Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1578 252616 188466 2026-07-07T09:30:08Z Maral Dikbikian 4797 252616 wikitext text/x-wiki '''Աղաճան Աւետիքեան,''' [[Պարսկաստան]]<nowiki/>ցի հայ վաճառական։ Աղաճան Աւետիքեան (երբեմն կը յիշուի նաեւ որպէս ''Աղաջան Աւետիքով'') 17-րդ դարու վերջի Նոր Ջուղայի (Սպահան) ականաւոր հայ վաճառականներէն է, որ կապուած էր հայոց «Կտակաւոր ընկերութեան» կամ Նոր Ջուղայի առեւտրական տան հետ։ Անոնք մեծ դեր խաղցած են Ռուսիոյ եւ Եւրոպայի միջեւ տարանցիկ առեւտուրի զարգացման մէջ։ Աղաճան Աւետիքեան [[1687]]-ին առեւտուրի համար [[Աստրախան]]ի ճամբով [[Մոսկուա]] գացած է։ [[1689]]-ին՝ ռուսական ապրանքով հայրենիք վերադարձած է։ Կրկին [[Ռուսիա]] գացած ժամանակ, բաց ճանապարհին՝ Մոսկուայի մօտ, ռուս գիւղացիներ զինք կողոպտած են։ Ուստի դեսպանական ատեանի միջոցով, հրովարտակով մը, պատժել տուած է աւազակները եւ վերագրաւած ապրանքին մեծ մասը։ [[Արխանգելսկ|Արխանկելսկ]]<nowiki/>էն [[Շուէտ]] անցած եւ [[1695]]-ին, հոնկէ եգիպտական ապրանքով վերադարձացած է հայրենիք։ == Աղբիւրներ == * '''«Հայ-ռուսական յարաբերութիւնները XVII դարի երկրորդ կիսում» փաստաթուղթերի ժողովածու''' (Հայկական ՍՍՀ ԳԱ Պատմութեան ինստիտուտ, Երեւան, 1953)։ * '''Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ), Հատոր 1, էջ 241''' («Աւետիքեան Աղաճան» յօդուածը)։ * '''Վահան Փափազեան, «Հայ վաճառականութիւնը Ռուսաստանում»''' կամ '''Շահէն Խաչատրեանի''' ուսումնասիրութիւնները՝ նուիրուած նորջուղայեցի վաճառականներուն։ [[Ստորոգութիւն:Հայ վաճառականներ]] a6ylanwb91hviittenz74najwyq6s3i 0 2002 252606 231925 2026-07-07T06:57:30Z HoMen 269 252606 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Արամի փողոց|image=Aram street.jpg|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան |other_name=կոչուած է ՝ *Ցարսկայա փողոց(1837-1919) *Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921) *Սպանդարեան փողոց (1921-1991)}} '''Արամի փողոց''', փողոց [[Երեւան]]ի [[Կենդրոն (Երեւանի վարչական շրջան)|Կեդրոն վարչական շրջանին]] մէջ։ Կոչուած է Առաջին հանրապետութեան հիմնադիր [[Արամ Մանուկեան]]ի անունով։ Զուգահեռ է [[Փավստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]]ին։ == Տուեալներ == Խանջեան փողոցի հարաւ-արեւելեան հատուածէն ձգած է դէպի Սարեան փողոցի հիւսիս-արեւմտեան հատուած՝ իր մէջ ընդգրկելով [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժի տօնավաճառ]]<nowiki/>ը, [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]<nowiki/>ի շէնքը, Միսակ Մանուշեան զբօսայգին եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի պողոտայ]]։ Նախկին փողոցը կը շարունակուէր մինչեւ գլխաւոր նամակատուն, սակայն [[Կարէն Տեմիրճեան փողոց (Երեւան)|այդ հատուածը]] 2014 թուականին վերանուանվեց [[Կարէն Տեմիրճեան]]ի անունով<ref>{{Cite web |url=http://www.ilur.am/news/view/28786.html |title=Երեւանը կ'ունենայ Կարէն Տեմիրճեանի անուան փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |dead-url=yes |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |deadurl=yes }}</ref>։ Ժամանակին Երեւանի ամենահին փողոցներէն մէկն է։ == Պատմութիւն == [[Պատկեր:Aram Manougian's House in Yerevan.jpg|մինի|1917-1919 թ. Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքի մէջ]] Փողոցը բացուած է 1837-ին եւ կոչուած՝ Ցարսկայա փողոց՝ ի պատիւ Նիկոլայ Ա․ ցարի, որ այդ ժամանակաշրջանին Երեւան կ'այցելէ։ 1919-ին, Առաջին հանրապետութեան արտաքին գործերու նախարար Արամ Մանուկեանի մահէն ետք փողոցը կը վերանուանուի անոր անունով։ Հայաստանի մէջ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն յետոյ համաայնավար կառավարութիւնը փողոցը 1921-ին [[Սուրէն Սպանդարեան]]ի անունով կը վերանուանէ։ 1991-ին, Հայաստանի անկախացումէն յետոյ, փողոցը պաշտօնապէս կը կոչուի Արամի փողոց<ref>{{Cite web |url=http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |title=Երեւան` Հին Աբովեան փողոց: Արամի փողոցէն Պուշկինի փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605211714/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |dead-url=yes }}</ref>։ 1917-1919 Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքին մէջ։ Շէնքը կը պատկանի Ֆատէյ Քալանթարեանին, կառուցուած է 1910 թուականին, ճարտարապետ Պորիս Մեհրապեանի կողմէ։ 2005-էն շէնքի վերակառուցումը ներառուած է Երեւանի քաղաքապետարանի «Հին Երեւան» ծրագրին մէջ, որու հեղինակը ճարտարապետ Լեւոն Վարդանեանն է<ref>[http://archive2.ankakh.com/%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84/ Արամ Մանուկեանի մահուան 95-ամեակը` անոր կիսավեր տան ֆոնին]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Aram Manukian's house in Yerevan.jpg|Պատմական յուշարձան. այժմ արդէն քանդուած Պատկեր:Aram street, government bld. no.3 Yerevan, Armenia (2015).jpg|Արամի փողոցը, 2015 թ. Պատկեր:Aram street.jpg|Արամի փողոցը, 2014 թ. Պատկեր:Универмаг в Ереване.jpg Պատկեր:Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA 1.jpg|[[Փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի եւ իրաւունքի ինստիտուտ]] Պատկեր:Փիլիսոփայության ինստիտուտ 2.JPG Պատկեր:Aram Manukyan house2.jpg|Արամ Մանուկեանի ապրած տունը վթարային վիճակին մէջ Պատկեր:Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնյանի, Արամի 7.JPG|Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնեանի, Արամի փողոց 7 </gallery> == Տե՛ս նաեւ == * [[Երեւանի փողոցներու ցանկ]] * [[Երեւանի վարչական բաժանում]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet Երեւան` Ցարսկայա/Արամի փողոց] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605211815/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet |date=2016-06-05 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ]] ad8q6wwjb8irlbxg46ia0taatcf54jh 252607 252606 2026-07-07T07:19:47Z HoMen 269 252607 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Արամի փողոց|image=Aram street.jpg|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան |other_name=կոչուած է ՝ *Ցարսկայա փողոց (1837-1919) *Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921) *Սպանդարեան փողոց (1921-1991)|width=10 մ․|native_name=|former_names=Ցարսկայա փողոց (1837-1919), Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921), Սպասնդսարեան փողոց (1921-1991)}} '''Արամի փողոց''', փողոց [[Երեւան]]ի [[Կենդրոն (Երեւանի վարչական շրջան)|Կեդրոն վարչական շրջանին]] մէջ։ Կոչուած է Առաջին հանրապետութեան հիմնադիր [[Արամ Մանուկեան]]ի անունով։ Զուգահեռ է [[Փավստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]]ին։ == Տուեալներ == Խանջեան փողոցի հարաւ-արեւելեան հատուածէն ձգած է դէպի Սարեան փողոցի հիւսիս-արեւմտեան հատուած՝ իր մէջ ընդգրկելով [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժի տօնավաճառ]]<nowiki/>ը, [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]<nowiki/>ի շէնքը, Միսակ Մանուշեան զբօսայգին եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի պողոտայ]]։ Նախկին փողոցը կը շարունակուէր մինչեւ գլխաւոր նամակատուն, սակայն [[Կարէն Տեմիրճեան փողոց (Երեւան)|այդ հատուածը]] 2014 թուականին վերանուանվեց [[Կարէն Տեմիրճեան]]ի անունով<ref>{{Cite web |url=http://www.ilur.am/news/view/28786.html |title=Երեւանը կ'ունենայ Կարէն Տեմիրճեանի անուան փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |dead-url=yes |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |deadurl=yes }}</ref>։ Ժամանակին Երեւանի ամենահին փողոցներէն մէկն է։ == Պատմութիւն == [[Պատկեր:Aram Manougian's House in Yerevan.jpg|մինի|1917-1919 թ. Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքի մէջ]] Փողոցը բացուած է 1837-ին եւ կոչուած՝ Ցարսկայա փողոց՝ ի պատիւ Նիկոլայ Ա․ ցարի, որ այդ ժամանակաշրջանին Երեւան կ'այցելէ։ 1919-ին, Առաջին հանրապետութեան արտաքին գործերու նախարար Արամ Մանուկեանի մահէն ետք փողոցը կը վերանուանուի անոր անունով։ Հայաստանի մէջ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն յետոյ համաայնավար կառավարութիւնը փողոցը 1921-ին [[Սուրէն Սպանդարեան]]ի անունով կը վերանուանէ։ 1991-ին, Հայաստանի անկախացումէն յետոյ, փողոցը պաշտօնապէս կը կոչուի Արամի փողոց<ref>{{Cite web |url=http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |title=Երեւան` Հին Աբովեան փողոց: Արամի փողոցէն Պուշկինի փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605211714/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |dead-url=yes }}</ref>։ 1917-1919 Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքին մէջ։ Շէնքը կը պատկանի Ֆատէյ Քալանթարեանին, կառուցուած է 1910 թուականին, ճարտարապետ Պորիս Մեհրապեանի կողմէ։ 2005-էն շէնքի վերակառուցումը ներառուած է Երեւանի քաղաքապետարանի «Հին Երեւան» ծրագրին մէջ, որու հեղինակը ճարտարապետ Լեւոն Վարդանեանն է<ref>[http://archive2.ankakh.com/%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84/ Արամ Մանուկեանի մահուան 95-ամեակը` անոր կիսավեր տան ֆոնին]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Aram Manukian's house in Yerevan.jpg|Պատմական յուշարձան. այժմ արդէն քանդուած Պատկեր:Aram street, government bld. no.3 Yerevan, Armenia (2015).jpg|Արամի փողոցը, 2015 թ. Պատկեր:Aram street.jpg|Արամի փողոցը, 2014 թ. Պատկեր:Универмаг в Ереване.jpg Պատկեր:Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA 1.jpg|[[Փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի եւ իրաւունքի ինստիտուտ]] Պատկեր:Փիլիսոփայության ինստիտուտ 2.JPG Պատկեր:Aram Manukyan house2.jpg|Արամ Մանուկեանի ապրած տունը վթարային վիճակին մէջ Պատկեր:Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնյանի, Արամի 7.JPG|Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնեանի, Արամի փողոց 7 </gallery> == Տե՛ս նաեւ == * [[Երեւանի փողոցներու ցանկ]] * [[Երեւանի վարչական բաժանում]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet Երեւան` Ցարսկայա/Արամի փողոց] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605211815/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet |date=2016-06-05 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ]] 5xigh8799c9sdm8x50gz1vgutgk6p21 252608 252607 2026-07-07T07:20:25Z HoMen 269 252608 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Արամի փողոց|image=Aram street.jpg|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան |other_name=կոչուած է ՝ *Ցարսկայա փողոց (1837-1919) *Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921) *Սպանդարեան փողոց (1921-1991)|width=10 մ․|native_name=|former_names=Ցարսկայա փողոց (1837-1919), Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921), Սպասնդսարեան փողոց (1921-1991)}} '''Արամի փողոց''', փողոց [[Երեւան]]ի [[Կենդրոն (Երեւանի վարչական շրջան)|Կեդրոն վարչական շրջանին]] մէջ։ Կոչուած է Առաջին հանրապետութեան հիմնադիր [[Արամ Մանուկեան]]ի անունով։ Զուգահեռ է [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոցին]]։ == Տուեալներ == Խանջեան փողոցի հարաւ-արեւելեան հատուածէն ձգած է դէպի Սարեան փողոցի հիւսիս-արեւմտեան հատուած՝ իր մէջ ընդգրկելով [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժի տօնավաճառ]]<nowiki/>ը, [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]<nowiki/>ի շէնքը, Միսակ Մանուշեան զբօսայգին եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի պողոտայ]]։ Նախկին փողոցը կը շարունակուէր մինչեւ գլխաւոր նամակատուն, սակայն [[Կարէն Տեմիրճեան փողոց (Երեւան)|այդ հատուածը]] 2014 թուականին վերանուանվեց [[Կարէն Տեմիրճեան]]ի անունով<ref>{{Cite web |url=http://www.ilur.am/news/view/28786.html |title=Երեւանը կ'ունենայ Կարէն Տեմիրճեանի անուան փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |dead-url=yes |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |deadurl=yes }}</ref>։ Ժամանակին Երեւանի ամենահին փողոցներէն մէկն է։ == Պատմութիւն == [[Պատկեր:Aram Manougian's House in Yerevan.jpg|մինի|1917-1919 թ. Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքի մէջ]] Փողոցը բացուած է 1837-ին եւ կոչուած՝ Ցարսկայա փողոց՝ ի պատիւ Նիկոլայ Ա․ ցարի, որ այդ ժամանակաշրջանին Երեւան կ'այցելէ։ 1919-ին, Առաջին հանրապետութեան արտաքին գործերու նախարար Արամ Մանուկեանի մահէն ետք փողոցը կը վերանուանուի անոր անունով։ Հայաստանի մէջ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն յետոյ համաայնավար կառավարութիւնը փողոցը 1921-ին [[Սուրէն Սպանդարեան]]ի անունով կը վերանուանէ։ 1991-ին, Հայաստանի անկախացումէն յետոյ, փողոցը պաշտօնապէս կը կոչուի Արամի փողոց<ref>{{Cite web |url=http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |title=Երեւան` Հին Աբովեան փողոց: Արամի փողոցէն Պուշկինի փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605211714/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |dead-url=yes }}</ref>։ 1917-1919 Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքին մէջ։ Շէնքը կը պատկանի Ֆատէյ Քալանթարեանին, կառուցուած է 1910 թուականին, ճարտարապետ Պորիս Մեհրապեանի կողմէ։ 2005-էն շէնքի վերակառուցումը ներառուած է Երեւանի քաղաքապետարանի «Հին Երեւան» ծրագրին մէջ, որու հեղինակը ճարտարապետ Լեւոն Վարդանեանն է<ref>[http://archive2.ankakh.com/%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84/ Արամ Մանուկեանի մահուան 95-ամեակը` անոր կիսավեր տան ֆոնին]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Aram Manukian's house in Yerevan.jpg|Պատմական յուշարձան. այժմ արդէն քանդուած Պատկեր:Aram street, government bld. no.3 Yerevan, Armenia (2015).jpg|Արամի փողոցը, 2015 թ. Պատկեր:Aram street.jpg|Արամի փողոցը, 2014 թ. Պատկեր:Универмаг в Ереване.jpg Պատկեր:Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA 1.jpg|[[Փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի եւ իրաւունքի ինստիտուտ]] Պատկեր:Փիլիսոփայության ինստիտուտ 2.JPG Պատկեր:Aram Manukyan house2.jpg|Արամ Մանուկեանի ապրած տունը վթարային վիճակին մէջ Պատկեր:Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնյանի, Արամի 7.JPG|Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնեանի, Արամի փողոց 7 </gallery> == Տե՛ս նաեւ == * [[Երեւանի փողոցներու ցանկ]] * [[Երեւանի վարչական բաժանում]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet Երեւան` Ցարսկայա/Արամի փողոց] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605211815/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet |date=2016-06-05 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ]] 7mhc8i09hqj9kzzpn2wpvg56l3hyy17 0 3040 252614 221216 2026-07-07T09:22:16Z Maral Dikbikian 4797 252614 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Մարշալ Պրուս Մաթերս | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = Eminem_-_Concert_for_Valor_in_Washington,_D.C._Nov._11,_2014_(2)_(cropped).jpg | չափ = | նկարագրութիւն = Էմինէմը համերգի ժամանակ, [[2009 թուական|2009]] [[Յունիս]] | ծնած է = [[17 Հոկտեմբեր]] [[1972 թուական|1972]] | ծննդավայր = ԱՄՆ, Միչիկըն, Տիթրոիթ | վախճանած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = [[Պատկեր:Flag of USA.svg|22px]] Ամերիկացի | հպատակութիւն = Ամերիկացի | ազգութիւն = Ամերիկացի | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = Երգիչ, Ռէբըր | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} [[Պատկեր:Logo_of_Eminem_(2013).svg|աջից|260px]] '''Մարշըլ Պրուս Մազըրզ III''' ({{lang-en|Marshall Bruce Mathers III}}, ծնած՝ [[17 Հոկտեմբեր]], [[1972 թուական|1972]], [[Սուրբ-Ժոզէֆ (Միսսուրի)|Սուրբ-Ժոզէֆ]], [[Միսսուրի (նահանգ)|Միսսուրի]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]])<ref name="allmusicbio">{{cite web|last=Ankeny|first=Jason|coauthors=Torreano, Bradley|title=Eminem — Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/eminem-p347307|publisher=[[Allmusic]]|date=2006|accessdate=2009 թ․ Փետրուարի 6|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120521063952/http://www.allmusic.com/artist/eminem-p347307|archivedate=2012-05-21|dead-url=yes}}</ref>, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] [[ռեփ]]եր, [[երաժշտական արտադրիչ]], [[յօրինող]] եւ [[դերասան]]։ Առաւել յայտնի է '''Էմինէմ''' ({{lang-en|Eminem}}, յաճախ կը հանդիպի '''EMINƎM''' ոճով) [[բեմական կեղծանուն]]ով եւ իր '''Սլիմ Շեյտի''' ({{lang-en|Slim Shady}}) [[ալտեր֊էգո]]յով։ == Գործունէութիւն == Բացի սոլօ կեանքէն, Մարշըլը նաեւ [[D12]] խումբի եւ [[Bad Meets Evil]] [[հիփ հոփ]] տուէթի անդամ է։ Էմինէմը աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող երաժշտական կատարողներէն մէկն է, ինչպէս նաեւ 2000-ական թուականներու ամէնէն շատ վաճառուող կատարողը<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/266420/artists-of-the-decade |title=Best of the 2000s: The Decade In Charts and More |work=Billboard |date=December 7, 2009 |accessdate=2012 թ․ մարտի 30}}</ref>։ Ան ներկայ է տարբեր ամսագիրներու կողմէ կազմուած բոլոր ժամանակներու աշխարհի մեծագոյն երաժիշտներու ցուցակներուն մէջ, այդ կարգին՝ «Ռոլինկ Սթոն» ամսագիրի ցուցակին մէջ, ուր Էմինեմը կը գրաւէ 83-րդ հորիզոնականը՝ 100 մեծագոյն կատարողներու ցուցակին մէջ<ref name="rss">[http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/eminem-20110420 Rolling Stone, 100 Greatest Artists of All Time]{{ref-en}}</ref>։ Նոյն ամսագիրը զինք անուանած է «Հիփ հոփի Արքայ»<ref name="kinghiphop">[http://www.rollingstone.com/music/news/introducing-the-king-of-hip-hop-20110815 Introducing the King of Hip-Hop]{{ref-en}}</ref>։ Եթէ իր ալպոմներուն հետ հաշուենք նաեւ իր խմբակներուն սթուտիական ալպոմները, ապա Էմինեմն ունի 10 ալպոմ, որոնք գրաւած են «Պիլպորտ 200»-ի առաջին հորիզոնականը<ref name="blb">[http://www.rollingstone.com/music/news/eminem-will-score-biggest-sales-week-of-2010-20100624 Eminem Will Score Biggest Sales Week of 2010]{{ref-en}}</ref>։ Իբրեւ սոլո (առանձին) կատարող՝ Էմինեմը ամբողջ աշխարհի մէջ վաճառած է իր ալպոմներու աւելի քան 100 միլիոն օրինակ<ref>[http://ema.mtv.co.uk/artists/eminem Eminem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723113825/http://ema.mtv.co.uk/artists/eminem |date=2011-07-23 }}, ema.mtv.co.uk</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110717171940/http://www.universalmusic.com/artist-news/eminem%E2%80%99s-new-album-%E2%80%9Crelapse%E2%80%9D-drops-in-may-%E2%80%9Crelapse-2%E2%80%9D-later-this-year «Eminem’s New Album „Relapse“ Drops In May, „Relapse 2“ Later This Year»], [[Universal Music Group]]</ref><ref name="AOW">[http://www.mtv.tv/article/14782_EMINEM.htm «EMINEM»], [[MTV]]</ref>։ Միայն ԱՄՆ-ի մէջ ան վաճառած է մօտ 49 միլիոն ձայնասկաւառակ եւ 42 միլիոն երգ<ref>[http://www.businesswire.com/news/home/20120105005547/en/Nielsen-Company-Billboard%E2%80%99s-2011-Music-Industry-Report The Nielsen Company & Billboard’s 2011 Music Industry Report]</ref>։ Իր առաջին անկախ ալպոմը՝ «Ինֆինիթ»-ը 1996 թուականին թողարկելէ ետք, Էմինեմը մեծ ճանաչում ձեռք բերեց 1999-ին թողարկուած «Տը Սլիմ Շէյտի Էլ-Փի» ալպոմին շնորհիւ։ Այդ ալպոմը Էմինեմին բերաւ իր առաջին «Կրեմմի» մրցանակը՝ լաւագոյն ռեփ ալպոմի անուանակարգին մէջ։ Անոր յաջորդ երկու ձայնասկաւառակները՝ «Տը Մարշըլ Մաթըրզ Էլ-Փի»-ն եւ «Տը Էմինեմ Շոու»-ն, նոյնպէս արժանացան «Կրեմմի»-ի նոյն անուանակարգին մէջ, ինչի շնորհիւ Էմինեմը դարձաւ առաջին կատարողը, որ արժանացած է այդ մրցանակին երեք անգամ անընդմեջ։ Ասոր կը յաջորդէ 2004-ին թողարկուած «Անքոր» ալպոմը եւ այդ ալպոմի շրջագայութիւնը, որմէ ետք Էմինեմը ստեղծագործական դադար կը վերցնէ։ 15 Մայիս 2009-ին, հնգամեայ ընդմիջումէ մը ետք, ան կը թողարկէ «Ռիլեփս» ալպոմը։ 2010-ին կը թողարկէ իր եօթներորդ սթուտիական ալպոմը՝ «Ռիքավըրի»-ն, որ համաշխարհային յաջողութեան կ’արժանանայ։ Անիկա կը դառնայ տարուան ամենաշատ վաճառուած ալպոմը, ինչպէս «Տը Էմինեմ Շոու»-ն՝ 2002-ին։ Էմինեմը թէ՛ «Ռիլեփս»-ի եւ թէ՛ «Ռիքավըրի»-ի համար կ’արժանանայ «Կրեմմի» մրցանակի։ Այդ մրցանակը կը դառնայ իր ամբողջ ասպարէզի ընթացքին ստացած 13-րդ մրցանակը։ 5 Նոյեմբեր 2013-ին Էմինեմը կը թողարկէ իր ութերորդ սթուտիական ալպոմը՝ «Տը Մարշըլ Մաթըրզ Էլ-Փի 2»-ն։ Էմինեմը կը զբաղի տարբեր գործունէութիւններով։ Ան ունի իր սեփական ձայնագրման լէյպըլը (ստուտիան), զոր կը ղեկավարէ իր տնօրէնին՝ Փոլ Ռոզընպըրկի հետ համատեղ, ինչպէս նաեւ ունի իր սեփական ռատիոընկերութիւնը՝ «Շէյտ 45»-ը (Shade 45)՝ «Սիրիուս Էքս-Էմ Ռատիօ»-ի վրայ։ 2002-ին Էմինեմը կը նկարահանուի «8-րդ Մղոն» ֆիլմին մէջ, որուն համար կ’արժանանայ «Օսքար» մրցանակի՝ ֆիլմի լաւագոյն երգի անուանակարգին մէջ՝ դառնալով առաջին ռեփ կատարողը, որ կը ստանայ այս մրցանակը<ref>«8 Mile (2002) - Awards» (անգլերեն). IMDB. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 22–ին-ին.</ref><ref>{{Citation|title=Էմինեմ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B7%D5%B4%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D5%B4&oldid=10395603|date=2025-07-18|accessdate=2026-07-07|language=hy}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:1972 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:17 Հոկտեմբերի ծնունդներ]] 69tlmf9cmfyiroinhg2w4qija2z65fw 252615 252614 2026-07-07T09:23:40Z Maral Dikbikian 4797 252615 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Մարշալ Պրուս Մաթերս | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = Eminem_-_Concert_for_Valor_in_Washington,_D.C._Nov._11,_2014_(2)_(cropped).jpg | չափ = | նկարագրութիւն = Էմինէմը համերգի ժամանակ, [[2009 թուական|2009]] [[Յունիս]] | ծնած է = [[17 Հոկտեմբեր]] [[1972 թուական|1972]] | ծննդավայր = ԱՄՆ, Միչիկըն, Տիթրոիթ | վախճանած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = [[Պատկեր:Flag of USA.svg|22px]] Ամերիկացի | հպատակութիւն = Ամերիկացի | ազգութիւն = Ամերիկացի | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = Երգիչ, Ռէբըր | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} [[Պատկեր:Logo_of_Eminem_(2013).svg|աջից|260px]] '''Մարշըլ Պրուս Մազըրզ III''' ({{lang-en|Marshall Bruce Mathers III}}, ծնած՝ [[17 Հոկտեմբեր]], [[1972 թուական|1972]], [[Սուրբ-Ժոզէֆ (Միսսուրի)|Սուրբ-Ժոզէֆ]], [[Միսսուրի (նահանգ)|Միսսուրի]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]])<ref name="allmusicbio">{{cite web|last=Ankeny|first=Jason|coauthors=Torreano, Bradley|title=Eminem — Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/eminem-p347307|publisher=[[Allmusic]]|date=2006|accessdate=2009 թ․ Փետրուարի 6|lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120521063952/http://www.allmusic.com/artist/eminem-p347307|archivedate=2012-05-21|dead-url=yes}}</ref>, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] [[ռեփ]]եր, [[երաժշտական արտադրիչ]], [[յօրինող]] եւ [[դերասան]]։ Առաւել յայտնի է '''Էմինէմ''' ({{lang-en|Eminem}}, յաճախ կը հանդիպի '''EMINƎM''' ոճով) [[բեմական կեղծանուն]]ով եւ իր '''Սլիմ Շեյտի''' ({{lang-en|Slim Shady}}) [[ալտեր֊էգո]]յով։ == Գործունէութիւն == Բացի սոլօ կեանքէն, Մարշըլը նաեւ [[D12]] խումբի եւ [[Bad Meets Evil]] [[հիփ հոփ]] տուէթի անդամ է։ Էմինէմը աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող երաժշտական կատարողներէն մէկն է, ինչպէս նաեւ 2000-ական թուականներու ամէնէն շատ վաճառուող կատարողը<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/266420/artists-of-the-decade |title=Best of the 2000s: The Decade In Charts and More |work=Billboard |date=December 7, 2009 |accessdate=2012 թ․ մարտի 30}}</ref>։ Ան ներկայ է տարբեր ամսագիրներու կողմէ կազմուած բոլոր ժամանակներու աշխարհի մեծագոյն երաժիշտներու ցուցակներուն մէջ, այդ կարգին՝ «Ռոլինկ Սթոն» ամսագիրի ցուցակին մէջ, ուր Էմընէմը կը գրաւէ 83-րդ հորիզոնականը՝ 100 մեծագոյն կատարողներու ցուցակին մէջ<ref name="rss">[http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/eminem-20110420 Rolling Stone, 100 Greatest Artists of All Time]{{ref-en}}</ref>։ Նոյն ամսագիրը զինք անուանած է «Հիփ հոփի Արքայ»<ref name="kinghiphop">[http://www.rollingstone.com/music/news/introducing-the-king-of-hip-hop-20110815 Introducing the King of Hip-Hop]{{ref-en}}</ref>։ Եթէ իր ալպոմներուն հետ հաշուենք նաեւ իր խմբակներուն սթուտիական ալպոմները, ապա Էմընէմն ունի 10 ալպոմ, որոնք գրաւած են «Պիլպորտ 200»-ի առաջին հորիզոնականը<ref name="blb">[http://www.rollingstone.com/music/news/eminem-will-score-biggest-sales-week-of-2010-20100624 Eminem Will Score Biggest Sales Week of 2010]{{ref-en}}</ref>։ Իբրեւ սոլո (առանձին) կատարող՝ Էմընէմը ամբողջ աշխարհի մէջ վաճառած է իր ալպոմներու աւելի քան 100 միլիոն օրինակ<ref>[http://ema.mtv.co.uk/artists/eminem Eminem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723113825/http://ema.mtv.co.uk/artists/eminem |date=2011-07-23 }}, ema.mtv.co.uk</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110717171940/http://www.universalmusic.com/artist-news/eminem%E2%80%99s-new-album-%E2%80%9Crelapse%E2%80%9D-drops-in-may-%E2%80%9Crelapse-2%E2%80%9D-later-this-year «Eminem’s New Album „Relapse“ Drops In May, „Relapse 2“ Later This Year»], [[Universal Music Group]]</ref><ref name="AOW">[http://www.mtv.tv/article/14782_EMINEM.htm «EMINEM»], [[MTV]]</ref>։ Միայն ԱՄՆ-ի մէջ ան վաճառած է մօտ 49 միլիոն ձայնասկաւառակ եւ 42 միլիոն երգ<ref>[http://www.businesswire.com/news/home/20120105005547/en/Nielsen-Company-Billboard%E2%80%99s-2011-Music-Industry-Report The Nielsen Company & Billboard’s 2011 Music Industry Report]</ref>։ Իր առաջին անկախ ալպոմը՝ «Ինֆինիթ»-ը 1996 թուականին թողարկելէ ետք, Էմընէմը մեծ ճանաչում ձեռք բերեց 1999-ին թողարկուած «Տը Սլիմ Շէյտի Էլ-Փի» ալպոմին շնորհիւ։ Այդ ալպոմը Էմընէմին բերաւ իր առաջին «Կրեմմի» մրցանակը՝ լաւագոյն ռեփ ալպոմի անուանակարգին մէջ։ Անոր յաջորդ երկու ձայնասկաւառակները՝ «Տը Մարշըլ Մաթըրզ Էլ-Փի»-ն եւ «Տը Էմընէմ Շոու»-ն, նոյնպէս արժանացան «Կրեմմի»-ի նոյն անուանակարգին մէջ, որու շնորհիւ Էմընէմը դարձաւ առաջին կատարողը, որ արժանացած է այդ մրցանակին երեք անգամ անընդմեջ։ Ասոր կը յաջորդէ 2004-ին թողարկուած «Անքոր» ալպոմը եւ այդ ալպոմի շրջագայութիւնը, որմէ ետք Էմընէմը ստեղծագործական դադար կը վերցնէ։ 15 Մայիս 2009-ին, հնգամեայ ընդմիջումէ մը ետք, ան կը թողարկէ «Ռիլեփս» ալպոմը։ 2010-ին կը թողարկէ իր եօթներորդ սթուտիական ալպոմը՝ «Ռիքավըրի»-ն, որ համաշխարհային յաջողութեան կ’արժանանայ։ Անիկա կը դառնայ տարուան ամենաշատ վաճառուած ալպոմը, ինչպէս «Տը Էմընէմ Շոու»-ն՝ 2002-ին։ Էմընէմը թէ՛ «Ռիլեփս»-ի եւ թէ՛ «Ռիքավըրի»-ի համար կ’արժանանայ «Կրեմմի» մրցանակի։ Այդ մրցանակը կը դառնայ իր ամբողջ ասպարէզի ընթացքին ստացած 13-րդ մրցանակը։ 5 Նոյեմբեր 2013-ին Էմընէմը կը թողարկէ իր ութերորդ սթուտիական ալպոմը՝ «Տը Մարշըլ Մաթըրզ Էլ-Փի2»-ն։ Էմընէմը կը զբաղի տարբեր գործունէութիւններով։ Ան ունի իր սեփական ձայնագրման լէյպըլը (ստուտիան), զոր կը ղեկավարէ իր տնօրէնին՝ Փոլ Ռոզընպըրկի հետ համատեղ, ինչպէս նաեւ ունի իր սեփական ռատիոընկերութիւնը՝ «Շէյտ 45»-ը (Shade 45)՝ «Սիրիուս Էքս-Էմ Ռատիօ»-ի վրայ։ 2002-ին Էմընէմը կը նկարահանուի «8-րդ Մղոն» ֆիլմին մէջ, որուն համար կ’արժանանայ «Օսքար» մրցանակի՝ ֆիլմի լաւագոյն երգի անուանակարգին մէջ՝ դառնալով առաջին ռեփ կատարողը, որ կը ստանայ այս մրցանակը<ref>«8 Mile (2002) - Awards» (անգլերեն). IMDB. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 16-ին. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 22–ին-ին.</ref><ref>{{Citation|title=Էմինեմ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B7%D5%B4%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D5%B4&oldid=10395603|date=2025-07-18|accessdate=2026-07-07|language=hy}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:1972 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:17 Հոկտեմբերի ծնունդներ]] 4tv3xbidjkk16mjt79xg2jpz8rclh06 0 6651 252617 150324 2026-07-07T09:38:47Z Maral Dikbikian 4797 252617 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աբրահամ Ա. Քհնյ. Տէր Գալուստեան''', Մուսա Լերան զուտ հայկական գիւղերու լեռնային շրջանի նահապետ եւ Սուէտիոյ հոգեւոր դասուն ամէնէն պերճախօս, վարչագետ ու յեղափոխական, ծնած է մուսալեռցի ծնողքէ, Եողուն-Օլուգ գիւղին մէջ,1865-ին։ Անտիոքի եւ ապա Լիբանանի պետական երեսփոխան՝ Մովսէս Տէր Գալուստեանի հայրը՝ Տ.Աբրահամ ուսանած է իր ծննդավայրի ծխական վարժարանին մէջ։ Իր գիւղի համեստ պայմաններուն մէջ, ան մեծցած ու կապուած է հայրենի հողին եւ տարիներու աշխատանքին վաստակով ամուսնացած ու դարձած է զաւակներու հայր։ Ան եղած է Սուէտիոյ (Մուսա Լերան շրջանի հին անուանումներէն) հոգեւոր հովիւներէն եւ միաժամանակ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (ՀՅԴ) տեղական ղեկավար դէմքերէն։ 1915-ի Մուսա Լերան հերոսական ինքնապաշտպանութեան օրերուն, ան եղած է այն հոգեւորականներէն, որոնք զէնք ի ձեռին կանգնեցան ժողովուրդի կողքին։ Ան մաս կազմած է ինքնապաշտպանութեան Զինուորական Խորհուրդին՝ Տիգրան Անդրէասեանի, Յակոբ Կրպեանի եւ ուրիշներու հետ միասին։ Իր զաւակը՝ '''Մովսէս Տէր Գալուստեան''' (1895-1984), որ նոյնպէս մասնակցած էր հերոսամարտին, յետագային դարձաւ Սուրիոյ (Անտիոքի շրջանի) եւ ապա Լիբանանի խորհրդարանի երկարամեայ ազդեցիկ երեսփոխան, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ եւ լիբանանահայ համայնքի քաղաքական առաջնորդներէն մէկը։ == Աղբիւրներ == # '''«Յուշամատեան Մուսա Լերան»''' (խմբագրուած Սարգիս Թովմասեանի կամ տեղական հայրենակցական միութիւններու կողմէ, Պէյրութ)։ # '''Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ), Հատոր 11, էջ 671''' («Տէր Գալուստեան Մովսէս» յօդուածը)։ # '''Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա Լերան Քառասուն Օրերը» վէպը'''։ # '''ՀՅԴ Արխիւներ եւ «Ազդակ» օրաթերթի բացառիկներ''' (Պէյրութ)։ {{DEFAULTSORT:Տէր Գալուստեան, Աբրահամ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ]] 2iu6ngg6pi5b0ysvc13f11b9y8hi8cx 4 19598 252594 252555 2026-07-06T17:32:25Z ShahenWasHere 140 /* Կազմակերպութիւններ */ 252594 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Կազմակերպութիւններ === * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] * [[Արաբական Լիկա]] - [[:en:Arab League]] * [[Ափրիկեան Միութիւն]] - [[:en:African Union]] * [[Ֆրանսախօսութեան Միջազգային Կազմակերպութիւն]] - [[:en:Organisation internationale de la Francophonie]] * [[Իսլամական Համագործակցութեան Կազմակերպութիւն]] - [[:en:Organisation of Islamic Cooperation]] * [[Հնդկական Ովկիանոսի Յանձնաժողով]] - [[:en:Indian Ocean Commission]] * [[ Փոքր Կղզի Պետութիւններու Դաշինք]] - [[:en:Alliance of Small Island States]] * [[Ազգերու Համագործակցութիւն]] - [[:en:Commonwealth of Nations]] * [[G77]] - [[:en:Group of 77]] * [[Չմիացած Երկիրներու Շարժում]] - [[:en:Non-Aligned Movement]] * [[Ծովային Մետաքսի Ճամբայ]] - [[:en:Maritime Silk Road]] === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Ցամաքամաս]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Ժամանակ === * [[Ժամ]] - [[:hy:Ժամ]] - [[:en:Hour]] * [[Օր]] - [[:hy:Օր]] - [[:en:Day]] * [[Շաբաթ]] - [[:hy:Շաբաթ]] - [[:en:Week]] * [[Ամիս]] - [[:hy:Ամիս]] - [[:en:Month]] * [[Տարի]] - [[:hy:Տարի]] - [[:en:Year]] * [[Տասնամեակ]] - [[:hy:Տասնամյակ]] - [[:en:Decade]] * [[Հազարամեակ]] - [[:hy:Հազարամյակ]] - [[:en:Millennium]] * [[Տեւողութիւն]] - [[:en:Duration]] * [[Ակնթարթ]] - [[:en:Instant]] * [[Դարաշրջան]] - [[:hy:Դարաշրջան]] - [[:en:Era]] * [[Տարուան եղանակ]] - [[:hy:Տարվա եղանակ]] - [[:en:Season]] * [[Ամսաթիւ]] - [[:hy:Ամսաթիվ]] - [[:en:Calendar date]] * [[Ժամային գօտի]] - [[:hy:Ժամային գոտի]] - [[:en:Time zone]] * [[Յուլեան օրացոյց]] - [[:hy:Հուլյան օրացույց]] - [[:en:Julian calendar]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] o1f0szlzunggafd78636qr4hpxcnv9r 0 23540 252589 250839 2026-07-06T16:09:15Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Կրթական ձեռնարկ եւ ժառանգութիւն */ 252589 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խաչեր Գալուստեան''' ([[Մարաշ]], 1915- [[Պէյրութ]], 1985) հայ կրթական ականաւոր գործիչ, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրած է սփիւռքահայ կրթութեան կազմակերպման, մանկավարժական աշխատանքին եւ ուսուցիչներու պատրաստութեան։ Խաչեր Գալուստեան կը նկատուի սփիւռքահայ կրթական համակարգի զարգացման մէջ կարեւոր դեր ունեցող դէմք մը, որ իր կեանքով եւ գործով նպաստած է նոր սերունդներու ազգային ինքնագիտակցութեան ամրապնդման եւ բարձրորակ կրթութեան տարածման։ === Կեանք եւ ուսում === Ծնած է 1915-ին՝ Մարաշ։ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] տարիներուն, իր ընտանիքը կորսնցուցած է: Որբացած մանուկ հասակին, ապաստան գտած է տարբեր որբանոցներու մէջ՝ Մարաշի, ապա՝ [[Ճըպէյլ|Ճըպէյլի]] եւ [[Հալէպ|Հալէպի]] կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ Նախակրթական ուսումը ստացած է Մարաշի եւ որբանոցային դպրոցներուն մէջ, ապա՝ [[Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան (Հալէպ)|Հալէպի Հայ Աւետարանական Բեթէլ նախակրթարանին մէջ]]<ref>[https://archive.aztagdaily.com/archives/180979 Խաչեր Գալուստեան]</ref>։ Երկրորդական կրթութիւնը աւարտած է [[Հալէպի Ամերիկեան քոլէճ|Հալէպի Ամերիկեան քոլէճին]] մէջ։ === Մանկավարժական գործունէութիւն === 1932-էն սկսեալ, նուիրուած է ուսուցչական ասպարէզին․ * 1932-1938 թուականներուն, ուսուցչութիւն ըրած է Հալէպի [[Կիլիկեան Վարժարան (Հալէպ)|Կիլիկեան Վարժարանին]] մէջ, * 1938-1942-ին՝ Թրիփոլիի Ամերիկեան բարձրագոյն վարժարանին մէջ։ 1944-1953 թուականներուն, ան եղած է տնօրէն Հայ Աւետարանական Բարձրագոյն Վարժարանին մէջ, ուր մեծ ներդրում ունեցած է կրթական ծրագիրներու արդիականացման եւ ուսուցիչներու վերապատրաստման մէջ։ === Բարձրագոյն ուսում եւ ակադեմական գործունէութիւն === Մանկավարժական աշխատանքին զուգահեռ, շարունակած է իր ուսումը։ 1958-ին, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստացած է մանկավարժութեան մագիստրոսի տիտղոս։ 1960-1964-ին ծառայած է իբրեւ տնօրէն [[Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն|Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ]]։ 1966-ին «Թեմփըլ Համալսարանէն» (Temple University) ստացած է յառաջացեալ ուսման վկայական, ապա վերադարձած է Միջին Արեւելք եւ մինչեւ 1976 պաշտօնավարած է [[Հայկազեան Համալսարան|Հայկազեան Համալսարանի]] մէջ՝ իբրեւ մանկավարժութեան փրոֆեսէօր [[Ֆիլատելֆիա]] կատարած ուսումնառութեան փորձառութիւնը ներդնելով իր դասաւանդութեան մէջ։ === Կրթական ձեռնարկ եւ ժառանգութիւն === Խաչեր Գալուստեանի մեծ իտէալը եղած է սեփական կրթական հաստատութեան մը ստեղծումը, որ իրականացած է 1974-ին՝ հիմնադրելով Գալուստեան Համապարփակ Կրթական Հաստատութիւնը՝ [[Պէյրութ|Պէյրութի]] մէջ։ Այս դպրոցը նպատակ ունէր համադրել ազգային դաստիարակութիւնը եւ ժամանակակից կրթական մեթոտները։ Հաստատութիւնը կը գործէ մինչեւ 1981, երբ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պայմաններուն պատճառով կը փակուի։ Իր երազը իրականութիւն կը դառնայ 1987-ին, երբ հանգուցեալին կնոջ ու զաւակներուն կողմէ յատկացուած գումարով, [[Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն|Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան]] հովանաւորութեան ներքեւ, մայրավանքի շրջափակին մէջ կը հիմնուի [[«Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոն|Խաչեր Գալուստեան Մանկավարժական Կազմաւորման Կեդրոնը]]: Յատուկ յանձնախումբ մը կեանքի կը կոչուի, որպէսզի զբաղի Կեդրոնին կրթական-վարչական հարցերով։ === Մահ === Խաչեր Գալուստեան կը մահանայ 3 Դեկտեմբեր 1985-ին՝ 69 տարեկան հասակին։ === Խաչեր Գալուստեանի Միտքերէն === {{քաղուածք|Մենք կը խորհինք, որ ուսուցիչը պէտք է նաեւ սորվելու եւ սորվեցնելու եղանակը գիտնայ ու ամէն նիւթի յատուկ մեթոտով փորձէ անոր փոխանցումը դարձնել դիւրամատչելի եւ իրացումը հեզասահ։Ուսուցիչը պէտք է նաեւ ծանօթանայ մանուկին հոգեկան աշխարհը յուզող հարցերուն, փորձէ թափանցել անոր հոգեկան բաւիղներէն ներս եւ հետւիլ անոր աճման հոլովոյթին ընկերացող դժուարութիւններուն եւ մանաւանդ սորվեցնէ սիրել աշակերտը եւ ինքզինք սիրցնել տալ անոր. արդարեւ սիրոյ եւ գուրգուրանքի ճամբով պէտք է մանուկը ուղղել արդի մանկավարժութիւնը։|Խաչեր Գալուստեան}}<ref>[https://vosgueperan-arzoumanian.com/%D6%83%D6%80%D5%B8%D6%86%D5%A5%D5%BD%D5%A7%D6%85%D6%80-%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B5%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%AF/ Գալուստեանի միտքերէն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == [https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 «Խաչեր Գալուստեան» մանկավարժական կեդրոնի պաշտօնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202180357/https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 |date=2022-12-02 }} ffszb0xw9qb3u9wletuvle7fw1p9fwy 252590 252589 2026-07-06T16:09:58Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Խաչեր Գալուստեանի Միտքերէն */ 252590 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խաչեր Գալուստեան''' ([[Մարաշ]], 1915- [[Պէյրութ]], 1985) հայ կրթական ականաւոր գործիչ, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրած է սփիւռքահայ կրթութեան կազմակերպման, մանկավարժական աշխատանքին եւ ուսուցիչներու պատրաստութեան։ Խաչեր Գալուստեան կը նկատուի սփիւռքահայ կրթական համակարգի զարգացման մէջ կարեւոր դեր ունեցող դէմք մը, որ իր կեանքով եւ գործով նպաստած է նոր սերունդներու ազգային ինքնագիտակցութեան ամրապնդման եւ բարձրորակ կրթութեան տարածման։ === Կեանք եւ ուսում === Ծնած է 1915-ին՝ Մարաշ։ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] տարիներուն, իր ընտանիքը կորսնցուցած է: Որբացած մանուկ հասակին, ապաստան գտած է տարբեր որբանոցներու մէջ՝ Մարաշի, ապա՝ [[Ճըպէյլ|Ճըպէյլի]] եւ [[Հալէպ|Հալէպի]] կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ Նախակրթական ուսումը ստացած է Մարաշի եւ որբանոցային դպրոցներուն մէջ, ապա՝ [[Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան (Հալէպ)|Հալէպի Հայ Աւետարանական Բեթէլ նախակրթարանին մէջ]]<ref>[https://archive.aztagdaily.com/archives/180979 Խաչեր Գալուստեան]</ref>։ Երկրորդական կրթութիւնը աւարտած է [[Հալէպի Ամերիկեան քոլէճ|Հալէպի Ամերիկեան քոլէճին]] մէջ։ === Մանկավարժական գործունէութիւն === 1932-էն սկսեալ, նուիրուած է ուսուցչական ասպարէզին․ * 1932-1938 թուականներուն, ուսուցչութիւն ըրած է Հալէպի [[Կիլիկեան Վարժարան (Հալէպ)|Կիլիկեան Վարժարանին]] մէջ, * 1938-1942-ին՝ Թրիփոլիի Ամերիկեան բարձրագոյն վարժարանին մէջ։ 1944-1953 թուականներուն, ան եղած է տնօրէն Հայ Աւետարանական Բարձրագոյն Վարժարանին մէջ, ուր մեծ ներդրում ունեցած է կրթական ծրագիրներու արդիականացման եւ ուսուցիչներու վերապատրաստման մէջ։ === Բարձրագոյն ուսում եւ ակադեմական գործունէութիւն === Մանկավարժական աշխատանքին զուգահեռ, շարունակած է իր ուսումը։ 1958-ին, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստացած է մանկավարժութեան մագիստրոսի տիտղոս։ 1960-1964-ին ծառայած է իբրեւ տնօրէն [[Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն|Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ]]։ 1966-ին «Թեմփըլ Համալսարանէն» (Temple University) ստացած է յառաջացեալ ուսման վկայական, ապա վերադարձած է Միջին Արեւելք եւ մինչեւ 1976 պաշտօնավարած է [[Հայկազեան Համալսարան|Հայկազեան Համալսարանի]] մէջ՝ իբրեւ մանկավարժութեան փրոֆեսէօր [[Ֆիլատելֆիա]] կատարած ուսումնառութեան փորձառութիւնը ներդնելով իր դասաւանդութեան մէջ։ === Կրթական ձեռնարկ եւ ժառանգութիւն === Խաչեր Գալուստեանի մեծ իտէալը եղած է սեփական կրթական հաստատութեան մը ստեղծումը, որ իրականացած է 1974-ին՝ հիմնադրելով Գալուստեան Համապարփակ Կրթական Հաստատութիւնը՝ [[Պէյրութ|Պէյրութի]] մէջ։ Այս դպրոցը նպատակ ունէր համադրել ազգային դաստիարակութիւնը եւ ժամանակակից կրթական մեթոտները։ Հաստատութիւնը կը գործէ մինչեւ 1981, երբ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պայմաններուն պատճառով կը փակուի։ Իր երազը իրականութիւն կը դառնայ 1987-ին, երբ հանգուցեալին կնոջ ու զաւակներուն կողմէ յատկացուած գումարով, [[Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն|Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան]] հովանաւորութեան ներքեւ, մայրավանքի շրջափակին մէջ կը հիմնուի [[«Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոն|Խաչեր Գալուստեան Մանկավարժական Կազմաւորման Կեդրոնը]]: Յատուկ յանձնախումբ մը կեանքի կը կոչուի, որպէսզի զբաղի Կեդրոնին կրթական-վարչական հարցերով։ === Մահ === Խաչեր Գալուստեան կը մահանայ 3 Դեկտեմբեր 1985-ին՝ 69 տարեկան հասակին։ === Խաչեր Գալուստեանի Միտքերէն === {{քաղուածք|Մենք կը խորհինք, որ ուսուցիչը պէտք է նաեւ սորվելու եւ սորվեցնելու եղանակը գիտնայ ու ամէն նիւթի յատուկ մեթոտով փորձէ անոր փոխանցումը դարձնել դիւրամատչելի եւ իրացումը հեզասահ։ Ուսուցիչը պէտք է նաեւ ծանօթանայ մանուկին հոգեկան աշխարհը յուզող հարցերուն, փորձէ թափանցել անոր հոգեկան բաւիղներէն ներս եւ հետւիլ անոր աճման հոլովոյթին ընկերացող դժուարութիւններուն եւ մանաւանդ սորվեցնէ սիրել աշակերտը եւ ինքզինք սիրցնել տալ անոր. արդարեւ սիրոյ եւ գուրգուրանքի ճամբով պէտք է մանուկը ուղղել արդի մանկավարժութիւնը։|Խաչեր Գալուստեան}}<ref>[https://vosgueperan-arzoumanian.com/%D6%83%D6%80%D5%B8%D6%86%D5%A5%D5%BD%D5%A7%D6%85%D6%80-%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B5%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%AF/ Գալուստեանի միտքերէն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == [https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 «Խաչեր Գալուստեան» մանկավարժական կեդրոնի պաշտօնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202180357/https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 |date=2022-12-02 }} 4ay4yj5onkyoki062cry485c782ul3l 252591 252590 2026-07-06T16:19:57Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Կեանք եւ ուսում */ 252591 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խաչեր Գալուստեան''' ([[Մարաշ]], 1915- [[Պէյրութ]], 1985) հայ կրթական ականաւոր գործիչ, որ իր ամբողջ կեանքը նուիրած է սփիւռքահայ կրթութեան կազմակերպման, մանկավարժական աշխատանքին եւ ուսուցիչներու պատրաստութեան։ Խաչեր Գալուստեան կը նկատուի սփիւռքահայ կրթական համակարգի զարգացման մէջ կարեւոր դեր ունեցող դէմք մը, որ իր կեանքով եւ գործով նպաստած է նոր սերունդներու ազգային ինքնագիտակցութեան ամրապնդման եւ բարձրորակ կրթութեան տարածման։ === Կեանք եւ ուսում === Ծնած է 1915-ին՝ Մարաշ։ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] տարիներուն, իր ընտանիքը կորսնցուցած է: Որբացած մանուկ հասակին, ապաստան գտած է տարբեր որբանոցներու մէջ՝ Մարաշի, ապա՝ [[Ճըպէյլ|Ճըպէյլի]] եւ [[Հալէպ|Հալէպի]] կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ Նախակրթական ուսումը ստացած է Մարաշի եւ որբանոցային դպրոցներուն մէջ, ապա՝ [[Հայ Աւետարանական Բեթէլ Երկրորդական Վարժարան (Հալէպ)|Հալէպի Հայ Աւետարանական Բեթէլ նախակրթարանին մէջ]]<ref>[https://archive.aztagdaily.com/archives/180979 Խաչեր Գալուստեան]</ref>։ Երկրորդական կրթութիւնը աւարտած է [[Հալէպի Ամերիկեան քոլէճ|Հալէպի Ամերիկեան քոլէճին]] մէջ։ === Մանկավարժական գործունէութիւն === 1932-էն սկսեալ, նուիրուած է ուսուցչական ասպարէզին․ * 1932-1938 թուականներուն, ուսուցչութիւն ըրած է Հալէպի [[Կիլիկեան Վարժարան (Հալէպ)|Կիլիկեան Վարժարանին]] մէջ, * 1938-1942-ին՝ Թրիփոլիի Ամերիկեան բարձրագոյն վարժարանին մէջ։ 1944-1953 թուականներուն, ան եղած է տնօրէն Հայ Աւետարանական Բարձրագոյն Վարժարանին մէջ, ուր մեծ ներդրում ունեցած է կրթական ծրագիրներու արդիականացման եւ ուսուցիչներու վերապատրաստման մէջ։ === Բարձրագոյն ուսում եւ ակադեմական գործունէութիւն === Մանկավարժական աշխատանքին զուգահեռ, շարունակած է իր ուսումը։ 1958-ին, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ստացած է մանկավարժութեան մագիստրոսի տիտղոս։ 1960-1964-ին ծառայած է իբրեւ տնօրէն [[Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւն|Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ]]։ 1966-ին «Թեմփըլ Համալսարանէն» (Temple University) ստացած է յառաջացեալ ուսման վկայական, ապա վերադարձած է Միջին Արեւելք եւ մինչեւ 1976 պաշտօնավարած է [[Հայկազեան Համալսարան|Հայկազեան Համալսարանի]] մէջ՝ իբրեւ մանկավարժութեան փրոֆեսէօր [[Ֆիլատելֆիա]] կատարած ուսումնառութեան փորձառութիւնը ներդնելով իր դասաւանդութեան մէջ։ === Կրթական ձեռնարկ եւ ժառանգութիւն === Խաչեր Գալուստեանի մեծ իտէալը եղած է սեփական կրթական հաստատութեան մը ստեղծումը, որ իրականացած է 1974-ին՝ հիմնադրելով Գալուստեան Համապարփակ Կրթական Հաստատութիւնը՝ [[Պէյրութ|Պէյրութի]] մէջ։ Այս դպրոցը նպատակ ունէր համադրել ազգային դաստիարակութիւնը եւ ժամանակակից կրթական մեթոտները։ Հաստատութիւնը կը գործէ մինչեւ 1981, երբ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի պայմաններուն պատճառով կը փակուի։ Իր երազը իրականութիւն կը դառնայ 1987-ին, երբ հանգուցեալին կնոջ ու զաւակներուն կողմէ յատկացուած գումարով, [[Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն|Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան]] հովանաւորութեան ներքեւ, մայրավանքի շրջափակին մէջ կը հիմնուի [[«Խաչեր Գալուստեան» Մանկավարժական Կեդրոն|Խաչեր Գալուստեան Մանկավարժական Կազմաւորման Կեդրոնը]]: Յատուկ յանձնախումբ մը կեանքի կը կոչուի, որպէսզի զբաղի Կեդրոնին կրթական-վարչական հարցերով։ === Մահ === Խաչեր Գալուստեան կը մահանայ 3 Դեկտեմբեր 1985-ին՝ 69 տարեկան հասակին։ === Խաչեր Գալուստեանի Միտքերէն === {{քաղուածք|Մենք կը խորհինք, որ ուսուցիչը պէտք է նաեւ սորվելու եւ սորվեցնելու եղանակը գիտնայ ու ամէն նիւթի յատուկ մեթոտով փորձէ անոր փոխանցումը դարձնել դիւրամատչելի եւ իրացումը հեզասահ։ Ուսուցիչը պէտք է նաեւ ծանօթանայ մանուկին հոգեկան աշխարհը յուզող հարցերուն, փորձէ թափանցել անոր հոգեկան բաւիղներէն ներս եւ հետւիլ անոր աճման հոլովոյթին ընկերացող դժուարութիւններուն եւ մանաւանդ սորվեցնէ սիրել աշակերտը եւ ինքզինք սիրցնել տալ անոր. արդարեւ սիրոյ եւ գուրգուրանքի ճամբով պէտք է մանուկը ուղղել արդի մանկավարժութիւնը։|Խաչեր Գալուստեան}}<ref>[https://vosgueperan-arzoumanian.com/%D6%83%D6%80%D5%B8%D6%86%D5%A5%D5%BD%D5%A7%D6%85%D6%80-%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B5%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%AF/ Գալուստեանի միտքերէն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == [https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 «Խաչեր Գալուստեան» մանկավարժական կեդրոնի պաշտօնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202180357/https://www.armenianorthodoxchurch.org/%D5%AD%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D6%80-%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A5 |date=2022-12-02 }} 39isjb9ei1pxau4m438upgrkircvtv5 0 32115 252586 252372 2026-07-06T14:26:41Z Maral Dikbikian 4797 252586 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Անիթա Էքպըրկ''' ({{Lang-en|Kerstin Anita Marianne Ekberg}},{{ԱԾ}}), շուէտացի դերասանուհի մըն էր, որ գործունեայ էր ամերիկեան եւ եւրոպական ֆիլմերու մէջ՝ ճանչցուած իր գեղեցկութեամբ եւ բարեձեւ մարմնով։ Ան յատկապէս աչքի ինկաւ Ֆետերիքօ Ֆելլինիի «Լա Տոլչէ Վիթա» (''La Dolce Vita'', 1960) ժապաւէնին մէջ իր մարմնաւորած Սիլվիայի տիպարով, որ դարձաւ խորհրդանշական։ Էքպըրկ գլխաւորաբար գործեց Իտալիոյ մէջ, ուր 1964-ին դարձաւ մշտական բնակիչ<ref>"Anita Ekberg To Become Italian Citizen" (PDF). ''North Tonawanda Evening News''. 15 October 1964. Archived (PDF) from the original on 1 May 2019. Retrieved 31 December 2015.</ref>։ == Կանուխ տարիներ<ref>{{Citation|title=Anita Ekberg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anita_Ekberg&oldid=1337892256|date=2026-02-12|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == Անիթա Էքպըրկ ծնած է 29 Սեպտեմբեր 1931-ին, Մալմէօ (Սկոcurrent_locationնէ, Շուէտ), իբրեւ ընտանիքին ութ զաւակներէն վեցերորդը։ Իր պատանեկութեան տարիներուն, Անիթա աշխատած է իբրեւ նորաձեւութեան մոտել։ Մօրը յորդորով՝ 1950-ին Էքպըրկ մասնակցած է «Միսս Մալմէօ» մրցոյթին։ Ասիկա ճանապարհ հարթած է դէպի «Միսս Շուէտ» գեղեցկութեան մրցոյթ, որուն մէջ ան յաղթանակ տարած է։ Հակառակ անոր որ շատ քիչ անգլերէն գիտէր, ան մեկնած է Միացեալ Նահանգներ՝ մասնակցելու 1951-ի «Միսս Իւնիվըրս» (Միսս Տիեզերք) տիտղոսի մրցումին (այդ ժամանակ անիկա ոչ-պաշտօնական գեղեցկութեան մրցոյթ մըն էր, պաշտօնական դարձաւ 1952-ին)<ref>"La Dolce Vita star Anita Ekberg dies". BBC. 11 January 2015. Archived from the original on 11 January 2015. Retrieved 11 January 2015.</ref><ref>Berman, Eliza (11 January 2015). "Beyond La Dolce Vita: Anita Ekberg's Life and Career Before and After Her Most Famous Role". ''time.com''. Time. Retrieved 14 March 2025.</ref>։ == Ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Anita Ekberg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anita_Ekberg&oldid=1337892256|date=2026-02-12|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == === «Եունիվըրսըլ Սթուտիոզ» (Universal Studios) === Հակառակ անոր որ Էքպըրկ չյաղթեց «Միսս Իւնիվըրս» մրցոյթին, սակայն իբրեւ վեց եզրափակիչ փուլ անցած մասնակիցներէն մէկը՝ ան պայմանագիր մը ապահովեց «Եունիվըրսըլ Սթուտիոզ»-ի հետ՝ իբրեւ սկսնակ դերասանուհի<ref>Sullivan (1995).</ref>։ Իբրեւ «Եունիվըրսըլ»-ի սկսնակ դերասանուհի՝ ան դասեր առաւ թատերական արուեստի, արտասանութեան, պարի, ձիավարութեան եւ սուսերամարտի բնագաւառներուն մէջ։ Ան կարճ երեւցաւ «Միսիսիփիի խաղամոլը» (''The Mississippi Gambler'', 1953) ժապաւէնին մէջ՝ Թայրոն Փաուըրի հետ, «Էպըթ եւ Քոսթելօ կը մեկնին Մարս» (''Abbott and Costello Go to Mars'', 1953) ժապաւէնին մէջ (ուր կը մարմնաւորէր կին մը Վեներայի վրայ), «Տար զիս քաղաք» (''Take Me to Town'', 1953) ժապաւէնին մէջ՝ Էն Շերիտընի հետ, եւ «Ոսկէ սայրը» (''The Golden Blade'', 1953) ժապաւէնին մէջ՝ Ռոք Հատսընի եւ Փայփըր Լաուրիի հետ։ Էքպըրկ յաճախ կը բացակայէր թատերական արուեստի իր դասերէն՝ սահմանափակուելով միայն Հոլիվուտի բլուրներուն վրայ ձի վարելով։ Էքպըրկ յետոյ խոստովանեցաւ, որ ինք փչացած էր սթուտիոյի դրութեան պատճառով եւ նախընտրած էր ժամանակ անցընել՝ փոխանակ աւելի մեծ դերերու հետամուտ ըլլալու։ «Եունիվըրսըլ»-ը վեց ամիս ետք խզեց անոր հետ պայմանագիրը<ref>Hopper, Hedda (23 September 1956). "Anita Ekberg Caught in Whirl of Stardom: Anita Ekberg Caught in Whirl of Fame After Triumphal Return to Hollywood". ''Los Angeles Times''. p.&nbsp;D1.</ref>։ == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=Anita Ekberg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anita_Ekberg&oldid=1337892256|date=2026-02-12|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == Էքպըրկի երկու ամուսնութիւններն ալ դերասաններու հետ էին, սակայն երկուքն ալ ձախողեցան։ Ան ամուսնացած էր Անթոնի Սթիլի հետ 22 Մայիս 1956-էն մինչեւ անոնց ամուսնալուծումը՝ 14 Մայիս 1959, եւ Ռիք Վան Նասըրի հետ՝ 9 Ապրիլ 1963-էն մինչեւ անոնց ամուսնալուծումը՝ 1975-ին։ 2006-ին տուած հարցազրոյցի մը մէջ ան ըսած է, թէ կը փափաքէր զաւակ մը ունենալ, սակայն վեց ամիս ետք յայտարարած է ճիշդ հակառակը։ Էքպըրկի մեծ սէրը իտալացի արդիւնաբերող եւ «Ֆիաթ»-ի սեփականատէր Ճաննի Անիելլին էր։ Անոնք տարիներ շարունակ սիրահարներ էին, հակառակ անոր որ տղամարդը ամուսնացած էր<ref>"Anita Ekberg, star of la Dolce Vita, dies aged 83". ''TheGuardian.com''. 11 January 2015. Archived from the original on 20 August 2022. Retrieved 20 August 2022.</ref><ref>"Nachruf: Patriarch und Playboy - die Italiener liebten Giovanni Agnelli". ''Faz.net''. Archived from the original on 20 August 2022. Retrieved 20 August 2022.</ref>։ Էքպըրկ հարցազրոյցներու ընթացքին յաճախ անկեղծ ու համարձակ էր. օրինակ՝ անուանած է ծանօթ անձնաւորութիւններ, որոնց, ըստ իրեն, «չէր կրնար հանդուրժել»։ Ան նաեւ յաճախ կը կրկնէր, թէ Ֆելլինին ի՛րեն կը պարտէր իր յաջողութիւնը, եւ ոչ թէ փոխադարձաբար. «Անոնք կ'ուզեն պահել այն պատմութիւնը, թէ Ֆելլինին զիս հռչակաւոր դարձուց, թէ Ֆելլինին զիս յայտնաբերեց»,— ըսած է ան 1999-ին «Նիւ Եորք Թայմզ»-ի հետ ունեցած հարցազրոյցին մէջ<ref>"Still a Blond Bombshell, but of a Certain Age". ''The New York Times''. 13 June 1999. Archived from the original on 3 August 2016. Retrieved 5 February 2017.</ref>։ 1960-ին, երբ լուսանկարիչները (պափարացիները) գիշերային ակումբէ մը մինչեւ իր առանձնատունը հետապնդեցին զինք, ան լուսանկարուեցաւ անոնցմէ մէկուն փախուստի տեղին ծունկով հարուածելու եւ միւսները վախցնելու համար աղեղ ու նետ դուրս քաշելու պահուն։ Ֆելիչէ Քուինթօ պնդած է, որ ան իր վրայ նետեր արձակած է<ref>"Felice Quinto dies at 80; 'king of the paparazzi'". ''Los Angeles Times''. 9 February 2010. Retrieved 25 April 2024.</ref>։ Էքպըրկ 1950-ականներու սկիզբէն ետք չէր բնակած Շուէտ եւ հազուադէպօրէն կ'այցելէր հայրենիք։ Այսուհանդերձ, ան Հռոմի արուարձանին մէջ գտնուող իր տան մէջ կ'ընդունէր շուէտացի լրագրողները, իսկ 2005-ին հանդէս եկաւ հանրայայտ «Սոմար» ձայնասփիւռի յայտագիրին մէջ՝ պատմելով իր կեանքին մասին։ Հարցազրոյցի մը մէջ ան նշած է, որ չի վերադառնար Շուէտ, բայց հոն պիտի թաղուի<ref>"La dolce Anita turns 75". ''Aftonbladet'' (in Swedish). 5 October 2006. Archived from the original on 3 December 2006.</ref>։ 1963-ին անոր դէմ դատ բացուած է իր հանրային կապերու պատասխանատուին կողմէ։ 1977-ին ան կողոպտուած է թէ՛ Օգոստոսին եւ թէ՛ Դեկտեմբերին։ 19 Յուլիս 2009-ին, Ճենցանոյի իր տան մէջ հիւանդանալէ ետք, ան տեղափոխուած է Հռոմի Սան Ճովաննի հիւանդանոցը՝ ըստ հիւանդանոցի ջղավիրաբուժութեան բաժանմունքի բժշկական պաշտօնատարի մը։ Հակառակ անոր որ անոր վիճակը ծանր չէր, Էքպըրկ մնացած է հիւանդանոցի հսկողութեան տակ<ref>"Anita Ekberg in Rome hospital". ''ABC News''. 20 July 2009. Archived from the original on 9 October 2010. Retrieved 11 January 2015.</ref>։ Դեկտեմբեր 2011-ին հաղորդուեցաւ, որ 80-ամեայ Էքպըրկը «չքաւորութեան մէջ» կը գտնուէր, Ռիմինիի հիւանդանոցին մէջ կոնքի կոտրուածքով երեք ամիս անցընելէ յետոյ, որուն ընթացքին իր տունէն գողցուած էին զարդերն ու կահոյքը, իսկ առանձնատունը մեծապէս վնասուած էր հրդեհի պատճառով։ Էքպըրկ օգնութեան համար դիմած էր «Ֆելլինի հիմնադրամին», որ նոյնպէս նիւթական ծանր պայմաններու մէջ կը գտնուէր<ref>Day, Michael (24 December 2011). "Film icon falls on hard times". ''The New Zealand Herald''. Archived from the original on 8 December 2015.</ref>։ == Մահ<ref>{{Citation|title=Anita Ekberg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anita_Ekberg&oldid=1337892256|date=2026-02-12|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == Էքպըրկ մահացած է 11 Յունուար 2015-ին, 83 տարեկան հասակին, Ռոքքա տի Փափայի «Սան Ռաֆայէլ» քլինիքին մէջ՝ քրոնիկ հիւանդութիւններու բարդութեան պատճառով։ Դերասանուհին տարիներ շարունակ գամուած էր անուասայլակին, ետքը երբ իր ընտանի շուներէն մէկը զինք գետին տապալած էր՝ կոտրելով անոր կոնքը։ Էքպըրկի յուղարկաւորութեան արարողութիւնը տեղի ունեցած է 14 Յունուար 2015-ին, Հռոմի լուտերական-աւետարանական «Քրիստուսքիրխէ» եկեղեցւոյ մէջ, որմէ յետոյ անոր մարմինը հրկիզուած է, իսկ աճիւնը թաղուած է Շուէտի Սքանէօր եկեղեցւոյ գերեզմանատան մէջ՝ համաձայն իր ծննդավայրի հողին մէջ թաղուելու փափաքին<ref>"Anita Ekberg, mercoledì i funerali nella chiesa evangelica luterana". ''Corriere di Roma'' (in Italian). 11 January 2015. Archived from the original on 18 January 2021. Retrieved 11 January 2015.</ref>։ == Ֆիլմագրութիւն<ref>{{Citation|title=Anita Ekberg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anita_Ekberg&oldid=1337892256|date=2026-02-12|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == === Ֆիլմեր === {| class="wikitable" |'''Տարի''' |'''Վերնագիր''' |'''Դեր''' |'''Նշումներ''' |- |'''1953''' |''The Mississippi Gambler'' |Հարսնաքոյր (Maid of honor) |Անունը չէ յիշատակուած (Uncredited) |- | |''Abbott and Costello Go to Mars'' |Վեներացի պահապան | |- | |''Take Me to Town'' |Պարասրահի աղջիկ |Անունը չէ յիշատակուած |- | |''The Golden Blade'' |Նաժիշտ |Անունը չէ յիշատակուած |- |'''1955''' |''Blood Alley'' |Ուէյ Լինկ (Մեծ Հանի կինը) | |- | |''Artists and Models'' |Անիթա | |- |'''1956''' |''War and Peace'' (Պատերազմ եւ Խաղաղութիւն) |Հելէն Քուրակին | |- | |''Back from Eternity'' |Ռենա | |- | |''Man in the Vault'' |Ֆլօ Ռենտըլ | |- | |''Zarak'' |Սալմա | |- | |''Hollywood or Bust'' |Ինքնիրեն | |- |'''1957''' |''Interpol'' |Ճինա Պրոկըր | |- | |''Valerie'' |Վալերի Հորվաթ | |- |'''1958''' |''Paris Holiday'' |Զարա | |- | |''Screaming Mimi'' |Վիրճինիա Ուիլսըն / Եոլանտա Լանկէ | |- | |''The Man Inside'' |Թրուտի Հոլ | |- |'''1959''' |''Sheba and the Gladiator'' |Զենոպիա (Զենոպիա թագուհի) | |- |'''1960''' |''La Dolce Vita'' (Քաղցր Կեանք) |Սիլվիա | |- | |''The Dam on the Yellow River'' |Միսս Տորոթի Սիմընզ | |- | |''Le tre eccetera del colonnello'' |Ճորճինա | |- | |''Anonima cocottes'' | | |- |'''1961''' |''Behind Closed Doors'' |Օլկա Տուվովիչ | |- | |''The Mongols'' |Հուլինա | |- |'''1962''' |''Boccaccio '70'' |Ինքնիրեն |«Le tentazioni del dottor Antonio» բաժինին մէջ |- |'''1963''' |''Call Me Bwana'' |Լուպա | |- | |''4 for Texas'' |Էլիա Քարլսըն | |- | |''Bianco, rosso, giallo, rosa'' |Ալպերքիարիա | |- |'''1965''' |''Who Wants to Sleep?'' |Լոլիթա Եանկ | |- | |''The Alphabet Murders'' |Ամանտա | |- |'''1966''' |''How I Learned to Love Women'' |Մարկարէթ Ճոյս | |- | |''Way...Way Out'' |Աննա Սոպլովա | |- | |''Pardon, Are You For or Against?'' |Պարոնուհի Օլկա | |- |'''1967''' |''The Cobra'' |Լու | |- | |''The Glass Sphinx'' |Փոլէթ | |- | |''Woman Times Seven'' |Քլոտի |«Snow» բաժինին մէջ |- |'''1968''' |''Crónica de un atraco'' |Պեսի | |- |'''1969''' |''If It's Tuesday, This Must Be Belgium'' |Կատարող | |- | |''Malenka'' |Մալենքա / Սիլվիա Մորել | |- | |''Un sudario a la medida'' |Ժաքլին Մոննար | |- | |''Death Knocks Twice'' |Սոֆիա Փերեթթի | |- |'''1970''' |''The Divorce'' |Ֆլավիա | |- | |''Il debito coniugale'' |Ինես | |- | |''Quella chiara notte d'ottobre'' | | |- | |''The Clowns'' |Ինքնիրեն | |- |'''1972''' |''Casa d'appuntamento'' |Մատամ Քոլէթ | |- | |''Deadly Trackers'' |Ճէյն | |- | |''Northeast of Seoul'' |Քաթրին | |- |'''1979''' |''Killer Nun'' |Կատրուտ քոյրը | |- |'''1980''' |''S''H''E'' |Տոքթ. Պիպլինկ | |- |'''1982''' |''Cicciabomba'' |Պարոնուհի Եուտիթ ֆոն Քեմփ | |- |'''1986''' |''Dolce pelle di Angela'' |Սինիորա Ռոքքի | |- |'''1987''' |''Intervista'' |Ինքնիրեն | |- |'''1991''' |''Count Max'' |Մարիքա | |- |'''1992''' |''Ambrogio'' |Քլարիս | |- | |''Dov'era Lei a quell'Ora?'' |Անիթա Էքպըրկ | |- | |''Cattive ragazze'' |Միլլի | |- |'''1996''' |''Bambola'' |Մայր Կրէթա | |- |'''1998''' |''Le nain rouge'' |Փաոլա Պենտոնի |} === Հեռուստատեսութիւն === {| class="wikitable" |'''Տարի''' |'''Վերնագիր''' |'''Դեր''' |'''Նշումներ''' |- |'''1979''' |''Gold of the Amazon Women'' |Նա-Էլա Թագուհի (Queen Na-Eela) |Հեռուստատեսային ժապաւէն (Television film) |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] 0vi2kico0cz5lnzt1qwjmrg3q3o7e4u 0 32129 252587 252394 2026-07-06T14:40:26Z Maral Dikbikian 4797 252587 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կարին Յովհաննէսեան''' ({{ԱԾ}} <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm6548809/|title=Garin Hovannisian|website=www.imdb.com|language=անգլերէն|accessdate=2026-06-18}}</ref>), ամերիկահայ գրող, շարժապատկերի բեմադրիչ<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/author/show/3457661.Garin_K_Hovannisian|title=Garin K. Hovannisian|website=www.goodreads.com|language=անգլերէն|accessdate=2026-06-18}}</ref>։ [[Ռիչըրտ Յովհաննէսեան|Ռիչըրտ Յովհաննէսեանի]] թոռը։ Ան բեմադրիչն է մրցանակակիր «1915» (2015), «Ես մենակ չեմ» (''I Am Not Alone'', 2019) եւ «Ճշմարտութիւն՝ իշխանութեան» (''Truth to Power'', 2020) ժապաւէններուն, ինչպէս նաեւ հեղինակը «Շուքերու ընտանիքը. սպանութեան, յիշողութեան եւ ամերիկահայ երազանքի դար մը» (''Family of Shadows: A century of murder, memory, and the Armenian American dream'') գիրքին։ Ան նաեւ «Քրիէյթիւ Արմինիա» (''Creative Armenia'') արուեստի հիմնադրամի հիմնադիրն է։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա։ Քաղաքական գործիչ [[Րաֆֆի Յովհաննէսեան|Րաֆֆի]] [[Րաֆֆի Յովհաննէսեան|Յովհաննէսեանի]] եւ «Օրրան» բարեգործական հասարակական կազմակերպութեան հիմնադիր Արմինէ Կ. Յովհաննէսեանի որդին է: 2002-2006 թուականներուն ուսում ստացած է [[Քալիֆորնիա|Քալիֆորնիոյ]] համալսարանի [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] մասնաճիւղին մէջ<ref name=":0" />։ 2006-2008 թուականներուն ուսումը շարունակած է Քոլումպիոյ համալսարանի լրագրութեան բաժնինին մէջ՝ ստանալով մագիստրոսի կոչում։ Կարին Յովհաննէսեան արժանացած է «Ֆուլպրայթ» կրթաթոշակի՝ ստեղծական գրութեան եւ Լինթոնի մրցանակի գիրքը գրելուն համար<ref>{{Cite web|url=https://www.harpercollins.ca/author/|title=Author|website=HarperCollins Canada|language=անգլերէն|access-date=}}</ref>: == Ասպարէզ == Կարին Յովհաննէսեան հեղինակն է «Շուքերու ընտանիքը. սպանութեան, յիշողութեան եւ ամերիկահայ երազանքի դար մը» (''Family of Shadows: A century of murder, memory, and the Armenian American dream'') գիրքին, որ կը հետեւի իր ընտանեկան պատմութեան 100-ամեայ հոլովոյթին՝ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութենէն]] վերապրած իր մեծ հօր դէպի Ամերիկա փախուստէն մինչեւ իր հօր՝ Րաֆֆի Յովհաննէսեանի հայրենադարձութիւնը եւ անոր յաջորդած քաղաքական վերելքը։ Գիրքը արժանացած է «Լայնթըն» (Lynton) մրցանակին<ref>"Lynton Award History | Swearer Center | Brown University". ''www.brown.edu''. Retrieved 2020-08-19.</ref>։ Հայկական հարցերու, ներառեալ՝ Հայոց ցեղասպանութեան եւ Հայաստանի ժողովրդավարութեան պայքարին շուրջ անոր գրութիւնները լոյս տեսած են «Լոս Անճելըս Թայմզ» (''Los Angeles Times''), «Նիւ Եորք Թայմզ» (''The New York Times'') եւ «Տը Էթլանթիք» (''The Atlantic'') պարբերականներուն մէջ<ref>"Not just genocide". ''Los Angeles Times''. 2008-04-24. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>Hovannisian, Garin (2010-09-21). "Opinion | Waiting for Armenia". ''The New York Times''. ISSN&nbsp;0362-4331. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>Hovannisian, Garin. "One Hundred Years of Exile". ''The Atlantic''. ISSN&nbsp;1072-7825. Retrieved 2020-08-19.</ref>։ 2015-ին, Ալեք Մուհիպեանի հետ համատեղ, ան հիմնադրած է «Աւալանշ Էնթըրթէյնմըն» (Avalanche Entertainment) արտադրողական ընկերութիւնը։ Յովհաննէսեան եւ Մուհիպեան համահեղինակած, բեմադրած եւ արտադրած են «1915» (2015) ժապաւէնը՝ հոգեբանական խորհրդաւոր պատմութիւն մը, որուն գործողութիւնները տեղի կ'ունենան Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին։ Քննադատ Մարթին Ցային «Լոս Անճելըս Թայմզ»-ի իր գրախօսականին մէջ նշած է, որ «<nowiki/>[[1915 թուական|1915]]<nowiki/>»-ը կը խորհրդածէ «անձնական ողբերգութեան ընդդէմ հաւաքական վիշտի, արուեստագէտի ազատութեան ընդդէմ պատմական պատասխանատուութեան, սրբագրուած պատմութեան ընդդէմ ուղղիչ պատմուածքի, մոռացութեան ընդդէմ առաջ շարժելու» գաղափարներուն շուրջ, եւ դրուատած է ժապաւէնը իբրեւ «ստեղծագործական միջոց՝ արդարութիւն հաստատելու նման հսկայական նիւթի մը հանդէպ»։ «1915»-ը Միացեալ Նահանգներու մէջ շարժապատկերի սրահներուն մէջ ցուցադրուեցաւ 17 Ապրիլ 2015-ին եւ իր առաջին շաբաթավերջին նիւթական հասոյթով երկրորդ լաւագոյն արդիւնքը արձանագրած առաջին ելոյթ ունեցող ժապաւէնն էր։ Անիկա լայնօրէն ցուցադրուեցաւ Ռուսիոյ մէջ՝ Ապրիլ 23-ին, եւ Հայաստանի մէջ՝ Ապրիլ 25-ին։ Դեկտեմբեր 2011-ին (ստոյգ՝ 2015-ին) ժապաւէնը ներկայացուեցաւ Թուրքիոյ մէջ՝ Վանայ լիճի միջազգային փառատօնի (Lake Van International Film Festival) ծիրէն ներս, ուր արժանացաւ Դատակազմի յատուկ մրցանակին (Special Jury Prize)։ Անիկա նաեւ արժանացաւ «Լաւագոյն ժապաւէն» տիտղոսին՝ Համաշխարհային հայկական ժամանցային մրցանակաբաշխութեան (World Entertainment Armenian Awards) կողմէ։ Ան արտադրած եւ բեմադրած է «Ես մենակ չեմ» (''I Am Not Alone'', 2019) վաւերագրական ժապաւէնը, որ կը պատմէ 2018-ի հայկական թաւշեայ յեղափոխութեան մասին։ Ժապաւէնի առաջին ցուցադրութիւնը տեղի ունեցաւ Թորոնթոյի միջազգային փառատօնին (2019)՝ արժանանալով վաւերագրական ժապաւէններու կարգին մէջ «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակի (People's Choice Award) առաջին պատուաւոր յիշատակման։ Անիկա յաջորդաբար հանդիսատեսի մրցանակներ շահեցաւ «AFI Fest», «Doc NYC», «Omaha Film Festival» եւ «Boulder International Film Festival» փառատօններուն մէջ, ինչպէս նաեւ դատակազմի մրցանակներ՝ իբրեւ լաւագոյն լիամեթրաժ ժապաւէն «Big Sky Documentary Film Festival» եւ «Boulder International Film Festival» փառատօներուն մէջ<ref>Champtal, Crystal. "AFI FEST 2019 Announces Audience and Jury Awards, 2020 Dates". ''American Film Institute''. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>""I Am Not Alone" takes DOC NYC Audience Award". Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>"» Winners Omaha Film Festival". Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>Missoulian (21 February 2020). "Here's the winners: Big Sky Doc Fest announces competition awards". ''missoulian.com''. Retrieved 2020-08-19.</ref>։ 2017-ին Յովհաննէսեան հիմնադրեց «Քրիէյթիւ Արմինիա»-ն (''Creative Armenia'')՝ արուեստի համաշխարհային հիմնադրամ մը, որ կը յայտնաբերէ, կը զարգացնէ եւ կը քաջալերէ նորարար բեմադրիչներ, գրողներ, երաժիշտներ եւ արուեստագէտներ բոլոր մարզերուն մէջ։ Յովհաննէսեան կը գործէ իբրեւ անոր հիմնադիր տնօրէնը։ == Ֆիլմագրութիւն == ==== Իբրեւ բեմադրիչ (Director) ==== * '''1915''' (Գեղարուեստական ժապաւէն, 2015) * '''Պահը''' (''The Moment'' — Հեռուստատեսային կարճաշարք, 2017) * '''Ես մենակ չեմ''' (''I Am Not Alone'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2019) * '''Ճշմարտութիւն՝ իշխանութեան''' (''Truth to Power'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2020) ==== Իբրեւ արտադրող (Producer) ==== * '''1915''' (Գեղարուեստական ժապաւէն, 2015) * '''Պահը''' (''The Moment'' — Հեռուստատեսային կարճաշարք, 2017) * '''Պատերազմի մանուկները''' (''Children of War'' — Կարճ ժապաւէն, 2017) * '''Ես մենակ չեմ''' (''I Am Not Alone'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2019) * '''Ճշմարտութիւն՝ իշխանութեան''' (''Truth to Power'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2020) ==== Իբրեւ հեղինակ / սենարիստ (Writer) ==== * '''1915''' (Գեղարուեստական ժապաւէն, 2015) * '''Պահը''' (''The Moment'' — Հեռուստատեսային կարճաշարք, 2017) * '''Ես մենակ չեմ''' (''I Am Not Alone'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2019) * '''Ճշմարտութիւն՝ իշխանութեան''' (''Truth to Power'' — Վաւերագրական ժապաւէն, 2020) == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ գրողներներ]] [[Ստորոգութիւն:Շարժապատկերի բեմադրիչներ]] oy0i3prw6jtgwhark8kz0qmsa5hwjlz 0 32133 252588 252416 2026-07-06T14:48:45Z Maral Dikbikian 4797 252588 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}}'''Ալտօ Մորօ''' ({{Lang-it|Aldo Romeo Luigi Moro}}, {{ԱԾ}}): Իտալացի պետական գործիչ եւ «Քրիստոնէական Ժողովրդավարութիւն» (DC) կուսակցութեան ու անոր ձախ-կեդրոնամետ թեւի կարկառուն անդամ մըն էր։ Ան հինգ շրջան պաշտօնավարած է իբրեւ Իտալիոյ վարչապետ՝ Դեկտեմբեր 1963-էն մինչեւ Յունիս 1968, եւ Նոյեմբեր 1974-էն մինչեւ Յուլիս 1976<ref>"Aldo Moro | Italian Prime Minister & Political Leader". ''Encyclopædia Britannica''. 20 July 1998. Archived from the original on 1 December 2023. Retrieved 11 August 2023.</ref>։ Մորօ վարած է Իտալիոյ Արտաքին գործոց նախարարի պաշտօնը՝ Մայիս 1969-էն մինչեւ Յուլիս 1972, եւ դարձեալ՝ Յուլիս 1973-էն մինչեւ Նոյեմբեր 1974։ Իր նախարարութեան ընթացքին ան որդեգրած եւ կիրարկած է արաբամէտ քաղաքականութիւն մը։ 1950-ական թուականներուն ան եղած է Իտալիոյ Արդարադատութեան, ինչպէս նաեւ Հանրային կրթութեան նախարար։ Մարտ 1959-էն մինչեւ Յունուար 1964, ան գործած է իբրեւ «Քրիստոնէական Ժողովրդավարութիւն» կուսակցութեան քարտուղար։ 16 Մարտ 1978-ին ան պատանդ վերցուեցաւ ծայրայեղ ձախակողմեան «Կարմիր փաղանգներ» (Red Brigades) ահաբեկչական խմբաւորման կողմէ եւ սպաննուեցաւ 55-օրեայ գերութենէ ետք<ref>"Il rapimento Moro". ''Rai Scuola'' (in Italian). 31 January 2012. Archived from the original on 10 June 2020. Retrieved 6 August 2023.</ref>։ Մորօ Իտալիոյ յետպատերազմեան ամէնաերկար պաշտօնավարած վարչապետներէն մէկն էր՝ երկիրը ղեկավարելով աւելի քան վեց տարի։ Ան կեանքի կոչեց ընկերային (սոցիալական) եւ տնտեսական շարք մը բարեփոխումներ, որոնք արդիականացուցին երկիրը։ Իտալիոյ համայնավար (կոմունիստ) կուսակցութեան ղեկավար Էնրիքօ Պերլինկուէրի հետ իր համաձայնութեան պատճառով, որ ծանօթ է իբրեւ «Պատմական համախոհութիւն» (Historic Compromise), Մորօ համատարած կերպով կը նկատուի ժամանակակից իտալական ձախ-կեդրոնի ամէնէն ակնառու հայրերէն մէկը<ref>{{Citation|title=Aldo Moro|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Aldo_Moro&oldid=1360437077|date=2026-06-21|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref><ref>Panzarino, Pietro (2014). ''Il centro-sinistra di Aldo Moro (1958–1968)'' (in Italian). Marsilio. ISBN&nbsp;<bdi>978-88-317-1789-2</bdi>. Archived from the original on 5 August 2023. Retrieved 6 August 2023 &#x2013; via Google Books.</ref>։ == Կանուխ քաղաքական ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Aldo Moro|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Aldo_Moro&oldid=1360437077|date=2026-06-21|accessdate=2026-07-06|language=en}}</ref> == Մորօ քաղաքականութեան հանդէպ իր հետաքրքրութիւնը զարգացուց 1943-1945 թուականներուն։ Սկզբնական շրջանին ան մեծ հետաքրքրութիւն ցուցաբերեց Իտալիոյ ընկերվարական (սոցիալ-դեմոկրատական) կուսակցութեան (PSI) ընկերվար-ժողովրդավարական թեւին հանդէպ, սակայն յետոյ սկսաւ գործակցիլ քրիստոնեայ-ժողովրդավար այլ քաղաքական գործիչներու հետ՝ ընդդիմանալով իտալական ֆաշիստական վարչակարգին։ Այս տարիներուն ան ծանօթացաւ Ալչիտէ Տէ Կասփերիի, Մարիօ Շելպայի, Ճովաննի Կրոնքիի եւ Ամինթորէ Ֆանֆանիի հետ։ 19 Մարտ 1943-ին խմբակը վերամիաւորուեցաւ Ճուզեփփէ Սփաթարոյի տան մէջ եւ պաշտօնապէս հիմնեց «Քրիստոնէական Ժողովրդավարութիւն» (DC) կուսակցութիւնը։ «Քրիստոնէական Ժողովրդավարութիւն» կուսակցութենէն ներս ան միացաւ Ճուզեփփէ Տոսեթթիի գլխաւորած ձախակողմեան խմբակցութեան, որուն դարձաւ մտերիմ դաշնակիցը։ 1945-ին ան դարձաւ «Սթուտիում» (''Studium'') ամսագիրի տնօրէնը եւ Կաթողիկէ գործողութեան (Azione Cattolica, AC) շրջանաւարտներու շարժման նախագահը, որ տարածուած կաթողիկէ աշխարհական միութիւն մըն էր<ref>"Il rapimento Moro". ''Rai Scuola'' (in Italian). 31 January 2012. Archived from the original on 10 June 2020. Retrieved 6 August 2023.</ref>։ «Քրիստոնէական Ժողովրդավարութիւն» կուսակցութեան փոխնախագահ նշանակուելէ ետք, Մորօ 1946-ի Իտալիոյ ընդհանուր ընտրութիւններուն ընտրուեցաւ Իտալիոյ Սահմանադիր ժողովի անդամ, ուր մասնակցեցաւ Իտալիոյ Սահմանադրութեան խմբագրման աշխատանքներուն։ Ճիշդ այս շրջանին սկիզբ առին իր յարաբերութիւնները Իտալիոյ Ընկերվար-Ժողովրդավարական Կուսակցութեան (PSDI) եւ իտալացի ընկերվար-ժողովրդավարներուն հետ։ 1946-ին Մորօ իր թեկնածութիւնը առաջադրեց Պարի-Ֆոճիա ընտրատարածքին մէջ, ուր ստացաւ գրեթէ 28,000 քուէ։ 1948-ի Իտալիոյ ընդհանուր ընտրութիւններուն ան 63,000 քուէով ընտրուեցաւ նորաստեղծ Պատգամաւորներու պալատի անդամ եւ նշանակուեցաւ Արտաքին գործոց փոխնախարար՝ Տէ Կասփերիի հինգերորդ կառավարութեան մէջ՝ 23 Մայիս 1948-էն մինչեւ 27 Յունուար 1950։ 1952-ին Տոսեթթիի հեռացումէն ետք, Մորօ՝ Անթոնիօ Սենիի, Էմիլիօ Քոլոմպոյի եւ Մարիանօ Ռումորի հետ միասին հիմնեց «Ժողովրդավարական նախաձեռնութիւն» խմբակցութիւնը, որ կը գլխաւորէր իր հին բարեկամը՝ Ֆանֆանին<ref>Storia della Democrazia Cristiana. Le correnti {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003100555/http://www.storiadc.it/correnti.html|date=3 October 2009}}, Storia DC</ref>։ == Մահ == Ձախակողմեան զինեալ խումբ մը առեւանգած է Մորօն եւ երկու ամիս պատանդ պահած` յոյս ունենալով, որ կը յանձնէին Մորօն, եթէ իրենց գերեվարուած ընկերները ազատ արձակուէին անոր դիմաց: [[Իտալիա|Իտալիոյ]] կառավարութիւնը մերժած է անոնց  պահանջները, իսկ Մորօն սպաննուած՝ անոր վրայ տասը անգամ կրակելով, [[9 Մայիս|9]] [[9 Մայիս|Մայիս]] 1978-ին: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]] gkqfnj6xf9djfnycwvjrm6m1bauzjra 0 32134 252595 252417 2026-07-07T05:32:58Z Maral Dikbikian 4797 252595 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կոմս Օնորէ Միրապօ''' ({{Lang-fr|Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսա|ֆրանսացի]] քաղաքական գործիչ, դիւանագէտ, գրող եւ տնտեսագէտ։ Ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան առաջին ղեկավարներէն։ Ազնուականութեան անդամ՝ Միրապօ խառնուած էր բազմաթիւ սկանտալներու մէջ, որոնք քանդած էին իր համբաւը։ Քաջ ծանօթ իր ճարտասանական հմտութիւններով՝ Միրապօ արագօրէն բարձրացաւ ֆրանսական քաղաքական աստիճանակարգութեան գագաթնակէտին, երբ 1789-ին ընտրուեցաւ Դասակարգերու Ընդհանուր Ժողովին եւ ճանչցուեցաւ իբրեւ նորակազմ Ազգային Ժողովի առաջնորդներէն մէկը։ Յեղափոխականներուն մէջ Միրապօ կը պաշտպանէր սահմանադրական միապետութեան չափաւորական դիրքորոշումը՝ հիմնուած Մեծն Բրիտանիոյ օրինակին վրայ։ Ան նաեւ Եակոպինեան Ակումբի (Jacobin Club) առաջատար անդամներէն էր։ Միրապօ մահացաւ սրտապատեանի բորբոքումէ 1791-ին եւ մեծարուեցաւ իբրեւ ազգային հերոս ու Յեղափոխութեան հայրերէն մէկը։ Ան արժանացաւ շքեղ թաղումի եւ առաջինն էր, որ յուղարկաւորուեցաւ Պանթէոնին մէջ։ 1792-ին՝ Լուի ԺԶ-ի դատավարութեան ընթացքին, այն բացայայտումը, թէ Միրապօ գաղտնաբար թագաւորին կողմէ կը վարձատրուէր, յետմահու վարկաբեկեց զինք եւ երկու տարի ետք անոր աճիւնները դուրս բերուեցան Պանթէոնէն։ Պատմաբանները տարակարծիք են այն հարցին շուրջ, թէ արդեօ՞ք Միրապօ մեծ առաջնորդ մըն էր, որ գրեթէ փրկեց ազգը ահաբեկչութենէն, թէ՞ քաղաքական ու բարոյական արժէքներէ զուրկ, կաշառակեր ամբոխավար մը, կամ ալ թշնամիին կողմէ վարձուած դաւաճան մը<ref>Epstein, David M. (1970). "Mirabeau and The French Revolution: A Reappraisal". ''The Historian''. '''32''' (4): 576–594 [pp. 576–77]. doi:10.1111/j.1540-6563.1970.tb00379.x.</ref>։ == Ընտանիքի պատմութիւն == <gallery> Պատկեր:Honoré-Gabriel Riqueti-de-Mirabeau.jpg|Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթի տը Միրապոյի կիսանդրին՝ Վերսայի պալատին մէջ </gallery>Ռիքէթի ընտանիքը, որ հաւանաբար հեռաւոր արմատներ ունէր Իտալիոյ մէջ, հարստացած էր Մարսէյի մէջ կատարած առեւտուրի միջոցով։ 1570-ին Ժան Ռիքէթի գնեց Միրապոյի դղեակն ու կալուածը, որ կը պատկանէր փրովանսեան հռչակաւոր Պարաս (Barras) ընտանիքին։ 1685-ին Օնորէ Ռիքէթի ստացաւ «Միրապոյի մարքիզ» տիտղոսը<ref>Stephens 1911, p.&nbsp;566.</ref>։ Անոր որդին՝ Ժան Անթուան, որ Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթիի պապն էր, արժանապատուութեամբ ծառայեց Լուի ԺԴ-ի թագաւորութեան ուշ շրջանի բոլոր պատերազմներուն ընթացքին։ Քասանոյի ճակատամարտին (1705) ան վզի այնքան ծանր վիրաւորում մը ստացաւ, որ անկէ ետք ստիպուած եղաւ միշտ արծաթէ օձիք կրել։ Քանի որ ան հակուած էր ըլլալու կոպիտ եւ անտակտ, երբեք չբարձրացաւ գնդապետի աստիճանէն վեր։ Ծառայութենէն հրաժարելէ ետք ան ամուսնացաւ Ֆրանսուազ տը Քասթելանի հետ, որմէ ունեցաւ երեք որդի՝ Վիքթոր (Միրապոյի մարքիզ), Ժան Անթուան (Միրապոյի պայլ) եւ Լուի Ալեքսանտր (Միրապոյի կոմս)։ Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթի՝ Միրապոյի կոմսը, Վիքթորի որդին էր<ref>Stephens 1911, pp.&nbsp;566–567</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]] tg0kmz6g39d1qj5uld18tbapv030xc8 252597 252595 2026-07-07T05:58:42Z Maral Dikbikian 4797 252597 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կոմս Օնորէ Միրապօ''' ({{Lang-fr|Honoré-Gabriel Riqueti de Mirabeau}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսա|ֆրանսացի]] քաղաքական գործիչ, դիւանագէտ, գրող եւ տնտեսագէտ։ Ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան առաջին ղեկավարներէն։ Ազնուականութեան անդամ՝ Միրապօ խառնուած էր բազմաթիւ սկանտալներու մէջ, որոնք քանդած էին իր համբաւը։ Քաջ ծանօթ իր ճարտասանական հմտութիւններով՝ Միրապօ արագօրէն բարձրացաւ ֆրանսական քաղաքական աստիճանակարգութեան գագաթնակէտին, երբ 1789-ին ընտրուեցաւ Դասակարգերու Ընդհանուր Ժողովին եւ ճանչցուեցաւ իբրեւ նորակազմ Ազգային Ժողովի առաջնորդներէն մէկը։ Յեղափոխականներուն մէջ Միրապօ կը պաշտպանէր սահմանադրական միապետութեան չափաւորական դիրքորոշումը՝ հիմնուած Մեծն Բրիտանիոյ օրինակին վրայ։ Ան նաեւ Եակոպինեան Ակումբի (Jacobin Club) առաջատար անդամներէն էր<ref>{{Citation|title=Honoré Gabriel Riqueti, comte de Mirabeau|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Honor%C3%A9_Gabriel_Riqueti,_comte_de_Mirabeau&oldid=1360176452|date=2026-06-19|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref>։ Միրապօ մահացաւ սրտապատեանի բորբոքումէ 1791-ին եւ մեծարուեցաւ իբրեւ ազգային հերոս ու Յեղափոխութեան հայրերէն մէկը։ Ան արժանացաւ շքեղ թաղումի եւ առաջինն էր, որ յուղարկաւորուեցաւ Պանթէոնին մէջ։ 1792-ին՝ Լուի ԺԶ-ի դատավարութեան ընթացքին, այն բացայայտումը, թէ Միրապօ գաղտնաբար թագաւորին կողմէ կը վարձատրուէր, յետմահու վարկաբեկեց զինք եւ երկու տարի ետք անոր աճիւնները դուրս բերուեցան Պանթէոնէն։ Պատմաբանները տարակարծիք են այն հարցին շուրջ, թէ արդեօ՞ք Միրապօ մեծ առաջնորդ մըն էր, որ գրեթէ փրկեց ազգը ահաբեկչութենէն, թէ՞ քաղաքական ու բարոյական արժէքներէ զուրկ, կաշառակեր ամբոխավար մը, կամ ալ թշնամիին կողմէ վարձուած դաւաճան մը<ref>{{Citation|title=Honoré Gabriel Riqueti, comte de Mirabeau|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Honor%C3%A9_Gabriel_Riqueti,_comte_de_Mirabeau&oldid=1360176452|date=2026-06-19|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref><ref>Epstein, David M. (1970). "Mirabeau and The French Revolution: A Reappraisal". ''The Historian''. '''32''' (4): 576–594 [pp. 576–77]. doi:10.1111/j.1540-6563.1970.tb00379.x.</ref>։ == Ընտանիքի պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Honoré Gabriel Riqueti, comte de Mirabeau|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Honor%C3%A9_Gabriel_Riqueti,_comte_de_Mirabeau&oldid=1360176452|date=2026-06-19|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> == <gallery> Պատկեր:Honoré-Gabriel Riqueti-de-Mirabeau.jpg|Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթի տը Միրապոյի կիսանդրին՝ Վերսայի պալատին մէջ </gallery>Ռիքէթի ընտանիքը, որ հաւանաբար հեռաւոր արմատներ ունէր Իտալիոյ մէջ, հարստացած էր Մարսէյի մէջ կատարած առեւտուրի միջոցով։ 1570-ին Ժան Ռիքէթի գնեց Միրապոյի դղեակն ու կալուածը, որ կը պատկանէր փրովանսեան հռչակաւոր Պարաս (Barras) ընտանիքին։ 1685-ին Օնորէ Ռիքէթի ստացաւ «Միրապոյի մարքիզ» տիտղոսը<ref>Stephens 1911, p.&nbsp;566.</ref>։ Անոր որդին՝ Ժան Անթուան, որ Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթիի պապն էր, արժանապատուութեամբ ծառայեց Լուի ԺԴ-ի թագաւորութեան ուշ շրջանի բոլոր պատերազմներուն ընթացքին։ Քասանոյի ճակատամարտին (1705) ան վզի այնքան ծանր վիրաւորում մը ստացաւ, որ անկէ ետք ստիպուած եղաւ միշտ արծաթէ օձիք կրել։ Քանի որ ան հակուած էր ըլլալու կոպիտ եւ անտակտ, երբեք չբարձրացաւ գնդապետի աստիճանէն վեր։ Ծառայութենէն հրաժարելէ ետք ան ամուսնացաւ Ֆրանսուազ տը Քասթելանի հետ, որմէ ունեցաւ երեք որդի՝ Վիքթոր (Միրապոյի մարքիզ), Ժան Անթուան (Միրապոյի պայլ) եւ Լուի Ալեքսանտր (Միրապոյի կոմս)։ Օնորէ Կապրիէլ Ռիքէթի՝ Միրապոյի կոմսը, Վիքթորի որդին էր<ref>Stephens 1911, pp.&nbsp;566–567</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]] p1qq06sq0hpyll6p7b3hbz77ffu5bel 0 32175 252596 252505 2026-07-07T05:57:23Z Maral Dikbikian 4797 252596 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նեժիպ Միքաթի'''<ref>{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> ({{Lang-ar|نجيب ميقاتي}}, {{ԱԾ}}), քաղաքական գործիչ, [[Լիբանան|Լիբանանի]] վարչապետի պաշտօնակատար՝ 2021-2025 թուականներուն։ Լիբանանի 52-րդ վարչապետը<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/ar/%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%81-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D9%85%D9%8A%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%8A-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D9%8A/a-58649180|title=لبنان.. تكليف نجيب ميقاتي بتشكيل الحكومة بعد اعتذار الحريري|website=dw.com|language=արաբերէն|accessdate=2026-07-02}}</ref>։ Ան նաեւ ծառայած է այս պաշտօնին վրայ իբրեւ 48-րդ եւ 45-րդ վարչապետ՝ 2011-էն 2014-ին եւ 2005-ին, հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարարի պաշտօնը վարելէ ետք՝ Դեկտեմբեր 1998-էն մինչեւ 2003 թուական: 2005-ին ան գլխաւորեց ժամանակաւոր կառավարութիւն մը, որ հսկեց 2005-ի ընդհանուր ընտրութիւններուն՝ սուրիական զօրքերու հեռացումէն ետք: 2011-ին ան կազմեց իր երկրորդ կառավարութիւնը, որ կը վայելէր Մարտ 8-ի դաշինքի աջակցութիւնը, նախքան իր հրաժարականը՝ 2013-ին: Ան Թրիփոլիի երեսփոխան էր 2000-էն 2005 թուականներուն, եւ վերընտրուեցաւ 2009-ին ու 2018-ին: 2021-ի Յուլիսին ան նշանակուեցաւ վարչապետ եւ ստանձնեց պաշտօնը 10 Սեպտեմբեր 2021-ին<ref>Hubbard, Ben (26 July 2021). "Lebanon Turns to Billionaire Tycoon to Form Next Government". ''The New York Times''.</ref>: Ան յաջորդաբար պարտութիւն կրեց 13 Յունուար 2025-ի խորհրդարանական խորհրդակցութիւններուն ընթացքին՝ Արդարադատութեան միջազգային դատարանի նախագահ Նաուաֆ Սալամի դէմ՝ ստանալով միայն 9 քուէ՝ Սալամի 84 քուէին դիմաց<ref>Qiblawi, Tamara (13 January 2025). "Top ICJ judge Nawaf Salam named Lebanon's next prime minister". ''CNN''. Retrieved 14 January 2025.</ref>: «Ֆորպս»-ի համաձայն՝ Նաժիպ Միքաթի Լիբանանի ամենահարուստ մարդն է՝ իր եղբօր՝ Թահա Միքաթիի հետ միասին. 2023-ին անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունէր 2.8 միլիառ տոլարի զուտ հարստութիւն: 2019-ին պետական դատախազ Ղատա Աուն Միքաթին մեղադրեց փտածութեան մէջ եւ անոր դէմ դատական հայց ներկայացուց՝ սուպսիտաւորուած բնակարանային վարկերու միջոցով անօրինական հարստացման մեղադրանքով<ref>Chehayeb, Kareem. "Lebanese Sunni leaders endorse Mikati to form new government". ''www.aljazeera.com''. Retrieved 26 July 2021.</ref><ref>"Lebanon's former PM denies corruption charges". ''Deutsche Welle''. 23 October 2019. Retrieved 26 July 2021.</ref><ref>"Prosecutor presses charges against Lebanon ex-PM: state media". ''France 24''. 23 October 2019. Retrieved 26 July 2021.</ref>: Մեղադրանքները մերժուեցան 3 Փետրուար 2022-ին՝ դատաւոր Շարպել Ապու Սամրայի կողմէ<ref>"إسقاط الملاحقة عن ميقاتي وشركاته بدعوى القروض المدعومة". 6 April 2022.</ref>: 2023-ին Մոնաքոյի մէջ կատարուած քննութիւն մը զինք արդարացուց որեւէ յանցանքէ՝ «անբաւարար ապացոյցներու» պատճառով<ref>Jalabi, Raya (25 August 2023). "Lebanon prime minister cleared after Monaco corruption probe". ''Financial Times''.</ref>, եւ ան յայտարարեց, որ իրեն ուղղուած մեղադրանքները քաղաքական դրդապատճառներ ունէին<ref>"Alleged money laundering: Monaco investigation into Mikati closed, his office says". ''L'Orient Today''. 25 August 2023.</ref>: Հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարարի պաշտօնավարութեան ընթացքին (1998–2004), Միքաթի գործնական յարաբերութիւններ հաստատեց Սուրիոյ նախագահ Պաշշար էլ-Ասատի հետ. ժամանակաշրջան մը, երբ Սուրիան զգալի քաղաքական ազդեցութիւն ունէր Լիբանանի մէջ<ref>"Najib Mikati | Biography, Family, Religion, & Hezbollah and Israel". ''Encyclopædia Britannica''.</ref><ref>Azhari, Timour. "Who is Najib Mikati, Lebanon's prime minister?". ''The National''.</ref>: Ան յետագային հեռացաւ Ասատի կառավարութենէն՝ հրաժարելով վարչապետի պաշտօնէն Մարտ 2013-ին, Լիբանանի մէջ Ասատի կողմնակից եւ հակառակորդ ճամբարներու միջեւ ստեղծուած լարուածութեան պատճառով: Միքաթի եւ իր եղբայրը՝ Թահա, 1982-ին հիմնեցին «Ինվեսթքոմ» ընկերութիւնը՝ իրենց հարստութիւնը կերտելով Ափրիկէի եւ Միջին Արեւելքի զարգացող շուկաներուն մէջ շարժական հեռահաղորդակցութեան գործառնութիւններու միջոցով: Մինչեւ 2005 թուական, ընկերութիւնը գործունէութիւն կը ծաւալէր տասը երկիրներու մէջ՝ Կանա, Պենին, Լիպերիա, Կուինէա, Կուինէա-Պիսաու, Սուտան, Սուրիա, Եմէն, Աֆղանիստան եւ Կիպրոս, եւ ցուցակագրուած էր Լոնտոնի ու Տուպայի սակարաններուն մէջ<ref>"MTN dials up $5.5bn deal". ''Business Report''.</ref><ref>"MTN Agrees to Acquire Investcom LLC for US$5.53 bil". ''S&P Global''.</ref>: 2006-ին «Ինվեսթքոմ»-ը գնուեցաւ Հարաւային Ափրիկէի «Էմ-Թի-Էն Կրուփ»-ի կողմէ՝ 5.5 միլիառ ԱՄՆ տոլարով<ref>"MTN Acquires Investcom". ''Light Reading'' (Press release). 2006.</ref>: Եղբայրները յաջորդաբար հիմնեցին «Էմ 1 Կրուփ» հոլտինկային ընկերութիւնը, որ ներդրումներ ունի հեռահաղորդակցութեան, անշարժ գոյքի, նորաձեւութեան, ուժանիւթի եւ ելեւմուտքի ոլորտներուն մէջ<ref>"Najib Mikati | Biography, Family, Religion, & Hezbollah and Israel". ''Encyclopædia Britannica''.</ref>: == Կենսագրական գիծեր<ref>{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> == Միքաթի ծնած է 24 Նոյեմբեր 1955-ին եւ կը սերի Թրիփոլիի մէջ հաստատուած ակնառու [[Սիւննի]] Մահմետական ընտանիքէ մը։ Ան 1980-ին աւարտած է [[Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան|Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը]] (AUB)՝ ստանալով Գործարար Վարչագիտութեան Մագիստրոսի (MBA) աստիճան։ Ան նաեւ մասնակցած է Հարուըրտի մէջ կազմակերպուած ամառնային դպրոցի ծրագրի մը, ինչպէս նաեւ կառավարման յառաջացած ծրագիրներու՝ INSEAD-ի մէջ<ref>"Profile: Najib Mikati". ''BBC''. 25 January 2011. Retrieved 6 October 2012.</ref>։ == Գործարար ասպարէզ եւ հարստութիւն<ref>{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> == 1979-ին Նաժիպի աւագ եղբայրը՝ Թահա Միքաթի, հիմնեց «Արաբական շինարարական ընկերութիւն»-ը (Arabian Construction Company - ACC), որուն գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Ապու Տապիի մէջ եւ որ դարձաւ Միջին Արեւելքի խոշորագոյն շինարարական ընկերութիւններէն մէկը։ Նաժիպ Միքաթի իր եղբօր՝ Թահայի հետ, 1982-ին համահիմնադիրը դարձաւ «Ինվեսթքոմ» (Investcom) հեռահաղորդակցութեան ընկերութեան։ Ան ընկերութիւնը Յունիս 2006-ին 5.5 միլիառ տոլարով վաճառեց Հարաւային Ափրիկէի «Էմ-Թի-Էն Կրուփ»-ին։ «Ինվեսթքոմ Հոլտինկ»-ի միջոցով եղբայրները միասին կը տնօրինեն «Lebanon24» լրատուական կայքը եւ «LBCI» հեռուստակայանի բաժնետոմսերու 11%-ը<ref>"Mikati Family". ''lebanon.mom-gmr.org''. Retrieved 4 April 2024.</ref>։ Ան հանդիսաւոր բաժնետէր է հարաւափրիկեան «MTN» հեռահաղորդակցութեան օփերաթորին մէջ, «Ֆասոնապլ» (Façonnable) շքեղ նորաձեւութեան ապրանքանիշի սեփականատէրն է, ինչպէս նաեւ ներդրող է փոխադրութեան, կազի եւ քարիւղի ձեռնարկութիւններու մէջ։ Ան նաեւ ներդրումներ ունի անշարժ գոյքի ոլորտին մէջ, յատկապէս Լոնտոնի, Նիւ Եորքի եւ Մոնաքոյի մէջ<ref>"Najib Mikati, un milliardaire honni par la rue pour diriger un Liban en crise". 26 July 2021.</ref>։ Անոր կը պատկանի 79 մեթրնոց «Միմթի» (Mimtee) շարժիչաւոր զբօսանաւը<ref>"CRN's 79m motor yacht Mimtee in Monaco". superyachttimes.com. 6 March 2020.</ref><ref>"Najib Mikati – Owner of the Yacht Mimtee". superyachtfan.com.</ref>։ == Քաղաքական ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> == 4 Դեկտեմբեր 1998-ին Հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարար նշանակուելէ ետք, Միքաթի 2000-ին ընտրուեցաւ Լիբանանի խորհրդարանի անդամ իր ծննդավայր Թրիփոլիէն՝ ստանալով աւելի շատ քուէ, քան Օմար Քարամին, որ նոյնպէս ընտրուած էր նոյն բազմամանդաթ ընտրատարածքէն։ Իբրեւ խորհրդարանի անդամ՝ Միքաթի պահպանեց իր նախարարական պաշտօնը եւ ձեռք բերաւ չափաւորական սուրիամէտ քաղաքական գործիչի համբաւ, որ բնականոն յարաբերութիւններ ունէր Սուրիոյ նախագահ Պաշշար էլ-Ասատի հետ։ Հետագային Միքաթի նշանակուեցաւ փոխադրութեանց նախարար եւ դարձաւ Լիբանանի այն ժամանակուան նախագահ Էմիլ Լահուտի դաշնակիցը՝ զօրակցելով 2004-ին անոր պաշտօնավարութեան ժամկէտի երկարաձգման<ref>Fakih, Mohalhel (2–8 September 2004). "Pulling at Lebanon's strings". ''Al Ahram Weekly''. '''706'''. Archived from the original on 21 September 2013. Retrieved 19 April 2013.</ref>։ Ան կը նկատուի համախոհական դէմք, քանի որ մօտիկ չէ որեւէ յատուկ քաղաքական խմբաւորման։ Ան սիւննի համայնքի առաջնորդներէն մէկն է։ Ան ինքը կը հերքէ որեւէ մօտիկութիւն «Հըզպուլլահ»-ին հետ եւ զինք կը բնութագրէ իբրեւ ազատական (լիպերալ)՝ շեշտելով գործարարութեան ոլորտի իր փորձառութիւնը՝ Միացեալ Նահանգներուն վստահութիւն ներշնչելու համար<ref>"Liban : Le Premier ministre désigné se défend d'être ''l'homme du Hezbollah''". 25 January 2011.</ref>։ == Հակասութիւններ<ref>{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}</ref> == === Փտածութեան գործեր === 2019-ին պետական դատախազ Ղատա Աուն մեղադրանք առաջադրեց Միքաթիի դէմ՝ սուպսիտաւորուած բնակարանային վարկերու միջոցով անօրինական հարստացման մեղադրանքով։ Մեղադրանքները մերժուեցան 3 Փետրուար 2022-ին՝ դատաւոր Շարպել Ապու Սամրայի կողմէ<ref>"إسقاط الملاحقة عن ميقاتي وشركاته بدعوى القروض المدعومة". 6 April 2022.</ref>։ 2021-ի Հոկտեմբերին Միքաթիի անունը յիշատակուեցաւ «Փանտորայի փաստաթուղթեր»-ու արտահոսքին մէջ։ Ան հերքեց որեւէ անօրինական արարք<ref>"Governments launch investigations after Pandora Papers show how elite shield riches". ''The Washington Post''. 4 October 2021.</ref><ref>"Pandora Papers: Lebanon PM Mikati says family wealth legal". ''Aljazeera''. 5 October 2021.</ref>։ Մամուլի հաղորդումներու համաձայն՝ Ֆրանսայի Ազգային ելեւմտական դատախազութիւնը նախնական քննութիւն մը սկսած է 2025-ի Սեպտեմբերին՝ հակափտածութեան «Շերփա» հասարակական կազմակերպութեան եւ Լիբանանի մէջ խարդախ ու յանցաւոր արարքներու զոհերու հաւաքականութեան կողմէ ներկայացուած բողոքներէն ետք. կը նշուի, որ անոնք ի միջի այլոց կը վերաբերին Ֆրանսայի մէջ եւ արտասահման գտնուող անշարժ ու շարժական գոյքերուն<ref>"Former Lebanese PM faces fraud inquiry in France: lawyers". ''France 24''. Retrieved 15 September 2025.</ref><ref>Azhari, Timour. "Lebanon ex-PM Najib Mikati under French fraud investigation". ''The National''. Retrieved 15 September 2025.</ref>։ Միքաթի ընտանիքը յայտարարեց, որ իրենք ֆրանսական դատական իշխանութիւններէն որեւէ ծանուցում չեն ստացած եւ հաղորդուած բողոքի ու քննութեան ենթադրեալ բացման մասին տեղեկացած են միայն մամուլի միջոցով՝ ընտանիքի հարստութեան աղբիւրը որակելով «բարոյական, օրինական եւ թափանցիկ», ինչպէս նաեւ վստահութիւն յայտնելով ֆրանսական արդարադատութեան հանդէպ՝ միաժամանակ յղում ընելով անմեղութեան կանխավարկածին<ref>"Lebanon ex-PM Najib Mikati under French fraud investigation". ''The National''. Retrieved 15 September 2025.</ref>։ === «Ուիքիլիքս»-ի բացայայտումները === Պէյրութի մէջ ԱՄՆ դեսպանատան 19 Դեկտեմբեր 2008 թուակիր հեռագիրը, որ հրապարակուած է «Ուիքիլիքս»-ի կողմէ, կը բացայայտէ, որ Միքաթի, 18 Դեկտեմբեր 2008-ին այն ժամանակուան փոխպետքարտուղար Տէյվիտ Հէյլի (David Hale) հետ ունեցած հանդիպման ընթացքին, «Հըզպուլլահ»-ը անուանած է «ուռուցք», որ «պէտք է հեռացուի Լիբանանը պահպանելու համար», եւ աւելցուցած է, որ «ինք կը սպասէր, որ Հըզպուլլահը տխուր վախճանի առաջնորդէ Լիբանանը»<ref>Sison, Michele (19 December 2008). "LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A "TUMOR" NEEDING REMOVAL". Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.</ref>։ Հեռագիրի հեղինակը՝ Լիբանանի մէջ ԱՄՆ այն ժամանակուան դեսպան Միշել Ժ. Սիսոնը, հեռագիրին մէջ նշած է, որ Միքաթի հանդիպման ընթացքին քանի մը անգամ կրկնած է «Հըզպուլլահ»-ի համար ուռուցքի որակումը, որ Միքաթիի կարծիքով՝ «ըլլայ բարորակ թէ չարորակ, պէտք է հեռացուի»<ref>Sison, Michele (19 December 2008). "LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A "TUMOR" NEEDING REMOVAL". Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.</ref>։ Սիսոնը այդ հեռագիրը աւարտած է մեկնաբանութեամբ մը՝ ընդունելով, որ Միքաթի «զինք մեզի կը ներկայացնէր իբրեւ Հըզպուլլահի թշնամի, քանի որ ան ակնկալութիւններ ունէր վարչապետի պաշտօնին վերադառնալու հաւանական առիթներու գծով»<ref>Sison, Michele (19 December 2008). "LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A "TUMOR" NEEDING REMOVAL". Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]] 1i8h9p1bs81r9z4slhslr7byawnzcxg 0 32192 252604 252577 2026-07-07T06:41:23Z HoMen 269 252604 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց/doc}} [[Պատկեր:Փավստոս Բուզանդի փողոց.JPG|մինի|Երեւան, Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]] '''Փաւստոս Բիւզանդի փողոց''', [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջագիծին մէջ գտնուող փողոց։ Կ՛ երկարի Երեւանի կեդրոն՝ Կոնդ թաղամասէն դէպի հիւսիս֊արեւմուտք եւ հարաւ֊արեւելք, [[Ամիրեան (Պապ Թագաւոր) փողոց, Երեւան|Ամիրեան (2026-ին վերանուանուած է Պապ Թագաւոր)]] պողոտային եւ [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]] փողոցներուն միջեւ։ == Անուանում == Անուանուած է ի պատիւ Ե․ դարու հայ պատմագիր [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բուզանդին]]։ Կը սկսի Խանճեան փողոցէն եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտան]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցը սկսած է կառուցուիլ շատ հաւանաբար ԺԹ․րդ դարու կէսերուն՝ համաձայն Երեւանի գլխաւոր յատակագիծին։ Կառուցումը սկսած է ներկայիս Մանկական երկաթուղի տանող փապուղիներուն մօտէն։ Ժամանակին, այդ հատուածը Խանբաղ կամ Խանի բաղեր (բաղ՝ այգի, պարտէզ) կոչուած է, որովհետեւ հոն կը գտնուէին Երեւանի խանի այգիները։ Ըստ 1906-1911 տարիներու յատակագիծին՝ փողոցը ունեցած է 1.08 քմ երկարութիւն եւ 11.4 մ․ լայնութիւն։ Իսկ անկէ առաջ՝ մօտաւորապէս 1 քմ երկարութիւն եւ 11 մ․ լայնութիւն։ 1830֊1838 տարիներուն փողոցը կռած է հայկական մարզի կառավարիչ զօրավար Վասիլ Բեհբութովի անունը (ան սերած էր հայկական ազնուական տոհմէ)։ Ի․րդ դարուն՝ [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի առաջին հանրապետութեան]] օրերուն վերանուած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Դաշնակցութեան]] հիմնադիրներէն՝ [[Սիմոն Զաւարեան|Սիմոն Զաւարեանի]] անունով։ [[1921 թուական|1921]] [[Փետրուար|Փետրուարին]], երբ 11-րդ Կարմիր բանակը Երեւան կը մտնէ եւ Աստաֆեան փողոցէն կ՛անցնի, փողոցը կ՛անուանուի Ղարաբաղի մարզի պոլշեւիկ կոմիտէի հիմնադիր Ռուբէնի անունով՝ որուն կիսանդրին տեղադրուած էր Աստաֆեան փողոցի անկիւնը։ Սակայն կարճ ժամանակ անց, փողոցը կը վերանուանուի համառուսաստանեան կեդրոնական գործադիր յանձնաժողովի նախագահ, խորհրդային յեղափոխական գործիչ Յակոբ Սվերդլովի անունով, իսկ 1990-ական տարիներուն՝ հայ պատմիչ [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բիւզանդի]] անունով։ == Փողոցի ճարտարապետութիւն == Փողոցին բնակելի բոլոր տուները կառուցապատուած են ԺԹ․ դարէն մինչեւ Ի․րդ դարասկզբին ճարտարապետութիւնը բնորոշող միեւնոյն սկզբունքով՝ հողատարածքի սահմաններուն գտնուող կալուածք, ներքին բակ, դէպի փողոցի կարմիր գօտին երկարող գլխաւոր մասը՝ բնակելի սենեակներու հիմնական համալիրով։ Ատկէ զատ, տեսանելի է ձեւերուն ոճաստեղծման բազմազանութիւնը․ փողոցին՝ ԺԹ․ դարէն սկսած եւ Ի․րդ դարուն աւարտած ճարտարապետական ոճերը։ Այդ իսկ պատճառով, տուներուն փողոցը նայող կմախքին՝ արտաքին տեսքին, չափերը կառուցուած են կողք-կողքի կամ կապուած են դռներով եւ քարաշէն ցանկապատերով, ստեղծելով այդպէս կառոյցի ընդհանուր ճակատը։ ԺԹ․րդ դարու առաջին կէսին կառուցուած շէնքերուն պատերուն աղիւսի շարուածքը կամ աւելի հին շինութիւններուն տարբեր գոյնի տուֆ քարով կառոյցը, կտրուկ ձեւի ճակատները, բարձրաքանդակներու բեկորներով գեղակազմօրէն առանձնացած, փայտաշէն տանիքով պատշգամները կամ բարձակներու վրայ ամրացուած թեթեւ պատշգամները՝ մետաղէ զարդանախշ բազրիքներով եւ առանձնացած միջանցքի անցումներով գերիշխող մուտքերը, բնակելի թաղամասին իւրայատուկ ճարտարապետա֊քաղաքաշինական ոճ մը կու տան։ [[Պատկեր:Nerses Hovhannisyan's plaque, Yerevan (3).jpg|մինի|Ներսէս Յովհաննիսեանին բնակարանը եւ պատին համանուն յուշատախտակը, Փ․Բիւզանդ թիւ 30]] Բիւզանդի փողոցի սեփական տուները ունեցած են հողամաս, ներքին բակ եւ դէպի ներքին բակ տանող երթանց։ == Սեփական տուներու ներկայ իրավիճակ == 2004-ին Հայաստանի կառավարութեան կողմէ ընդունուած 909-Ն որոշումով Բիւզանդ փողոցի սեփական տուներուն մէկ մասը ճանչցուեցաւ որպէս հանրային գերակայ շահ։ Այդ որոշումով, Երեւանի քաղաքապետը լիազօրուած էր հողամասեր տրամադրել կառուցապատողներին՝ առանց հանրային բացայայտ մրցոյթի, ուղիղ բանակցութիւններու միջոցով, իսկ առանց մրցոյթի սեփականատէր դարձած ընկերութիունները լիազօրուած էին զբաղիլ տուներուն արժեքի գնահատմամբ եւ դատարաններու տուած վճիռներուն հիման վրայ վտառել նախկին սեփականատէրերը։ Բռնի իւրացման ընդհանուր տարածքը կը կազմէր 4200 քմ եւ կ՛ընդգրկէր Բիւզանդի 13-21 շէնքերը, ուր կ՛ապրէր ընդհանուր առմամբ 60 ընտանիք։ 2004 թ. մինչև այսօր Բուզանդի փողոցի բնակիչները բազմաթիվ բողոքի ակցիաներ են անցկացրել, դիմել իրավասու մարմիններին և պահանջել փոխհատուցում, սակայն նրանց խնդրին լուծում չի տրվել։ 2011-էն մինչեւ այսօր Բիւզանդի փողոցէն վտարուած բնակիչներուն մէկ մասին դատական գործերը կը քննուին Եւրոպայի Մարդու իրաւունքներու դատարանին կողմէ։ Իսկ, այդ տարիներու կառուցապատման հետեւանքով ամբողջութեամբ քանդուած են Բիւզանդի փողոցին պատմամշակութային յուշարձաններու ցանկին մէջ ներառուած թիւ 11, 38 եւ 107, ինչպէս նաեւ պատմական արժեք ներկայացնող ուրիշ շէնքեր։ == Փողոցին նշանակելի կէտեր == * Մաշտոցի պուրակ * [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժին]] կից պուրակ * [[Գարեգին Նժդեհի Յուշարձան (Երեւան)|Գարեգին Նժդեհի յուշարձան]] * [[Վերնիսաժ (Երեւան)]] * Երեւանի քաղաքապետարանի 2-րդ մասնաշէնք * [[Վալմար Արուեստի Սրահ|Վալմարի պատկերասրահ]] * [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոն]] * [[Մելամաղձութիւն (արձան, Երեւան)]] * [[Զարթօնք (յուշարձան, Երեւան)]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:2014 Erywań, Ulica Buzanda 2 (01).jpg|նկար 2015․ նախկին ջրերի շէնքը․ Փ․Բիւզանդի 2 Պատկեր:Երեմ Սանահյանի բնակելի տուն, Բուզանդ 30.jpg|նկար 2013․ Փ․Բիւանդ 30, բնակելի տուն Պատկեր:Վաղարշակ և Հակոբ Բաբախանյանների, Բուզանդ 26, դալան.jpg|2013-ի նկար․ Վաղարշակ եւ Յակոբ Բաբախանեաններու, Փ․Բիւզանդ 26, դալան Պատկեր:Misak Manouchian park.jpg|Միսաք Մանուշեանի անուան պուրակ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Garegin Nzhdeh monument, Yerevan, ArmAg (15).jpg|Գարեգին Նժդեհի արձան, նկար՝ 2016 Պատկեր:Yerevan, Tufenkian Yerevan Hotel, Republic Square at night, Armenia.jpg|Թիւֆէնքեան պատմական Պանդոկ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Buzand Street, Yerevan 12.jpg|Փ․ Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 2015 Պատկեր:«Փյունիկ»1.jpg|Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին շէնքը, Փ>Բիւզանդ եւ Խանճեան փողոցներ, նկար՝ 2014․ </gallery> <ref>[https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html Lur - Երևանը կ'ունենաj Կարեն Դեմիրճյանի անուան փողոց, իսկ Մաշտոցի պողոտայում կտեղադրուի նրա արձանը 2-05-2014]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160514124635/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Beybutovskayastreet/1277 Շրջայց Երևանով, Բեհբութովսկայա (այժմ` Փավստոս Բուզանդի) փողոց 14-05-2016 ]</ref> <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gI2jT221zA8&t=846s Տեսերիզ․ Փավստոս Բյուզանդի փողոց, Արտաւազդ Եկոյեան]</ref> <ref>[https://www.aravot.am/2005/04/27/805008/ Առաւօտ լուր - Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը © 1998 - 2026 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից․ Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը եւ․․ 27-04-2005]</ref> <ref>[https://panarmenian.net/arm/news/100364 PanARMENIAN.Net - Բուզանդ փողոցի նախկին բնակիչները ՀՀ կառավարությունից փոխհատուցում են պահանջում 26-03-2012]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները 9zcnzkyz8fwr2dzh2pq3376q4zaju2q 252605 252604 2026-07-07T06:45:43Z HoMen 269 252605 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Փավստոս Բիւզանդի փողոց|image=Փավստոս Բուզանդի փողոց.JPG|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան}} '''Փաւստոս Բիւզանդի փողոց''', [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջագիծին մէջ գտնուող փողոց։ Կ՛ երկարի Երեւանի կեդրոն՝ Կոնդ թաղամասէն դէպի հիւսիս֊արեւմուտք եւ հարաւ֊արեւելք, [[Ամիրեան (Պապ Թագաւոր) փողոց, Երեւան|Ամիրեան (2026-ին վերանուանուած է Պապ Թագաւոր)]] պողոտային եւ [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]] փողոցներուն միջեւ։ == Անուանում == Անուանուած է ի պատիւ Ե․ դարու հայ պատմագիր [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բուզանդին]]։ Կը սկսի Խանճեան փողոցէն եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտան]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցը սկսած է կառուցուիլ շատ հաւանաբար ԺԹ․րդ դարու կէսերուն՝ համաձայն Երեւանի գլխաւոր յատակագիծին։ Կառուցումը սկսած է ներկայիս Մանկական երկաթուղի տանող փապուղիներուն մօտէն։ Ժամանակին, այդ հատուածը Խանբաղ կամ Խանի բաղեր (բաղ՝ այգի, պարտէզ) կոչուած է, որովհետեւ հոն կը գտնուէին Երեւանի խանի այգիները։ Ըստ 1906-1911 տարիներու յատակագիծին՝ փողոցը ունեցած է 1.08 քմ երկարութիւն եւ 11.4 մ․ լայնութիւն։ Իսկ անկէ առաջ՝ մօտաւորապէս 1 քմ երկարութիւն եւ 11 մ․ լայնութիւն։ 1830֊1838 տարիներուն փողոցը կռած է հայկական մարզի կառավարիչ զօրավար Վասիլ Բեհբութովի անունը (ան սերած էր հայկական ազնուական տոհմէ)։ Ի․րդ դարուն՝ [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի առաջին հանրապետութեան]] օրերուն վերանուած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Դաշնակցութեան]] հիմնադիրներէն՝ [[Սիմոն Զաւարեան|Սիմոն Զաւարեանի]] անունով։ [[1921 թուական|1921]] [[Փետրուար|Փետրուարին]], երբ 11-րդ Կարմիր բանակը Երեւան կը մտնէ եւ Աստաֆեան փողոցէն կ՛անցնի, փողոցը կ՛անուանուի Ղարաբաղի մարզի պոլշեւիկ կոմիտէի հիմնադիր Ռուբէնի անունով՝ որուն կիսանդրին տեղադրուած էր Աստաֆեան փողոցի անկիւնը։ Սակայն կարճ ժամանակ անց, փողոցը կը վերանուանուի համառուսաստանեան կեդրոնական գործադիր յանձնաժողովի նախագահ, խորհրդային յեղափոխական գործիչ Յակոբ Սվերդլովի անունով, իսկ 1990-ական տարիներուն՝ հայ պատմիչ [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բիւզանդի]] անունով։ == Փողոցի ճարտարապետութիւն == Փողոցին բնակելի բոլոր տուները կառուցապատուած են ԺԹ․ դարէն մինչեւ Ի․րդ դարասկզբին ճարտարապետութիւնը բնորոշող միեւնոյն սկզբունքով՝ հողատարածքի սահմաններուն գտնուող կալուածք, ներքին բակ, դէպի փողոցի կարմիր գօտին երկարող գլխաւոր մասը՝ բնակելի սենեակներու հիմնական համալիրով։ Ատկէ զատ, տեսանելի է ձեւերուն ոճաստեղծման բազմազանութիւնը․ փողոցին՝ ԺԹ․ դարէն սկսած եւ Ի․րդ դարուն աւարտած ճարտարապետական ոճերը։ Այդ իսկ պատճառով, տուներուն փողոցը նայող կմախքին՝ արտաքին տեսքին, չափերը կառուցուած են կողք-կողքի կամ կապուած են դռներով եւ քարաշէն ցանկապատերով, ստեղծելով այդպէս կառոյցի ընդհանուր ճակատը։ ԺԹ․րդ դարու առաջին կէսին կառուցուած շէնքերուն պատերուն աղիւսի շարուածքը կամ աւելի հին շինութիւններուն տարբեր գոյնի տուֆ քարով կառոյցը, կտրուկ ձեւի ճակատները, բարձրաքանդակներու բեկորներով գեղակազմօրէն առանձնացած, փայտաշէն տանիքով պատշգամները կամ բարձակներու վրայ ամրացուած թեթեւ պատշգամները՝ մետաղէ զարդանախշ բազրիքներով եւ առանձնացած միջանցքի անցումներով գերիշխող մուտքերը, բնակելի թաղամասին իւրայատուկ ճարտարապետա֊քաղաքաշինական ոճ մը կու տան։ [[Պատկեր:Nerses Hovhannisyan's plaque, Yerevan (3).jpg|մինի|Ներսէս Յովհաննիսեանին բնակարանը եւ պատին համանուն յուշատախտակը, Փ․Բիւզանդ թիւ 30]] Բիւզանդի փողոցի սեփական տուները ունեցած են հողամաս, ներքին բակ եւ դէպի ներքին բակ տանող երթանց։ == Սեփական տուներու ներկայ իրավիճակ == 2004-ին Հայաստանի կառավարութեան կողմէ ընդունուած 909-Ն որոշումով Բիւզանդ փողոցի սեփական տուներուն մէկ մասը ճանչցուեցաւ որպէս հանրային գերակայ շահ։ Այդ որոշումով, Երեւանի քաղաքապետը լիազօրուած էր հողամասեր տրամադրել կառուցապատողներին՝ առանց հանրային բացայայտ մրցոյթի, ուղիղ բանակցութիւններու միջոցով, իսկ առանց մրցոյթի սեփականատէր դարձած ընկերութիունները լիազօրուած էին զբաղիլ տուներուն արժեքի գնահատմամբ եւ դատարաններու տուած վճիռներուն հիման վրայ վտառել նախկին սեփականատէրերը։ Բռնի իւրացման ընդհանուր տարածքը կը կազմէր 4200 քմ եւ կ՛ընդգրկէր Բիւզանդի 13-21 շէնքերը, ուր կ՛ապրէր ընդհանուր առմամբ 60 ընտանիք։ 2004 թ. մինչև այսօր Բուզանդի փողոցի բնակիչները բազմաթիվ բողոքի ակցիաներ են անցկացրել, դիմել իրավասու մարմիններին և պահանջել փոխհատուցում, սակայն նրանց խնդրին լուծում չի տրվել։ 2011-էն մինչեւ այսօր Բիւզանդի փողոցէն վտարուած բնակիչներուն մէկ մասին դատական գործերը կը քննուին Եւրոպայի Մարդու իրաւունքներու դատարանին կողմէ։ Իսկ, այդ տարիներու կառուցապատման հետեւանքով ամբողջութեամբ քանդուած են Բիւզանդի փողոցին պատմամշակութային յուշարձաններու ցանկին մէջ ներառուած թիւ 11, 38 եւ 107, ինչպէս նաեւ պատմական արժեք ներկայացնող ուրիշ շէնքեր։ == Փողոցին նշանակելի կէտեր == * Մաշտոցի պուրակ * [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժին]] կից պուրակ * [[Գարեգին Նժդեհի Յուշարձան (Երեւան)|Գարեգին Նժդեհի յուշարձան]] * [[Վերնիսաժ (Երեւան)]] * Երեւանի քաղաքապետարանի 2-րդ մասնաշէնք * [[Վալմար Արուեստի Սրահ|Վալմարի պատկերասրահ]] * [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոն]] * [[Մելամաղձութիւն (արձան, Երեւան)]] * [[Զարթօնք (յուշարձան, Երեւան)]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:2014 Erywań, Ulica Buzanda 2 (01).jpg|նկար 2015․ նախկին ջրերի շէնքը․ Փ․Բիւզանդի 2 Պատկեր:Երեմ Սանահյանի բնակելի տուն, Բուզանդ 30.jpg|նկար 2013․ Փ․Բիւանդ 30, բնակելի տուն Պատկեր:Վաղարշակ և Հակոբ Բաբախանյանների, Բուզանդ 26, դալան.jpg|2013-ի նկար․ Վաղարշակ եւ Յակոբ Բաբախանեաններու, Փ․Բիւզանդ 26, դալան Պատկեր:Misak Manouchian park.jpg|Միսաք Մանուշեանի անուան պուրակ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Garegin Nzhdeh monument, Yerevan, ArmAg (15).jpg|Գարեգին Նժդեհի արձան, նկար՝ 2016 Պատկեր:Yerevan, Tufenkian Yerevan Hotel, Republic Square at night, Armenia.jpg|Թիւֆէնքեան պատմական Պանդոկ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Buzand Street, Yerevan 12.jpg|Փ․ Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 2015 Պատկեր:«Փյունիկ»1.jpg|Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին շէնքը, Փ>Բիւզանդ եւ Խանճեան փողոցներ, նկար՝ 2014․ </gallery> <ref>[https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html Lur - Երևանը կ'ունենաj Կարեն Դեմիրճյանի անուան փողոց, իսկ Մաշտոցի պողոտայում կտեղադրուի նրա արձանը 2-05-2014]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160514124635/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Beybutovskayastreet/1277 Շրջայց Երևանով, Բեհբութովսկայա (այժմ` Փավստոս Բուզանդի) փողոց 14-05-2016 ]</ref> <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gI2jT221zA8&t=846s Տեսերիզ․ Փավստոս Բյուզանդի փողոց, Արտաւազդ Եկոյեան]</ref> <ref>[https://www.aravot.am/2005/04/27/805008/ Առաւօտ լուր - Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը © 1998 - 2026 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից․ Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը եւ․․ 27-04-2005]</ref> <ref>[https://panarmenian.net/arm/news/100364 PanARMENIAN.Net - Բուզանդ փողոցի նախկին բնակիչները ՀՀ կառավարությունից փոխհատուցում են պահանջում 26-03-2012]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները awvyopgrc5dpjdmxv7kti1xwmv1jdt5 252609 252605 2026-07-07T07:26:21Z HoMen 269 252609 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Փավստոս Բիւզանդի փողոց|image=Փավստոս Բուզանդի փողոց.JPG|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան}} '''Փաւստոս Բիւզանդի փողոց''', [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջագիծին մէջ գտնուող փողոց։ Կ՛ երկարի Երեւանի կեդրոն՝ Կոնդ թաղամասէն դէպի հիւսիս֊արեւմուտք եւ հարաւ֊արեւելք, [[Ամիրեան (Պապ Թագաւոր) փողոց, Երեւան|Ամիրեան (2026-ին վերանուանուած է Պապ Թագաւոր)]] պողոտային եւ [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]] փողոցներուն միջեւ։ == Անուանում == Անուանուած է ի պատիւ Ե․ դարու հայ պատմագիր [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բուզանդին]]։ Կը սկսի Խանճեան փողոցէն եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտան]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցը սկսած է կառուցուիլ շատ հաւանաբար ԺԹ․րդ դարու կէսերուն՝ համաձայն Երեւանի գլխաւոր յատակագիծին։ Կառուցումը սկսած է ներկայիս Մանկական երկաթուղի տանող փապուղիներուն մօտէն։ Ժամանակին, այդ հատուածը Խանբաղ կամ Խանի բաղեր (բաղ՝ այգի, պարտէզ) կոչուած է, որովհետեւ հոն կը գտնուէին Երեւանի խանի այգիները։ [[Պատկեր:Pavstos Buzand Street before 1919.jpg|մինի|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, 1919-էն առաջ]] Ըստ 1906-1911 տարիներու յատակագիծին՝ փողոցը ունեցած է 1.08 քմ երկարութիւն եւ 11.4 մ․ լայնութիւն։ Իսկ անկէ առաջ՝ մօտաւորապէս 1 քմ երկարութիւն եւ 11 մ․ լայնութիւն։ 1830֊1838 տարիներուն փողոցը կռած է հայկական մարզի կառավարիչ զօրավար Վասիլ Բեհբութովի անունը (ան սերած էր հայկական ազնուական տոհմէ)։ Ի․րդ դարուն՝ [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի առաջին հանրապետութեան]] օրերուն վերանուած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Դաշնակցութեան]] հիմնադիրներէն՝ [[Սիմոն Զաւարեան|Սիմոն Զաւարեանի]] անունով։ [[1921 թուական|1921]] [[Փետրուար|Փետրուարին]], երբ 11-րդ Կարմիր բանակը Երեւան կը մտնէ եւ Աստաֆեան փողոցէն կ՛անցնի, փողոցը կ՛անուանուի Ղարաբաղի մարզի պոլշեւիկ կոմիտէի հիմնադիր Ռուբէնի անունով՝ որուն կիսանդրին տեղադրուած էր Աստաֆեան փողոցի անկիւնը։ Սակայն կարճ ժամանակ անց, փողոցը կը վերանուանուի համառուսաստանեան կեդրոնական գործադիր յանձնաժողովի նախագահ, խորհրդային յեղափոխական գործիչ Յակոբ Սվերդլովի անունով, իսկ 1990-ական տարիներուն՝ հայ պատմիչ [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բիւզանդի]] անունով։ == Փողոցի ճարտարապետութիւն == [[Պատկեր:Pavstos Buzand Street in Yerevan.jpg|մինի|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 22-02-2019 ]] Փողոցին բնակելի բոլոր տուները կառուցապատուած են ԺԹ․ դարէն մինչեւ Ի․րդ դարասկզբին ճարտարապետութիւնը բնորոշող միեւնոյն սկզբունքով՝ հողատարածքի սահմաններուն գտնուող կալուածք, ներքին բակ, դէպի փողոցի կարմիր գօտին երկարող գլխաւոր մասը՝ բնակելի սենեակներու հիմնական համալիրով։ Ատկէ զատ, տեսանելի է ձեւերուն ոճաստեղծման բազմազանութիւնը․ փողոցին՝ ԺԹ․ դարէն սկսած եւ Ի․րդ դարուն աւարտած ճարտարապետական ոճերը։ Այդ իսկ պատճառով, տուներուն փողոցը նայող կմախքին՝ արտաքին տեսքին, չափերը կառուցուած են կողք-կողքի կամ կապուած են դռներով եւ քարաշէն ցանկապատերով, ստեղծելով այդպէս կառոյցի ընդհանուր ճակատը։ ԺԹ․րդ դարու առաջին կէսին կառուցուած շէնքերուն պատերուն աղիւսի շարուածքը կամ աւելի հին շինութիւններուն տարբեր գոյնի տուֆ քարով կառոյցը, կտրուկ ձեւի ճակատները, բարձրաքանդակներու բեկորներով գեղակազմօրէն առանձնացած, փայտաշէն տանիքով պատշգամները կամ բարձակներու վրայ ամրացուած թեթեւ պատշգամները՝ մետաղէ զարդանախշ բազրիքներով եւ առանձնացած միջանցքի անցումներով գերիշխող մուտքերը, բնակելի թաղամասին իւրայատուկ ճարտարապետա֊քաղաքաշինական ոճ մը կու տան։ [[Պատկեր:Nerses Hovhannisyan's plaque, Yerevan (3).jpg|մինի|Ներսէս Յովհաննիսեանին բնակարանը եւ պատին համանուն յուշատախտակը, Փ․Բիւզանդ թիւ 30]] Բիւզանդի փողոցի սեփական տուները ունեցած են հողամաս, ներքին բակ եւ դէպի ներքին բակ տանող երթանց։ == Սեփական տուներու ներկայ իրավիճակ == 2004-ին Հայաստանի կառավարութեան կողմէ ընդունուած 909-Ն որոշումով Բիւզանդ փողոցի սեփական տուներուն մէկ մասը ճանչցուեցաւ որպէս հանրային գերակայ շահ։ Այդ որոշումով, Երեւանի քաղաքապետը լիազօրուած էր հողամասեր տրամադրել կառուցապատողներին՝ առանց հանրային բացայայտ մրցոյթի, ուղիղ բանակցութիւններու միջոցով, իսկ առանց մրցոյթի սեփականատէր դարձած ընկերութիունները լիազօրուած էին զբաղիլ տուներուն արժեքի գնահատմամբ եւ դատարաններու տուած վճիռներուն հիման վրայ վտառել նախկին սեփականատէրերը։ Բռնի իւրացման ընդհանուր տարածքը կը կազմէր 4200 քմ եւ կ՛ընդգրկէր Բիւզանդի 13-21 շէնքերը, ուր կ՛ապրէր ընդհանուր առմամբ 60 ընտանիք։ 2004 թ. մինչև այսօր Բուզանդի փողոցի բնակիչները բազմաթիվ բողոքի ակցիաներ են անցկացրել, դիմել իրավասու մարմիններին և պահանջել փոխհատուցում, սակայն նրանց խնդրին լուծում չի տրվել։ 2011-էն մինչեւ այսօր Բիւզանդի փողոցէն վտարուած բնակիչներուն մէկ մասին դատական գործերը կը քննուին Եւրոպայի Մարդու իրաւունքներու դատարանին կողմէ։ Իսկ, այդ տարիներու կառուցապատման հետեւանքով ամբողջութեամբ քանդուած են Բիւզանդի փողոցին պատմամշակութային յուշարձաններու ցանկին մէջ ներառուած թիւ 11, 38 եւ 107, ինչպէս նաեւ պատմական արժեք ներկայացնող ուրիշ շէնքեր։ == Փողոցին նշանակելի կէտեր == * Մաշտոցի պուրակ * [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժին]] կից պուրակ * [[Գարեգին Նժդեհի Յուշարձան (Երեւան)|Գարեգին Նժդեհի յուշարձան]] * [[Վերնիսաժ (Երեւան)]] * Երեւանի քաղաքապետարանի 2-րդ մասնաշէնք * [[Վալմար Արուեստի Սրահ|Վալմարի պատկերասրահ]] * [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոն]] * [[Մելամաղձութիւն (արձան, Երեւան)]] * [[Զարթօնք (յուշարձան, Երեւան)]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:2014 Erywań, Ulica Buzanda 2 (01).jpg|նկար 2015․ նախկին ջրերի շէնքը․ Փ․Բիւզանդի 2 Պատկեր:Երեմ Սանահյանի բնակելի տուն, Բուզանդ 30.jpg|նկար 2013․ Փ․Բիւանդ 30, բնակելի տուն Պատկեր:Վաղարշակ և Հակոբ Բաբախանյանների, Բուզանդ 26, դալան.jpg|2013-ի նկար․ Վաղարշակ եւ Յակոբ Բաբախանեաններու, Փ․Բիւզանդ 26, դալան Պատկեր:Misak Manouchian park.jpg|Միսաք Մանուշեանի անուան պուրակ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Garegin Nzhdeh monument, Yerevan, ArmAg (15).jpg|Գարեգին Նժդեհի արձան, նկար՝ 2016 Պատկեր:Yerevan, Tufenkian Yerevan Hotel, Republic Square at night, Armenia.jpg|Թիւֆէնքեան պատմական Պանդոկ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Buzand Street, Yerevan 12.jpg|Փ․ Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 2015 Պատկեր:«Փյունիկ»1.jpg|Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին շէնքը, Փ>Բիւզանդ եւ Խանճեան փողոցներ, նկար՝ 2014․ </gallery> <ref>[https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html Lur - Երևանը կ'ունենաj Կարեն Դեմիրճյանի անուան փողոց, իսկ Մաշտոցի պողոտայում կտեղադրուի նրա արձանը 2-05-2014]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160514124635/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Beybutovskayastreet/1277 Շրջայց Երևանով, Բեհբութովսկայա (այժմ` Փավստոս Բուզանդի) փողոց 14-05-2016 ]</ref> <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gI2jT221zA8&t=846s Տեսերիզ․ Փավստոս Բյուզանդի փողոց, Արտաւազդ Եկոյեան]</ref> <ref>[https://www.aravot.am/2005/04/27/805008/ Առաւօտ լուր - Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը © 1998 - 2026 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից․ Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը եւ․․ 27-04-2005]</ref> <ref>[https://panarmenian.net/arm/news/100364 PanARMENIAN.Net - Բուզանդ փողոցի նախկին բնակիչները ՀՀ կառավարությունից փոխհատուցում են պահանջում 26-03-2012]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները s2sh1drg00mj4x143tbub4b3x46ydvs 252610 252609 2026-07-07T07:28:26Z HoMen 269 252610 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Փաւստոս Բիւզանդի փողոց|image=Փավստոս Բուզանդի փողոց.JPG|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան}} '''Փաւստոս Բիւզանդի փողոց''', [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջագիծին մէջ գտնուող փողոց։ Կ՛ երկարի Երեւանի կեդրոն՝ Կոնդ թաղամասէն դէպի հիւսիս֊արեւմուտք եւ հարաւ֊արեւելք, [[Ամիրեան (Պապ Թագաւոր) փողոց, Երեւան|Ամիրեան (2026-ին վերանուանուած է Պապ Թագաւոր)]] պողոտային եւ [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]] փողոցներուն միջեւ։ == Անուանում == Անուանուած է ի պատիւ Ե․ դարու հայ պատմագիր [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բուզանդին]]։ Կը սկսի Խանճեան փողոցէն եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մեսրոպ Մաշտոցի պողոտան]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցը սկսած է կառուցուիլ շատ հաւանաբար ԺԹ․րդ դարու կէսերուն՝ համաձայն Երեւանի գլխաւոր յատակագիծին։ Կառուցումը սկսած է ներկայիս Մանկական երկաթուղի տանող փապուղիներուն մօտէն։ Ժամանակին, այդ հատուածը Խանբաղ կամ Խանի բաղեր (բաղ՝ այգի, պարտէզ) կոչուած է, որովհետեւ հոն կը գտնուէին Երեւանի խանի այգիները։ [[Պատկեր:Pavstos Buzand Street before 1919.jpg|մինի|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, 1919-էն առաջ]] Ըստ 1906-1911 տարիներու յատակագիծին՝ փողոցը ունեցած է 1.08 քմ երկարութիւն եւ 11.4 մ․ լայնութիւն։ Իսկ անկէ առաջ՝ մօտաւորապէս 1 քմ երկարութիւն եւ 11 մ․ լայնութիւն։ 1830֊1838 տարիներուն փողոցը կռած է հայկական մարզի կառավարիչ զօրավար Վասիլ Բեհբութովի անունը (ան սերած էր հայկական ազնուական տոհմէ)։ Ի․րդ դարուն՝ [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի առաջին հանրապետութեան]] օրերուն վերանուած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Դաշնակցութեան]] հիմնադիրներէն՝ [[Սիմոն Զաւարեան|Սիմոն Զաւարեանի]] անունով։ [[1921 թուական|1921]] [[Փետրուար|Փետրուարին]], երբ 11-րդ Կարմիր բանակը Երեւան կը մտնէ եւ Աստաֆեան փողոցէն կ՛անցնի, փողոցը կ՛անուանուի Ղարաբաղի մարզի պոլշեւիկ կոմիտէի հիմնադիր Ռուբէնի անունով՝ որուն կիսանդրին տեղադրուած էր Աստաֆեան փողոցի անկիւնը։ Սակայն կարճ ժամանակ անց, փողոցը կը վերանուանուի համառուսաստանեան կեդրոնական գործադիր յանձնաժողովի նախագահ, խորհրդային յեղափոխական գործիչ Յակոբ Սվերդլովի անունով, իսկ 1990-ական տարիներուն՝ հայ պատմիչ [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բիւզանդի]] անունով։ == Փողոցի ճարտարապետութիւն == [[Պատկեր:Pavstos Buzand Street in Yerevan.jpg|մինի|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 22-02-2019 ]] Փողոցին բնակելի բոլոր տուները կառուցապատուած են ԺԹ․ դարէն մինչեւ Ի․րդ դարասկզբին ճարտարապետութիւնը բնորոշող միեւնոյն սկզբունքով՝ հողատարածքի սահմաններուն գտնուող կալուածք, ներքին բակ, դէպի փողոցի կարմիր գօտին երկարող գլխաւոր մասը՝ բնակելի սենեակներու հիմնական համալիրով։ Ատկէ զատ, տեսանելի է ձեւերուն ոճաստեղծման բազմազանութիւնը․ փողոցին՝ ԺԹ․ դարէն սկսած եւ Ի․րդ դարուն աւարտած ճարտարապետական ոճերը։ Այդ իսկ պատճառով, տուներուն փողոցը նայող կմախքին՝ արտաքին տեսքին, չափերը կառուցուած են կողք-կողքի կամ կապուած են դռներով եւ քարաշէն ցանկապատերով, ստեղծելով այդպէս կառոյցի ընդհանուր ճակատը։ ԺԹ․րդ դարու առաջին կէսին կառուցուած շէնքերուն պատերուն աղիւսի շարուածքը կամ աւելի հին շինութիւններուն տարբեր գոյնի տուֆ քարով կառոյցը, կտրուկ ձեւի ճակատները, բարձրաքանդակներու բեկորներով գեղակազմօրէն առանձնացած, փայտաշէն տանիքով պատշգամները կամ բարձակներու վրայ ամրացուած թեթեւ պատշգամները՝ մետաղէ զարդանախշ բազրիքներով եւ առանձնացած միջանցքի անցումներով գերիշխող մուտքերը, բնակելի թաղամասին իւրայատուկ ճարտարապետա֊քաղաքաշինական ոճ մը կու տան։ [[Պատկեր:Nerses Hovhannisyan's plaque, Yerevan (3).jpg|մինի|Ներսէս Յովհաննիսեանին բնակարանը եւ պատին համանուն յուշատախտակը, Փ․Բիւզանդ թիւ 30]] Բիւզանդի փողոցի սեփական տուները ունեցած են հողամաս, ներքին բակ եւ դէպի ներքին բակ տանող երթանց։ == Սեփական տուներու ներկայ իրավիճակ == 2004-ին Հայաստանի կառավարութեան կողմէ ընդունուած 909-Ն որոշումով Բիւզանդ փողոցի սեփական տուներուն մէկ մասը ճանչցուեցաւ որպէս հանրային գերակայ շահ։ Այդ որոշումով, Երեւանի քաղաքապետը լիազօրուած էր հողամասեր տրամադրել կառուցապատողներին՝ առանց հանրային բացայայտ մրցոյթի, ուղիղ բանակցութիւններու միջոցով, իսկ առանց մրցոյթի սեփականատէր դարձած ընկերութիունները լիազօրուած էին զբաղիլ տուներուն արժեքի գնահատմամբ եւ դատարաններու տուած վճիռներուն հիման վրայ վտառել նախկին սեփականատէրերը։ Բռնի իւրացման ընդհանուր տարածքը կը կազմէր 4200 քմ եւ կ՛ընդգրկէր Բիւզանդի 13-21 շէնքերը, ուր կ՛ապրէր ընդհանուր առմամբ 60 ընտանիք։ 2004 թ. մինչև այսօր Բուզանդի փողոցի բնակիչները բազմաթիվ բողոքի ակցիաներ են անցկացրել, դիմել իրավասու մարմիններին և պահանջել փոխհատուցում, սակայն նրանց խնդրին լուծում չի տրվել։ 2011-էն մինչեւ այսօր Բիւզանդի փողոցէն վտարուած բնակիչներուն մէկ մասին դատական գործերը կը քննուին Եւրոպայի Մարդու իրաւունքներու դատարանին կողմէ։ Իսկ, այդ տարիներու կառուցապատման հետեւանքով ամբողջութեամբ քանդուած են Բիւզանդի փողոցին պատմամշակութային յուշարձաններու ցանկին մէջ ներառուած թիւ 11, 38 եւ 107, ինչպէս նաեւ պատմական արժեք ներկայացնող ուրիշ շէնքեր։ == Փողոցին նշանակելի կէտեր == * Մաշտոցի պուրակ * [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժին]] կից պուրակ * [[Գարեգին Նժդեհի Յուշարձան (Երեւան)|Գարեգին Նժդեհի յուշարձան]] * [[Վերնիսաժ (Երեւան)]] * Երեւանի քաղաքապետարանի 2-րդ մասնաշէնք * [[Վալմար Արուեստի Սրահ|Վալմարի պատկերասրահ]] * [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոն]] * [[Մելամաղձութիւն (արձան, Երեւան)]] * [[Զարթօնք (յուշարձան, Երեւան)]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:2014 Erywań, Ulica Buzanda 2 (01).jpg|նկար 2015․ նախկին ջրերի շէնքը․ Փ․Բիւզանդի 2 Պատկեր:Երեմ Սանահյանի բնակելի տուն, Բուզանդ 30.jpg|նկար 2013․ Փ․Բիւանդ 30, բնակելի տուն Պատկեր:Վաղարշակ և Հակոբ Բաբախանյանների, Բուզանդ 26, դալան.jpg|2013-ի նկար․ Վաղարշակ եւ Յակոբ Բաբախանեաններու, Փ․Բիւզանդ 26, դալան Պատկեր:Misak Manouchian park.jpg|Միսաք Մանուշեանի անուան պուրակ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Garegin Nzhdeh monument, Yerevan, ArmAg (15).jpg|Գարեգին Նժդեհի արձան, նկար՝ 2016 Պատկեր:Yerevan, Tufenkian Yerevan Hotel, Republic Square at night, Armenia.jpg|Թիւֆէնքեան պատմական Պանդոկ, նկար՝ 2014 Պատկեր:Buzand Street, Yerevan 12.jpg|Փ․ Բիւզանդի փողոց, նկար՝ 2015 Պատկեր:«Փյունիկ»1.jpg|Հայաստանի Երգի պետական թատրոնին շէնքը, Փ>Բիւզանդ եւ Խանճեան փողոցներ, նկար՝ 2014․ </gallery> <ref>[https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html Lur - Երևանը կ'ունենաj Կարեն Դեմիրճյանի անուան փողոց, իսկ Մաշտոցի պողոտայում կտեղադրուի նրա արձանը 2-05-2014]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160514124635/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Beybutovskayastreet/1277 Շրջայց Երևանով, Բեհբութովսկայա (այժմ` Փավստոս Բուզանդի) փողոց 14-05-2016 ]</ref> <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gI2jT221zA8&t=846s Տեսերիզ․ Փավստոս Բյուզանդի փողոց, Արտաւազդ Եկոյեան]</ref> <ref>[https://www.aravot.am/2005/04/27/805008/ Առաւօտ լուր - Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը © 1998 - 2026 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից․ Կառավարությունը խլում է սեփականատիրոջ գույքը եւ․․ 27-04-2005]</ref> <ref>[https://panarmenian.net/arm/news/100364 PanARMENIAN.Net - Բուզանդ փողոցի նախկին բնակիչները ՀՀ կառավարությունից փոխհատուցում են պահանջում 26-03-2012]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները 1u53sc7q4ex03jhhzq01emaq37yigpj 0 32194 252600 252579 2026-07-07T06:28:17Z HoMen 269 252600 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան}} [[Պատկեր:Զարթոնք հուշարձան.JPG|մինի|«Զարթօնք» յուշարձան]] «'''Զարթօնք'''» յուշարձան կամ «Պար աղաւնիով»․ յուշարձանը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն համայնքի՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Բիւզանդի փողոցին]] վրայ «Պրոմեթեյ» դրամատան շէնքին առջև։ Յուշարձանը տեղադրուած է [[2004 թուական|2004]]-ին։ Յուշարձանի շինութեան քարը մարմար է, իսկ պատուանդանին՝ որձաքար: == Հեղինակ == «Զարթոնք» յուշարձանին հիղինակն է քանդակագործ՝ [[Եուրի Պետրոսեան]]։ <ref>[https://www.yerevan.am/hy/monument/ Պաշտօնական կայք - Երեւան քաղաքի յուշարձանները ]</ref> <ref>[https://www.arlis.am/hy/acts/56884 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՈՐՈՇՈՒՄ, 7 հոկտեմբերի 2004 թվականի n 1616-ն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 0bctctq27vqm6jyz24ejcmek8pp4xhr 252603 252600 2026-07-07T06:38:25Z HoMen 269 252603 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան|Պատկեր=Զարթոնք հուշարձան.JPG|Նկարագիր=«Զարթօնք» յուշարձան, Երեւան|Կը Գտնուի=Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, Երեւան|Կարգավիճակ=կանգուն|Հիմնադրում=2004|Նիւթ=մարմար եւ որձաքար|Քանդակագործ(ներ)=Եուրի Պետրոսեան}}«'''Զարթօնք'''» յուշարձան կամ «Պար աղաւնիով»․ յուշարձանը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն համայնքի՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Բիւզանդի փողոցին]] վրայ «Պրոմեթեյ» դրամատան շէնքին առջև։ Յուշարձանը տեղադրուած է [[2004 թուական|2004]]-ին։ Յուշարձանի շինութեան քարը մարմար է, իսկ պատուանդանին՝ որձաքար: == Հեղինակ == «Զարթոնք» յուշարձանին հիղինակն է քանդակագործ՝ [[Եուրի Պետրոսեան]]։ <ref>[https://www.yerevan.am/hy/monument/ Պաշտօնական կայք - Երեւան քաղաքի յուշարձանները ]</ref> <ref>[https://www.arlis.am/hy/acts/56884 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՈՐՈՇՈՒՄ, 7 հոկտեմբերի 2004 թվականի n 1616-ն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} fimk25akux1nz0nvrqurskn4nimfluu 0 32195 252598 252581 2026-07-07T06:17:06Z HoMen 269 252598 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան |Պատկեր = Մելամաղձություն արձան.jpg |Նկարագիր = «Մելամաղձութիւն» արձան․ Երեւան, [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան) |Համայնք = Կեդրոն |Կարգավիճակ = ՀՀ պետական jուշարձան |Առաջին հիշատակում = |Բարձրություն = 4,6 (6,24 մ․ պատուանդանով միասին) |կը գտնուի = Կեդրոն |Նախագծի հեղինակ = |Քանդակագործ(ներ) = Երուանդ Քոչար |Ճարտարապետ(ներ) = [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան |Հիմնադրում = 2003 |Շինարարության սկիզբ = |Շինարարության ավարտ = |Նյութ = պղինձ եւ որձաքար |Ներկա վիճակ = կանգուն }} '''«Մելամաղձութիւն» արձան'''․ կը գտնուի [[Երեւան]], Փաւստոս Բիւզանդի փողոց` [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|ՆՓԱԿ]]-ին (Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն) դիմաց։ Տեղադրուած է 2003-ին։ Քանդակը կառուցուած է պղինձէ եւ որձաքարէ, իսկ բարձրութիւնը 4,6 մ․ է։ == Տեղեկութիւններ == Քանդակագործ [[Երուանդ Քոչար]] 1957-ին այս յուշարջանին կիր գաճաքարով տարբերակը կերտած էր։ Բնօրինակը կը պահուի Երեւանի [[Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)|Երուանդ Քոչարի թանգարանին]] մէջ։ 6,24 մ․ բարձրութեամբ արձանը (պատուանդանով միասին) բնօրինակին քառապատիկ ձուլածոն է։ Նախագիծը հովանաւորած է ճարտարապետ, գրող [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան (գրչանունը՝ Ռ. Բէն)]], իսկ ճարտարապետն է՝ [[Աշոտ Կարապետեան (ճարտարապետ)|Աշոտ Կարապետեան]]։ [[23 Սեպտեմբեր]] 2003-ին տեղի ունեցած է«Մելամաղձութիւն» արձանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]] փողոցին վրայ գտնուող [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար]] [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Փորձառական Արուեստի Կեդրոնին (ՆՓԱԿ)]] առջեւ։ Արձանի բացումը կատարած են Երեւանի քաղաքապետ Երուանդ Զախարեան, բարերար Ռուբէն Յովհաննիսեան եւ Երեւանի գլխավոր Ճարտարապետ Նարեկ Սարգսեան միասնաբար։ <ref>[https://www.accea.info/hy/%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a4-%d6%84%d5%b8%d5%b9%d5%a1%d6%80%d5%ab/ accea.info - Երուանդ Քոչարի Մելամաղձութիւն արձանի քողազերցում․ Երեւան, սեպտեմբեր 23, 2003թ., Էդուարդ Պալասանյան]</ref> <ref>[https://transparency.am/hy/assets/monuments Երեւանի յուշարձաններ․ Քարտէսագրութիւն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} p3euvwmt6ssbakwqjiuhupnv3ps8jhj 252599 252598 2026-07-07T06:24:41Z HoMen 269 252599 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան |Պատկեր = Մելամաղձություն արձան.jpg |Նկարագիր = «Մելամաղձութիւն» արձան․ Երեւան, Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան) |Համայնք = Կեդրոն |Կարգավիճակ = կանգուն |Առաջին Յիշատակում = |Բարձրութիւն = 4,6 (6,24 մ․ պատուանդանով միասին) |Կը Գտնուի = |Նախագիծի հեղինակ = |Քանդակագործ(ներ) = Երուանդ Քոչար |Ճարտարապետ(ներ) = [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան |Հիմնադրում = 2003 |Շինարարութեան սկիզբ = |Շինարարութեան աւարտ = |Նիւթ = |Ներկայ վիճակ = |pushpin map2 = Հայաստան Երեւան |pushpin label position = |latd = |latm = |lats = |latNS = |longd = |longm = |longs = |longEW = }} '''«Մելամաղձութիւն» արձան'''․ կը գտնուի [[Երեւան]], Փաւստոս Բիւզանդի փողոց` [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|ՆՓԱԿ]]-ին (Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն) դիմաց։ Տեղադրուած է 2003-ին։ Քանդակը կառուցուած է պղինձէ եւ որձաքարէ, իսկ բարձրութիւնը 4,6 մ․ է։ == Տեղեկութիւններ == Քանդակագործ [[Երուանդ Քոչար]] 1957-ին այս յուշարջանին կիր գաճաքարով տարբերակը կերտած էր։ Բնօրինակը կը պահուի Երեւանի [[Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)|Երուանդ Քոչարի թանգարանին]] մէջ։ 6,24 մ․ բարձրութեամբ արձանը (պատուանդանով միասին) բնօրինակին քառապատիկ ձուլածոն է։ Նախագիծը հովանաւորած է ճարտարապետ, գրող [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան (գրչանունը՝ Ռ. Բէն)]], իսկ ճարտարապետն է՝ [[Աշոտ Կարապետեան (ճարտարապետ)|Աշոտ Կարապետեան]]։ [[23 Սեպտեմբեր]] 2003-ին տեղի ունեցած է«Մելամաղձութիւն» արձանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]] փողոցին վրայ գտնուող [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար]] [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Փորձառական Արուեստի Կեդրոնին (ՆՓԱԿ)]] առջեւ։ Արձանի բացումը կատարած են Երեւանի քաղաքապետ Երուանդ Զախարեան, բարերար Ռուբէն Յովհաննիսեան եւ Երեւանի գլխավոր Ճարտարապետ Նարեկ Սարգսեան միասնաբար։ <ref>[https://www.accea.info/hy/%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a4-%d6%84%d5%b8%d5%b9%d5%a1%d6%80%d5%ab/ accea.info - Երուանդ Քոչարի Մելամաղձութիւն արձանի քողազերցում․ Երեւան, սեպտեմբեր 23, 2003թ., Էդուարդ Պալասանյան]</ref> <ref>[https://transparency.am/hy/assets/monuments Երեւանի յուշարձաններ․ Քարտէսագրութիւն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 0kezhzki81uphgfeo8bbf32t4158app 252601 252599 2026-07-07T06:29:06Z HoMen 269 252601 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան}} '''«Մելամաղձութիւն» արձան'''․ կը գտնուի [[Երեւան]], Փաւստոս Բիւզանդի փողոց` [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|ՆՓԱԿ]]-ին (Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն) դիմաց։ Տեղադրուած է 2003-ին։ Քանդակը կառուցուած է պղինձէ եւ որձաքարէ, իսկ բարձրութիւնը 4,6 մ․ է։ == Տեղեկութիւններ == Քանդակագործ [[Երուանդ Քոչար]] 1957-ին այս յուշարջանին կիր գաճաքարով տարբերակը կերտած էր։ Բնօրինակը կը պահուի Երեւանի [[Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)|Երուանդ Քոչարի թանգարանին]] մէջ։ 6,24 մ․ բարձրութեամբ արձանը (պատուանդանով միասին) բնօրինակին քառապատիկ ձուլածոն է։ Նախագիծը հովանաւորած է ճարտարապետ, գրող [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան (գրչանունը՝ Ռ. Բէն)]], իսկ ճարտարապետն է՝ [[Աշոտ Կարապետեան (ճարտարապետ)|Աշոտ Կարապետեան]]։ [[23 Սեպտեմբեր]] 2003-ին տեղի ունեցած է«Մելամաղձութիւն» արձանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]] փողոցին վրայ գտնուող [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար]] [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Փորձառական Արուեստի Կեդրոնին (ՆՓԱԿ)]] առջեւ։ Արձանի բացումը կատարած են Երեւանի քաղաքապետ Երուանդ Զախարեան, բարերար Ռուբէն Յովհաննիսեան եւ Երեւանի գլխավոր Ճարտարապետ Նարեկ Սարգսեան միասնաբար։ <ref>[https://www.accea.info/hy/%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a4-%d6%84%d5%b8%d5%b9%d5%a1%d6%80%d5%ab/ accea.info - Երուանդ Քոչարի Մելամաղձութիւն արձանի քողազերցում․ Երեւան, սեպտեմբեր 23, 2003թ., Էդուարդ Պալասանյան]</ref> <ref>[https://transparency.am/hy/assets/monuments Երեւանի յուշարձաններ․ Քարտէսագրութիւն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} p1qtruer0dfd0v7b5kyx24yxikg40qa 252602 252601 2026-07-07T06:33:16Z HoMen 269 252602 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի յուշարձան|Պատկեր=Մելամաղձություն արձան.jpg|Նկարագիր=«Մելամաղձութիւն» արձան․ Երեւան, Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Կարգավիճակ=կանգուն|Համայնք=Կեդրոն|Կը Գտնուի=Փաւստոս Բիւզանդի փողոց, Երեւան|Բարձրութիւն=4,6 (6,24 մ․ պատուանդանով միասին)|Քանդակագործ(ներ)=Երուանդ Քոչար|Ճարտարապետ(ներ)=Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Նախագիծի հեղինակ=Երուանդ Քոչար|Հիմնադրում=2003}} '''«Մելամաղձութիւն» արձան'''․ կը գտնուի [[Երեւան]], Փաւստոս Բիւզանդի փողոց` [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|ՆՓԱԿ]]-ին (Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն) դիմաց։ Տեղադրուած է 2003-ին։ Քանդակը կառուցուած է պղինձէ եւ որձաքարէ, իսկ բարձրութիւնը 4,6 մ․ է։ == Տեղեկութիւններ == Քանդակագործ [[Երուանդ Քոչար]] 1957-ին այս յուշարջանին կիր գաճաքարով տարբերակը կերտած էր։ Բնօրինակը կը պահուի Երեւանի [[Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)|Երուանդ Քոչարի թանգարանին]] մէջ։ 6,24 մ․ բարձրութեամբ արձանը (պատուանդանով միասին) բնօրինակին քառապատիկ ձուլածոն է։ Նախագիծը հովանաւորած է ճարտարապետ, գրող [[Ռուբէն Յովհաննիսեան (Ռ. Բէն)|Ռուբէն Յովհաննիսեան (գրչանունը՝ Ռ. Բէն)]], իսկ ճարտարապետն է՝ [[Աշոտ Կարապետեան (ճարտարապետ)|Աշոտ Կարապետեան]]։ [[23 Սեպտեմբեր]] 2003-ին տեղի ունեցած է«Մելամաղձութիւն» արձանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը՝ [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]] փողոցին վրայ գտնուող [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Նորարար]] [[Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն|Փորձառական Արուեստի Կեդրոնին (ՆՓԱԿ)]] առջեւ։ Արձանի բացումը կատարած են Երեւանի քաղաքապետ Երուանդ Զախարեան, բարերար Ռուբէն Յովհաննիսեան եւ Երեւանի գլխավոր Ճարտարապետ Նարեկ Սարգսեան միասնաբար։ <ref>[https://www.accea.info/hy/%d5%a5%d6%80%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a4-%d6%84%d5%b8%d5%b9%d5%a1%d6%80%d5%ab/ accea.info - Երուանդ Քոչարի Մելամաղձութիւն արձանի քողազերցում․ Երեւան, սեպտեմբեր 23, 2003թ., Էդուարդ Պալասանյան]</ref> <ref>[https://transparency.am/hy/assets/monuments Երեւանի յուշարձաններ․ Քարտէսագրութիւն]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} e9k7iwpttz24broggwnl6jdn7fyrrwy 0 32197 252592 2026-07-06T17:21:05Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ երկիր}} '''Թուվալու''', կղզիախումբ երկիր մը [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական Ովկիանոսի]] [[Ովկիանիա|Ովկիանիոյ]] Փոլինեզեան ենթատարածաշրջանին մէջ, մօտաւորապէս [[Հաուայ|Հաուայիի]] եւ [[Աւստրալիա|Աւստրալիոյ]] միջեւ կէս ճամբուն։ Ան կը գտնուի Սանթա Քրուզ Կղզին...»: 252592 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ երկիր}} '''Թուվալու''', կղզիախումբ երկիր մը [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական Ովկիանոսի]] [[Ովկիանիա|Ովկիանիոյ]] Փոլինեզեան ենթատարածաշրջանին մէջ, մօտաւորապէս [[Հաուայ|Հաուայիի]] եւ [[Աւստրալիա|Աւստրալիոյ]] միջեւ կէս ճամբուն։ Ան կը գտնուի [[Սանթա Քրուզ Կղզիներ|Սանթա Քրուզ Կղզիներէն]] (որոնք կը պատկանին [[Սողոմոնեան Կղզիներ|Սողոմոնեան Կղզիներուն]]) արեւելք-հիւսիս-արեւելք, [[Վանուաթու|Վանուաթուէն]] հիւսիս-արեւելք, [[Նաուրու|Նաուրուէն]] հարաւ-արեւելք, [[Քիրիպաթի|Քիրիպատիէն]] հարաւ, [[Թոքելաու|Թոքելաուէն]] արեւմուտք, [[Սամոա|Սամոայէն]] ու [[Ուալիս եւ Ֆութունա|Ուալիս եւ Ֆութունայէն]] հիւսիս-արեւմուտք, եւ [[Ֆիճի|Ֆիճիէն]] հիւսիս։ Թուվալուն կազմուած է երեք խութային կղզիներէ եւ վեց աթոլներէ, որոնք տարածուած են հարաւային 5° եւ 10° լայնութիւններուն եւ 176° ու 180° երկայնութիւններուն միջեւ։ Անոնք կը գտնուին [[Միջազգային Ամսաթիւի Գիծ|Միջազգային Ամսաթիւի Գիծէն]] արեւմուտք։ 2022-ի մարդահամարը որոշեց, որ Թուվալուն ունէր 10,643 բնակիչ, ինչ որ զայն կը դարձնէ բնակչութեամբ 194-րդ երկիրը՝ գերազանցելով միայն [[Նիուէյ|Նիուէն]] եւ [[Վատիկան|Վատիկանը]]։ Թուվալուի ընդհանուր ցամաքային տարածքը 25.14 քառակուսի քիլոմեթր է (9.71 քառակուսի մղոն)։ Թուվալուի առաջին բնակիչները փոլինեզիացիներ էին, որոնք ժամանեցին փոլինեզիացիներու՝ Խաղաղական Ովկիանոս գաղթի ծիրին մէջ, որ սկսաւ մօտ երեք հազար տարի առաջ։ Խաղաղական Ովկիանոսի կղզիներուն հետ Եւրոպական շփումէն շատ առաջ, փոլինեզիացիները յաճախ նաւակներով կը ճամբորդէին կղզիներուն միջեւ։ Փոլինեզեան նաւարկութեան հմտութիւնները անոնց թոյլ կու տային մանրամասնօրէն ծրագրուած ճամբորդութիւններ կատարել՝ երկկորով առագաստանաւակներով կամ հաւասարակշռիչով նաւակներով։ Գիտնականները կը հաւատան, որ փոլինեզիացիները Սամոայէն եւ Թոնկայէն տարածուեցան դէպի Թուվալուի աթոլները, որոնք ապա ծառայեցին որպէս ցատկաքար՝ դէպի Մելանեզիոյ եւ Միքրոնեզիոյ փոլինեզեան ծայրամասային կղզիները յետագայ գաղթին համար։ 1568-ին սպանացի հետախոյզ եւ քարտէսագիր Ալվարօ տէ Մենտանիան դարձաւ առաջին ծանօթ եւրոպացին, որ նաւարկեց կղզիախումբին ընդմէջէն՝ տեսնելով Նուի կղզին, Terra Australis-ի որոնումով իր կատարած արշաւախումբի մը ընթացքին։ Ֆունաֆութի կղզին, որ ներկայիս կը ծառայէ որպէս մայրաքաղաք, 1819-ին անուանուեցաւ Էլիսի Կղզի։ Աւելի ուշ ամբողջ խումբը անգլիացի ջրագրագէտ Ալեքսանտր Ճորճ Ֆինտլէյի կողմէ անուանուեցաւ Էլիս Կղզիներ։ 19-րդ դարու վերջը Մեծն Բրիտանիա Էլիս Կղզիներուն վրայ հակակշիռ պահանջեց՝ զանոնք նշելով իր ազդեցութեան ոլորտին մէջ։ 9-էն 16 Հոկտեմբեր 1892-ի միջեւ HMS Curacoa նաւու հրամանատար Հերպըրթ Կիպսընը Էլիս Կղզիներէն իւրաքանչիւրը հռչակեց բրիտանական հովանաւորեալ տարածք։ Բրիտանիա մշտական յանձնակատար մը նշանակեց՝ Էլիս Կղզիները կառավարելու համար որպէս Բրիտանական Արեւմտեան Խաղաղականի Տարածքներու մաս։ 1916-էն 1975 անոնք կառավարուեցան որպէս Կիլպըրթ եւ Էլիս Կղզիներու գաղութի մաս։ 1974-ին հանրաքուէ մը կայացաւ՝ որոշելու համար, թէ արդեօք Կիլպըրթ Կղզիները եւ Էլիս Կղզիները իւրաքանչիւրը պէտք է ունենան իրենց սեփական վարչութիւնը։ Իբրեւ արդիւնք՝ Կիլպըրթ եւ Էլիս Կղզիներու գաղութը օրինականօրէն դադրեցաւ գոյութիւն ունենալէ 1 Հոկտեմբեր 1975-ին. 1 Յունուար 1976-ին հին վարչութիւնը պաշտօնապէս բաժնուեցաւ, եւ կազմուեցան երկու առանձին բրիտանական գաղութներ՝ Քիրիպատի եւ Թուվալու։ 1 Հոկտեմբեր 1978-ին Թուվալուն դարձաւ լիովին անկախ՝ որպէս ինքնիշխան պետութիւն Համագործակցութեան ծիրին մէջ, եւ սահմանադրական միապետութիւն է՝ Չարլզ Գ.-ով որպէս Թուվալուի թագաւոր։ 5 Սեպտեմբեր 2000-ին Թուվալուն դարձաւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան 189-րդ անդամը։ Կղզիները նշանակալի քանակութեամբ հող չունին, ուստի երկիրը սնունդի համար մեծապէս կախեալ է ներածումէ եւ ձկնորսութենէ։ Միջազգային ընկերութիւններուն ձկնորսութեան արտօնագիրներու տրամադրումը, դրամաշնորհներն ու օժանդակութեան ծրագիրները, ինչպէս նաեւ բեռնատար նաւերու վրայ աշխատող թուվալուցի նաւաստիներուն իրենց ընտանիքներուն ղրկած դրամական փոխանցումները տնտեսութեան կարեւոր բաղադրիչներ են։ Որպէս ցածրադիր կղզի ազգ՝ Թուվալուն ծայրայեղօրէն խոցելի է կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով ծովու մակարդակի բարձրացումին դիմաց։ Ան գործօն է միջազգային կլիմայական բանակցութիւններուն մէջ՝ որպէս Փոքր Կղզի Պետութիւններու Դաշինքի մաս։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} 7gd9k2ynq96wwholwjckc916cwwkhvg 252593 252592 2026-07-06T17:27:17Z ShahenWasHere 140 252593 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ երկիր}} '''Թուվալու''',<ref>{{Cite book|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195584516.001.0001/m-en_nz-msdict-00001-0056725|title=Tuvalu|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=978-0-19-558451-6|editor-last1=Deverson|editor-first1=Tony|chapter=The New Zealand Oxford Dictionary|doi=10.1093/acref/9780195584516.001.0001|access-date=18 February 2022|editor-last2=Kennedy|editor-first2=Graeme|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228234623/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195584516.001.0001/m-en_nz-msdict-00001-0056725|archive-date=28 February 2022|url-status=live}}</ref> կղզիախումբ երկիր մը [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական Ովկիանոսի]] [[Ովկիանիա|Ովկիանիոյ]] Փոլինեզեան ենթատարածաշրջանին մէջ, մօտաւորապէս [[Հաուայ|Հաուայիի]] եւ [[Աւստրալիա|Աւստրալիոյ]] միջեւ կէս ճամբուն։ Ան կը գտնուի [[Սանթա Քրուզ Կղզիներ|Սանթա Քրուզ Կղզիներէն]] (որոնք կը պատկանին [[Սողոմոնեան Կղզիներ|Սողոմոնեան Կղզիներուն]]) արեւելք-հիւսիս-արեւելք, [[Վանուաթու|Վանուաթուէն]] հիւսիս-արեւելք, [[Նաուրու|Նաուրուէն]] հարաւ-արեւելք, [[Քիրիպաթի|Քիրիպատիէն]] հարաւ, [[Թոքելաու|Թոքելաուէն]] արեւմուտք, [[Սամոա|Սամոայէն]] ու [[Ուալիս եւ Ֆութունա|Ուալիս եւ Ֆութունայէն]] հիւսիս-արեւմուտք, եւ [[Ֆիճի|Ֆիճիէն]] հիւսիս։ Թուվալուն կազմուած է երեք խութային կղզիներէ եւ վեց աթոլներէ, որոնք տարածուած են հարաւային 5° եւ 10° լայնութիւններուն եւ 176° ու 180° երկայնութիւններուն միջեւ։ Անոնք կը գտնուին [[Միջազգային Ամսաթիւի Գիծ|Միջազգային Ամսաթիւի Գիծէն]] արեւմուտք։<ref name="MAP">{{cite web|url=https://www.mapsland.com/oceania/tuvalu|title=Maps of Tuvalu|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608111352/https://www.mapsland.com/oceania/tuvalu|archive-date=8 June 2019|access-date=15 January 2021|url-status=live}}</ref> 2022-ի մարդահամարը որոշեց, որ Թուվալուն ունէր 10,643 բնակիչ, ինչ որ զայն կը դարձնէ բնակչութեամբ 194-րդ երկիրը՝ գերազանցելով միայն [[Նիուէյ|Նիուէն]] եւ [[Վատիկան|Վատիկանը]]։ Թուվալուի ընդհանուր ցամաքային տարածքը 25.14 քառակուսի քիլոմեթր է (9.71 քառակուսի մղոն)։<ref name=":1">{{Cite book|url=https://spccfpstore1.blob.core.windows.net/digitallibrary-docs/files/f6/f63bae1b56af7cbcc4b51f8568ce4985.pdf?sv=2015-12-11&sr=b&sig=RRqqoeJ0R%2FrDqckPotySlFcUX1UYLrD%2FbrTMfyGNh40%3D&se=2025-10-03T10%3A38%3A37Z&sp=r&rscc=public%2C%20max-age%3D864000%2C%20max-stale%3D86400&rsct=application%2Fpdf&rscd=inline%3B%20filename%3D%22Tuvalu_2022_Census_Report.pdf%22|title=Tuvalu 2022 census on population and housing: analytical report|date=March 2025|publisher=Pacific Community|isbn=978-982-00-1617-0|location=Noumea Cedex, New Caledonia|language=en}}</ref> Թուվալուի առաջին բնակիչները փոլինեզիացիներ էին, որոնք ժամանեցին փոլինեզիացիներու՝ Խաղաղական Ովկիանոս գաղթի ծիրին մէջ, որ սկսաւ մօտ երեք հազար տարի առաջ։<ref name="Howe1">{{cite book|title=The Quest for Origins|last=Howe|first=Kerry|publisher=Penguin|year=2003|isbn=0-14-301857-4|location=New Zealand|pages=68–70}}</ref> Խաղաղական Ովկիանոսի կղզիներուն հետ Եւրոպական շփումէն շատ առաջ, փոլինեզիացիները յաճախ նաւակներով կը ճամբորդէին կղզիներուն միջեւ։ Փոլինեզեան նաւարկութեան հմտութիւնները անոնց թոյլ կու տային մանրամասնօրէն ծրագրուած ճամբորդութիւններ կատարել՝ երկկորով առագաստանաւակներով կամ հաւասարակշռիչով նաւակներով։<ref name="Belwood1">{{cite book|title=The Polynesians – Prehistory of an Island People|last1=Bellwood|first1=Peter|publisher=Thames and Hudson|year=1987|pages=39–44}}</ref> Գիտնականները կը հաւատան, որ փոլինեզիացիները Սամոայէն եւ Թոնկայէն տարածուեցան դէպի Թուվալուի աթոլները, որոնք ապա ծառայեցին որպէս ցատկաքար՝ դէպի Մելանեզիոյ եւ Միքրոնեզիոյ փոլինեզեան ծայրամասային կղզիները յետագայ գաղթին համար։<ref name="Belwood2">{{cite book|title=The Polynesians – Prehistory of an Island People|last1=Bellwood|first1=Peter|publisher=Thames and Hudson|year=1987|pages=29 & 54}}</ref><ref name="Bayard">{{cite book|title=The Cultural Relationships of the Polynesian Outliers|last1=Bayard|first1=D.T.|publisher=Otago University, Studies in Prehistoric Anthropology, Vol. 9|year=1976}}</ref><ref name="Kirch">{{cite book|title=The Polynesian Outliers|last1=Kirch|first1=P.V.|publisher=95 (4) Journal of Pacific History|year=1984|pages=224–238}}</ref> 1568-ին սպանացի հետախոյզ եւ քարտէսագիր Ալվարօ տէ Մենտանիան դարձաւ առաջին ծանօթ եւրոպացին, որ նաւարկեց կղզիախումբին ընդմէջէն՝ տեսնելով Նուի կղզին, Terra Australis-ի որոնումով իր կատարած արշաւախումբի մը ընթացքին։ Ֆունաֆութի կղզին, որ ներկայիս կը ծառայէ որպէս մայրաքաղաք, 1819-ին անուանուեցաւ Էլիսի Կղզի։ Աւելի ուշ ամբողջ խումբը անգլիացի ջրագրագէտ Ալեքսանտր Ճորճ Ֆինտլէյի կողմէ անուանուեցաւ Էլիս Կղզիներ։ 19-րդ դարու վերջը [[Մեծն Բրիտանիա]] Էլիս Կղզիներուն վրայ հակակշիռ պահանջեց՝ զանոնք նշելով իր ազդեցութեան ոլորտին մէջ։<ref>{{cite web|url=http://en.wikisource.org/wiki/Treaty_between_Great_Britain_and_Germany_relating_to_the_Demarcation_of_the_Spheres_of_Influence|title=Declaration between the Governments of Great Britain and the German Empire relating to the Demarcation of the British and German Spheres of Influence in the Western Pacific, signed at Berlin, April 6, 1886|year=1886|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022141706/https://en.wikisource.org/wiki/Treaty_between_Great_Britain_and_Germany_relating_to_the_Demarcation_of_the_Spheres_of_Influence|archive-date=22 October 2017|access-date=22 October 2017|url-status=live}}</ref> 9-էն 16 Հոկտեմբեր 1892-ի միջեւ HMS Curacoa նաւու հրամանատար Հերպըրթ Կիպսընը Էլիս Կղզիներէն իւրաքանչիւրը հռչակեց բրիտանական հովանաւորեալ տարածք։ Բրիտանիա մշտական յանձնակատար մը նշանակեց՝ Էլիս Կղզիները կառավարելու համար որպէս [[Բրիտանական Արեւմտեան Խաղաղականի Տարածքներ|Բրիտանական Արեւմտեան Խաղաղականի Տարածքներու]] մաս։ 1916-էն 1975 անոնք կառավարուեցան որպէս Կիլպըրթ եւ Էլիս Կղզիներու գաղութի մաս։ 1974-ին հանրաքուէ մը կայացաւ՝ որոշելու համար, թէ արդեօք Կիլպըրթ Կղզիները եւ Էլիս Կղզիները իւրաքանչիւրը պէտք է ունենան իրենց սեփական վարչութիւնը։<ref name="PIM174-8">{{cite web|url=https://nla.gov.au/nla.obj-333436664/view?sectionId=nla.obj-338519758&partId=nla.obj-333504166#page/n17/mode/1up|title=Moment of Decision for Ellice|last=|first=|date=1 August 1974|work=45(8) Pacific Islands Monthly|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002095252/https://nla.gov.au/nla.obj-333436664/view?sectionId=nla.obj-338519758&partId=nla.obj-333504166#page/n17/mode/1up|archive-date=2 October 2021|access-date=2 October 2021|url-status=live}}</ref> Իբրեւ արդիւնք՝ Կիլպըրթ եւ Էլիս Կղզիներու գաղութը օրինականօրէն դադրեցաւ գոյութիւն ունենալէ 1 Հոկտեմբեր 1975-ին. 1 Յունուար 1976-ին հին վարչութիւնը պաշտօնապէս բաժնուեցաւ, եւ կազմուեցան երկու առանձին բրիտանական գաղութներ՝ Քիրիպաթի եւ Թուվալու։<ref>{{cite web|url=https://www.islandstudies.ca/sites/islandstudies.ca/files/ISJ-7-1-2012-McIntyre.pdf|title=The Partition of the Gilbert and Ellice Islands|work=Island Studies Journal, Vol. 7, No.1, 2012|pages=135–146|archive-url=https://web.archive.org/web/20171202095641/https://www.islandstudies.ca/sites/islandstudies.ca/files/ISJ-7-1-2012-McIntyre.pdf|archive-date=2 December 2017|author=W. David McIntyre|access-date=24 October 2020|url-status=dead}}</ref> 1 Հոկտեմբեր 1978-ին Թուվալուն դարձաւ լիովին անկախ՝ որպէս ինքնիշխան պետութիւն [[Ազգերու Համագործակցութիւն|Համագործակցութեան]] ծիրին մէջ, եւ սահմանադրական միապետութիւն է՝ Չարլզ Գ.-ով որպէս Թուվալուի թագաւոր։ 5 Սեպտեմբեր 2000-ին Թուվալուն դարձաւ [[Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն|Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան]] 189-րդ անդամը։ Կղզիները նշանակալի քանակութեամբ հող չունին, ուստի երկիրը սնունդի համար մեծապէս կախեալ է ներածումէ եւ ձկնորսութենէ։ Միջազգային ընկերութիւններուն ձկնորսութեան արտօնագիրներու տրամադրումը, դրամաշնորհներն ու օժանդակութեան ծրագիրները, ինչպէս նաեւ բեռնատար նաւերու վրայ աշխատող թուվալուցի նաւաստիներուն իրենց ընտանիքներուն ղրկած դրամական փոխանցումները տնտեսութեան կարեւոր բաղադրիչներ են։ Որպէս ցածրադիր կղզի ազգ՝ Թուվալուն ծայրայեղօրէն խոցելի է կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով ծովու մակարդակի բարձրացումին դիմաց։<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/future/article/20241121-tuvalu-the-pacific-islands-creating-a-digital-nation-in-the-metaverse-due-to-climate-change|title=Tuvalu: The disappearing island nation recreating itself in the metaverse|date=21 November 2024|website=www.bbc.com|language=en-GB|access-date=2024-11-22}}</ref> Ան գործօն է միջազգային կլիմայական բանակցութիւններուն մէջ՝ որպէս [[Փոքր Կղզի Պետութիւններու Դաշինք|Փոքր Կղզի Պետութիւններու Դաշինքի]] մաս։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} q67kp4rmtb33b4p5pjvln3h6y5j8g17 0 32198 252611 2026-07-07T08:22:04Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Պապ թագաւորի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Ամիրեան փողոց,<br />Նազարովսկայա փողոց,<br />Վռամշապուհի փողոց|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yerevan 20190106 123148.jpg|native_name=}} '''Պապ թագաւորի փողոց''' (նախկին անունը՝ '''Ամիրեան''')․ փողոց Երեւան|...»: 252611 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Պապ թագաւորի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Ամիրեան փողոց,<br />Նազարովսկայա փողոց,<br />Վռամշապուհի փողոց|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yerevan 20190106 123148.jpg|native_name=}} '''Պապ թագաւորի փողոց''' (նախկին անունը՝ '''Ամիրեան''')․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքայ՝ Պապ թագաւորին։ == Տեղեկութիւններ == Կը սկսի [[Հանրապետութեան հրապարակ (Երեւան)|Հանրապետութեան հրապարակէն]] եւ կ՛երկարի մինչեւ [[Սարեան փողոց, Երեւան|Սարեան փողոց]]։ Յաջորդաբար կը ճեղքէ [[Եզնիկ Կողբացի փողոց, Երեւան|Եզնիկ Կողբացի]], [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայ]] եւ [[Խորէն Աբրահամեան Փողոց (Երեւան)|Խորէն Աբրահամեան]] փողոցները։ [[Պատկեր:Yeghishe Charents bust on Amiryan Street (2).jpg|մինի|Եղիշէ Չարենցի պատուանդանը, Պապ Թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան)]] Նախախորհրդային ժամանակաշրջանին կը կոչվէր Նազարովսկայա փողոց։ 1918- 1921 կրած է ՀՅԴ հիմնադիրներէն Քրիստափոր Միքայէլեանի անունը։ Խորհրդային տարիներուն անվանուած է Ամիրեան, ի պատիւ հայ պոլշեւիկ յեղափոխական, լրագրող, հրապարակախօս՝ Արսէն Ամիրյանի։ 1990-ական թուականներուն, Հայաստանի անկախանալէն ետք, փողոցը մի քանի տարի կոչուած է Վռամշապուհ արքայի անունով, այնուհետեւ կրկին ստացած է նախկին անուանումը։ 23 Յունիս, 2026 թվականին Երեւանի աւագանիի որոշումով, Պապ թագաւորի փողոց անուանափոխուած է։ == Նշանակալի կէտեր == * <u>Պապ թագաւորի 2</u>․ Երեւանի Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարանի նախկին շէնքը։ Քանդուած է 2010-ականներուն, պահպանուած է միմիայն ճակատի պատին մէկ մասը։ * <u>Պապ թագավորի 6</u>․ Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի) շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին՝ Վասիլի Միրզոյեանի նախագիծով։ 1902-1905 տարիներուն կառուցուած է երկրորդ յարկը եւ աջ կողմը ընդլայնուած է։ * <u>Պապ թագավորի 9</u>․ Եղիշէ Չարենցի անուան թիւ 67 դպրոց։ Ժամանակին անոր տեղը կանգնած էր Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին, որ 1939-ին քանդուեցաւ խորհրդային իշխանութիւններուն հրամանով։ * <u>Պապ թագավորի 26</u>․ Երեւանի թատրոնի եւ շարժապատկերասրահի պետական ​​հիմնարկ։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:1 Amiryan St, Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր 1 (Ամիրեան) Պատկեր:Amiryan-3 (14).JPG|Պապ թագաւոր 3 (Ամիրեան), բանկուած տուն․ 1942 կառոյց, նկար՝ 28-09-2015 Պատկեր:Amiryan 28, Hripsime's School for Girls.jpg|Պապ թագավորի 6 (Ամիրեան)․ Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի) շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Արական միջնակարգ - Ուսումնական հաստատութեան համակառոյց. Արական գիմնազիա, 1896 թ., Երեւան, Պապ Թագաւոր փողոց (Ամիրեան փողոց), նկար՝ 30-08-2015 </gallery><ref>[https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ Երեւանի Աւագանիի որոշումներ, 23-06-2026]</ref> <ref>[https://armenpress.am/en/article/1253745 Երեւանաի քաղաքապետութիւնը Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր կը վերանուանէ, 23-06-2026{{ref-en}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://arm.sputniknews.ru/20260623/amirjan-pvoghvocn-anvanakvochvec-pap-tagavvori-pvoghvoc-erevanum-mi-sharq-pvoghvocner-anvanapvokhvecin-103746646.html Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր անուանակոչուեցաւ, պատմականը․ 23-06-2026]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} dhqq93lbdktxxtztcfxmunajrcjrdke 252612 252611 2026-07-07T08:30:42Z HoMen 269 252612 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Պապ թագաւորի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Ամիրեան փողոց,<br />Նազարովսկայա փողոց,<br />Վռամշապուհի փողոց|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yerevan 20190106 123148.jpg|native_name=}} '''Պապ թագաւորի փողոց''' (նախկին անունը՝ '''Ամիրեան''')․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքայ՝ Պապ թագաւորին։ == Տեղեկութիւններ == Կը սկսի [[Հանրապետութեան հրապարակ (Երեւան)|Հանրապետութեան հրապարակէն]] եւ կ՛երկարի մինչեւ [[Սարեան փողոց, Երեւան|Սարեան փողոց]]։ Յաջորդաբար կը ճեղքէ [[Եզնիկ Կողբացի փողոց, Երեւան|Եզնիկ Կողբացի]], [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայ]] եւ [[Խորէն Աբրահամեան Փողոց (Երեւան)|Խորէն Աբրահամեան]] փողոցները։ [[Պատկեր:Yeghishe Charents bust on Amiryan Street (2).jpg|մինի|Եղիշէ Չարենցի պատուանդանը, Պապ Թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան)]] Նախախորհրդային ժամանակաշրջանին կը կոչուէր Նազարովսկայա փողոց։ 1918- 1921 կրած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|ՀՅԴ]] հիմնադիրներէն [[Քրիստափոր Միքայէլեան|Քրիստափոր Միքայէլեանի]] անունը։ Խորհրդային տարիներուն անուանուած է Ամիրեան, ի պատիւ հայ պոլշեւիկ յեղափոխական, լրագրող, հրապարակախօս՝ [[Արսէն Ամիրեան|Արսէն Ամիրեանի]]։ 1990-ական թուականներուն, Հայաստանի անկախանալէն ետք, փողոցը մի քանի տարի կոչուած է [[Վռամշապուհ]] արքայի անունով, այնուհետեւ կրկին ստացած է նախկին անուանումը։ [[23 Յունիս]], [[2026]]-ին Երեւանի աւագանիի որոշումով, Պապ թագաւորի փողոց անուանափոխուած է։ == Նշանակալի կէտեր == * <u>Պապ թագաւորի 2</u>․ Երեւանի [[Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարան|Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարանի]] նախկին շէնքը։ Քանդուած է 2010-ականներուն, պահպանուած է միմիայն ճակատի պատին մէկ մասը։ * <u>Պապ թագաւորի 6</u>․ [[Հռիփսիմեան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի)]] շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին՝ [[Վասիլի Միրզոյեան|Վասիլի Միրզոյեանի]] նախագիծով։ 1902-1905 տարիներուն կառուցուած է երկրորդ յարկը եւ աջ կողմը ընդլայնուած է։ * <u>Պապ թագաւորի 9</u>․ [[Եղիշէ Չարենցի անուան թիւ 67 դպրոց]]։ Ժամանակին անոր տեղը կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]], որ 1939-ին քանդուեցաւ խորհրդային իշխանութիւններուն հրամանով։ * <u>Պապ թագաւորի 26</u>․ [[Երեւանի թատրոնի եւ շարժապատկերասրահի պետական ​​հիմնարկ]]։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:1 Amiryan St, Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր 1 (Ամիրեան) Պատկեր:Amiryan-3 (14).JPG|Պապ թագաւոր 3 (Ամիրեան), բանկուած տուն․ 1942 կառոյց, նկար՝ 28-09-2015 Պատկեր:Amiryan 28, Hripsime's School for Girls.jpg|Պապ թագավորի 6 (Ամիրեան)․ Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի) շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Արական միջնակարգ - Ուսումնական հաստատութեան համակառոյց. Արական գիմնազիա, 1896 թ., Երեւան, Պապ Թագաւոր փողոց (Ամիրեան փողոց), նկար՝ 30-08-2015 </gallery><ref>[https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ Երեւանի Աւագանիի որոշումներ, 23-06-2026]</ref> <ref>[https://armenpress.am/en/article/1253745 Երեւանաի քաղաքապետութիւնը Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր կը վերանուանէ, 23-06-2026{{ref-en}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://arm.sputniknews.ru/20260623/amirjan-pvoghvocn-anvanakvochvec-pap-tagavvori-pvoghvoc-erevanum-mi-sharq-pvoghvocner-anvanapvokhvecin-103746646.html Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր անուանակոչուեցաւ, պատմականը․ 23-06-2026]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} oxgkoladjel9y49em3nkxsb77g7s547 252613 252612 2026-07-07T08:45:50Z HoMen 269 /* Պատկերասրահ */ 252613 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Պապ թագաւորի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Ամիրեան փողոց,<br />Նազարովսկայա փողոց,<br />Վռամշապուհի փողոց|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yerevan 20190106 123148.jpg|native_name=}} '''Պապ թագաւորի փողոց''' (նախկին անունը՝ '''Ամիրեան''')․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքայ՝ Պապ թագաւորին։ == Տեղեկութիւններ == Կը սկսի [[Հանրապետութեան հրապարակ (Երեւան)|Հանրապետութեան հրապարակէն]] եւ կ՛երկարի մինչեւ [[Սարեան փողոց, Երեւան|Սարեան փողոց]]։ Յաջորդաբար կը ճեղքէ [[Եզնիկ Կողբացի փողոց, Երեւան|Եզնիկ Կողբացի]], [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայ]] եւ [[Խորէն Աբրահամեան Փողոց (Երեւան)|Խորէն Աբրահամեան]] փողոցները։ [[Պատկեր:Yeghishe Charents bust on Amiryan Street (2).jpg|մինի|Եղիշէ Չարենցի պատուանդանը, Պապ Թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան)]] Նախախորհրդային ժամանակաշրջանին կը կոչուէր Նազարովսկայա փողոց։ 1918- 1921 կրած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|ՀՅԴ]] հիմնադիրներէն [[Քրիստափոր Միքայէլեան|Քրիստափոր Միքայէլեանի]] անունը։ Խորհրդային տարիներուն անուանուած է Ամիրեան, ի պատիւ հայ պոլշեւիկ յեղափոխական, լրագրող, հրապարակախօս՝ [[Արսէն Ամիրեան|Արսէն Ամիրեանի]]։ 1990-ական թուականներուն, Հայաստանի անկախանալէն ետք, փողոցը մի քանի տարի կոչուած է [[Վռամշապուհ]] արքայի անունով, այնուհետեւ կրկին ստացած է նախկին անուանումը։ [[23 Յունիս]], [[2026]]-ին Երեւանի աւագանիի որոշումով, Պապ թագաւորի փողոց անուանափոխուած է։ == Նշանակալի կէտեր == * <u>Պապ թագաւորի 2</u>․ Երեւանի [[Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարան|Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարանի]] նախկին շէնքը։ Քանդուած է 2010-ականներուն, պահպանուած է միմիայն ճակատի պատին մէկ մասը։ * <u>Պապ թագաւորի 6</u>․ [[Հռիփսիմեան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի)]] շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին՝ [[Վասիլի Միրզոյեան|Վասիլի Միրզոյեանի]] նախագիծով։ 1902-1905 տարիներուն կառուցուած է երկրորդ յարկը եւ աջ կողմը ընդլայնուած է։ * <u>Պապ թագաւորի 9</u>․ [[Եղիշէ Չարենցի անուան թիւ 67 դպրոց]]։ Ժամանակին անոր տեղը կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]], որ 1939-ին քանդուեցաւ խորհրդային իշխանութիւններուն հրամանով։ * <u>Պապ թագաւորի 26</u>․ [[Երեւանի թատրոնի եւ շարժապատկերասրահի պետական ​​հիմնարկ]]։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939-ին քանդուած Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին․ նկար՝ 1900-ի Պատկեր:1 Amiryan St, Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր 1 (Ամիրեան) Պատկեր:Amiryan-3 (14).JPG|Պապ թագաւոր 3 (Ամիրեան), բանկուած տուն․ 1942 կառոյց, նկար՝ 28-09-2015 Պատկեր:Amiryan 28, Hripsime's School for Girls.jpg|Պապ թագավորի 6 (Ամիրեան)․ Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի) շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Արական միջնակարգ - Ուսումնական հաստատութեան համակառոյց. Արական գիմնազիա, 1896 թ., Երեւան, Պապ Թագաւոր փողոց (Ամիրեան փողոց), նկար՝ 30-08-2015 Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշէ Չարենցիանուան թիւ 67 դպրոց, (Պապ Թագաւորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երեւանի թատրոնի շարժախատկերասրահի պետական հիմնարկ (Պապ թագաւորի 26) Պատկեր:Amiryan Saryan stairs in Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր (Ամիրեան) եւ Սարեան փողոցներու խաչմերուկի աստիճանները </gallery><ref>[https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ Երեւանի Աւագանիի որոշումներ, 23-06-2026]</ref> <ref>[https://armenpress.am/en/article/1253745 Երեւանաի քաղաքապետութիւնը Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր կը վերանուանէ, 23-06-2026{{ref-en}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://arm.sputniknews.ru/20260623/amirjan-pvoghvocn-anvanakvochvec-pap-tagavvori-pvoghvoc-erevanum-mi-sharq-pvoghvocner-anvanapvokhvecin-103746646.html Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր անուանակոչուեցաւ, պատմականը․ 23-06-2026]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} pvd01neseo0j1e86xs2d1lkd2ndfw65