Գէորգ Աբովեան

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Գէորգ Աբովեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1333</id>
    <revision>
      <id>250870</id>
      <parentid>228849</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T07:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>250870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="m6gv0v4fv9s8utbcau7sigda5pswaiy" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Գէորգ Աբովեան''', ({{ԱԾ}}), հայ պատմաբան-ուսուցիչ։

Ծնած է Լոռի շրջանի Օձուն գիւղին մէջ [[7 Ապրիլ]], [[1837]]-ին։ [[1844]] թուականին, հօրը մահէն ետք, մեծ հայրը՝ Արազ, զինք կը տանի Սանահինի դպրեվանք, որմէ ետք նոյն վանքի միաբաններէն՝ Սարգիս վարդապետ զինք կը տանի [[Տփխիս]] ([[Թիֆլիս]]) եւ կը յանձնէ [[Ներսէսեան դպրոց]]ի խնամքին։ Գէորգի ցուցաբերած մեծ յառաջդիմութիւնը [[Ներսէս Ե. Աշտարակեցի]]ի ուշադրութեան առարկայ կը դառնայ։ Կաթողիկոսի հրամանով, [[1849]] թուականին, ան կ՛ուղարկուի [[Մոսկուա]]յի [[Լազարեան ճեմարան]]ը, ուր առանձնապէս կը զբաղի պատմութեամբ եւ գրականութեամբ։ [[1857]] թուականին աւարտելով ուսման շրջանը， կը վերադառնայ Կովկաս։ [[1858]] թուականին կը հրաւիրուի Ներսէսեան դպրոց՝ հայոց եւ ընդհանուր պատմութիւն ու աշխարհագրութիւն դասախօսելու։ [[1863]] թուականին կը ստանձնէ հայոց լեզուի դասաւանդումը՝ Տփխիսի Զինուորական վարժարանէն ներս։ [[1865]] թուականին կը ստանայ նոր վկայական մը, որուն շնորհիւ իրաւունք ձեռք կը բերէ պետական ուսումնարաններուն մէջ ուսուցանելու։ Սակայն նոյն տարուան Չորեքշաբթի, Նոյեմբերի 1-ին， երեկոյեան տունէն դուրս գալով անվերադարձ կ՛անհետանայ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{DEFAULTSORT:Աբովեան, Գէորգ}}
[[Ստորոգութիւն:7 Ապրիլի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]]</text>
      <sha1>m6gv0v4fv9s8utbcau7sigda5pswaiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Արսուֆի Ճակատամարտ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2147</id>
    <revision>
      <id>250858</id>
      <parentid>235041</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T12:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>9407</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Исправлена инфобокс 1 x неверный герб</comment>
      <origin>250858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11747" sha1="b02dd8nkxmnhk14rv1d00wf3dkqejjf" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ ճակատամարտ
|ճակատամարտի անուանում = Արսուֆի ճակատամարտ 
|Հակամարտութիւն = [[Երրորդ խաչակրաց արշաւանք]] 
|Պատկեր = [[Պատկեր:Schlacht von Arsuf.jpg|300px]]

|Վերնագիր = Արսուֆի ճակատամարտ
|Թուական = [[7 Սեպտեմբեր]], [[1191]]
|Վայր = Արսուֆ, [[Պաղեստին]]
|Արդիւնք = Խաչակիրներու յաղթանակ
|Հակառակորդ1 = [[Պատկեր:Cross of the Knights Templar.svg|20px]] [[Խաչակիրներ]]&lt;br /&gt;[[Պատկեր:Cross of the Knights Templar.svg|20px]] [[Տաճարականներու Միաբանութիւն]]&lt;br /&gt;[[Պատկեր:Cross of the Knights Hospitaller.png|20px]] [[Հիւանդախնամներու Միաբանութիւն]]

|Հակառակորդ2 =  [[Պատկեր:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|20px]] [[Այուպեաններ]]

|Հրամանատար1 = [[Պատկեր:England COA.svg|20px]] [[Ռիչարդ I Առիւծասիրտ]] &lt;br /&gt;[[Պատկեր:Blason Robert de Sablé.svg|20px]] [[Ռոբեր դը Սաբլե]] &lt;br /&gt;[[Պատկեր:Blason Ordre de Saint-Jean de Jérusalem.svg|20px]] [[Գարնիե դը Նապլուզ]] &lt;br /&gt; [[Պատկեր:Blason Ducs Bourgogne (ancien).svg|20px]]  &lt;br /&gt; [[Պատկեր:Blason Royaume de Jérusalem.svg|20px]] [[Գի դը Լուզինեան]]

|Հրամանատար2 =  [[Սալահ ալ-Տին]]
|Ուժեր1 =  40 հազ․&lt;ref name=Konstam &gt;''A. Konstam.'' Die Kreuzzüge. - S. 144&lt;/ref&gt;
|Ուժեր2 = 50 հազ․  
|Կորուստներ1 = մօտ 700 
|Կորուստներ2 = 7 հազ.
}}
'''Արսուֆի ճակատամարտ''', [[Երրորդ խաչակրաց արշաւանք]]ի ժամանակ տեղի ունեցած ռազմական ընդհարում։ Տեղի ունեցած է [[7 սեպտեմբեր|7 Սեպտեմբեր]] [[1191]]-ին՝ [[Ռիչարտ I Առիւծասիրտ]]ի գլխաւորած խաչակիրներու 40 հազարնոց բանակի եւ [[Սալահ ալ-Տին|Սալահ ատ Տին]]ի գլխաւորած իսլամներու 50 հազարնոց զօրքի միջեւ՝ [[Արսուֆ]] քաղաքի մօտ։

== Նախապատմութիւն ==
[[Աքքայի Պաշարում (1189-1191, արեւմտահայերէն)|Աքքայի պաշարման]] բարեյաջող աւարտէն ետք, Յունիս [[1191]]-ին Ռիչարտ ընդունեց գերագոյն գլխաւորութիւնը խաչակիրներու միասնական ուժերու նկատմամբ։ Անոր հիմնական նպատակը կը մնար [[Երուսաղէմ]]ի նուաճումը, սակայն անոր համար անհրաժեշտ էր ամրապնդել դիրքերը [[Աքքա]]յի մէջ։

== Մարտի նախապատրաստում ==
Ան որոշեց վճռական մարտ կատարել Սալահ ատ Տինի դէմ։ Ան տակաւին չէր մոռցած [[Հաթթինի ճակատամարտ|Հաթթինէն]] քաղած դասերը, երբ խաչակիրները պարտուեցան սաստիկ տաքի եւ ջուրի պակասի հետեւանքով։ Այդ իսկ պատճառով, իր զօրքերը միայն ցերեկային ժամերուն կը շարժէին, իսկ տաքին կանգ կ'առնէին ջուրի աղբիւրներու մօտ&lt;ref&gt;Oman, pp. 309-310&lt;/ref&gt;: Ամբողջ ընթացքին անոնց կ'ուղեկցէր նաւատորմը, նաւերէն ջուր եւ սննդամթերք կը մատակարարէին, իսկ հիւանդները կը փոխադրէին նաւեր։ Ռիչարտի հրամանի համաձայն, զօրքերը կանոնաւոր կը շարժէին եւ միայն շարքը պահած։ Նպատակը իսլամներու գիշերային ասպատակութիւններու ժամանակ զոհերու քանակը նուազացնելն էր։ Հետախոյզներէն Ռիչարտը տեղեկացաւ, որ անտառներուն մէջ հաւաքուած է Սալահ ատ Տինի ամբողջ զօրքը։ Արաբ ժամանակագիր Պահա ատ Տին իպն Շատտատը նկարագրած է տեգերու եւ արաբական նետերու տարբերութիւնները, ըսելով որ իրենց նետաձիգները անդադար քրիստոնեաներուն կը կրակեն աջ եւ ձախ թեւերը, սակայն ապարդիւն, քրիստոնեաներու զրահները զանոնք անխոցելի կը դարձնէին, կային զինուորներ, որոնց մէջքին կային տասնեակ նետեր, սակայն անոնք կը շարունակէին մարտնչիլ եւ ոչինչ կը խանգարէին, մինչդեռ ծառայորդները կը վնասէին ձիերուն և մարտիկներուն&lt;ref&gt;Oman, p. 309&lt;/ref&gt;:

== Զօրքերու դասաւորումը եւ մարտի ընթացքը ==
Հետախոյզներէն տեղեկեկութիւններ ստանալէ ետք, Ռիչարտ սկսաւ պատրաստուիլ, մարտի առաջնագիծին կանգնեցուց տաճարականներուն Ռոպեր տը Սապլէի գլխաւորութեամբ անոնց կը հետեւէին Ռիչարտի անձնական ուժերը եւ Երուսաղէմի թագաւորութեան զօրքերը Գի տը Լուզինեանի ղեկավարութեամբ։ Թիկունքը կը պահէին հիւանդախնամներու միաբանութիւնն ու ֆրանսացի զինուորները&lt;ref&gt;Oman, стр 311-312&lt;/ref&gt; : Խաչակիրները դէպի հարաւ կ'երթային, իսկ իսլամները յարձակեցան թիկունքի վրայ։ Արաբ ժամանակագիր Ամբռուազը իր «Սրբազան պատերազմի պատմութիւնը»&lt;ref&gt;Ambroise, «Estoire de la guerre sainte»&lt;/ref&gt; մատեանին մէջ կը գրէ, որ Սալահ ատ Տինի բանակի հետեւակայինները բաղկացած էին սուտանցիներէ եւ պետուիններէ, թեթեւ հեծելազօրը թուրքերէ եւ սուրիացիներէ, իսկ ծանր հետեւակայինները մամլուքներ էին։ Վերջինս ուղղեց իր նետաձիգները յարձակման ծանր ասպետներու վրայ, որպէսզի անոնք վատ դիրքի պատճառով թուլցնէին կարգապահութիւնը եւ խոցուէին իսլամներու հեծելազօրին կողմէ։ Ռիչարտը կռահեց վերջիններուս մտայղացումը եւ նիզակակիրներուն հրամայեց առաջ դուրս գալ եւ նիզակներէն «պատ» կազմել, անոնց միջեւ տեղադրեց տեգակիրներու պատասխան կրակոցի նպատակով, իսկ իր ասպետները ուղարկեց վերջիններուս պաշտպանելու։ Արաբ նետաձիգներու կրակոցները լուրջ վնաս չէին հասցներ մարտերու ընթացքին կոփուած քրիստոնեաներուն։
[[Պատկեր:Gustave dore crusades richard and saladin at the battle of arsuf.jpg|thumb|300px|Գյուստավ Դորե, Արսուֆի ճակատամարտը. Ռիչարդ Առյուծասիրտ]]
Աւելի շատ վնաս կը կրէին [[Հիւանդախնամներու Միաբանութիւն|հիւանդախնամները]], որոնք տեղակայուած էին շարքի վերջը։ Սալահ ատ Տինը իր զօրքերը ոգեւորելու նպատակով շարժեցաւ գրոհի: Ան ինքզինքը մեծ վտանգի կ'ենթարկէր՝ տեգակիրներու կողմէ սպաննուելու իմաստով։ Ռիչարտ իր զօրքերուն հրահանգած էր սպասել իր ազդանշանին՝ յարձակելու համար, սակայն հիւանդախնամներու միաբանութեան առաջնորդ Գրանյէ տը Նապլուզը հակառակորդի հերթական գրոհէն ետք զայրացած յարձակեցաւ իսլամներու վրայ։ Ռիչարտ հասկնալով, որ կարգը խախտեցաւ, ամբողջական ուժերով գրոհի նետուեցաւ։ Իսլամներու կազմակերպուած պաշտպանութենէն անմիջական անցումը յարձակման, խուճապի մատնուեցաւ եւ սկսաւ նահանջել։ Պահա ատ Տինը, որ պատերազմի մասնակից կը հանդիսանար, յետագային իր աշխատութիւններուն մէջ գրած է, որ իրենք ջախջախուեցան, սակայն Սալահ ատ Տինը յոյսը դրած էր, որ իր հեծեալները անկազմակերպ խաչակիրներու գրոհներուն կը պատասխանեն հակագրոհներով եւ կը յաղթեն, սակայն Ռիչարտը կանխատեսելով դէպքերու նման զարգացումը, հրամայեց վերականգնել շարքը: Սալահ ատ Տինի հակագրոհները անյաջողութեան մատնուեցան։

== Հետեւանքներ ==
Պարտութենէն ետք, [[Այուպեաններ]]ը կը խուսափէին բաց մարտեր կատարելէ քրիստոնեաներուն դէմ։ Ռիչարտ շարունակեց ճամբան դէպի Եաֆա։ Չնայած [[Եաֆայի ճակատամարտ|Եաֆայի ճակատամարտի]] ընթացքին տարած յաղթանակին, Ռիչարտը չհասաւ իր գլխաւոր նպատակին՝ գրաւել [[Երուսաղէմ]]ը։

== Գրականութիւն ==
# René Grousset, Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem - III. 1188-1291 L’anarchie franque, Paris, Perrin, 1936 (réimpr. 2006)
# Перну Р. Ричард Львиное Сердце = Richard Cœur de Lion / Пер. с фр. А. Г. Кавтаскина; вступ. ст. А. П. Левандовского. - М.: Молодая гвардия, 2009. - 232 с. - 3000 экз. - ISBN 978-5-235-03229-3.
# Gillingham, John (1978). Richard the Lionheart. London: Weidenfeld &amp; Nicolson. ISBN 0-297-77453-0.
# Angus Konstam: Die Kreuzzüge. Tosa Verlag, Wien 2001. S.127,144-145.
# Oman, Charles William Chadwick. (1924) A History of the Art of War in the Middle Ages Vol. I, 378-1278 AD. London: Greenhill Books; Mechanicsburg, Pennsylvania: #Stackpole Books, reprinted in 1998.
# Baha' Al-Din Yusuf Ib Ibn Shaddad, trans. C.W. Wilson (1897) Saladin Or What Befell Sultan Yusuf. Reprinted: Kessinger Publishing, 2004.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

{{Խաչակիրների ճակատամարտերը Մերձավոր Արևելքում}}

[[Ստորոգութիւն:1191 ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Ասիա 1191-ին]]
[[Ստորոգութիւն:Խաչակրաց երրորդ արշաւանք]]
[[Ստորոգութիւն:Անգլիոյ ճակատամարտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի թագաւորութեան ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Այյուպեան սուլթանութեան ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Սալահ ալ-Տինի ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Հիւանդախնամներու միաբանութեան ճակատամարտեր]]
[[Ստորոգութիւն:Տաճարականներու միաբանութեան ճակատամարտեր]]</text>
      <sha1>b02dd8nkxmnhk14rv1d00wf3dkqejjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Խրիմի Հայկական Դպրոցներ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4228</id>
    <revision>
      <id>250872</id>
      <parentid>181443</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T08:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3797" sha1="g59ook1pa6ppfh55d32kp0vbpa2f1ey" xml:space="preserve">'''[[Խրիմ|Խրիմի]] կամ Ղրիմի Հայկական Դպրոցներ''', կը գործեն 11-րդ դարէն ետք, զարգացած են  19-րդ եւ 20-րդ դարերուն ընթացքին։ Նշանաւոր էին [[Կաֆա|Կաֆայ]]ի (Թէոտոսիա) ոչ հեռու գտնուող Ս․ Անթոն անապատի դպրոցը ([[1425]]-[[1450]]) եւ Ս․ Խաչ վանքի ճեմարանը (14-րդ մինչեւ 17-րդ դար)։ Անապատի դպրոցին մէջ անուանի եղած է [[հռետոր]], [[իմաստասէր Սարգիս]]ը, Ս․ Խաչ վանքի ճեմարանին մէջ՝ [[Ստեփանոս Թոխաթեցի]]ն, [[Յակոբ Կաֆայեցի|Յակոբ Կաֆայեցին]]։ Դպրոցներ գործած են նաեւ [[Ղարասուբազար]]ի, [[Սուրխաթ]]ի հայկական եկեղեցիներուն կից։ Անոնց կրթական կեանքը կ'աշխուժանայ [[Ղրիմ]]ը [[Ռուսաստան]]ին միանալէն ([[1783]]) ետք։ [[Նոր Նախիջեւան]] արտագաղթած հայերու որոշ մասը Ղրիմ կը վերադառնայ։ 20րդ դարասկիզբին կը ստուարանայ [[Արեւմտեան Հայաստան]]էն գաղթած հայերու թիւը։ Օգտուելով ռուս կառավարութեան տուած արտօնութիւններէն, հայերը դպրոցներ կը հիմնեն [[Ղրիմ|Ղրիմի]] տարբեր քաղաքներուն մէջ։ Անոնցմէ նկատառելի է [[Մանուէլ Գիւմուշխանեցի|Մանուէլ Գիւմուշխանեցիի]] նախաձեռնութեամբ եւ հայ հասարակութեան աջակցութեամբ հիմնադրուած [[Ղարասուպազար]]ի միտասեան ([[1880]]-ական թթ․ երկդասեան) դպրոցը ([[1816]]), որ [[Լազարեան ճեմարան]]ի նախապատրաստականներէն մէկն Էր։ Այստեղ սորված է [[Կարա-Մուրզա|Կարա-Մուրզան։]] Ղարասուբազարին մէջ գործած է նաեւ հայ կաթողիկէներու դպրոց ([[1822]]-էն)։ [[1800]]-ին [[Սիմֆերոպոլ]]ի մէջ հիմնադրուած է միդասեան ծխական երկսեռ դպրոցը, որ կը զարգանայ Ա․ Պահաթրեանի, Յովհ․ Նազարեանի օրերուն։ Այդտեղ [[1895]]-ին քառաձայն երգչախումբ ստեղծած է անոր սան Ա․ Սպենդիարեանը։ [[1860]]-ին Սիմֆերոպոլի մէջ հիմնուած է նաեւ երկդասեան ծխական դպրոց մը եւս։ Սիմֆերոպոլի կաթողիկէ հայերը նոյնպէս ունէին իրենց դպրոցը (հիմնուած՝&lt;nowiki/&gt;[[1863]]-ին)։ Դպրոցներ հիմնադրուած են նաեւ Թէօտոսիայի ([[1817]]), [[Կերչ]]ի , [[Արմեանսկ]]ի, [[Եվպատորիա|Եվպատորիայ]]ի, Եալթայի մէջ եւ այլն&lt;nowiki/&gt;։[[1903]]-ին [[Ղրիմ|Ղրիմի]] մէջ գործած են տարրական ծխական երկսեռ 10 դպրոց, ուր կ'աւանդուէին [[հայոց լեզու]], թուաբանութիւն, ռուսերէն, յետագային՝ բարոյագիտութիւն, քերականութիւն, աշխարհագրութիւն եւ այլն։ Ղրիմի հայկական դպրոցներէն ամէնանշանաւորը Թէօտոսիայի [[Խալիբեան վարժարան]]ն էր։

{{ՀՍՀ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայկական կրթական հաստատութիւններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայկական կրթօճախներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայկական կրթօճախներ ըստ երկրի]]</text>
      <sha1>g59ook1pa6ppfh55d32kp0vbpa2f1ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մանկավարժական Կրթութիւն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4384</id>
    <revision>
      <id>250873</id>
      <parentid>162885</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T08:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4541" sha1="6ij94g89fkb1ngfnfm8ib65y9v3oic1" xml:space="preserve">'''Մանկավարժական կրթութիւն''', մանկավարժական հաստատութիւններէն ներս, ուսումնարաններուն եւ համալսարաններուն հանրակրթական դպրոցներու եւ ուսումնա-դաստիարակչական այլ հիմնարկներու համար մանկավարժ, աշխատողներու (ուսուցիչներ, դաստիարակներ եւ այլն) պատրաստման համակարգ։ Մինչ յեղափոխական Ռուսաստանի մէջ, տարրական դպրոցներու համար ուսուցիչներ պատրաստող ուսումնական հաստատութիւններու հիմնական ձեւը ուսուցչական սեմինարիաներն էին։ Տարրական դպրոցներու ուսուցիչներ կը պատրաստէին նաեւ իգական երկրորդականներու, իգական թեմական ուսումնարաններու մանկավարժական դասարանները եւ Փեթերսպուրկի իգական մանկավարժական հաստատութիւնը։ Եկեղեցական-ծխական դպրոցներու համար ուսուցիչներ կը պատրաստէին եկեղեցական-ուսուցչական, ինչպէս եւ երկդասեան ուսուցչական դպրոցները։ 1804-ի համալսարանական կանոնադրութեան համաձայն, համալսարաններուն կից ստեղծուեցան եռամեայ մանկավարժական հաստատութիւններ։ 14-րդ դարու 60-70-ականներուն բացուեցան համալսարանական տեսակի բարձրագոյն իգական դասընթացներ։ 1918-1920-ականներուն կազմակերպուեցան մասնագիտացուած դպրոցական, նախադպրոցական եւ մանկավարժական այլ, ոչ մեծ ուսումնական հաստատութիւններ եւ դասընթացներ, որոնք յետագային միաւորուեցան ու վերածուեցան մանկավարժական համալսարաններու։ Մինչ յեղափոխական ուսուցչական սեմինարիաները վերակառուցուեցան քառամեայ ժողովրդական կրթութեան հաստատութիւններու, միւսները՝ տարրական դպրոցի ուսուցիչներ պատրաստող մշտական գործող մանկավարժական դասընթացներու։ Առաջին խոշոր մանկավարժական խորհրդային համալսարաններէն էր Ն. Կրուպսկայայի անուան կոմունիստական դաստիարակութեան ակադեմիան։ 1918-ին Վ. Ռերիէի Բարձրագոյն իգական դասընթացներու հիման վրայ ստեղծուեցաւ Մոսկուայի 2-րդ համալսարանը, Լենինկրատի մէջ՝ մանկավարժական հաստատութիւնը։ 1920-ականներուն ԽՍՀՄ շարք մը համալսարաններուն մէջ բացուեցան մանկավարժական հիմնարկներ։ 30-ականներուն համալսարաններու մանկավարժական եւ այլ բաժիններու հիման վրայ ստեղծուեցան մանկավարժական հաստատութիւններ, ինչպէս՝ օտար լեզուներու մանկավարժական ուսումնարաններու ցանց։ ժամանակակից մանկավարժական ուսումնական հաստատութիւններու հիմնական տեսակը մանկավարժական ուսումնարաններն են, արդիւնաբերական-մանկավարժական հաստատութիւնները, մանկավարժական ուսումնարանները եւ համալսարանները։ Դպրոցի ցած դասարաններու ուսուցիչներ, նախադպրոցական հիմնարկներու դաստիարակներ կը պատրաստեն մանկավարժական ուսումնարանները, միջնակարգ դպրոցներու ուսուցիչներ՝ մանկավարժական ուսումնարանները, համալսարանները, ինչպէս նաեւ արուեստներու, ֆիզիքական դաստիարակութեան որոշ ուսումնարաններ։
{{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=234}}

[[Ստորոգութիւն:Կրթութիւն]]</text>
      <sha1>6ij94g89fkb1ngfnfm8ib65y9v3oic1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250874</id>
      <parentid>250873</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T08:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10096" sha1="bl3vge1s427j0f1mlrpwibpntph80g2" xml:space="preserve">'''Մանկավարժութիւնը''' (յունարէն՝ ''paidagogos'', ''pais'' (paidos) &lt;code&gt;երեխայ, տղայ + *ago*&lt;/code&gt; կը տանիմ, կը դաստիարակեմ) մարդկային գիտութիւն մըն է, որ հին ժամանակներէն ի վեր համարուած է '''փիլիսոփայութեան''' մէկ ճիւղը։ Դեռեւս անթիք շրջանին, [[Դեմոկրիտ|Դեմոկրիտի]], [[Սոկրատ|Սոկրատի]], [[Պղատոն|Պղատոնի]] եւ [[Արիստոտէլ|Արիստոտէլի]] փիլիսոփայական աշխատութիւններուն մէջ կարեւոր տեղ յատկացուած է մտաւոր, հոգեկան ու մարմնական դաստիարակութեան հարցերուն։

17-րդ դարուն մանկավարժութիւնը կ'անջատուի փիլիսոփայութենէն, սակայն անոնց փոխկապակցուածութիւնը կը պահպանուի։ Մանկավարժութեան զարգացումը անցած է երկարատեւ ճամբայ։ '''Վերածնունդի''' ժամանակաշրջանի մարդասէրներու (հումանիստներու) աշխատութիւններուն մէջ կ'արծարծուին մարդու համակողմանի ու ներդաշնակ զարգացման խնդիրները։

Եւրոպական պուրժուական առաջին յեղափոխութիւններու ընթացքին, գիտական մանկավարժութեան հիմքերը դրաւ չեխ մեծ մանկավարժ [[Եան Ամոս Քոմենսքի|'''Եան Ամոս Քոմենսքին'''։]] Ան առաջինն էր, որ հիմնաւորեց մարդը մինչեւ իր կեանքին վերջը կրթելու եւ դաստիարակելու գաղափարը։

Այսպիսով, մանկավարժութիւնը գիտութիւն մըն է անձի ձեւաւորման ու զարգացման օրինաչափութիւններուն, ինչպէս նաեւ կրթութեան, ուսուցման եւ դաստիարակութեան ձեւերուն, մեթոտներուն ու բովանդակութեան մասին։ Մանկավարժութիւնը, որպէս գիտութիւն, կը զբաղի սերունդներու կրթութեան, դաստիարակութեան եւ զարգացման հիմնահարցերով։

== Ծագում, ուսումնասիրութեան առարկայ եւ խնդիրներ ==
'''Մանկավարժութիւնը''' մարդասիրական (հումանիստական) գիտութիւն մըն է։ Աշխարհի շատ մը լեզուներով անիկա կը կոչուի «Փետակոկիքա» (հին յունարէն՝ ''παιδαγωγική'' – ''παῖς'' &lt;code&gt;մանուկ, *ἄγω*&lt;/code&gt; տանիլ)։

Հին ժամանակներէն ի վեր անիկա համարուած է փիլիսոփայութեան մէկ ճիւղը, իսկ 17-րդ դարուն անջատուած է անկէ։ Այսուհանդերձ, անոնց փոխկապակցուածութիւնը պահպանուած է եւ պիտի պահպանուի այնքան ատեն, որքան որ այդ գիտութիւնները գոյութիւն ունին։ Արդի մանկավարժութիւնը մաս կը կազմէ մարդու մասին գիտութիւններու համակարգին, որ կ'ուսումնասիրէ մարդու զարգացումը, անոր գործունէութիւնը, յարաբերութիւնները, ընկերային կապերու դրութիւնն ու ներաշխարհը։

Պատմականօրէն մանկավարժութիւնը ծագած ու զարգացած է որպէս գիտութիւն՝ դաստիարակութեան մասին։ Սակայն 20-րդ դարուն անոր սահմանները ընդլայնուեցան, եւ փոխուեցաւ նաեւ մանկավարժութեան ուսումնասիրութեան առարկան։ Շարունակական կրթութեան գաղափարին հետ կապուած՝ այսօր մանկավարժութեան ուսումնասիրութեան հիմնական նիւթը կրթութիւնն է։ Մարդը կը զարգանայ ու կը փոխուի իր ամբողջ կեանքի ընթացքին, ինչ որ կը նշանակէ, թէ ան մշտական մանկավարժական օգնութեան կարիքը ունի։

Մանկավարժութիւնը թէ՛ տեսական եւ թէ՛ գործնական գիտութիւն է։ Անիկա պատրաստի «դեղատոմսեր» կամ միանշանակ պատասխաններ չ'առաջարկեր, այլ կը ներկայացնէ դրոյթներ ու ստեղծագործական որոնումներու ուղիներ, որոնք թոյլ կու տան իրականացնել երեխայի դաստիարակութիւնը՝ կերտելով անոր անձնական յատկանիշները։&lt;blockquote&gt;Մանկավարժութիւնը գիտութեան եւ արուեստի, գիտելիքի ու վարպետութեան, ինչպէս նաեւ մարդիկը ճանչնալու ձգտումին ու կարողութեան համադրութիւնն (սինթեզ) է։&lt;/blockquote&gt;Կարելի է սահմանել նաեւ այսպէս. մանկավարժութիւնը գիտութիւն մըն է, որ կը հետազօտէ կրթութեան, դաստիարակութեան եւ զարգացման օրինաչափութիւնները։


'''Մանկավարժական կրթութիւն''', մանկավարժական հաստատութիւններէն ներս, ուսումնարաններուն եւ համալսարաններուն հանրակրթական դպրոցներու եւ ուսումնա-դաստիարակչական այլ հիմնարկներու համար մանկավարժ, աշխատողներու (ուսուցիչներ, դաստիարակներ եւ այլն) պատրաստման համակարգ։ Մինչ յեղափոխական Ռուսաստանի մէջ, տարրական դպրոցներու համար ուսուցիչներ պատրաստող ուսումնական հաստատութիւններու հիմնական ձեւը ուսուցչական սեմինարիաներն էին։ Տարրական դպրոցներու ուսուցիչներ կը պատրաստէին նաեւ իգական երկրորդականներու, իգական թեմական ուսումնարաններու մանկավարժական դասարանները եւ Փեթերսպուրկի իգական մանկավարժական հաստատութիւնը։ Եկեղեցական-ծխական դպրոցներու համար ուսուցիչներ կը պատրաստէին եկեղեցական-ուսուցչական, ինչպէս եւ երկդասեան ուսուցչական դպրոցները։ 1804-ի համալսարանական կանոնադրութեան համաձայն, համալսարաններուն կից ստեղծուեցան եռամեայ մանկավարժական հաստատութիւններ։ 14-րդ դարու 60-70-ականներուն բացուեցան համալսարանական տեսակի բարձրագոյն իգական դասընթացներ։ 1918-1920-ականներուն կազմակերպուեցան մասնագիտացուած դպրոցական, նախադպրոցական եւ մանկավարժական այլ, ոչ մեծ ուսումնական հաստատութիւններ եւ դասընթացներ, որոնք յետագային միաւորուեցան ու վերածուեցան մանկավարժական համալսարաններու։ Մինչ յեղափոխական ուսուցչական սեմինարիաները վերակառուցուեցան քառամեայ ժողովրդական կրթութեան հաստատութիւններու, միւսները՝ տարրական դպրոցի ուսուցիչներ պատրաստող մշտական գործող մանկավարժական դասընթացներու։ Առաջին խոշոր մանկավարժական խորհրդային համալսարաններէն էր Ն. Կրուպսկայայի անուան կոմունիստական դաստիարակութեան ակադեմիան։ 1918-ին Վ. Ռերիէի Բարձրագոյն իգական դասընթացներու հիման վրայ ստեղծուեցաւ Մոսկուայի 2-րդ համալսարանը, Լենինկրատի մէջ՝ մանկավարժական հաստատութիւնը։ 1920-ականներուն ԽՍՀՄ շարք մը համալսարաններուն մէջ բացուեցան մանկավարժական հիմնարկներ։ 30-ականներուն համալսարաններու մանկավարժական եւ այլ բաժիններու հիման վրայ ստեղծուեցան մանկավարժական հաստատութիւններ, ինչպէս՝ օտար լեզուներու մանկավարժական ուսումնարաններու ցանց։ ժամանակակից մանկավարժական ուսումնական հաստատութիւններու հիմնական տեսակը մանկավարժական ուսումնարաններն են, արդիւնաբերական-մանկավարժական հաստատութիւնները, մանկավարժական ուսումնարանները եւ համալսարանները։ Դպրոցի ցած դասարաններու ուսուցիչներ, նախադպրոցական հիմնարկներու դաստիարակներ կը պատրաստեն մանկավարժական ուսումնարանները, միջնակարգ դպրոցներու ուսուցիչներ՝ մանկավարժական ուսումնարանները, համալսարանները, ինչպէս նաեւ արուեստներու, ֆիզիքական դաստիարակութեան որոշ ուսումնարաններ։
{{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=234}}

[[Ստորոգութիւն:Կրթութիւն]]</text>
      <sha1>bl3vge1s427j0f1mlrpwibpntph80g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ուիքիփետիա:CEE Women Campaign 2026/Առաջարկուած յօդուածներու ցանկ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30730</id>
    <revision>
      <id>250861</id>
      <parentid>250846</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T18:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48042" sha1="n7ca4jpzpnwoxwjejdvvapzvw9zr3bv" xml:space="preserve">== Ստեղծել ==
# [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--''
# [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հերթա Միւլըր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Քաթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Հինտա  Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Սառա  Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Էլինոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:39, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Պեթի Ուիլիամս]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Կերթի Գորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մարիա Քորինա Մաչատօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ա­տա Եո­նաթ|Ատա Եոնաթ‎]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:24, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Գայիանէ Ջաղացպանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աննա Թիխօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:21, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ամալ Խալիլ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:32, 5 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Լիլի Էլըն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:09, 5 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Փաս Վեկա]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:47, 6 Մայիս 2026 (UTC)
# [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] 
# [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]]
# [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] 
# [[Անտիղոնի Մեթաքսա Գրոնտիրա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Փինելոբի Տելթա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Էրսի]] - [[:en:Herse (daughter of Cecrops)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Նեմեսիս]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Աթինա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)''
# [[Պլանքա Մաթրակի]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 3 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Մարի Անթուանէթ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Ռոպերթա Մեձոլա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Թագուհի Եղիսաբէթ Ա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Էլիզապէթ Պլաքուէլ]] - ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:19, 7 Մայիս 2026 (UTC)''
 
=== Հայ Կանայք ===
# [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]],  ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարդիթեր Ֆելէկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:58, 17 Ապրիլ 2026 (UTC) 
# [[Նորա Պայրագտարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մարօ Երզնկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:44, 21 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Լիա Օսիպեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արմինիա Պապայեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 21:05, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Նունէ Եսայեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Սիլվա Յակոբեան]] - -[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սիւզի Շահպազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռոզ Զուլալեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Գայիանէ Ներսիսեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) 
# [[Արմինէ Գրիգորեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նուարդ Ալիխանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռուզան Աւետիքեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նուարդ Աբալեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Սեդա Վերմիշեւա]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:06, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) 
# [[Մարգարիտ Աթաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մարգարիտ Թէրզեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Մարինա Մարգարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Ազնիւ-Այտա Պուճիքանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Թամար (Ախթամար)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Թագուհի Փարանձեմ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Սիրանուշ (Merope Sahakyan)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Հրաչուհի Տատուրեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:19, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Արաքսի Սարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Արաքս Աւետիսեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Արաքսիա Դաւթեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Ֆլորա Մարտիրոսեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:01, 10 Մայիս 2026 (UTC)
# [[Ռայիսա Մկրտչեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:01, 10 Մայիս 2026 (UTC)</text>
      <sha1>n7ca4jpzpnwoxwjejdvvapzvw9zr3bv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարի Անթուանէթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31626</id>
    <revision>
      <id>250859</id>
      <parentid>250774</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T17:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6156" sha1="ohq8myzcmgvqho2joi4ii188ontdjfi" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Marie-Antoinette, 1775 - Musée Antoine Lécuyer.jpg|մինի|Մարի Անթուանէթ]]Մարի Անթուանէթ (, [[անգլերէն]]` Marie Antoinette. 2 Նոյեմբեր [[1755 թուական|1755]] – 16 Հոկտեմբեր [[1793 թուական|1793]]), Ֆրանսայի թագուհին էր որպէս Լուի ԺԶ-ի (Louis XVI) կինը՝ 10 Մայիս [[1774 թուական|1774]]-էն մինչեւ միապետութեան վերացումը՝ [[1792 թուական|1792]]-ին։ Ան գլխատուեցաւ 1793-ին, Ֆրանսական Յեղափոխութեան «Ահաբեկչութեան ժամանակաշրջանին» (Reign of Terror)։

== Կենսագրութիւն ==

'''Վաղ Կեանք եւ Ամուսնութիւն'''
Մարի ծնած էր որպէս [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]] արքայադուստր՝ Հապսպուրկ-Լորէն (Habsburg-Lorraine) տոհմէն։ Ան Մարիա Թերեզայի եւ Սուրբ Հռոմէական կայսր Ֆրանսուա Ա.-ի 15-րդ զաւակն էր եւ վերջին դուստրը։ [[1769 թուական|1769]]-ին ան նշանուեցաւ Ֆրանսայի թագաժառանգ Լուի-Օկիւսթին (Louis-Auguste)՝ [[Ֆրանսա]]-[[Գերմանիա]] դաշինքը ամրապնդելու նպատակով։ [[1770 թուական|1770]] -ին, 14 տարեկանին, ան ամուսնացաւ 15-ամեայ Լուիին հետ եւ դարձաւ Ֆրանսայի Տոֆինը (Dauphine)։ 1774-ին, Լուի ԺԶ-ի գահակալութեամբ, ան դարձաւ Ֆրանսայի թագուհի։

'''Թագուհիի Դերը եւ Քննադատութիւնները'''
Որպէս թագուհի, Մարի Անթուանէթ դարձաւ թիրախ թագաւորի քաղաքականութեան հակառակորդներուն համար։ Անոր կը մեղադրէին շռայլութեան, անբարոյականութեան եւ Աւստրիոյ հանդէպ համակրանք ունենալու մէջ։ Թէեւ սուտ էր, սակայն «Ադամանդեայ Մանեակի Գործը» (Affair of the Diamond Necklace) մեծապէս վնասեց անոր հեղինակութեան։ Յեղափոխութեան ընթացքին ան ծանօթ դարձաւ որպէս «Մատամ Տեֆիսիթ» (Madame Déficit), քանի որ ժողովուրդը զինք կը մեղադրէր երկրի տնտեսական տագնապին համար։

'''Ֆրանսական Յեղափոխութիւնը'''
[[1789 թուական|1789]]-ի Հոկտեմբերին թագաւորական ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Թուիլըրի պալատ (Tuileries)՝ տնային կալանքի տակ։ 1791-ի Յունիսին փախուստի ձախողած փորձը աւելի եւս գրգռեց ժողովուրդին զայրոյթը։

•10 Օգոստոս [[1792 թուական|1792]]: Յարձակում Թուիլըրիի վրայ։

•13 Օգոստոս 1792: Թագաւորական ընտանիքը բանտարկուեցաւ «Թամփլ» (Temple) բանտին մէջ։

•21 Սեպտեմբեր 1792: Ֆրանսան հռչակուեցաւ հանրապետութիւն եւ միապետութիւնը վերացաւ։

•21 Յունուար [[1793 թուական|1793]]: Լուի ԺԶ-ն մահապատժի ենթարկուեցաւ։

'''Դատավարութիւնը'''
[[Պատկեր:Marie-Antoinette sortant de la Conciergerie, le 16 octobre 1793.jpg|մինի]]
14 Հոկտեմբեր 1793-ին սկսաւ Մարի Անթուանէթի դատավարութիւնը։ Ան մեղաւոր ճանչցուեցաւ պետական գանձարանի վատնման եւ դաւաճանութեան մէջ։
16 Հոկտեմբերի առաւօտեան, ան ստիպուեցաւ սպիտակ զգեստ հագնիլ (Ֆրանսայի այրի թագուհիներու գոյնը), մազերը կտրեցին եւ ձեռքերը կապեցին։ Ի տարբերութիւն իր ամուսնոյն, զինք տարին բաց կառքով, որպէսզի ամբոխը կարենայ զինք հայհոյել։ Ան մինչեւ վերջ պահեց իր արժանապատուութիւնը։
Անոր վերջին խօսքերն էին` «Ներեցէք, պարոն, ես ատիկա դիտմամբ չըրի», երբ պատահաբար կոխեց դահիճին ոտքը։ Ան գլխատուեցաւ 12:15-ին։

'''Իր դերը ֆիլմի աշխարհին'''
''«Թող թխուածք (Պրիոշ) ուտեն»''
Յաճախ այս խօսքը կը վերագրուի Մարի Անթուանէթին, սակայն փաստ չկայ, որ ան երբեւէ ըսած է ատիկա։ Այս նախադասութիւնը առաջին անգամ յայտնուած է Ժան-Ժաք Ռուսոյի «Խոստովանութիւններ» գիրքին մէջ, երբ Մարի Անթուանէթը դեռ Ֆրանսա չէր ժամանած։
Այսօր Մարի Անթուանէթի կեանքը կը շարունակէ հետաքրքրել աշխարհը։ Անոր մասին նկարահանուած են բազմաթիւ ֆիլմեր (ինչպէս՝ Սոֆիա Քոփոլայի 2006-ի ֆիլմը), գրուած են կենսագրականներ եւ ստեղծուած են թատերախաղեր ու անիմէներ (օրինակ՝ The Rose of Versailles)։ Ամերիկայի մէջ նոյնիսկ քաղաք մը անուանուած է իր պատուին՝ Մարիեթա, Օհայիօ (Marietta, Ohio)։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Marie-Antoinette-queen-of-France]&lt;/ref&gt;Մարի 
Անթուանէթ{{ref-en}}

&lt;ref&gt;[https://www.mixanitouxronou.gr/o-vasilias-pou-ton-chlevazan-os-erotika-anikano-ke-i-vasilissa-pou-ti-theorousan-kataskopo-i-agnostes-leptomeries-apo-ti-zoi-tou-loudovikou-ke-tis-marias-antouanetas-pou-apokefalistikan-apo-tous-epan/]&lt;/ref&gt;Մանրամասութիւններ իր կեանքին համար{{ref-el}}

&lt;ref&gt;[https://www.imdb.com/list/ls003429707/]&lt;/ref&gt;Ֆիլմի աշխարհը{{ref-en}}
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>ohq8myzcmgvqho2joi4ii188ontdjfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քոփընհեկընի փոքրիկ ջրահարսը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31640</id>
    <revision>
      <id>250871</id>
      <parentid>250836</parentid>
      <timestamp>2026-05-12T08:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2660" sha1="2ubdohlzs296t65309e6jctb27ef5pm" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Petite sirène de Copenhague (conforme à la loi danoise).JPG|մինի]]
«'''Փոքրիկ Ջրահարսը»'''&lt;ref&gt;{{Citation|title=The Little Mermaid (statue)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Little_Mermaid_(statue)&amp;oldid=1351654721|date=2026-04-29|accessdate=2026-05-12|language=en}}&lt;/ref&gt; (դանիերէն՝ ''Den lille Havfrue'') Էտուարտ Էրիքսընի պրոնզէ արձանն է, որ կը պատկերէ ջրահարս մը՝ մարդու վերածուելու պահուն։ Քանդակը զետեղուած է Դանիոյ Քոփընհեկընի Լանկելինի զբօսայգիի ծովափնեայ ժայռի մը վրայ։ Անիկա ունի 1.25 մեթր բարձրութիւն եւ կը կշռէ 175 քիլոկրամ&lt;ref&gt;{{Citation|title=[December]|url=https://doi.org/10.2307/j.ctv301gbs.15|publisher=Princeton University Press|accessdate=2026-05-12|pages=288–388}}&lt;/ref&gt;։

Հիմնուած ըլլալով դանիացի գրող Հանս Քրիստիան Անտերսընի 1837-ի համանուն հէքիաթին վրայ՝ այս փոքրիկ ու համեստ արձանը Քոփընհեկընի խորհրդանիշն է եւ 1913-ին իր բացումէն ի վեր դարձած է զբօսաշրջային խոշոր վայր։ Վերջին տասնամեակներուն, անիկա յաճախակիօրէն թիրախ դարձած է բարբարոսներու եւ քաղաքական աշխուժակներու կողմէ կատարուած վնասարարութիւններուն։

«Ջրահարսը» այն խորհրդանշական արձաններու շարքին է, որոնք կը ներկայացնեն քաղաքներ։ Այդպիսի օրինակներ են՝ [[Նէյփիըր|Նէյփիըրի]] [[Նոր Զելանտա|(Նոր Զելանտա)]] '''«Փանիա օֆ տը Ռիֆ»'''-ը, [[Պրիւքսէլ|Պրիւքսէլի]] '''«Մանեքեն Փիս»'''-ը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Porter, Rev. Alfred Stephenson, (11 July 1841–1 June 1914), Hon. Canon of Worcester|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u190014|publisher=Oxford University Press|date=2007-12-01|accessdate=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;, [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] '''«Ազատութեան Արձանը»''', [[Ռիօ տը Ժաներօ|Ռիօ տը Ժաներոյի]] '''«Յիսուս Փրկիչ»''' արձանը, [[Փոլոնիա|Լեհաստանի]] Քրաքով քաղաքի '''«Վավելեան Վիշապը»''' կամ [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] '''«Նելսընի Սիւնը»''' եւ '''«Էրոս»'''-ի արձանը։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>2ubdohlzs296t65309e6jctb27ef5pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Թագուհի Եղիսաբէթ Ա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31648</id>
    <revision>
      <id>250862</id>
      <timestamp>2026-05-11T18:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «Եղիսաբէթ Ա. (ծնած՝ 7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, Լոնտոնի մօտ –24 Մարտ 1603, Ռիչմընտ, Սըրի) Անգլիոյ թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքակ...»:</comment>
      <origin>250862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7198" sha1="7uy2rqaxz2b3l93f6lvtm6miectiitw" xml:space="preserve">Եղիսաբէթ Ա. (ծնած՝ 7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, Լոնտոնի մօտ –24 Մարտ 1603, Ռիչմընտ, Սըրի) Անգլիոյ թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:
 Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը 
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:
Եղիսաբէթի կրթութիւնը
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու (ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, լատիներէն եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:
 Վերադարձ դէպի արքունիք
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:
 Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:
 Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա.
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:
 Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:
 Եղիսաբէթեան դարաշրջան. Արուեստ եւ հետախուզութիւն
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «Ուիլիամ Շէյքսփիրը» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:
 Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ Իրլանտայի մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:
 Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:
Վերապրող Եղիսաբէթը
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>7uy2rqaxz2b3l93f6lvtm6miectiitw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250863</id>
      <parentid>250862</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T18:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7245" sha1="4k2nn8jd9z0wrw8ja1lvfhqoogp90rh" xml:space="preserve">Եղիսաբէթ Ա. (ծնած՝ 7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, Լոնտոնի մօտ –24 Մարտ 1603, Ռիչմընտ, Սըրի) Անգլիոյ թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:
Եղիսաբէթի կրթութիւնը
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու (ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, լատիներէն եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:

== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «Ուիլիամ Շէյքսփիրը» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:

== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ Իրլանտայի մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:
Վերապրող Եղիսաբէթը
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>4k2nn8jd9z0wrw8ja1lvfhqoogp90rh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250864</id>
      <parentid>250863</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T18:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7248" sha1="2q8h4i2olbxfiy78kk9x739mvsa0h0j" xml:space="preserve">Եղիսաբէթ Ա. (ծնած՝ 7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, Լոնտոնի մօտ –24 Մարտ 1603, Ռիչմընտ, Սըրի) Անգլիոյ թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:

Եղիսաբէթի կրթութիւնը
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու (ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, լատիներէն եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:

== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «Ուիլիամ Շէյքսփիրը» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:

== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ Իրլանտայի մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:
Վերապրող Եղիսաբէթը
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>2q8h4i2olbxfiy78kk9x739mvsa0h0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250865</id>
      <parentid>250864</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T18:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7254" sha1="tftwkyr8vm5wj5ouzgifqhu4xgqv88s" xml:space="preserve">Եղիսաբէթ Ա. (ծնած՝ 7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, Լոնտոնի մօտ –24 Մարտ 1603, Ռիչմընտ, Սըրի) Անգլիոյ թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:

== Եղիսաբէթի կրթութիւնը ==
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու (ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, լատիներէն եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:

== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «Ուիլիամ Շէյքսփիրը» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:

== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ Իրլանտայի մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:
Վերապրող Եղիսաբէթը
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>tftwkyr8vm5wj5ouzgifqhu4xgqv88s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250866</id>
      <parentid>250865</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T19:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7409" sha1="e4xngatoyai6t84t8eigf5i5hcv4bz5" xml:space="preserve">Եղիսաբէթ Ա. (7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] մօտ –24 Մարտ [[1603 թուական|1603]], Ռիչմընտ, Սըրի) [[Անգլիա|Անգլիոյ]] թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:

== Եղիսաբէթի կրթութիւնը ==
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու ([[ֆրանսերէն]], [[իտալերէն]],իսպաներէն, [[լատիներէն]] եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:

== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «[[Ուիլիըմ Շէյքսփիր|Ուիլիամ Շէյքսփիրը]]» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:

== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ [[Իրլանտայի Հանրապետութիւն|Իրլանտայի]] մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:

== Վերապրող Եղիսաբէթը ==
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>e4xngatoyai6t84t8eigf5i5hcv4bz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250867</id>
      <parentid>250866</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T19:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7687" sha1="npdxctgc451zaxoj6hg77qrxmbauz0l" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Darnley stage 3.jpg|մինի|Եղիսաբէթ Ա]]Եղիսաբէթ Ա. (7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] մօտ –24 Մարտ [[1603 թուական|1603]], Ռիչմընտ, Սըրի) [[Անգլիա|Անգլիոյ]] թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:
[[Պատկեր:HenryAndAnneBoleynPortraits.jpg|մինի|Հենրի Ը. և Այն Պոլէյն]]
== Եղիսաբէթի կրթութիւնը ==
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու ([[ֆրանսերէն]], [[իտալերէն]],իսպաներէն, [[լատիներէն]] եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:
[[Պատկեր:Elizabeth I when a Princess.jpg|մինի]]
== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «[[Ուիլիըմ Շէյքսփիր|Ուիլիամ Շէյքսփիրը]]» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:
[[Պատկեր:Elizabeth I in coronation robes.jpg|մինի]]
== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ [[Իրլանտայի Հանրապետութիւն|Իրլանտայի]] մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:

== Վերապրող Եղիսաբէթը ==
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:</text>
      <sha1>npdxctgc451zaxoj6hg77qrxmbauz0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250868</id>
      <parentid>250867</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T19:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8006" sha1="nic9cqzkuaezie2bpz3pmhkqxtvb9es" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Darnley stage 3.jpg|մինի|Եղիսաբէթ Ա]]Եղիսաբէթ Ա. (7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] մօտ –24 Մարտ [[1603 թուական|1603]], Ռիչմընտ, Սըրի) [[Անգլիա|Անգլիոյ]] թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:
[[Պատկեր:HenryAndAnneBoleynPortraits.jpg|մինի|Հենրի Ը. և Այն Պոլէյն]]
== Եղիսաբէթի կրթութիւնը ==
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու ([[ֆրանսերէն]], [[իտալերէն]],իսպաներէն, [[լատիներէն]] եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:
[[Պատկեր:Elizabeth I when a Princess.jpg|մինի]]
== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «[[Ուիլիըմ Շէյքսփիր|Ուիլիամ Շէյքսփիրը]]» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:
[[Պատկեր:Elizabeth I in coronation robes.jpg|մինի]]
== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ [[Իրլանտայի Հանրապետութիւն|Իրլանտայի]] մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:

== Վերապրող Եղիսաբէթը ==
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;ref&gt;[https://www.hrp.org.uk/hampton-court-palace/history-and-stories/elizabeth-i/ {{ref-en}}]&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Elizabeth-I/Accession {{ref-en}}]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/teach/articles/zbkjcqt {{ref-en}}]&lt;/ref&gt;

{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>nic9cqzkuaezie2bpz3pmhkqxtvb9es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250869</id>
      <parentid>250868</parentid>
      <timestamp>2026-05-11T19:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>250869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8005" sha1="3i4p5ie9uhyrhs5syyvdjfjymi9c1hz" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Darnley stage 3.jpg|մինի|Եղիսաբէթ Ա]]Եղիսաբէթ Ա. (7 Սեպտեմբեր 1533, Կրինուիչ, [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] մօտ –24 Մարտ [[1603 թուական|1603]], Ռիչմընտ, Սըրի) [[Անգլիա|Անգլիոյ]] թագուհին էր (1558–1603) այն ժամանակաշրջանին, որ յաճախ կը կոչուի «Եղիսաբէթեան դարաշրջան»: Այս ընթացքին Անգլիան զօրաւոր կերպով հաստատուեցաւ որպէս եւրոպական գլխաւոր ուժ՝ քաղաքականութեան, առեւտուրի եւ արուեստի մէջ: Հենրի Ը.-ի եւ Անն Պոլէյնի դուստրը՝ Եղիսաբէթ թագուհի դարձաւ 25 տարեկանին, քաղաքական տագնապի օրերուն: Ծանօթ որպէս «Կոյս Թագուհի», ան բնաւ չամուսնացաւ, այլ փոխարէնը իր էութիւնը նուիրեց Անգլիոյ:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի ծնունդը ==
Ապագայ թագուհին ծնած է Կրինուիչի պալատին մէջ, 7 Սեպտեմբեր 1533-ին: Անոր լոյս աշխարհ գալը յուսախաբութիւն էր Հենրի Ը.-ի համար: Թիւտորեան ժամանակաշրջանին կը կարծուէր, որ կիները չեն կրնար ինքնուրոյն կառավարել, ուստի թագաւորը կը փափաքէր արու ժառանգորդ մը՝ իր հարստութեան ապագան ապահովելու համար: 
Քանի որ թագաւորը մեծ յոյս ունէր, որ Անն Պոլէյն արու զաւակ մը պիտի պարգեւէր, երկրորդ դստեր ծնունդը դառն յուսախաբութիւն էր, որ վտանգեց նոր թագուհիին դիրքը: Նախքան Եղիսաբէթի երեք տարեկան դառնալը, հայրը գլխատել տուաւ մայրը՝ շնութեան եւ դաւաճանութեան ամբաստանութեամբ: Աւելին, Հենրիի դրդումով, խորհրդարանը Անն Պոլէյնի հետ ամուսնութիւնը անվաւեր յայտարարեց, ինչ որ Եղիսաբէթը դարձուց ապօրինի զաւակ:
[[Պատկեր:HenryAndAnneBoleynPortraits.jpg|մինի|Հենրի Ը. և Այն Պոլէյն]]
== Եղիսաբէթի կրթութիւնը ==
Հակառակ իր «ապօրինի» կարգավիճակին, թագաւորը դաստիարակներ նշանակեց իր դստեր կրթութիւնը հոգալու համար: Եղիսաբէթ փայլեցաւ իր ուսման մէջ՝ սորվելով առնուազն հինգ լեզու ([[ֆրանսերէն]], [[իտալերէն]],իսպաներէն, [[լատիներէն]] եւ ֆլամանտերէն)՝ հումանիստ գիտնականներու հսկողութեան տակ:
[[Պատկեր:Elizabeth I when a Princess.jpg|մինի]]
== Վերադարձ դէպի արքունիք ==
1543-ին Հենրի Ը.-ի վերջին ամուսնութենէն ետք (Քաթրին Փարի հետ), թագաւորը, զգալով իր առողջութեան վատթարացումը, հաշտուեցաւ իր դուստրերուն՝ Եղիսաբէթի եւ Մարիի հետ: Երկուքն ալ վերստին ներառուեցան գահի ժառանգորդներու շարքին:

== Բանտարկութիւն Լոնտոնի Աշտարակին մէջ ==
Մարի թագուհիի օրով, Եղիսաբէթ դարձաւ իր քրոջ դէմ կազմակերպուած դաւադրութիւններու կեդրոնը: Ան երկար ժամանակ անցուց տնային կալանքի տակ: 1554-ի Թոմաս Ուայաթի ապստամբութենէն ետք, Եղիսաբէթ ձերբակալուեցաւ եւ 17 Մարտին ուղարկուեցաւ «Լոնտոնի Աշտարակ»(Tower of London): 
Թէեւ անոր կալանքը ֆիզիքապէս հանգիստ էր, սակայն հոգեպէս ծանր էր, քանի որ հոն էր, ուր իր մայրը անցուցած էր իր վերջին օրերը նախքան մահապատիժը: Երկու ամիս ետք, ապացոյցներու բացակայութեան պատճառով, ան ազատ արձակուեցաւ:

== Նոր թագուհին՝ Եղիսաբէթ Ա. ==
17 Նոյեմբեր 1558-ին, Եղիսաբէթ ստացաւ իր քրոջ մահուան լուրը: Այդ պահուն Անգլիոյ վիճակը անորոշ էր. երկիրը պառակտուած էր կրօնական հարցերով, իսկ վերջին տարիները նշանաւորուած էին սովով, համաճարակով եւ ռազմական ձախողութիւններով:

== Թագադրութիւն եւ կրօնական կարգաւորում ==
Եղիսաբէթի թագադրութիւնը տեղի ունեցաւ 15 Յունուար 1559-ին: Անոր գլխաւոր մարտահրաւէրը կրօնական պառակտումն էր: Եղիսաբէթ հաստատեց «Անգլիական Եկեղեցին» նպատակ ունենալով ստեղծել կայուն եւ խաղաղ միջավայր: Թէեւ սկզբնական շրջանին ան որոշ ազատութիւն տուաւ կաթոլիկներուն, սակայն հետագային հալածանքները սաստկացան՝ դաւադրութիւններու եւ Սպանիոյ հետ պատերազմի պատճառով:

== Եղիսաբէթեան դարաշրջան, արուեստ եւ հետախուզութիւն ==
Այս շրջանը կը համարուի անգլիական Վերածնունդը: Թագուհին կը քաջալերէր երաժշտութիւնն ու թատրոնը՝ նպաստելով այնպիսի գրողներու փառքին, ինչպիսիք են «[[Ուիլիըմ Շէյքսփիր|Ուիլիամ Շէյքսփիրը]]» եւ «Քրիսթոֆըր Մարլոուն»: Այս դարաշրջանին նաեւ սկսաւ Անգլիոյ մրցակցութիւնը Սպանիոյ հետ:
[[Պատկեր:Elizabeth I in coronation robes.jpg|մինի]]
== Թագուհիին կերպարը եւ վերջին տարիները ==
Եղիսաբէթ շատ ուշադիր էր իր հանրային պատկերին նկատմամբ՝ գործածելով շքեղ զգեստներ ու գոհարեղէն: Սակայն իր իշխանութեան վերջին տարիները դժուարին էին՝ տնտեսական տագնապներու եւ [[Իրլանտայի Հանրապետութիւն|Իրլանտայի]] մէջ ծագած ապստամբութիւններու պատճառով:

== Եղիսաբէթ Ա.-ի մահը ==
Թագուհին մահացաւ 69 տարեկանին, 24 Մարտ 1603-ին, Ռիչմընտ պալատին մէջ: Հաւանական է, որ ան կը տառապէր կոկորդի սուր վարակէ մը, որն ալ պատճառ դարձաւ իր մահուան:

== Վերապրող Եղիսաբէթը ==
Եղիսաբէթի կեանքի վաղ տարիները ձեւաւորեցին իր գահակալութիւնը: Մօր մահապատիժը, հօր բռնապետութիւնը եւ քրոջ ու եղբօր կրօնական ծայրայեղութիւնները սորվեցուցին իրեն, թէ ինչպէ՛ս պէտք է  վերապրիլ: Այս պատճառով ալ, որպէս թագուհի, ան խուսափեցաւ վտանգներէն, փնտռեց համաձայնութիւն եւ խնամքով կերտեց իր կերպարը՝ որպէս ազգի պաշտպան:

&lt;ref&gt;[https://www.hrp.org.uk/hampton-court-palace/history-and-stories/elizabeth-i/ {{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Elizabeth-I/Accession {{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/teach/articles/zbkjcqt {{ref-en}}]&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>3i4p5ie9uhyrhs5syyvdjfjymi9c1hz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>