 101)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՄԵՐ ԱՌԱՎՈՏՆԵՐԸ ԿՐԿԻՆ ԽԱՂԱՂՎԵՑԻՆ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>8mtkaeo5s7b28n3hx631ln7mbybswu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>21-ը դեռ չբոլորած</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150251</id>
    <revision>
      <id>393563</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=21-Ը ԴԵՌ ՉԲՈԼՈՐԱԾ |section =  |previous = [[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]] |next =[[Նայելով մահվան աչքերին]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250...»:</comment>
      <origin>393563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="asmq7qx2x4em3pnalw8lrbqwbcu74i5" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=21-Ը ԴԵՌ ՉԲՈԼՈՐԱԾ
|section = 
|previous = [[Մեր առավոտները կրկին խաղաղվեցին]]
|next =[[Նայելով մահվան աչքերին]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 103)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''21-Ը ԴԵՌ ՉԲՈԼՈՐԱԾ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>asmq7qx2x4em3pnalw8lrbqwbcu74i5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նայելով մահվան աչքերին</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150252</id>
    <revision>
      <id>393564</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՆԱՅԵԼՈՎ ՄԱՀՎԱՆ ԱՉՔԵՐԻՆ |section =  |previous = [[21-ը դեռ չբոլորած]] |next =[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (է...»:</comment>
      <origin>393564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="dlr9td6c95nnhtco2k6j1ak7ecqzeqy" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՆԱՅԵԼՈՎ ՄԱՀՎԱՆ ԱՉՔԵՐԻՆ
|section = 
|previous = [[21-ը դեռ չբոլորած]]
|next =[[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 105)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՆԱՅԵԼՈՎ ՄԱՀՎԱՆ ԱՉՔԵՐԻՆ}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>dlr9td6c95nnhtco2k6j1ak7ecqzeqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նվիրումով ու անձնուրացաբար</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150253</id>
    <revision>
      <id>393565</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՆՎԻՐՈՒՄՈՎ ՈՒ ԱՆՁՆՈՒՐԱՑԱԲԱՐ  |section =  |previous = [[Նայելով մահվան աչքերին]] |next =[[Տաք շնչառություն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր....»:</comment>
      <origin>393565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="r8daowbms3pku02ui3s0j9yw5xfk2ie" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՆՎԻՐՈՒՄՈՎ ՈՒ ԱՆՁՆՈՒՐԱՑԱԲԱՐ

|section = 
|previous = [[Նայելով մահվան աչքերին]]
|next =[[Տաք շնչառություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 107)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՆՎԻՐՈՒՄՈՎ ՈՒ ԱՆՁՆՈՒՐԱՑԱԲԱՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>r8daowbms3pku02ui3s0j9yw5xfk2ie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393584</id>
      <parentid>393565</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="ifbimwnkx91y4n0xz701i9ce4v5p6j6" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՆՎԻՐՈՒՄՈՎ ՈՒ ԱՆՁՆՈՒՐԱՑԱԲԱՐ
|section = 
|previous = [[Նայելով մահվան աչքերին]]
|next =[[Տաք շնչառություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 107)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՆՎԻՐՈՒՄՈՎ ՈՒ ԱՆՁՆՈՒՐԱՑԱԲԱՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>ifbimwnkx91y4n0xz701i9ce4v5p6j6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տաք շնչառություն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150254</id>
    <revision>
      <id>393567</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՏԱՔ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ  |section =  |previous = [[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]] |next =[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ,...»:</comment>
      <origin>393567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="4v0zfuw1rgpvko6efai33fja6yo5z7b" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՏԱՔ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ

|section = 
|previous = [[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
|next =[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 109)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՏԱՔ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>4v0zfuw1rgpvko6efai33fja6yo5z7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393585</id>
      <parentid>393567</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="745" sha1="fsxs2udywdcdt6angof61f40d19pu2q" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՏԱՔ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ
|section = 
|previous = [[Նվիրումով ու անձնուրացաբար]]
|next =[[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 109)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՏԱՔ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>fsxs2udywdcdt6angof61f40d19pu2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150255</id>
    <revision>
      <id>393568</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀԱՂԹԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ &lt;br&gt; ՆԱԵՎ ԶՈՀՎԵԼ Է ՊԵՏՔ  |section =  |previous = [[Տաք շնչառություն]] |next =[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ...»:</comment>
      <origin>393568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="dqg7p7bhepbvrkjsl2rieh6ghad1gcg" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՂԹԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ &lt;br&gt; ՆԱԵՎ ԶՈՀՎԵԼ Է ՊԵՏՔ

|section = 
|previous = [[Տաք շնչառություն]]
|next =[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 111)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՂԹԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ &lt;br&gt; ՆԱԵՎ ԶՈՀՎԵԼ Է ՊԵՏՔ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>dqg7p7bhepbvrkjsl2rieh6ghad1gcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393586</id>
      <parentid>393568</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="hbuygmhk6tyx1xcrbjg3zf6cf7q4y50" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՂԹԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ &lt;br&gt; ՆԱԵՎ ԶՈՀՎԵԼ Է ՊԵՏՔ
|section = 
|previous = [[Տաք շնչառություն]]
|next =[[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 111)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՂԹԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ &lt;br&gt; ՆԱԵՎ ԶՈՀՎԵԼ Է ՊԵՏՔ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>hbuygmhk6tyx1xcrbjg3zf6cf7q4y50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ճուտոյի բաժին պատերազմը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150256</id>
    <revision>
      <id>393569</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՃՈՒՏՈՅԻ ԲԱԺԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ  |section =  |previous = [[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]] |next =[[Բազում նվիրյալներից մեկը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019,...»:</comment>
      <origin>393569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="768" sha1="pc80jrttne4mjsuarf09o9udxxfx3da" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՃՈՒՏՈՅԻ ԲԱԺԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ

|section = 
|previous = [[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
|next =[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 114)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՃՈՒՏՈՅԻ ԲԱԺԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>pc80jrttne4mjsuarf09o9udxxfx3da</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393587</id>
      <parentid>393569</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="fmdultjv5g7eqi8ztqsciflqw2nimwq" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՃՈՒՏՈՅԻ ԲԱԺԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ
|section = 
|previous = [[Հաղթելու համար նաև զոհվել է պետք]]
|next =[[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 114)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՃՈՒՏՈՅԻ ԲԱԺԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>fmdultjv5g7eqi8ztqsciflqw2nimwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Բազում նվիրյալներից մեկը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150257</id>
    <revision>
      <id>393570</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԲԱԶՈՒՄ ՆՎԻՐՅԱԼՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ  |section =  |previous = [[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]] |next =[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240...»:</comment>
      <origin>393570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="bnxe1ui2qecr0hxwvbwk8a3wgk4fcsj" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԲԱԶՈՒՄ ՆՎԻՐՅԱԼՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ

|section = 
|previous = [[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
|next =[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 119)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԲԱԶՈՒՄ ՆՎԻՐՅԱԼՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>bnxe1ui2qecr0hxwvbwk8a3wgk4fcsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393588</id>
      <parentid>393570</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="hz3qnxic0r8d3om922myiv729vo4406" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԲԱԶՈՒՄ ՆՎԻՐՅԱԼՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ
|section = 
|previous = [[Ճուտոյի բաժին պատերազմը]]
|next =[[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 119)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԲԱԶՈՒՄ ՆՎԻՐՅԱԼՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>hz3qnxic0r8d3om922myiv729vo4406</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Իր մասնագիտությանը սիրահարված</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150258</id>
    <revision>
      <id>393571</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԻՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆԸ ՍԻՐԱՀԱՐՎԱԾ  |section =  |previous = [[Բազում նվիրյալներից մեկը]] |next =[[Պատերազմական կենսագրություն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ.,...»:</comment>
      <origin>393571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="dt7znghtdwk95oghwzcipctlnixo1ad" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԻՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆԸ ՍԻՐԱՀԱՐՎԱԾ

|section = 
|previous = [[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
|next =[[Պատերազմական կենսագրություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 122)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԻՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆԸ ՍԻՐԱՀԱՐՎԱԾ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>dt7znghtdwk95oghwzcipctlnixo1ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393589</id>
      <parentid>393571</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="g32xpr4dmpm8gmh52u7jn0f4ftlbk4m" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԻՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆԸ ՍԻՐԱՀԱՐՎԱԾ
|section = 
|previous = [[Բազում նվիրյալներից մեկը]]
|next =[[Պատերազմական կենսագրություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 122)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԻՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆԸ ՍԻՐԱՀԱՐՎԱԾ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>g32xpr4dmpm8gmh52u7jn0f4ftlbk4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պատերազմական կենսագրություն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150259</id>
    <revision>
      <id>393572</id>
      <timestamp>2026-07-01T07:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ  |section =  |previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]] |next =[[Սահման քաջաց...]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ...»:</comment>
      <origin>393572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="bx0rzg65ejuj8jryvmw8lsmyzyabfxg" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

|section = 
|previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|next =[[Սահման քաջաց...]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 124)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>bx0rzg65ejuj8jryvmw8lsmyzyabfxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393590</id>
      <parentid>393572</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="q04pfdr4isiecnfc2gpbtjy17arokev" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
|section = 
|previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|next =[[Սահման քաջաց...]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 124)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>q04pfdr4isiecnfc2gpbtjy17arokev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սահման քաջաց...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150260</id>
    <revision>
      <id>393574</id>
      <timestamp>2026-07-01T08:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ  |section =  |previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]] |next =[[Սահման քաջաց...]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ...»:</comment>
      <origin>393574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="bx0rzg65ejuj8jryvmw8lsmyzyabfxg" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

|section = 
|previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|next =[[Սահման քաջաց...]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 124)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>bx0rzg65ejuj8jryvmw8lsmyzyabfxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393575</id>
      <parentid>393574</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T08:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="q8ix8my1dr2iv2wa12qbicab9to3dr0" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

|section = 
|previous = [[Իր մասնագիտությանը սիրահարված]]
|next =[[Սահման քաջաց…]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 124)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>q8ix8my1dr2iv2wa12qbicab9to3dr0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393576</id>
      <parentid>393575</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T08:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="l14z2duxszzwev5ldyvxd8q0olhmacm" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՍԱՀՄԱՆ ՔԱՋԱՑ...

|section = 
|previous = [[Պատերազմական կենսագրություն]]
|next =[[Հայրենանվիրում]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 128)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՍԱՀՄԱՆ ՔԱՋԱՑ...
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>l14z2duxszzwev5ldyvxd8q0olhmacm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393591</id>
      <parentid>393576</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="707" sha1="jyvr39wpzbsgmqi2bk3zgy3agebnyag" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՍԱՀՄԱՆ ՔԱՋԱՑ...
|section = 
|previous = [[Պատերազմական կենսագրություն]]
|next =[[Հայրենանվիրում]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 128)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՍԱՀՄԱՆ ՔԱՋԱՑ...
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>jyvr39wpzbsgmqi2bk3zgy3agebnyag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հայրենանվիրում</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150261</id>
    <revision>
      <id>393577</id>
      <timestamp>2026-07-01T08:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀԱՅՐԵՆԱՆՎԻՐՈՒՄ  |section =  |previous = [[Սահման քաջաց...]] |next =[[Ելենա մայրիկի երազանքը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 131)։ |author =Ար...»:</comment>
      <origin>393577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="3rvbmdqn8dz7dcmmgwxg1xgb2eqy41i" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՅՐԵՆԱՆՎԻՐՈՒՄ

|section = 
|previous = [[Սահման քաջաց...]]
|next =[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 131)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՅՐԵՆԱՆՎԻՐՈՒՄ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>3rvbmdqn8dz7dcmmgwxg1xgb2eqy41i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393592</id>
      <parentid>393577</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="698" sha1="65gsoszymxeg957eeqc8wj25x4gsqkj" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՅՐԵՆԱՆՎԻՐՈՒՄ
|section = 
|previous = [[Սահման քաջաց...]]
|next =[[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 131)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՅՐԵՆԱՆՎԻՐՈՒՄ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>65gsoszymxeg957eeqc8wj25x4gsqkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ելենա մայրիկի երազանքը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150262</id>
    <revision>
      <id>393578</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԵԼԵՆԱ ՄԱՅՐԻԿԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ  |section =  |previous = [[Հայրենանվիրում]] |next =[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր...»:</comment>
      <origin>393578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="l7oqc4e35mv0e8dcbfig0b63u6pt40k" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԵԼԵՆԱ ՄԱՅՐԻԿԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ

|section = 
|previous = [[Հայրենանվիրում]]
|next =[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 133)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԵԼԵՆԱ ՄԱՅՐԻԿԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>l7oqc4e35mv0e8dcbfig0b63u6pt40k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393583</id>
      <parentid>393578</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="5d7tivvioiae4bonugm3uz1apdjvl4z" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԵԼԵՆԱ ՄԱՅՐԻԿԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ
|section = 
|previous = [[Հայրենանվիրում]]
|next =[[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 133)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԵԼԵՆԱ ՄԱՅՐԻԿԻ ԵՐԱԶԱՆՔԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>5d7tivvioiae4bonugm3uz1apdjvl4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150263</id>
    <revision>
      <id>393580</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀԻՇԵՆՔ ԵՎ ԿԱՊՐԻ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ  |section =  |previous = [[Ելենա մայրիկի երազանքը]] |next =[[Պատրանքի գոյությունը]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ,...»:</comment>
      <origin>393580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="770" sha1="nat8gmt1xv42e4jl0q9jho7o4i91ou5" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԻՇԵՆՔ ԵՎ ԿԱՊՐԻ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ

|section = 
|previous = [[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
|next =[[Պատրանքի գոյությունը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 136)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԻՇԵՆՔ ԵՎ ԿԱՊՐԻ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>nat8gmt1xv42e4jl0q9jho7o4i91ou5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393582</id>
      <parentid>393580</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="haqni9mfs5pwhh4vdulevqk731zyuzc" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԻՇԵՆՔ ԵՎ ԿԱՊՐԻ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ
|section = 
|previous = [[Ելենա մայրիկի երազանքը]]
|next =[[Պատրանքի գոյությունը]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 136)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԻՇԵՆՔ ԵՎ ԿԱՊՐԻ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>haqni9mfs5pwhh4vdulevqk731zyuzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պատրանքի գոյությունը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150264</id>
    <revision>
      <id>393581</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՊԱՏՐԱՆՔԻ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆԸ |section =  |previous = [[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]] |next =[[Դժվար ճակատագիր]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (...»:</comment>
      <origin>393581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="5634mc3qm2khe4zzmuy7w3eryv1hf98" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՊԱՏՐԱՆՔԻ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆԸ
|section = 
|previous = [[Հիշենք և կապրի ճշմարտությունը]]
|next =[[Դժվար ճակատագիր]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 139)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՊԱՏՐԱՆՔԻ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆԸ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>5634mc3qm2khe4zzmuy7w3eryv1hf98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Դժվար ճակատագիր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150265</id>
    <revision>
      <id>393595</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԴԺՎԱՐ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ |section =  |previous = [[Պատրանքի գոյությունը]] |next =[[Մի գերդաստանի պատմություն(ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Ար...»:</comment>
      <origin>393595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="sl7nscku0ir9y0bue2qazb33f1h6omi" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԴԺՎԱՐ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
|section = 
|previous = [[Պատրանքի գոյությունը]]
|next =[[Մի գերդաստանի պատմություն(ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 139)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԴԺՎԱՐ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>sl7nscku0ir9y0bue2qazb33f1h6omi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393596</id>
      <parentid>393595</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="pk2mof95sgw0zzujf61d6vjuu7p7fb6" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԴԺՎԱՐ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
|section = 
|previous = [[Պատրանքի գոյությունը]]
|next =[[Մի գերդաստանի պատմություն(ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 143)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԴԺՎԱՐ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>pk2mof95sgw0zzujf61d6vjuu7p7fb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150266</id>
    <revision>
      <id>393597</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՄԻ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ |section =  |previous = [[Դժվար ճակատագիր]] |next =[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օ...»:</comment>
      <origin>393597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="6r7dehzmk4udmv9ht0ju7f6etxqso49" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՄԻ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ
|section = 
|previous = [[Դժվար ճակատագիր]]
|next =[[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 149)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՄԻ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>6r7dehzmk4udmv9ht0ju7f6etxqso49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150267</id>
    <revision>
      <id>393598</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԵՐԿՈՒ ԵՂԲԱՅՐ՝ ՄԵԿ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ |section =  |previous = [[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]] |next =[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելի...»:</comment>
      <origin>393598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="835" sha1="g8g4js8ng5qrj1bzhfcf8v2t918m0ot" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԵՐԿՈՒ ԵՂԲԱՅՐ՝ ՄԵԿ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
|section = 
|previous = [[Մի գերդաստանի պատմություն (ԵԺ Գ2)|Մի գերդաստանի պատմություն]]
|next =[[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 152)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԵՐԿՈՒ ԵՂԲԱՅՐ՝ ՄԵԿ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>g8g4js8ng5qrj1bzhfcf8v2t918m0ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Չորսից երկուսը` զոհասեղանին</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150268</id>
    <revision>
      <id>393599</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՉՈՐՍԻՑ ԵՐԿՈՒՍԸ` ԶՈՀԱՍԵՂԱՆԻՆ |section =  |previous = [[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]] |next =[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ...»:</comment>
      <origin>393599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="r21ndki4om0pnc3b9s8ujja398oazuw" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՉՈՐՍԻՑ ԵՐԿՈՒՍԸ` ԶՈՀԱՍԵՂԱՆԻՆ
|section = 
|previous = [[Երկու եղբայր՝ մեկ ճակատագիր]]
|next =[[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 154)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՉՈՐՍԻՑ ԵՐԿՈՒՍԸ` ԶՈՀԱՍԵՂԱՆԻՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>r21ndki4om0pnc3b9s8ujja398oazuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150269</id>
    <revision>
      <id>393600</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՔԱՅԼԵԼՈՎ ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐՈՎ |section =  |previous = [[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]] |next =[[Ցավի զգացումով]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240...»:</comment>
      <origin>393600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="hklfip1046y2im7sadsm0vm1y83mzun" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՔԱՅԼԵԼՈՎ ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐՈՎ
|section = 
|previous = [[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
|next =[[Ցավի զգացումով]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 154)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՔԱՅԼԵԼՈՎ ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐՈՎ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>hklfip1046y2im7sadsm0vm1y83mzun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>393602</id>
      <parentid>393600</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T09:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <origin>393602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="av294gprbb0k98pczq8usx9qz92jttj" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՔԱՅԼԵԼՈՎ ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐՈՎ
|section = 
|previous = [[Չորսից երկուսը` զոհասեղանին]]
|next =[[Ցավի զգացումով]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 157)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՔԱՅԼԵԼՈՎ ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆԵՐՈՎ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>av294gprbb0k98pczq8usx9qz92jttj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ցավի զգացումով</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150270</id>
    <revision>
      <id>393601</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՑԱՎԻ ԶԳԱՑՈՒՄՈՎ |section =  |previous = [[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]] |next =[[Արմատների կանչին ունկնդիր]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 է...»:</comment>
      <origin>393601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="i773essfk3idyxwbi487y8dqsrq1qi9" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՑԱՎԻ ԶԳԱՑՈՒՄՈՎ
|section = 
|previous = [[Քայլելով պատերազմական ճանապարհներով]]
|next =[[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 158)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՑԱՎԻ ԶԳԱՑՈՒՄՈՎ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>i773essfk3idyxwbi487y8dqsrq1qi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Արմատների կանչին ունկնդիր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150271</id>
    <revision>
      <id>393603</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՐՄԱՏՆԵՐԻ ԿԱՆՉԻՆ ՈՒՆԿՆԴԻՐ |section =  |previous = [[Ցավի զգացումով]] |next =[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ...»:</comment>
      <origin>393603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="j1569smvqdau82fsjwpnv1sjytjk8m0" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՐՄԱՏՆԵՐԻ ԿԱՆՉԻՆ ՈՒՆԿՆԴԻՐ
|section = 
|previous = [[Ցավի զգացումով]]
|next =[[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 159)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՐՄԱՏՆԵՐԻ ԿԱՆՉԻՆ ՈՒՆԿՆԴԻՐ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>j1569smvqdau82fsjwpnv1sjytjk8m0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150272</id>
    <revision>
      <id>393605</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԹԵԿՈՒԶ՝ ԲԱՐԻ ԽՈՍՔ, ՋԵՐՄ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ |section =  |previous = [[Արմատների կանչին ունկնդիր]] |next =[[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հր...»:</comment>
      <origin>393605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="s46yqxtybr46spddm09eufi9981uvrn" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԹԵԿՈՒԶ՝ ԲԱՐԻ ԽՈՍՔ, ՋԵՐՄ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
|section = 
|previous = [[Արմատների կանչին ունկնդիր]]
|next =[[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 164)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԹԵԿՈՒԶ՝ ԲԱՐԻ ԽՈՍՔ, &lt;br&gt; ՋԵՐՄ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>s46yqxtybr46spddm09eufi9981uvrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հանդիպում (ԵԺ Գ2)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150273</id>
    <revision>
      <id>393606</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ |section =  |previous = [[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]] |next =[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հր...»:</comment>
      <origin>393606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="cp9kq03j2cri50v8avr20nrjzdt9xsd" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ
|section = 
|previous = [[Թեկուզ՝ բարի խոսք, ջերմ վերաբերմունք]]
|next =[[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 166)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>cp9kq03j2cri50v8avr20nrjzdt9xsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150274</id>
    <revision>
      <id>393608</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ԱՆՑՅԱԼԻ ՈՒ ՆԵՐԿԱՅԻ ՈՐՈՇԱԿԻ ՀԱՄԱԴՐՈՒՄՆԵՐՈՎ |section =  |previous = [[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]] |next =[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ»...»:</comment>
      <origin>393608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="k0squj4t2uv7hi3jkhfxmrvagt1mpju" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ԱՆՑՅԱԼԻ ՈՒ ՆԵՐԿԱՅԻ ՈՐՈՇԱԿԻ ՀԱՄԱԴՐՈՒՄՆԵՐՈՎ
|section = 
|previous = [[Հանդիպում (ԵԺ Գ2)|Հանդիպում]]
|next =[[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 168)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ԱՆՑՅԱԼԻ ՈՒ ՆԵՐԿԱՅԻ ՈՐՈՇԱԿԻ ՀԱՄԱԴՐՈՒՄՆԵՐՈՎ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>k0squj4t2uv7hi3jkhfxmrvagt1mpju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մի ձեռքում ինքնաձիգը...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150275</id>
    <revision>
      <id>393609</id>
      <timestamp>2026-07-01T09:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՄԻ ՁԵՌՔՈՒՄ ԻՆՔՆԱՁԻԳԸ, ՄՅՈՒՍՈՒՄ ՎՐՁԻՆԸ` &lt;br&gt; ԱՐՑԱԽ ԱՇԽԱՐՀԻ ԿԱՆԱՉ-ԿԱՐՄԻՐ ԳՈՒՅՆԵՐՈՎ ԹԱԹԱԽՎԱԾ |section =  |previous = [[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]] |next =[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկն...»:</comment>
      <origin>393609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="6oh8pnsnr5qflquip5z2puua4zlf8pr" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՄԻ ՁԵՌՔՈՒՄ ԻՆՔՆԱՁԻԳԸ, ՄՅՈՒՍՈՒՄ ՎՐՁԻՆԸ` &lt;br&gt; ԱՐՑԱԽ ԱՇԽԱՐՀԻ ԿԱՆԱՉ-ԿԱՐՄԻՐ ԳՈՒՅՆԵՐՈՎ ԹԱԹԱԽՎԱԾ
|section = 
|previous = [[Անցյալի ու ներկայի որոշակի համադրումներով]]
|next =[[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 171)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՄԻ ՁԵՌՔՈՒՄ ԻՆՔՆԱՁԻԳԸ, ՄՅՈՒՍՈՒՄ ՎՐՁԻՆԸ` &lt;br&gt; ԱՐՑԱԽ ԱՇԽԱՐՀԻ ԿԱՆԱՉ-ԿԱՐՄԻՐ ԳՈՒՅՆԵՐՈՎ ԹԱԹԱԽՎԱԾ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>6oh8pnsnr5qflquip5z2puua4zlf8pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Օրեր, որ հուշ են արդեն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150276</id>
    <revision>
      <id>393610</id>
      <timestamp>2026-07-01T10:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՕՐԵՐ, ՈՐ ՀՈՒՇ ԵՆ ԱՐԴԵՆ |section =  |previous = [[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...]] |next =[[Հուշ և հպարտություն]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 17...»:</comment>
      <origin>393610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="729" sha1="p5vzasvgsn14a5n75apatgt8hrwfxy4" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՕՐԵՐ, ՈՐ ՀՈՒՇ ԵՆ ԱՐԴԵՆ
|section = 
|previous = [[Մի ձեռքում ինքնաձիգը...]]
|next =[[Հուշ և հպարտություն]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 174)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՕՐԵՐ, ՈՐ ՀՈՒՇ ԵՆ ԱՐԴԵՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>p5vzasvgsn14a5n75apatgt8hrwfxy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հուշ և հպարտություն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150277</id>
    <revision>
      <id>393611</id>
      <timestamp>2026-07-01T10:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀՈՒՇ ԵՎ ՀՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ |section =  |previous = [[Օրեր, որ հուշ են արդեն]] |next =[[Որ չմոռացվի ոչինչ]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 177)։ |a...»:</comment>
      <origin>393611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="h5ijm8z34o13yzkv6tnsj8g0jffjnkq" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀՈՒՇ ԵՎ ՀՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ
|section = 
|previous = [[Օրեր, որ հուշ են արդեն]]
|next =[[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 177)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀՈՒՇ ԵՎ ՀՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>h5ijm8z34o13yzkv6tnsj8g0jffjnkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Որ չմոռացվի ոչինչ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150278</id>
    <revision>
      <id>393612</id>
      <timestamp>2026-07-01T10:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՈՐ ՉՄՈՌԱՑՎԻ ՈՉԻՆՉ |section =  |previous = [[Հուշ և հպարտություն]] |next =[[Հրաժեշտից առաջ]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 179)։ |author =Արի...»:</comment>
      <origin>393612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="nnvqai6q3fnqhjsvtxwkrvf8dmhjxdq" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՈՐ ՉՄՈՌԱՑՎԻ ՈՉԻՆՉ
|section = 
|previous = [[Հուշ և հպարտություն]]
|next =[[Հրաժեշտից առաջ]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 179)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՈՐ ՉՄՈՌԱՑՎԻ ՈՉԻՆՉ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>nnvqai6q3fnqhjsvtxwkrvf8dmhjxdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հրաժեշտից առաջ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150279</id>
    <revision>
      <id>393613</id>
      <timestamp>2026-07-01T10:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Անունով խմբագիր</username>
        <id>4841</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=ՀՐԱԺԵՇՏԻՑ ԱՌԱՋ |section =  |previous = [[Որ չմոռացվի ոչինչ]] |next =[[Թղթի... վաճառք]] |notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 181)։ |author =Արիս Արսեն...»:</comment>
      <origin>393613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="l5k5kmwlymns2h5ydefyce5nabq2iw9" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title=ՀՐԱԺԵՇՏԻՑ ԱՌԱՋ
|section = 
|previous = [[Որ չմոռացվի ոչինչ]]
|next =[[Թղթի... վաճառք]]
|notes = Աղբյուր՝ &lt;span title=&gt;[[Երկերի ժողովածու, գիրք երկրորդ]] (էսսեներ, ակնարկներ, հոդվածներ, երգիծապատումներ և ֆելիետոններ), Երևան, «Արմավ» հրատ., 2019, 240 էջ, տպ. 250 օր. (էջ 181)։
|author =Արիս Արսենի}}

&lt;div style=&quot;width: 50%; text-align:justify; margin-left:25% &quot;&gt;

{{Կենտրոն|'''ՀՐԱԺԵՇՏԻՑ ԱՌԱՋ
}}
&lt;br&gt;


&lt;/div&gt;

[[Կատեգորիա:Արիս Արսենիի արձակ գործեր]]</text>
      <sha1>l5k5kmwlymns2h5ydefyce5nabq2iw9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>