Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 6516 250829 247345 2026-05-08T14:00:37Z ~2026-27963-52 14425 250829 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg|մինի|"Թափառողը ծովու մշուշէն վեր" ''Caspar David Friedrich․'' 1818 ]] '''Վիպապաշտութիւն'''․ 18-րդ դարու վերջաւորութենէն մինչեւ 1850-ական թուականներուն արեւմտեան Եւրոպայի մէջ աճած գաղափարական եւ գեղարւեստական մշակութային շարժում։ Կը զարգանայ նախ [[Անգլիա]] եւ [[Գերմանիա]], ապա կը տարածուի Եւրոպական երկիրներու մէջ, գլխաւորաբար՝ [[Ֆրանսա]] եւ [[Սպանիա]]։ Պատմականօրէն կը հետեւի [[Վերածնունդ|Վերածնունդի]] ժամանակաշրջանին եւ կը հակադրուի ազնուական դասակարգին։ Կը կապուի՝ մասնաւորաբար Ժան Ժաք Ռուսոյի ''Jean-Jacques Rousseau'' տեսակէտներուն։ Վիպապաշտութիւնը կ'արտայայտուի [[Գրականութիւն|գրականութեան]], արուեստի՝ նկարչութեան, [[Քանդակագործութիւն|քանդակագործութեան]], [[Երաժշտութիւն|երաժշտութեան]] ու [[Պար|պարի]] եւ քաղաքականութեան ընդմէջէն։ Կեանքին հանդէպ զգացական մօտեցում կը դրսեւորէ եւ տրամաբանականին կը հակազդէ։ Կը փառաւորէ խորհրդաւորը եւ երեւայականը, միաժամանակ փնտռելով երազային փախուստը եւ յափշտակութիւնը, ախտաւորը եւ վսեմը, տարաշխարհայինը եւ անցեալը, մտատիպարը կամ՝ մղձաւանջը կրքոտ եւ մելամաղձոտ զգայնութեամբ։ Անոր գեղագիտական եւ բարոյական արժէքները, գաղափարները արագօրէն կը թափանցեն արուեստի մնացեալ բնագաւառներուն մէջ, նա մանաւանդ՝ նկարչութեան եւ երաժշտութեան։ <ref name=":0">[https://fr.wikisource.org/wiki/Salon_de_1846#II._.E2.80.94_Qu.E2.80.99est-ce_que_le_romantisme.3F Փարիզի Սալոն, , 1846թ․ Շառլ Պոտլերի ճառը՝ «Ի՞նչ է վիպապաշտութիւնը»]</ref><ref name=":1">[https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-nineteenthcentury-political-thought/romanticism-and-political-thought-in-the-early-nineteenth-century/EEBC9BBCC0907F899DC10DE7A4ED87A9 Վիպապաշտութիւնն եւ քաղաքականութիւնը 19-րդ դարուն, Cambridge University Press, էջ 39-76]</ref> == Ստուգաբանութիւն == [[Պատկեր:Le Romantique.jpeg|մինի|«Վիպապաշտը» երգիծական վիմագրութիւն, 1830 հեղ․՝ ''Mantoux'' եւ ''Cheyère'', Փարիզ|alt=|ձախից]] Վիպապաշտ ածականը ''romantic'' (ռոմանթիք) [[Անգլիա]] ծնունդ կ'առնէ [[1650 թուական|1650]]-ական թուականներուն․ [[Միջնադար|Միջնադարու]] [[Վէպ|վէպերուն]], ժողովրդային լեզուով տաղաչափ պատմումներուն (որոնք կը հակադրուին լատիներէնով գրութիւններուն) յղումն է։ Այնուհետեւ զարգացումներ կը կրէ եւ ԺԸ. դարուն Անգլիոյ եւ [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] մէջ հոմանիշն է բնական երեւոյթները դրուատիքին։ [[Գերմանիա]] կը հասնի ԺԷ. դարու վերջաւորութեան ''romantisch'' սահմանումով, ուր «ինչ որ վէպի կը նմանի» գաղափարը ստորարկիչ հարանշանակութիւն կ'ունենայ՝ «հոգիին մէջ արթնցնել վտանգաւորի եւ երեւակայական կենդանութեան ճաշակը»։ ԺԸ. դարու ընթացքին, վիպապաշտութիւն բառը «ինչպէս պատկերի մը մէջ» ասացուածքին նշանակութիւնը կ'առնէ․ այսինքն բնութիւնը [[Արուեստ|արուեստի]] պրիսմակէն կը դիտուի։ Այս իմաստով վիպապաշտ/ութիւն բառը [[Ֆրանսերէն|ֆրանսերէնի]] մէջ կը թափանցէ Ժան Ժաք Ռուսոյի «Մենակեաց զբօսնողին երազանքները» գործով, ուր հեղինակը վիպապաշտ ''romantique'' կ'որակէ Պիեն լիճի ''lac de Bienne'' վայրի ափերը եւ կը զուգադիպի անգլիական պարտէզներու նորաձեւութեան՝ բնութիւնը կազմակերպել ինչպէս պատկերի մը մէջ եւ կ'ընկերանայ նկարչագեղ ''pittoresque'' իմաստին։ ԺԸ. դարու վերջաւորութեան, [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] մէջ վիպապաշտութիւնը կը վերագտնէ միջնադարեան իմաստը՝ հակադրուիլ Հնադարին եւ [[Դասական ՈՒղղութիւն|դասականին]]։ <ref name=":0" /><ref>[https://web.archive.org/web/20051026235551/http://www.britannica.com/eb/article-9024235 Վիպապաշտութիւն, Բրիտանական հանրագիտարան]</ref><ref>[http://cantfus.blogspot.com/2015/10/blog-post_97.html Վաիպապաշտութեան սկզբնական շրջանը, 14-10-2014, Νότα Χρυσίνα]</ref><ref name=":1" /> == Վիպապաշտութիւնը մշակոյթի բնագաւառներէն ներս == [[Պատկեր:Henry Wallis - Chatterton - Google Art Project.jpg|մինի|«''The Death of Chatterton'' » ''Henry Wallis'', [[1857 թուական|1857]]<nowiki/> Նիւթն է՝ 17 տարեկան անգլիացի վիպապաշտ բանաստեղծ ''Thomas Chatterton''-ի մահը․ ան անձնասպան կ՛ըլլայ [[1770 թուական|1770]] ''Wallis'' նկարիչին գծագրած տարիներուն ան հերոս կը համարուէր։]] === Վիպապաշտութիւնը գրականութեան մէջ === Վիպապաշտութեան կը նախորդէ նախավիպապաշտութիւնը։ Արագօրէն կը զարգանայ բանաստեղծութեան, վիպագրութեան, նկարչութեան եւ գաղափարներու ընդմէջէն։ Վիպապաշտութիւնը նախավիպապաշտութեան զարգացումն է․ նոր զգացականութիւն մը, որ կը հակազդէ [[Դասական ՈՒղղութիւն|Դասականին]], Լուսաւորութեան եւ բանապաշտութեան։ '''Ստորեւ Եւրոպայի Վիպապաշտութեան գլխաւոր ներկայացուցիչները''' ==== Անգլիական (Մեծն Բրիտանիոյ) վիպապաշտ գրականութիւն ==== Դպրոցականներ խանդավառութեամբ կը գրկեն ''William Wordsworth-''ի եւ ''Samuel Coleridge''-ի «''Lyrical Ballads»'' [[1798 թուական|1798]] հրատարակութիւնները։ Անոնք կը նկատուին անգլիական վիպապաշտ գրականութեան սկիզբը, որ կը տեւէ մինչեւ Վիքթորիա թագուհիին ''Queen Victoria'' թագադրութիւնը՝ [[1837 թուական|1837]] ։ Անկէ ետք է, որ կը տարածուի անգլիախօս ուրիշ երկիրներուն մէջ, օրինակ՝ [[Ամերիկա]]։ [[Պատկեր:William Blake by Thomas Phillips.jpg|մինի|213x213փքս|William Blake․ կը համարուի անգլիական վիպապաշտութեան սերմնական անձնաւորութիւնը |alt=|ձախից]] Անգլիական վիպապաշտ գրականութեան արմատները կը գտնուին Կոթիք ''Gothic'' եւ զգացական վիպագրութեանց մէջ։ Կը ներառնէ «Գերեզմանատան բանաստեղծներ» ''Graveyard Poets'' նախավիպապաշտ բանաստեղծներ ([[1740 թուական|1740]]-ական), որոնք կը յատկանշուին մահուան մտախոհութիւններով՝ շիրիմնաքարեր, դագաղներ, գանկեր եւ որդեր, որոնք երեւան կու գան գերզմանատան ներկայութեամբ։ Լորտ Պայրոն ''Lord Byron,'' Փըրսի Շիլէյ ''Percy Bysshe Shelley,'' եւ Ճոն Քից ''John Keats,'' անգլիական վիպապաաշտ բանաստեղծութեան երկրորդ սերունդի գլխաւոր ներկայացուցիչներէն են (Լորտ Պայրոն նուազ չափով)։ [[1707 թուական|1707]] երբ Սկովտիան [[Անգլիա|Անգլիոյ]] կը միանայ, մեծ թափով կ'իւրացնէ [[անգլերէն]] լեզուն եւ մշակութային կանոններ։ Սակայն, կը յաջողի զարգացնել ինքնուրոյն գրականութիւն մը եւ միջազգային համբաւ վայելել ։ Ռոպերթ Պըրնս ''Robert Burns'' ([[1759 թուական|1759]]-[[1796 թուական|1796]] ) մեծապէս կ'ազդէ Սկովտիոյ վիպապաշտ հոսանքին իր քնարերգակ բանաստեղծութիւններով եւ կը ճանչցուի իբրեւ Սկովտիոյ ազգային բանաստեղծը։ Անոր «''Auld Lang Syne'' » բանաստեղծութիւնը, ''Hogmanay'' մըն է (տարուան վերջին օրը), իսկ «''Scots Wha Hae''» բանաստեղծութիւնը կը դառնայ Սկովտիոյ անպաշտօն ազգային ոգերգը։ Ուլթըր Սքոթ ''Walter Scott'' ([[1771 թուական|1771]] - [[1832 թուական|1832]] ), նախ բանաստեղծութիւններ կը սկսի գրել, ապա կը հրատարակէ Սկովտիական վիպերգներ։ Անոր առաջին գործը՝ «''Waverley»,'' [[1814 թուական|1814]] յաճախ կ'որակուի Սկովտիոյ առաջին վէպը։ Հակազդելով Գերմանիոյ, Վիպապաշտութիւնը Անգլիոյ մէջ կապ չ'ունենար ազգայնականութեան հետ եւ վիպապաշտները կասկածելի կը դառնան, որովհետեւ շատեր իրենց համակրանքը կը ցուցնեն Ֆրանսական յեղափոխութեան հանդէպ․ որուն տապալումը եւ Նափոլէոնի մենատիրութիւնը կը ցնցէ զիրենք։ ==== Գերմանական վիպապաշտ գրականութիւն ==== [[Պատկեր:Des Knaben Wunderhorn III (1808).jpg|մինի|«Տղուն կախադրական եղջերափողը» ''Des Knaben Wunderhorn'' բանաստեղծ/ներուն 3րդ հատորին կողքը․ [[1808 թուական|1808]]<nowiki/>]] [[1774 թուական|1774]]-ին [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] տարածքին երիտասարդներ կարդալով Կէօթէի ''Johann Wolfgang von Goethe'' վէպը՝ «Երիտասարդ Վերտըրին վիշտերը» ''The Sorrows of Young Werther (''երիտասարդ զգայուն եւ դիւրագրգիռ նկարագրով արուեստագէտի մը մասին վէպ) կը «նախանձին» դերակատարին։ Այդ ժամանակաշրջանին [[Գերմանիա]] փոքր պետութիւններու բաժնուած է եւ Կէօթէին այս վէպը սերմնական ազդեցութիւն կ՛ունենայ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] միաւորման եւ ազգայնականութեան գաղափարին տարածման մէջ։ Նաեւ, ''Johann Gottlieb Fichte'' եւ ''Friedrich Schelling'' փիլիսոփաներուն գործերը վիպապաշտութեան տարածման կ՛ազդեն եւ իրենց ծննդավայրը՝ Իենա (ճարտարարուետի քաղաք մը) վիպապաշտութեան կեդրոն կը դարձնեն, իսկ աւելի ուշ ''Heidelberg'' քաղաքը Գերմանիոյ վիպապաշտութեան կեդրոնը կը դառնայ։ Գլխաւոր վիպապաշտ գրագէտներ են՝ ''Ludwig Tieck'', ''Novalis'' (''Heinrich von Ofterdingen'', [[1799 թուական|1799]]), ''Heinrich von Kleist'' եւ ''Friedrich Hölderlin''։ Վիպապաշտ գրականութեան կարեւոր կերպարներէն են նաեւ Պրենթանօ ''Brentano'' եւ Վոն Արնիմ ''von Arnim'' ․ անոնք միասնաբար կը հրատարակեն «Տղուն կախադրական եղջերափողը» ''Des Knaben Wunderhorn'' գործը․ համբակ բանաստեղծութիւններու հաւաքածոյ, [[1806]]–<nowiki/>[[1808 թուական|08]]։ [[Պատկեր:Benjamin Roubaud - Le Grand Chemin de la postérité.jpg|մինի|660x660փքս|«Ապագայ սերունդին երիվարումը» ''La Grande Chevauchée de la Postérité''. ծաղրանկար փորագրութիւն՝, հեղ․՝ Benjamin Roubaud, [[1842 թուական|1842]]<nowiki/>։ Վ․ Հիւկօ՝ «հիւկօպաշտողներուն թագաւորը, փիղասոս վիպապաշտ (յուն․՝Πήγασος) ձին կը հեծնէ'','' զինուած Թոլետոյի շեղբով եւ բռնած Նոթր-Տամի դրօշը», գաւակը կ՛առաջնորդէ․ Թէոֆիլ Կօթիէ''Théophile Gautier,'' Քասանիաք ''Cassagnac,'' Ֆրանսիս Վէյ ''Francis Wey'' եւ Փօլ Ֆուշէ ''Paul Fouché.'' Էօժէն Սիւ ''Eugène Sue'' կը փորձէ բարձրանալ հասնելու անոնց հասակին եւ Ա․ Տիւմա ''A. Dumas'' քայլը կը փութացնէ, մինչ այդ Լամարթին ''Lamartine'' ամպերուն մէջ «կը տարուի քաղաքական, բանաստեղծական եւ կրօնական մտախոհութիւններով»․ կը հետեւին Հոնոռէ տը Պալզաք ''Honoré de Balzac'' եւ Վինյի Վ''Alfred de Vigny''։]] ==== Ֆրանսական վիպապաշտ գրականութիւն ==== [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] մէջ, վիպապաշտութեան հոսանքը ազգայնականութեան դէմ շարժում մըն է։ Ֆրանսան իբրեւ մշակոյթի եւ յունահռոմէական աւանդութեան երկիր, [[Վերածնունդ|Վերածնունդէն]] ասդին անոր գրականութիւնը [[Դասական ՈՒղղութիւն|դասական]] է։ Վիպապաշտ կը կոչուին այն գրագէտները, որոնք 19-րդ դարասկիզբին մտածումի օրէնքներէն կը ձերբազատուին, կը հակադրուին՝ [[Դասական ՈՒղղութիւն|դասականին]] եւ 18-րդ դարու փիլիսոփաներու [[Իրապաշտ Ուղղութիւն|իրապաշտութեան]]։ Վիպապաշտութեան առաջին նմուշները տեսանելի են [[1750 թուական|1750]], սակայն կը սահմանուի գրեթէ մէկ դար ետք։ Վիպապաշտութիւն եզր կը հասուննայ ֆրասական պատմութեան Վերահաստատում ''Restauration'' կոչուած ժամանակաշրջանին (Ապրիլ [[1814 թուական|1814]]-Մարտ [[1815 թուական|1815]] եւ [[1815 թուական|1815]] - [[1830 թուական|1830]])։ [[1927 թուական|1927]] Ֆրանսան կը տօնէ Վիպապաշտութեան 100-ամեակը․ սկիզբը կը սեպէ [[Վիքթոր Հիւկօ|Վիքթոր Հիւկօի]] Քրոմուէլ ''Cromwell'' վէպին Նախաբանը, [[1827 թուական|1827]]։ Ֆրանսացի վիպապաշտ բանաստեղծերէն ([[1830 թուական|1830]] - [[1850 թուական|1850]] ական) գլխաւորներն են՝ [[Ալֆրետ տը Միւսէ]] ''Alfred de Musset'', Ժեռար տը Նեռվալ ''Gérard de Nerval'', Ալֆօնս տը Լամարթին ''Alphonse de Lamartine'' եւ Թէօֆիլ Կօթիէ ''Théophile Gautier''։ Ստենտալ ''Stendhal'' այսօր կը համարուի այդ ժամանակի ամենայարգուած վիպագիրներէն, սակայն կապը վիպապաշտութեան հետ բաւական բարդ է․ վէպերուն դերակատարներուն հոգեկան վիճակը կը թաւալի վիպապաշտութեան եւ իրապաշտութեան միչեւ։ Այդ պատճառով կը սեպուի [[Իրապաշտ Ուղղութիւն|Իրապաշտութեան]] նախակարպետներէն։ Ամենագլխաւոր վէպերն են՝ «Կարմիրն ու Սեւը» ''Le Rouge et le Noir'' (1830), եւ «Փարմի Շառթրոյզ վանքը» ''La Chartreuse de Parme'' ([[1839 թուական|1839]])։ ==== Իտալական վիպապաշտ գրականութիւն ==== [[Պատկեր:Isabella di Morra.jpg|ձախից|մինի|Իսապելլա տի Մորա․ 1520-1546 թ․ կը համարուի Իտալական վիպապաշտ գրականութեան նախակարապետը]] Ուղղակի կապուած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] միութեան ի նպաստ քաղաքական եւ ընկերային Իլ Ռիզորկիմենթօ ''il Risorgimento'' շարժումին հետ․ 18-րդ դարավերջէն մինչեւ [[1871 թուական|1871]]։ Իտալական վիպապաշտութեան արմատները Հնադարէն եւ [[Միջնադար|Միջնադարէն]] կու գան։ Անոր գլխաւոր ներկայացուցիչն է՝ Ալեսանտրօ Մանզոնի ''Alessandro Manzoni''․ ծնած՝ [[1785 թուական|1785]], Սեզարէ Պեքարիա ''Cesare Beccaria'' փիլիսոփային թոռն է եւ մեծցած է տոգորուած՝ Լուսաւորութեան, ազատական եւ հակակղերական գաղափարներով։[[Պատկեր:Los poetas contemporáneos.jpg|մինի|330x330փքս|«Ժամանակակից բանաստեղծները» ''Los poetas contemporáneos'' (1846, ''Antonio María Esquivel''). Նկարը կը ներկայացնէ բազմաթիւ սպանացի վիպապաշտ բանաստեղծներ եւ արուեստագէտներ հաւաքուած նկարիչին աշխատանոցը]] ==== Սպանական վիպապաշտ գրականութիւն ==== [[Սպանիա|Սպանիոյ]] մէջ, վիպապաշտութիւնը կը նկատուի իբրեւ բարդ եւ շփոթ շարժում մը, որ ունի մեծ հակասութիւններ՝ ապստամբութիւն, յեղափոխական գաղափարներ, սակայն նաեւ [[Կաթողիկէութիւն|կաթոլիկ]] եւ մենապետական սովորութիւններու վարադարձ։ Վիպապաշտութիւնը [[Սպանիա]] կը թափանցէ 19-րդ դարու կէսին, քաղաքական լարուածութեամբ ժամանակաշրջանի ընթացքին․ ազատականները եւ ազնուականները կը ձգտին պահել իրենց առանձնաշնորհները, իսկ յառաջդիմականները կը պայքարին անոնց դէմ։ Կաթոլիկ մտածելակերպը կը պաշտպանուի ընդէմ՝ ազատամիտ գաղափարներուն եւ գերմանացի փիլիսոփայ Քրաուզի ''Krause'' կողմնակիցներուն։ Ասոնց կողքին կը զարգանան բանուորական դասակարգի բողոքներու շարժումները անիշխանականներու ''anarchiste'' եւ [[Ընկերվարութիւն|ընկերվարականներու]] ''socialiste'' դրօշին տակ․ գործադուլները եւ մահափորձերը յաճախակի են։ [[Պատկեր:Almeida Garrett - litografia sobre papel.png|մինի|156x156փքս|Թուղթի վրայ վիմագրութիւն․ կը պատկերացնէ Almeida Garrett, Փորթուկալցի քաղաքագէտ, բանաստեղծ եւ թատերագիր։]] ==== Փորթուկալական վիպապաշտ գրականութիւն ==== Վիպապաշտութիւնը [[Փորթուկալ|Փորթուկալիոյ]] մէջ կը սկսի Ալմէյտա Կարեթի ''Almeida Garrett'' «''Camões»'' ([[1825 թուական|1825]]) բանաստեղծութեամբ։ Ան, [[1820 թուական|1820]] կը մասնակցի Ազատական Յեղափոխութեան, այդ պատճառաւ [[Անգլիա]] կ՛ինքնաքսորուի [[1823 թուական|1823]] եւ ապա՝ [[Ֆրանսա]]։ Անգլիա կը յաճախէ Վիպապաշտներու շրջանակները եւ կը կարդայ [[Ուիլիըմ Շէյքսփիր|Շէյքսփիր]], Սքոթ ''Scott'', Օսիան ''Ossian'', Պայրոն ''Byron'', [[Վիքթոր Հիւկօ|Հիւկօ]] ''Hugo'', Լամարթին ''Lamartine'' եւ Տը Սթաէլ ''de Staël։'' Միաժամանակ աւատական բերդեր եւ Կոթիկ եկեղեցիներու եւ վանքերու աւերակները կ՛այցելէ, որոնք հետագային գրութիւններուն մէջ կը ցոլանան։ Ալմէյտա Կարեթ եւ Ալեքսանտր Հեռքուլանօ ''Alexandre Herculano'' Փորթուկալական Վիպապաշտութեան հիմնադիրներէն են։ Վերջինը՝ ան ալ կը ստիպուի ինքնաքսորուիլ Մեծն Բրիտանիա եւ [[Ֆրանսա]] ազատամիտ գաղափարներուն պատճառով։ Վիպապաշտութիւնը պիտի վերապրի 20-րդ դարասկիզբին, Փորթուկալական Վերածնունդի հոսանքի բանաստեղծներէ, ի միջի այլոց՝ Թեհէյրա տէ Փասքոյաս ''Teixeira de Pascoais'', Ղէյմէ Քորթեսաօ ''Jaime Cortesão'', Մարիօ Պէյրաօ ''Mário Beirão․'' անոնք պիտի նկատուին Նոր-վիպապաշտներ։ ==== Վիպապաշտ գրականութիւնը Լեհաստանի մէջ ==== [[Պատկեր:Adam Mickiewicz według dagerotypu paryskiego z 1842 roku.jpg|ձախից|մինի|134x134փքս|''Adam Mickiewicz'']] [[Պատկեր:Juliusz Słowacki.PNG|ձախից|մինի|146x146փքս|''Juliusz Słowacki'']] Վիպապաշտութիւնը [[Լեհաստան|Լեհաստանի]] մէջ կը սկսի ''Adam Mickiewicz''-ի առաջին բանաստեղծութեան հրատարակութեամբ ([[1822 թուական|1822]]), եւ կը վերջանայ ([[1863 թուական|1863]]) ռուսերու դէմ Յունուարի ջախջախիչ ապստամբութեամբ։ Լեհաստանի մէջ վիպապաշտութիւնը կը տարբերի մնացեալ երկիրներէն, որովհետեւ ատիկա սերտօրէն կապուած է Լեհաստանի պատմութեան հետ։ ===== Երեք աշուղները ===== [[Պատկեր:Zygmunt krasiński.jpeg|մինի|153x153փքս|''Zygmunt krasiński'']] [[1830 թուական|1830]] Լեհ մտաւորականութիւնը, երկրին կառավարութեան ղեկավարութեան հետ կը լքէ [[Լեհաստան|Լեհաստանը]]․ ասիկա կը կոչուի «Մեծ Արտագաղթը» ''Great Emigration''։ Արտագաղթողները կը հաստատուին [[Ֆրանսա]], [[Գերմանիա]], Մեծն Բրիտանիա, [[Թուրքիա]] եւ [[Ա․Մ․Ն․]]։ Վիպապաշտութեան այս երկրորդ շրջանին, Լեհ վիպապաշտներէն շատեր արտասահման կ՛աշխատին․ անոնք ընդհանրապէս վտարուած են (Լեհաստանը գրաւած ուժերէն) իրենց քաղաքական գաղափարներուն համար։ Ազատութեան պայքարը կը գերիշխէ անոնց գործին մէջ եւ կը յատկանշուի գլխաւորաբար ''Adam Mickiewicz'' , ''Juliusz Słowacki'' եւ ''Zygmunt Krasiński'' բանաստեղծերուն գործերով։ Այս երեքն ալ արտասահման կը գտնուին Լեհաստանի բաժանումին ժամանակ եւ անոնց գրութիւնները քաղաքական եւ կրօնական յոյս կը ներշնչեն։ Հետագային անոնց կը տրուի «Երեք աշուղները» ''Three Bards'' ({{ref-pl}} ''trzej wieszcze )'' անունը։ Կը դասաւորուին հետեւեալ ձեւով․ ''Mickiewicz''՝ քնարերգութեան եւ վիպագրութեան կարպետը եւ ներկայի բանաստեղծը, ''Krasiński՝'' գուշակը եւ նախատեսող եւ բանաստեղծը որուն միջոցաւ ապագան կը խօսի, իսկ ''Słowacki՝'' թատերգակը եւ անցեալի գովասանը։ ==== Վիպապաշտ գրականութիւնը Ռուսիոյ մէջ ==== Ռուսական վիպապաշտութիւնը կապուած է հետեւեալ գրողներու եւ անոնց գործերուն հետ․ Կոստանտին Պաթիւշքով ''Konstantin Batyushkov'' ՝ «Մտապատկեր Լեթէ գետեզրին» ([[1809 թուական|1809]]), Վասիլի Զիւքովսքի ''Vasily Zhukovsky'' ՝ «Աշուղը» ([[1811 թուական|1811]]), «''Svetlana»'' ([[1813 թուական|1813]]) եւ Նիքոլայ Քարամզին ''Nikolay Karamzin'' ՝ «Աղքատ Լիզա» ([[1792 թուական|1792]]), «Ճիւլիա» ([[1796 թուական|1796]]) եւ ուրիշ։ Սակայն [[Ռուսիա|Ռուսիոյ]] Վիպապաշտութեան գլխաւոր մեկնիչն է՝ Ալեքսանտր Փուշքին ''Alexander Pushkin․'' «Կովկասին բանտարկեալը» ([[1820 թուական|1820]]–<nowiki/>[[1821 թուական|1821]]), «Ռուսլան եւ Լուտմիլա» ([[1820 թուական|1820]]), Էօժէն Օնեկին ([[1825 թուական|1825]]–<nowiki/>[[1832 թուական|1832]])։ Փուշկինին գործը կ՛ազդէ 19-րդ դարուն շատ գրողներ եւ կը ճանցուի իբրեւ Ռուսիոյ ամենանշանաւոր բանաստեղծը։ Ուրիշ վիպապաշտ բանաստեղծներ են․ Միքայէլ Լերմօնթով ''Mikhail Lermontov՝'' «Մեր օրերու հերոս մը» ([[1839 թուական|1839]]), Ֆիոտոր Թիուչեւ ''Fyodor Tyutchev'' ՝ «''Silentium!» (''[[1830 թուական|1830]]), Էվկենի Պարաթիւնսքի ''Yevgeny Baratynsky'' ՝ «Էտա» ([[1826 թուական|1826]]), Անտոն Տելվիկ ''Anton Delvig'' եւ Ուիլհելմ Քիւչըլպեքըր ''Wilhelm Küchelbecker''։ ==== Վիպապաշտ գրականութիւնը Ամերիկայի մէջ ==== [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] մէջ զարգացած վիպապաշտութեան հոսանքը, [[Ամերիկա]] կը թափանցէ 19-րդ դարասկիզբին։ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ա․Մ․Ն․]] մէջ կը հրատարակուին Ուիլիըմ Քուլեն Պրայընթ ''William Cullen Bryant''-ի «Ջրահաւ» (''To a Waterfowl'' ) բանաստեղծութիւնը եւ Ուաշինկթոն Իրվինկ ''Washington Irving''-ի «Քնացած դարափորին առասպելը»(''The Legend of Sleepy Hollow)'' [[1820 թուական|1820]]<nowiki/>թ․ եւ «''Rip Van Winkle»'' ([[1819 թուական|1819]]) վիպագրութիւնները։ Կը յաջորդէ [[1823 թուական|1823]] Ճէյմս Քուփըր ''James Fenimore Cooper''-ի «Կաշիէ գուլպաներուն հէքիաթները» (''Leatherstocking Tales)''։ Էմիլի Տիքինսոն ''Emily Dickinson''-ի բանաստեղծութիւնը, որ իր ապրած ժամանակին շատ քիչերէ կարդացուած եւ Հերման Մելվիլ ''Herman Melville''-ի վէպը, ամերիկեան վիպապաշտութեան գլուխ-գործոցները կը համարուին։ ==== Վիպապաշտ գրականութիւնը Հարաւային Ամերիկայի մէջ ==== [[Պատկեր:Antônio Gonçalves Dias.jpg|մինի|150x150փքս|''Gonçalves Dias'' (1823-1864), «Աքսորի երգը» բանաստեղծութեան հեղինակը]] Հարաւային Ամերիկայի սպանախօս վիպապաշտութիւնը ազդուած է Արժանթինցի Էսթեպան Էջեվերիա ''Esteban Echeverría'' վիպապապշտ գրագէտէն։ Իր գործերը, արիւնի եւ սարսափի նիւթեր, ազդուած են [[Արժանթին|Արժանթինի]] մենատէրին՝ Խուան Մանուէլ Տէ Ռոսաս ''Juan Manuel de Rosas,'' հանդէպ ունեցած ատելութենէն։ Պրազիլեան Վիպապաշտութիւնը կը յատկանշուի եւ կը բաժնուի երեք տարբեր շրջաններու։ Առաջինին նպատակն է ստեղծել ազգային ինքնութեան իմացութիւն մը։ Օրինակ․ Խոսէ տէ Ալենքար ''José de Alencar'', որ գրեց ''I«racema'' » եւ «''O Guarani»'', եւ Կոնզալես Տիաս ''Gonçalves Dias'' որ համբաւի կ՛արժանանայ «Աքսորի երգը» (''Canção do exílio)'' բանաստեղծութեան շնորհիւ։ Երկրորդ շրջանը, որ կը յիշատակուի նաեւ Ծայրայեղ Վիապապաշտութիւն ''Ultra-Romanticism'', ազդուած է Եւրոպական Վիպապաշտութեան նիւթերէն եւ սովորութիւններէն՝ մելամաղձութիւն, տխրութիւն եւ յուսահատութիւն կապուած անհասանելի սէրին․ Կէօթէ եւ Լորտ Պայրոն անունները յաճախ կը յղուին այս գործերուն մէջ։ Այս ժամանակաշրջանի երեւելի գրողներն են՝ Ալվարեզ տէ Աթեվետօ ''Álvares de Azevedo'', Քասիմիրօ տէ Ապրէու ''Casimiro de Abreu'', Ֆակունտես Վարելա ''Fagundes Varela'' եւ Իւնքուէյրա Ֆրէիրէ ''Junqueira Freire''։ Երրորդ շրջանը կը յատկանշուի ընկերային բանաստեղծութեամբ, մանաւանդ խորտակչական շարժումը եւ կ՛ընդգրկէ Քաստրօ Ալվես ''Castro Alves'', Թոպիաս Պարեթօ''Tobias Barreto'' եւ Փիետրօ Լուիս Փորէյրա տէ Սուզա ''Pedro Luís Pereira de Sousa։'' ==== Վիպապաշտութիւնը Յունաստանի մէջ ==== [[1821 թուական|1821]] Յունաստանի Ապստամբութենէն ետք, Ազատ [[Յունաստան|Յունաստանը]] [[1828 թուական|1828]] ամէն ինչ սկիզբէն պէտք էր սկսկիլ։ Անկախութեան առաջին տարիներուն (400 տարի ստրկութենէ ետք) գրականութիւնը գրեթէ անծանօթ իմաստ մըն է։ [[1830 թուական|1830]] ետք, նոր գրագէտները ինքնաբերաբար կ՛ազդուին վիպապաշտութեան շարժումէն։ Յունաստանի մէջ վիպապաշտութիւնը իր սկզբնական քայլերէն իսկ կը կապուի իր ամենայոռետես եւ ընկճող կողմով։ Գլխաւոր յատկանիշներն են՝ սէրային յուսահատութիւն, ողբալի վիճակ, զգացումներու պայթում եւ կեանքէ հրաժարում։ Գործերը ընդհանրապէս պատմական վէպեր են․ գրագէտները անցեալը կը վերակենդանացնեն։ Պատմական վէպը վիպապաշտ ոճով է։ Գրագէնտերը կը կազմեն «Աթէնքի Դպրոցը» (''«Αθηναϊκή σχολή»)․'' 1830 - [[1880 թուական|1880]] Աթէնքի բանաստեղծներուն ամբողջութիւնը։ ===== Յոյն Վիպապաշտ գրագէտներ եւ իրենց գլխաւոր գործերը․- ===== Փանաղիոթիս Սուցոս ''Παναγιώτη Σούτσος'' ՝ «Լէանտրոս» ''«Ο Λέανδρος»'' ([[1834 թուական|1834]]), Ալեքսանտրոս Սուցոս ''Αλέξανδρος Σούτσος''` «1831 աքսորեալը» ''«Ο εξόριστος του 1831»'' ([[1835 թուական|1835]]), Ղրիղորիոս Փալէոլողոս ''Γρηγόριος Παλαιολόγος''՝ «Բազմերեսը» ''«Ο πολυπαθής»'' ([[1839 թուական|1839]]), Ալեքսանտրոս Ռիզոս Ռակավիս ''Α.Ρ. Ραγκαβής''՝ «Մօրէոսին իշխանը» ''«Ο Αυθέντης του Μωρέως»'' ([[1850 թուական|1850]]), Ստեֆանոս Քսենոս ''Στέφανος Ξένος''՝ «Յունաստանի ապստամբութեան հերոսուհին» ''«Η Ηρωίς της Ελληνικής Επαναστάσεως»'' ([[1852 թուական|1852]]), Կոստ․ Ռամֆոս ''Κων. Ράμφος''՝ «Քացանտոնին» ''«Ο Κατσαντώνης»'' ([[1860 թուական|1860]]), Իաքովոս Փիծիփիոս ''Ιάκωβος Πιτζιπιός''՝ «Հիոս կղզիին որբը» ''«Η ορφανή της Χίου»'' ([[1839 թուական|1839]])։ ==== Վիպապաշտութիւնը հայ գրականութեան մէջ ==== 19-րդ դարու հայկական [[Զարթօնքի շարժում|Զարթօնքի]] շրջանին գրականութիւնը թափ կ՛առնէ։ [[1860 թուական|1860]] - [[1870 թուական|1870]] թուականներուն Զարթօնքի սերունդի բանաստեղծներուն գործը (խմբուած երեք բնաբաններու մէջ՝ Մարդկային Հոգի եւ [[Բնութիւն]]․ Կեանք եւ [[Մահ]]․ Ազգ, [[Հայրենիք]], Պայքար) վիպապաշտ ոճ ունի։ Հայ վիպապաշտ գրականութեան գլխաւոր ներկայացուցիչներն են՝ հայր [[Ղեւոնդ Ալիշան]], [[Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան]], [[Պետրոս Դուրեան]], [[Միքայէլ Նալպանտեան|Միքայէլ Նալբանդեան]], [[Ռափայէլ Պատկանեան]] (Գամառ Քաթիպա)։ <ref>[http://www.poetseers.org/the-romantics/ Վիպապաշտ բանաստեղծներ]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Romantic_literature_in_English Անգլիական Վիպապաշտ գրականութիւնը]</ref><ref>[https://www.thoughtco.com/gothic-literature-2207825 Կոթիք վիպագրութիւնը]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Graveyard_poets «Գերեզմանատան բանաստեղծներ»]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Romanticism_in_Scotland Վիպապաշտութիւնը Սկովտիա]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Jena_Romanticism Իենա վիպապաշտութեան քաղաքը]</ref><ref>{{Cite web |url=http://zakynthos-museumsolomos.gr/italikos-romantismos.html |title=Իտալական վիպապաշտութիւնը, 1808-1818 |accessdate=2020-06-07 |archive-date=2020-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607181047/http://zakynthos-museumsolomos.gr/italikos-romantismos.html |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.cervantesvirtual.com/portales/sociedad_literatura_espanola_siglo_xix/ Սպանիոյ գրականութիւնը 19-րդ դարուն]</ref><ref>[http://www.poetes.com/romantisme/index.php Վիպապաշտութեան պատմութիւնը]</ref><ref>{{Cite web |url=https://public.wsu.edu/~campbelld/amlit/earamnov.htm |title=Ամերիկեան վիպագրութիւնը |accessdate=2020-06-07 |archive-date=2020-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924221140/https://public.wsu.edu/~campbelld/amlit/earamnov.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180124023453/http://www.edickinson.org/search Էմիլի Տիքինսոնի արխիւները]</ref><ref>[https://www.cambridge.org/core/series/cambridge-history-of-american-literature/608196CA724ADA74F3EE7DDA7ADCDCD Քամպրիճ համալսարան․ Ամերիկեան գրականութեան պատմութիւնը]</ref><ref>[https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-latin-american-literature/1CDA8EEB9673D751DBFA8A54EC3EAA07 Քամպրիճ համալսարան․ հարաւային Ամերիկայի գրականութեան պատմութիւնը]</ref><ref>[https://658046236438008177.weebly.com/russia.html Ռուսական վիպապաշտութիւն]</ref><ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/historical-journal/article/romantic-liberalism-in-spain-and-portugal-c-18251850/D71EB1388B14B09F81BED2B568AA5F0A Վիպապաշտ ազատականութիւն Սպանիոյ եւ Փորթուկալի մէջ]</ref><ref>[https://www.britannica.com/art/Polish-literature/Romanticism Լեհ վիպապաշտ գրականութիւն - Բրիտանական հանրագիտարան]</ref><ref>[http://flefaloarticles.blogspot.com/2013/04/1830-1880.html Աթենեան առաջին Դպրոցը- Յոյն վիպապաշտ գրագէտներ (1830-1880) {{ref-el}}]</ref><ref>{{Cite web|url=http://asbarez.com/arm/236251/%d5%80%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%af%d5%a5%d6%80-%d4%b1%d6%80%d5%a5%d6%82%d5%b4%d5%bf%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d5%b5-%d4%b3%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%a5%d5%a1%d5%b6/|title=Համապատկեր Արեւմտահայ Գրականութեան Հատոր Բ.|date=2015-09-18|website=Asbarez - Armenian|language=en-US|accessdate=2020-06-08|archive-date=2020-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608194559/http://asbarez.com/arm/236251/%D5%80%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80-%D4%B1%D6%80%D5%A5%D6%82%D5%B4%D5%BF%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%B5-%D4%B3%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%A5%D5%A1%D5%B6/|dead-url=yes}}</ref> == Վիպապաշտութիւնը արուեստին բնագաւառին մէջ == [[Պատկեր:Josef Danhauser Liszt am Flügel 1840 01.jpg|մինի|440x440փքս|«Լիստը դաշնամուրին վրայ» ․․ եւ Փականինի բարեկամաբար Ռոսինիին ուսը կը բռնէ․ աջին՝ Վ․Հիւկօ, Ա․ Տիւմա եւ Ժ․ Սանտ նստած․ կոմսուհի Տ՛Ակու կռնակ տուած դաշնամուրին ոտքերուն․ Շոփէնը միայն բացակայ է։ Նկար՝ ''Josef Danhauser''-ի 1840]] === Երաժշտութիւն === Վիպապաշտ երաժշտութիւնը Գերմանիոյ մէջ կը յայտնուի 18-րդ դարու վերջաւորութեան։ Վիպապաշտութեան յատկանիշները՝ ազատօրէն դրսեւորել զգացումները, երաժշտութեան մէջ արհեստի նոր միջոցներով կ՛արտայայտուի․ օրինակ՝ * Փոփոխուած ներդաշնակութիւն․ * Շարունակական փոխադարձութիւն (ձայնականութեան եւ կծիռի փոփոխումներ)․ * Քաղցրանուագի արտայայտութեան լիառատութիւն․ * Հնչուն գոյներով հարուստ նուագայարդարութիւն եւ բազմամարդ երաժշտախումբեր։ [[Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն|Վիպապաշտ երաժշտութեան]] գլխաւոր ներկայացուցիչներն են՝ Լիւտվիկ Վան Պեթհովէն ''Ludwig van Beethoven,'' Վիլհելմ Ռիյարտ Վակներ ''Wilhelm Richard Wagner,'' [[Ֆրետերիք Շոփէն]] ''Frédéric François Chopin,'' Ֆրանս Լիստ ''Franz Liszt,'' Ճիւզեփէ Վերտի ''Giuseppe Verdi,'' Ճիոաքինօ Ռոսինի ''Gioachino Rossini,'' Ճիաքոմօ Մէյըրպէըր ''Giacomo Meyerbeer,'' Ժորժ Պիզէ ''Georges Bizet,'' Հեքթոր Պերլիոզ ''Hector Berlioz,'' [[Նիքոլօ Փականինի]] ''Niccolò Paganini'' եւ շատ ուրիշներ''։'' === Տեսողական արուեստ === Վիպապաշտութիւնը առաջին շրջանին՝ [[1780 թուական|1780]] - [[1810 թուական|1810]], նոր-դասականութեան ([[1760 թուական|1760]] - [[1800 թուական|1800]]) կը հակադրէ եւ այդ ուղղութեամբ կը զարգանայ։ Նորդասականութիւնը տեսային գեղեցկութիւն, բանապաշտութիւն, առաքինութիւն, տող, Հնադարեան եւ [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրականեան]] [[Դասական ՈՒղղութիւն|դասականի]] յարգանքը կը քարոզէ, իսկ վիպապաշտութիւնը կը հակադրէ։ Վիպապաշտութիւնը սիրտը եւ կիրքը, անտրամաբանականը եւ երեւայականը, անկարգութիւնը եւ վերացումը, գոյնը եւ դպումը ու հիւսիսային [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] առասպելները կը գովաբանէ։ ==== Նկարչութիւն ==== Ասով մէկտեղ, վիպապաշտութիւնը նկարչութեան մէջ, չի սահմանուիր միայն հակադրելով դասականին կամ նորդասականին, այլ՝ կը զարգացնէ իւրայատուկ յատկանիշներ, կ՛ազդուի արտառոց ոճէն (''baroque)''։ * Անհատականութիւն, զգացականութիւն, խորհրդապաշտութիւն․ * Միջնադարի պաշտամունք, «Հիւսիսի մառախուղները» եւ տարաշխարհիկը․ * Ողբերգութեան շահախնդրութիւնը, կռիւը, խենթութիւնը եւ ընդհանրապէս բռնութիւնը։ === Քանդակագործութիւն === Վիպապաշտ քանդակագործութիւնը զգալի կը դառնայ 19-րդ դարուն սկիզբներուն, [[1820 թուական|1820]]։ Կը յաջորդէ նոր-դասական ոճին։ Քանդակագործութեան արուեստին մէջ, վիպապաշտութիւնը կը յատկանշուի իր ուժականութեամբ, իրապաշտութեամբ։ Վիպապաշտ քանդակագործութիւնը ինքզինք կը հաստատէ Փարիզի Սալոնը, [[1831 թուական|1831]]։ <br />'''Վիպապաշտ տեսողական արուեստի գլխաւոր ներկայացուցիչներ ու իրենց գործերէն օրինականեր'''<gallery widths="210"> Պատկեր:Philipp Otto Runge - Der Morgen.jpg|«Առտուն» ''The Morning'', Philipp Otto Runge,1808 Պատկեր:John William Waterhouse - The Lady of Shalott - Google Art Project edit.jpg|Ճոն Ուիլիըմ Ուոթըրհաուզ ''John William Waterhouse'' «''The Lady of Shalott,» 1888'' Պատկեր:Anne-Louis Girodet-Trioson 006.jpg|«Շաթոպրիանը Հռոմ» Ժիրոտէ ''Girodet'', 1808 Պատկեր:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|«Adam Mickiewicz-ի կենդանագիրը», ''Walenty Wańkowicz'' 1828 Պատկեր:Cole Thomas The Course of Empire The Savage State 1836.jpg|«Կայսրութեան ընթացքը», Thomas Cole, 1836 Պատկեր:El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado thin black margin.jpg|Կոյա ''Goya'', «Մայիս 3, 1808» 1814 Պատկեր:JEAN LOUIS THÉODORE GÉRICAULT - La Balsa de la Medusa (Museo del Louvre, 1818-19).jpg|Թէոտոր Ժեռիքօ, «Ծովամայրին Լաստը»''The Raft of the Medusa'', 1819 Պատկեր:Eugene Delacroix - Horse Frightened by Lightning - Google Art Project.jpg|«Ձին փոթորիկէն զարհուրած» ''Cheval effrayé par l'orage,'' [[Էօժէն Տելաքրուա|Տելաքրուա]], 1824 Պատկեր:John Martin - Belshazzar's Feast - Google Art Project.jpg|«Պաղտասարին խնճոյքը», ''Belshazzar's Feast'' Ճոն Մարթին, 1820 Պատկեր:Hayez, Fracesco - Crusaders Thirsting near Jerusalem - 1836-50.jpg|«Խաչակիրներուն տանջանքը Երուսաղեմին մօտ» Ֆրանցեսքօ Այեց ''Francesco Hayez,'' 1850 Պատկեր:Oberon, Titania and Puck with Fairies Dancing. William Blake. c.1786.jpg|«Ոբերոն, Տիտանիա եւ Չար ոգին պարող պարիկներուն» Ուիլիըմ Պլէյք ''William Blake,'' 1786 Պատկեր:Le poeme de lAme-14-Louis Janmot-MBA Lyon-IMG 0497.jpg|«Լերան վրայ» ''Sur la Montagne,'' Լուի Ժանմօ ''Louis Janmot'' 1854 Պատկեր:Cavalier gaulois pont d'iena RG am face.jpg|«Գաղիացի հեծիալ» Իենայի Կամուրջ, Փարիզ, ''Antoine-Augustin Préault'', 1853 Պատկեր:Antonio canova, orfeo, 1777, 01.JPG|«Օrfeo» ''Antonio canova'', 1777 Պատկեր:Bertel Thorvaldsen - Cupid.jpg|«Կուպիտոն» ''Bertel Thorvaldsen'', 1804 Պատկեր:Tuerie d'Auguste Préault (Petit Palais, Paris) (48742113956).jpg|«Կոտորածը» Tuerie, բաժին մը պղինձէ հսկայ քանդակէն․ ''Auguste Préault'' 1850 </gallery>[[Պատկեր:Sylphide -Marie Taglioni -1832 -2.jpg|մինի|154x154փքս|Մարի Թակլիոնին ''La Sylphide'' պարին համանուն դերով]] === Պար === Վիպապաշտ պարը կ՛երկարի 1815 մինչեւ 1845-1850 տարիներուն։ Առաջին վիպապաշտ պարը՝ «Օդային ոգին» ''La Sylphide,'' ստեղծուած 12 Մարտ 1832 [[Փարիզ|Փարիզի]] Օփերային մէջ, Ֆիլիփօ Թակլիոնիին ''Filippo Taglioni'' կողմէն աղջկան՝ Մարիին համար։ Ճերմակ պարին աստուածացումն է որ պիտի յաղթանակէ 30 տարիներու ընթացքին։ == Աղբիւրներ == * Բ., Գ. գիրք, «Հայ Կեանք Եւ Գրականութիւն» *Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Երկրորդական Բաժին, Յարութիւն Քիւրքճեան *xixe siècle, «LES GRANDS AUTEURS FRANÇAIS DU PRGRAMME» - COLLECTION LITTÉRAIRE, LAGARCE & MICHARD, Bordas == Տե՛ս նաեւ == [[Դասական ՈՒղղութիւն|Դասական]] [[Վերածնունդ]] [[Ղեւոնդ Ալիշան]] [[Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան]] [[Պետրոս Դուրեան]] [[Միքայէլ Նալպանտեան|Միքայէլ Նալբանդեան]] [[Ռափայէլ Պատկանեան]] [[Էօժէն Տելաքրուա]]<br /> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == # [https://en.wikipedia.org/wiki/Wanderer_above_the_Sea_of_Fog Թափառողը ծովու մշուշէն վեր]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Italian_unification Իտալական միաւորում կամ՝ Իտալիոյ միացում]{{ref-en}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Alessandro_Manzoni Ալեսանտրօ Մանզոնի]{{ref-fr}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Cesare_Beccaria Սեզարէ Պեքարիա]{{ref-fr}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Litt%C3%A9rature_romantique_espagnole Սպանական վիպապաշտ գրականութիւն]{{ref-fr}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Karl_Christian_Friedrich_Krause Քրիստիան Քրաուզ]{{ref-fr}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Anarchism Անիշխանութիւն]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/William_Blake Ուիլիըմ Պլէյք]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Wolfgang_von_Goethe Կէօթէ]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Death_of_Chatterton Չաթերթոնի մահը The Death of Chatterton]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Lord_Byron Լորտ Պայրոն]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Philipp_Otto_Runge Ֆիլիփ Օթօ Ռունկէ]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Isabella_di_Morra Իսապելլա տի Մորա]{{ref-en}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Restauration_(histoire_de_France) Ֆրասայի պատմութիւն – Վերահաստատում]{{ref-fr}} # [https://fr.wikipedia.org/wiki/Cromwell_(Hugo) Քրոմուէլ (Վիքթոր Հիւկօ)]{{ref-fr}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_literature Ռուսական գրականութիւն]{{ref-en}} # [https://en.wikipedia.org/wiki/Esteban_Echeverr%C3%ADa էսթեպան Էջեվերիա]{{ref-fr}} # [https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%84_%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%A3%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%AE Աթենեան Դպրոցը]{{ref-el}} [[Ստորոգութիւն:Գրականութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Գեղանկարչութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Քանդակագործութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական ոճեր]] baqom5u5j5xwf9yo5knm688w3ytglmt 4 30730 250828 250810 2026-05-08T13:58:04Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250828 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլըր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլինոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամս]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:39, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթի Ուիլիամս]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Գորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարիա Քորինա Մաչատօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ա­տա Եո­նաթ|Ատա Եոնաթ‎]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:24, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ջաղացպանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Թիխօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:21, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ամալ Խալիլ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:32, 5 Մայիս 2026 (UTC) # [[Լիլի Էլըն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:09, 5 Մայիս 2026 (UTC) # [[Փաս Վեկա]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:47, 6 Մայիս 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անտիղոնի Մեթաքսա Գրոնտիրա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Փինելոբի Տելթա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Էրսի]] - [[:en:Herse (daughter of Cecrops)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նեմեսիս]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աթինա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պլանքա Մաթրակի]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Մարի Անթուանէթ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ռոպերթա Մեձոլա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թագուհի Էլիսավեթ Ա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Էլիզապէթ Պլաքուէլ]] - ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:19, 7 Մայիս 2026 (UTC)'' === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդիթեր Ֆելէկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:58, 17 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նորա Պայրագտարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարօ Երզնկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:44, 21 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիա Օսիպեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինիա Պապայեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 21:05, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - -[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւզի Շահպազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռոզ Զուլալեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ներսիսեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Գրիգորեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Ալիխանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզան Աւետիքեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Աբալեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սեդա Վերմիշեւա]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:06, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Աթաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Թէրզեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարինա Մարգարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ազնիւ-Այտա Պուճիքանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թամար (Ախթամար)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թագուհի Փարանձեմ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Սիրանուշ (Merope Sahakyan)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Հրաչուհի Տատուրեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:19, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքսի Սարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքս Աւետիսեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքսիա Դաւթեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) dhejnnozkb50ldl4qcj5fq4qzkr61y1 0 31618 250831 250790 2026-05-08T14:42:12Z Կարէն 9021 250831 wikitext text/x-wiki {{Ջնջել}} Մերմիդոննէրը հին ժամանակնէրու պատէրազմասէր ժողովուրդ մըն էին, որոնք, ըստ Օմիրոսին, կը բնակէին Ֆթիա, այսինքն ' նեկայիս Թեսալիայի հարաւ-արեւելեան շրջանին մէջ: Անոնք Ախիլէային հպատակներն էհն: Ըստ մէկ ուրիշ աւանդութեան, Մէրմիդոննէրը Էղինայի բնակիչներէն էին: Անոնք Զէւսին կողմէ' կղզիին մրջիւններէ մարդկերու վերածուեցաւ, որպէսզի իր որդին ' Էաքոս, հոն մինակ չըլլայ եւ առանց հպատակներու: Օմիրոսին համաձայն, Մէրմիտոննէրը պատերազմող ժողովուրդ մըն էին ' Ախիլէասին զլխաւորութեամբ: Անոնց ' թագաւորութիւնը կ'երկարէր Ֆարսալայէն, Աբերխիոսէն մինչեւ Մելիթէա, Փթիա եւ Ալոփի: 5qjlz1yvt7335ip7otpcadddfm0tybg 0 31634 250830 250789 2026-05-08T14:39:28Z Կարէն 9021 250830 wikitext text/x-wiki {{Ջնջել}} Թէրակղզի ցամաքի մէկ մասը՝ փոքր կամ մէծ տարածութէանբ,որ կը մխրճուի ծովուն մէշ ու կը թրշուի երէգ կողմերէն:Սոխո kxf6kziqztq6zxjqjy1cuxbmwohfx64 0 31638 250832 2026-05-08T15:16:30Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Քաթրին Քլարք''' (անգլ․՝ Katherine Marlea Clark, 17 Յուլիս, 1963, [[Նիու Հէվըն]], [[Քոնեքթիքըթ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ա․Մ․Ն․]])․ ամերիկացի իրաւաբան եւ քաղաքական գործիչ։ Պաշտօնավարած է զանազան կարեւոր դիրքերու վրայ, ինչպէս օրինակ՝ «Ա,Մ․Ն․ Ներկայացուց...»: 250832 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Քաթրին Քլարք''' (անգլ․՝ Katherine Marlea Clark, 17 Յուլիս, 1963, [[Նիու Հէվըն]], [[Քոնեքթիքըթ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ա․Մ․Ն․]])․ ամերիկացի իրաւաբան եւ քաղաքական գործիչ։ Պաշտօնավարած է զանազան կարեւոր դիրքերու վրայ, ինչպէս օրինակ՝ «Ա,Մ․Ն․ Ներկայացուցիչներու Տուն», Մասաչուսեցի 5-րդ ընտրական շրջանի ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ, օգնական խօսնակ եւ փոխ-ատենապետ Տան Ժողովրդավարական խմբաւորման։ Իսկ նախապէս, Քլարք, 2008-էն 2011 Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ էր եւ 2011-էն 2013՝ [[Մասաչուսեց|Մասաչուսեցի]] Ծերակոյտի անդամ։ == Կեանք == === Կրթութիւն === Քաթրին Քլարք ծնած է Քոնեքթիքըթ։ Ուսանած է Սէն Լորենս Համալսարանին մէջ, Գորնել Իրաւաբանութեան Դպրոցին մէջ, ինչպէս նաեւ Հարվարտ համալսարանի Ճոն Քենետի Դպրոցը։ Ան մինչեւ Մասաչուսեց փոխադրուի (1995), որպէս իրաւաբան աշխատած է քանի մը նահանգներու մէջ, ինչպէս օրինակ՝ Շիքակօ, Գոլորատօ։ === Մելրոզի Դպրոցական Կոմիտէի ատենապետ === 2001-ին, Քլարք Մելրոզ կը տեղափոխուի։ 2004-ին Մելրոզի Դպրոցական Կոմիտէի ատենապետ կ՛ընտրուի։ 2006-ի նահանգապետական ընտրութիւններուն Դեմոկրատական կուսակցութեան դրամահաւաքի քարոզարշաւին իր տարած ջանքին համար, Քլարք «Յաղթանակ 2006»ի համանախագահ կը նշանակուի։ === Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ (2008 - 2011) === 2008-ին կ՛ընտրուի Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան ներկայացուցիչ եւ պաշտօնը մը վարէ մինչեւ 2011։ 2011-ին կ՛ընտրուի Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ։ Մասաչուսեցի Կանանց Փաստաբաններու Միութիւնը 2013-ին կանանց հարցերուն մէջ իր կատարած ծառայութեան համար զայն կ՛անուանէ «Տարուան Օրէնսդիրը»։ === Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ '''(2011–2013)''' === 2011-ին Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ պաշտօնավարութեան ընթացքին, ան կ՛աջակցի յղիութեան դադրեցման կնոջ իրաւունքներուն։ === 2013 - 2025 === Ժողովրդավարական կուսակցութեան գործօն գործիչ է, մասնաւորաբար՝ * Ժողովրդավարական (Դեմոկրատական) Տան խմբակցութեան փոխ-նախագահ * Դեմոկրատական խմբակցութեան Տան օգնական խօսնակ * ժողովրդավարական Տան կարգապահիչ * Նշանակումներ յանձնաժողովներու մէջ՝ ** Աշխատանքի, Առողջապահական եւ Մարդկային Ծառայութիւններու, Կրթութեան ենթակոմիտէ․ ** Ենթակոմիտէ՝ Փոխադրութեան, Բնակարանային Շինութեան եւ Քաղաքային զարգացման․ ** Օրէնսդիր մարմինի ենթակոմիտէ։ Ան նաեւ անդամակցած է զանազան խմբակցութիւններու։ <ref>[https://history.house.gov/dropdowntemplate?id=36507224009&htmlContentID=36507224024 Պատմական Ա․Մ․Ն․ Ներկայացուցիչներու Տան անդամներու{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives.lib.state.ma.us/entities/publication/798fff77-5bb2-481a-93bb-5e9ebebb226a Մասաչուսեցի Նարկայացուցիչներու Տուն, Քաթրին Մ․ Քլարք Welch, William F.; James, Stephen F. (2009){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://katherineclark.org/about/ Նահանգային Ծերակոյտի անդամ՝ Քաթրին Քլարք, 27-9-2013]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090321052336/http://ballotpedia.org/wiki/index.php/Katherine_Clark Քաթրին Քլարք19-10-2013{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20130322045221/http://www.malegislature.gov/people/profile/kmc0 Քաթրին Քլարք, Ծերակոյտի անդամ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://electionstats.state.ma.us/elections/view/165353/ 2024-ի Ա․Մ․Ն․ ընդհանուր ընտրութիւններ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.bostonglobe.com/metro/2018/11/28/katherine-clark-elected-leadership-post/s0r4bKfw6e0EO1i8CO6kCN/story.html BostonGlobe- Քաթրին Քլարք ընտրուեցաւ ղեկավար պաշտօնի վրայ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} s6w6ez3c7qgvdsy2gjz01plarcvlmgn 250833 250832 2026-05-08T15:21:21Z HoMen 269 250833 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Քաթրին Քլարք''' (անգլ․՝ Katherine Marlea Clark, 17 Յուլիս, 1963, [[Նիու Հէվըն]], [[Քոնեքթիքըթ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ա․Մ․Ն․]])․ ամերիկացի իրաւաբան եւ քաղաքական գործիչ։ Պաշտօնավարած է զանազան կարեւոր դիրքերու վրայ, ինչպէս օրինակ՝ «Ա,Մ․Ն․ Ներկայացուցիչներու Տուն», Մասաչուսեցի 5-րդ ընտրական շրջանի ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ, օգնական խօսնակ եւ փոխ-ատենապետ Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան Ժողովրդավարական խմբաւորման։ Իսկ նախապէս, Քլարք, 2008-էն 2011 Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ էր եւ 2011-էն 2013՝ [[Մասաչուսեց|Մասաչուսեցի]] Ծերակոյտի անդամ։ == Կեանք == === Կրթութիւն === Քաթրին Քլարք ծնած է Քոնեքթիքըթ։ Ուսանած է Սէն Լորենս Համալսարանին մէջ, Գորնել Իրաւաբանութեան Դպրոցին մէջ, ինչպէս նաեւ Հարվարտ համալսարանի Ճոն Քենետի Դպրոցը։ Ան մինչեւ Մասաչուսեց փոխադրուի (1995), որպէս իրաւաբան աշխատած է քանի մը նահանգներու մէջ, ինչպէս օրինակ՝ Շիքակօ, Գոլորատօ։ === Մելրոզի Դպրոցական Կոմիտէի ատենապետ === 2001-ին, Քլարք Մելրոզ կը տեղափոխուի։ 2004-ին Մելրոզի Դպրոցական Կոմիտէի ատենապետ կ՛ընտրուի։ 2006-ի նահանգապետական ընտրութիւններուն Դեմոկրատական կուսակցութեան դրամահաւաքի քարոզարշաւին իր տարած ջանքին համար, Քլարք «Յաղթանակ 2006»ի համանախագահ կը նշանակուի։ === Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ (2008 - 2011) === 2008-ին կ՛ընտրուի Մասաչուսեցի Ներկայացուցիչներու Տան ներկայացուցիչ եւ պաշտօնը մը վարէ մինչեւ 2011։ 2011-ին կ՛ընտրուի Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ։ Մասաչուսեցի Կանանց Փաստաբաններու Միութիւնը 2013-ին կանանց հարցերուն մէջ իր կատարած ծառայութեան համար զայն կ՛անուանէ «Տարուան Օրէնսդիրը»։ === Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ '''(2011–2013)''' === 2011-ին Մասաչուսեցի Ծերակոյտի անդամ պաշտօնավարութեան ընթացքին, ան կ՛աջակցի յղիութեան դադրեցման կնոջ իրաւունքներուն։ === 2013 - 2025 === Ժողովրդավարական կուսակցութեան գործօն գործիչ է, մասնաւորաբար՝ * Ժողովրդավարական (Դեմոկրատական) Տան խմբակցութեան փոխ-նախագահ * Դեմոկրատական խմբակցութեան Տան օգնական խօսնակ * ժողովրդավարական Տան կարգապահիչ * Նշանակումներ յանձնաժողովներու մէջ՝ ** Աշխատանքի, Առողջապահական եւ Մարդկային Ծառայութիւններու, Կրթութեան ենթակոմիտէ․ ** Ենթակոմիտէ՝ Փոխադրութեան, Բնակարանային Շինութեան եւ Քաղաքային զարգացման․ ** Օրէնսդիր մարմինի ենթակոմիտէ։ Ան նաեւ անդամակցած է զանազան խմբակցութիւններու։ <ref>[https://history.house.gov/dropdowntemplate?id=36507224009&htmlContentID=36507224024 Պատմական Ա․Մ․Ն․ Ներկայացուցիչներու Տան անդամներու{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives.lib.state.ma.us/entities/publication/798fff77-5bb2-481a-93bb-5e9ebebb226a Մասաչուսեցի Նարկայացուցիչներու Տուն, Քաթրին Մ․ Քլարք Welch, William F.; James, Stephen F. (2009){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://katherineclark.org/about/ Նահանգային Ծերակոյտի անդամ՝ Քաթրին Քլարք, 27-9-2013]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090321052336/http://ballotpedia.org/wiki/index.php/Katherine_Clark Քաթրին Քլարք19-10-2013{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20130322045221/http://www.malegislature.gov/people/profile/kmc0 Քաթրին Քլարք, Ծերակոյտի անդամ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://electionstats.state.ma.us/elections/view/165353/ 2024-ի Ա․Մ․Ն․ ընդհանուր ընտրութիւններ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.bostonglobe.com/metro/2018/11/28/katherine-clark-elected-leadership-post/s0r4bKfw6e0EO1i8CO6kCN/story.html BostonGlobe- Քաթրին Քլարք ընտրուեցաւ ղեկավար պաշտօնի վրայ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 8cbxpqvw97y1ka7rx44fbzjdnu1ln6m 0 31639 250834 2026-05-08T16:08:33Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կրէյս Մուկապէ''',( [[23 Յուլիս]], [[1965 թուական|1965]], [[Պենոնի]], հարաւային [[Ափրիկէ]])․ Զիմպապուացի ձեռնարկու, քաղաքական գործիչ եւ հանգուցեալ Նախագահ [[Ռոպերթ Մուկապէ|Ռոպերթ Մուկապէի]] այրին: Ծառայած է որպէս Զիմպապուէի առաջին տիկին 1996 - 2017, երբ ամուսինը հ...»: 250834 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կրէյս Մուկապէ''',( [[23 Յուլիս]], [[1965 թուական|1965]], [[Պենոնի]], հարաւային [[Ափրիկէ]])․ Զիմպապուացի ձեռնարկու, քաղաքական գործիչ եւ հանգուցեալ Նախագահ [[Ռոպերթ Մուկապէ|Ռոպերթ Մուկապէի]] այրին: Ծառայած է որպէս Զիմպապուէի առաջին տիկին 1996 - 2017, երբ ամուսինը հրաժարեցաւ 2017-ին պետական յեղաշրջումէն ետք։ Ան առանձնաշնորհումի եւ շռայլութեան համբաւ ձեռք ձգեց երկրին տնտեսական խռովութեան ժամանակաշրջանին: Անոր տուին «Կուչի Կրէյս» մականունը իր շռայլութեան պատճառաւ: Մուկապէ «''New African''» պարբերաթերթին կողմէ 2014-ին նշուած է որպէս Ափրիկէի ամէնէն ազդեցիկ 100 դէմքերէն մէկը: == Կեանք == Կրէյս Էնթոմպիզոտուա ծնած է 23 Յուլիսին, հարաւային Ափրիկէի Պենոնի քաղաքին մէջ, գաղթական ընտանիքի յարկին տակ։ 1970-ին ան մօրը հետ Ռոտեզիա տեղափոխուած է, մինչ հայրը հարաւային Ափրիկէ մնացած է աշխատանքին պատճառով։ Տասնինը տարեկանին կ՛ամուսնանայ Սթանլէյ Կորերազա օդաչուին հետ եւ 1984-ին կը ծնի իրենց մանչ զաւակը՝ Ռուսելի Կերերազա։ Նախագահ Ռոպերթ Մուկապէի մօտ որպէս քարտուղար աշխատելու ժամանակ, անոր սիրուհին կը դառնայ՝ երբ դեռ ամուսնացած էր Սթանլէյ Կորերազայի հետ եւ երկու զաւակ ունէր՝ Պոնան, ծնած 1988-ին, անուանակոչուած Մուկապէիի մօրը անունով եւ Ռոպերթ Փիթր Կրտսեր։ Մուկապէի առաջին կնոջ՝ Սալի Հէյֆրոնի մահէն ետք, զոյգը ամուսնացաւ Կաթողիկէ շռայլ ամուսնութեամբ մը, որ Զիմպապուէի մամուլին կողմէ կոչուեցաւ «Դարուն Հարսանիք»։ Այդ ժամանակին Կրէյս 31 տարեկան էր, իսկ Ռոպերթ Մուկապէ՝ 72։ Անոնց երկրորդ զաւակը՝ Ռոպերթ Մուկապէ Կրտսեր ծնաւ 1990-ին, իսկ 1997-ին Կրէյս կը ծնի զոյգին երրորդ զաւակը՝ Չաթունկա Պելարմին Մուկապէ։ Իր տարած շռայլ կեանքին ընթացքին ան յաջողեցաւ սեփականատէր դառնալ հսկայ անշարժ գոյքի։ 2010-ին Ա․Մ․Ն․ Ափրիկէին մասին դիւանագիտական հեռագիրներու արտահոսքի բովանդակութեան մէջ, Կրէյս Մուկապէ ամբաստանուած է ադամանդի առեւտուրի մեղադրանքով։ <ref>[https://www.theindependent.co.zw/ Կրէյս Մուկապէ․ Չիվուէն Կրոյլանտ․ The Zimbabwe Independent. 24 Յուլիս 2015{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080408012320/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/exclusive-the-love-that-made-robert-mugabe-a-monster-804287.html Սէրը, որ Ռոպերթ Մուկապէն հրէշի վերածեց, Robert Verkaik, 6 Ապրիլ 2008{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-42071488 BBC News - Զիմպապուէին նախագահ Ռոպերթ Մուկապէ կը հրաժարի, 21-11-2017{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.express.co.uk/life-style/life/880216/zimbabwe-news-latest-grace-mugabe-robert-president-update-gucci-coup Գրագիրը որ Մուկապէի գահին ետեւի չար ուժը դարձաւ այլեւս չկայ Utton, Dominic (16 Նոյեմբեր 2017) {{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/nov/15/grace-mugabe-the-rags-to-riches-rise-and-fall-of-gucci-grace Կրէյս Մուկապէ. «Կուչի Կրէյսին կտաւէն հարստութիւն, վերելքն ու անկումը» the Guardian. 15 Նոյեմբեր 2017{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 203cxl7l7uzhf32x216ekp6um399gko 250835 250834 2026-05-08T16:09:32Z HoMen 269 250835 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կրէյս Մուկապէ''',( [[23 Յուլիս]], [[1965 թուական|1965]], [[Պենոնի]], հարաւային [[Ափրիկէ]])․ Զիմպապուացի ձեռնարկու, քաղաքական գործիչ եւ հանգուցեալ Նախագահ [[Ռոպերթ Մուկապէ|Ռոպերթ Մուկապէի]] այրին: Ծառայած է որպէս [[Զիմպապուէ|Զիմպապուէի]] առաջին տիկին 1996 - 2017, երբ ամուսինը հրաժարեցաւ 2017-ին պետական յեղաշրջումէն ետք։ Ան առանձնաշնորհումի եւ շռայլութեան համբաւ ձեռք ձգեց երկրին տնտեսական խռովութեան ժամանակաշրջանին: Անոր տուին «Կուչի Կրէյս» մականունը իր շռայլութեան պատճառաւ: Մուկապէ «''New African''» պարբերաթերթին կողմէ 2014-ին նշուած է որպէս Ափրիկէի ամէնէն ազդեցիկ 100 դէմքերէն մէկը: == Կեանք == Կրէյս Էնթոմպիզոտուա ծնած է [[23 Յուլիս|23 Յուլիսին]], հարաւային Ափրիկէի Պենոնի քաղաքին մէջ, գաղթական ընտանիքի յարկին տակ։ 1970-ին ան մօրը հետ Ռոտեզիա տեղափոխուած է, մինչ հայրը հարաւային Ափրիկէ մնացած է աշխատանքին պատճառով։ Տասնինը տարեկանին կ՛ամուսնանայ Սթանլէյ Կորերազա օդաչուին հետ եւ 1984-ին կը ծնի իրենց մանչ զաւակը՝ Ռուսելի Կերերազա։ Նախագահ Ռոպերթ Մուկապէի մօտ որպէս քարտուղար աշխատելու ժամանակ, անոր սիրուհին կը դառնայ՝ երբ դեռ ամուսնացած էր Սթանլէյ Կորերազայի հետ եւ երկու զաւակ ունէր՝ Պոնան, ծնած 1988-ին, անուանակոչուած Մուկապէիի մօրը անունով եւ Ռոպերթ Փիթր Կրտսեր։ Մուկապէի առաջին կնոջ՝ Սալի Հէյֆրոնի մահէն ետք, զոյգը ամուսնացաւ Կաթողիկէ շռայլ ամուսնութեամբ մը, որ Զիմպապուէի մամուլին կողմէ կոչուեցաւ «Դարուն Հարսանիք»։ Այդ ժամանակին Կրէյս 31 տարեկան էր, իսկ Ռոպերթ Մուկապէ՝ 72։ Անոնց երկրորդ զաւակը՝ Ռոպերթ Մուկապէ Կրտսեր ծնաւ 1990-ին, իսկ 1997-ին Կրէյս կը ծնի զոյգին երրորդ զաւակը՝ Չաթունկա Պելարմին Մուկապէ։ Իր տարած շռայլ կեանքին ընթացքին ան յաջողեցաւ սեփականատէր դառնալ հսկայ անշարժ գոյքի։ 2010-ին Ա․Մ․Ն․ Ափրիկէին մասին դիւանագիտական հեռագիրներու արտահոսքի բովանդակութեան մէջ, Կրէյս Մուկապէ ամբաստանուած է ադամանդի առեւտուրի մեղադրանքով։ <ref>[https://www.theindependent.co.zw/ Կրէյս Մուկապէ․ Չիվուէն Կրոյլանտ․ The Zimbabwe Independent. 24 Յուլիս 2015{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080408012320/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/exclusive-the-love-that-made-robert-mugabe-a-monster-804287.html Սէրը, որ Ռոպերթ Մուկապէն հրէշի վերածեց, Robert Verkaik, 6 Ապրիլ 2008{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-42071488 BBC News - Զիմպապուէին նախագահ Ռոպերթ Մուկապէ կը հրաժարի, 21-11-2017{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.express.co.uk/life-style/life/880216/zimbabwe-news-latest-grace-mugabe-robert-president-update-gucci-coup Գրագիրը որ Մուկապէի գահին ետեւի չար ուժը դարձաւ այլեւս չկայ Utton, Dominic (16 Նոյեմբեր 2017) {{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/nov/15/grace-mugabe-the-rags-to-riches-rise-and-fall-of-gucci-grace Կրէյս Մուկապէ. «Կուչի Կրէյսին կտաւէն հարստութիւն, վերելքն ու անկումը» the Guardian. 15 Նոյեմբեր 2017{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 94hid31kp7qtlx574o1x9g1bxj28nv0 0 31640 250836 2026-05-09T02:48:58Z ~2026-28011-56 14428 Նոր էջ «[[Պատկեր:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|մինի]] «'''Ջրահարսը'''» Էդվարդ Էրիկսենի բրոնզե արձանն է, որը պատկերում է ջրահարսին մարդ դառնալիս։ Քանդակը տեղադրված է Դանիայի Կոպենհագենի Լանգելինիե զբոսայգու ջրափնյա ժայռի վրա։ Հիմնված դանիացի գրող Հանս Քրիստիան Անդե...»: 250836 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|մինի]] «'''Ջրահարսը'''» Էդվարդ Էրիկսենի բրոնզե արձանն է, որը պատկերում է ջրահարսին մարդ դառնալիս։ Քանդակը տեղադրված է Դանիայի Կոպենհագենի Լանգելինիե զբոսայգու ջրափնյա ժայռի վրա։ Հիմնված դանիացի գրող [[Հանս Քրիստիան Անդերսենի]] 1837 թվականի համանուն հեքիաթի վրա, փոքրիկ և աննկատ արձանը Կոպենհագենի խորհրդանիշ է և 1913 թվականին բացվելուց ի վեր եղել է զբոսաշրջային խոշոր տեսարժան վայր։ Վերջին տասնամյակներում այն ​​դարձել է վանդալների և քաղաքական ակտիվիստների կողմից վնասվելու հայտնի թիրախ։ 3dva4je3q7ysfyhrtsvid3m2wp3pgxg