Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1637 252630 252563 2026-07-08T08:29:53Z Maral Dikbikian 4797 252630 wikitext text/x-wiki '''Ամերիկայի Հայ Իրաւանց Խորհուրդ''' ({{lang-en|Armenian Rights Council of America - ARCA}}), [[Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն|ՌԱԿի]] քաղաքական թեւը։ Նպատակն է քարոզչական, դաստիարակչական, ընկերային միջոցներով [[Քալիֆոռնիա|Քալիֆորնիա]]յի պետական շրջանակներուն եւ օտար ազգերուն ծանօթացնել Հայ դատը, բացայայտել [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] հակահայկական գործունէութիւնը, հաւաքել ու տարածել Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող փաստաթուղթեր, ստեղծել օտար լրագրողներու հետ յարաբերութիւններ, քաջալերել հայանպաստ յօդուածներ եւ այլն։ == Մասնաճիւղերը == Մասնաճիւղեր ունի հետեւեալ նահանգներուն մէջ.- * [[Լոս Անճելըս]] '''եւ Փասատինա''' Այս շրջանները կը հանդիսանան գլխաւոր կեդրոնատեղիները, ուր ARCA-ն կը գործակցի տեղւոյն Թէքէեան Մշակութային Միութեան (ԹՄՄ) եւ ՌԱԿ «Նոր Օր» պաշտօնաթերթի վարչութեան հետ։ * [[Փասատինա]] * [[Սան Ֆերնանտօ]] * [[Սան Ֆրանսիսքօ]] * [[Ֆրեզնo|Ֆրեզնօ]]''',''' որպէս ամերիկահայ ամէնահին գաղութներէն մէկը, Ֆրեզնոյի մասնաճիւղը պատմականօրէն մեծ դեր ունեցած է առաջին եւ երկրորդ սերունդի հայերուն ամերիկեան քաղաքական կեանքին մէջ ներգրաւելու գործին մէջ։ == Պատմական Ակնարկ եւ Գործունէութեան Ծաւալում == * Ամերիկայի Հայ Իրաւանց Խորհուրդը յառաջացած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու (յատկապէս Արեւմտեան Ափի) Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան տեղական կառոյցներու նախաձեռնութեամբ։ Անիկա կը հանդիսանայ դաշնակցական կառոյցներու (ինչպէս՝ Հայ Դատի Յանձնախումբի - ANCA) համազօր զուգահեռը՝ ՌԱԿ-ի քաղաքական ուղեգիծին համապատասխան։ * ARCA-ն տարիներ շարունակ ակտիւ դեր խաղցած է Քալիֆորնիոյ նահանգային խորհրդարանի եւ ծերակուտականներու հետ յարաբերութիւններու մշակման մէջ։ Անոնց ջանքերով կազմակերպուած են Հայոց Ցեղասպանութեան ոգեկոչման ձեռնարկներ նահանգային մակարդակով եւ քաջալերուած է հայամէտ օրէնսդիրներու ընտրութիւնը։ * Կազմակերպութիւնը յատուկ կարեւորութիւն տուած է ամերիկեան մամուլին (օրինակ՝ ''Los Angeles Times'', ''The New York Times'') մէջ [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] ժխտողական քաղաքականութիւնը դատապարտող եւ Արցախի ու Հայաստանի իրաւունքները պաշտպանող յօդուածներու տպագրութեան։ == Արտաքին յղումներ == * http://www.keghart.com/Chankalian_Arara {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823014807/http://www.keghart.com/Chankalian_Arara|date=2011-08-23}} == Աղբիւրներ == * «Նոր Օր» Շաբաթաթերթի արխիւներ (Ֆրեզնօ/Լոս Անճելըս): * «Պատմութիւն Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան» (Հատոր Բ. կամ Գ.), Լեւոն Մութաֆեան կամ կուսակցական այլ պատմագիրներու հրատարակութիւններ։ * «Հայ Սփիւռք Հանրագիտարան» (Երեւան, 2003)։ [[Ստորոգութիւն:Կազմակերպութիւններ այբբենական կարգով]] 0poqyv24cyne89fvaxuov0rlxhpd92i 0 2002 252618 252608 2026-07-07T15:14:01Z HoMen 269 252618 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Արամի փողոց|image=Aram street.jpg|country=Հայաստան|quarter=կեդրոն|area=Երեւան |other_name=կոչուած է ՝ *Ցարսկայա փողոց (1837-1919) *Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921) *Սպանդարեան փողոց (1921-1991)|width=10 մ․|native_name=|former_names=Ցարսկայա փողոց (1837-1919), Արամ Մանուկեան փողոց (1919-1921), Սպանդարեան փողոց (1921-1991)}} '''Արամի փողոց''', փողոց [[Երեւան]]ի [[Կենդրոն (Երեւանի վարչական շրջան)|Կեդրոն վարչական շրջանին]] մէջ։ Կոչուած է Առաջին հանրապետութեան հիմնադիր [[Արամ Մանուկեան]]ի անունով։ Զուգահեռ է [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոցին]]։ == Տուեալներ == Խանջեան փողոցի հարաւ-արեւելեան հատուածէն ձգած է դէպի Սարեան փողոցի հիւսիս-արեւմտեան հատուած՝ իր մէջ ընդգրկելով [[Վերնիսաժ (Երեւան)|Վերնիսաժի տօնավաճառ]]<nowiki/>ը, [[Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]<nowiki/>ի շէնքը, Միսակ Մանուշեան զբօսայգին եւ կը հասնի մինչեւ [[Մաշտոցի պողոտայ]]։ Նախկին փողոցը կը շարունակուէր մինչեւ գլխաւոր նամակատուն, սակայն [[Կարէն Տեմիրճեան փողոց (Երեւան)|այդ հատուածը]] 2014-ին վերանուանուած է [[Կարէն Տեմիրճեան]]ի անունով<ref>{{Cite web |url=http://www.ilur.am/news/view/28786.html |title=Երեւանը կ'ունենայ Կարէն Տեմիրճեանի անուան փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |dead-url=yes |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502235853/http://www.ilur.am/news/view/28786.html |deadurl=yes }}</ref>։ Ժամանակին Երեւանի ամենահին փողոցներէն մէկն է։ == Պատմութիւն == [[Պատկեր:Aram Manougian's House in Yerevan.jpg|մինի|1917-1919 թ. Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքի մէջ]] Փողոցը բացուած է 1837-ին եւ կոչուած՝ Ցարսկայա փողոց՝ ի պատիւ Նիկոլայ Ա․ ցարի, որ այդ ժամանակաշրջանին Երեւան կ'այցելէ։ 1919-ին, Առաջին հանրապետութեան արտաքին գործերու նախարար Արամ Մանուկեանի մահէն ետք փողոցը կը վերանուանուի անոր անունով։ Հայաստանի մէջ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն յետոյ համաայնավար կառավարութիւնը փողոցը 1921-ին [[Սուրէն Սպանդարեան]]ի անունով կը վերանուանէ։ 1991-ին, Հայաստանի անկախացումէն յետոյ, փողոցը պաշտօնապէս կը կոչուի Արամի փողոց<ref>{{Cite web |url=http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |title=Երեւան` Հին Աբովեան փողոց: Արամի փողոցէն Պուշկինի փողոց |accessdate=2016-06-06 |archive-date=2016-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605211714/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Abovianstreetaramipushkinstreet |dead-url=yes }}</ref>։ 1917-1919 Արամ Մանուկեան ապրած է Արամի փողոցի 9 հասցէի մէջ տեղակայուած շէնքին մէջ։ Շէնքը կը պատկանի Ֆատէյ Քալանթարեանին, կառուցուած է 1910 թուականին, ճարտարապետ Պորիս Մեհրապեանի կողմէ։ 2005-էն շէնքի վերակառուցումը ներառուած է Երեւանի քաղաքապետարանի «Հին Երեւան» ծրագրին մէջ, որու հեղինակը ճարտարապետ Լեւոն Վարդանեանն է<ref>[http://archive2.ankakh.com/%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%B6%D6%84/ Արամ Մանուկեանի մահուան 95-ամեակը` անոր կիսավեր տան ֆոնին]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Aram Manukian's house in Yerevan.jpg|Պատմական յուշարձան. այժմ արդէն քանդուած Պատկեր:Aram street, government bld. no.3 Yerevan, Armenia (2015).jpg|Արամի փողոցը, 2015 թ. Պատկեր:Aram street.jpg|Արամի փողոցը, 2014 թ. Պատկեր:Универмаг в Ереване.jpg Պատկեր:Institute of Philosophy, Sociology and Law of NAS RA 1.jpg|[[Փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի եւ իրաւունքի ինստիտուտ]] Պատկեր:Փիլիսոփայության ինստիտուտ 2.JPG Պատկեր:Aram Manukyan house2.jpg|Արամ Մանուկեանի ապրած տունը վթարային վիճակին մէջ Պատկեր:Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնյանի, Արամի 7.JPG|Բնակելի տուն Փանոս Սողոմոնեանի, Արամի փողոց 7 </gallery> == Տե՛ս նաեւ == * [[Երեւանի փողոցներու ցանկ]] * [[Երեւանի վարչական բաժանում]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet Երեւան` Ցարսկայա/Արամի փողոց] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605211815/http://www.armenianheritage.org/hy/monument/Tsarskiaramistreet |date=2016-06-05 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի փողոցներ]] r0evq0nyoryq4csmqcr3sftgg44hc5w 0 2618 252629 151002 2026-07-08T08:18:31Z Maral Dikbikian 4797 252629 wikitext text/x-wiki '''Գուրգէն Քհնյ. Հաճէթեան''', աւազանի անունով՝ Տիգրան, որդի Սարգիսի, ծնած է արաբկիրցի ծնողքէ, [[Մալաթիա|Մալաթիոյ]] մէջ, 1890-ին։ 1895-ին Համիտեան կոտորածին, Տիգրանին հայրը սպաննուած է քիւրտերու կողմէ եւ ինք մնացած է որբ։ 1896-ին, մայրը անչափահաս երկու զաւակներով տեղափոխուած է Արաբկիր, ուր վերամուսնացած է Աբրահամ Սուվալեան անուն անձի մը հետ, իր երեխաներուն հոգատար մը ունենալու մտադրութեամբ։ Տիգրան իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Արաբկիրի «[[Եկաւեան (արեւմտհայերէն)|Եկաւեան]]» եւ ապա «Մայր» վարժարաններուն մէջ։ 1901-ին ծնողքը վերադարձած է [[Մալաթիա]], ուր մնացած է հինգ տարի։ Այդ ժամանակամիջոցին Տիգրան իր ուսումը շարունակած է [[Ս. Յարութիւն եկեղեցի|Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ]] ազգային դպրոցը, զոր աւարտած է 1904-ին։ 1905-ին, պայմաններու բերումով ծնողքը տեղափոխուած է Հէքիմեան կոչուած շրջանը, ուր տեղւոյն ծխական վարժարանին նշանաւոր ուսուցիչն էր պրն. Յարութիւն էֆէնտի Արսլանեան, որուն հսկողութեան տակ Տիգրան մէկ տարի ուսուցչական պաշտօն վարած է։ Ապա, ծնողքին ստիպումերուն վրայ, հեռացած է կրթական կեանքէն ու ժամանակ մը հետեւած է արհեստի եւ դարձած՝ կօշկակար։ Տարիներու աշխատանքով երբ իր նիւթական վիճակը բարելաւուած է, պատրաստուած է ամուսնութեան<ref>{{Գիրք:Վարք Քահանայից|Ա|180}}</ref>: == Ամուսնութիւն եւ Կրթական Գործունէութեան Վերադարձ == Տիգրան կ'ամուսնանայ արաբկիրցի բարեպաշտ օրիորդի մը՝ Արշալոյս Տէր-Յակոբեանի հետ։ Ամուսնութենէն ետք ան դարձեալ կը հրաւիրուի կրթական ասպարէզ։ Իբրեւ հմուտ կրթական մշակ, ան պաշտօնավարած է Արաբկիրի եւ շրջակայքի ազգային վարժարաններուն մէջ, ուսուցանելով հայերէն եւ կրօնագիտութիւն, միեւնոյն ժամանակ ստանձնելով դպրապետութեան պաշտօններ տեղւոյն եկեղեցիներուն մէջ՝ շնորհիւ իր քաղցր ձայնին եւ շարականներու տիրապետման։ == Մեծ Եղեռն եւ Գաղթականութիւն == 1915-ի Մեծ Եղեռնի օրերուն, Հաճէթեան ընտանիքը եւս կ'անցնի տարագրութեան դժնդակ ուղիէն։ Անոնք հրաշքով կը փրկուին կոտորածներէն եւ երկար ու տառապալից ճամբաներէ անցնելով՝ կը հաստատուին Հալէպ - Սուրիա, որ դարձած էր արեւմտահայ գաղթականութեան եւ որբերուն հաւաքատեղին։ Հալէպի մէջ Տիգրան դարձեալ կը լծուի ազգային-եկեղեցական կեանքի աշխուժացման գործին, օգնելով տարագիր հայրենակիցներուն։ == Ձեռնադրութիւն եւ Քահանայական Գործունէութիւն == Իր աստուածապաշտութեան, եկեղեցական նուիրումին եւ արաբկիրցի հայրենակիցներուն փափաքին ընդառաջելով, ան կ'որոշէ մտնել հոգեւորականութեան դասուն մէջ. Տիգրան կը ձեռնադրուի քահանայ՝ վերանուանուելով Տէր Գուրգէն։ Ձեռնադրութիւնը տեղի կ'ունենայ Հալէպի մէջ, ձեռամբ Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդին։ Իբրեւ քահանայ, ան երկար տարիներ անձնուիրաբար կը ծառայէ Սուրիոյ հայկական գաղութներուն մէջ, յատկապէս խնամելով Արաբկիրի եւ Մալաթիոյ որբերն ու գաղթականները, պահպանելով անոնց աւանդութիւններն ու կապը մայրենի եկեղեցւոյ հետ։ Ան յարգուած ու սիրուած հոգեւորական էր իր համեստութեան եւ հօտին հանդէպ տածած հայրական խնամքին համար։ == Աղբիւրներ == # «Արաբկիր եւ շրջակայ գիւղերը», խմբագրեց՝ Թորոս Ազատեան, հրատարակուած Ամերիկայի Արաբկիրցիներու Միութեան կողմէ (Պոսթըն/Պէյրութ)։ # «Պատմութիւն Մալաթիոյ Հայոց», Արշակ Ալպոյաճեան, Պէյրութ, 1961։ # Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգային Առաջնորդարանի արխիւներ (Հալէպ): == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայեր]] 6meo32gjpadxjmhbwv2kravwche13fr 0 6651 252627 252617 2026-07-07T21:38:32Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Աբրահամ Ա. -Քհնյ. Տէր Գալուստեան]]էն էջ [[Աբրահամ Ա. Քհնյ. Տէր Գալուստեան]] առանց վերայղում ձգելու 252617 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աբրահամ Ա. Քհնյ. Տէր Գալուստեան''', Մուսա Լերան զուտ հայկական գիւղերու լեռնային շրջանի նահապետ եւ Սուէտիոյ հոգեւոր դասուն ամէնէն պերճախօս, վարչագետ ու յեղափոխական, ծնած է մուսալեռցի ծնողքէ, Եողուն-Օլուգ գիւղին մէջ,1865-ին։ Անտիոքի եւ ապա Լիբանանի պետական երեսփոխան՝ Մովսէս Տէր Գալուստեանի հայրը՝ Տ.Աբրահամ ուսանած է իր ծննդավայրի ծխական վարժարանին մէջ։ Իր գիւղի համեստ պայմաններուն մէջ, ան մեծցած ու կապուած է հայրենի հողին եւ տարիներու աշխատանքին վաստակով ամուսնացած ու դարձած է զաւակներու հայր։ Ան եղած է Սուէտիոյ (Մուսա Լերան շրջանի հին անուանումներէն) հոգեւոր հովիւներէն եւ միաժամանակ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (ՀՅԴ) տեղական ղեկավար դէմքերէն։ 1915-ի Մուսա Լերան հերոսական ինքնապաշտպանութեան օրերուն, ան եղած է այն հոգեւորականներէն, որոնք զէնք ի ձեռին կանգնեցան ժողովուրդի կողքին։ Ան մաս կազմած է ինքնապաշտպանութեան Զինուորական Խորհուրդին՝ Տիգրան Անդրէասեանի, Յակոբ Կրպեանի եւ ուրիշներու հետ միասին։ Իր զաւակը՝ '''Մովսէս Տէր Գալուստեան''' (1895-1984), որ նոյնպէս մասնակցած էր հերոսամարտին, յետագային դարձաւ Սուրիոյ (Անտիոքի շրջանի) եւ ապա Լիբանանի խորհրդարանի երկարամեայ ազդեցիկ երեսփոխան, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ եւ լիբանանահայ համայնքի քաղաքական առաջնորդներէն մէկը։ == Աղբիւրներ == # '''«Յուշամատեան Մուսա Լերան»''' (խմբագրուած Սարգիս Թովմասեանի կամ տեղական հայրենակցական միութիւններու կողմէ, Պէյրութ)։ # '''Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ), Հատոր 11, էջ 671''' («Տէր Գալուստեան Մովսէս» յօդուածը)։ # '''Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա Լերան Քառասուն Օրերը» վէպը'''։ # '''ՀՅԴ Արխիւներ եւ «Ազդակ» օրաթերթի բացառիկներ''' (Պէյրութ)։ {{DEFAULTSORT:Տէր Գալուստեան, Աբրահամ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ]] 2iu6ngg6pi5b0ysvc13f11b9y8hi8cx 252628 252627 2026-07-07T21:40:34Z Azniv Stepanian 8 252628 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աբրահամ Ա. Քհնյ. Տէր Գալուստեան''', [[Մուսա Լեռ|Մուսա Լերան]] զուտ հայկական գիւղերու լեռնային շրջանի նահապետ եւ Սուէտիոյ հոգեւոր դասուն ամէնէն պերճախօս, վարչագետ ու յեղափոխական, ծնած է մուսալեռցի ծնողքէ, Եողուն-Օլուգ գիւղին մէջ,1865-ին։ Անտիոքի եւ ապա Լիբանանի պետական երեսփոխան՝ Մովսէս Տէր Գալուստեանի հայրը՝ Տ.Աբրահամ ուսանած է իր ծննդավայրի ծխական վարժարանին մէջ։ Իր գիւղի համեստ պայմաններուն մէջ, ան մեծցած ու կապուած է հայրենի հողին եւ տարիներու աշխատանքին վաստակով ամուսնացած ու դարձած է զաւակներու հայր։ Ան եղած է Սուէտիոյ (Մուսա Լերան շրջանի հին անուանումներէն) հոգեւոր հովիւներէն եւ միաժամանակ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան]] (ՀՅԴ) տեղական ղեկավար դէմքերէն։ 1915-ի Մուսա Լերան հերոսական ինքնապաշտպանութեան օրերուն, ան եղած է այն հոգեւորականներէն, որոնք զէնք ի ձեռին կանգնեցան ժողովուրդի կողքին։ Ան մաս կազմած է ինքնապաշտպանութեան Զինուորական Խորհուրդին՝ Տիգրան Անդրէասեանի, Յակոբ Կրպեանի եւ ուրիշներու հետ միասին։ Իր զաւակը՝ '''Մովսէս Տէր Գալուստեան''' (1895-1984), որ նոյնպէս մասնակցած էր հերոսամարտին, յետագային դարձաւ [[Սուրիա|Սուրիոյ]] (Անտիոքի շրջանի) եւ ապա Լիբանանի խորհրդարանի երկարամեայ ազդեցիկ երեսփոխան, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ եւ լիբանանահայ համայնքի քաղաքական առաջնորդներէն մէկը։ == Աղբիւրներ == # «Յուշամատեան Մուսա Լերան» (խմբագրուած Սարգիս Թովմասեանի կամ տեղական հայրենակցական միութիւններու կողմէ, Պէյրութ)։ # Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ), Հատոր 11, էջ 671 («Տէր Գալուստեան Մովսէս» յօդուածը)։ # Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա Լերան Քառասուն Օրերը» վէպը։ # ՀՅԴ Արխիւներ եւ «Ազդակ» օրաթերթի բացառիկներ ([[Պէյրութ]])։ {{DEFAULTSORT:Տէր Գալուստեան, Աբրահամ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ քահանաներ]] obkmmd96yd2gnd0neltiqhbit73ma0q 0 32180 252631 252541 2026-07-08T08:50:32Z Maral Dikbikian 4797 252631 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կասթոն Կրենասիա''' (Gaston Ghrenassia, ծնած 11 Դեկտեմբեր 1938-ին), որ ճանչցուած է իր Էնրիքօ Մասիաս [[Ֆրանսերէն|(ֆրանսերէն՝]] Enrico Macias բեմական անունով), ֆրանսացի երգիչ, երգահան եւ երաժիշտ է։ == Կենսագրական գիծեր == Կասթոն Կրենասիան () ծնած է սեֆարդի հրեայ ընտանիքի մը մէջ՝ Ֆրանսական [[Ալճերիա|Ալճերիոյ]] Քոնսթանթին քաղաքին մէջ։ Հայրը՝ Սիլվէն Կրենասիան (1914–2004)<ref>{{in lang|fr}} Le Malouf Constantinois {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328010624/http://www.ben-ameur.org/maalouf|date=28 March 2012}}</ref>, ջութակահար էր նուագախումբի մը մէջ, որ առաւելաբար կը նուագէր մալուֆ (malouf)՝ անտալուզեան դասական երաժշտութիւն։ Կասթոն մանկութենէն կիտառ կը նուագէր, իսկ 15 տարեկանին սկսաւ նուագել Շէյխ Ռէյմոն Լէյրիսի նուագախումբին հետ<ref>"RFI Music biography". Archived from the original on 19 August 2011. Retrieved 19 September 2011.</ref>։ Ան հետեւեցաւ դպրոցի ուսուցիչի ասպարէզին, բայց միեւնոյն ժամանակ շարունակեց կիտառ նուագել։ 1915-ին, երբ Ալճերիոյ անկախութեան պատերազմը կը մոլեգնէր, կացութիւնը անտանելի դարձաւ Քոնսթանթինի մէջ գտնուող եւրոպացիներուն համար։ 1961-ին, Ազգային Ազատագրական Ճակատին (FLN) կողմէ իր աներոջ եւ միաժամանակ երաժիշտ Շէյխ Ռէյմոն Լէյրիսի սպանութիւնը ահռելի ազդեցութիւն ձգեց Կասթոն Կրենասիայի վրայ. սպանութեան պատճառը, ինչպէս կ'երեւի, Շէյխ Ռէյմոնի՝ Ֆրանսայէն Ալճերիոյ անկախացման դէմ ըլլալն ու իսրայելամէտ կեցուածքն էր։ Կասթոն իր կնոջ՝ Սուզիին հետ լքեց Ալճերիան 29 Յուլիս 1961-ին՝ Ալճերիոյ անկախութեան պատերազմի աւարտէն տասնըմէկ ամիս առաջ, եւ աքսորուեցաւ Մայր Ֆրանսա (mainland France)։ Այդ թուականէն ի վեր անոր երբեք չէ արտօնուած վերադառնալ Ալճերիա։ == Ասպարէզ == Ժամանակ մը Արժանթէօյի (Argenteuil) մէջ ապրելէ ետք, ան վերջնականապէս տեղափոխուեցաւ Փարիզ, ուր որոշեց հետեւիլ երաժշտական ասպարէզի։ Սկիզբը ան կը փորձէր ֆրանսերէնի թարգմանել իրեն արդէն իսկ ծանօթ մալուֆ (malouf) ոճի երգերը։ Աւելի ուշ, ան մշակեց ֆրանսական նոր երկացանկ (repertoire), զոր կատարեց սրճարաններու եւ քապարէներու մէջ։ Այսուհանդերձ, ան Ֆրանսայի մէջ մնաց արաբա-անտալուզեան երաժշտութեան եւ հրէա-արաբական երգերու սիրուած ու ժողովրդական մեկնաբան մը։ Ան որդեգրեց '''Էնրիքօ Մասիաս''' բեմական անունը եւ 1962-ին, «Փաթէ» ձայնագրութեան ընկերութենէն Ռէյմոն Պեռնարի հետ հանդիպումէն ետք, կատարեց իր առաջին ձայնագրութիւնը։ Արդիւնքը եղաւ «Adieu mon pays» («Մնաս բարով, հայրենիքս») երգի ձեռքբերումը, զոր ան յօրինած էր իր սիրելի Ալճերիոյ համար՝ Ֆրանսա փոխադրող նաւուն վրայ։ Ան երեւցաւ ֆրանսական պատկերասփիւռէն եւ մէկ գիշերուան մէջ հռչակաւոր դարձաւ։ Ասիկա ճամբայ հարթեց 1963-ի իր առաջին շրջապտոյտին (tour) համար՝ բացումը կատարելով Փաոլայի եւ Պիլի Պրիճի համերգներուն։ Նոյն տարին ծնաւ իր դուստրը՝ Ժոսիան։ 1964-ի գարնան, ան Փարիզի «Օլիմփիա» (Olympia) սրահին մէջ կատարեց «Les Compagnons de la chanson» խումբին համերգի բացումը, որմէ ետք ձեռնարկեց Արեւելեան Միջերկրականի երկիրներու շրջապտոյտի մը՝ ելոյթներ ունենալով Իսրայէլի, Յունաստանի եւ Թուրքիոյ մէջ։ Թուրքիոյ մէջ իր երգերէն շատեր թարգմանուեցան ու մեկնաբանուեցան թուրք արուեստագէտներու կողմէ։ 1965-ին ան արժանացաւ «Vincent Scotto» մրցանակին, իսկ յաջորդ տարի երգեց Մոսկուայի «Տինամօ» մարզադաշտին մէջ 120,000 հանդիսատեսի առջեւ՝ շրջապտոյտի մը ընթացքին, որ ընդգրկեց աւելի քան քառասուն խորհրդային քաղաքներ։ Ան նաեւ շրջագայեցաւ Ճափոն եւ ձայնագրութիւններ կատարեց սպաներէն ու իտալերէն լեզուներով։ Ամերիկեան իր առաջին ելոյթը տեղի ունեցաւ 17 Փետրուար 1968-ին, Նիւ Եորքի հռչակաւոր «Քարնեկի Հոլ»-ին (Carnegie Hall) մէջ՝ ամբողջութեամբ սպառած տոմսերով։ Ան շարունակեց իր շրջապտոյտը Միացեալ Նահանգներու մէջ՝ երգելով Շիքակոյի, Տալասի եւ Լոս Անճելեսի մէջ։ Քանատայի Քեպեք նահանգին մէջ ան ջերմօրէն ընդունուեցաւ որպէս ֆրանսախօս արուեստագէտ։ 1971-ին ան դարձեալ ելոյթ ունեցաւ Փարիզի «Օլիմփիա»-ին մէջ, ապա Լոնտոնի «Ռոյալ Ալպերթ Հոլ»-ին մէջ, ու վերադարձաւ Ճափոն, Քանատա, Իտալիա եւ Սպանիա։ ԱՄՆ-ի երկրորդ շրջապտոյտը պսակուեցաւ 1972-ին «Քարնեկի Հոլ»-ի մէջ տուած համերգով։ 1974-ին ան տասը ելոյթ ունեցաւ Պրոտուէյի «Uris Theater» սրահին մէջ, ինչպէս նաեւ վեցերորդ անգամ ըլլալով հանդէս եկաւ «Օլիմփիա»-ի մէջ՝ իր ասպարէզի սկզբնաւորութենէն ի վեր։ Ան շրջագայեցաւ Ֆրանսայի տարածքին եւ երկու անգամ մեկնեցաւ Իսրայէլ՝ 1976-ին եւ 1978-ին։ Ան Եգիպտոսի նախագահ Անուար Էլ Սատաթի կողմէ հրաւիրուեցաւ Եգիպտոս՝ խաղաղութեան համար երգելու։ Ասիկա տեղի ունեցաւ այն բանէն ետք, երբ Մասիաս երկար տարիներ արգիլուած էր արաբական երկիրներ մուտք գործելէ, հակառակ անոր որ ան պահած էր իր ժողովրդականութիւնը Միջին Արեւելքի եւ Հիւսիսային Ափրիկէի արաբ ու տեղացի հանդիսատեսներուն մօտ։ Եգիպտոսի մէջ ան երգեց 20,000 հանդիսատեսի առջեւ՝ Բուրգերու փէշերուն։ Սատաթի սպանութենէն ետք, ան հանգուցեալ նախագահին նուիրուած երգ մը գրեց՝ «Un berger vient de tomber» («Հովիւ մը ինկաւ նոր») խորագիրով։ 1988-ին ան մեծ յաջողութիւն արձանագրեց «Zingarella» երգով, յատկապէս Իսրայէլի եւ Թուրքիոյ մէջ, ուր ան շրջագայեցաւ՝ ի միջի այլոց այցելելով նաեւ Հարաւային Քորէա։ 1992-ի Ապրիլին, ան իր բախտը փորձեց դերասանութեան մէջ՝ խաղալով անգլիական թատերգութենէ ադապտացուած «Quelle Nuit» («Ի՜նչ գիշեր») ներկայացման մէջ։ Ան նաեւ ստանձնեց տեղական դատաւորի դեր մը ֆրանսական «Monsieur Molina» պատկերասփիւռի ֆիլմին մէջ։ 2019-ի Յուլիսին, Մասիաս մարմնաւորեց ինքզինք «Netflix»-ով հեռարձակուող «Family Business» (Ընտանեկան Գործ) կատակերգութեան մէջ։ Ան նաեւ ձայնագրեց Իսրայէլի քայլերգի՝ «Հաթիքվա»-ի (Hatikva) ամենանշանաւոր կատարումներէն մէկը, որ լոյս տեսաւ 1993-ին, իր կնոջ նուիրուած «À Suzy» (Սուզիին) ձայնասկաւառակին մէջ։ == Ձայնասկաւառակներ եւ Երգեր == 1960-ական թուականներուն մեծ ժողովրդականութիւն վայելեցին անոր արեւելեան ազդեցութիւն կրող երգերը, ինչպէս՝ «Adieu mon pays» (ծանօթ նաեւ որպէս «J'ai quitté mon pays»՝ «Լքեցի հայրենիքս»), «Les filles de mon pays» («Երկրիս աղջիկները»), «L'Oriental» («Արեւելցին»), «Entre l'orient et l'occident» («Արեւելքի եւ արեւմուտքի միջեւ»), ինչպէս նաեւ երախտագիտական ու ձօն-երգերը, ինչպէս՝ «Le violon de mon père»-ը («Հօրս ջութակը»՝ նուիրուած իր հօր) եւ «Mon chanteur préferé»-ն («Իմ նախասիրած երգիչս»՝ ձօնուած իր աներոջ՝ Շէյխ Ռէյմոնին)։ Ան նաեւ մեծ յաջողութիւն գտաւ «Oh guitare, guitare» երգի ֆրանսական մեկնաբանութեամբ, ինչպէս նաեւ «El Porompompero» եւ «Solenzara» երգերու սպանական տարբերակներով։ Ֆրանսական խոշոր յաջողութիւններու (hits) շարքին են՝ «Paris, tu m'as pris dans tes bras» («Փարի՜զ, դուն զիս գրկեցիր»), «La femme de mon ami» («Բարեկամիս կինը»), «Non je n'ai pas oublié» («Ո՛չ, չեմ մոռցած»), «La France de mon enfance» («Մանկութեանս Ֆրանսան»), «Les gens du nord» («Հիւսիսի մարդիկը») եւ «Les filles de mon pays» («Երկրիս աղջիկները»)։ Ան երգած է բազմաթիւ լեզուներով, ներառեալ՝ ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, եբրայերէն, թրքերէն, յունարէն, անգլերէն, հայերէն, արաբերէն ու անոր զանազան բարբառներով, իսկ վերջերս՝ նաեւ իտիշով (Yiddish)։ == Նուաճումներ == * 1965-ին ան արժանացաւ «Vincent Scotto» մրցանակին։ * 1976-ին ան ոսկէ սկաւառակ ստացաւ «Mélisa» երգին համար։ * 1980-ին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Քարտուղար Քուրթ Վալտհայմի կողմէ ան հռչակուեցաւ '''«Խաղաղութեան Երգիչ»''' (Singer of Peace), ետք երբ իր «Malheur à celui qui blesse un enfant» («Վա՜յ անոր, որ կը վիրաւորէ երեխայ մը») երգին (single) ողջ հասոյթը նուիրեց ՄԱԿ-ի Մանկական Հիմնադրամին (UNICEF)։ * 1997-ին, Քոֆի Անան զինք նշանակեց '''«Խաղաղութեան եւ Երեխաներու Պաշտպանութեան Շրջուն Դեսպան»''' (Roving Ambassador for Peace and the Defence of Children)։ == Համագործակցութիւններ == Ան գործակցած է բազմաթիւ արուեստագէտներու հետ, եւ իր երգերը մեկնաբանուած են շատ մը լեզուներով։ * Ան միջազգային հռչակ վայելող թուրք երգչուհի Աժտա Փեքանի (Ajda Pekkan) հետ երկձայն (duet) երգած է «Melisa», «Je t'apprendrai l'amour», «Un grand amour» եւ «On s'embrasse et on oublie» երգերը, եւ անոնք միասնաբար 1976-ին հրապարակեցին համերգային կենդանի ձայնագրութեան սկաւառակ մը՝ «A L'Olympia» խորագիրով։ * 1985-ին, ան գործակցեցաւ փաղանգ մը արուեստագէտներու հետ՝ երգելու համար «Viva Les Bleus» երգը, որ Ֆրանսայի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի պաշտօնական երգն էր Մեքսիքայի մէջ կայացած 1986-ի Մոնտիալին (FIFA World Cup) համար։ * 1990-ին, ան «Killing Joke» խումբի անդամ Ճեզ Քոլմանի (Jazz Coleman) հետ հանդէս եկաւ երկձայն կատարումով մը, որ կը կրէր «Minarets and Memories» խորագիրը։ * 1991-ին, ան Ժինի Կալանի (Ginni Gallan) հետ երգեց «Un amour, une amie» երկձայն երգը։ * 2003-ին, ան Շեպ Մամիի (Cheb Mami) հետ երգեց «Koum Tara» երգը, որ տեղ գտաւ վերջինիս «Du Sud au Nord» ձայնասկաւառակին մէջ, իսկ 2004-ին անոնք կրկնեցին սոյն կատարումը Շեպ Մամիի «Live au Grand Rex» համերգային ձայնասկաւառակին մէջ։ * Թուրքիոյ մէջ բազմաթիւ արուեստագէտներ թրքերէն բնագիրով մեկնաբանած են անոր երգերը, որոնց շարքին են՝ Աժտա Փեքան, Պաշար Թամեր, Պերքանթ, Էնկին Էվին, Ֆերտի Էօզպէկէն, Կէօքպէն, Կէօնիւլ Եազար, Հիւմէյրա, Իհսան Քայրալ, Ժուանիթօ, Քամուրան Աքքոր, «Մավի Չոճուքլար» խումբը, Նիլիւֆեր, Էօմիւր Կէօքսել, Սելչուք Ուրալ, Սեմիրամիս Փեքան, Սէյեալ Թաներ, Սեզեր Կիւվենիրկիլ, Սիպել Էկեմեն, Թանժու Օքան եւ Ելիզ։ == Վիճայարոյց Հարցեր == Ալճերիոյ մէջ համերգներ տալու անոր որոշումը մեծ աղմուկ ու բանավէճեր յառաջացուց։ 2000 թուականին Ալճերիա նախատեսուած շրջապտոյտի մը ջնջումէն ետք<ref>Hadna, Massoud. "Algerian minister renews invitation to pro-Israel singer Enrico Macias". ''Al Arabiya News''. Archived from the original on 15 July 2012. Retrieved 24 December 2013.</ref>, ան գրեց «Mon Algérie» («Իմ Ալճերիաս», Editions Plon, Հոկտեմբեր 2001) գիրքը, որ ներկայացուեցաւ որպէս «իսկական սիրոյ պատմութիւն մարդու մը եւ իր հայրենիքին միջեւ»։ 14 Փետրուար 2007-ին, ան յայտարարեց Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններուն Նիքոլա Սարքոզիի թեկնածութիւնը պաշտպանելու մասին։ Ան վերահաստատեց իր ձախակողմեան քաղաքական համոզումները, բայց նշեց, որ չի կրնար զօրակցիլ ընկերվարական (Socialist) թեկնածու Սեկոլէն Ռուայալին, թէեւ պատրաստ պիտի ըլլար պաշտպանելու Լորան Ֆապիւսը կամ Տոմինիք Սթրոս-Քանը, եթէ անոնք ըլլային թեկնածուները։ Նոյեմբեր 2007-ին ան դարձեալ անյաջող փորձ մը կատարեց այցելելու Ալճերիա՝ ընկերանալով Ֆրանսայի նախագահ Նիքոլա Սարքոզիին, սակայն արժանացաւ ալճերիական քանի մը կազմակերպութիւններու եւ անհատներու, ներառեալ Ալճերիոյ վարչապետ Ապտելազիզ Պելխատեմի կատաղի դիմադրութեան՝ Իսրայէլին տուած իր զօրակցութեան պատճառով։ 1961-ին երկիրը լքելէն ի վեր անոր երբեք չէ արտօնուած վերադառնալ Ալճերիա<ref>"الأخبار – ثقافة و فن – زيارة المغني إنريكو ماسياس تثير غضبا شعبيا بالجزائر". Archived from the original on 22 February 2008. Retrieved 22 November 2007.</ref><ref>"Algeria mulls visit by pro-Israeli French singer". ''Al-Arabiya''. 21 November 2007. Archived from the original on 6 March 2009. Retrieved 22 November 2007.</ref>։ 2025-ի Սեպտեմբերին, թրքական իշխանութիւնները արգիլեցին Մասիասի ելոյթը Սթամպուլի Շիշլի թաղամասին մէջ կայանալիք համերգին՝ անոր իսրայելամէտ կեցուածքին պատճառով եւ «համերգին դէմ բողոքի ցոյցեր կազմակերպելու բուռն կոչերէն» ետք<ref>"Turkey bans French singer's concert after protest calls over his pro-Israeli stance". ''Reuters''. 4 September 2025.</ref>։ Ասիկա տեղի ունեցաւ այն բանէն ետք, երբ Մասիաս Օգոստոսին YouTube-եան հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտարարած էր. «Իմ խնդիրն այն է, որ ես չեմ կրնար հանդուրժել ահաբեկիչներու բռնութիւնը, եւ եթէ իսրայելական կողմէն եղած է բռնութիւն, ապա ատիկա Համասի պատճառով էր»<ref>"Turkey bans Jewish-French singer's concert in anticipation of protests". ''The Times of Israel''. 4 September 2025.</ref>։ == Անձնական Կեանք == Էնրիքօ Մասիաս ամուրի է (կորսնցուցած է կինը)։ Իր կինը՝ Սուզի Լէյրիսը, կը տառապէր սրտի հիւանդութենէ եւ մահացաւ 23 Դեկտեմբեր 2008-ին<ref>"Enrico Macias, sa femme est morte dans ses bras après 50 ans de souffrance : "Quand elle est partie j'étais content"". ''Purepeople.com''. 11 December 2023. Retrieved 11 December 2024.</ref>։ Անոր նուիրուած է երգիչին 1993-ի «Suzy» ձայնասկաւառակը։ Ան ունի որդի մը՝ Ժան-Քլոտը, որ որպէս երաժիշտ կ'աշխատի իրեն հետ, եւ դուստր մը՝ Ժոսիա անունով<ref>Média, Prisma (27 February 2022). "Enrico Macias : qui sont ses enfants qui évoluent eux aussi dans la musique ? – Voici". ''Voici.fr''. Retrieved 11 December 2024.</ref>։ == Ձայնագրութիւններ (Discography) == ==== Ձայնասկաւառակներ ==== {| class="wikitable" !Տարի !Ձայնասկաւառակ (Album) !Բարձրագոյն դիրք՝ BEL (Wa) !Բարձրագոյն դիրք՝ FR !Վաւերացում / Նշումներ |- |'''2003''' |''Oranges amères'' |– |31 |Արտադրուած իր որդիին՝ Ժան-Քլոտ Կրենասիայի կողմէ |- |'''2005''' |''Chanter'' |– |108 | |- |'''2006''' |''La vie populaire'' |– |30 | |- |'''2011''' |''Voyage d'une mélodie'' |77 |44 |Բազմալեզու ձայնասկաւառակ՝ ֆրանսերէն, սպաներէն, թամազիխթ (բերբերերէն), արաբերէն, եբրայերէն եւ իտիշ |- |'''2012''' |''Venez tous mes amis!'' |75 |39 |Մասիասի հռչակաւոր երգերը՝ նոր դասաւորումներով եւ երկձայն (duo) գործակցութիւններով |- |'''2016''' |''Les clefs'' |84 |87 | |- |'''2018''' |''Enrico Macias & Al Orchestra'' |194 |88 | |} ==== Սթուտիական Ձայնասկաւառակներ ==== * '''1983:''' ''Deux ailes et trois plumes'' * '''1984:''' ''Générosité'' * '''1987:''' ''Enrico'' * '''1989:''' ''Le vent du sud'' * '''1991:''' ''Enrico'' * '''1992:''' ''Mon chanteur préféré'' * '''1993:''' ''Suzy'' * '''1994:''' ''La France de mon enfance'' * '''1995:''' ''Et Johnny Chante L'amour'' * '''1999:''' ''Aïe Aïe Aïe Je T'Aime'' * '''1999:''' ''Hommage à Cheikh Raymond'' * '''2003:''' ''Oranges amères'' * '''2005:''' ''Chanter'' * '''2006:''' ''La Vie populaire'' * '''2011:''' ''Voyage d'une mélodie'' * '''2012:''' ''Venez tous mes amis!'' * '''2016:''' ''Les clefs'' * '''2019:''' ''Enrico Macias & Al orchestra'' ==== Համերգային (Կենդանի) եւ Հաւաքածոյ Ձայնասկաւառակներ ==== * '''1968:''' ''Olympia 68'' * '''1989:''' ''Olympia 89'' * '''1990:''' ''Disque d'Or'' (Ոսկէ Սկաւառակ) * '''1992:''' ''Le plus grand bonheur du monde'' * '''1996:''' ''La Fête à l'Olympia'' * '''2003:''' ''Les Indispensables de Enrico Macias'' * '''2003:''' ''Concerts Musicorama'' * '''2006:''' ''Olympia 2003'' * '''2006:''' ''Les Concerts Exclusifs Europe'' * '''2008:''' ''Platinum Collection'' == Մատենագիտութիւն (Bibliography) == * '''Մարթէն Մոնեսթիէ (Martin Monestier),''' ''«Enrico Macias, l'enfant de tous pays»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ բոլոր երկիրներու զաւակը), 1980: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Ժաք Տըմարնի (Enrico Macias and Jacques Demarny),''' ''«Non, je n’ai pas oublié»'' (Ո՛չ, չեմ մոռցած), 1982: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Ֆրանսուազ Ասուլին (Enrico Macias and Françoise Assouline),''' ''«Mon Algérie»'' (Իմ Ալճերիաս), 2001: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Շեպ Մամի (Enrico Macias and Cheb Mami),''' ''«Koum Tara Live Au Grand Rex»'' (Քում Թարա՝ կենդանի կատարում Կրան Ռեքս սրահին մէջ), 2004: * '''Ժերար Քալմեթ (Gérard Calmettes),''' ''«Rien que du bleu»'' (Միայն կապոյտ), 2005: * ''«Musicien de cœur»'' (Սրտի երաժիշտը), յառաջաբանը՝ Ժաք Լէյրիսի, Éditions Horizon հրատարակչութիւն, 2005: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Un homme libre pour la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ ազատ մարդ մը յանուն Խաղաղութեան, 180 էջ), 2008: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Le Chanteur de la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ Խաղաղութեան երգիչը, 200 pages), 2009: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Le Chanteur de la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ Խաղաղութեան երգիչը, 180 էջ), երկրորդ հրատարակութիւն, 2010: * '''Իտիր եւ Էնրիքօ Մասիաս (Idir and Enrico Macias),''' ''«Cnu ay afṛux (Achenu Aya Frukh)»'' (Պերպերեան-կապիլեան երկձայն կատարում), 2011: * '''Էնրիքօ Մասիաս (Enrico Macias),''' ''«L'envers du ciel bleu»'' (Կապոյտ երկնքի հակառակ կողմը), 2015: == Ծանօթագրութիւններ == [[Ստորոգութիւն:Երգիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Երգիչներ ըստ ազգութեան]] nweyku7bz3gi79rhscsxumlrgx7wgpp 252632 252631 2026-07-08T08:51:07Z Maral Dikbikian 4797 252632 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Կասթոն Կրենասիա'''<ref>{{Citation|title=Enrico Macias|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Enrico_Macias&oldid=1362259360|date=2026-07-02|accessdate=2026-07-08|language=en}}</ref> (Gaston Ghrenassia, ծնած 11 Դեկտեմբեր 1938-ին), որ ճանչցուած է իր Էնրիքօ Մասիաս [[Ֆրանսերէն|(ֆրանսերէն՝]] Enrico Macias բեմական անունով), ֆրանսացի երգիչ, երգահան եւ երաժիշտ է։ == Կենսագրական գիծեր == Կասթոն Կրենասիան () ծնած է սեֆարդի հրեայ ընտանիքի մը մէջ՝ Ֆրանսական [[Ալճերիա|Ալճերիոյ]] Քոնսթանթին քաղաքին մէջ։ Հայրը՝ Սիլվէն Կրենասիան (1914–2004)<ref>{{in lang|fr}} Le Malouf Constantinois {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328010624/http://www.ben-ameur.org/maalouf|date=28 March 2012}}</ref>, ջութակահար էր նուագախումբի մը մէջ, որ առաւելաբար կը նուագէր մալուֆ (malouf)՝ անտալուզեան դասական երաժշտութիւն։ Կասթոն մանկութենէն կիտառ կը նուագէր, իսկ 15 տարեկանին սկսաւ նուագել Շէյխ Ռէյմոն Լէյրիսի նուագախումբին հետ<ref>"RFI Music biography". Archived from the original on 19 August 2011. Retrieved 19 September 2011.</ref>։ Ան հետեւեցաւ դպրոցի ուսուցիչի ասպարէզին, բայց միեւնոյն ժամանակ շարունակեց կիտառ նուագել։ 1915-ին, երբ Ալճերիոյ անկախութեան պատերազմը կը մոլեգնէր, կացութիւնը անտանելի դարձաւ Քոնսթանթինի մէջ գտնուող եւրոպացիներուն համար։ 1961-ին, Ազգային Ազատագրական Ճակատին (FLN) կողմէ իր աներոջ եւ միաժամանակ երաժիշտ Շէյխ Ռէյմոն Լէյրիսի սպանութիւնը ահռելի ազդեցութիւն ձգեց Կասթոն Կրենասիայի վրայ. սպանութեան պատճառը, ինչպէս կ'երեւի, Շէյխ Ռէյմոնի՝ Ֆրանսայէն Ալճերիոյ անկախացման դէմ ըլլալն ու իսրայելամէտ կեցուածքն էր։ Կասթոն իր կնոջ՝ Սուզիին հետ լքեց Ալճերիան 29 Յուլիս 1961-ին՝ Ալճերիոյ անկախութեան պատերազմի աւարտէն տասնըմէկ ամիս առաջ, եւ աքսորուեցաւ Մայր Ֆրանսա (mainland France)։ Այդ թուականէն ի վեր անոր երբեք չէ արտօնուած վերադառնալ Ալճերիա։ == Ասպարէզ == Ժամանակ մը Արժանթէօյի (Argenteuil) մէջ ապրելէ ետք, ան վերջնականապէս տեղափոխուեցաւ Փարիզ, ուր որոշեց հետեւիլ երաժշտական ասպարէզի։ Սկիզբը ան կը փորձէր ֆրանսերէնի թարգմանել իրեն արդէն իսկ ծանօթ մալուֆ (malouf) ոճի երգերը։ Աւելի ուշ, ան մշակեց ֆրանսական նոր երկացանկ (repertoire), զոր կատարեց սրճարաններու եւ քապարէներու մէջ։ Այսուհանդերձ, ան Ֆրանսայի մէջ մնաց արաբա-անտալուզեան երաժշտութեան եւ հրէա-արաբական երգերու սիրուած ու ժողովրդական մեկնաբան մը։ Ան որդեգրեց '''Էնրիքօ Մասիաս''' բեմական անունը եւ 1962-ին, «Փաթէ» ձայնագրութեան ընկերութենէն Ռէյմոն Պեռնարի հետ հանդիպումէն ետք, կատարեց իր առաջին ձայնագրութիւնը։ Արդիւնքը եղաւ «Adieu mon pays» («Մնաս բարով, հայրենիքս») երգի ձեռքբերումը, զոր ան յօրինած էր իր սիրելի Ալճերիոյ համար՝ Ֆրանսա փոխադրող նաւուն վրայ։ Ան երեւցաւ ֆրանսական պատկերասփիւռէն եւ մէկ գիշերուան մէջ հռչակաւոր դարձաւ։ Ասիկա ճամբայ հարթեց 1963-ի իր առաջին շրջապտոյտին (tour) համար՝ բացումը կատարելով Փաոլայի եւ Պիլի Պրիճի համերգներուն։ Նոյն տարին ծնաւ իր դուստրը՝ Ժոսիան։ 1964-ի գարնան, ան Փարիզի «Օլիմփիա» (Olympia) սրահին մէջ կատարեց «Les Compagnons de la chanson» խումբին համերգի բացումը, որմէ ետք ձեռնարկեց Արեւելեան Միջերկրականի երկիրներու շրջապտոյտի մը՝ ելոյթներ ունենալով Իսրայէլի, Յունաստանի եւ Թուրքիոյ մէջ։ Թուրքիոյ մէջ իր երգերէն շատեր թարգմանուեցան ու մեկնաբանուեցան թուրք արուեստագէտներու կողմէ։ 1965-ին ան արժանացաւ «Vincent Scotto» մրցանակին, իսկ յաջորդ տարի երգեց Մոսկուայի «Տինամօ» մարզադաշտին մէջ 120,000 հանդիսատեսի առջեւ՝ շրջապտոյտի մը ընթացքին, որ ընդգրկեց աւելի քան քառասուն խորհրդային քաղաքներ։ Ան նաեւ շրջագայեցաւ Ճափոն եւ ձայնագրութիւններ կատարեց սպաներէն ու իտալերէն լեզուներով։ Ամերիկեան իր առաջին ելոյթը տեղի ունեցաւ 17 Փետրուար 1968-ին, Նիւ Եորքի հռչակաւոր «Քարնեկի Հոլ»-ին (Carnegie Hall) մէջ՝ ամբողջութեամբ սպառած տոմսերով։ Ան շարունակեց իր շրջապտոյտը Միացեալ Նահանգներու մէջ՝ երգելով Շիքակոյի, Տալասի եւ Լոս Անճելեսի մէջ։ Քանատայի Քեպեք նահանգին մէջ ան ջերմօրէն ընդունուեցաւ որպէս ֆրանսախօս արուեստագէտ։ 1971-ին ան դարձեալ ելոյթ ունեցաւ Փարիզի «Օլիմփիա»-ին մէջ, ապա Լոնտոնի «Ռոյալ Ալպերթ Հոլ»-ին մէջ, ու վերադարձաւ Ճափոն, Քանատա, Իտալիա եւ Սպանիա։ ԱՄՆ-ի երկրորդ շրջապտոյտը պսակուեցաւ 1972-ին «Քարնեկի Հոլ»-ի մէջ տուած համերգով։ 1974-ին ան տասը ելոյթ ունեցաւ Պրոտուէյի «Uris Theater» սրահին մէջ, ինչպէս նաեւ վեցերորդ անգամ ըլլալով հանդէս եկաւ «Օլիմփիա»-ի մէջ՝ իր ասպարէզի սկզբնաւորութենէն ի վեր։ Ան շրջագայեցաւ Ֆրանսայի տարածքին եւ երկու անգամ մեկնեցաւ Իսրայէլ՝ 1976-ին եւ 1978-ին։ Ան Եգիպտոսի նախագահ Անուար Էլ Սատաթի կողմէ հրաւիրուեցաւ Եգիպտոս՝ խաղաղութեան համար երգելու։ Ասիկա տեղի ունեցաւ այն բանէն ետք, երբ Մասիաս երկար տարիներ արգիլուած էր արաբական երկիրներ մուտք գործելէ, հակառակ անոր որ ան պահած էր իր ժողովրդականութիւնը Միջին Արեւելքի եւ Հիւսիսային Ափրիկէի արաբ ու տեղացի հանդիսատեսներուն մօտ։ Եգիպտոսի մէջ ան երգեց 20,000 հանդիսատեսի առջեւ՝ Բուրգերու փէշերուն։ Սատաթի սպանութենէն ետք, ան հանգուցեալ նախագահին նուիրուած երգ մը գրեց՝ «Un berger vient de tomber» («Հովիւ մը ինկաւ նոր») խորագիրով։ 1988-ին ան մեծ յաջողութիւն արձանագրեց «Zingarella» երգով, յատկապէս Իսրայէլի եւ Թուրքիոյ մէջ, ուր ան շրջագայեցաւ՝ ի միջի այլոց այցելելով նաեւ Հարաւային Քորէա։ 1992-ի Ապրիլին, ան իր բախտը փորձեց դերասանութեան մէջ՝ խաղալով անգլիական թատերգութենէ ադապտացուած «Quelle Nuit» («Ի՜նչ գիշեր») ներկայացման մէջ։ Ան նաեւ ստանձնեց տեղական դատաւորի դեր մը ֆրանսական «Monsieur Molina» պատկերասփիւռի ֆիլմին մէջ։ 2019-ի Յուլիսին, Մասիաս մարմնաւորեց ինքզինք «Netflix»-ով հեռարձակուող «Family Business» (Ընտանեկան Գործ) կատակերգութեան մէջ։ Ան նաեւ ձայնագրեց Իսրայէլի քայլերգի՝ «Հաթիքվա»-ի (Hatikva) ամենանշանաւոր կատարումներէն մէկը, որ լոյս տեսաւ 1993-ին, իր կնոջ նուիրուած «À Suzy» (Սուզիին) ձայնասկաւառակին մէջ։ == Ձայնասկաւառակներ եւ Երգեր == 1960-ական թուականներուն մեծ ժողովրդականութիւն վայելեցին անոր արեւելեան ազդեցութիւն կրող երգերը, ինչպէս՝ «Adieu mon pays» (ծանօթ նաեւ որպէս «J'ai quitté mon pays»՝ «Լքեցի հայրենիքս»), «Les filles de mon pays» («Երկրիս աղջիկները»), «L'Oriental» («Արեւելցին»), «Entre l'orient et l'occident» («Արեւելքի եւ արեւմուտքի միջեւ»), ինչպէս նաեւ երախտագիտական ու ձօն-երգերը, ինչպէս՝ «Le violon de mon père»-ը («Հօրս ջութակը»՝ նուիրուած իր հօր) եւ «Mon chanteur préferé»-ն («Իմ նախասիրած երգիչս»՝ ձօնուած իր աներոջ՝ Շէյխ Ռէյմոնին)։ Ան նաեւ մեծ յաջողութիւն գտաւ «Oh guitare, guitare» երգի ֆրանսական մեկնաբանութեամբ, ինչպէս նաեւ «El Porompompero» եւ «Solenzara» երգերու սպանական տարբերակներով։ Ֆրանսական խոշոր յաջողութիւններու (hits) շարքին են՝ «Paris, tu m'as pris dans tes bras» («Փարի՜զ, դուն զիս գրկեցիր»), «La femme de mon ami» («Բարեկամիս կինը»), «Non je n'ai pas oublié» («Ո՛չ, չեմ մոռցած»), «La France de mon enfance» («Մանկութեանս Ֆրանսան»), «Les gens du nord» («Հիւսիսի մարդիկը») եւ «Les filles de mon pays» («Երկրիս աղջիկները»)։ Ան երգած է բազմաթիւ լեզուներով, ներառեալ՝ ֆրանսերէն, իտալերէն, սպաներէն, եբրայերէն, թրքերէն, յունարէն, անգլերէն, հայերէն, արաբերէն ու անոր զանազան բարբառներով, իսկ վերջերս՝ նաեւ իտիշով (Yiddish)։ == Նուաճումներ == * 1965-ին ան արժանացաւ «Vincent Scotto» մրցանակին։ * 1976-ին ան ոսկէ սկաւառակ ստացաւ «Mélisa» երգին համար։ * 1980-ին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Քարտուղար Քուրթ Վալտհայմի կողմէ ան հռչակուեցաւ '''«Խաղաղութեան Երգիչ»''' (Singer of Peace), ետք երբ իր «Malheur à celui qui blesse un enfant» («Վա՜յ անոր, որ կը վիրաւորէ երեխայ մը») երգին (single) ողջ հասոյթը նուիրեց ՄԱԿ-ի Մանկական Հիմնադրամին (UNICEF)։ * 1997-ին, Քոֆի Անան զինք նշանակեց '''«Խաղաղութեան եւ Երեխաներու Պաշտպանութեան Շրջուն Դեսպան»''' (Roving Ambassador for Peace and the Defence of Children)։ == Համագործակցութիւններ == Ան գործակցած է բազմաթիւ արուեստագէտներու հետ, եւ իր երգերը մեկնաբանուած են շատ մը լեզուներով։ * Ան միջազգային հռչակ վայելող թուրք երգչուհի Աժտա Փեքանի (Ajda Pekkan) հետ երկձայն (duet) երգած է «Melisa», «Je t'apprendrai l'amour», «Un grand amour» եւ «On s'embrasse et on oublie» երգերը, եւ անոնք միասնաբար 1976-ին հրապարակեցին համերգային կենդանի ձայնագրութեան սկաւառակ մը՝ «A L'Olympia» խորագիրով։ * 1985-ին, ան գործակցեցաւ փաղանգ մը արուեստագէտներու հետ՝ երգելու համար «Viva Les Bleus» երգը, որ Ֆրանսայի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի պաշտօնական երգն էր Մեքսիքայի մէջ կայացած 1986-ի Մոնտիալին (FIFA World Cup) համար։ * 1990-ին, ան «Killing Joke» խումբի անդամ Ճեզ Քոլմանի (Jazz Coleman) հետ հանդէս եկաւ երկձայն կատարումով մը, որ կը կրէր «Minarets and Memories» խորագիրը։ * 1991-ին, ան Ժինի Կալանի (Ginni Gallan) հետ երգեց «Un amour, une amie» երկձայն երգը։ * 2003-ին, ան Շեպ Մամիի (Cheb Mami) հետ երգեց «Koum Tara» երգը, որ տեղ գտաւ վերջինիս «Du Sud au Nord» ձայնասկաւառակին մէջ, իսկ 2004-ին անոնք կրկնեցին սոյն կատարումը Շեպ Մամիի «Live au Grand Rex» համերգային ձայնասկաւառակին մէջ։ * Թուրքիոյ մէջ բազմաթիւ արուեստագէտներ թրքերէն բնագիրով մեկնաբանած են անոր երգերը, որոնց շարքին են՝ Աժտա Փեքան, Պաշար Թամեր, Պերքանթ, Էնկին Էվին, Ֆերտի Էօզպէկէն, Կէօքպէն, Կէօնիւլ Եազար, Հիւմէյրա, Իհսան Քայրալ, Ժուանիթօ, Քամուրան Աքքոր, «Մավի Չոճուքլար» խումբը, Նիլիւֆեր, Էօմիւր Կէօքսել, Սելչուք Ուրալ, Սեմիրամիս Փեքան, Սէյեալ Թաներ, Սեզեր Կիւվենիրկիլ, Սիպել Էկեմեն, Թանժու Օքան եւ Ելիզ։ == Վիճայարոյց Հարցեր == Ալճերիոյ մէջ համերգներ տալու անոր որոշումը մեծ աղմուկ ու բանավէճեր յառաջացուց։ 2000 թուականին Ալճերիա նախատեսուած շրջապտոյտի մը ջնջումէն ետք<ref>Hadna, Massoud. "Algerian minister renews invitation to pro-Israel singer Enrico Macias". ''Al Arabiya News''. Archived from the original on 15 July 2012. Retrieved 24 December 2013.</ref>, ան գրեց «Mon Algérie» («Իմ Ալճերիաս», Editions Plon, Հոկտեմբեր 2001) գիրքը, որ ներկայացուեցաւ որպէս «իսկական սիրոյ պատմութիւն մարդու մը եւ իր հայրենիքին միջեւ»։ 14 Փետրուար 2007-ին, ան յայտարարեց Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններուն Նիքոլա Սարքոզիի թեկնածութիւնը պաշտպանելու մասին։ Ան վերահաստատեց իր ձախակողմեան քաղաքական համոզումները, բայց նշեց, որ չի կրնար զօրակցիլ ընկերվարական (Socialist) թեկնածու Սեկոլէն Ռուայալին, թէեւ պատրաստ պիտի ըլլար պաշտպանելու Լորան Ֆապիւսը կամ Տոմինիք Սթրոս-Քանը, եթէ անոնք ըլլային թեկնածուները։ Նոյեմբեր 2007-ին ան դարձեալ անյաջող փորձ մը կատարեց այցելելու Ալճերիա՝ ընկերանալով Ֆրանսայի նախագահ Նիքոլա Սարքոզիին, սակայն արժանացաւ ալճերիական քանի մը կազմակերպութիւններու եւ անհատներու, ներառեալ Ալճերիոյ վարչապետ Ապտելազիզ Պելխատեմի կատաղի դիմադրութեան՝ Իսրայէլին տուած իր զօրակցութեան պատճառով։ 1961-ին երկիրը լքելէն ի վեր անոր երբեք չէ արտօնուած վերադառնալ Ալճերիա<ref>"الأخبار – ثقافة و فن – زيارة المغني إنريكو ماسياس تثير غضبا شعبيا بالجزائر". Archived from the original on 22 February 2008. Retrieved 22 November 2007.</ref><ref>"Algeria mulls visit by pro-Israeli French singer". ''Al-Arabiya''. 21 November 2007. Archived from the original on 6 March 2009. Retrieved 22 November 2007.</ref>։ 2025-ի Սեպտեմբերին, թրքական իշխանութիւնները արգիլեցին Մասիասի ելոյթը Սթամպուլի Շիշլի թաղամասին մէջ կայանալիք համերգին՝ անոր իսրայելամէտ կեցուածքին պատճառով եւ «համերգին դէմ բողոքի ցոյցեր կազմակերպելու բուռն կոչերէն» ետք<ref>"Turkey bans French singer's concert after protest calls over his pro-Israeli stance". ''Reuters''. 4 September 2025.</ref>։ Ասիկա տեղի ունեցաւ այն բանէն ետք, երբ Մասիաս Օգոստոսին YouTube-եան հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտարարած էր. «Իմ խնդիրն այն է, որ ես չեմ կրնար հանդուրժել ահաբեկիչներու բռնութիւնը, եւ եթէ իսրայելական կողմէն եղած է բռնութիւն, ապա ատիկա Համասի պատճառով էր»<ref>"Turkey bans Jewish-French singer's concert in anticipation of protests". ''The Times of Israel''. 4 September 2025.</ref>։ == Անձնական Կեանք == Էնրիքօ Մասիաս ամուրի է (կորսնցուցած է կինը)։ Իր կինը՝ Սուզի Լէյրիսը, կը տառապէր սրտի հիւանդութենէ եւ մահացաւ 23 Դեկտեմբեր 2008-ին<ref>"Enrico Macias, sa femme est morte dans ses bras après 50 ans de souffrance : "Quand elle est partie j'étais content"". ''Purepeople.com''. 11 December 2023. Retrieved 11 December 2024.</ref>։ Անոր նուիրուած է երգիչին 1993-ի «Suzy» ձայնասկաւառակը։ Ան ունի որդի մը՝ Ժան-Քլոտը, որ որպէս երաժիշտ կ'աշխատի իրեն հետ, եւ դուստր մը՝ Ժոսիա անունով<ref>Média, Prisma (27 February 2022). "Enrico Macias : qui sont ses enfants qui évoluent eux aussi dans la musique ? – Voici". ''Voici.fr''. Retrieved 11 December 2024.</ref>։ == Ձայնագրութիւններ (Discography) == ==== Ձայնասկաւառակներ ==== {| class="wikitable" !Տարի !Ձայնասկաւառակ (Album) !Բարձրագոյն դիրք՝ BEL (Wa) !Բարձրագոյն դիրք՝ FR !Վաւերացում / Նշումներ |- |'''2003''' |''Oranges amères'' |– |31 |Արտադրուած իր որդիին՝ Ժան-Քլոտ Կրենասիայի կողմէ |- |'''2005''' |''Chanter'' |– |108 | |- |'''2006''' |''La vie populaire'' |– |30 | |- |'''2011''' |''Voyage d'une mélodie'' |77 |44 |Բազմալեզու ձայնասկաւառակ՝ ֆրանսերէն, սպաներէն, թամազիխթ (բերբերերէն), արաբերէն, եբրայերէն եւ իտիշ |- |'''2012''' |''Venez tous mes amis!'' |75 |39 |Մասիասի հռչակաւոր երգերը՝ նոր դասաւորումներով եւ երկձայն (duo) գործակցութիւններով |- |'''2016''' |''Les clefs'' |84 |87 | |- |'''2018''' |''Enrico Macias & Al Orchestra'' |194 |88 | |} ==== Սթուտիական Ձայնասկաւառակներ ==== * '''1983:''' ''Deux ailes et trois plumes'' * '''1984:''' ''Générosité'' * '''1987:''' ''Enrico'' * '''1989:''' ''Le vent du sud'' * '''1991:''' ''Enrico'' * '''1992:''' ''Mon chanteur préféré'' * '''1993:''' ''Suzy'' * '''1994:''' ''La France de mon enfance'' * '''1995:''' ''Et Johnny Chante L'amour'' * '''1999:''' ''Aïe Aïe Aïe Je T'Aime'' * '''1999:''' ''Hommage à Cheikh Raymond'' * '''2003:''' ''Oranges amères'' * '''2005:''' ''Chanter'' * '''2006:''' ''La Vie populaire'' * '''2011:''' ''Voyage d'une mélodie'' * '''2012:''' ''Venez tous mes amis!'' * '''2016:''' ''Les clefs'' * '''2019:''' ''Enrico Macias & Al orchestra'' ==== Համերգային (Կենդանի) եւ Հաւաքածոյ Ձայնասկաւառակներ ==== * '''1968:''' ''Olympia 68'' * '''1989:''' ''Olympia 89'' * '''1990:''' ''Disque d'Or'' (Ոսկէ Սկաւառակ) * '''1992:''' ''Le plus grand bonheur du monde'' * '''1996:''' ''La Fête à l'Olympia'' * '''2003:''' ''Les Indispensables de Enrico Macias'' * '''2003:''' ''Concerts Musicorama'' * '''2006:''' ''Olympia 2003'' * '''2006:''' ''Les Concerts Exclusifs Europe'' * '''2008:''' ''Platinum Collection'' == Մատենագիտութիւն (Bibliography) == * '''Մարթէն Մոնեսթիէ (Martin Monestier),''' ''«Enrico Macias, l'enfant de tous pays»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ բոլոր երկիրներու զաւակը), 1980: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Ժաք Տըմարնի (Enrico Macias and Jacques Demarny),''' ''«Non, je n’ai pas oublié»'' (Ո՛չ, չեմ մոռցած), 1982: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Ֆրանսուազ Ասուլին (Enrico Macias and Françoise Assouline),''' ''«Mon Algérie»'' (Իմ Ալճերիաս), 2001: * '''Էնրիքօ Մասիաս եւ Շեպ Մամի (Enrico Macias and Cheb Mami),''' ''«Koum Tara Live Au Grand Rex»'' (Քում Թարա՝ կենդանի կատարում Կրան Ռեքս սրահին մէջ), 2004: * '''Ժերար Քալմեթ (Gérard Calmettes),''' ''«Rien que du bleu»'' (Միայն կապոյտ), 2005: * ''«Musicien de cœur»'' (Սրտի երաժիշտը), յառաջաբանը՝ Ժաք Լէյրիսի, Éditions Horizon հրատարակչութիւն, 2005: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Un homme libre pour la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ ազատ մարդ մը յանուն Խաղաղութեան, 180 էջ), 2008: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Le Chanteur de la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ Խաղաղութեան երգիչը, 200 pages), 2009: * '''Արման Քարվալ (Armand Carval),''' ''«Enrico Macias, Le Chanteur de la Paix»'' (Էնրիքօ Մասիաս՝ Խաղաղութեան երգիչը, 180 էջ), երկրորդ հրատարակութիւն, 2010: * '''Իտիր եւ Էնրիքօ Մասիաս (Idir and Enrico Macias),''' ''«Cnu ay afṛux (Achenu Aya Frukh)»'' (Պերպերեան-կապիլեան երկձայն կատարում), 2011: * '''Էնրիքօ Մասիաս (Enrico Macias),''' ''«L'envers du ciel bleu»'' (Կապոյտ երկնքի հակառակ կողմը), 2015: == Ծանօթագրութիւններ == [[Ստորոգութիւն:Երգիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Երգիչներ ըստ ազգութեան]] f3w53203p2rdi5953bw6pf7nx1pvv5p 0 32198 252619 252613 2026-07-07T15:43:04Z HoMen 269 252619 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Պապ թագաւորի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Ամիրեան փողոց,<br />Նազարովսկայա փողոց,<br />Վռամշապուհի փողոց|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yerevan 20190106 123148.jpg|native_name=}} '''Պապ թագաւորի փողոց''' (նախկին անունը՝ '''Ամիրեան''')․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքայ՝ Պապ թագաւորին։ == Տեղեկութիւններ == Կը սկսի [[Հանրապետութեան հրապարակ (Երեւան)|Հանրապետութեան հրապարակէն]] եւ կ՛երկարի մինչեւ [[Սարեան փողոց, Երեւան|Սարեան փողոց]]։ Յաջորդաբար կը ճեղքէ [[Եզնիկ Կողբացի փողոց, Երեւան|Եզնիկ Կողբացի]], [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայ]] եւ [[Խորէն Աբրահամեան Փողոց (Երեւան)|Խորէն Աբրահամեան]] փողոցները։ [[Պատկեր:Yeghishe Charents bust on Amiryan Street (2).jpg|մինի|Եղիշէ Չարենցի պատուանդանը, Պապ Թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան)]] Նախախորհրդային ժամանակաշրջանին կը կոչուէր Նազարովսկայա փողոց։ 1918- 1921 կրած է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|ՀՅԴ]] հիմնադիրներէն [[Քրիստափոր Միքայէլեան|Քրիստափոր Միքայէլեանի]] անունը։ Խորհրդային տարիներուն անուանուած է Ամիրեան, ի պատիւ հայ պոլշեւիկ յեղափոխական, լրագրող, հրապարակախօս՝ [[Արսէն Ամիրեան|Արսէն Ամիրեանի]]։ 1990-ական թուականներուն, Հայաստանի անկախանալէն ետք, փողոցը մի քանի տարի կոչուած է [[Վռամշապուհ]] արքայի անունով, այնուհետեւ կրկին ստացած է նախկին անուանումը։ [[23 Յունիս]], [[2026]]-ին Երեւանի աւագանիի որոշումով, Պապ թագաւորի փողոց անուանափոխուած է։ == Նշանակալի կէտեր == * <u>Պապ թագաւորի 2</u>․ Երեւանի [[Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարան|Աւետիք Իսահակեանի անուան գրադարանի]] նախկին շէնքը։ Քանդուած է 2010-ականներուն, պահպանուած է միմիայն ճակատի պատին մէկ մասը։ * <u>Պապ թագաւորի 6</u>․ [[Հռիփսիմեան օրիորդաց դպրոց (Երևան)|Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի)]] շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին՝ [[Վասիլի Միրզոյեան|Վասիլի Միրզոյեանի]] նախագիծով։ 1902-1905 տարիներուն կառուցուած է երկրորդ յարկը եւ աջ կողմը ընդլայնուած է։ * <u>Պապ թագաւորի 9</u>․ [[Եղիշէ Չարենցի անուան թիւ 67 դպրոց]]։ Ժամանակին անոր տեղը կանգնած էր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]], որ 1939-ին քանդուեցաւ խորհրդային իշխանութիւններուն հրամանով։ * <u>Պապ թագաւորի 26</u>․ [[Երեւանի թատրոնի եւ շարժապատկերասրահի պետական ​​հիմնարկ]]։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Surb grigor lusavorich.png|1939-ին քանդուած Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին․ նկար՝ 1900-ի Պատկեր:1 Amiryan St, Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր 1 (Ամիրեան) Պատկեր:Amiryan-3 (14).JPG|Պապ թագաւոր 3 (Ամիրեան), բանկուած տուն․ 1942 կառոյց, նկար՝ 28-09-2015 Պատկեր:Amiryan 28, Hripsime's School for Girls.jpg|Պապ թագավորի 6 (Ամիրեան)․ Հռիփսիմեան օրիորդներու միջնակարգի (գիմնազիայի) շէնքը։ Կառուցուած է 1898-ին Պատկեր:Արական գիմնազիա 02.JPG|Արական միջնակարգ - Ուսումնական հաստատութեան համակառոյց. Արական գիմնազիա, 1896 թ., Երեւան, Պապ Թագաւոր փողոց (Ամիրեան փողոց), նկար՝ 30-08-2015 Պատկեր:Charents school.jpg|Եղիշէ Չարենցիանուան թիւ 67 դպրոց, (Պապ Թագաւորի 9) Պատկեր:Yerevan State Institute Of Theater And Cinematography.jpg|Երեւանի թատրոնի շարժախատկերասրահի պետական հիմնարկ (Պապ թագաւորի 26) Պատկեր:Amiryan Saryan stairs in Yerevan.jpg|Պապ թագաւոր (Ամիրեան) եւ Սարեան փողոցներու խաչմերուկի աստիճանները </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/hy/elders-decisions/623-2/ Երեւանի Աւագանիի որոշումներ, 23-06-2026]</ref> <ref>[https://armenpress.am/en/article/1253745 Երեւանաի քաղաքապետութիւնը Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր կը վերանուանէ, 23-06-2026{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://arm.sputniknews.ru/20260623/amirjan-pvoghvocn-anvanakvochvec-pap-tagavvori-pvoghvoc-erevanum-mi-sharq-pvoghvocner-anvanapvokhvecin-103746646.html Ամիրեան փողոցը Պապ թագաւոր անուանակոչուեցաւ, պատմականը․ 23-06-2026]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} ea25t1azaewm2uy6p68ug5p4vnaazbu 0 32199 252620 2026-07-07T15:46:26Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|image=Saryan street, Yerevan 1.jpg|name=Սարեան փողոց, Երեւան|location=Երեւան|country=Հայաստան|area=Կեդրոն}} '''Սարեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ հայ նշանաւոր գեղանկարիչ՝ [[Մարտիրոս Սարեան|Մարտիրոս Սարեանի]]։ == Տե...»: 252620 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|image=Saryan street, Yerevan 1.jpg|name=Սարեան փողոց, Երեւան|location=Երեւան|country=Հայաստան|area=Կեդրոն}} '''Սարեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ հայ նշանաւոր գեղանկարիչ՝ [[Մարտիրոս Սարեան|Մարտիրոս Սարեանի]]։ == Տեղեկութիւններ == Սարեան փողոցը կը սկսի [[Թումանեան փողոց (Երեւան)|Թումանեան փողոցէն]]՝ որպէս շարունակութիւն [[Մոսկովեան փողոց (Երեւան)|Մոսկովեան փողոցի (Երեւան)]] եւ կը վերջանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] խաչմերուկին։ Ժամանակին Մոսկովեան փողոցին մաս կը կազմէր։ [[Պատկեր:M.Sarian House-Museum.jpg|մինի|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարանը]] == Նշանակելի կէտեր == * [[Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարան (Երեւան)|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարան]] * [[Անդրանիկ Մարգարեանի անուան թիւ 29 դպրոց]] * «<nowiki/>[[Հայբոստ]]<nowiki/>»ի գլխաւոր մասնաշէնք == Կտրող փողոցներ == * [[Բուշգինի փողոց]] * [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]] * [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Ամիրեան փողոց (վերանուանուած Պապ թագաւոր)]] * [[Լեւոյի փողոց]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Saryan street, Yerevan 2.jpg|Հայաստանի յօրինողներու (կոմպոզիտորներու) միութեան շէնք Պատկեր:«Անդրանիկ Մարգարյանի» կիսանդրին 2.jpg|Անդրանիկ Մարգարեանի անուան դպրոց Պատկեր:10-12 Saryan St, Yerevan gate.jpg|10-12 Սարեան փողոցին վրայ գտնուող դարպաս Պատկեր:Buildings in Yerevan 29, ArmAg (9).jpg|Հայբոստին շէնքը </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://www.google.com/maps/place/Martiros+Saryan+St,+Yerevan,+%CE%91%CF%81%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B1/@40.1844851,44.5057559,16.75z/data=!4m6!3m5!1s0x406abd029d3ca463:0x1794cb21378cdc01!8m2!3d40.1844859!4d44.5059264!16s%2Fg%2F11clsx1r62?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Երեւան քաղաքի կեդրոնի քարտէս․ Մարտիրոս Սարեան փողոց]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 5i3tih6srhuvrnlhqi6p8otfemn6iba 252621 252620 2026-07-07T15:49:15Z HoMen 269 252621 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|image=Saryan street, Yerevan 1.jpg|name=Սարեան փողոց, Երեւան|location=Երեւան|country=Հայաստան|area=Կեդրոն}} '''Սարեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ հայ նշանաւոր գեղանկարիչ՝ [[Մարտիրոս Սարեան|Մարտիրոս Սարեանի]]։ == Տեղեկութիւններ == Սարեան փողոցը կը սկսի [[Թումանեան փողոց (Երեւան)|Թումանեան փողոցէն]]՝ որպէս շարունակութիւն [[Մոսկովեան փողոց (Երեւան)|Մոսկովեան փողոցի (Երեւան)]] եւ կը վերջանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] խաչմերուկին։ Ժամանակին Մոսկովեան փողոցին մաս կը կազմէր։ [[Պատկեր:M.Sarian House-Museum.jpg|մինի|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարանը|ձախից]] == Նշանակելի կէտեր == * [[Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարան (Երեւան)|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարան]] * [[Անդրանիկ Մարգարեանի անուան թիւ 29 դպրոց]] * «<nowiki/>[[Հայբոստ]]<nowiki/>»ի գլխաւոր մասնաշէնք == Կտրող փողոցներ == * [[Բուշգինի փողոց]] * [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]] * [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Ամիրեան փողոց (վերանուանուած Պապ թագաւոր)]] * [[Լեւոյի փողոց]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Saryan street, Yerevan 2.jpg|Հայաստանի յօրինողներու (կոմպոզիտորներու) միութեան շէնք Պատկեր:«Անդրանիկ Մարգարյանի» կիսանդրին 2.jpg|Անդրանիկ Մարգարեանի անուան դպրոց Պատկեր:10-12 Saryan St, Yerevan gate.jpg|10-12 Սարեան փողոցին վրայ գտնուող դարպաս Պատկեր:Buildings in Yerevan 29, ArmAg (9).jpg|Հայբոստին շէնքը </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://www.google.com/maps/place/Martiros+Saryan+St,+Yerevan,+%CE%91%CF%81%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B1/@40.1844851,44.5057559,16.75z/data=!4m6!3m5!1s0x406abd029d3ca463:0x1794cb21378cdc01!8m2!3d40.1844859!4d44.5059264!16s%2Fg%2F11clsx1r62?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Երեւան քաղաքի կեդրոնի քարտէս․ Մարտիրոս Սարեան փողոց]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} j6ezi5jgylb0clh6xecb6uofrsh8nvo 252622 252621 2026-07-07T15:54:29Z HoMen 269 252622 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|image=Saryan street, Yerevan 1.jpg|name=Սարեան փողոց, Երեւան|location=Երեւան|country=Հայաստան|area=Կեդրոն|caption=Մարտիրոս Սարեանի «Իմ բակը» նկարի հիման վրայ հայ վարպետներուն ստեղծած պաստառ Մոսկովեան-Թումանեան փողոցներուն խաչմերուկին}} '''Սարեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ հայ նշանաւոր գեղանկարիչ՝ [[Մարտիրոս Սարեան|Մարտիրոս Սարեանի]]։ == Տեղեկութիւններ == Սարեան փողոցը կը սկսի [[Թումանեան փողոց (Երեւան)|Թումանեան փողոցէն]]՝ որպէս շարունակութիւն [[Մոսկովեան փողոց (Երեւան)|Մոսկովեան փողոցի (Երեւան)]] եւ կը վերջանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] խաչմերուկին։ Ժամանակին Մոսկովեան փողոցին մաս կը կազմէր։ == Նշանակելի կէտեր == * [[Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարան (Երեւան)|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարան]] * [[Անդրանիկ Մարգարեանի անուան թիւ 29 դպրոց]] * «<nowiki/>[[Հայբոստ]]<nowiki/>»ի գլխաւոր մասնաշէնք [[Պատկեր:M.Sarian House-Museum.jpg|մինի|Մարտիրոս Սարեանի տուն թանգարանը|ձախից]] == Կտրող փողոցներ == * [[Բուշգինի փողոց]] * [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի փողոց]] * [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Ամիրեան փողոց (վերանուանուած Պապ թագաւոր)]] * [[Լեւոյի փողոց]] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Saryan street, Yerevan 2.jpg|Հայաստանի յօրինողներու (կոմպոզիտորներու) միութեան շէնք Պատկեր:«Անդրանիկ Մարգարյանի» կիսանդրին 2.jpg|Անդրանիկ Մարգարեանի անուան դպրոց Պատկեր:10-12 Saryan St, Yerevan gate.jpg|10-12 Սարեան փողոցին վրայ գտնուող դարպաս Պատկեր:Buildings in Yerevan 29, ArmAg (9).jpg|Հայբոստին շէնքը </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւանի քաղաքի քաղաքային նշանակութեամբ փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://www.google.com/maps/place/Martiros+Saryan+St,+Yerevan,+%CE%91%CF%81%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B1/@40.1844851,44.5057559,16.75z/data=!4m6!3m5!1s0x406abd029d3ca463:0x1794cb21378cdc01!8m2!3d40.1844859!4d44.5059264!16s%2Fg%2F11clsx1r62?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Երեւան քաղաքի կեդրոնի քարտէս․ Մարտիրոս Սարեան փողոց]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 1o7puiu47smj9286hprcjqfmoc95247 0 32200 252623 2026-07-07T17:26:26Z HoMen 269 Նոր էջ «'''Եզնիկ Կողբացի փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Երեւանի Հին Թաղի՝ [[Հին թաղ, Երեւան|Շահարի թաղին]] ամենահին փողոցներէն է։ 1991-ին անուանուած է ի պատիւ հայ փիլիսոփայ, թարգմանիչ, հասարակական-եկեղացական գործիչ, [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցի]]...»: 252623 wikitext text/x-wiki '''Եզնիկ Կողբացի փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Երեւանի Հին Թաղի՝ [[Հին թաղ, Երեւան|Շահարի թաղին]] ամենահին փողոցներէն է։ 1991-ին անուանուած է ի պատիւ հայ փիլիսոփայ, թարգմանիչ, հասարակական-եկեղացական գործիչ, [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցի]] աշակերտ՝ [[Եզնիկ Կողբացի|Եզնիկ Կողբացիի]]։ == Տեղեկութիւններ == Փողոցը կը գտնուի [[Թումանեան փողոց, Երեւան|Թումանեան]] եւ [[Մովսէս Խորենացի փողոց, Երեւան|Մովսէս Խորենացի]] փողոցներուն միջեւ եւ կ՛ընդանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտային]] զուգահեռ, [[Աբովեան Փողոց (Երեւան)|Աբովեան]] (ժամանակին Աստաֆեան) փողոցին զուգահեռ հարաւ֊արեւմուտք, հիւսիս֊արեւելք առանցքին վրայ։ Կը ճեղքէ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւորի]] (Ամիրեան), [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]], [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]], [[Բուշգինի փողոց, Երեւան|Բուշգինի]], [[Հին Երեւանցու փողոց, Երեւան|Հին Երեւանցու]] փողոցները։ == Նախկին անուանումներ == Փողոցին պատմութիւնը կու գայ պարսկական ժամանակաշրջանէն։ Ան կոչուած է Քարվանսարայի փողոց, որովհետև սկիզբ կ՛առնէր Երեւանի հարաւային կողմ գտնուող Առեւտրային հրապարակը տեղակայված քարվանսարաներէն: Ապա, յաջորդաբար անուանուած է Մելիք֊Աղամալեան (1913, ի պատիւ հայ թառահար [[Աղամալ Մելիք-Աղամալեան|Աղամալ Մելիք-Աղամալեանի]]), ՐաֆՖի (1920, ի պատիւ հայ արձակագիր, բանաստեղծ [[Րաֆֆի|Րաֆֆիի]]), Թումանեան (1933, ի պատիւ [[Յովհաննէս Թումանեան|Յովհաննէս Թումանեանի]]), Տէր֊Գաբրիէլեան (1961, ի պատիւ քաղաքական, պետական, կուսակցական գործիչ [[Սա­հակ Տէր Գաբ­րի­է­լե­ա­ն|Սահակ Տեր-Գաբրիէլեանի]])։ == Պատմական ակնարկ == Քարվանսարայի եւ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւոր]] (նախկին անուններ՝ Նազարովսկայա, Ամիրեան) փողոցներուն անկիւնին կը գտնուէր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]]։ Փողոցին հիմնական մասը եղած են սեփական բնակարաններ, որոնք ընդհանրապէս կառուցուած են տուֆէ եւ աղիւսէ։ Համաձայն Երեւանի 1906-1911 տարիներու յատակագիծին, փողոցին երկարութիւնը եղած է 790 մ․ ՝ Շարիաթի փողոցէն մինչեւ Բժշկական (այժմ՝ Թումանեան) եւ լայնքը՝ 10,5 մ․։ <code>«Շարիաթի փողոց» (Շարիաթի) անուանումով յայտնի եղած է Հին Երեւանի Կեդրոնը գտնուող Եզնիկ Կողբացու փողոցին հատուածներէն մէկը։ Այն կը սկսէր Աստաֆեան (այժմ՝ Աբովեան) փողոցին զուգահեռ ընկած հատվածէն։ Անումը կապուած է իսլամական իրաւական համակարգի՝ շարիաթի հետ։</code> == Նշանակելի կէտեր == * Եզնիկ Կողբացու 83 շէնքի պատին՝ ազգային-ազատագրական պայքարին նուիրեալ, Հայաստանի եւ ԽՍՀՄ նկարիչներու միութիւններու անդամ, քանդակագործ [[Ռաֆիկ Խաչատրեան|Ռաֆիկ Խաչատրեանի]] յուշատախտակը * «Վիլլա Տելենտա» հիւրանոց (պատմամշակութային շինութիւն․ եղած էր առեւտուրով զբաղող Մնացականեան եղբայրներու բնակարանը) * Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոց * Խուլ-համրերի մշակոյթի եւ մարզանքի հանրապետական պալատ («Կիլիկիա» մարզադահլիճ) * Երեւանի մէջ Իտալիայի հիւպատոսութիւն * «Սահմանադրական իրաւունք միութիւն» կուսակցութեան կեդրոնատեղ (խորհրդային տարիներուն այդ շէնքին մէջ կը գործէր Հայպետֆիլհարմոնիան) == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Villa Delenda, Yerevan 01.jpg|Վիլա Տելենտա Պատկեր:Մնացականյան եղբայրների տունը 6.JPG|Մնացականեան եղբայրներուն բնակարանը Պատկեր:Chaykovski bardzraqandak (6).jpg|Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոցը Պատկեր:Rafik Khachatryan's plaque.JPG|Ռաֆիկ Խաչատրեանին նուիրուած յուշատախտակ </gallery> ezfs18ub9fefilad42lsk9qbi20k0kh 252624 252623 2026-07-07T17:35:18Z HoMen 269 252624 wikitext text/x-wiki '''Եզնիկ Կողբացի փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Երեւանի Հին Թաղի՝ [[Հին թաղ, Երեւան|Շահարի թաղին]] ամենահին փողոցներէն է։ [[1991 թուական|1991]]-ին անուանուած է ի պատիւ հայ փիլիսոփայ, թարգմանիչ, հասարակական-եկեղացական գործիչ, [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցի]] աշակերտ՝ [[Եզնիկ Կողբացի|Եզնիկ Կողբացիի]]։ == Տեղեկութիւններ == Փողոցը կը գտնուի [[Թումանեան փողոց, Երեւան|Թումանեան]] եւ [[Մովսէս Խորենացի փողոց, Երեւան|Մովսէս Խորենացի]] փողոցներուն միջեւ եւ կ՛ընդանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտային]] զուգահեռ, [[Աբովեան Փողոց (Երեւան)|Աբովեան]] (ժամանակին Աստաֆեան) փողոցին զուգահեռ հարաւ֊արեւմուտք, հիւսիս֊արեւելք առանցքին վրայ։ Կը ճեղքէ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւորի]] (Ամիրեան), [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]], [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]], [[Բուշգինի փողոց, Երեւան|Բուշգինի]], [[Հին Երեւանցու փողոց, Երեւան|Հին Երեւանցու]] փողոցները։ == Նախկին անուանումներ == Փողոցին պատմութիւնը կու գայ պարսկական ժամանակաշրջանէն։ Ան կոչուած է Քարվանսարայի փողոց, որովհետև սկիզբ կ՛առնէր Երեւանի հարաւային կողմ գտնուող Առեւտրային հրապարակը տեղակայված քարվանսարաներէն: Ապա, յաջորդաբար անուանուած է Մելիք֊Աղամալեան (1913, ի պատիւ հայ թառահար [[Աղամալ Մելիք-Աղամալեան|Աղամալ Մելիք-Աղամալեանի]]), ՐաֆՖի (1920, ի պատիւ հայ արձակագիր, բանաստեղծ [[Րաֆֆի|Րաֆֆիի]]), Թումանեան (1933, ի պատիւ [[Յովհաննէս Թումանեան|Յովհաննէս Թումանեանի]]), Տէր֊Գաբրիէլեան (1961, ի պատիւ քաղաքական, պետական, կուսակցական գործիչ [[Սա­հակ Տէր Գաբ­րի­է­լե­ա­ն|Սահակ Տեր-Գաբրիէլեանի]])։ == Պատմական ակնարկ == [[Պատկեր:Yerevan panorama 1947.jpg|մինի|1947-ի նկար․ Տեսարան դէպի Կողբացի փողոց ու Արարատ սար]] Քարվանսարայի եւ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւոր]] (նախկին անուններ՝ Նազարովսկայա, Ամիրեան) փողոցներուն անկիւնին կը գտնուէր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]]։ Փողոցին հիմնական մասը եղած են սեփական բնակարաններ, որոնք ընդհանրապէս կառուցուած են տուֆէ եւ աղիւսէ։ Համաձայն Երեւանի 1906-1911 տարիներու յատակագիծին, փողոցին երկարութիւնը եղած է 790 մ․ ՝ Շարիաթի փողոցէն մինչեւ Բժշկական (այժմ՝ Թումանեան) եւ լայնքը՝ 10,5 մ․։ <code>«Շարիաթի փողոց» (Շարիաթի) անուանումով յայտնի եղած է Հին Երեւանի Կեդրոնը գտնուող Եզնիկ Կողբացու փողոցին հատուածներէն մէկը։ Այն կը սկսէր Աստաֆեան (այժմ՝ Աբովեան) փողոցին զուգահեռ ընկած հատվածէն։ Անումը կապուած է իսլամական իրաւական համակարգի՝ շարիաթի հետ։</code> == Նշանակելի կէտեր == * Եզնիկ Կողբացու 83 շէնքի պատին՝ ազգային-ազատագրական պայքարին նուիրեալ, Հայաստանի եւ ԽՍՀՄ նկարիչներու միութիւններու անդամ, քանդակագործ [[Ռաֆիկ Խաչատրեան|Ռաֆիկ Խաչատրեանի]] յուշատախտակը * «Վիլլա Տելենտա» հիւրանոց (պատմամշակութային շինութիւն․ եղած էր առեւտուրով զբաղող Մնացականեան եղբայրներու բնակարանը) * Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոց * Խուլ-համրերի մշակոյթի եւ մարզանքի հանրապետական պալատ («Կիլիկիա» մարզադահլիճ) * Երեւանի մէջ Իտալիայի հիւպատոսութիւն * «Սահմանադրական իրաւունք միութիւն» կուսակցութեան կեդրոնատեղ (խորհրդային տարիներուն այդ շէնքին մէջ կը գործէր Հայպետֆիլհարմոնիան) == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Villa Delenda, Yerevan 01.jpg|Վիլա Տելենտա Պատկեր:Մնացականյան եղբայրների տունը 6.JPG|Մնացականեան եղբայրներուն բնակարանը Պատկեր:Chaykovski bardzraqandak (6).jpg|Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոցը Պատկեր:Rafik Khachatryan's plaque.JPG|Ռաֆիկ Խաչատրեանին նուիրուած յուշատախտակ </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւան քաղաքի քաղաքային նշանակութեան փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://blog.168.am/blog/358466.html Կողբացի փողոցի նոր դիմագիծը]</ref> <ref>[https://mariaabrahamyan.wordpress.com/2020/02/24/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%E2%80%A4-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B5/ Հայոց Պատմութիւն․ Հայկական Մշակոյթը 5-9-րդ դարերում․ 24․02․2020]</ref> k6ymhqc0edq8pwxyrnurn9nxq5mjq47 252625 252624 2026-07-07T17:42:44Z HoMen 269 252625 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երեւանի փողոց|name=Եզնիկ Կողբացի փողոց|other_name=ՆԱԽԿԻՆ ԱՆՈՒԱՆՈՒՄՆԵՐ<br />Աղամալ Մելիք-Աղամալեան (1913),<br />ՐաֆՖի (1920),<br />Թումանեան (1933),<br />Տէր֊Գաբրիէլեան (1963),<br />|area=Երեւան կեդրոն|country=Հայաստան|image=Yeznik Koghbatsi Street (Yerevan) 03.jpg|native_name=}} '''Եզնիկ Կողբացի փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Երեւանի Հին Թաղի՝ [[Հին թաղ, Երեւան|Շահարի թաղին]] ամենահին փողոցներէն է։ [[1991 թուական|1991]]-ին անուանուած է ի պատիւ հայ փիլիսոփայ, թարգմանիչ, հասարակական-եկեղացական գործիչ, [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցի]] աշակերտ՝ [[Եզնիկ Կողբացի|Եզնիկ Կողբացիի]]։ == Տեղեկութիւններ == Փողոցը կը գտնուի [[Թումանեան փողոց, Երեւան|Թումանեան]] եւ [[Մովսէս Խորենացի փողոց, Երեւան|Մովսէս Խորենացի]] փողոցներուն միջեւ եւ կ՛ընդանայ [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտային]] զուգահեռ, [[Աբովեան Փողոց (Երեւան)|Աբովեան]] (ժամանակին Աստաֆեան) փողոցին զուգահեռ հարաւ֊արեւմուտք, հիւսիս֊արեւելք առանցքին վրայ։ Կը ճեղքէ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւորի]] (Ամիրեան), [[Փաւստոս Բիւզանդի փողոց (Երեւան)|Փաւստոս Բիւզանդի]], [[Արամի Փողոց (Երեւան)|Արամի]], [[Բուշգինի փողոց, Երեւան|Բուշգինի]], [[Հին Երեւանցու փողոց, Երեւան|Հին Երեւանցու]] փողոցները։ == Նախկին անուանումներ == Փողոցին պատմութիւնը կու գայ պարսկական ժամանակաշրջանէն։ Ան կոչուած է Քարվանսարայի փողոց, որովհետև սկիզբ կ՛առնէր Երեւանի հարաւային կողմ գտնուող Առեւտրային հրապարակը տեղակայված քարվանսարաներէն: Ապա, յաջորդաբար անուանուած է Մելիք֊Աղամալեան (1913, ի պատիւ հայ թառահար [[Աղամալ Մելիք-Աղամալեան|Աղամալ Մելիք-Աղամալեանի]]), ՐաֆՖի (1920, ի պատիւ հայ արձակագիր, բանաստեղծ [[Րաֆֆի|Րաֆֆիի]]), Թումանեան (1933, ի պատիւ [[Յովհաննէս Թումանեան|Յովհաննէս Թումանեանի]]), Տէր֊Գաբրիէլեան (1961, ի պատիւ քաղաքական, պետական, կուսակցական գործիչ [[Սա­հակ Տէր Գաբ­րի­է­լե­ա­ն|Սահակ Տեր-Գաբրիէլեանի]])։ == Պատմական ակնարկ == [[Պատկեր:Yerevan panorama 1947.jpg|մինի|1947-ի նկար․ Տեսարան դէպի Կողբացի փողոց ու Արարատ սար]] Քարվանսարայի եւ [[Պապ թագաւորի փողոց (նախկին Ամիրեան փողոց), Երեւան|Պապ թագաւոր]] (նախկին անուններ՝ Նազարովսկայա, Ամիրեան) փողոցներուն անկիւնին կը գտնուէր [[Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Երեւան)|Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին]]։ Փողոցին հիմնական մասը եղած են սեփական բնակարաններ, որոնք ընդհանրապէս կառուցուած են տուֆէ եւ աղիւսէ։ Համաձայն Երեւանի 1906-1911 տարիներու յատակագիծին, փողոցին երկարութիւնը եղած է 790 մ․ ՝ Շարիաթի փողոցէն մինչեւ Բժշկական (այժմ՝ Թումանեան) եւ լայնքը՝ 10,5 մ․։ <code>«Շարիաթի փողոց» (Շարիաթի) անուանումով յայտնի եղած է Հին Երեւանի Կեդրոնը գտնուող Եզնիկ Կողբացու փողոցին հատուածներէն մէկը։ Այն կը սկսէր Աստաֆեան (այժմ՝ Աբովեան) փողոցին զուգահեռ ընկած հատվածէն։ Անումը կապուած է իսլամական իրաւական համակարգի՝ շարիաթի հետ։</code> == Նշանակելի կէտեր == * Եզնիկ Կողբացու 83 շէնքի պատին՝ ազգային-ազատագրական պայքարին նուիրեալ, Հայաստանի եւ ԽՍՀՄ նկարիչներու միութիւններու անդամ, քանդակագործ [[Ռաֆիկ Խաչատրեան|Ռաֆիկ Խաչատրեանի]] յուշատախտակը * «Վիլլա Տելենտա» հիւրանոց (պատմամշակութային շինութիւն․ եղած էր առեւտուրով զբաղող Մնացականեան եղբայրներու բնակարանը) * Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոց * Խուլ-համրերի մշակոյթի եւ մարզանքի հանրապետական պալատ («Կիլիկիա» մարզադահլիճ) * Երեւանի մէջ Իտալիայի հիւպատոսութիւն * «Սահմանադրական իրաւունք միութիւն» կուսակցութեան կեդրոնատեղ (խորհրդային տարիներուն այդ շէնքին մէջ կը գործէր Հայպետֆիլհարմոնիան) == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Villa Delenda, Yerevan 01.jpg|Վիլա Տելենտա Պատկեր:Մնացականյան եղբայրների տունը 6.JPG|Մնացականեան եղբայրներուն բնակարանը Պատկեր:Chaykovski bardzraqandak (6).jpg|Չայքովսկիի անուան երաժշտական դպրոցը Պատկեր:Rafik Khachatryan's plaque.JPG|Ռաֆիկ Խաչատրեանին նուիրուած յուշատախտակ </gallery> <ref>[https://www.yerevan.am/edfiles/files/avagani%2028.11/1.pdf Երեւան քաղաքի քաղաքային նշանակութեան փողոցներու ցանկ]</ref> <ref>[https://blog.168.am/blog/358466.html Կողբացի փողոցի նոր դիմագիծը]</ref> <ref>[https://mariaabrahamyan.wordpress.com/2020/02/24/%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%E2%80%A4-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B5/ Հայոց Պատմութիւն․ Հայկական Մշակոյթը 5-9-րդ դարերում․ 24․02․2020]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} gjb20eaewbtt3doshk9kvafwcn6p3ea 0 32201 252626 2026-07-07T19:01:36Z HoMen 269 Նոր էջ «'''Թումանեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ ամենայն հայոց բանաստեղծ [[Յովհաննէս Թումանեան|Յովհաննէս Թումանեանի]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցին անունը տարիներու ընթացքին կրած է հետեւեալ փոփոխութիւնները։ 1856-1920, փող...»: 252626 wikitext text/x-wiki '''Թումանեան փողոց'''․ փողոց [[Երեւան|Երեւանի]] Կեդրոն վարչական շրջանին։ Անուանուած է ի պատիւ ամենայն հայոց բանաստեղծ [[Յովհաննէս Թումանեան|Յովհաննէս Թումանեանի]]։ == Պատմական ակնարկ == Փողոցին անունը տարիներու ընթացքին կրած է հետեւեալ փոփոխութիւնները։ 1856-1920, փողոցը կոչուած է Դոկտորսկայա (Բժշկական), 1921-ին կ՛անուանուի Ստեփան Ալավերդեանի անունով (հայ հեղափոխական գործիչ, Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման աջակից), 1921-1961, փողոցը կը կոչուի [[Վլատիմիր Լենին|Վլատիմիր Լենինի]] անունով․ 1961-էն ետք՝ կ՛անուանուի Թումանեան փողոց, երբ Լենինի ի պատիւ կ՛անուանակոչուի նախկին [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Ստալինի պողոտան]]։ au70vngza5xo28eb1kw11xm93stoznq