Ճէյմս Ռասըլ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ճէյմս Ռասըլ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27269</id>
    <revision>
      <id>252685</id>
      <parentid>246624</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <origin>252685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13067" sha1="ph6c73qrfvt28sepchopv6a5kfhw2zd" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ճէյմս Ռասըլ''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի արեւելագէտ, իրանագէտ եւ հայագէտ։ : Ռասըլ, ծագումով հրեայ, մասնագիտացած է հայերէն լեզուի եւ հայագիտութեան մէջ։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Նիւ Եորք։ Շրջանաւարտ է [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Քոլոմպիա Համալսարանէն։ Դոկտորականի թեզը պաշտպանած է [[Լոնտոն|Լոնտոնի]] Համալսարանի Արեւելեան եւ Ափրիկեան Բաժանմունքին մէջ: Դասաւանդած է Քոլոմպիա Համալսարան ապա ստանձնած է Փրոֆէսորի պաշտօն [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] Հիպրու Համալսարանին մէջ։

1993-2016 Պաշտօնավարած է Հարվըրտ Համալսարան, իբրեւ Մեսրոպ Մաշտոցի անուան փրոֆէսօր, Մերձաւոր Արեւելքի Լեզուներու եւ Քաղաքակրթութեան Բաժանմունքին մէջ։ Վարչական Անդամ է՝ ՏԷյվիս Կեդրոնի Ռուս եւ Եւրոասիական Բաժանմունքին մէջ։ Փրոֆէսօր է նաեւ Հին Մերձաւոր Արեւելքի, Իրանական եւ Հայկական Կրթական Բաժանմունքին մէջ։

Համաշխարհային համբաւ վայելող գիտնականը, բազմաթիւ գիտական ուսումնասիրութիւններու տէր է եւ հեղինակ վեց համաշխարհայնօրէն ընդունուած անկիւնադարձային գիրքերու։

Ներկայիս կ'ապրի [[Ֆրեզնo|Ֆրէզնօ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] ուր կը շարունակէ իր ուսումնասիրութիւնները։ Ան նաեւ այցելու փրոֆէսօր է կարգ մը համալսարաններու մէջ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hairenikweekly.com/?p=58396|title=ԱՂՕԹՔ ԱՄԱՆՈՐԻ|last=|date=2023-12-22|website=Hairenik Weekly Newspaper|language=en-US|accessdate=2024-05-13}}&lt;/ref&gt;:

== Ակադեմական Ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=James R. Russell|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=James_R._Russell&amp;oldid=1318500192|date=2025-10-24|accessdate=2025-11-30|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Իր PHD-ն աւարտելէն անմիջապէս ետք ան վերադարձաւ Նիւ Եորք Քաղաք եւ դասաւանդեց Քոլումպիա Համալսարանին Մերձաւոր Արեւելքի Լեզուներու եւ Մշակոյթներու (MELAC) Բաժանմունքին մէջ։

Ան յաջորդաբար տեղափոխուեցաւ Իսրայէլ՝ դառնալու Լեյտի Տէյվիսի փրոֆեսոր Երուսաղէմի Եբրայական Համալսարանին մէջ՝ գիտնական Մայքլ Ի. Սթոունի յորդորով եւ հրաւէրով։

Ռասըլ դասաւանդած եւ դասախօսած է Հայաստանի, Հնդկաստանի եւ Իրանի մէջ, ինչպէս նաեւ Ռուսաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի Արեւելեան Հիմնարկին (Oriental Institute) եւ [[Սեն Փեթերսպուրկ|Սեն Փեթերսպուրկի]] Պետական Համալսարանին մէջ։ Ան Կառավարական Միութեան դասախօս էր Հնդկաստանի Պոմպէյի Քամա Հիմնարկին մէջ։

Ան հարցազրոյցներու տուած է իբրեւ փորձագէտ եւ գիտնական «The History Channel»-ի վաւերագրական ծրագիրներուն մէջ, ներառեալ՝ ''Հրեշտակներ. Բարի՞ թէ Չար''։

Ան դասախօսած է Փրկաբանութեան մասին Մետաքսի Ճանապարհին վրայ՝ Թորոնթոյի Համալսարանի Պուտտայական Դասախօսութիւններու Շարքին, 2005-ի Հոկտեմբերին, եւ կազմակերպած ու նախագահած է միջազգային գիտաժողով մը նոյն ամիսը՝ նշելու [[Մեսրոպ Մաշտոց|Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի]]՝ Հայերէնի Այբուբենի գիւտարարին՝ 1600-ամեակը։

Ան գրած է [[Գրիգոր Նարեկացի|Գրիգոր Նարեկացիի]] գրութիւններուն գաղտնի, միսթիքական եւ հոգեւոր կողմերուն մասին, զանոնք թարգմանած եւ վերլուծած է եւ գրած է բազմաթիւ յօդուածներ «Encyclopædia Iranica»-ի համար։ Ան աշխատակցած է «New Leader» պարբերականին։

Իր ընտրեալ հրատարակուած 91 գիտական յօդուածները հաւաքուած են իր «Հայագիտական եւ Իրանագիտական Ուսումնասիրութիւններ» (Armenian and Iranian Studies) գիրքին մէջ։

== Գործեր ==

=== Գիրքեր ===

* ''Zoroastrianism in Armenia'' (Harvard Iranian Series, 1987), {{ISBN|0-674-96850-6}} [http://www.hup.harvard.edu/catalog/RUSZOR.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012012451/http://www.hup.harvard.edu/catalog/RUSZOR.html|date=2008-10-12}}
* ''Hovhannes Tlkurantsi and the Mediaeval Armenian Lyric Tradition'' (University of Pennsylvania Armenian Series, 1987), {{ISBN|0-89130-930-6}}
* ''The Heroes of Kasht (Kasti K'Ajer): An Armenian Epic'' (Ann Arbor: Caravan, 2000), {{ISBN|0-88206-099-6}}
* ''The Book of Flowers'' (Belmont, Massachusetts: Armenian Heritage Press, 2003), {{ISBN|0-935411-17-8}},  {{Cite web|url=http://fas.harvard.edu/~nelc/newletters/Newsletter_Spring_2004.htm|title=NELC Newsletter 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012010631/http://fas.harvard.edu/~nelc/newletters/Newsletter_Spring_2004.htm|archive-date=October 12, 2007|access-date=May 3, 2010|url-status=dead|df=mdy-all}}
* ''Armenian and Iranian Studies'' (selected articles, in Harvard Armenian Texts and Studies, 2004), {{ISBN|0-935411-19-4}}, [http://www.hup.harvard.edu/catalog/RUSARM.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709091311/http://www.hup.harvard.edu/catalog/RUSARM.html|date=2008-07-09}}, [https://www.loc.gov/catdir/toc/ecip0415/2004003918.html Table of Contents]
* ''Bosphorus Nights: The Complete Lyric Poems of Bedros Tourian'' (Harvard Armenian Texts and Studies, 2006), {{ISBN|0-935411-22-4}}, {{Cite web|url=http://www.commercemarketplace.com/home/naasr/bosphorusnights.htm|title=A dying adolescent from Constantinople gave birth to the modern poetic language of the Armenians|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928180835/http://www.commercemarketplace.com/home/naasr/bosphorusnights.htm|archive-date=September 28, 2007|access-date=March 1, 2006|url-status=bot: unknown|df=mdy-all}} {{Cite web|url=http://www.fas.harvard.edu/~nelc/newletters/spring2006.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20070206160632/http://www.fas.harvard.edu/~nelc/newletters/spring2006.pdf|archive-date=February 6, 2007|access-date=March 1, 2006|url-status=dead|df=mdy-all}}
* ''Poets, Heroes, and their Dragons (2 vols)'' (Brill, 2021), {{ISBN|9789004460737}}

=== Ակադեմական յօդուածներ ===

* &quot;''A Poem of Grigor Narekac'i''&quot;, REArm 19, 1985, pp.&amp;#x20;435–439
* &quot;''The Name of Zoroaster in Armenian''&quot;, Journal of the Society for Armenian Studies 2, 1985-1986, pp.&amp;#x20;3–10
* &quot;''Zoroastrianism as the State Religion of Ancient Iran''&quot;, Journal of the K. R. Cama Oriental Institute 53, Bombay, 1986, pp.&amp;#x20;74–142
* &quot;''On St. Grigor Narekatsi, His Sources and His Contemporaries''&quot;, Armenian Review 41, 2–162, 1988, pp.&amp;#x20;59–65
* &quot;''Sages and Scribes at the Courts of Ancient Iran''&quot;, The Sage in Israel and the Ancient Near East, J. Gammie, L. Perdue, eds., Winona Lake: Eisenbrauns, 1990, pp.&amp;#x20;141–146
* &quot;''Kartîr and Mânî: a Shamanistic Model of Their Conflict''&quot;, Iranica Varia: Papers in Honor of Professor Ehsan Yarshater, Acta Iranica 30, Leiden: Brill, 1990, pp.&amp;#x20;180–193
* &quot;''Zoroastrian Elements in the Book of Esther''&quot;, Irano-Judaica II, S. Shaked, A. Netzer, eds., Jerusalem, 1990, pp.&amp;#x20;33–40
* &quot;''Two Notes on Biblical Tradition and Native Epic in the 'Book of Lamentation' of St. Grigor Narekac'i''&quot;, REArm 22, 1990-1991, pp.&amp;#x20;135–145
* &quot;''Virtue and Its Own Reward: The 38th Meditation of the Book of Lamentations of St. Grigor Narekatsi''&quot;, Raft 1991, pp.&amp;#x20;25–30
* &quot;''On Mysticism and Esotericism amongst the Zoroastrians''&quot;, Iranian Studies 26.1-2, 1993, pp.&amp;#x20;73–94
* &quot;''The Mother of All Heresies: A Late Mediaeval Armenian Text on the Yushkaparik'', REArm 24, 1993, pp. 273-293
* &quot;''Problematic Snake Children of Armenia''&quot;, REArm 25, 1994, pp.&amp;#x20;77–96
* &quot;''Zoroastrianism and the Northern Qi Panels''&quot;, Zoroastrian Studies Newsletter, Bombay, 1994
* &quot;''A Parthian Bhagavad Gîtâ and its Echoes''&quot;, From Byzantium to Iran: Armenian Studies in Honour of Nina Garsoian, J.-P. Mahé, R. Thomson, eds., Atlanta: Scholars Press, 1996, pp. 17-35
* &quot;''Armenian Spirituality: Liturgical Mysticism and Chapter 33 of the Book of Lamentation of St. Grigor Narekac'i''&quot;, REArm 26, 1996–1997, pp.&amp;#x20;427–439
* &quot;''Polyphemos Armenios''&quot;, REArm 26, 1996-1997, pp. 25-38
* &quot;''Scythians and Avesta in an Armenian Vernacular Paternoster''&quot;, Le Muséon 110.1-2, 1997, pp. 91-114.
* &quot;''A Manichaean Apostolic Mission to Armenia?''&quot;, Proceedings of the Third European Conference of Iranian Studies, 1, N. Sims-Williams, ed., Wiesbaden: L. Reichert, 1998, pp. 21-26
* &quot;''Truth Is What the Eye Can See: Armenian Manuscripts and Armenian Spirituality''&quot;, Treasures in Heaven: Armenian Art, Religion, and Society, T. Mathews, R. Wieck, eds., New York: Pierpont Morgan Library, 1998, pp. 147-162
* &quot;''The Armenian Shrines of the Black Youth (t'ux manuk)''&quot;, Le Muséon 111.3-4, 1998, pp. 319-343
* &quot;''An Epic for the Borderlands: Zariadris of Sophene, Aslan the Rebel, Digenes Akrites, and the Mythologem of Alcestis in Armenia''&quot;, Armenian Tsopk/Kharpert, R. Hovannisian, ed., Costa Mesa, California: Mazda, 1998, pp. 147-183
* &quot;''A Scholium on Coleridge and an Armenian Demon''&quot;, JSAS 10, 1998-99, 2000, pp. 63-71
* &quot;''God is Good: On Tobit and Iran''&quot;, Iran and the Caucasus 5, Tehran, 2001, pp. 1-6
* &quot;''The Magi in the Derveni Papyrus''&quot;, Nâme-ye Irân-e Bâstân 1.1, Tehran, 2001, pp. 49-59
* &quot;''Ezekiel and Iran''&quot;, Irano-Judaica V, Shaul Shaked and Amnon Netzer, eds., Jerusalem: Ben-Zri Institute, 2003, pp. 1-15

=== ''Encyclopædia Iranica'' ''Յօդուածներ'' ===

* Religion of Armenia
* BEHDEN, Zoroastrianism or its adherents
* BOZPAYIT, Body of Zoroastrian teachings in Sasanian period
* BURIAL iii., Zoroastrian burial practices
* CAMA Kharshedji Rustamji, Parsi Zoroastrian scholar and community leader, India, 19th
* CEDRENUS Georgius, Byzentine historian dealing with Zoroaster, 12th
* Christianity in pre-Islamic Persia, literary sources
* AÙAR˜EAN, Linguist, Armenian, 19th 20th
* ATRUˆAN, Fire temple, a Parthian loanword in Armenian
* ÙAÚDOR ii., Veil, among Zoroastrians and Parsis
* AÚL, Child-stealing demon
* ANUˆAWAN, Legendary king of Armenia
* ARA the Beautiful, Mythical king of Armenia
* ARLEZ, Armenian term for a supernatural creature
* ARTAXIAS I, Founder of Artaxiad dynasty in Armenia, 2nd BC
* AÛDAHAÚ iv., Dragon in Armenia
* BAAT ii. Armenian Bat
* BÈNAMAÚZÈ i., Menstruant woman, Zoroastrian concept for ritual
* BURDAR, Armenian proper name for a Persian nobleman, 4th
* CUPBEARER, Ancient Armenian function of a courtier

=== Ճանչցուած յօդուածներ ===

* [https://web.archive.org/web/20070831164302/http://www.armenianchurch.net/heritage/history/vartan/essay1.html ''An Essay on the Origins of The Armenian People''] (1981)
* [https://www.nybooks.com/articles/2001/08/09/massacres-armenians/ ''Letter to The New York Review of Books''], ''[[:en:The_New_York_Review_of_Books|The New York Review of Books]]'', 9 August 2001.
* [https://www.thecrimson.com/article/2006/3/3/o-captain-my-captain-shortly-after/ ''O Captain! My Captain!''], ''The Harvard Crimson'',  Friday, March 03, 2006. On the resignation of former President of Harvard University Larry Summers
* [https://web.archive.org/web/20080313144738/http://www.columbia.edu/cu/current/articles/fall2007/ideology-over-integrity-in-academe.html ''Ideology over Integrity in Academe''], ''The Current'', Columbia University, Fall 2007 issue.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Աղբիւրներ ==

* [https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/xosnakB/2000/1_ocr.pdf ՕՏԱՐ ՊԱՏՄԱԲԱՆԻ ՄԸ ՎԿԱՅՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ, «ԽՕՍՆԱԿ», , Յունուար 2000, էջ 16-20։]

[[Ստորոգութիւն:Հայագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Արեւելագէտներ]]</text>
      <sha1>ph6c73qrfvt28sepchopv6a5kfhw2zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սուրբ Նունէ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32216</id>
    <revision>
      <id>252678</id>
      <timestamp>2026-07-11T14:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Սուրբ Նունէ''' '''կոյսը''' ({{ԱԾ}}) համաքրիստոնէական սուրբ է: [[Հայեր|Հայերը]], վրացիները եւ ռուսերը սրբուհիին նուիրուած տօներ ունին:  Կոյսը խումբէն է [[Հռիփսիմեանց Կոյսեր|Սուրբ Հռիփսիմեանց կոյսերուն]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ՍՈՒՐԲ ՆՈՒՆԷ ԵՒ ՍՈՒՐԲ Մ...»:</comment>
      <origin>252678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="trid65256wd3mpws336ch3yny0f9flx" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Սուրբ Նունէ''' '''կոյսը''' ({{ԱԾ}}) համաքրիստոնէական սուրբ է: [[Հայեր|Հայերը]], վրացիները եւ ռուսերը սրբուհիին նուիրուած տօներ ունին:  Կոյսը խումբէն է [[Հռիփսիմեանց Կոյսեր|Սուրբ Հռիփսիմեանց կոյսերուն]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ՍՈՒՐԲ ՆՈՒՆԷ ԵՒ ՍՈՒՐԲ ՄԱՆԷ ԿՈՅՍԵՐՈՒ ՅԻՇԱՏԱԿՈՒԹԵԱՆ ՕՐ|website=www.jamanak.com|accessdate=2026-07-11}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}}</text>
      <sha1>trid65256wd3mpws336ch3yny0f9flx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մոնիքա Վիթթի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32217</id>
    <revision>
      <id>252679</id>
      <timestamp>2026-07-11T16:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Մոնիաքա Վիթթի''' ({{Lang-it|Monica Vitti}}, {{ԱԾ}}), իտալացի դերասանուհի։ Հինգ անգամ արժանացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] բարձրագոյն մրցանակին՝ իբրեւ լաւագոյն կին դերասան։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Հռոմ]], իսկ մանկությունն անցել է Մեսինայում։ 1953 թուականին, աւա...»:</comment>
      <origin>252679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="ndwwh09h744p1zb9w6oa5qw55o441aa" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Մոնիաքա Վիթթի''' ({{Lang-it|Monica Vitti}}, {{ԱԾ}}), իտալացի դերասանուհի։ Հինգ անգամ արժանացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] բարձրագոյն մրցանակին՝ իբրեւ լաւագոյն կին դերասան։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Հռոմ]], իսկ մանկությունն անցել է Մեսինայում։ 1953 թուականին, աւարտելով Հռոմի դրամաթիքական արուեստներու ազգային ակադեմիան, աշխատած է թատրոնի մէջ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]]</text>
      <sha1>ndwwh09h744p1zb9w6oa5qw55o441aa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252680</id>
      <parentid>252679</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T16:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Մոնիաքա Վիթթի]]էն էջ [[Մոնիքա Վիթթի]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>252679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="ndwwh09h744p1zb9w6oa5qw55o441aa" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Մոնիաքա Վիթթի''' ({{Lang-it|Monica Vitti}}, {{ԱԾ}}), իտալացի դերասանուհի։ Հինգ անգամ արժանացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] բարձրագոյն մրցանակին՝ իբրեւ լաւագոյն կին դերասան։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Հռոմ]], իսկ մանկությունն անցել է Մեսինայում։ 1953 թուականին, աւարտելով Հռոմի դրամաթիքական արուեստներու ազգային ակադեմիան, աշխատած է թատրոնի մէջ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]]</text>
      <sha1>ndwwh09h744p1zb9w6oa5qw55o441aa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252681</id>
      <parentid>252680</parentid>
      <timestamp>2026-07-11T16:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>252681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="4jfwuto8j4iwuznx6u5iziwrbl1v5ym" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Մոնիքա Վիթթի''' ({{Lang-it|Monica Vitti}}, {{ԱԾ}}), իտալացի դերասանուհի։ Հինգ անգամ արժանացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] բարձրագոյն մրցանակին՝ իբրեւ լաւագոյն կին դերասան։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Հռոմ]], իսկ մանկությունն անցել է Մեսինայում։ 1953 թուականին, աւարտելով Հռոմի դրամաթիքական արուեստներու ազգային ակադեմիան, աշխատած է թատրոնի մէջ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]]</text>
      <sha1>4jfwuto8j4iwuznx6u5iziwrbl1v5ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ալպերթ տը Եոնկ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32218</id>
    <revision>
      <id>252682</id>
      <timestamp>2026-07-12T09:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <comment>Ստեղծվել է «[[:en:Special:Redirect/revision/1283175512|Albert de Jong]]» էջի թարգմանությամբ</comment>
      <origin>252682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="1sz7h26qeo5lr76nejhtx0kdf7dremm" xml:space="preserve">Ա.Ֆ. տէ Եոնկը, նաեւ ծանօթ որպէս Ալպերթ տը Եոնկ եւ Ապ տէ Եոնկ, Լէյտենի Համալսարանի համեմատական կրօնագիտութեան եւ հնադարեան կրօններու դասախօս է։ Ան աստուածաբանութիւն եւ պարսկերէն ուսանած է [[Ութրեխտ|Ութրեխտի]] մէջ, իսկ հին եւ միջին իրանական լեզուներ՝ Լոնտոնի [[SOAS]] Համալսարանին մէջ։ Տէ Եոնկ իր դոկտորական աստիճանը ստացած է 1996-ին Ութրեխտի Համալսարանէն. անոր ատենախօսութիւնը կը վերաբերէր յունական եւ լատինական գրականութեան մէջ զրադաշտականութեան։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-2|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|access-date=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Աշխատանքներ ==
Տէ Եոնկի աշխատանքներէն ոմանք են։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-4|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|accessdate=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

* Jong A.F. de (2018), Spiritual Elite Communities in the Contemporary Middle East, Sociology of Islam 6(2): 116-140
* Jong A.F. de (2017), Being Iranian in Antiquity (at Home and Abroad). In: Strootman R., Versluys M.J. (Eds.) Persianism in Antiquity. no. 25 Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 35-47
* Jong A.F. de (2016), First Man, First Twins: The Origins of Humankind in Zoroastrian Thought. In: Houtman A., Kadari T., Poorthuis M. (Eds.) Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception. Jewish and Christian Perspectives no. 31 Leiden: Brill. 52–65.
* Jong A.F. de (2016), Parthian Heritage - Persian Culture; How the Shahnama became the Persian &quot;National&quot; Epic. In: Sharma S., Waghmar B. (Eds.) Firdawsii Millennium Indicum: Proceedings of the Shahnama Millenary Seminar, the K.R. Cama Oriental Institute Mumbai, 8–9 January 2011. Mumbai: The K.R. Cama Oriental Institute. 35-44
* Jong A.F. de (2016), The Denkard and the Zoroastrians of Baghdad. In: Williams A.V., Stewart S., Hintze A. (Eds.) The Zoroastrian Flame: Exploring Religion, History and Tradition. London: I.B. Tauris. 223-238
* Jong A.F. de (2016), Waar het vuur niet dooft: Joodse en christelijke gemeenschappen in het Sasanidenrijk, Nederlands Theologisch Tijdschrift 70(3): 175-186 (in Dutch)
* Jong A.F. de (2015), Armenian and Georgian Zoroastrianism. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 119-128
* Jong A.F. de (2015), Religion and Politics in Pre-Islamic Iran. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 85-101
* Jong A.F. de (2013), Hatra and the Parthian Commonwealth. In: Dirven L (Ed.) Hatra. Politics, Culture and Religion between Parthia and Rome. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 143-160
* Jong A.F. de (2013), Magi, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4220
* Jong A.F. de (2013), Ostanes. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4956-4957
* Jong A.F. de (2013), Religion, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 5787-5788
* Jong A.F. de (2013), Zoroastrianism. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 7183-7185
* Jong A.F. de (2013), Religion in Iran: The Parthian and Sasanian Periods (247 BCE - 654 CE). In: Salzman M.R., Adler W. (Eds.) The Cambridge History of Religions in the Ancient World, volume II: From the Hellenistic Age to Late Antiquity. Cambridge: Cambridge University Press. 23-53
* Jong A.F. de (2010), Iranian Connections in the [[Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները|Dead Sea Scrolls]]. In: Lim T.H., Collins J.J. (Eds.) The Oxford Handbook of the Dead Sea Scrolls. Oxford: Oxford University Press. 479-500
* Jong A.F. de (2003), Pazand and retranscribed Pahlavi: On the Philology and History of Late Zoroastrian Literature. In: Persian Origins. Early Judaeo-Persian and the Emergence of New Persian (Iranica 6),. Wiesbaden: Wiesbaden
* Jong A.F. de (1997), Traditions of the Magi. Zoroastrianism in Greek &amp; Latin Literature. Leiden: Brill.

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Ծանցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք]]</text>
      <sha1>1sz7h26qeo5lr76nejhtx0kdf7dremm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252683</id>
      <parentid>252682</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <origin>252683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4904" sha1="1f66a87tlhs3xjowwic7vn5mm07ansc" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

Ա.Ֆ. տէ Եոնկը, նաեւ ծանօթ որպէս Ալպերթ տը Եոնկ եւ Ապ տէ Եոնկ, Լէյտենի Համալսարանի համեմատական կրօնագիտութեան եւ հնադարեան կրօններու դասախօս է։ Ան աստուածաբանութիւն եւ պարսկերէն ուսանած է [[Ութրեխտ|Ութրեխտի]] մէջ, իսկ հին եւ միջին իրանական լեզուներ՝ Լոնտոնի [[SOAS]] Համալսարանին մէջ։ Տէ Եոնկ իր դոկտորական աստիճանը ստացած է 1996-ին Ութրեխտի Համալսարանէն. անոր ատենախօսութիւնը կը վերաբերէր յունական եւ լատինական գրականութեան մէջ զրադաշտականութեան։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-2|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|access-date=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Աշխատանքներ ==
Տէ Եոնկի աշխատանքներէն ոմանք են։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-4|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|accessdate=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

* Jong A.F. de (2018), Spiritual Elite Communities in the Contemporary Middle East, Sociology of Islam 6(2): 116-140
* Jong A.F. de (2017), Being Iranian in Antiquity (at Home and Abroad). In: Strootman R., Versluys M.J. (Eds.) Persianism in Antiquity. no. 25 Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 35-47
* Jong A.F. de (2016), First Man, First Twins: The Origins of Humankind in Zoroastrian Thought. In: Houtman A., Kadari T., Poorthuis M. (Eds.) Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception. Jewish and Christian Perspectives no. 31 Leiden: Brill. 52–65.
* Jong A.F. de (2016), Parthian Heritage - Persian Culture; How the Shahnama became the Persian &quot;National&quot; Epic. In: Sharma S., Waghmar B. (Eds.) Firdawsii Millennium Indicum: Proceedings of the Shahnama Millenary Seminar, the K.R. Cama Oriental Institute Mumbai, 8–9 January 2011. Mumbai: The K.R. Cama Oriental Institute. 35-44
* Jong A.F. de (2016), The Denkard and the Zoroastrians of Baghdad. In: Williams A.V., Stewart S., Hintze A. (Eds.) The Zoroastrian Flame: Exploring Religion, History and Tradition. London: I.B. Tauris. 223-238
* Jong A.F. de (2016), Waar het vuur niet dooft: Joodse en christelijke gemeenschappen in het Sasanidenrijk, Nederlands Theologisch Tijdschrift 70(3): 175-186 (in Dutch)
* Jong A.F. de (2015), Armenian and Georgian Zoroastrianism. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 119-128
* Jong A.F. de (2015), Religion and Politics in Pre-Islamic Iran. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 85-101
* Jong A.F. de (2013), Hatra and the Parthian Commonwealth. In: Dirven L (Ed.) Hatra. Politics, Culture and Religion between Parthia and Rome. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 143-160
* Jong A.F. de (2013), Magi, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4220
* Jong A.F. de (2013), Ostanes. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4956-4957
* Jong A.F. de (2013), Religion, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 5787-5788
* Jong A.F. de (2013), Zoroastrianism. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 7183-7185
* Jong A.F. de (2013), Religion in Iran: The Parthian and Sasanian Periods (247 BCE - 654 CE). In: Salzman M.R., Adler W. (Eds.) The Cambridge History of Religions in the Ancient World, volume II: From the Hellenistic Age to Late Antiquity. Cambridge: Cambridge University Press. 23-53
* Jong A.F. de (2010), Iranian Connections in the [[Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները|Dead Sea Scrolls]]. In: Lim T.H., Collins J.J. (Eds.) The Oxford Handbook of the Dead Sea Scrolls. Oxford: Oxford University Press. 479-500
* Jong A.F. de (2003), Pazand and retranscribed Pahlavi: On the Philology and History of Late Zoroastrian Literature. In: Persian Origins. Early Judaeo-Persian and the Emergence of New Persian (Iranica 6),. Wiesbaden: Wiesbaden
* Jong A.F. de (1997), Traditions of the Magi. Zoroastrianism in Greek &amp; Latin Literature. Leiden: Brill.

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Ծանցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք]]</text>
      <sha1>1f66a87tlhs3xjowwic7vn5mm07ansc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252684</id>
      <parentid>252683</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ծանօթագրութիւններ */</comment>
      <origin>252684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4861" sha1="2j717uf6ez7wxaz9xhol9e843xyuj8j" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

Ա.Ֆ. տէ Եոնկը, նաեւ ծանօթ որպէս Ալպերթ տը Եոնկ եւ Ապ տէ Եոնկ, Լէյտենի Համալսարանի համեմատական կրօնագիտութեան եւ հնադարեան կրօններու դասախօս է։ Ան աստուածաբանութիւն եւ պարսկերէն ուսանած է [[Ութրեխտ|Ութրեխտի]] մէջ, իսկ հին եւ միջին իրանական լեզուներ՝ Լոնտոնի [[SOAS]] Համալսարանին մէջ։ Տէ Եոնկ իր դոկտորական աստիճանը ստացած է 1996-ին Ութրեխտի Համալսարանէն. անոր ատենախօսութիւնը կը վերաբերէր յունական եւ լատինական գրականութեան մէջ զրադաշտականութեան։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-2|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|access-date=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Աշխատանքներ ==
Տէ Եոնկի աշխատանքներէն ոմանք են։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/ab-de-jong/publications#tab-4|title=Ab de Jong|website=universiteitleiden.nl|accessdate=18 January 2022}}&lt;/ref&gt;

* Jong A.F. de (2018), Spiritual Elite Communities in the Contemporary Middle East, Sociology of Islam 6(2): 116-140
* Jong A.F. de (2017), Being Iranian in Antiquity (at Home and Abroad). In: Strootman R., Versluys M.J. (Eds.) Persianism in Antiquity. no. 25 Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 35-47
* Jong A.F. de (2016), First Man, First Twins: The Origins of Humankind in Zoroastrian Thought. In: Houtman A., Kadari T., Poorthuis M. (Eds.) Religious Stories in Transformation: Conflict, Revision and Reception. Jewish and Christian Perspectives no. 31 Leiden: Brill. 52–65.
* Jong A.F. de (2016), Parthian Heritage - Persian Culture; How the Shahnama became the Persian &quot;National&quot; Epic. In: Sharma S., Waghmar B. (Eds.) Firdawsii Millennium Indicum: Proceedings of the Shahnama Millenary Seminar, the K.R. Cama Oriental Institute Mumbai, 8–9 January 2011. Mumbai: The K.R. Cama Oriental Institute. 35-44
* Jong A.F. de (2016), The Denkard and the Zoroastrians of Baghdad. In: Williams A.V., Stewart S., Hintze A. (Eds.) The Zoroastrian Flame: Exploring Religion, History and Tradition. London: I.B. Tauris. 223-238
* Jong A.F. de (2016), Waar het vuur niet dooft: Joodse en christelijke gemeenschappen in het Sasanidenrijk, Nederlands Theologisch Tijdschrift 70(3): 175-186 (in Dutch)
* Jong A.F. de (2015), Armenian and Georgian Zoroastrianism. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 119-128
* Jong A.F. de (2015), Religion and Politics in Pre-Islamic Iran. In: Stausberg M., Vevaina Y.S.-D. (Eds.) The Wiley Blackwell Companion to Zoroastrianism. Oxford: Wiley Blackwell. 85-101
* Jong A.F. de (2013), Hatra and the Parthian Commonwealth. In: Dirven L (Ed.) Hatra. Politics, Culture and Religion between Parthia and Rome. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. 143-160
* Jong A.F. de (2013), Magi, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4220
* Jong A.F. de (2013), Ostanes. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 4956-4957
* Jong A.F. de (2013), Religion, Persian. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 5787-5788
* Jong A.F. de (2013), Zoroastrianism. In: Bagnall R.S., Brodersen K., Champion C.B., Erskine A., Huebner S. (Eds.) Encyclopedia of Ancient History. Chichester: Wiley-Blackwell. 7183-7185
* Jong A.F. de (2013), Religion in Iran: The Parthian and Sasanian Periods (247 BCE - 654 CE). In: Salzman M.R., Adler W. (Eds.) The Cambridge History of Religions in the Ancient World, volume II: From the Hellenistic Age to Late Antiquity. Cambridge: Cambridge University Press. 23-53
* Jong A.F. de (2010), Iranian Connections in the [[Մեռեալ Ծովուն Մագաղաթները|Dead Sea Scrolls]]. In: Lim T.H., Collins J.J. (Eds.) The Oxford Handbook of the Dead Sea Scrolls. Oxford: Oxford University Press. 479-500
* Jong A.F. de (2003), Pazand and retranscribed Pahlavi: On the Philology and History of Late Zoroastrian Literature. In: Persian Origins. Early Judaeo-Persian and the Emergence of New Persian (Iranica 6),. Wiesbaden: Wiesbaden
* Jong A.F. de (1997), Traditions of the Magi. Zoroastrianism in Greek &amp; Latin Literature. Leiden: Brill.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծանցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք]]</text>
      <sha1>2j717uf6ez7wxaz9xhol9e843xyuj8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պայծառակերպութեան Տօն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32219</id>
    <revision>
      <id>252686</id>
      <timestamp>2026-07-12T10:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <comment>Ստեղծվել է «[[:en:Special:Redirect/revision/1362404298|Feast of the Transfiguration]]» էջի թարգմանությամբ</comment>
      <origin>252686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19283" sha1="5k25gunzsoy9x2cs2qg567gpiryh7jp" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

Պայծառակերպութեան տօնը կը տօնուի զանազան քրիստոնեայ համայնքներու կողմէ՝ ի պատիւ Յիսուսի պայծառակերպութեան։ Տօնին ծագումը ստոյգ չէ եւ կրնայ սերած ըլլալ Թափոր լերան վրայ երեք տաճարներու նաւակատիքէն։&lt;ref name=&quot;Baggley58&quot;&gt;''Festival icons for the Christian year'' by John Baggley 2000 {{ISBN|0-264-67487-1}} pages 58–60&lt;/ref&gt; Տօնը զանազան ձեւերով գոյութիւն ունէր 9-րդ դարուն, իսկ Արեւմտեան Եկեղեցւոյ մէջ Կալիքստոս Գ. Պապին կողմէ դարձաւ համընդհանուր տօն՝ նշուելով 6 Օգոստոսին, ի յիշատակ Պելկրատի պաշարման վերացման (1456)։&lt;ref&gt;''Christian liturgy'' by Ignatius Puthiadam 2003 {{ISBN|81-7109-585-2}} page 169&lt;/ref&gt;

Ասորի Ուղղափառ, Մալանքարայի Ուղղափառ եկեղեցիներուն, Արեւելեան Ուղղափառութեան մէջ վերանայուած Յուլեան օրացոյցին հետեւող եկեղեցիներուն, Կաթողիկէ, Հին Կաթողիկէ եւ Անկլիքան եկեղեցիներուն մէջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշուի 6 Օգոստոսին։ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշուի Զատիկէն ետք տասնչորրորդ Կիրակին։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armenianchurch.us/the-lord/feast-of-the-transfiguration/|title=Feast of the Transfiguration}}&lt;/ref&gt; Լիւթերական կարգ մը աւանդութիւններու մէջ, նախքան 1970-ականներու ծիսական բարեկարգումները, 6 Օգոստոսը նոյնպէս կը նշուէր որպէս Պայծառակերպութեան տօն։ Այն ուղղափառ եկեղեցիներուն մէջ, որոնք կը շարունակեն հետեւիլ Յուլեան օրացոյցին, 6 Օգոստոսը կը զուգադիպի Գրիգորեան օրացոյցի 19 Օգոստոսին։ Պայծառակերպութիւնը կը համարուի մեծ տօն՝ դասուած բիւզանդական կաթողիկէութեան եւ ուղղափառութեան Տասներկու Մեծ Տօներուն շարքին։ Այս բոլոր եկեղեցիներուն մէջ, եթէ տօնը զուգադիպի Կիրակիի մը, անոր արարողութիւնը չի միացուիր կիրակնօրեայ արարողութեան, այլ ամբողջութեամբ կը փոխարինէ զայն։

Պայծառակերպութիւնը կրնայ յիշատակուիլ նաեւ ծիսական տարուան այլ պահերու, երբեմն բուն տօնին կողքին։ Հին արեւմտեան ճաշոցին մէջ Մեծ Պահքի քառօրեայ պահոց Շաբաթ օրը կ՚ընդգրկէր Պայծառակերպութեան աւետարանը։ Կաթողիկէ ճաշոցին մէջ Մեծ Պահքի երկրորդ Կիրակին կը կարդացուի Պայծառակերպութեան աւետարանը։ Շուէտի Լիւթերական Եկեղեցւոյ եւ Ֆինլանտայի Եկեղեցւոյ մէջ պատմութիւնը կը կարդացուի Երրորդութենէն ետք եօթներորդ Կիրակին՝ Հոգեգալուստէն ետք ութերորդ Կիրակին։ Վերանայուած Հասարակաց Ճաշոցին մէջ, որուն կը հետեւին կարգ մը լիւթերականներ, անկլիքաններ, մեթոտիստներ եւ ուրիշներ, Աստուածայայտնութեան շրջանի վերջին Կիրակին (որ անմիջապէս կը նախորդէ Մոխիրի Չորեքշաբթիին) կը գործածէ աւետարանական պատումը, ինչ որ առիթ տուած է, որ հաստատուած տօնացոյց չունեցող կարգ մը եկեղեցիներ այս օրը կոչեն «Պայծառակերպութեան Կիրակի»։

== Բիւզանդական կաթողիկէ եւ արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներ ==
[[Պատկեր:Fruits_Transfiguration_jp.jpg|մինի]]
Բիւզանդական կաթողիկէ եւ արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներուն մէջ Պայծառակերպութիւնը կը զուգադիպի Վերափոխման պահքին, սակայն ի պատիւ տօնին՝ պահքը որոշ չափով կը մեղմանայ, եւ այդ օրը կ՚արտօնուի ձուկի, գինիի եւ ձէթի գործածութիւնը։

Բիւզանդական ըմբռնումով Պայծառակերպութիւնը ոչ միայն Յիսուսի պատուին տօն է, այլեւ Սուրբ Երրորդութեան տօն, քանի որ Երրորդութեան երեք Անձերն ալ կը մեկնաբանուին որպէս ներկայ այդ պահուն. Հայր Աստուած խօսեցաւ երկինքէն, Որդի Աստուած պայծառակերպուողն էր, իսկ Սուրբ Հոգի Աստուած ներկայ էր ամպի ձեւով։ Այս իմաստով Պայծառակերպութիւնը կը համարուի նաեւ «Փոքր Աստուածայայտնութիւն» («Մեծ Աստուածայայտնութիւնը» ըլլալով Յիսուսի Մկրտութիւնը, երբ Սուրբ Երրորդութիւնը յայտնուեցաւ նման կերպով)։

Պայծառակերպութիւնը դասուած է բիւզանդական ծիսական օրացոյցի Տասներկու Մեծ Տօներուն շարքին եւ կը տօնուի համագիշերային հսկումով, որ կը սկսի տօնին նախօրէին։

Պայծառակերպութեան օրը Սուրբ Պատարագէն ետք աւանդաբար խաղող կը բերուի եկեղեցի՝ օրհնուելու համար։ Եթէ շրջանին մէջ խաղող չկայ, կրնայ բերուիլ խնձոր կամ այլ պտուղ։ Ասով կը սկսի տարուան «երախայրիքի օրհնութիւնը» (արեւմտեան եկեղեցիներուն մէջ՝ կաթողիկէ, լիւթերական եւ անկլիքան, երախայրիքը կ՚օրհնուի Լամմասի օրը)։

Պայծառակերպութիւնը երկրորդն է «Օգոստոսի Փրկչական Երեք Տօներուն», միւս երկուքը ըլլալով Խաչի Թափօրը 1 Օգոստոսին եւ Անձեռակերտ Փրկչի Պատկերի տօնը 16 Օգոստոսին։ Պայծառակերպութեան կը նախորդէ մէկօրեայ նախատօնակ մը եւ կը յաջորդէ ութօրեայ յետտօնակ մը, որ կը վերջանայ Վերափոխման նախատօնակին նախորդ օրը։

Բիւզանդական աստուածաբանութեան մէջ Թափորական Լոյսը Յիսուսի Պայծառակերպութեան ժամանակ Թափոր լերան վրայ յայտնուած լոյսն է, որ կը նոյնացուի Դամասկոսի ճամբուն վրայ Պօղոսի տեսած լոյսին հետ։

== Հայ Առաքելական Եկեղեցի ==
Հայ Առաքելական Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը տօնէ Զատիկէն ետք տասնչորրորդ Կիրակին։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vemkar.us/պայծառակերպութիւն/|title=Պայծառակերպութիւն – VEMKAR}}&lt;/ref&gt; Ան Հայ Եկեղեցւոյ տօնացոյցի հինգ տաղաւար տօներէն մէկն է։ Ան կը կոչուի նաեւ Վարդավառ, հեթանոսական տօնակատարութիւն մը, որ Պայծառակերպութեան նշումը պաշտօնապէս փոխարինեց, բայց որուն կարգ մը սովորոյթներն ու աւանդութիւնները տակաւին կը պահուին քրիստոնեայ հայերու եւ իսլամ համշէնցիներու կողմէ։

== Ղպտի կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիներ ==
Ղպտի Ուղղափառ Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը տօնէ ղպտական օրացոյցի Մեսրի ամսուան 13-ին (այսինքն 6 Օգոստոս հին տոմարով կամ 19 Օգոստոս նոր տոմարով)։ Պայծառակերպութիւնը միշտ կը զուգադիպի Սուրբ Մարիամի պահքին, ուստի կը նշուի որպէս պահոց տօն։ Տօնը կը համարուի Տէրունական եօթը փոքր տօներէն մէկը եւ կը տօնուի ուրախութեան եղանակով։

== Եթովպիական կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիներ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sidebar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;Եթովպիական Ուղղափառ Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնին կը կատարէ Պուհէի արարողութիւնը։

== Հռոմէական Կաթողիկէ Եկեղեցի ==
Հռոմէական Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութիւնը ժամանակին տեղական մակարդակով կը տօնուէր կաթողիկէ աշխարհի զանազան մասերու մէջ՝ տարբեր օրերու, ներառեալ 6 Օգոստոսին, բայց համընդհանուր ճանաչում չունէր։ 1456-ին Հունգարիոյ Թագաւորութիւնը ետ մղեց Պալքաններու օսմանեան ներխուժում մը՝ ջախջախելով Պելկրատի պաշարումը։ Յաղթանակի լուրը Հռոմ հասաւ 6 Օգոստոսին։&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kitchin|first=Rev. William P. H., Ph.D.|title=Priests as Soldiers|journal=The American Ecclesiastical Review; A Monthly Publication for the Clergy|volume=54|issue=4|page=431|publisher=The Dolphin Press|location=Philadelphia|date=April 1916|url=https://books.google.com/books?id=JdXNAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; Նկատի ունենալով քրիստոնեայ եւ իսլամ ազգերու միջեւ նման ճակատամարտերու կարեւորութիւնը այդ ժամանակուան միջազգային քաղաքականութեան համար, ի տօնումն յաղթանակին, Կալիքստոս Գ. Պապը Պայծառակերպութիւնը բարձրացուց տօնի աստիճանի՝ նշուելու համար ամբողջ հռոմէական ծէսին մէջ։

2002-ին Յովհաննէս Պօղոս Բ. Պապը Պայծառակերպութիւնը ընտրեց որպէս Վարդարանի հինգ Լուսաւոր Խորհուրդներէն մէկը։

== Հին Կաթողիկէ Եկեղեցի ==
Հին Կաթողիկէ Եկեղեցին Պայծառակերպութիւնը սովորաբար կը տօնէ 6 Օգոստոսին՝ ըստ հռոմէական ծէսի օրացոյցին. սակայն աշխարհի իւրաքանչիւր տեղական Հին Կաթողիկէ Եկեղեցի ունի այս մեծ տօնը տարբեր օրու տօնելու ընտրանքը։ Պայծառակերպութեան հին կաթողիկէ աստուածաբանական ըմբռնումը շատ ընդհանրութիւններ ունի արեւելեան ուղղափառ տեսակէտին հետ։ Հին կաթողիկէները նոյնպէս կը հաւատան, որ Պայծառակերպութիւնը մեծ իրադարձութիւն էր, որ յայտնեց Քրիստոսի աստուածութիւնը. որ Յիսուս իրապէս Հօր փառքն ու պատկերն է։ Պայծառակերպութիւնը ցոյց կու տայ մարդկութիւնը իր նախնական կերպարանքի փառքին մէջ, երբ ան միացած էր Երրորդութիւն Աստուծոյ կենսատու սիրոյն։ Այս իրադարձութիւնը կը յայտնէ մարդկութեան աստուածացման կարելիութիւնը։

Եթէ Պայծառակերպութիւնը զուգադիպի Կիրակիի մը, ան կը փոխարինէ եղանակի սովորական ծիսակարգը Սուրբ Պատարագին համար։

== Լիւթերական եկեղեցիներ ==
Ամերիկայի Աւետարանական Լիւթերական Եկեղեցին, Լիւթերական Եկեղեցի-Միզուրիի Սինոտը, Կանադայի Աւետարանական Լիւթերական Եկեղեցին եւ Հիւսիսային Ամերիկայի Լիւթերական Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը նշեն որպէս Աստուածայայտնութենէն ետք վերջին Կիրակին։ Եռամեայ ճաշոցին մէջ ասիկա Մոխիրի Չորեքշաբթիին եւ Մեծ Պահքի շրջանին անմիջապէս նախորդող Կիրակին է, բայց պատմական միամեայ ճաշոցին հետեւող ժողովուրդներուն համար Պայծառակերպութիւնը Յիսնակամուտի նախորդ Կիրակին է, որ կը նշէ նախապահոց շրջանի սկիզբը։&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Planning/Epiphany.aspx|title=Epiphany|publisher=Evangelical Lutheran Church in America|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115205025/http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Planning/Epiphany.aspx|archive-date=15 November 2012|access-date=19 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://calendar.lcms.org/event/feast-of-the-transfiguration-one-year-series/|title=Feast of the Transfiguration (One-Year Series)|website=The Lutheran Church - Missouri Synod|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Անկլիքան Հաղորդութիւն ==
Հասարակաց Աղօթքի Գիրքին մէջ (1549 եւ 1552) Պայծառակերպութեան տօնը, որ Սարումի օրացոյցին մէջ համեմատաբար ցած աստիճան ունէր, զանց առնուած է, բայց 1560-ին արքայական հրամանով վերադարձուեցաւ օրացոյց՝ առանց աղօթքի եւ ընթերցումի տրամադրումի։ Այս վիճակը կը շարունակուի 1662-ի Աղօթագիրքին մէջ, բայց պիտի սրբագրուէր, եթէ 1928-ի առաջարկուած Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը հաստատուէր Խորհրդարանին կողմէ։ Իրականութեան մէջ Անգլիոյ Եկեղեցւոյ եպիսկոպոսները հրաժարեցան պատժել անոնք, որոնք կը գործածէին 1928-ի Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը, եւ 6 Օգոստոսի թուականը մտաւ ընդհանուր գործածութեան մէջ։ Պայծառակերպութեան տօնը պահուած է Անգլիոյ Եկեղեցւոյ Common Worship ճաշոցին մէջ (6 Օգոստոս)։ Ամերիկեան 1892-ի Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը ընդգրկուած է արդի անկլիքան տօնացոյցերու մեծ մասին մէջ (երբեմն կոչուելով «Մեր Տիրոջ Պայծառակերպութիւն»)։&lt;ref&gt;Philip H. Pfatteicher ''New Book of Festivals and Commemorations: A Proposed Common Calendar of Saints'' 2008 p378&lt;/ref&gt;

Ամերիկեան Եպիսկոպոսական Եկեղեցւոյ Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը Մեր Տիրոջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշէ 6 Օգոստոսին։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.episcopalchurch.org/lectionary/?_m=8&amp;_y=2025|title=Lectionary Calendar - The Episcopal Church|publisher=The Episcopal Church|access-date=2 March 2025}}&lt;/ref&gt;

== Մայրցամաքային բարեկարգեալ, պրեսբիտերական, համաժողովական եկեղեցիներ ==
Պրեսբիտերական Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութեան Կիրակին կը նշէ Աստուածայայտնութեան շրջանի վերջին օրը՝ Մոխիրի Չորեքշաբթիին նախորդ վերջին Կիրակին։ Սկզբնական քալվինական աւանդութիւնը կը մերժէր բոլոր ծիսական տօները, ներառեալ Պայծառակերպութեան տօնը։ Ասիկա, սակայն, չի նշանակեր, թէ Պայծառակերպութիւնը ինքնին անտեսուած էր քալվինականներու կողմէ։ Քալվինի սեփական տեսակէտները Պայծառակերպութեան մասին ամենեւին երկդիմի չէին.

: «Կրնայ հարցուիլ, թէ արդեօք իրապէս Մովսէսն ու Եղիան էին ներկայ, թէ միայն անոնց տեսիլքները դրուեցան աշակերտներուն առջեւ, ինչպէս յաճախ մարգարէները կը տեսնէին բացակայ բաներու տեսիլքներ։ Թէեւ, ինչպէս կ՚ըսեն, երկու կողմերուն ալ ի նպաստ շատ բան կայ ըսելիք, ինծի աւելի հաւանական կը թուի, որ անոնք իրապէս բերուած էին այդ վայրը»։&lt;ref&gt;Quoted after &quot;A Harmony of the Gospels, II&quot; Edinburgh: St Andrew Press, 1972, p. 199.&lt;/ref&gt;

Ժամանակի ընթացքին մեծ տօներուն մեծ մասը վերադարձուեցաւ բարեկարգեալ եկեղեցական օրացոյցին։ Պայծառակերպութեան Կիրակին այժմ Վերանայուած Հասարակաց Ճաշոցի մաս է։ Անոր ծիսականօրէն թէ միայն անունով տօնուիլը ձգուած է հոգեւորականութեան կամ եկեղեցական խորհուրդին հայեցողութեան։

1993-ի Հասարակաց Պաշտամունքի Գիրքը (Միացեալ Նահանգներու Պրեսբիտերական Եկեղեցի) կը պարունակէ Տիրոջ Պայծառակերպութեան արարողութեան կարգը։ Այս կարգը կա՛մ կը միացուի կիրակնօրեայ արարողութեան, կա՛մ կը փոխարինէ զայն այն համայնքներուն մէջ, որոնք կողմնորոշուած են դէպի ծիսական գործադրութիւններ եւ նշումներ։&lt;ref&gt;The Book of Common Worship, PCUSA. {{ISBN|0-664-22088-6}} Westminster John Knox Press, Louisville, London, 1993, pages 214–220&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Ծանցանկ|30em}}{{Liturgical year of the Catholic Church}}{{Epiphany|state=collapsed}}{{Արտաքին յղումներ}}
[[Ստորոգութիւն:Քրիստոնէական տօներ]]</text>
      <sha1>5k25gunzsoy9x2cs2qg567gpiryh7jp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252687</id>
      <parentid>252686</parentid>
      <timestamp>2026-07-12T10:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShahenWasHere</username>
        <id>140</id>
      </contributor>
      <origin>252687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18914" sha1="dalpul6kdilh5092ykbz7zafxkiibjr" xml:space="preserve">
'''Պայծառակերպութեան տօնը''' կը տօնուի զանազան քրիստոնեայ համայնքներու կողմէ՝ ի պատիւ Յիսուսի պայծառակերպութեան։ Տօնին ծագումը ստոյգ չէ եւ կրնայ սերած ըլլալ Թափոր լերան վրայ երեք տաճարներու նաւակատիքէն։&lt;ref name=&quot;Baggley58&quot;&gt;''Festival icons for the Christian year'' by John Baggley 2000 {{ISBN|0-264-67487-1}} pages 58–60&lt;/ref&gt; Տօնը զանազան ձեւերով գոյութիւն ունէր 9-րդ դարուն, իսկ Արեւմտեան Եկեղեցւոյ մէջ Կալիքստոս Գ. Պապին կողմէ դարձաւ համընդհանուր տօն՝ նշուելով 6 Օգոստոսին, ի յիշատակ Պելկրատի պաշարման վերացման (1456)։&lt;ref&gt;''Christian liturgy'' by Ignatius Puthiadam 2003 {{ISBN|81-7109-585-2}} page 169&lt;/ref&gt;

Ասորի Ուղղափառ, Մալանքարայի Ուղղափառ եկեղեցիներուն, Արեւելեան Ուղղափառութեան մէջ վերանայուած Յուլեան օրացոյցին հետեւող եկեղեցիներուն, Կաթողիկէ, Հին Կաթողիկէ եւ Անկլիքան եկեղեցիներուն մէջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշուի 6 Օգոստոսին։ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշուի Զատիկէն ետք տասնչորրորդ Կիրակին։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armenianchurch.us/the-lord/feast-of-the-transfiguration/|title=Feast of the Transfiguration}}&lt;/ref&gt; Լիւթերական կարգ մը աւանդութիւններու մէջ, նախքան 1970-ականներու ծիսական բարեկարգումները, 6 Օգոստոսը նոյնպէս կը նշուէր որպէս Պայծառակերպութեան տօն։ Այն ուղղափառ եկեղեցիներուն մէջ, որոնք կը շարունակեն հետեւիլ Յուլեան օրացոյցին, 6 Օգոստոսը կը զուգադիպի Գրիգորեան օրացոյցի 19 Օգոստոսին։ Պայծառակերպութիւնը կը համարուի մեծ տօն՝ դասուած բիւզանդական կաթողիկէութեան եւ ուղղափառութեան Տասներկու Մեծ Տօներուն շարքին։ Այս բոլոր եկեղեցիներուն մէջ, եթէ տօնը զուգադիպի Կիրակիի մը, անոր արարողութիւնը չի միացուիր կիրակնօրեայ արարողութեան, այլ ամբողջութեամբ կը փոխարինէ զայն։

Պայծառակերպութիւնը կրնայ յիշատակուիլ նաեւ ծիսական տարուան այլ պահերու, երբեմն բուն տօնին կողքին։ Հին արեւմտեան ճաշոցին մէջ Մեծ Պահքի քառօրեայ պահոց Շաբաթ օրը կ՚ընդգրկէր Պայծառակերպութեան աւետարանը։ Կաթողիկէ ճաշոցին մէջ Մեծ Պահքի երկրորդ Կիրակին կը կարդացուի Պայծառակերպութեան աւետարանը։ Շուէտի Լիւթերական Եկեղեցւոյ եւ Ֆինլանտայի Եկեղեցւոյ մէջ պատմութիւնը կը կարդացուի Երրորդութենէն ետք եօթներորդ Կիրակին՝ Հոգեգալուստէն ետք ութերորդ Կիրակին։ Վերանայուած Հասարակաց Ճաշոցին մէջ, որուն կը հետեւին կարգ մը լիւթերականներ, անկլիքաններ, մեթոտիստներ եւ ուրիշներ, Աստուածայայտնութեան շրջանի վերջին Կիրակին (որ անմիջապէս կը նախորդէ Մոխիրի Չորեքշաբթիին) կը գործածէ աւետարանական պատումը, ինչ որ առիթ տուած է, որ հաստատուած տօնացոյց չունեցող կարգ մը եկեղեցիներ այս օրը կոչեն «Պայծառակերպութեան Կիրակի»։

== Բիւզանդական կաթողիկէ եւ արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներ ==
[[Պատկեր:Fruits_Transfiguration_jp.jpg|մինի]]
Բիւզանդական կաթողիկէ եւ արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներուն մէջ Պայծառակերպութիւնը կը զուգադիպի Վերափոխման պահքին, սակայն ի պատիւ տօնին՝ պահքը որոշ չափով կը մեղմանայ, եւ այդ օրը կ՚արտօնուի ձուկի, գինիի եւ ձէթի գործածութիւնը։

Բիւզանդական ըմբռնումով Պայծառակերպութիւնը ոչ միայն Յիսուսի պատուին տօն է, այլեւ Սուրբ Երրորդութեան տօն, քանի որ Երրորդութեան երեք Անձերն ալ կը մեկնաբանուին որպէս ներկայ այդ պահուն. Հայր Աստուած խօսեցաւ երկինքէն, Որդի Աստուած պայծառակերպուողն էր, իսկ Սուրբ Հոգի Աստուած ներկայ էր ամպի ձեւով։ Այս իմաստով Պայծառակերպութիւնը կը համարուի նաեւ «Փոքր Աստուածայայտնութիւն» («Մեծ Աստուածայայտնութիւնը» ըլլալով Յիսուսի Մկրտութիւնը, երբ Սուրբ Երրորդութիւնը յայտնուեցաւ նման կերպով)։

Պայծառակերպութիւնը դասուած է բիւզանդական ծիսական օրացոյցի Տասներկու Մեծ Տօներուն շարքին եւ կը տօնուի համագիշերային հսկումով, որ կը սկսի տօնին նախօրէին։

Պայծառակերպութեան օրը Սուրբ Պատարագէն ետք աւանդաբար խաղող կը բերուի եկեղեցի՝ օրհնուելու համար։ Եթէ շրջանին մէջ խաղող չկայ, կրնայ բերուիլ խնձոր կամ այլ պտուղ։ Ասով կը սկսի տարուան «երախայրիքի օրհնութիւնը» (արեւմտեան եկեղեցիներուն մէջ՝ կաթողիկէ, լիւթերական եւ անկլիքան, երախայրիքը կ՚օրհնուի Լամմասի օրը)։

Պայծառակերպութիւնը երկրորդն է «Օգոստոսի Փրկչական Երեք Տօներուն», միւս երկուքը ըլլալով Խաչի Թափօրը 1 Օգոստոսին եւ Անձեռակերտ Փրկչի Պատկերի տօնը 16 Օգոստոսին։ Պայծառակերպութեան կը նախորդէ մէկօրեայ նախատօնակ մը եւ կը յաջորդէ ութօրեայ յետտօնակ մը, որ կը վերջանայ Վերափոխման նախատօնակին նախորդ օրը։

Բիւզանդական աստուածաբանութեան մէջ Թափորական Լոյսը Յիսուսի Պայծառակերպութեան ժամանակ Թափոր լերան վրայ յայտնուած լոյսն է, որ կը նոյնացուի Դամասկոսի ճամբուն վրայ Պօղոսի տեսած լոյսին հետ։

== Հայ Առաքելական Եկեղեցի ==
Հայ Առաքելական Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը տօնէ Զատիկէն ետք տասնչորրորդ Կիրակին։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vemkar.us/պայծառակերպութիւն/|title=Պայծառակերպութիւն – VEMKAR}}&lt;/ref&gt; Ան Հայ Եկեղեցւոյ տօնացոյցի հինգ տաղաւար տօներէն մէկն է։ Ան կը կոչուի նաեւ Վարդավառ, հեթանոսական տօնակատարութիւն մը, որ Պայծառակերպութեան նշումը պաշտօնապէս փոխարինեց, բայց որուն կարգ մը սովորոյթներն ու աւանդութիւնները տակաւին կը պահուին քրիստոնեայ հայերու եւ իսլամ համշէնցիներու կողմէ։

== Ղպտի կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիներ ==
Ղպտի Ուղղափառ Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը տօնէ ղպտական օրացոյցի Մեսրի ամսուան 13-ին (այսինքն 6 Օգոստոս հին տոմարով կամ 19 Օգոստոս նոր տոմարով)։ Պայծառակերպութիւնը միշտ կը զուգադիպի Սուրբ Մարիամի պահքին, ուստի կը նշուի որպէս պահոց տօն։ Տօնը կը համարուի Տէրունական եօթը փոքր տօներէն մէկը եւ կը տօնուի ուրախութեան եղանակով։

== Եթովպիական կաթողիկէ եւ ուղղափառ եկեղեցիներ ==
Եթովպիական Ուղղափառ Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնին կը կատարէ Պուհէի արարողութիւնը։

== Հռոմէական Կաթողիկէ Եկեղեցի ==
Հռոմէական Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութիւնը ժամանակին տեղական մակարդակով կը տօնուէր կաթողիկէ աշխարհի զանազան մասերու մէջ՝ տարբեր օրերու, ներառեալ 6 Օգոստոսին, բայց համընդհանուր ճանաչում չունէր։ 1456-ին Հունգարիոյ Թագաւորութիւնը ետ մղեց Պալքաններու օսմանեան ներխուժում մը՝ ջախջախելով Պելկրատի պաշարումը։ Յաղթանակի լուրը Հռոմ հասաւ 6 Օգոստոսին։&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kitchin|first=Rev. William P. H., Ph.D.|title=Priests as Soldiers|journal=The American Ecclesiastical Review; A Monthly Publication for the Clergy|volume=54|issue=4|page=431|publisher=The Dolphin Press|location=Philadelphia|date=April 1916|url=https://books.google.com/books?id=JdXNAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; Նկատի ունենալով քրիստոնեայ եւ իսլամ ազգերու միջեւ նման ճակատամարտերու կարեւորութիւնը այդ ժամանակուան միջազգային քաղաքականութեան համար, ի տօնումն յաղթանակին, Կալիքստոս Գ. Պապը Պայծառակերպութիւնը բարձրացուց տօնի աստիճանի՝ նշուելու համար ամբողջ հռոմէական ծէսին մէջ։

2002-ին Յովհաննէս Պօղոս Բ. Պապը Պայծառակերպութիւնը ընտրեց որպէս Վարդարանի հինգ Լուսաւոր Խորհուրդներէն մէկը։

== Հին Կաթողիկէ Եկեղեցի ==
Հին Կաթողիկէ Եկեղեցին Պայծառակերպութիւնը սովորաբար կը տօնէ 6 Օգոստոսին՝ ըստ հռոմէական ծէսի օրացոյցին. սակայն աշխարհի իւրաքանչիւր տեղական Հին Կաթողիկէ Եկեղեցի ունի այս մեծ տօնը տարբեր օրու տօնելու ընտրանքը։ Պայծառակերպութեան հին կաթողիկէ աստուածաբանական ըմբռնումը շատ ընդհանրութիւններ ունի արեւելեան ուղղափառ տեսակէտին հետ։ Հին կաթողիկէները նոյնպէս կը հաւատան, որ Պայծառակերպութիւնը մեծ իրադարձութիւն էր, որ յայտնեց Քրիստոսի աստուածութիւնը. որ Յիսուս իրապէս Հօր փառքն ու պատկերն է։ Պայծառակերպութիւնը ցոյց կու տայ մարդկութիւնը իր նախնական կերպարանքի փառքին մէջ, երբ ան միացած էր Երրորդութիւն Աստուծոյ կենսատու սիրոյն։ Այս իրադարձութիւնը կը յայտնէ մարդկութեան աստուածացման կարելիութիւնը։

Եթէ Պայծառակերպութիւնը զուգադիպի Կիրակիի մը, ան կը փոխարինէ եղանակի սովորական ծիսակարգը Սուրբ Պատարագին համար։

== Լիւթերական եկեղեցիներ ==
Ամերիկայի Աւետարանական Լիւթերական Եկեղեցին, Լիւթերական Եկեղեցի-Միզուրիի Սինոտը, Կանադայի Աւետարանական Լիւթերական Եկեղեցին եւ Հիւսիսային Ամերիկայի Լիւթերական Եկեղեցին Պայծառակերպութեան տօնը կը նշեն որպէս Աստուածայայտնութենէն ետք վերջին Կիրակին։ Եռամեայ ճաշոցին մէջ ասիկա Մոխիրի Չորեքշաբթիին եւ Մեծ Պահքի շրջանին անմիջապէս նախորդող Կիրակին է, բայց պատմական միամեայ ճաշոցին հետեւող ժողովուրդներուն համար Պայծառակերպութիւնը Յիսնակամուտի նախորդ Կիրակին է, որ կը նշէ նախապահոց շրջանի սկիզբը։&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Planning/Epiphany.aspx|title=Epiphany|publisher=Evangelical Lutheran Church in America|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115205025/http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Planning/Epiphany.aspx|archive-date=15 November 2012|access-date=19 August 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://calendar.lcms.org/event/feast-of-the-transfiguration-one-year-series/|title=Feast of the Transfiguration (One-Year Series)|website=The Lutheran Church - Missouri Synod|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Անկլիքան Հաղորդութիւն ==
Հասարակաց Աղօթքի Գիրքին մէջ (1549 եւ 1552) Պայծառակերպութեան տօնը, որ Սարումի օրացոյցին մէջ համեմատաբար ցած աստիճան ունէր, զանց առնուած է, բայց 1560-ին արքայական հրամանով վերադարձուեցաւ օրացոյց՝ առանց աղօթքի եւ ընթերցումի տրամադրումի։ Այս վիճակը կը շարունակուի 1662-ի Աղօթագիրքին մէջ, բայց պիտի սրբագրուէր, եթէ 1928-ի առաջարկուած Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը հաստատուէր Խորհրդարանին կողմէ։ Իրականութեան մէջ Անգլիոյ Եկեղեցւոյ եպիսկոպոսները հրաժարեցան պատժել անոնք, որոնք կը գործածէին 1928-ի Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը, եւ 6 Օգոստոսի թուականը մտաւ ընդհանուր գործածութեան մէջ։ Պայծառակերպութեան տօնը պահուած է Անգլիոյ Եկեղեցւոյ Common Worship ճաշոցին մէջ (6 Օգոստոս)։ Ամերիկեան 1892-ի Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը ընդգրկուած է արդի անկլիքան տօնացոյցերու մեծ մասին մէջ (երբեմն կոչուելով «Մեր Տիրոջ Պայծառակերպութիւն»)։&lt;ref&gt;Philip H. Pfatteicher ''New Book of Festivals and Commemorations: A Proposed Common Calendar of Saints'' 2008 p378&lt;/ref&gt;

Ամերիկեան Եպիսկոպոսական Եկեղեցւոյ Հասարակաց Աղօթքի Գիրքը Մեր Տիրոջ Պայծառակերպութեան տօնը կը նշէ 6 Օգոստոսին։&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.episcopalchurch.org/lectionary/?_m=8&amp;_y=2025|title=Lectionary Calendar - The Episcopal Church|publisher=The Episcopal Church|access-date=2 March 2025}}&lt;/ref&gt;

== Մայրցամաքային բարեկարգեալ, պրեսբիտերական, համաժողովական եկեղեցիներ ==
Պրեսբիտերական Եկեղեցւոյ մէջ Պայծառակերպութեան Կիրակին կը նշէ Աստուածայայտնութեան շրջանի վերջին օրը՝ Մոխիրի Չորեքշաբթիին նախորդ վերջին Կիրակին։ Սկզբնական քալվինական աւանդութիւնը կը մերժէր բոլոր ծիսական տօները, ներառեալ Պայծառակերպութեան տօնը։ Ասիկա, սակայն, չի նշանակեր, թէ Պայծառակերպութիւնը ինքնին անտեսուած էր քալվինականներու կողմէ։ Քալվինի սեփական տեսակէտները Պայծառակերպութեան մասին ամենեւին երկդիմի չէին.

: «Կրնայ հարցուիլ, թէ արդեօք իրապէս Մովսէսն ու Եղիան էին ներկայ, թէ միայն անոնց տեսիլքները դրուեցան աշակերտներուն առջեւ, ինչպէս յաճախ մարգարէները կը տեսնէին բացակայ բաներու տեսիլքներ։ Թէեւ, ինչպէս կ՚ըսեն, երկու կողմերուն ալ ի նպաստ շատ բան կայ ըսելիք, ինծի աւելի հաւանական կը թուի, որ անոնք իրապէս բերուած էին այդ վայրը»։&lt;ref&gt;Quoted after &quot;A Harmony of the Gospels, II&quot; Edinburgh: St Andrew Press, 1972, p. 199.&lt;/ref&gt;

Ժամանակի ընթացքին մեծ տօներուն մեծ մասը վերադարձուեցաւ բարեկարգեալ եկեղեցական օրացոյցին։ Պայծառակերպութեան Կիրակին այժմ Վերանայուած Հասարակաց Ճաշոցի մաս է։ Անոր ծիսականօրէն թէ միայն անունով տօնուիլը ձգուած է հոգեւորականութեան կամ եկեղեցական խորհուրդին հայեցողութեան։

1993-ի Հասարակաց Պաշտամունքի Գիրքը (Միացեալ Նահանգներու Պրեսբիտերական Եկեղեցի) կը պարունակէ Տիրոջ Պայծառակերպութեան արարողութեան կարգը։ Այս կարգը կա՛մ կը միացուի կիրակնօրեայ արարողութեան, կա՛մ կը փոխարինէ զայն այն համայնքներուն մէջ, որոնք կողմնորոշուած են դէպի ծիսական գործադրութիւններ եւ նշումներ։&lt;ref&gt;The Book of Common Worship, PCUSA. {{ISBN|0-664-22088-6}} Westminster John Knox Press, Louisville, London, 1993, pages 214–220&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծանցանկ|30em}}{{Արտաքին յղումներ}}
[[Ստորոգութիւն:Քրիստոնէական տօներ]]</text>
      <sha1>dalpul6kdilh5092ykbz7zafxkiibjr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>