Ռէյ Քրոք

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ռէյ Քրոք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32110</id>
    <revision>
      <id>252459</id>
      <parentid>252362</parentid>
      <timestamp>2026-06-29T07:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5780" sha1="bsy11aiwxtbkak13ggsy8swkkvg5bvh" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռէյ Քրոք''' ({{Lang-en|Raymond Albert Kroc}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] գործարար։  

Ան ապրանքանիշը գնեց Մըքտոնըլտ (McDonald) եղբայրներէն 1951-ին*, քանի մը տարի անոնց արտօնագրային գործակալը ըլլալէ ետք եւ ղեկավարեց ընկերութիւնը մինչեւ իր մահը:

Քրոք ծնած է Օք Փարք, Իլինոյ, եւ զանազան գործերով զբաղած է, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն եւ երաժշտութիւն, նախքան ի վերջոյ կաթնային հարուածի հարիչներու վաճառական դառնալը: 1954-ին ան այցելեց Սան Պերնարտինօ, Քալիֆորնիա գտնուող համպըրկըրի ճաշարան մը, որուն տէրերն էին Ռիչըրտ եւ Մորիս Մըքտոնըլտները: Քրոք տպաւորուեցաւ ճաշարանի գործունէութեան արդիւնաւէտութեամբ ու արագութեամբ եւ համոզեց եղբայրները, որ արտօնեն իրեն տարածել այդ գաղափարը արտօնագիրերու միջոցով:

Քրոքի ղեկավարութեան տակ, Մըքտոնըլտզը արագօրէն աճեցաւ՝ շնորհիւ անոր յարձակողական ընդարձակման քաղաքականութեան, նոր ճաշարաններ բացուեցան Միացեալ Նահանգներու տարածքին եւ ի վերջոյ՝ միջազգային գետնի վրայ: Քրոք դարձաւ «McDonald's Corporation»-ի սեփականատէրը 1961-ին եւ կը նկատուի անոր հիմնադիրը՝ որպէս արտօնագրային գործակալ իր ունեցած ազդեցութեան եւ ընկերութեան ընդարձակման գործին մէջ իր խաղացած գլխաւոր դերին համար, հակառակ անոր որ ինք չէր հիմնած ընկերութիւնը:

Քրոք վարեց Մըքտոնըլտզի նախագահի պաշտօնը 1955-էն 1968, եղաւ տնօրէններու խորհուրդի նախագահ 1968-էն 1977, եւ աւագ նախագահ՝ 1977-էն մինչեւ իր մահը՝ 1984-ին: Իր կեանքի ընթացքին Քրոք գործօն աջակից եղած է բազմաթիւ բարեգործական կազմակերպութիւններու: Ան նաեւ Պէյսպոլի Գլխաւոր Լիկայի (Major League Baseball) «San Diego Padres» խումբի սեփականատէրն էր 1974-էն մինչեւ իր մահը:&lt;blockquote&gt;''*Ծանօթագրութիւն։ Բնագիրի առաջին նախադասութեան մէջ նշուած տարեթիւը (1961) կը համապատասխանէ յաջորդ պարբերութիւններու տուեալներուն, ուստի թարգմանութեան մէջ պահուած է ճիշդ պատմական թուականը:''&lt;/blockquote&gt;1954 թուականին, միանալով եղբայրներ Տիք եւ Մաք Մըքտոնըլտզներուն, «&lt;nowiki/&gt;[[ՄըքՏոնըլտզ|Մըքտոնըլտզ]]&lt;nowiki/&gt;»ը վերածած է աշխարհի ամէնամեծ արագ սնունդի ցանցին։

2000 թուականին ընդգրկուած է «&lt;nowiki/&gt;[[Թայմ]]&lt;nowiki/&gt;» ամսաթերթի 20-րդ դարու 100 ամէնէն ազդեցիկ շինարարներու եւ գործարարներու ցանկին մէջ: 

== Վաղ կեանք եւ կրթութիւն ==
Ռէյմընտ Ալպերթ Քրոք ծնած է 5 Հոկտեմբեր 1902-ին, Շիքակոյի մօտ գտնուող Օք Փարք, Իլինոյ՝ չեխ-ամերիկացի ծնողներէ՝ Ռոզ Մարիի (ծնեալ՝ Հրախ) եւ Ալոյիս «Լուի» Քրոքի ընտանիքին մէջ: Ալոյիս ծնած էր Հորնի Ստուպնօ, որ կը գտնուի Ռոքիցանիի մօտակայքը՝ Պրժասիիմէջ: Ռոզի հայրը՝ Վոյտեխը, Շեւետինէն էր, իսկ մայրական կողմի մեծ հայրը՝ Եոզեֆ Քոթիլինեքը՝ Պորժիցէէն: Ամերիկա գաղթելէ ետք, Ալոյիս 1920-ական թուականներուն հողային չարաշահումներու միջոցով մեծ հարստութիւն դիզեց, սակայն 1929-ի սակարանի տագնապին պատճառով կորսնցուց ամբողջը:

15 տարեկան հասակին, Քրոք որոշեց ձգել երկրորդական վարժարանը՝ հակառակ իր ծնողներուն փափաքին: Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին Միացեալ Նահանգներու մուտքէն ետք, ան սուտ խօսեցաւ իր տարիքին մասին, որպէսզի զինուորագրուի Ամերիկեան Կարմիր Խաչին որպէս շտապօգնութեան վարորդ: Սակայն, անոր ծառայութիւնը կարճ տեւեց, որովհետեւ պատերազմը աւարտեցաւ իր զինուորագրուելէն քիչ անց: 1920-ականներուն եւ Մեծ Տնտեսական Տագնապի ամբողջ ընթացքին, Քրոք զանազան գործերով զբաղեցաւ, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն, կալուածներու միջնորդութիւն եւ դաշնակահարութիւն՝ տարբեր նուագախումբերու մէջ:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գործարարներ]]</text>
      <sha1>bsy11aiwxtbkak13ggsy8swkkvg5bvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252460</id>
      <parentid>252459</parentid>
      <timestamp>2026-06-29T07:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17969" sha1="nkzqa1xbu9qo4v5yap8ym1ogj823d80" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռէյ Քրոք''' ({{Lang-en|Raymond Albert Kroc}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] գործարար։  

Ան ապրանքանիշը գնեց Մըքտոնըլտ (McDonald) եղբայրներէն 1951-ին*, քանի մը տարի անոնց արտօնագրային գործակալը ըլլալէ ետք եւ ղեկավարեց ընկերութիւնը մինչեւ իր մահը:

Քրոք ծնած է Օք Փարք, Իլինոյ, եւ զանազան գործերով զբաղած է, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն եւ երաժշտութիւն, նախքան ի վերջոյ կաթնային հարուածի հարիչներու վաճառական դառնալը: 1954-ին ան այցելեց Սան Պերնարտինօ, Քալիֆորնիա գտնուող համպըրկըրի ճաշարան մը, որուն տէրերն էին Ռիչըրտ եւ Մորիս Մըքտոնըլտները: Քրոք տպաւորուեցաւ ճաշարանի գործունէութեան արդիւնաւէտութեամբ ու արագութեամբ եւ համոզեց եղբայրները, որ արտօնեն իրեն տարածել այդ գաղափարը արտօնագիրերու միջոցով:

Քրոքի ղեկավարութեան տակ, Մըքտոնըլտզը արագօրէն աճեցաւ՝ շնորհիւ անոր յարձակողական ընդարձակման քաղաքականութեան, նոր ճաշարաններ բացուեցան Միացեալ Նահանգներու տարածքին եւ ի վերջոյ՝ միջազգային գետնի վրայ: Քրոք դարձաւ «McDonald's Corporation»-ի սեփականատէրը 1961-ին եւ կը նկատուի անոր հիմնադիրը՝ որպէս արտօնագրային գործակալ իր ունեցած ազդեցութեան եւ ընկերութեան ընդարձակման գործին մէջ իր խաղացած գլխաւոր դերին համար, հակառակ անոր որ ինք չէր հիմնած ընկերութիւնը&lt;ref&gt;&quot;The Mc Donald's Man: What Ray Kroc Hath Wrought Around the World&quot;. ''People''. May 19, 1975. Archived from the original on March 30, 2016. Retrieved November 9, 2013.&lt;/ref&gt;:

Քրոք վարեց Մըքտոնըլտզի նախագահի պաշտօնը 1955-էն 1968, եղաւ տնօրէններու խորհուրդի նախագահ 1968-էն 1977, եւ աւագ նախագահ՝ 1977-էն մինչեւ իր մահը՝ 1984-ին: Իր կեանքի ընթացքին Քրոք գործօն աջակից եղած է բազմաթիւ բարեգործական կազմակերպութիւններու: Ան նաեւ Պէյսպոլի Գլխաւոր Լիկայի (Major League Baseball) «San Diego Padres» խումբի սեփականատէրն էր 1974-էն մինչեւ իր մահը:&lt;blockquote&gt;''*Ծանօթագրութիւն։ Բնագիրի առաջին նախադասութեան մէջ նշուած տարեթիւը (1961) կը համապատասխանէ յաջորդ պարբերութիւններու տուեալներուն, ուստի թարգմանութեան մէջ պահուած է ճիշդ պատմական թուականը:''&lt;/blockquote&gt;1954 թուականին, միանալով եղբայրներ Տիք եւ Մաք Մըքտոնըլտզներուն, «&lt;nowiki/&gt;[[ՄըքՏոնըլտզ|Մըքտոնըլտզ]]&lt;nowiki/&gt;»ը վերածած է աշխարհի ամէնամեծ արագ սնունդի ցանցին։

2000 թուականին ընդգրկուած է «&lt;nowiki/&gt;[[Թայմ]]&lt;nowiki/&gt;» ամսաթերթի 20-րդ դարու 100 ամէնէն ազդեցիկ շինարարներու եւ գործարարներու ցանկին մէջ:

== Վաղ կեանք եւ կրթութիւն ==
Ռէյմընտ Ալպերթ Քրոք ծնած է 5 Հոկտեմբեր 1902-ին, Շիքակոյի մօտ գտնուող Օք Փարք, Իլինոյ՝ չեխ-ամերիկացի ծնողներէ՝ Ռոզ Մարիի (ծնեալ՝ Հրախ) եւ Ալոյիս «Լուի» Քրոքի ընտանիքին մէջ: Ալոյիս ծնած էր Հորնի Ստուպնօ, որ կը գտնուի Ռոքիցանիի մօտակայքը՝ Պրժասիիմէջ: Ռոզի հայրը՝ Վոյտեխը, Շեւետինէն էր, իսկ մայրական կողմի մեծ հայրը՝ Եոզեֆ Քոթիլինեքը՝ Պորժիցէէն: Ամերիկա գաղթելէ ետք, Ալոյիս 1920-ական թուականներուն հողային չարաշահումներու միջոցով մեծ հարստութիւն դիզեց, սակայն 1929-ի սակարանի տագնապին պատճառով կորսնցուց ամբողջը&lt;ref&gt;Napoli, Lisa (2016). ''Ray and Joan: The Man Who Made the Mcdonald's Fortune and the Woman Who Gave It All Away''. New York City: Dutton Publishing. p. 28. ISBN &lt;bdi&gt;978-1101984956&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

15 տարեկան հասակին, Քրոք որոշեց ձգել երկրորդական վարժարանը՝ հակառակ իր ծնողներուն փափաքին: Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին Միացեալ Նահանգներու մուտքէն ետք, ան սուտ խօսեցաւ իր տարիքին մասին, որպէսզի զինուորագրուի Ամերիկեան Կարմիր Խաչին որպէս շտապօգնութեան վարորդ: Սակայն, անոր ծառայութիւնը կարճ տեւեց, որովհետեւ պատերազմը աւարտեցաւ իր զինուորագրուելէն քիչ անց&lt;ref&gt;Kroc, Ray; Anderson, Robert (1987). ''Grinding it out: the making of McDonald's'' (St. Martin's paperback ed.). [New York]: St. Martin's Paperbacks. p. 19. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-312-92987-9&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Raymond &quot;Ray&quot; Kroc&quot;. ''Rosenberg International Franchise Center''. University of New Hampshire. Retrieved December 1, 2024.&lt;/ref&gt;: 1920-ականներուն եւ Մեծ Տնտեսական Տագնապի ամբողջ ընթացքին, Քրոք զանազան գործերով զբաղեցաւ, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն, կալուածներու միջնորդութիւն եւ դաշնակահարութիւն՝ տարբեր նուագախումբերու մէջ&lt;ref&gt;&quot;Raymond &quot;Ray&quot; Kroc&quot;. ''Rosenberg International Franchise Center''. University of New Hampshire. Retrieved December 1, 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Encyclopaedia Britannica, Inc. (October 1, 2008). ''Britannica Guide to 100 Most Influential Americans''. Encyclopaedia Britannica, Inc. p. 342. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-59339-857-6&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

== Մըքտոնըլտզ ==
Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք, Քրոք գործի անցաւ որպէս կաթնային հարուածի (milkshake) հարիչներու վաճառական՝ սննդի սպասարկման սարքեր արտադրող «Prince Castle» ընկերութեան մէջ&lt;ref&gt;Neil Snyder (June 15, 2010). ''Vision, Values, and Courage: Leadership for Quality Management''. New York City: Simon and Schuster. p. 133. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4516-0252-4&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;: Երբ «Prince Castle»-ի հարիչներու վաճառքը կտրուկ նուազեցաւ աւելի էժան «Hamilton Beach» արտադրանքներու մրցակցութեան պատճառով, Քրոքի հետաքրքրութիւնը շարժեցան Ռիչըրտ եւ Մորիս Մաքտոնալտները, որոնք իրմէ ութ հարիչ գնած էին Սան Պերնարտինօ, Քալիֆորնիա գտնուող իրենց ճաշարանին համար: Քրոք այցելեց եղբայրներուն 1954-ին՝ տեսնելու համար, թէ ինչո՞ւ անոնք այդքան շատ կաթնային հարուածներ կը պատրաստէին&lt;ref&gt;&quot;Our History: Ray Kroc &amp; The McDonald's Brothers&quot;. ''McDonald's''. Retrieved September 12, 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc&quot;. ''American Dream Story''. November 18, 2024. Retrieved November 19, 2024.&lt;/ref&gt;:

Մաքտոնալտ եղբայրներուն հետ արտօնագրային համաձայնագիրը վերջնականացնելէ ետք, Քրոք նամակ մը յղեց Ուոլթ Տիզնիին: Անոնք ծանօթացած էին Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին Օլտ Կրինուիչ, Քոնեքթիքութ, երբ երկուքն ալ շտապօգնութեան օգնականի պատրաստութեան կը հետեւէին: Քրոք գրեց. «Վերջերս ստանձնած եմ Մըքտոնըլտզի համակարգի ազգային արտօնագիրը: Կ'ուզեմ հարցնել, թէ արդեօ՞ք հնարաւորութիւն կայ Մըքտոնըլտզ մը բանալու ձեր Տիզնիի նախագիծին մէջ»: Ըստ պատմութեան մը՝ Տիզնին համաձայնած է, բայց պայման դրած է, որ տապկուած գետնախնձորի գինը տասը սենթէն բարձրանայ տասնըհինգ սենթի, որպէսզի յաւելեալ շահոյթը ինք ստանայ: Քրոք հրաժարեցաւ իր հաւատարիմ յաճախորդները կեղեքելէ, որուն պատճառով ալ Տիզնիլենտը բացուեցաւ առանց Մըքտոնըլտզ ճաշարանի: Գրող Էրիք Շլոսըր, իր «Fast Food Nation» գիրքին մէջ, կը կարծէ, որ այս պատմութիւնը Մըքտոնըլտզի շուկայագիտութեան պատասխանատուներուն կողմէ հնարուած ձեւափոխութիւն մըն է: Հաւանական է, որ առաջարկը պարզապէս մերժուած ու վերադարձուած է&lt;ref&gt;Schlosser, Eric (2002). ''Fast Food Nation: The Dark Side of the All-American Meal''. New York City: Harper Collins Publishers. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-395-97789-7&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

Քրոքին կը վերագրուին սննդի սպասարկման արտօնագրային մոտելին մէջ կատարուած շարք մը նորարարական փոփոխութիւններ: Անոնցմէ գլխաւորը միայն մէկ խանութի արտօնագիրերու վաճառքն էր՝ փոխանակ մեծ ու տարածքային արտօնագիրեր վաճառելու, ինչ որ ընդունուած սովորութիւն էր այդ ժամանակուան արդիւնաբերութեան մէջ: Քրոք կը գիտակցէր, որ մեծ շուկաներու համար բացառիկ արտօնութիւններու վաճառքը դրամ վաստակելու ամենաարագ ձեւն էր արտօնատիրոջ համար, բայց ան նաեւ կը տեսնէր, որ այդ քայլով արտօնատէրը կը կորսնցնէր ցանցի զարգացման ընթացքն ու ուղղութիւնը վերահսկելու կարողութիւնը: Ամէն բանէ վեր, եւ հաւատարիմ մնալով Մաքտոնալտ եղբայրներուն հետ կնքած պայմանագրային պարտաւորութիւններուն, Քրոք կը ձգտէր սպասարկման եւ որակի միօրինակութեան Մըքտոնըլտզի բոլոր վայրերուն մէջ: Առանց արտօնագիր ստացողներուն վրայ ազդելու կարողութեան, Քրոք գիտէր, որ դժուար պիտի ըլլար այդ նպատակին հասնիլը: Արտօնագիր ստացողին միայն մէկ վայրի իրաւունք տալով՝ Քրոք կը պահպանէր որոշակի վերահսկողութիւն անոնց վրայ, կամ առնուազն անոնց վրայ, որոնք օր մը կը փափաքէին ուրիշ խանութի մըն ալ իրաւունքը ստանալ&lt;ref&gt;Love, John (1995). ''McDonald's: Behind The Arches''. New York: Bantam Books. pp. 57–60. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-553-34759-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

Քրոք սկսաւ նեղուիլ Մաքտոնալտ եղբայրներուն՝ ճաշարաններու թիւը փոքր պահելու փափաքէն: Եղբայրները նաեւ շարունակ կը մերժէին Քրոքի փոփոխութիւնները, օրինակ՝ սկզբնական յատակագիծին վերաբերեալ, եւ հակառակ Քրոքի պաղատանքներուն, անոնք երբեք պաշտօնական նամակ չուղարկեցին, որ իրաւականօրէն թոյլ կու տար այդ փոփոխութիւնները կատարել ցանցին մէջ: 1961-ին, ան գնեց ընկերութիւնը 2.7 միլիոն տոլարով՝ այն գումարով, որ եղբայրները պահանջած էին իրմէ, երբ ինք յստակ թիւ մը ուզած էր: Քրոք կատաղեցաւ այս գումարը լսելով եւ հարցուց, թէ արդեօ՞ք կրնայ մաս-մաս վճարել, բայց եղբայրները մերժեցին: Գնման համար անհրաժեշտ դրամագլուխը հայթայթելը դժուար էր՝ ընդարձակման պատճառով կուտակուած պարտքերուն հետեւանքով: Սակայն Հէրի Սոնըպորնը, որուն Քրոք կը կոչէր իր «ելեւմտական կախարդը», կրցաւ գտնել անհրաժեշտ միջոցները&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc&quot;. ''Entrepreneur''. October 9, 2008. Retrieved May 29, 2019.&lt;/ref&gt;:

Գործարքի աւարտին, Քրոք ջղայնացաւ, որովհետեւ եղբայրները իրեն չփոխանցեցին Սան Պերնարտինոյի սկզբնական վայրի կալուածն ու իրաւունքները: Եղբայրները Քրոքին ըսած էին, թէ այդ գործը, հողատարածքն ու ամէն ինչ կը նուիրէին հիմնադիր գործաւորներուն: Իր բարկութեան պատճառով, Քրոք աւելի ուշ նոր Մըքտոնըլտզ ճաշարան մը բացաւ սկզբնական Մըքտոնըլտզի մօտ, որուն անունը փոխուած եւ դրուած էր «The Big M», որովհետեւ եղբայրները մոռցած էին պահել անուան իրաւունքները: Քրոք կը զգար, որ ոչ ոք պիտի ուզէր ուտել «Kroc's» կոչուող ճաշարաններու ցանցի մը մէջ, ուստի պնդեց, որ անպատճառ ձեռք բերէ «McDonald's» անուան իրաւունքները:

Քրոքի կողմէ մօտակայքը նոր Մըքտոնըլտզը բացուելէ ետք, «The Big M»-ը ի վերջոյ փակուեցաւ&lt;ref&gt;Kroc (1977). ''Grinding It Out''. H. Regnery. p. 123. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-8092-8259-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;: Կ'ըսուի, թէ գնման գործարքի իբրեւ մաս, Քրոք ձեռքսեղմումով խոստացած էր շարունակել սկզբնական համաձայնութեան տարեկան 1% հասոյթի վճարումը, բայց ատոր մասին ոչ մէկ փաստ կայ՝ բացի Մաքտոնալտ եղբայրներու զարմիկին պնդումէն: Եղբայրներէն ոչ մէկը հրապարակաւ յուսախաբութիւն յայտնած է այս գործարքին գծով: Գնման մասին խօսելով՝ Ռիչըրտ Մաքտոնալտ ըսած է, որ ինք չի զղջար&lt;ref&gt;Gilpin, Kenneth N. (July 16, 1998). &quot;Richard McDonald, 89, Fast-Food Revolutionary&quot;. ''The New York Times''. ISSN 0362-4331. Retrieved October 21, 2017.&lt;/ref&gt;:

Քրոք պահպանեց համպըրկըրի պատրաստման հաւաքման գիծի «Speedee Service System» համակարգը, որ ներկայացուած էր Մաքտոնալտ եղբայրներուն կողմէ 1948-ին: Ան միօրինակ դարձուց գործողութիւնները՝ ապահովելով, որ ամէն համպըրկըր նոյն համը ունենայ բոլոր ճաշարաններուն մէջ: Ան խիստ կանոններ սահմանեց արտօնագիր ստացողներուն համար՝ ուտելիքի պատրաստման ձեւի, չափաբաժիններու, եփելու եղանակներու ու ժամանակի, ինչպէս նաեւ փաթեթաւորման վերաբերեալ: Քրոք նաեւ մերժեց ծախսերու կրճատման այնպիսի քայլեր, ինչպէս՝ համպըրկըրի միսին մէջ սոյայի լեցօն օգտագործելը: Այս խիստ կանոնները կը վերաբերէին նաեւ յաճախորդներու սպասարկման չափանիշներուն. օրինակ՝ դրամը պէտք էր վերադարձուէր այն յաճախորդներուն, որոնց պատուէրները սխալ էին, կամ անոնց, որոնք ստիպուած եղած էին հինգ վայրկեանէ աւելի սպասել իրենց ուտելիքին:

1984-ին՝ Քրոքի մահուան ատեն, Մըքտոնըլտզը ունէր 7500 կէտեր Միացեալ Նահանգներու եւ 31 ուրիշ երկիրներու ու տարածքներու մէջ&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc | American businessman&quot;. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved May 29, 2019.&lt;/ref&gt;: Ճաշարաններու համակարգի ընդհանուր վաճառքը 1983-ին կը կազմէր աւելի քան 8 միլիառ տոլար, իսկ անոր անձնական հարստութիւնը կը հասնէր շուրջ 600 միլիոն տոլարի&lt;ref&gt;Pace, Eric (January 15, 1984). &quot;Ray A. Kroc dies at 81. Built McDonald's Chain&quot;. ''The New York Times''. Archived from the original on November 8, 2017. Retrieved January 13, 2020.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գործարարներ]]</text>
      <sha1>nkzqa1xbu9qo4v5yap8ym1ogj823d80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252461</id>
      <parentid>252460</parentid>
      <timestamp>2026-06-29T09:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23972" sha1="9g268q1aqoobay5a1bj1h6mvsrqemgz" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռէյ Քրոք''' ({{Lang-en|Raymond Albert Kroc}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] գործարար։  

Ան ապրանքանիշը գնեց Մըքտոնըլտ եղբայրներէն 1951-ին, քանի մը տարի անոնց արտօնագրային գործակալը ըլլալէ ետք եւ ղեկավարեց ընկերութիւնը մինչեւ իր մահը:

Քրոք ծնած է Օք Փարք, Իլինոյ, եւ զանազան գործերով զբաղած է, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն եւ երաժշտութիւն, նախքան ի վերջոյ կաթնային հարուածի հարիչներու վաճառական դառնալը: 1954-ին ան այցելեց Սան Պերնարտինօ, Քալիֆորնիա գտնուող համպըրկըրի ճաշարան մը, որուն տէրերն էին Ռիչըրտ եւ Մորիս Մըքտոնըլտները: Քրոք տպաւորուեցաւ ճաշարանի գործունէութեան արդիւնաւէտութեամբ ու արագութեամբ եւ համոզեց եղբայրները, որ արտօնեն իրեն տարածել այդ գաղափարը արտօնագիրերու միջոցով:

Քրոքի ղեկավարութեան տակ, Մըքտոնըլտզը արագօրէն աճեցաւ՝ շնորհիւ անոր յարձակողական ընդարձակման քաղաքականութեան, նոր ճաշարաններ բացուեցան Միացեալ Նահանգներու տարածքին եւ ի վերջոյ՝ միջազգային գետնի վրայ: Քրոք դարձաւ «McDonald's Corporation»-ի սեփականատէրը 1961-ին եւ կը նկատուի անոր հիմնադիրը՝ որպէս արտօնագրային գործակալ իր ունեցած ազդեցութեան եւ ընկերութեան ընդարձակման գործին մէջ իր խաղացած գլխաւոր դերին համար, հակառակ անոր որ ինք չէր հիմնած ընկերութիւնը&lt;ref&gt;&quot;The Mc Donald's Man: What Ray Kroc Hath Wrought Around the World&quot;. ''People''. May 19, 1975. Archived from the original on March 30, 2016. Retrieved November 9, 2013.&lt;/ref&gt;:

Քրոք վարեց Մըքտոնըլտզի նախագահի պաշտօնը 1955-էն 1968, եղաւ տնօրէններու խորհուրդի նախագահ 1968-էն 1977, եւ աւագ նախագահ՝ 1977-էն մինչեւ իր մահը՝ 1984-ին: Իր կեանքի ընթացքին Քրոք գործօն աջակից եղած է բազմաթիւ բարեգործական կազմակերպութիւններու: Ան նաեւ Պէյսպոլի Գլխաւոր Լիկայի (Major League Baseball) «San Diego Padres» խումբի սեփականատէրն էր 1974-էն մինչեւ իր մահը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ray Kroc|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ray_Kroc&amp;oldid=1360057779|date=2026-06-18|accessdate=2026-06-29|language=en}}&lt;/ref&gt;:

1954 թուականին, միանալով եղբայրներ Տիք եւ Մաք Մըքտոնըլտզներուն, «&lt;nowiki/&gt;[[ՄըքՏոնըլտզ|Մըքտոնըլտզ]]&lt;nowiki/&gt;»ը վերածած է աշխարհի ամէնամեծ արագ սնունդի ցանցին։

2000 թուականին ընդգրկուած է «&lt;nowiki/&gt;[[Թայմ]]&lt;nowiki/&gt;» ամսաթերթի 20-րդ դարու 100 ամէնէն ազդեցիկ շինարարներու եւ գործարարներու ցանկին մէջ:

== Վաղ կեանք եւ կրթութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ray Kroc|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ray_Kroc&amp;oldid=1360057779|date=2026-06-18|accessdate=2026-06-29|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ռէյմընտ Ալպերթ Քրոք ծնած է 5 Հոկտեմբեր 1902-ին, Շիքակոյի մօտ գտնուող Օք Փարք, Իլինոյ՝ չեխ-ամերիկացի ծնողներէ՝ Ռոզ Մարիի (ծնեալ՝ Հրախ) եւ Ալոյիս «Լուի» Քրոքի ընտանիքին մէջ: Ալոյիս ծնած էր Հորնի Ստուպնօ, որ կը գտնուի Ռոքիցանիի մօտակայքը՝ Պրժասիիմէջ: Ռոզի հայրը՝ Վոյտեխը, Շեւետինէն էր, իսկ մայրական կողմի մեծ հայրը՝ Եոզեֆ Քոթիլինեքը՝ Պորժիցէէն: Ամերիկա գաղթելէ ետք, Ալոյիս 1920-ական թուականներուն հողային չարաշահումներու միջոցով մեծ հարստութիւն դիզեց, սակայն 1929-ի սակարանի տագնապին պատճառով կորսնցուց ամբողջը&lt;ref&gt;Napoli, Lisa (2016). ''Ray and Joan: The Man Who Made the Mcdonald's Fortune and the Woman Who Gave It All Away''. New York City: Dutton Publishing. p. 28. ISBN &lt;bdi&gt;978-1101984956&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

15 տարեկան հասակին, Քրոք որոշեց ձգել երկրորդական վարժարանը՝ հակառակ իր ծնողներուն փափաքին: Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին Միացեալ Նահանգներու մուտքէն ետք, ան սուտ խօսեցաւ իր տարիքին մասին, որպէսզի զինուորագրուի Ամերիկեան Կարմիր Խաչին որպէս շտապօգնութեան վարորդ: Սակայն, անոր ծառայութիւնը կարճ տեւեց, որովհետեւ պատերազմը աւարտեցաւ իր զինուորագրուելէն քիչ անց&lt;ref&gt;Kroc, Ray; Anderson, Robert (1987). ''Grinding it out: the making of McDonald's'' (St. Martin's paperback ed.). [New York]: St. Martin's Paperbacks. p. 19. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-312-92987-9&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Raymond &quot;Ray&quot; Kroc&quot;. ''Rosenberg International Franchise Center''. University of New Hampshire. Retrieved December 1, 2024.&lt;/ref&gt;: 1920-ականներուն եւ Մեծ Տնտեսական Տագնապի ամբողջ ընթացքին, Քրոք զանազան գործերով զբաղեցաւ, ներառեալ՝ թուղթէ բաժակներու վաճառականութիւն, կալուածներու միջնորդութիւն եւ դաշնակահարութիւն՝ տարբեր նուագախումբերու մէջ&lt;ref&gt;&quot;Raymond &quot;Ray&quot; Kroc&quot;. ''Rosenberg International Franchise Center''. University of New Hampshire. Retrieved December 1, 2024.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Encyclopaedia Britannica, Inc. (October 1, 2008). ''Britannica Guide to 100 Most Influential Americans''. Encyclopaedia Britannica, Inc. p. 342. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-59339-857-6&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

== Մըքտոնըլտզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ray Kroc|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ray_Kroc&amp;oldid=1360057779|date=2026-06-18|accessdate=2026-06-29|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք, Քրոք գործի անցաւ որպէս կաթնային հարուածի (milkshake) հարիչներու վաճառական՝ սննդի սպասարկման սարքեր արտադրող «Prince Castle» ընկերութեան մէջ&lt;ref&gt;Neil Snyder (June 15, 2010). ''Vision, Values, and Courage: Leadership for Quality Management''. New York City: Simon and Schuster. p. 133. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4516-0252-4&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;: Երբ «Prince Castle»-ի հարիչներու վաճառքը կտրուկ նուազեցաւ աւելի էժան «Hamilton Beach» արտադրանքներու մրցակցութեան պատճառով, Քրոքի հետաքրքրութիւնը շարժեցան Ռիչըրտ եւ Մորիս Մաքտոնալտները, որոնք իրմէ ութ հարիչ գնած էին Սան Պերնարտինօ, Քալիֆորնիա գտնուող իրենց ճաշարանին համար: Քրոք այցելեց եղբայրներուն 1954-ին՝ տեսնելու համար, թէ ինչո՞ւ անոնք այդքան շատ կաթնային հարուածներ կը պատրաստէին&lt;ref&gt;&quot;Our History: Ray Kroc &amp; The McDonald's Brothers&quot;. ''McDonald's''. Retrieved September 12, 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc&quot;. ''American Dream Story''. November 18, 2024. Retrieved November 19, 2024.&lt;/ref&gt;:

Մաքտոնալտ եղբայրներուն հետ արտօնագրային համաձայնագիրը վերջնականացնելէ ետք, Քրոք նամակ մը յղեց Ուոլթ Տիզնիին: Անոնք ծանօթացած էին Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին Օլտ Կրինուիչ, Քոնեքթիքութ, երբ երկուքն ալ շտապօգնութեան օգնականի պատրաստութեան կը հետեւէին: Քրոք գրեց. «Վերջերս ստանձնած եմ Մըքտոնըլտզի համակարգի ազգային արտօնագիրը: Կ'ուզեմ հարցնել, թէ արդեօ՞ք հնարաւորութիւն կայ Մըքտոնըլտզ մը բանալու ձեր Տիզնիի նախագիծին մէջ»: Ըստ պատմութեան մը՝ Տիզնին համաձայնած է, բայց պայման դրած է, որ տապկուած գետնախնձորի գինը տասը սենթէն բարձրանայ տասնըհինգ սենթի, որպէսզի յաւելեալ շահոյթը ինք ստանայ: Քրոք հրաժարեցաւ իր հաւատարիմ յաճախորդները կեղեքելէ, որուն պատճառով ալ Տիզնիլենտը բացուեցաւ առանց Մըքտոնըլտզ ճաշարանի: Գրող Էրիք Շլոսըր, իր «Fast Food Nation» գիրքին մէջ, կը կարծէ, որ այս պատմութիւնը Մըքտոնըլտզի շուկայագիտութեան պատասխանատուներուն կողմէ հնարուած ձեւափոխութիւն մըն է: Հաւանական է, որ առաջարկը պարզապէս մերժուած ու վերադարձուած է&lt;ref&gt;Schlosser, Eric (2002). ''Fast Food Nation: The Dark Side of the All-American Meal''. New York City: Harper Collins Publishers. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-395-97789-7&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

Քրոքին կը վերագրուին սննդի սպասարկման արտօնագրային մոտելին մէջ կատարուած շարք մը նորարարական փոփոխութիւններ: Անոնցմէ գլխաւորը միայն մէկ խանութի արտօնագիրերու վաճառքն էր՝ փոխանակ մեծ ու տարածքային արտօնագիրեր վաճառելու, ինչ որ ընդունուած սովորութիւն էր այդ ժամանակուան արդիւնաբերութեան մէջ: Քրոք կը գիտակցէր, որ մեծ շուկաներու համար բացառիկ արտօնութիւններու վաճառքը դրամ վաստակելու ամենաարագ ձեւն էր արտօնատիրոջ համար, բայց ան նաեւ կը տեսնէր, որ այդ քայլով արտօնատէրը կը կորսնցնէր ցանցի զարգացման ընթացքն ու ուղղութիւնը վերահսկելու կարողութիւնը: Ամէն բանէ վեր, եւ հաւատարիմ մնալով Մաքտոնալտ եղբայրներուն հետ կնքած պայմանագրային պարտաւորութիւններուն, Քրոք կը ձգտէր սպասարկման եւ որակի միօրինակութեան Մըքտոնըլտզի բոլոր վայրերուն մէջ: Առանց արտօնագիր ստացողներուն վրայ ազդելու կարողութեան, Քրոք գիտէր, որ դժուար պիտի ըլլար այդ նպատակին հասնիլը: Արտօնագիր ստացողին միայն մէկ վայրի իրաւունք տալով՝ Քրոք կը պահպանէր որոշակի վերահսկողութիւն անոնց վրայ, կամ առնուազն անոնց վրայ, որոնք օր մը կը փափաքէին ուրիշ խանութի մըն ալ իրաւունքը ստանալ&lt;ref&gt;Love, John (1995). ''McDonald's: Behind The Arches''. New York: Bantam Books. pp. 57–60. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-553-34759-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

Քրոք սկսաւ նեղուիլ Մաքտոնալտ եղբայրներուն՝ ճաշարաններու թիւը փոքր պահելու փափաքէն: Եղբայրները նաեւ շարունակ կը մերժէին Քրոքի փոփոխութիւնները, օրինակ՝ սկզբնական յատակագիծին վերաբերեալ, եւ հակառակ Քրոքի պաղատանքներուն, անոնք երբեք պաշտօնական նամակ չուղարկեցին, որ իրաւականօրէն թոյլ կու տար այդ փոփոխութիւնները կատարել ցանցին մէջ: 1961-ին, ան գնեց ընկերութիւնը 2.7 միլիոն տոլարով՝ այն գումարով, որ եղբայրները պահանջած էին իրմէ, երբ ինք յստակ թիւ մը ուզած էր: Քրոք կատաղեցաւ այս գումարը լսելով եւ հարցուց, թէ արդեօ՞ք կրնայ մաս-մաս վճարել, բայց եղբայրները մերժեցին: Գնման համար անհրաժեշտ դրամագլուխը հայթայթելը դժուար էր՝ ընդարձակման պատճառով կուտակուած պարտքերուն հետեւանքով: Սակայն Հէրի Սոնըպորնը, որուն Քրոք կը կոչէր իր «ելեւմտական կախարդը», կրցաւ գտնել անհրաժեշտ միջոցները&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc&quot;. ''Entrepreneur''. October 9, 2008. Retrieved May 29, 2019.&lt;/ref&gt;:

Գործարքի աւարտին, Քրոք ջղայնացաւ, որովհետեւ եղբայրները իրեն չփոխանցեցին Սան Պերնարտինոյի սկզբնական վայրի կալուածն ու իրաւունքները: Եղբայրները Քրոքին ըսած էին, թէ այդ գործը, հողատարածքն ու ամէն ինչ կը նուիրէին հիմնադիր գործաւորներուն: Իր բարկութեան պատճառով, Քրոք աւելի ուշ նոր Մըքտոնըլտզ ճաշարան մը բացաւ սկզբնական Մըքտոնըլտզի մօտ, որուն անունը փոխուած եւ դրուած էր «The Big M», որովհետեւ եղբայրները մոռցած էին պահել անուան իրաւունքները: Քրոք կը զգար, որ ոչ ոք պիտի ուզէր ուտել «Kroc's» կոչուող ճաշարաններու ցանցի մը մէջ, ուստի պնդեց, որ անպատճառ ձեռք բերէ «McDonald's» անուան իրաւունքները:

Քրոքի կողմէ մօտակայքը նոր Մըքտոնըլտզը բացուելէ ետք, «The Big M»-ը ի վերջոյ փակուեցաւ&lt;ref&gt;Kroc (1977). ''Grinding It Out''. H. Regnery. p. 123. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-8092-8259-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;: Կ'ըսուի, թէ գնման գործարքի իբրեւ մաս, Քրոք ձեռքսեղմումով խոստացած էր շարունակել սկզբնական համաձայնութեան տարեկան 1% հասոյթի վճարումը, բայց ատոր մասին ոչ մէկ փաստ կայ՝ բացի Մաքտոնալտ եղբայրներու զարմիկին պնդումէն: Եղբայրներէն ոչ մէկը հրապարակաւ յուսախաբութիւն յայտնած է այս գործարքին գծով: Գնման մասին խօսելով՝ Ռիչըրտ Մաքտոնալտ ըսած է, որ ինք չի զղջար&lt;ref&gt;Gilpin, Kenneth N. (July 16, 1998). &quot;Richard McDonald, 89, Fast-Food Revolutionary&quot;. ''The New York Times''. ISSN 0362-4331. Retrieved October 21, 2017.&lt;/ref&gt;:

Քրոք պահպանեց համպըրկըրի պատրաստման հաւաքման գիծի «Speedee Service System» համակարգը, որ ներկայացուած էր Մաքտոնալտ եղբայրներուն կողմէ 1948-ին: Ան միօրինակ դարձուց գործողութիւնները՝ ապահովելով, որ ամէն համպըրկըր նոյն համը ունենայ բոլոր ճաշարաններուն մէջ: Ան խիստ կանոններ սահմանեց արտօնագիր ստացողներուն համար՝ ուտելիքի պատրաստման ձեւի, չափաբաժիններու, եփելու եղանակներու ու ժամանակի, ինչպէս նաեւ փաթեթաւորման վերաբերեալ: Քրոք նաեւ մերժեց ծախսերու կրճատման այնպիսի քայլեր, ինչպէս՝ համպըրկըրի միսին մէջ սոյայի լեցօն օգտագործելը: Այս խիստ կանոնները կը վերաբերէին նաեւ յաճախորդներու սպասարկման չափանիշներուն. օրինակ՝ դրամը պէտք էր վերադարձուէր այն յաճախորդներուն, որոնց պատուէրները սխալ էին, կամ անոնց, որոնք ստիպուած եղած էին հինգ վայրկեանէ աւելի սպասել իրենց ուտելիքին:

1984-ին՝ Քրոքի մահուան ատեն, Մըքտոնըլտզը ունէր 7500 կէտեր Միացեալ Նահանգներու եւ 31 ուրիշ երկիրներու ու տարածքներու մէջ&lt;ref&gt;&quot;Ray Kroc | American businessman&quot;. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved May 29, 2019.&lt;/ref&gt;: Ճաշարաններու համակարգի ընդհանուր վաճառքը 1983-ին կը կազմէր աւելի քան 8 միլիառ տոլար, իսկ անոր անձնական հարստութիւնը կը հասնէր շուրջ 600 միլիոն տոլարի&lt;ref&gt;Pace, Eric (January 15, 1984). &quot;Ray A. Kroc dies at 81. Built McDonald's Chain&quot;. ''The New York Times''. Archived from the original on November 8, 2017. Retrieved January 13, 2020.&lt;/ref&gt;:

== Անձնական կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ray Kroc|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ray_Kroc&amp;oldid=1360057779|date=2026-06-18|accessdate=2026-06-29|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Բարեգործութիւն եւ մրցանակներ ===
«Քրոք հիմնադրամ»-ը աջակցած է զանազան առողջապահական խնդիրներու, ինչպէս՝ ալքոհոլամոլութեան, շաքարախտի, յոդատապի (arthritis) եւ բազմախթան կարծրախտի հետազօտման, բուժման եւ կրթութեան գործին: Անիկա ամենէն աւելի ճանչցուած է «Ռոնալտ Մաքտոնալտ Հաուս»-ի հիմնադրմամբ, որ ոչ-շահաբեր կազմակերպութիւն մըն է եւ անվճար կեցութիւն կ'ապահովէ այն ծնողներուն, որոնց զաւակները բուժում կը ստանան մօտակայ հիւանդանոցներուն մէջ&lt;ref&gt;Pace, Eric (January 15, 1984). &quot;Ray A. Kroc dies at 81. Built McDonald's Chain&quot;. ''The New York Times''. Archived from the original on November 8, 2017. Retrieved January 13, 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pompilio, Natalie (October 12, 2013). &quot;Joan Kroc, Unconventional Philanthropist&quot;. ''Legacy.com''. Retrieved January 11, 2018.&lt;/ref&gt;:

1973-ին, Քրոք արժանացած է Ամերիկեան Նուաճումներու Ակադեմիայի «Ոսկէ Պնակ» մրցանակին&lt;ref&gt;&quot;Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement&quot;. ''www.achievement.org''. American Academy of Achievement.&lt;/ref&gt;:

=== Քաղաքականութիւն ===
Որպէս ցկեանս Հանրապետական՝ Քրոք հաստատօրէն կը հաւատար սեփական ուժերուն վրայ յենելու սկզբունքին եւ խստօրէն դէմ էր պետական նպաստներուն ու «Նոր Կուրս»-ի (New Deal) քաղաքականութեան: Քրոք 255,000 տոլար նուիրեց Ռիչըրտ Նիքսոնի 1972-ի նախագահական քարոզարշաւին, ինչ որ բուռն քննադատութիւններու տեղի տուաւ. ոմանք, յատկապէս ծերակուտական Հարիսըն Ուիլիամզը, զինք մեղադրեցին այնպիսի նուիրատուութիւն կատարելու մէջ, որպէսզի ազդէ Նիքսոնի վրայ, որ վերջինս վեթոյի ենթարկէ Քոնկրեսի մէջ քննարկուող նուազագոյն աշխատավարձի մասին օրինագիծը&lt;ref&gt;Novak, Ralph (May 19, 1975). &quot;The McDonald's Man: What Ray Kroc Hath Wrought Around the World&quot;. ''People''. Retrieved July 18, 2017.&lt;/ref&gt;:

=== Ընտանիք ===
Քրոք ծանօթացաւ Էթել Ֆլեմինկի հետ 1919-ին, ամուսնացան 1922-ին, ապա տեղափոխուեցան Շիքակօ եւ ամուսնալուծուեցան 1961-ին: Անոնք ունեցան Քրոքի միակ զաւակը՝ Մերիլին անունով դուստրը&lt;ref&gt;Mattern, Joanne (2015). ''Ray Kroc: McDonald's Restaurants Builder''. Minneapolis, Minnesota: Abdo Publishing. p. 7. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-62968-890-9&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;: Ան 1963-ին ամուսնացաւ Ճէյն Տոպինս Կրինի հետ եւ ամուսնալուծուեցաւ 1968-ին&lt;ref&gt;Pompilio, Natalie (October 12, 2013). &quot;Joan Kroc, Unconventional Philanthropist&quot;. ''Legacy.com''. Retrieved January 11, 2018.&lt;/ref&gt;:

1969-ին ան ամուսնացաւ իր երրորդ կնոջ՝ Ճոան Սմիթի (ծնեալ՝ Մանսֆիլտ) հետ: Ճոան Քրոք բարերար էր, որ Ռէյ Քրոքի մահէն ետք զգալիօրէն աւելցուց իր բարեգործական նուիրատուութիւնները: Ան նիւթապէս կ'աջակցէր զանազան բնագաւառներու, որոնք զինք կը հետաքրքրէին, ինչպէս՝ խաղաղութեան խթանումը եւ միջուկային զէնքի տարածման կանխարգիլումը: 2003-ին իր մահէն ետք, իր մնացեալ 2.7 միլիառ տոլարի կալուածքը բաժնուեցաւ շարք մը ոչ-շահաբեր կազմակերպութիւններու միջեւ, ներառեալ՝ 1.5 միլիառ տոլարի նուիրատուութիւն «Փրկութեան Բանակ»-ին՝ 26 «Քրոք Կեդրոններ» կառուցելու համար, ինչպէս նաեւ 200 միլիոն տոլարի նուիրատուութիւն Ազգային Հանրային Ռատիոյին, քանի որ ան խորապէս կը հաւատար հանրային ռատիոյի ուժին: Ասկէ բացի, ան նաեւ նուիրատուութիւններ կատարեց երկրի տարածքին գտնուող այն համայնքային կեդրոններուն, որոնք կը սպասարկէին ընկերային գետնի վրայ զրկուած թաղամասերուն&lt;ref&gt;Sullivan, Paul (January 20, 2017). &quot;Kroc's Giving, Like McDonald's Meals, Was Fast and Super-Sized&quot;. ''The New York Times''. Retrieved January 11, 2018.&lt;/ref&gt;:

=== Առողջութիւն ===
1980-ին, կաթուածէ ետք, Քրոք ընդունուեցաւ ալքոհոլամոլներու վերականգնողական կեդրոն: Չորս տարի ետք, 14 Յունուար 1984-ին, ան մահացաւ սրտի կանգէ Սան Տիեկոյի հիւանդանոցի մը մէջ՝ 81 տարեկան հասակին: Ան թաղուեցաւ «Էլ Քամինօ Մեմորիըլ Փարք» գերեզմանատան մէջ, որ կը գտնուի Սորենթօ Վելի, Սան Տիեկօ&lt;ref&gt;Napoli, Lisa (2016). ''Ray and Joan: The Man Who Made the Mcdonald's Fortune and the Woman Who Gave It All Away''. New York City: Dutton Publishing. p. 28. ISBN &lt;bdi&gt;978-1101984956&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գործարարներ]]</text>
      <sha1>9g268q1aqoobay5a1bj1h6mvsrqemgz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>