Հեղինակ:Սյորեն Կիերկեգոր

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hy">
  <siteinfo>
    <sitename>Վիքիդարան</sitename>
    <dbname>hywikisource</dbname>
    <base>https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Վիքիդարան</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Վիքիդարանի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Կատեգորիա</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Հեղինակ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Հեղինակի քննարկում</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Պորտալ</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Պորտալի քննարկում</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Էջ</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Էջի քննարկում</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Ինդեքս</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Ինդեքսի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Հեղինակ:Սյորեն Կիերկեգոր</title>
    <ns>100</ns>
    <id>152094</id>
    <revision>
      <id>397943</id>
      <parentid>397936</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T10:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <origin>397943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1105" sha1="fea2uw0vv5jhoqw4vkooaz128p36a5d" xml:space="preserve">{{Հեղինակ
|լրիվ անուն = Սյորեն Կիերկեգոր
|լրիվ անուն1 = 
|դասակարգում = Կիերկեգոր, Սյորեն
|սկզբնատառ = Կ
|պատկեր = Kierkegaard portrait.png
|պատկերի_ամփոփում = 
|ծնվել է = 1813
|մահացել է = 1855
|նկարագրություն = Դանիացի փիլիսոփա, աստվածաբան և գրող։ Էքզիստենցիալիզմի հիմնադիրներից։
}}

== Ստեղծագործություններ ==
* [[Երկու խրատական զրույցներ]] (1843)
* [https://archive.168.am/articles/21517 Սյորեն Կիերկեգոր «Զրույցներ» (մաս 1)] &quot;Ինը խրատական զրույցների&quot; մաս չի՛ կազմում։
* [[Կամ-Կամ]] իսկզբանե՝ &quot;Երկուսից մեկը&quot;
* [[Տանջանքների Ավետարան]]
* [[Վախ և Դող]]

== Թարգմանություններ ==
* [[Ամենադժբախտը]] (Կամ-Կամ ստեղծագործությունից) — թարգմանել է Տիգրան Մանուկյանը

{{ՀՍ-հին}}</text>
      <sha1>fea2uw0vv5jhoqw4vkooaz128p36a5d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>397944</id>
      <parentid>397943</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T10:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <origin>397944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="niywe820nb3emyaakutv6ojh6lpbp4r" xml:space="preserve">{{Հեղինակ
|լրիվ անուն = Սյորեն Կիերկեգոր
|լրիվ անուն1 = 
|դասակարգում = Կիերկեգոր, Սյորեն
|սկզբնատառ = Կ
|պատկեր = Kierkegaard portrait.png
|պատկերի_ամփոփում = 
|ծնվել է = 1813
|մահացել է = 1855
|նկարագրություն = Դանիացի փիլիսոփա, աստվածաբան և գրող։ Էքզիստենցիալիզմի հիմնադիրներից։
}}
{{ՀՍ}}

== Ստեղծագործություններ ==
* [[Երկու խրատական զրույցներ]] (1843)
* [https://archive.168.am/articles/21517 Սյորեն Կիերկեգոր «Զրույցներ» (մաս 1)] &quot;Ինը խրատական զրույցների&quot; մաս չի՛ կազմում։
* [[Կամ-Կամ]] իսկզբանե՝ &quot;Երկուսից մեկը&quot;
* [[Տանջանքների Ավետարան]]
* [[Վախ և Դող]]

== Թարգմանություններ ==
* [[Ամենադժբախտը]] (Կամ-Կամ ստեղծագործությունից) — թարգմանել է Տիգրան Մանուկյանը</text>
      <sha1>niywe820nb3emyaakutv6ojh6lpbp4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>397945</id>
      <parentid>397944</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T10:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <origin>397945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="6dnbi2n6qihrsq9j95zrnitl6ydhz0v" xml:space="preserve">{{Հեղինակ
|լրիվ անուն = Սյորեն Կիերկեգոր
|լրիվ անուն1 = 
|դասակարգում = Կիերկեգոր, Սյորեն
|սկզբնատառ = Կ
|պատկեր = Kierkegaard portrait.png
|պատկերի_ամփոփում = 
|ծնվել է = 1813
|մահացել է = 1855
|նկարագրություն = Դանիացի փիլիսոփա, աստվածաբան և գրող։ Էքզիստենցիալիզմի հիմնադիրներից։
}}
{{ՀԻ}}

== Ստեղծագործություններ ==
* [[Երկու խրատական զրույցներ]] (1843)
* [https://archive.168.am/articles/21517 Սյորեն Կիերկեգոր «Զրույցներ» (մաս 1)] &quot;Ինը խրատական զրույցների&quot; մաս չի՛ կազմում։
* [[Կամ-Կամ]] իսկզբանե՝ &quot;Երկուսից մեկը&quot;
* [[Տանջանքների Ավետարան]]
* [[Վախ և Դող]]

== Թարգմանություններ ==
* [[Ամենադժբախտը]] (Կամ-Կամ ստեղծագործությունից) — թարգմանել է Տիգրան Մանուկյանը</text>
      <sha1>6dnbi2n6qihrsq9j95zrnitl6ydhz0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ամենադժբախտը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152095</id>
    <revision>
      <id>397940</id>
      <parentid>397933</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T10:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Emptyfear տեղափոխեց էջը «[[ԱՄԵՆԱԴԺԲԱԽՏԸ]]»-ից «[[Ամենադժբախտը]]»</comment>
      <origin>397933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48198" sha1="rrzz8sv8b5v0jvca94vabgrj95jboil" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title = ԱՄԵՆԱԴԺԲԱԽՏԸ
|section = 
|previous = 
|next = 
|notes = Հայերեն թարգմանությունը՝ [[Մասնակից:Ձեր_մասնակցի_անունը|Տիգրան Մանուկյանի]]
|author = Սյորեն Կիերկեգոր
|translator = Յուրգիս Բալտրուշայտիս
|year = 
|override_author = 
|index URL=
}}

Հայտնի է, որ Անգլիայում ինչ-որ տեղ մի գերեզման կա, որն աչքի է ընկնում ոչ թե իր շքեղ հուշարձանով կամ մռայլ շրջակայքով, այլ իր համառոտ արձանագրությամբ՝ «Ամենադժբախտը»։ Ասում են՝ գերեզմանը բացել են, բայց դիակից ոչ մի հետք չի մնացել։ Ինչի՞ վրա արժե ավելի շատ զարմանալ՝ այն բանի՞, որ դիակ չի հայտնաբերվել, թե՞ այն բանի, որ գերեզմանն ընդհանրապես բացել են։ Իրոք, տարօրինակ է, որ փորձել են պարզել՝ արդյոք դագաղում որևէ մեկը եղե՞լ է։
Տապանագրի վրա գրված անունը կարդալիս շատ հեշտ է տարվել այն մտքով, թե ինչպես է անցել այդ մարդու կյանքը աշխարհում, և կարող է ցանկություն առաջանալ իջնելու նրա գերեզմանն ու զրույցի բռնվելու նրա հետ։ Բայց այս արձանագրությունն այնքան բազմիմաստ է։ Գիրքը կարող է ունենալ այնպիսի վերնագիր, որը ընթերցելու ցանկություն է առաջացնում, սակայն երբեմն վերնագիրն ինքնին այնքան խորիմաստ ու անձնապես գրավիչ է լինում, որ այլևս երբեք չես ցանկանում կարդալ այդ գիրքը։
Մարդը խորապես ցնցվա՞ծ է, թե՞ ուրախացած՝ այս արձանագրությունը միևնույն է՝ խորապես իմաստալից է յուրաքանչյուրի համար, ով իր հոգու խորքում, գուցեև գաղտնի, հարազատ է դարձել այն մտքին, թե ինքն է ամենադժբախտը։ Սակայն կարող եմ պատկերացնել մի մարդու, որի հոգին նման մտահոգություն չի ճանաչում. նրան պարզապես հետաքրքրում էր՝ արդյոք դագաղում իսկապես որևէ մեկը եղե՞լ է։ Եվ ահա, տեսե՛ք, գերեզմանը դատարկ էր։ Գուցե նա կրկին հարություն է առել, գուցե ցանկացել է ծաղրել բանաստեղծի հետևյալ խոսքերը.

''…Գերեզմաններում խաղաղություն է, Նրանց բնակիչները մարդկային վիշտ չեն ճանաչում։''

Գուցե նա նույնիսկ գերեզմանում խաղաղություն չի գտել, գուցե կրկին անօթևան թափառում է աշխարհով մեկ՝ թողնելով իր տունն ու օջախը և պահպանելով միայն իր հասցեն։ Կամ գուցե նա դեռևս չի գտնվել՝ այդ ամենադժբախտը, որին նույնիսկ Էվմենիդները չեն հետապնդում, քանի դեռ նա չի գտել տաճարի դուռը կամ խոնարհաբար աղոթողների նստարանը, բայց որին վիշտը շրջապատում է կյանքի ընթացքում և ուղեկցում մինչև գերեզման։ Եթե նա դեռևս չի գտնվել, ապա եկե՛ք մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, ինչպես խաչակիրները, ուխտագնացություն ձեռնարկենք ոչ թե դեպի սուրբ գերեզմանը՝ երջանիկ Արևելքում, այլ դեպի տխուր գերեզմանը՝ դժբախտ Արևմուտքում։ Այդ դատարկ գերեզմանի մոտ մենք կփնտրենք նրան՝ ամենադժբախտին՝ համոզված լինելով, որ կգտնենք նրան։ Ինչպես հավատացյալների կարոտն է նրանց ձգում դեպի սուրբ գերեզմանը, այնպես էլ դժբախտներին է դեպի արևմուտք՝ դեպի այդ դատարկ գերեզմանը, ձգում իրենց ճակատագրի զգացումը, և նրանցից յուրաքանչյուրն այն համոզումն ունի, թե այդ գերեզմանը հենց իրեն է վիճակված։ Կամ գուցե այսպիսի խորհրդածությունը համարենք մեր մտորումներին անարժան։ Չէ՞ որ, եթե հետևեմ մեր ընկերության սրբազան սովորույթին, մեր զբաղմունքը հանկարծակի աֆորիստական երկյուղածության փորձն է։ Մենք ոչ թե աֆորիստիկ ձևով ենք մտածում ու խոսում, այլ աֆորիստիկ ձևով ենք ապրում։ Մենք ապրում ենք՝ որպես առանձնացված ու մերժված մարդիկ, կյանքի մեջ՝ ինչպես աֆորիզմներ, մարդկային շփումներից դուրս, անտարբեր մարդկանց վշտերի ու ուրախությունների հանդեպ։ Մենք կյանքի աղմուկի մեջ ներդաշնակ հնչյուն չենք, այլ գիշերային լռության մեջ հավաքված միայնակ թռչուններ, որոնք ընդամենը մեկ անգամ են մեկտեղվել՝ կյանքի ունայնության, օրվա դանդաղ ընթացքի և ժամանակի անվերջ տևողության խրատական տեսարանին հաղորդակից լինելու համար։ Մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, չենք հավատում ո՛չ ուրախության խաղին, ո՛չ հիմարների երջանկությանը. մենք հավատում ենք միայն դժբախտությանը։ 
Տեսե՛ք, թե ինչ անթիվ բազմությամբ են հավաքվել բոլոր դժբախտները։ Շատերն են իրենց համարում կանչվածներ, բայց ընտրյալները քիչ են։ Պետք է խիստ տարբերություն դնել նրանց միջև. բավական է մեկ բառ, և ամբողջ բազմությունը կվերանա։ Ինչպես անկոչ հյուրերը, դուրս կմնան բոլոր նրանք, ովքեր կարծում են, թե մահն ամենամեծ դժբախտությունն է, բոլոր նրանք, ովքեր դժբախտ են դարձել, որովհետև վախենում են մահից։ Չէ՞ որ մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, հռոմեացի զինվորների պես չենք վախենում մահից։ Մենք գիտենք դրանից ավելի վատ դժբախտություն, և առաջին հերթին՝ ապրելու դժբախտությունը։ Եթե իսկապես եղել է մի մարդ, որը չէր կարող մահանալ, եթե ճշմարիտ է այն, ինչ պատմում են Հավերժական Հրեայի մասին, ապա կարո՞ղ ենք տատանվել և նրան չանվանել ամենադժբախտը։ Այդ դեպքում պարզ կդառնար նաև, թե ինչու էր գերեզմանը դատարկ. դա կնշանակեր, որ ամենադժբախտն այն մարդն է, որը չի կարողացել մահանալ և չի կարողացել ապաստան գտնել գերեզմանում։ Այդ դեպքում հարցը լուծված կլիներ, իսկ պատասխանը՝ պարզ. ամենադժբախտը կլիներ նա, ով չէր կարող մահանալ, իսկ երջանիկը՝ նա, ով կարող էր։ Երջանիկ է նա, ով մահացել է ծերության ժամանակ, ավելի երջանիկ է նա, ով մահացել է երիտասարդ տարիքում, ավելի երջանիկ՝ նա, ով մահացել է ծնվելիս, իսկ ամենաերջանիկը՝ նա, ով ընդհանրապես չի ծնվել։ Բայց այդպես չէ, որովհետև մահը բոլոր մարդկանց ընդհանուր բարիքն է։ Եվ քանի որ ամենադժբախտը դեռևս չի գտնվել, նրան պետք է փնտրել՝ հաշվի առնելով այս սահմանափակումը։ Տեսե՛ք, բազմությունն անհետացավ, և թիվը նվազեց։ Այլևս չեմ ասում՝ «Ուշադրություն դարձրե՛ք ինձ», որովհետև գիտեմ՝ այն արդեն իմն է։ Չեմ ասում՝ «Ականջ դրե՛ք ինձ», որովհետև գիտեմ՝ ձեր լսողությունն արդեն ինձ է պատկանում։ Ձեր աչքերը փայլում են, դուք վեր եք կենում ձեր տեղերից։ Սա մրցակցություն է, որին արժե մասնակցել. այն ավելի սարսափելի պայքար է, քան պայքարը կյանքի ու մահվան համար, որովհետև մենք մահից չենք վախենում։ Բայց մեզ սպասում է աշխարհի ամենավեհ ու ամենահաստատ պարգևը։ Չէ՞ որ նա, ով համոզվել է, որ ինքն է ամենադժբախտը, այլևս երջանկությունից վախենալու կարիք չունի, և մահվան ժամին ստիպված չի լինի նվաստացած բացականչել.

— Ո՛վ Սոլոն, Սոլո՛ն, Սոլո՛ն։

Ուրեմն բացե՛նք ազատ մրցակցություն, որից ոչ ոք չի բացառվում՝ ո՛չ դիրքի, ո՛չ տարիքի պատճառով։ Բացառվում են միայն երջանիկները և նրանք, ովքեր վախենում են մահից։ Բարի գալո՛ւստ դժբախտների համայնքի յուրաքանչյուր արժանի անդամի. գահը տրամադրվում է իսկապես դժբախտին, իսկ գերեզմանը՝ ամենադժբախտին։ Իմ ձայնը հնչում է ամբողջ աշխարհով մեկ։ Լսե՛ք ինձ բոլորդ, ովքեր ձեզ դժբախտ եք կոչում այս աշխարհում, բայց չեք վախենում մահից։ Իմ ձայնը հնչում է նաև դեպի անցյալ դարերը։ Մենք այնքան սոփեստ չենք լինի, որ բացառենք մահացածներին միայն այն պատճառով, որ նրանք մահացել են. չէ՞ որ նրանք նույնպես ապրել են։ Աղաչում եմ ձեզ ներել ինձ, որ մի պահ խախտում եմ ձեր հանգիստը։ Հավաքվե՛ք այս համեստ գերեզմանի շուրջը։ Երեք անգամ բարձրաձայն աղաղակում եմ ամբողջ աշխարհով մեկ. լսե՛ք ինձ, ո՛վ դժբախտներ։ Այստեղ՝ աշխարհի այս խուլ անկյունում, մենք այս հարցը մեր միջև չենք լուծի։ Գտնվել է մի վայր, որտեղ այն կարելի է լուծել ամբողջ տիեզերքի առաջ։
Բայց նախքան առանձին մարդկանց հարցաքննելը, մենք պետք է փորձենք արժանի դատավորներ և մրցակիցներ լինել։ Պետք է ամրապնդենք մեր միտքը և զինենք այն՝ ընդդեմ լսողի մոլորեցնող ազդեցության։ Չէ՞ որ ո՞ւմ ձայնն է այնքան մեղմորեն ներթափանցում հոգու մեջ, որքան դժբախտինը, և ո՞ւմ ձայնն է այնքան գայթակղիչ, որքան դժբախտինը, երբ նա խոսում է սեփական դժբախտության մասին։
Եկե՛ք արժանի լինենք այստեղ դատավորների տեղում նստելու։ Մենք մրցակիցներ ենք, և չպետք է կորցնենք ընդհանուր պատկերը՝ թույլ տալով, որ առանձին դեպքերը շեղեն մեզ։ Չէ՞ որ վշտի ճարտասանությունն անվերջ է և անսպառ հնարամիտ։ Մենք դժբախտներին կբաժանենք որոշակի խմբերի, և յուրաքանչյուր խմբից խոսելու իրավունք կտանք միայն մեկին։ Մենք չենք ժխտում, որ ամենադժբախտը կարող է լինել ոչ թե առանձին մարդը, այլ մարդկանց մի ամբողջ դասը։ Սակայն այդ դեպքում մենք չենք հապաղի տվյալ դասի ներկայացուցչին ճանաչել ամենադժբախտ և նրան հատկացնել այդ գերեզմանը։
Հեգելի համակարգային աշխատությունների մեջ կա մի գլուխ, որը վերաբերում է դժբախտ գիտակցությանը։ Այսպիսի հետազոտություններ կարդալուն մարդիկ սովորաբար ձեռնամուխ են լինում խոր անհանգստությամբ և սրտի բաբախյունով՝ վախենալով, որ ստիպված կլինեն իմանալ կա՛մ չափազանց շատ, կա՛մ չափազանց քիչ։
«Դժբախտ գիտակցություն» արտահայտությունն այնպիսին է, որ խոսքի հոսքի մեջ պատահաբար հնչելով՝ կարող է գրեթե սառեցնել արյունը և դողացնել նյարդերը։ Իսկ երբ այն հնչում է այսքան որոշակիորեն, ինչպես այդ խորհրդավոր խոսքը Կլեմենս Բրենտանոյի պատմվածքում՝ Tertia nux mors est («Երրորդ ընկույզը մահն է»), կարող է մարդուն ստիպել դողալ մեղավորի պես։ Ա՜խ, երջանիկ է նա, ում այս հարցի հետ այլևս ոչինչ չի կապում, բացի դրա մասին մի գլուխ գրելուց։ Եվ առավել երջանիկ է նա, ով կարող է գրել հաջորդ գլուխը։
Ուրեմն դժբախտ է նա, ում իդեալը, կյանքի բովանդակությունը, գիտակցության ամբողջությունը և իսկական էությունը այս կամ այն կերպ գտնվում են իրենից դուրս։ Դժբախտը միշտ օտարված է ինքն իրենից և երբեք ամբողջովին միաձուլված չէ ինքն իր հետ։ Բայց ինքն իրենից օտարված մարդը, ակնհայտորեն, կարող է ապրել կա՛մ անցյալով, կա՛մ ապագայով։ Այսպիսով, դժբախտ գիտակցության ամբողջ տիրույթը բավականաչափ հստակ սահմանված է։
Մենք երախտապարտ ենք Հեգելին այս խիստ սահմանազատման համար։ Եվ քանի որ մենք պարզապես փիլիսոփաներ չենք, որոնք հեռվից դիտում են այդ տիրույթը, այլ ինքներս դրա բնակիչներն ենք, կփորձենք ավելի մոտիկից ուսումնասիրել դրա ընդգրկած տարբեր աստիճանները։
Այսպիսով, դժբախտ է նա, ով օտարված է ինքն իրենից։ Մարդն ինքն իրենից օտարվում է այն ժամանակ, երբ ապրում է կա՛մ անցյալով, կա՛մ ապագայով։
Այս ձևակերպման վրա անհրաժեշտ է պնդել, որովհետև, ինչպես լեզվաբանությունն է մեզ սովորեցնում, գոյություն ունի անցյալում ներկա ժամանակ, ինչպես նաև ապագա ժամանակում ներկա ժամանակ։ Բայց նույն գիտությունը սովորեցնում է, որ կա նաև plusquamperfectum՝ վաղակատար անցյալ, որտեղ այլևս ներկա ոչինչ չկա, ինչպես որ կա futurum exactum՝ ապագա վաղակատար ժամանակ, որն ունի նույն հատկությունը։ Սրանք հուսացող և հիշողությամբ ապրող մարդիկ են։
Որոշ իմաստով նրանք դժբախտ մարդիկ են, քանի որ միայն հույս են տածում կամ միայն հիշում, եթե, իհարկե, երջանիկ է միայն այն մարդը, որն ապրում է իր ներկայով։ Սակայն խիստ իմաստով չի կարելի դժբախտ անվանել նրան, ով ապրում է հույսով կամ հիշողությամբ։ Այստեղ պետք է ընդգծել հենց այն, որ նա ապրում է դրանցով։ Միաժամանակ այստեղից պարզ է դառնում նաև, որ որքան էլ ծանր լինի հարվածը, այն չի կարող մարդուն դարձնել ամենադժբախտը։ Չէ՞ որ մեկ հարվածը կարող է կա՛մ մարդուց խլել հույսը և դրանով նրա գոյությունը տեղափոխել հիշողության մեջ, կա՛մ խլել հիշողությունը և դրանով նրա գոյությունը տեղափոխել հույսի մեջ։ Այժմ շարունակենք և տեսնենք, թե ինչպես կարելի է ավելի հստակ սահմանել դժբախտ մարդուն։
Նախ դիտարկենք հույսով ապրող մարդուն։ Երբ նա, որպես հուսացող մարդ, հետևաբար՝ որոշ իմաստով դժբախտ մարդ, ներկայի մեջ միաձուլված չէ ինքն իր հետ, ապա դառնում է դժբախտ արդեն ավելի խիստ իմաստով։ Նա, ով հույս ունի հավիտենական կյանքի հանդեպ, որոշ իմաստով դժբախտ է, քանի որ հրաժարվում է ներկայից։ Բայց նա դժբախտ չէ բառի խիստ իմաստով, որովհետև իր այդ հույսի մեջ միաձուլված է ինքն իր հետ և չի բախվում վերջավորության առանձին դրսևորումներին։ Հակառակը՝ եթե նա հույսի մեջ միաձուլված չէ ինքն իր հետ, այլ կորցնում է իր հույսը, կրկին հույս տածում և այդպես շարունակ, ապա նա օտարված է ինքն իրենից ոչ միայն ներկայում, այլև ապագայում։ Եվ ահա մեր առջև դժբախտ մարդու օրինակն է։ Եթե դիտարկենք հիշողությամբ ապրող մարդուն, ապա նույն պատկերը կստանանք։ Եթե նա անցյալի մեջ միաձուլված է ինքն իր հետ, ապա բառի խիստ իմաստով դժբախտ չէ։ Բայց եթե չի կարողանում միաձուլվել անցյալի հետ և շարունակաբար օտարված է ինքն իրենից, ապա կրկին գործ ունենք դժբախտ մարդու հետ։ Հիշողությունը դժբախտ մարդու հիմնական և իսկական տարերքն է։ Եվ դա բնական է, որովհետև անցյալի տարբերակիչ հատկությունն այն է, որ այն արդեն անցել է, իսկ ապագայինը՝ որ այն դեռ պիտի գա։ Ուստի որոշ իմաստով կարելի է ասել, որ ապագան ավելի մոտ է ներկային, քան անցյալը։ Որպեսզի հույսով ապրող մարդը կարողանա բնակվել ապագայում, այդ ապագան պետք է իրական լինի, ավելի ճիշտ՝ իրական լինի նրա համար։ Նույն կերպ, որպեսզի հիշողությամբ ապրող մարդը կարողանա բնակվել անցյալում, անցյալը նույնպես պետք է իրական լինի նրա համար։ Բայց եթե հույսով ապրող մարդը ցանկանում է հուսալ մի ապագայի, որը չի կարող իրականություն դառնալ իր համար, կամ հիշողությամբ ապրողը ցանկանում է հիշել մի ժամանակաշրջան, որը երբեք իրականություն չի եղել իր համար, ապա մեր առջև իսկապես դժբախտ մարդիկ են։ Առաջին դեպքը կարելի էր անհնար համարել կամ զուտ խելագարություն դիտել, բայց այդպես չէ։ Հույսով ապրող մարդը հույս չի տածում մի բանի հանդեպ, որը նրա համար որևէ իրականություն չունի։ Նա հույս է տածում մի բանի հանդեպ, որը, ինչպես ինքն էլ գիտի, չի կարող իրականություն դառնալ։
Օրինակ՝ երբ մարդը կորցնում է իր հույսը, բայց հիշողությամբ ապրող դառնալու փոխարեն ցանկանում է շարունակել հուսալ, գործ ունենք հենց այդ դեպքի հետ։ Եվ երբ մարդը կորցնում է հիշողությունը կամ այլևս հիշելու ոչինչ չունի, բայց հույսով ապրելու փոխարեն շարունակում է կառչած մնալ հիշողությանը, մեր առջև կրկին դժբախտ մարդու կերպարն է։ Եթե մարդը տեղափոխվեր, օրինակ, հնագույն ժամանակներ, միջնադար կամ որևէ այլ դարաշրջան, և այդ ժամանակաշրջանն իրական ու շոշափելի լիներ նրա համար, կամ եթե նա վերադառնար իր մանկության կամ պատանեկության տարիներին՝ դրանք ընկալելով որպես իր համար իրականություն ունեցող ժամանակաշրջան, ապա խիստ իմաստով նա դժբախտ մարդ չէր լինի։ Հակառակը՝ պատկերացնենք մի մարդու, որն իրականում մանկություն չի ունեցել, որովհետև այդ տարիքն անցել է նրա համար առանց որևէ նշանակության։ Բայց տարիներ անց, երբ նա, օրինակ, դառնում է երեխաների ուսուցիչ, բացահայտում է մանկության ողջ գեղեցկությունը, սկսում հիշել իր սեփական մանկությունը և անդադար հետ նայել անցյալին։ Այդպիսի մարդը լիովին համապատասխանում է մեր նկարագրությանը։ Նա ցանկանում է վերադառնալ անցյալ և հետադարձ հայացքով վերագտնել այն ամենի նշանակությունը, ինչ արդեն անցել է, որպեսզի կարողանա հիշել այդ ամենն իր ամբողջ նշանակությամբ։ Եվ եթե պատկերացնեմ մի մարդու, որն ապրել է՝ չհասկանալով ո՛չ կյանքի ուրախությունը, ո՛չ նրա հաճույքները, և դրանք նկատել է միայն հիմա՝ իր մահվան ժամին, ապա եթե պատկերացնեմ, որ նա չի մահացել, ինչը կլիներ նրա ամենամեծ երջանկությունը, այլ կրկին կենդանացել է՝ առանց ամեն ինչ նորից ապրելու հնարավորության, ապա այդ մարդուն նույնպես կարելի է հաշվի առնել այն հարցը լուծելիս, թե ով է եղել ամենադժբախտը։ Հույսով ապրող դժբախտ մարդիկ երբեք այնքան ցավ չեն զգում, որքան հիշողությամբ ապրողները։ Հուսացողների հիասթափությունը միշտ ավելի ուրախալի է։ Ուստի ամենադժբախտին միշտ պետք է փնտրել հիշողությամբ ապրող դժբախտների մեջ։
Բայց շարունակենք։ 
Պատկերացնենք դժբախտ մարդու երկու նկարագրված տեսակների միավորումը՝ բառի ավելի խիստ իմաստով։ Հույսով ապրող դժբախտ մարդը չի կարողացել իր գոյությունը տեղափոխել իր հույսի մեջ, ինչպես որ հիշողությամբ ապրող դժբախտ մարդը չի կարողացել իր գոյությունը տեղափոխել իր հիշողության մեջ։ Այս երկուսի համադրությունը կարող է լինել միայն մեկ ձևով. այն, ինչը խանգարում է նրան ապրել հույսով, հիշողությունն է, իսկ այն, ինչը խանգարում է նրան ապրել հիշողությամբ, հույսն է։
Այստեղից հետևում է, որ մարդը մի կողմից մշտապես հույս է տածում այն բանի հանդեպ, ինչը պետք է հիշեր։ Նրա հույսերը շարունակաբար չեն իրականանում, բայց երբ հերթական անգամ չեն իրականանում, նա սկսում է հասկանալ, որ պատճառը նպատակի ավելի հեռու գտնվելը չէ, այլ այն, որ նպատակն արդեն իր հետևում է։ Նա այն արդեն ապրել է կամ պետք է ապրած լիներ և, հետևաբար, անցներ հիշողությանը։
Մյուս կողմից՝ նա հավերժ հիշում է այն, ինչի հանդեպ պետք է հույս ունենար։ Չէ՞ որ ապագան նա արդեն մտովի պատկերացրել և մտովի ապրել է, ու այժմ հիշում է այդ ապրումը՝ դրա հանդեպ հույս տածելու փոխարեն։ Այսպիսով, այն, ինչի հանդեպ նա հույս ունի, գտնվում է իր հետևում, իսկ այն, ինչ հիշում է, գտնվում է իր առջևում։ Նրա կյանքն ընթանում է ոչ թե հակառակ ուղղությամբ, այլ երկու իմաստով էլ՝ շրջված։ Նա շուտով կզգա իր դժբախտությունը, թեև դեռ չի հասկանում, թե իրականում ինչումն է այն կայանում։
Միաժամանակ, որպեսզի նա ավելի խորապես զգա իր դժբախտությունը, առաջանում է մի անհասկացողություն, որը ամեն րոպե ամենատարօրինակ կերպով ծաղրում է նրան։ Առօրյա կյանքում նա համարվում է լիովին խելամիտ և սթափ դատող մարդ։ Բայց նա շատ լավ գիտի, որ եթե ցանկանա աշխարհում գոնե մեկ մարդու բացատրել իր վիճակը, նրան խելագարի տեղ կդնեն։ Դրանից կարելի է խելագարվել, բայց նա չի խելագարվում։ Եվ հենց դրանում է նրա ողջ դժբախտությունը։ Նրա ողջ դժբախտությունն այն է, որ նա աշխարհ է եկել չափազանց վաղ, և այդ պատճառով հավերժ ամեն ինչին չափազանց ուշ է հասնում։ Նա մշտապես մոտ է նպատակին, բայց նույն պահին արդեն հեռու է դրանից։ Եվ ահա նա նկատում է, որ այն, ինչ հիմա իրեն դժբախտ է դարձնում՝ կա՛մ այն պատճառով, որ ինքն ունի այդ բանը, կա՛մ այն պատճառով, որ ինքն այդպիսին է, ընդամենը մի քանի տարի առաջ իրեն երջանիկ կդարձներ, եթե այն ժամանակ ունենար դա։ Մինչդեռ հենց այն ժամանակ նա դժբախտ էր, որովհետև չուներ այն։
Նրա կյանքը զուրկ է ամեն իմաստից, ինչպես Անտկեոսի կյանքը, որի մասին, ինչպես ընդունված է ասել, հայտնի է միայն այն, որ նա առիթ է դարձել հետևյալ ասացվածքի համար.

«Շատ բան սահում է շուրթերի արանքով, բայց չի հասնում բերան»։

Կարծես թե դա արդեն բավական չէ։ Նրա կյանքը ոչ մի հանգիստ չի ճանաչում և զուրկ է բովանդակությունից։ Նա օտարացած է իր ներկա պահից, օտարացած է իր ապագայից, որովհետև ապագան արդեն ապրել է, և օտարացած է նաև իր անցյալից, որովհետև անցյալը դեռ չի եկել։ Եվ ահա նա քշվում է, ինչպես Լետոն, դեպի հիպերբորեացիների մթնշաղը, դեպի հասարակածի լուսավոր կղզին։ Նա չի կարող ծննդաբերել, բայց հավերժ մնում է ծննդաբերողի վիճակում։
Միայնակ, ինքն իրեն լքված, նա կանգնած է անսահման աշխարհի մեջ։ Նա չունի ներկա, որտեղ կարող էր հանգստանալ, չունի անցյալ, որի համար կարող էր կարոտ զգալ, որովհետև իր անցյալը դեռ չի եկել։ Նա չունի նաև ապագա, որի հանդեպ կարող էր հույս ունենալ, որովհետև իր ապագան արդեն անցել է։
Եվ նրա առջև միայն անսահման աշխարհն է՝ ինչպես մի «Դու», որի հետ նա հակասության մեջ է։ Ամբողջ մնացած աշխարհը նրա համար կարծես մեկ միասնական էակ լինի, և այդ էակը՝ այդ անբաժան ու համառ ուղեկիցը, Անհասկացողությունն է։
Նա չի կարող ծերանալ, որովհետև երբեք երիտասարդ չի եղել, քանի որ արդեն ծեր է։ Որոշ իմաստով նա չի կարող նաև մահանալ, որովհետև իրականում չի ապրել։ Եվ որոշ իմաստով չի կարող ապրել, որովհետև արդեն մահացած է։
Նա չի կարող սիրել, որովհետև սերը միշտ պատկանում է ներկային, իսկ նա չունի ո՛չ ներկա, ո՛չ անցյալ, ո՛չ ապագա։ Միաժամանակ նա զգայուն հոգի է և ատում է աշխարհը միայն այն պատճառով, որ սիրում է այն։
Նա զուրկ է կրքից ոչ թե այն պատճառով, որ իրեն խորթ է ցանկացած կիրք, այլ որովհետև նույն պահին նրա մեջ առկա է նաև հակառակ կիրքը։ Նա ոչ մի բանի համար ժամանակ չունի ոչ թե այն պատճառով, որ ժամանակը զբաղված է մեկ այլ բանով, այլ որովհետև նա ընդհանրապես չի ճանաչում ժամանակը։ Նա անզոր է ոչ թե ուժի պակասի պատճառով, այլ որովհետև իր իսկ ուժն է նրան անզոր դարձնում։
Բայց մեր սիրտը շուտով կարծրացել է, մեր ականջները փակվել են, թեև ոչ ամբողջովին։ Մենք լսեցինք դատողության սառնասիրտ ձայնը։ Այժմ լսենք կրքի ճարտասանությունը՝ կարճ ու զորեղ, ինչպես յուրաքանչյուր իսկական կիրք։
Ահա կանգնած է մի երիտասարդ աղջիկ։ Նա սգում է, որովհետև իր սիրելին դավաճանել է իրեն։ Այս մասին վիճելու կարիք չկա։ Բայց նա աշխարհում միայն նրան է սիրել. սիրել է նրան իր ամբողջ հոգով, ամբողջ սրտով և ամբողջ մտքով։ Հետևաբար նա կարող է հիշել ու սգալ։
Իրակա՞ն է այդ էակը, թե՞ պարզապես պատկեր։ Կենդանի՞ է, որ մեռնում է, թե՞ մեռած է, որ ապրում է։ Սա Նիոբեն է։ Նա միանգամից կորցրեց ամեն ինչ. կորցրեց նրան, ում ինքն էր կյանք տվել, և կորցրեց այն, ինչն իրեն էր կյանք տվել։
Խոնարհվե՛ք նրա առջև, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Նա մի փոքր բարձրանում է աշխարհի վերևում՝ ինչպես հողաթմբի վրա կանգնեցված հուշարձանը։
Բայց ոչ մի հույս նրան նշան չի անում, ոչ մի ապագա չի հուզում նրան, ոչ մի տեսարան չի գրավում նրա հայացքը, ոչ մի հույս նրան անհանգստություն չի պատճառում։ Անհույս՝ նա կանգնած է՝ քարացած հիշողության մեջ։ Նա մի ակնթարթ դժբախտ էր, և հենց այդ ակնթարթին երջանիկ դարձավ։ Ոչինչ այլևս չի կարող խլել նրանից այդ երջանկությունը։ Աշխարհը փոխվում է, բայց նա փոփոխություններ չի ճանաչում, և ժամանակն առաջ է գնում, բայց նրա համար ապագա գոյություն չունի։
Նայե՛ք այնտեղ։ Ի՜նչ հիանալի հավաքույթ է։ Մի սերունդը ձեռք է մեկնում մյուսին։ Օրհնությա՞ն, հավատարիմ միությա՞ն, ուրախ պարի՞ համար։ Ո՛չ։ Սա Էդիպի մերժված ցեղն է, և հարվածը փոխանցվում է հաջորդին՝ հասնելով նրա վերջին ժառանգին՝ Անտիգոնեին։
Բայց նրա մասին արդեն հոգացել են. այդ տոհմի վիշտը բավական է մեկ մարդու ամբողջ կյանքի համար։ Նա երես է թեքել հույսից և դրա անկայունությունը փոխարինել հիշողության հավատարմությամբ։
Եղի՛ր երջանիկ, Անտիգոնե։
Մաղթում ենք քեզ երկար օրեր՝ իմաստով լեցուն, ինչպես խոր հառաչանքը։ Թող ոչ մի մոռացություն չխլի քեզնից ոչինչ։ Թող քեզ տրվի վշտի առօրյա դառնության ամբողջ լիությունը։
Ահա հայտնվում է մի հզոր կերպար։ Բայց նա մենակ չէ. նրա հետ են նաև ընկերները։ Ինչո՞ւ է նա այստեղ եկել։ Սա վշտի նահապետն է՝ Հոբը, և նրա ընկերները։
Նա կորցրել է ամեն ինչ, բայց ոչ մեկ հարվածով։ Որովհետև Տերը վերցրեց, Տերը վերցրեց, Տերը վերցրեց։ Նրա ընկերներն օգնեցին նրան զգալ կորստի դառնությունը։ Չէ՞ որ Տերը տվել էր, Տերը տվել էր, Տերը տվել էր՝ այդ ամենին ավելացնելով նաև մի անխոհեմ կին։
Նա կորցրել է ամեն ինչ, որովհետև այն, ինչ պահպանել է, արժանի չէ մեր ուշադրությանը։ Նա արժանի է մեր ակնածանքին՝ իր ճերմակած մազերի և դժբախտության համար։
Նա կորցրել է ամեն ինչ, բայց մի ժամանակ ամեն ինչ ունեցել է։
Նրա մազերը ճերմակել են, գլուխը խոնարհվել, դեմքը նիհարել, իսկ հոգին ծանրացել հոգսերից։ Սա անառակ որդու հայրն է։ Հոբի պես նա էլ է կորցրել աշխարհում ամենաթանկը, բայց դա նրանից վերցրել է ոչ թե Տերը, այլ թշնամին։ 
Նա ոչ թե պարզապես կորցրել է, այլ դեռ կորցնում է։ Նրանից դա չեն խլել, այլ այն աստիճանաբար անհետանում է։
Նա չի նստել իր օջախի մոտ՝ մոխրի ու քուրձի մեջ։ Նա հեռացել է տնից, թողել ամեն ինչ՝ կորած որդուն որոնելու համար։ Նա մեկնում է ձեռքը դեպի նրան, բայց ձեռքը չի հասնում։ Կանչում է նրան, բայց ձայնը մնում է անլսելի։
Այնուամենայնիվ, նա հույս ունի։ Թեկուզ արցունքների միջով, բայց տեսնում է նրան։ Թեկուզ մշուշի միջով, բայց հասնում է նրան՝ թեկուզ մահվան մեջ։ Հույսը հովանի է դառնում նրա գլխին, և աշխարհին նրան այլևս ոչինչ չի կապում, բացի այդ հույսից, որի համար նա ապրում է։
Նրա ոտքերը հոգնել են, աչքերը՝ մթագնել, մարմինը հանգիստ է փնտրում, բայց հույսը դեռ ապրում է։ Մազերը ճերմակել են, մարմինը՝ ծերացել, ոտքերը կանգ են առնում, սիրտը պատռվում է, բայց հույսը շարունակում է ապրել։
Մեծարե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա դժբախտ էր։
Ո՞վ է այս գունատ կերպարը՝ անզոր, ինչպես Մահվան ուրվականը։ Նրա անունը մոռացվել է, և նրա օրերից շատ դարեր են անցել։
Նա երիտասարդ էր և ոգեշնչումով լի։ Նա նահատակություն էր փնտրում։ Իր մտքում իրեն տեսնում էր խաչին գամված, իսկ երկինքը՝ բացված իր առջև։ Բայց իրականությունն ավելի ծանր էր, քան նա կարող էր տանել։ Նրա երազանքները ցրվեցին, և նա ուրացավ իր Տիրոջն ու ինքն իրեն։ Նա ցանկանում էր բարձրացնել աշխարհը, բայց կոտրվեց այդ բեռի տակ։ Նրա հոգին չճզմվեց ու չոչնչացավ. այն փշրվեց։ Նրա ոգին կոտրվեց, հոգին՝ խեղվեց։
Ողջունե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա դժբախտ էր։
Եվ այնուամենայնիվ, նա երջանիկ էր։ Նա դարձավ այն, ինչ ցանկանում էր դառնալ. ի վերջո դարձավ նահատակ, թեկուզ նրա նահատակությունն այն չէր, որին նա տենչում էր։ Նա չգամվեց խաչին և չնետվեց գազանների երախը, այլ ողջակիզվեց՝ դանդաղորեն հոշոտվելով դանդաղ կրակից։
Այնտեղ նստած է մի երիտասարդ աղջիկ՝ մտքերի մեջ խորասուզված։ Նրա սիրելին դավաճանել է իրեն. այս մասին վիճելու կարիք չկա։
Երիտասարդ աղջիկնե՛ր, նայե՛ք այստեղ հավաքված մարդկանց լուրջ դեմքերին։ Նրանք ավելի սարսափելի բաներ են լսել։ Նրանց անվախ հոգիներն ավելի մեծ դժբախտություններ են պահանջում։
— Բայց ես աշխարհում միայն նրան եմ սիրել։ Սիրել եմ նրան ամբողջ հոգով, ամբողջ սրտով, ամբողջ մտքով։
— Բայց մենք դա արդեն լսել ենք։ Մի՛ հոգնեցրու մեր անհամբեր կարոտը։ Դու կարող ես հիշել ու սգալ։
— Ո՛չ, ես չեմ կարող սգալ, որովհետև գուցե նա ինձ չի դավաճանել։ Գուցե նա անհավատարիմ չի եղել։
— Այդ դեպքում ինչո՞ւ չես կարող սգալ։ Մոտեցի՛ր, ո՛վ աղջիկների մեջ ընտրյալ։ Ների՛ր խիստ դատավորին, որ նա ցանկացավ քեզ հեռու վանել։ Դու չես կարող լացել, հետևաբար կարող ես հուսալ։
— Ո՛չ, ես չեմ կարող հուսալ, որովհետև նա հանելուկի պես էր։
— Լավ, աղջի՛կս, ես հասկանում եմ քեզ։ Դու կանգնած ես դժբախտության սանդուղքի բարձր աստիճանին։ Նայե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա սավառնում է դժբախտության գագաթին մոտ։
Բայց դու պետք է բաժանվես երկու մասի. ցերեկը հուսաս, իսկ գիշերը սգաս, կամ ցերեկը սգաս, իսկ գիշերը հուսաս։ Հպա՛րտ եղիր, որովհետև երբեք չպետք է հպարտանալ երջանկությամբ, այլ միայն դժբախտությամբ։
Դու ամենադժբախտը չես։ Բայց մի՞թե դուք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ, չեք կարծում, որ մենք պետք է նրան շնորհենք պատվավոր «կատարված է» արտահայտությունը։ Մենք չենք կարող նրան հատկացնել գերեզմանը, բայց կարող ենք տեղ տալ հենց դրա կողքին։
Որովհետև ահա նա կանգնած է՝ հառաչանքների թագավորությունից եկած պատգամաբերը, տառապանքի ընտրյալ զավակը, վշտի առաքյալը, ցավի լուռ ընկերը, հիշողության դժբախտ սիրահարը, որը հիշողության մեջ շփոթված է հույսի լույսից, իսկ հույսի մեջ խաբված՝ հիշողության ստվերներից։
Նրա գլուխը ծանրացել է, ծնկները թուլացել, բայց նա հանգստանում է միայն կանգնած ժամանակ։
Նա թույլ է, բայց միևնույն ժամանակ՝ որքան ուժեղ։ Թվում է՝ նրա աչքերը արցունքներ չեն թափել, այլ կուլ են տվել բազմաթիվ արցունքներ։ Եվ այնուամենայնիվ, դրանց մեջ բոցավառվում է մի կրակ, որը կարող էր խժռել ամբողջ աշխարհը, բայց նրա սեփական կրծքում վշտի ամենափոքր փուշն անգամ չկա։
Նա կքված է, բայց նրա երիտասարդությունը երկար կյանք է խոստանում։ Նրա շուրթերը ժպտում են այն աշխարհին, որը չի հասկանում իրեն։
Ոտքի՛ կանգնեք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Խոնարհվե՛ք, ո՛վ վշտի վկաներ, այս հանդիսավոր պահին։
Ողջո՛ւյն քեզ, մեծ Անծանոթ, որի անունն ինձ հայտնի չէ։ Ողջո՛ւյն քեզ քո պատվավոր կոչումով՝ Ամենադժբախտ։
Ընդունի՛ր ողջույնդ այստեղ՝ քո հայրենիքում, դժբախտների համայնքից։ Ընդունի՛ր այն այս համեստ ու նեղ կացարանի մուտքի մոտ, որը, այնուամենայնիվ, ավելի վեհ է, քան աշխարհի բոլոր պալատները։
Տե՛ս, քարը մի կողմ է քաշված, և գերեզմանի ստվերները սպասում են քեզ՝ իրենց մխիթարիչ զովությամբ։ Բայց գուցե դեռ ժամանակը չի եկել, գուցե ճանապարհը դեռ երկար է։ Մենք, սակայն, խոստանում ենք հաճախ հավաքվել այստեղ, որպեսզի նախանձենք քո երջանկությանը։ Ընդունի՛ր մեր մաղթանքը՝ բարի մաղթանքը. թող ոչ ոք քեզ չհասկանա, բայց թող բոլորը նախանձեն քեզ։ Թող ոչ մի ընկեր չհետևի քեզ։ Թող ոչ մի աղջիկ քեզ չսիրի։ Թող ոչ մի գաղտնի կարեկցանք չվերծանի քո միայնակ վիշտը։ Թող ոչ մի հայացք չբացահայտի քո հեռավոր տառապանքը։ Թող ոչ մի ականջ չլսի քո թաքցրած հառաչանքը։ Իսկ եթե քո հպարտ հոգին արհամարհի այս կարեկցական մաղթանքը և մերժի նման թեթևացումը, ապա թող աղջիկները սիրեն քեզ, թող հղի կանայք իրենց վախերի պահին դիմեն քեզ, թող մայրերը հույս դնեն քեզ վրա, թող մահացողները մխիթարություն փնտրեն քեզ մոտ, թող երիտասարդները հետևեն քեզ, թող տղամարդիկ ապավինեն քեզ, թող ծերունին կառչի քեզնից՝ ինչպես ձեռնափայտից, և թող ամբողջ աշխարհը հավատա, որ դու կարող ես իրեն երջանկացնել։ Ցտեսությո՛ւն, ամենադժբախտ։ Բայց ի՞նչ եմ ասում՝ ամենադժբախտ։ Ես պետք է ասեի՝ ամենաերջանիկ։ Չէ՞ որ սա երջանկության այնպիսի պարգև է, որը ոչ ոք չի կարող ինքն իրեն տալ։ Տեսնո՞ւմ ես՝ լեզուն կարկամում է, իսկ մտքերը՝ խճճվում։ Ո՞վ է ամենաերջանիկը, եթե ոչ ամենադժբախտը։ Եվ ո՞վ է ամենադժբախտը, եթե ոչ ամենաերջանիկը։ Ի՞նչ է կյանքը, եթե ոչ խելագարություն։ Ի՞նչ է հավատը, եթե ոչ խելագարություն։ Ի՞նչ է հույսը, եթե ոչ մահապատժի հարվածի հետաձգում։ Եվ ի՞նչ է սերը, եթե ոչ քացախ՝ վերքի վրա։ Նա անհետացավ, և մենք կրկին կանգնած ենք այս դատարկ գերեզմանի մոտ։ Մաղթենք նրան խաղաղություն, հանգիստ, ապաքինում և ամեն տեսակի երջանկություն։ Մաղթենք նրան արագ մահ, հավիտենական մոռացություն և այնպիսի վիճակ, երբ այլևս ոչինչ չի հիշվում, որպեսզի նույնիսկ նրա մասին հիշողությունը մեկ ուրիշին դժբախտ չդարձնի։ Ոտքի՛ կանգնեք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Գիշերն անցել է, և օրը կրկին սկսում է իր անխոնջ աշխատանքը՝ կարծես երբեք չհոգնելով հավերժորեն ու անվերջ կրկնել ինքն իրեն։

&lt;!-- Այստեղ տեղադրեք ձեր թարգմանության ամբողջ տեքստը --&gt;

{{թարգմանության թույլատրագիր
| բնագիր = {{ՀՍ-հին}}
| թարգմանություն = {{ՔՔ-ԸՍՏ-ՀՏ-3.0}}
}}

[[Կատեգորիա:Սյորեն Կիերկեգոր]]
[[Կատեգորիա:Թարգմանություններ]]
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն]]</text>
      <sha1>rrzz8sv8b5v0jvca94vabgrj95jboil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>397942</id>
      <parentid>397940</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T10:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <origin>397942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48164" sha1="bhjl4imkn4jklvlebguvtlgenuwsqum" xml:space="preserve">{{Վերնագիր
|title = Ամենադժբախտը
|section = 
|previous = 
|next = 
|notes = Հայերեն թարգմանությունը՝ [[Մասնակից:Ձեր_մասնակցի_անունը|Տիգրան Մանուկյանի]]
|author = Սյորեն Կիերկեգոր
|translator = Յուրգիս Բալտրուշայտիս
|year = 
|override_author = 
|index URL=
}}

Հայտնի է, որ Անգլիայում ինչ-որ տեղ մի գերեզման կա, որն աչքի է ընկնում ոչ թե իր շքեղ հուշարձանով կամ մռայլ շրջակայքով, այլ իր համառոտ արձանագրությամբ՝ «Ամենադժբախտը»։ Ասում են՝ գերեզմանը բացել են, բայց դիակից ոչ մի հետք չի մնացել։ Ինչի՞ վրա արժե ավելի շատ զարմանալ՝ այն բանի՞, որ դիակ չի հայտնաբերվել, թե՞ այն բանի, որ գերեզմանն ընդհանրապես բացել են։ Իրոք, տարօրինակ է, որ փորձել են պարզել՝ արդյոք դագաղում որևէ մեկը եղե՞լ է։

Տապանագրի վրա գրված անունը կարդալիս շատ հեշտ է տարվել այն մտքով, թե ինչպես է անցել այդ մարդու կյանքը աշխարհում, և կարող է ցանկություն առաջանալ իջնելու նրա գերեզմանն ու զրույցի բռնվելու նրա հետ։ Բայց այս արձանագրությունն այնքան բազմիմաստ է։ Գիրքը կարող է ունենալ այնպիսի վերնագիր, որը ընթերցելու ցանկություն է առաջացնում, սակայն երբեմն վերնագիրն ինքնին այնքան խորիմաստ ու անձնապես գրավիչ է լինում, որ այլևս երբեք չես ցանկանում կարդալ այդ գիրքը։

Մարդը խորապես ցնցվա՞ծ է, թե՞ ուրախացած՝ այս արձանագրությունը միևնույն է՝ խորապես իմաստալից է յուրաքանչյուրի համար, ով իր հոգու խորքում, գուցեև գաղտնի, հարազատ է դարձել այն մտքին, թե ինքն է ամենադժբախտը։ Սակայն կարող եմ պատկերացնել մի մարդու, որի հոգին նման մտահոգություն չի ճանաչում. նրան պարզապես հետաքրքրում էր՝ արդյոք դագաղում իսկապես որևէ մեկը եղե՞լ է։ Եվ ահա, տեսե՛ք, գերեզմանը դատարկ էր։ Գուցե նա կրկին հարություն է առել, գուցե ցանկացել է ծաղրել բանաստեղծի հետևյալ խոսքերը.

''…Գերեզմաններում խաղաղություն է, Նրանց բնակիչները մարդկային վիշտ չեն ճանաչում։''

Գուցե նա նույնիսկ գերեզմանում խաղաղություն չի գտել, գուցե կրկին անօթևան թափառում է աշխարհով մեկ՝ թողնելով իր տունն ու օջախը և պահպանելով միայն իր հասցեն։ Կամ գուցե նա դեռևս չի գտնվել՝ այդ ամենադժբախտը, որին նույնիսկ Էվմենիդները չեն հետապնդում, քանի դեռ նա չի գտել տաճարի դուռը կամ խոնարհաբար աղոթողների նստարանը, բայց որին վիշտը շրջապատում է կյանքի ընթացքում և ուղեկցում մինչև գերեզման։ Եթե նա դեռևս չի գտնվել, ապա եկե՛ք մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, ինչպես խաչակիրները, ուխտագնացություն ձեռնարկենք ոչ թե դեպի սուրբ գերեզմանը՝ երջանիկ Արևելքում, այլ դեպի տխուր գերեզմանը՝ դժբախտ Արևմուտքում։ Այդ դատարկ գերեզմանի մոտ մենք կփնտրենք նրան՝ ամենադժբախտին՝ համոզված լինելով, որ կգտնենք նրան։ Ինչպես հավատացյալների կարոտն է նրանց ձգում դեպի սուրբ գերեզմանը, այնպես էլ դժբախտներին է դեպի արևմուտք՝ դեպի այդ դատարկ գերեզմանը, ձգում իրենց ճակատագրի զգացումը, և նրանցից յուրաքանչյուրն այն համոզումն ունի, թե այդ գերեզմանը հենց իրեն է վիճակված։ Կամ գուցե այսպիսի խորհրդածությունը համարենք մեր մտորումներին անարժան։ Չէ՞ որ, եթե հետևեմ մեր ընկերության սրբազան սովորույթին, մեր զբաղմունքը հանկարծակի աֆորիստական երկյուղածության փորձն է։ Մենք ոչ թե աֆորիստիկ ձևով ենք մտածում ու խոսում, այլ աֆորիստիկ ձևով ենք ապրում։ Մենք ապրում ենք՝ որպես առանձնացված ու մերժված մարդիկ, կյանքի մեջ՝ ինչպես աֆորիզմներ, մարդկային շփումներից դուրս, անտարբեր մարդկանց վշտերի ու ուրախությունների հանդեպ։ Մենք կյանքի աղմուկի մեջ ներդաշնակ հնչյուն չենք, այլ գիշերային լռության մեջ հավաքված միայնակ թռչուններ, որոնք ընդամենը մեկ անգամ են մեկտեղվել՝ կյանքի ունայնության, օրվա դանդաղ ընթացքի և ժամանակի անվերջ տևողության խրատական տեսարանին հաղորդակից լինելու համար։ Մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, չենք հավատում ո՛չ ուրախության խաղին, ո՛չ հիմարների երջանկությանը. մենք հավատում ենք միայն դժբախտությանը։ 

Տեսե՛ք, թե ինչ անթիվ բազմությամբ են հավաքվել բոլոր դժբախտները։ Շատերն են իրենց համարում կանչվածներ, բայց ընտրյալները քիչ են։ Պետք է խիստ տարբերություն դնել նրանց միջև. բավական է մեկ բառ, և ամբողջ բազմությունը կվերանա։ Ինչպես անկոչ հյուրերը, դուրս կմնան բոլոր նրանք, ովքեր կարծում են, թե մահն ամենամեծ դժբախտությունն է, բոլոր նրանք, ովքեր դժբախտ են դարձել, որովհետև վախենում են մահից։ Չէ՞ որ մենք՝ սիրելի՛ մահվան ընկերներ, հռոմեացի զինվորների պես չենք վախենում մահից։ Մենք գիտենք դրանից ավելի վատ դժբախտություն, և առաջին հերթին՝ ապրելու դժբախտությունը։ Եթե իսկապես եղել է մի մարդ, որը չէր կարող մահանալ, եթե ճշմարիտ է այն, ինչ պատմում են Հավերժական Հրեայի մասին, ապա կարո՞ղ ենք տատանվել և նրան չանվանել ամենադժբախտը։ Այդ դեպքում պարզ կդառնար նաև, թե ինչու էր գերեզմանը դատարկ. դա կնշանակեր, որ ամենադժբախտն այն մարդն է, որը չի կարողացել մահանալ և չի կարողացել ապաստան գտնել գերեզմանում։ Այդ դեպքում հարցը լուծված կլիներ, իսկ պատասխանը՝ պարզ. ամենադժբախտը կլիներ նա, ով չէր կարող մահանալ, իսկ երջանիկը՝ նա, ով կարող էր։ Երջանիկ է նա, ով մահացել է ծերության ժամանակ, ավելի երջանիկ է նա, ով մահացել է երիտասարդ տարիքում, ավելի երջանիկ՝ նա, ով մահացել է ծնվելիս, իսկ ամենաերջանիկը՝ նա, ով ընդհանրապես չի ծնվել։ Բայց այդպես չէ, որովհետև մահը բոլոր մարդկանց ընդհանուր բարիքն է։ Եվ քանի որ ամենադժբախտը դեռևս չի գտնվել, նրան պետք է փնտրել՝ հաշվի առնելով այս սահմանափակումը։ Տեսե՛ք, բազմությունն անհետացավ, և թիվը նվազեց։ Այլևս չեմ ասում՝ «Ուշադրություն դարձրե՛ք ինձ», որովհետև գիտեմ՝ այն արդեն իմն է։ Չեմ ասում՝ «Ականջ դրե՛ք ինձ», որովհետև գիտեմ՝ ձեր լսողությունն արդեն ինձ է պատկանում։ Ձեր աչքերը փայլում են, դուք վեր եք կենում ձեր տեղերից։ Սա մրցակցություն է, որին արժե մասնակցել. այն ավելի սարսափելի պայքար է, քան պայքարը կյանքի ու մահվան համար, որովհետև մենք մահից չենք վախենում։ Բայց մեզ սպասում է աշխարհի ամենավեհ ու ամենահաստատ պարգևը։ Չէ՞ որ նա, ով համոզվել է, որ ինքն է ամենադժբախտը, այլևս երջանկությունից վախենալու կարիք չունի, և մահվան ժամին ստիպված չի լինի նվաստացած բացականչել.

— Ո՛վ Սոլոն, Սոլո՛ն, Սոլո՛ն։

Ուրեմն բացե՛նք ազատ մրցակցություն, որից ոչ ոք չի բացառվում՝ ո՛չ դիրքի, ո՛չ տարիքի պատճառով։ Բացառվում են միայն երջանիկները և նրանք, ովքեր վախենում են մահից։ Բարի գալո՛ւստ դժբախտների համայնքի յուրաքանչյուր արժանի անդամի. գահը տրամադրվում է իսկապես դժբախտին, իսկ գերեզմանը՝ ամենադժբախտին։ Իմ ձայնը հնչում է ամբողջ աշխարհով մեկ։ Լսե՛ք ինձ բոլորդ, ովքեր ձեզ դժբախտ եք կոչում այս աշխարհում, բայց չեք վախենում մահից։ Իմ ձայնը հնչում է նաև դեպի անցյալ դարերը։ Մենք այնքան սոփեստ չենք լինի, որ բացառենք մահացածներին միայն այն պատճառով, որ նրանք մահացել են. չէ՞ որ նրանք նույնպես ապրել են։ Աղաչում եմ ձեզ ներել ինձ, որ մի պահ խախտում եմ ձեր հանգիստը։ Հավաքվե՛ք այս համեստ գերեզմանի շուրջը։ Երեք անգամ բարձրաձայն աղաղակում եմ ամբողջ աշխարհով մեկ. լսե՛ք ինձ, ո՛վ դժբախտներ։ Այստեղ՝ աշխարհի այս խուլ անկյունում, մենք այս հարցը մեր միջև չենք լուծի։ Գտնվել է մի վայր, որտեղ այն կարելի է լուծել ամբողջ տիեզերքի առաջ։

Բայց նախքան առանձին մարդկանց հարցաքննելը, մենք պետք է փորձենք արժանի դատավորներ և մրցակիցներ լինել։ Պետք է ամրապնդենք մեր միտքը և զինենք այն՝ ընդդեմ լսողի մոլորեցնող ազդեցության։ Չէ՞ որ ո՞ւմ ձայնն է այնքան մեղմորեն ներթափանցում հոգու մեջ, որքան դժբախտինը, և ո՞ւմ ձայնն է այնքան գայթակղիչ, որքան դժբախտինը, երբ նա խոսում է սեփական դժբախտության մասին։

Եկե՛ք արժանի լինենք այստեղ դատավորների տեղում նստելու։ Մենք մրցակիցներ ենք, և չպետք է կորցնենք ընդհանուր պատկերը՝ թույլ տալով, որ առանձին դեպքերը շեղեն մեզ։ Չէ՞ որ վշտի ճարտասանությունն անվերջ է և անսպառ հնարամիտ։ Մենք դժբախտներին կբաժանենք որոշակի խմբերի, և յուրաքանչյուր խմբից խոսելու իրավունք կտանք միայն մեկին։ Մենք չենք ժխտում, որ ամենադժբախտը կարող է լինել ոչ թե առանձին մարդը, այլ մարդկանց մի ամբողջ դասը։ Սակայն այդ դեպքում մենք չենք հապաղի տվյալ դասի ներկայացուցչին ճանաչել ամենադժբախտ և նրան հատկացնել այդ գերեզմանը։

Հեգելի համակարգային աշխատությունների մեջ կա մի գլուխ, որը վերաբերում է դժբախտ գիտակցությանը։ Այսպիսի հետազոտություններ կարդալուն մարդիկ սովորաբար ձեռնամուխ են լինում խոր անհանգստությամբ և սրտի բաբախյունով՝ վախենալով, որ ստիպված կլինեն իմանալ կա՛մ չափազանց շատ, կա՛մ չափազանց քիչ։

«Դժբախտ գիտակցություն» արտահայտությունն այնպիսին է, որ խոսքի հոսքի մեջ պատահաբար հնչելով՝ կարող է գրեթե սառեցնել արյունը և դողացնել նյարդերը։ Իսկ երբ այն հնչում է այսքան որոշակիորեն, ինչպես այդ խորհրդավոր խոսքը Կլեմենս Բրենտանոյի պատմվածքում՝ Tertia nux mors est («Երրորդ ընկույզը մահն է»), կարող է մարդուն ստիպել դողալ մեղավորի պես։ Ա՜խ, երջանիկ է նա, ում այս հարցի հետ այլևս ոչինչ չի կապում, բացի դրա մասին մի գլուխ գրելուց։ Եվ առավել երջանիկ է նա, ով կարող է գրել հաջորդ գլուխը։

Ուրեմն դժբախտ է նա, ում իդեալը, կյանքի բովանդակությունը, գիտակցության ամբողջությունը և իսկական էությունը այս կամ այն կերպ գտնվում են իրենից դուրս։ Դժբախտը միշտ օտարված է ինքն իրենից և երբեք ամբողջովին միաձուլված չէ ինքն իր հետ։ Բայց ինքն իրենից օտարված մարդը, ակնհայտորեն, կարող է ապրել կա՛մ անցյալով, կա՛մ ապագայով։ Այսպիսով, դժբախտ գիտակցության ամբողջ տիրույթը բավականաչափ հստակ սահմանված է։

Մենք երախտապարտ ենք Հեգելին այս խիստ սահմանազատման համար։ Եվ քանի որ մենք պարզապես փիլիսոփաներ չենք, որոնք հեռվից դիտում են այդ տիրույթը, այլ ինքներս դրա բնակիչներն ենք, կփորձենք ավելի մոտիկից ուսումնասիրել դրա ընդգրկած տարբեր աստիճանները։

Այսպիսով, դժբախտ է նա, ով օտարված է ինքն իրենից։ Մարդն ինքն իրենից օտարվում է այն ժամանակ, երբ ապրում է կա՛մ անցյալով, կա՛մ ապագայով։

Այս ձևակերպման վրա անհրաժեշտ է պնդել, որովհետև, ինչպես լեզվաբանությունն է մեզ սովորեցնում, գոյություն ունի անցյալում ներկա ժամանակ, ինչպես նաև ապագա ժամանակում ներկա ժամանակ։ Բայց նույն գիտությունը սովորեցնում է, որ կա նաև plusquamperfectum՝ վաղակատար անցյալ, որտեղ այլևս ներկա ոչինչ չկա, ինչպես որ կա futurum exactum՝ ապագա վաղակատար ժամանակ, որն ունի նույն հատկությունը։ Սրանք հուսացող և հիշողությամբ ապրող մարդիկ են։

Որոշ իմաստով նրանք դժբախտ մարդիկ են, քանի որ միայն հույս են տածում կամ միայն հիշում, եթե, իհարկե, երջանիկ է միայն այն մարդը, որն ապրում է իր ներկայով։ Սակայն խիստ իմաստով չի կարելի դժբախտ անվանել նրան, ով ապրում է հույսով կամ հիշողությամբ։ Այստեղ պետք է ընդգծել հենց այն, որ նա ապրում է դրանցով։ Միաժամանակ այստեղից պարզ է դառնում նաև, որ որքան էլ ծանր լինի հարվածը, այն չի կարող մարդուն դարձնել ամենադժբախտը։ Չէ՞ որ մեկ հարվածը կարող է կա՛մ մարդուց խլել հույսը և դրանով նրա գոյությունը տեղափոխել հիշողության մեջ, կա՛մ խլել հիշողությունը և դրանով նրա գոյությունը տեղափոխել հույսի մեջ։ Այժմ շարունակենք և տեսնենք, թե ինչպես կարելի է ավելի հստակ սահմանել դժբախտ մարդուն։

Նախ դիտարկենք հույսով ապրող մարդուն։ Երբ նա, որպես հուսացող մարդ, հետևաբար՝ որոշ իմաստով դժբախտ մարդ, ներկայի մեջ միաձուլված չէ ինքն իր հետ, ապա դառնում է դժբախտ արդեն ավելի խիստ իմաստով։ Նա, ով հույս ունի հավիտենական կյանքի հանդեպ, որոշ իմաստով դժբախտ է, քանի որ հրաժարվում է ներկայից։ Բայց նա դժբախտ չէ բառի խիստ իմաստով, որովհետև իր այդ հույսի մեջ միաձուլված է ինքն իր հետ և չի բախվում վերջավորության առանձին դրսևորումներին։ Հակառակը՝ եթե նա հույսի մեջ միաձուլված չէ ինքն իր հետ, այլ կորցնում է իր հույսը, կրկին հույս տածում և այդպես շարունակ, ապա նա օտարված է ինքն իրենից ոչ միայն ներկայում, այլև ապագայում։ Եվ ահա մեր առջև դժբախտ մարդու օրինակն է։ Եթե դիտարկենք հիշողությամբ ապրող մարդուն, ապա նույն պատկերը կստանանք։ Եթե նա անցյալի մեջ միաձուլված է ինքն իր հետ, ապա բառի խիստ իմաստով դժբախտ չէ։ Բայց եթե չի կարողանում միաձուլվել անցյալի հետ և շարունակաբար օտարված է ինքն իրենից, ապա կրկին գործ ունենք դժբախտ մարդու հետ։ Հիշողությունը դժբախտ մարդու հիմնական և իսկական տարերքն է։ Եվ դա բնական է, որովհետև անցյալի տարբերակիչ հատկությունն այն է, որ այն արդեն անցել է, իսկ ապագայինը՝ որ այն դեռ պիտի գա։ Ուստի որոշ իմաստով կարելի է ասել, որ ապագան ավելի մոտ է ներկային, քան անցյալը։ Որպեսզի հույսով ապրող մարդը կարողանա բնակվել ապագայում, այդ ապագան պետք է իրական լինի, ավելի ճիշտ՝ իրական լինի նրա համար։ Նույն կերպ, որպեսզի հիշողությամբ ապրող մարդը կարողանա բնակվել անցյալում, անցյալը նույնպես պետք է իրական լինի նրա համար։ Բայց եթե հույսով ապրող մարդը ցանկանում է հուսալ մի ապագայի, որը չի կարող իրականություն դառնալ իր համար, կամ հիշողությամբ ապրողը ցանկանում է հիշել մի ժամանակաշրջան, որը երբեք իրականություն չի եղել իր համար, ապա մեր առջև իսկապես դժբախտ մարդիկ են։ Առաջին դեպքը կարելի էր անհնար համարել կամ զուտ խելագարություն դիտել, բայց այդպես չէ։ Հույսով ապրող մարդը հույս չի տածում մի բանի հանդեպ, որը նրա համար որևէ իրականություն չունի։ Նա հույս է տածում մի բանի հանդեպ, որը, ինչպես ինքն էլ գիտի, չի կարող իրականություն դառնալ։

Օրինակ՝ երբ մարդը կորցնում է իր հույսը, բայց հիշողությամբ ապրող դառնալու փոխարեն ցանկանում է շարունակել հուսալ, գործ ունենք հենց այդ դեպքի հետ։ Եվ երբ մարդը կորցնում է հիշողությունը կամ այլևս հիշելու ոչինչ չունի, բայց հույսով ապրելու փոխարեն շարունակում է կառչած մնալ հիշողությանը, մեր առջև կրկին դժբախտ մարդու կերպարն է։ Եթե մարդը տեղափոխվեր, օրինակ, հնագույն ժամանակներ, միջնադար կամ որևէ այլ դարաշրջան, և այդ ժամանակաշրջանն իրական ու շոշափելի լիներ նրա համար, կամ եթե նա վերադառնար իր մանկության կամ պատանեկության տարիներին՝ դրանք ընկալելով որպես իր համար իրականություն ունեցող ժամանակաշրջան, ապա խիստ իմաստով նա դժբախտ մարդ չէր լինի։ Հակառակը՝ պատկերացնենք մի մարդու, որն իրականում մանկություն չի ունեցել, որովհետև այդ տարիքն անցել է նրա համար առանց որևէ նշանակության։ Բայց տարիներ անց, երբ նա, օրինակ, դառնում է երեխաների ուսուցիչ, բացահայտում է մանկության ողջ գեղեցկությունը, սկսում հիշել իր սեփական մանկությունը և անդադար հետ նայել անցյալին։ Այդպիսի մարդը լիովին համապատասխանում է մեր նկարագրությանը։ Նա ցանկանում է վերադառնալ անցյալ և հետադարձ հայացքով վերագտնել այն ամենի նշանակությունը, ինչ արդեն անցել է, որպեսզի կարողանա հիշել այդ ամենն իր ամբողջ նշանակությամբ։ Եվ եթե պատկերացնեմ մի մարդու, որն ապրել է՝ չհասկանալով ո՛չ կյանքի ուրախությունը, ո՛չ նրա հաճույքները, և դրանք նկատել է միայն հիմա՝ իր մահվան ժամին, ապա եթե պատկերացնեմ, որ նա չի մահացել, ինչը կլիներ նրա ամենամեծ երջանկությունը, այլ կրկին կենդանացել է՝ առանց ամեն ինչ նորից ապրելու հնարավորության, ապա այդ մարդուն նույնպես կարելի է հաշվի առնել այն հարցը լուծելիս, թե ով է եղել ամենադժբախտը։ Հույսով ապրող դժբախտ մարդիկ երբեք այնքան ցավ չեն զգում, որքան հիշողությամբ ապրողները։ Հուսացողների հիասթափությունը միշտ ավելի ուրախալի է։ Ուստի ամենադժբախտին միշտ պետք է փնտրել հիշողությամբ ապրող դժբախտների մեջ։

Բայց շարունակենք։ 

Պատկերացնենք դժբախտ մարդու երկու նկարագրված տեսակների միավորումը՝ բառի ավելի խիստ իմաստով։ Հույսով ապրող դժբախտ մարդը չի կարողացել իր գոյությունը տեղափոխել իր հույսի մեջ, ինչպես որ հիշողությամբ ապրող դժբախտ մարդը չի կարողացել իր գոյությունը տեղափոխել իր հիշողության մեջ։ Այս երկուսի համադրությունը կարող է լինել միայն մեկ ձևով. այն, ինչը խանգարում է նրան ապրել հույսով, հիշողությունն է, իսկ այն, ինչը խանգարում է նրան ապրել հիշողությամբ, հույսն է։

Այստեղից հետևում է, որ մարդը մի կողմից մշտապես հույս է տածում այն բանի հանդեպ, ինչը պետք է հիշեր։ Նրա հույսերը շարունակաբար չեն իրականանում, բայց երբ հերթական անգամ չեն իրականանում, նա սկսում է հասկանալ, որ պատճառը նպատակի ավելի հեռու գտնվելը չէ, այլ այն, որ նպատակն արդեն իր հետևում է։ Նա այն արդեն ապրել է կամ պետք է ապրած լիներ և, հետևաբար, անցներ հիշողությանը։

Մյուս կողմից՝ նա հավերժ հիշում է այն, ինչի հանդեպ պետք է հույս ունենար։ Չէ՞ որ ապագան նա արդեն մտովի պատկերացրել և մտովի ապրել է, ու այժմ հիշում է այդ ապրումը՝ դրա հանդեպ հույս տածելու փոխարեն։ Այսպիսով, այն, ինչի հանդեպ նա հույս ունի, գտնվում է իր հետևում, իսկ այն, ինչ հիշում է, գտնվում է իր առջևում։ Նրա կյանքն ընթանում է ոչ թե հակառակ ուղղությամբ, այլ երկու իմաստով էլ՝ շրջված։ Նա շուտով կզգա իր դժբախտությունը, թեև դեռ չի հասկանում, թե իրականում ինչումն է այն կայանում։

Միաժամանակ, որպեսզի նա ավելի խորապես զգա իր դժբախտությունը, առաջանում է մի անհասկացողություն, որը ամեն րոպե ամենատարօրինակ կերպով ծաղրում է նրան։ Առօրյա կյանքում նա համարվում է լիովին խելամիտ և սթափ դատող մարդ։ Բայց նա շատ լավ գիտի, որ եթե ցանկանա աշխարհում գոնե մեկ մարդու բացատրել իր վիճակը, նրան խելագարի տեղ կդնեն։ Դրանից կարելի է խելագարվել, բայց նա չի խելագարվում։ Եվ հենց դրանում է նրա ողջ դժբախտությունը։ Նրա ողջ դժբախտությունն այն է, որ նա աշխարհ է եկել չափազանց վաղ, և այդ պատճառով հավերժ ամեն ինչին չափազանց ուշ է հասնում։ Նա մշտապես մոտ է նպատակին, բայց նույն պահին արդեն հեռու է դրանից։ Եվ ահա նա նկատում է, որ այն, ինչ հիմա իրեն դժբախտ է դարձնում՝ կա՛մ այն պատճառով, որ ինքն ունի այդ բանը, կա՛մ այն պատճառով, որ ինքն այդպիսին է, ընդամենը մի քանի տարի առաջ իրեն երջանիկ կդարձներ, եթե այն ժամանակ ունենար դա։ Մինչդեռ հենց այն ժամանակ նա դժբախտ էր, որովհետև չուներ այն։

Նրա կյանքը զուրկ է ամեն իմաստից, ինչպես Անտկեոսի կյանքը, որի մասին, ինչպես ընդունված է ասել, հայտնի է միայն այն, որ նա առիթ է դարձել հետևյալ ասացվածքի համար.

«Շատ բան սահում է շուրթերի արանքով, բայց չի հասնում բերան»։

Կարծես թե դա արդեն բավական չէ։ Նրա կյանքը ոչ մի հանգիստ չի ճանաչում և զուրկ է բովանդակությունից։ Նա օտարացած է իր ներկա պահից, օտարացած է իր ապագայից, որովհետև ապագան արդեն ապրել է, և օտարացած է նաև իր անցյալից, որովհետև անցյալը դեռ չի եկել։ Եվ ահա նա քշվում է, ինչպես Լետոն, դեպի հիպերբորեացիների մթնշաղը, դեպի հասարակածի լուսավոր կղզին։ Նա չի կարող ծննդաբերել, բայց հավերժ մնում է ծննդաբերողի վիճակում։

Միայնակ, ինքն իրեն լքված, նա կանգնած է անսահման աշխարհի մեջ։ Նա չունի ներկա, որտեղ կարող էր հանգստանալ, չունի անցյալ, որի համար կարող էր կարոտ զգալ, որովհետև իր անցյալը դեռ չի եկել։ Նա չունի նաև ապագա, որի հանդեպ կարող էր հույս ունենալ, որովհետև իր ապագան արդեն անցել է։

Եվ նրա առջև միայն անսահման աշխարհն է՝ ինչպես մի «Դու», որի հետ նա հակասության մեջ է։ Ամբողջ մնացած աշխարհը նրա համար կարծես մեկ միասնական էակ լինի, և այդ էակը՝ այդ անբաժան ու համառ ուղեկիցը, Անհասկացողությունն է։

Նա չի կարող ծերանալ, որովհետև երբեք երիտասարդ չի եղել, քանի որ արդեն ծեր է։ Որոշ իմաստով նա չի կարող նաև մահանալ, որովհետև իրականում չի ապրել։ Եվ որոշ իմաստով չի կարող ապրել, որովհետև արդեն մահացած է։

Նա չի կարող սիրել, որովհետև սերը միշտ պատկանում է ներկային, իսկ նա չունի ո՛չ ներկա, ո՛չ անցյալ, ո՛չ ապագա։ Միաժամանակ նա զգայուն հոգի է և ատում է աշխարհը միայն այն պատճառով, որ սիրում է այն։

Նա զուրկ է կրքից ոչ թե այն պատճառով, որ իրեն խորթ է ցանկացած կիրք, այլ որովհետև նույն պահին նրա մեջ առկա է նաև հակառակ կիրքը։ Նա ոչ մի բանի համար ժամանակ չունի ոչ թե այն պատճառով, որ ժամանակը զբաղված է մեկ այլ բանով, այլ որովհետև նա ընդհանրապես չի ճանաչում ժամանակը։ Նա անզոր է ոչ թե ուժի պակասի պատճառով, այլ որովհետև իր իսկ ուժն է նրան անզոր դարձնում։

Բայց մեր սիրտը շուտով կարծրացել է, մեր ականջները փակվել են, թեև ոչ ամբողջովին։ Մենք լսեցինք դատողության սառնասիրտ ձայնը։ Այժմ լսենք կրքի ճարտասանությունը՝ կարճ ու զորեղ, ինչպես յուրաքանչյուր իսկական կիրք։

Ահա կանգնած է մի երիտասարդ աղջիկ։ Նա սգում է, որովհետև իր սիրելին դավաճանել է իրեն։ Այս մասին վիճելու կարիք չկա։ Բայց նա աշխարհում միայն նրան է սիրել. սիրել է նրան իր ամբողջ հոգով, ամբողջ սրտով և ամբողջ մտքով։ Հետևաբար նա կարող է հիշել ու սգալ։

Իրակա՞ն է այդ էակը, թե՞ պարզապես պատկեր։ Կենդանի՞ է, որ մեռնում է, թե՞ մեռած է, որ ապրում է։ Սա Նիոբեն է։ Նա միանգամից կորցրեց ամեն ինչ. կորցրեց նրան, ում ինքն էր կյանք տվել, և կորցրեց այն, ինչն իրեն էր կյանք տվել։

Խոնարհվե՛ք նրա առջև, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Նա մի փոքր բարձրանում է աշխարհի վերևում՝ ինչպես հողաթմբի վրա կանգնեցված հուշարձանը։

Բայց ոչ մի հույս նրան նշան չի անում, ոչ մի ապագա չի հուզում նրան, ոչ մի տեսարան չի գրավում նրա հայացքը, ոչ մի հույս նրան անհանգստություն չի պատճառում։ Անհույս՝ նա կանգնած է՝ քարացած հիշողության մեջ։ Նա մի ակնթարթ դժբախտ էր, և հենց այդ ակնթարթին երջանիկ դարձավ։ Ոչինչ այլևս չի կարող խլել նրանից այդ երջանկությունը։ Աշխարհը փոխվում է, բայց նա փոփոխություններ չի ճանաչում, և ժամանակն առաջ է գնում, բայց նրա համար ապագա գոյություն չունի։

Նայե՛ք այնտեղ։ Ի՜նչ հիանալի հավաքույթ է։ Մի սերունդը ձեռք է մեկնում մյուսին։ Օրհնությա՞ն, հավատարիմ միությա՞ն, ուրախ պարի՞ համար։ Ո՛չ։ Սա Էդիպի մերժված ցեղն է, և հարվածը փոխանցվում է հաջորդին՝ հասնելով նրա վերջին ժառանգին՝ Անտիգոնեին։

Բայց նրա մասին արդեն հոգացել են. այդ տոհմի վիշտը բավական է մեկ մարդու ամբողջ կյանքի համար։ Նա երես է թեքել հույսից և դրա անկայունությունը փոխարինել հիշողության հավատարմությամբ։

Եղի՛ր երջանիկ, Անտիգոնե։

Մաղթում ենք քեզ երկար օրեր՝ իմաստով լեցուն, ինչպես խոր հառաչանքը։ Թող ոչ մի մոռացություն չխլի քեզնից ոչինչ։ Թող քեզ տրվի վշտի առօրյա դառնության ամբողջ լիությունը։

Ահա հայտնվում է մի հզոր կերպար։ Բայց նա մենակ չէ. նրա հետ են նաև ընկերները։ Ինչո՞ւ է նա այստեղ եկել։ Սա վշտի նահապետն է՝ Հոբը, և նրա ընկերները։

Նա կորցրել է ամեն ինչ, բայց ոչ մեկ հարվածով։ Որովհետև Տերը վերցրեց, Տերը վերցրեց, Տերը վերցրեց։ Նրա ընկերներն օգնեցին նրան զգալ կորստի դառնությունը։ Չէ՞ որ Տերը տվել էր, Տերը տվել էր, Տերը տվել էր՝ այդ ամենին ավելացնելով նաև մի անխոհեմ կին։

Նա կորցրել է ամեն ինչ, որովհետև այն, ինչ պահպանել է, արժանի չէ մեր ուշադրությանը։ Նա արժանի է մեր ակնածանքին՝ իր ճերմակած մազերի և դժբախտության համար։

Նա կորցրել է ամեն ինչ, բայց մի ժամանակ ամեն ինչ ունեցել է։

Նրա մազերը ճերմակել են, գլուխը խոնարհվել, դեմքը նիհարել, իսկ հոգին ծանրացել հոգսերից։ Սա անառակ որդու հայրն է։ Հոբի պես նա էլ է կորցրել աշխարհում ամենաթանկը, բայց դա նրանից վերցրել է ոչ թե Տերը, այլ թշնամին։ 

Նա ոչ թե պարզապես կորցրել է, այլ դեռ կորցնում է։ Նրանից դա չեն խլել, այլ այն աստիճանաբար անհետանում է։

Նա չի նստել իր օջախի մոտ՝ մոխրի ու քուրձի մեջ։ Նա հեռացել է տնից, թողել ամեն ինչ՝ կորած որդուն որոնելու համար։ Նա մեկնում է ձեռքը դեպի նրան, բայց ձեռքը չի հասնում։ Կանչում է նրան, բայց ձայնը մնում է անլսելի։

Այնուամենայնիվ, նա հույս ունի։ Թեկուզ արցունքների միջով, բայց տեսնում է նրան։ Թեկուզ մշուշի միջով, բայց հասնում է նրան՝ թեկուզ մահվան մեջ։ Հույսը հովանի է դառնում նրա գլխին, և աշխարհին նրան այլևս ոչինչ չի կապում, բացի այդ հույսից, որի համար նա ապրում է։

Նրա ոտքերը հոգնել են, աչքերը՝ մթագնել, մարմինը հանգիստ է փնտրում, բայց հույսը դեռ ապրում է։ Մազերը ճերմակել են, մարմինը՝ ծերացել, ոտքերը կանգ են առնում, սիրտը պատռվում է, բայց հույսը շարունակում է ապրել։

Մեծարե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա դժբախտ էր։

Ո՞վ է այս գունատ կերպարը՝ անզոր, ինչպես Մահվան ուրվականը։ Նրա անունը մոռացվել է, և նրա օրերից շատ դարեր են անցել։

Նա երիտասարդ էր և ոգեշնչումով լի։ Նա նահատակություն էր փնտրում։ Իր մտքում իրեն տեսնում էր խաչին գամված, իսկ երկինքը՝ բացված իր առջև։ Բայց իրականությունն ավելի ծանր էր, քան նա կարող էր տանել։ Նրա երազանքները ցրվեցին, և նա ուրացավ իր Տիրոջն ու ինքն իրեն։ Նա ցանկանում էր բարձրացնել աշխարհը, բայց կոտրվեց այդ բեռի տակ։ Նրա հոգին չճզմվեց ու չոչնչացավ. այն փշրվեց։ Նրա ոգին կոտրվեց, հոգին՝ խեղվեց։

Ողջունե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա դժբախտ էր։

Եվ այնուամենայնիվ, նա երջանիկ էր։ Նա դարձավ այն, ինչ ցանկանում էր դառնալ. ի վերջո դարձավ նահատակ, թեկուզ նրա նահատակությունն այն չէր, որին նա տենչում էր։ Նա չգամվեց խաչին և չնետվեց գազանների երախը, այլ ողջակիզվեց՝ դանդաղորեն հոշոտվելով դանդաղ կրակից։

Այնտեղ նստած է մի երիտասարդ աղջիկ՝ մտքերի մեջ խորասուզված։ Նրա սիրելին դավաճանել է իրեն. այս մասին վիճելու կարիք չկա։

Երիտասարդ աղջիկնե՛ր, նայե՛ք այստեղ հավաքված մարդկանց լուրջ դեմքերին։ Նրանք ավելի սարսափելի բաներ են լսել։ Նրանց անվախ հոգիներն ավելի մեծ դժբախտություններ են պահանջում։

— Բայց ես աշխարհում միայն նրան եմ սիրել։ Սիրել եմ նրան ամբողջ հոգով, ամբողջ սրտով, ամբողջ մտքով։

— Բայց մենք դա արդեն լսել ենք։ Մի՛ հոգնեցրու մեր անհամբեր կարոտը։ Դու կարող ես հիշել ու սգալ։

— Ո՛չ, ես չեմ կարող սգալ, որովհետև գուցե նա ինձ չի դավաճանել։ Գուցե նա անհավատարիմ չի եղել։

— Այդ դեպքում ինչո՞ւ չես կարող սգալ։ Մոտեցի՛ր, ո՛վ աղջիկների մեջ ընտրյալ։ Ների՛ր խիստ դատավորին, որ նա ցանկացավ քեզ հեռու վանել։ Դու չես կարող լացել, հետևաբար կարող ես հուսալ։

— Ո՛չ, ես չեմ կարող հուսալ, որովհետև նա հանելուկի պես էր։

— Լավ, աղջի՛կս, ես հասկանում եմ քեզ։ Դու կանգնած ես դժբախտության սանդուղքի բարձր աստիճանին։ Նայե՛ք նրան, սիրելի՛ մահվան ընկերներ. նա սավառնում է դժբախտության գագաթին մոտ։

Բայց դու պետք է բաժանվես երկու մասի. ցերեկը հուսաս, իսկ գիշերը սգաս, կամ ցերեկը սգաս, իսկ գիշերը հուսաս։ Հպա՛րտ եղիր, որովհետև երբեք չպետք է հպարտանալ երջանկությամբ, այլ միայն դժբախտությամբ։

Դու ամենադժբախտը չես։ Բայց մի՞թե դուք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ, չեք կարծում, որ մենք պետք է նրան շնորհենք պատվավոր «կատարված է» արտահայտությունը։ Մենք չենք կարող նրան հատկացնել գերեզմանը, բայց կարող ենք տեղ տալ հենց դրա կողքին։

Որովհետև ահա նա կանգնած է՝ հառաչանքների թագավորությունից եկած պատգամաբերը, տառապանքի ընտրյալ զավակը, վշտի առաքյալը, ցավի լուռ ընկերը, հիշողության դժբախտ սիրահարը, որը հիշողության մեջ շփոթված է հույսի լույսից, իսկ հույսի մեջ խաբված՝ հիշողության ստվերներից։

Նրա գլուխը ծանրացել է, ծնկները թուլացել, բայց նա հանգստանում է միայն կանգնած ժամանակ։

Նա թույլ է, բայց միևնույն ժամանակ՝ որքան ուժեղ։ Թվում է՝ նրա աչքերը արցունքներ չեն թափել, այլ կուլ են տվել բազմաթիվ արցունքներ։ Եվ այնուամենայնիվ, դրանց մեջ բոցավառվում է մի կրակ, որը կարող էր խժռել ամբողջ աշխարհը, բայց նրա սեփական կրծքում վշտի ամենափոքր փուշն անգամ չկա։

Նա կքված է, բայց նրա երիտասարդությունը երկար կյանք է խոստանում։ Նրա շուրթերը ժպտում են այն աշխարհին, որը չի հասկանում իրեն։

Ոտքի՛ կանգնեք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Խոնարհվե՛ք, ո՛վ վշտի վկաներ, այս հանդիսավոր պահին։

Ողջո՛ւյն քեզ, մեծ Անծանոթ, որի անունն ինձ հայտնի չէ։ Ողջո՛ւյն քեզ քո պատվավոր կոչումով՝ Ամենադժբախտ։

Ընդունի՛ր ողջույնդ այստեղ՝ քո հայրենիքում, դժբախտների համայնքից։ Ընդունի՛ր այն այս համեստ ու նեղ կացարանի մուտքի մոտ, որը, այնուամենայնիվ, ավելի վեհ է, քան աշխարհի բոլոր պալատները։

Տե՛ս, քարը մի կողմ է քաշված, և գերեզմանի ստվերները սպասում են քեզ՝ իրենց մխիթարիչ զովությամբ։ Բայց գուցե դեռ ժամանակը չի եկել, գուցե ճանապարհը դեռ երկար է։ Մենք, սակայն, խոստանում ենք հաճախ հավաքվել այստեղ, որպեսզի նախանձենք քո երջանկությանը։ Ընդունի՛ր մեր մաղթանքը՝ բարի մաղթանքը. թող ոչ ոք քեզ չհասկանա, բայց թող բոլորը նախանձեն քեզ։ Թող ոչ մի ընկեր չհետևի քեզ։ Թող ոչ մի աղջիկ քեզ չսիրի։ Թող ոչ մի գաղտնի կարեկցանք չվերծանի քո միայնակ վիշտը։ Թող ոչ մի հայացք չբացահայտի քո հեռավոր տառապանքը։ Թող ոչ մի ականջ չլսի քո թաքցրած հառաչանքը։ Իսկ եթե քո հպարտ հոգին արհամարհի այս կարեկցական մաղթանքը և մերժի նման թեթևացումը, ապա թող աղջիկները սիրեն քեզ, թող հղի կանայք իրենց վախերի պահին դիմեն քեզ, թող մայրերը հույս դնեն քեզ վրա, թող մահացողները մխիթարություն փնտրեն քեզ մոտ, թող երիտասարդները հետևեն քեզ, թող տղամարդիկ ապավինեն քեզ, թող ծերունին կառչի քեզնից՝ ինչպես ձեռնափայտից, և թող ամբողջ աշխարհը հավատա, որ դու կարող ես իրեն երջանկացնել։ Ցտեսությո՛ւն, ամենադժբախտ։ Բայց ի՞նչ եմ ասում՝ ամենադժբախտ։ Ես պետք է ասեի՝ ամենաերջանիկ։ Չէ՞ որ սա երջանկության այնպիսի պարգև է, որը ոչ ոք չի կարող ինքն իրեն տալ։ Տեսնո՞ւմ ես՝ լեզուն կարկամում է, իսկ մտքերը՝ խճճվում։ Ո՞վ է ամենաերջանիկը, եթե ոչ ամենադժբախտը։ Եվ ո՞վ է ամենադժբախտը, եթե ոչ ամենաերջանիկը։ Ի՞նչ է կյանքը, եթե ոչ խելագարություն։ Ի՞նչ է հավատը, եթե ոչ խելագարություն։ Ի՞նչ է հույսը, եթե ոչ մահապատժի հարվածի հետաձգում։ Եվ ի՞նչ է սերը, եթե ոչ քացախ՝ վերքի վրա։ Նա անհետացավ, և մենք կրկին կանգնած ենք այս դատարկ գերեզմանի մոտ։ Մաղթենք նրան խաղաղություն, հանգիստ, ապաքինում և ամեն տեսակի երջանկություն։ Մաղթենք նրան արագ մահ, հավիտենական մոռացություն և այնպիսի վիճակ, երբ այլևս ոչինչ չի հիշվում, որպեսզի նույնիսկ նրա մասին հիշողությունը մեկ ուրիշին դժբախտ չդարձնի։ Ոտքի՛ կանգնեք, սիրելի՛ մահվան ընկերներ։ Գիշերն անցել է, և օրը կրկին սկսում է իր անխոնջ աշխատանքը՝ կարծես երբեք չհոգնելով հավերժորեն ու անվերջ կրկնել ինքն իրեն։

{{թարգմանության թույլատրագիր
| բնագիր = {{ՀՍ-հին}}
| թարգմանություն = {{ՔՔ-ԸՍՏ-ՀՏ-3.0}}
}}

[[Կատեգորիա:Սյորեն Կիերկեգոր]]
[[Կատեգորիա:Թարգմանություններ]]
[[Կատեգորիա:Փիլիսոփայություն]]</text>
      <sha1>bhjl4imkn4jklvlebguvtlgenuwsqum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ԱՄԵՆԱԴԺԲԱԽՏԸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152097</id>
    <redirect title="Ամենադժբախտը" />
    <revision>
      <id>397941</id>
      <timestamp>2026-10-26T10:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emptyfear</username>
        <id>547</id>
      </contributor>
      <comment>Emptyfear տեղափոխեց էջը «[[ԱՄԵՆԱԴԺԲԱԽՏԸ]]»-ից «[[Ամենադժբախտը]]»</comment>
      <origin>397941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="7bieb2hzaax1xg9h1p4lswapk1oiohy" xml:space="preserve">#ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ [[Ամենադժբախտը]]</text>
      <sha1>7bieb2hzaax1xg9h1p4lswapk1oiohy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>