Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1893 252699 221026 2026-07-13T11:20:09Z Azniv Stepanian 8 252699 wikitext text/x-wiki {{անաղբիւր}} {{Տեղեկաքարտ Բժիշկ}} '''Գալուստ Ասլանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ բժիշկ։ Շրջանաւարտ Մ. Փորթուգալեանի հիմնած Կեդրոնական Վարժարարէն։ Երկու տարիի չափ ուսուցչութեամբ կը զբաղի յիշեալ վարժարանին մէջ։ [[Բժշկութիւն]] ուսանողութեան սկսած է [[Մարսիլիա|Մարսիլիոյ]] մէջ, ուր [[1890]]-ին, հիւանդանոցներու «Interne» մրցումին մէջ առաջին կ՛ելլէ։ Բժշկական վկայական կը ստանայ՝ [[Փարիզ]]ի համալսարանէն՝ [[1895]]-ին եւ [[Սալոնիկ]] կը հաստատուի, երկար տարիներ վարելով Իտալական եւ Հրէական հիւանդանոցներու վիրաբուժապետի պաշտոնները։ Իտալական կառավարութիւնը անուանած է զինք՝ «Ասպէտ Իտալական Թագին» ։ Տոքթ. Ասլանեան վարած է ազգային եւ հասարակական կարեւոր պաշտօններ։ Ան՝ եղած է Հայ Հանրապետական Կարավարութեան պատուակալ Հիւպատոս։ Սելանիկի Խնամակալութեան Բարեգոծականին տեղւոյն մասնաճիւղին եւ Ազգային Վարժարանի հոգաբարձութեան ատենապետ։ Տոքթ. Ասլանեան, իր հանրային կեանքին մէջ, ցոյց տուած է հասուն, փորձառու եւ ողջախոհ հայու մը ոգին։ Ինքն է [[Սելանիկ]]ի ամէնէն վաղեմի բժիշկը։ == Գիրքեր == * «Հայ Հանրագիտակ», [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան]], 1938 Պուքրէշ, Բ հատոր․ էջ 226։ * Մարկարեան, «Յուշագիրք», էջ 201։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{DEFAULTSORT:Ասլանեան, Գալուստ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ]] [[Ստորոգութիւն:13 Փետրուարի ծնունդներ]] alo0lkbuax4h6bdblr3r5279z3plnrv 252700 252699 2026-07-13T11:20:36Z Azniv Stepanian 8 252700 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բժիշկ}} '''Գալուստ Ասլանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ բժիշկ։ Շրջանաւարտ Մ. Փորթուգալեանի հիմնած Կեդրոնական Վարժարարէն։ Երկու տարիի չափ ուսուցչութեամբ կը զբաղի յիշեալ վարժարանին մէջ։ [[Բժշկութիւն]] ուսանողութեան սկսած է [[Մարսիլիա|Մարսիլիոյ]] մէջ, ուր [[1890]]-ին, հիւանդանոցներու «Interne» մրցումին մէջ առաջին կ՛ելլէ։ Բժշկական վկայական կը ստանայ՝ [[Փարիզ]]ի համալսարանէն՝ [[1895]]-ին եւ [[Սալոնիկ]] կը հաստատուի, երկար տարիներ վարելով Իտալական եւ Հրէական հիւանդանոցներու վիրաբուժապետի պաշտոնները։ Իտալական կառավարութիւնը անուանած է զինք՝ «Ասպէտ Իտալական Թագին» ։ Տոքթ. Ասլանեան վարած է ազգային եւ հասարակական կարեւոր պաշտօններ։ Ան՝ եղած է Հայ Հանրապետական Կարավարութեան պատուակալ Հիւպատոս։ Սելանիկի Խնամակալութեան Բարեգոծականին տեղւոյն մասնաճիւղին եւ Ազգային Վարժարանի հոգաբարձութեան ատենապետ։ Տոքթ. Ասլանեան, իր հանրային կեանքին մէջ, ցոյց տուած է հասուն, փորձառու եւ ողջախոհ հայու մը ոգին։ Ինքն է [[Սելանիկ]]ի ամէնէն վաղեմի բժիշկը։ == Գիրքեր == * «Հայ Հանրագիտակ», [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան]], 1938 Պուքրէշ, Բ հատոր․ էջ 226։ * Մարկարեան, «Յուշագիրք», էջ 201։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{DEFAULTSORT:Ասլանեան, Գալուստ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ]] [[Ստորոգութիւն:13 Փետրուարի ծնունդներ]] 8wg832hhlhlvgdvrqa5yats9fkcbqwz 0 1927 252691 150585 2026-07-12T15:45:03Z Azniv Stepanian 8 252691 wikitext text/x-wiki {{անաղբիւր}} {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աստուածատուր Տարօնեցի''', ({{ԱԾ}}), Երուսաղէմի պատրիարք։ Պատրիարք երուսաղէմի, աշակերտած Գրիգոր Պարոն Տէր երուսաղէմի պատրիարքին։ 1645-ին պատրիարք կ՛ընտրուի, նախորդող պատրիարքի կտակի համաձայն։ Աստուածատուր Տարօնցի շարք մը բարենորոգումներ կատարեց։ Կարճ ժամանակ աթոռազուրկ մանալով, ան դարձեալ հաստատուեցաւ իր աթոռի վրայ։ Վախճանած է [[1671]]-ին խոր ծերութեան մէջ ու թաղուած Սուրբ փրկիչ վանքին մէջ։ [[Ստորոգութիւն:Երուսաղէմի պատրիարքներ]] [[Ստորոգութիւն:Պատրիարքներ]] nes1701v10lyineow03e5tc71rj2ngq 0 1933 252695 252661 2026-07-13T06:12:40Z Maral Dikbikian 4797 252695 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գիտնական | անուն = Հայկ Աւետիսեան | բնագիր անուն = <!-- Այս տողը չջնջել --> | պատկեր = | image_size = | alt = | caption = | birth_date = [[1 մայիս]], [[1956]] | birth_place = [[Երեւան]] | death_date = | death_place = | residence = | citizenship = [[Հայ]] | nationality = | religion = | ethnicity = | fields = [[ազգագրագէտ]], [[հնագէտ]] եւ [[ուսուցիչ]] | workplaces = [[Հնագիտութեան]] եւ [[ազգագրութեան հիմնարկ]] եւ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երևանի պետական համալսարան]] | alma_mater = [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երևանի պետական համալսարան]] | doctoral_advisor = | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | awards = | spouse = | signature = | signature_alt = | ծանոթ = | Commons = | Վիքիդարան = | կայք = }} '''Հայկ Գրիգորի Աւետիսեան''' ({{ԱԾ}}), հայ ազգագրագէտ, հնագէտ: Պատմական գիտութիւններու դոկտոր (2002), մասնագէտ (2003)։ == Կենսագրութիւն == 1973-ին աւարտած է Երեւանի թիւ 118 միջնակարգ դպրոցը, [[1983]]-ին՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի Պետական Համալսարանի]] պատմութեան հիմնարկը։ Այնուհետեւ ընդունուած է [[Հնագիտութեան եւ Ազգագրութեան Հիմնարկ|ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտութեան եւ Ազգագրութեան հիմնարկի]] հեռակայ ընկերութիւնը։ 1985-էն դասախօսած է [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի Պետական Համալսարանի]] պատմութեան հիմնարկին մէջ։ 1989-ին պատրաստած է թեկնածուական, 2003-ին՝ տոքթորական ատենախօսութիւն։ 1995-[[2003]] թուականներուն եղած է ԵՊՀ գիտքարտուղար, 2004-2009 թուականներուն՝ ԵՊՀ Պատմութեան հիմնարկի ատենապէտ։ [[2009]]-էն Երեւանի Պետական Համալսարանի Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ամպիոնի վարիչն է։ == Գիտահետազօտական գործունէութիւնը<ref>{{Citation|title=Հայկ Ավետիսյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF_%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10262142|date=2025-03-22|accessdate=2026-07-13|language=hy}}</ref> == Հայկ Աւետիսեանը յայտնի է որպէս հմուտ հնագէտ։ Ան գործուն մասնակցութիւն ունեցած է Թալինի, Օշականի, Արենիի պեղումներուն, ղեկավարած է Արագածի, Արամուսի, Այգեշատի հնագիտական արշաւախումբերը: Փրոֆեսէօր Հայկ Աւետիսեան հեղինակ է Հայաստանի եւ Առաջաւոր Ասիոյ մ. թ ա. առաջին հազարամեակի կէսի մշակոյթին նուիրուած հրապարակումներուն: Այս հետազօտութիւններուն մէջ ան հմտօրէն համադրելով հնագիտական եւ պատմագիտական նիւթը, յանգած է շարք մը կարեւորագոյն հետեւութիւններու: Ան մասնակցած է հանրապետական եւ միջազգային շարք մը գիտաժողովներու՝ Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Սպանիոյ եւ այլուր։ Հարաւային Կովկասի նմանօրինակ հաստատութիւններու շարքին իր ուրոյն տեղը կը գրաւէ փրոֆեսէօր Հայկ Աւետիսեանի ղեկավարութեամբ արդիւնաշատ աշխատանքներ իրականացնող ԵՊՀ-ի հնագիտութեան գիտահետազօտական տարրաԼուծարանը (լապորաթուարը)։ Հայկ Աւետիսեանի ղեկավարութեամբ մեծապէս ընդլայնեցան ԵՊՀ-ի պատմութեան ֆաքուլթէի, մասնաւորաբար՝ Հնագիտութեան եւ Ազգագրութեան ամպիոնի միջազգային կապերը (Ինսպրուքի, Քալիֆորնիոյ համալսարաններ)։ Այդ կրթօճախներու մասնակցութեամբ պեղումներ կատարուած են ՀՀ Կոտայքի, Արագածոտնի, Վայոց ձորի մարզերուն մէջ եւ այլուր։ Փրոֆեսէօր Հայկ Աւետիսեան շարք մը գիտական խորհուրդներու անդամ է, միջազգային հնագիտական արշաւախումբերու գիտական ղեկավար, գիտական ամսագիրի խմբագիր։ == Երկեր<ref>{{Citation|title=Հայկ Ավետիսյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF_%D4%B1%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10262142|date=2025-03-22|accessdate=2026-07-13|language=hy}}</ref> == * Արամուս, Հալէպ, 2012, 66 էջ - http://www.armin.am/images/menus/1093/Av-Aramus1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195121/http://www.armin.am/images/menus/1093/Av-Aramus1.pdf |date=2016-03-04 }} * Արագած (Ուրարտական ամրոցի պեղումներ), Երեւան, 2001, 232 էջ։ * Հայկ Աւետիսեան, Արսէն Պոպոխեան, Ուրարտուի հնագիտութիւն (ամրոց–բնակավայրեր եւ դամբարանային համալիրներ), Երեւան, 2010, 216 էջ։ * Հայկ Աւետիսեան, Արտակ Գնունի, Արսէն Պոպոխեան, Գագիկ Սարգսեան, Պրոնզ–երկաթեդարեան Սիւնիքի սրբազան լանտշաֆտը, Երեւան, 2015։ * Հայկ Աւետիսեան, Փաւել Աւետիսեան, Արարատեան դաշտի մշակոյթը Ք.ա. XI – VI դարերուն, Երեւան, 2006, 396 էջ։ * Արագածի եւ Արամուսի պաշտամունքային կառոյցներն ու քարակոթողները, «Բանբեր Երեւանի համալսարանի», Երեւան, 2002, թիւ 2, էջ 52-56։ - <nowiki>http://ysu.am/files/06H_Avetisyan.pdf</nowiki> Արխիւացուած 2018-05-08 Wayback Machine-ի վրայ == Գրականութիւն == * Երեւանի պետական համալսարանի 90-ամեայ պատմութեան հիմնարկը, խումբ. Է. Գ. Մինասեան, Երեւան, 2009։ == Պարգեւներ == Ֆրիտյոֆ Նանսէնի ոսկեայ յուշամետալ, 2006 == Արտաքին յղումներ == * [http://ysu.am/faculties/hy/History/section/staff/person/Hayk-Avetisyan Հայկ Ավետիսյան] {{DEFAULTSORT:Ավետիսյան, Հայկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ ազգագրագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Պատմական Գիտութիւններու Տոքթորներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ Մասնագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:ԵՊՀ Շրջանաւարտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ Հնագէտներ]] i0zufcnrltjc32wrc0prdc34z00trh5 0 4698 252697 222677 2026-07-13T06:49:56Z Maral Dikbikian 4797 252697 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Միքլոշ Իպլ | բնագիր ԱԱՀ = Ybl Miklós | պատկեր = Marastoni Portrait of Miklós Ybl 1866.jpg | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = [[6 Ապրիլ]] [[1814 թուական|1814]] | ծննդավայր = Սէքեշփեհերվար | վախճանած է = [[22 Յունուար]] [[1891 թուական|1891]] | մահուան վայրը = [[Պուտափեշտ]] | քաղաքացիութիւն = {{դրօշ|Ավստրո-Հունգարիա}} [[Աւստրիա-Հունկարիա]] | հպատակութիւն = | ազգութիւն = | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} '''Միքլոշ Իպլ''' ({{Լեզու hu|Ybl Miklós}}; [[6 Ապրիլ]] [[1814 թուական|1814]], Սէքեշփեհերվար Székesfehérvár – [[22 Յունուար]] [[1891 թուական|1891]], [[Պուտափեշտ|Պուտափեշթ]]), 19-րդ դարու կէսերէն մինչեւ վերջը [[Եւրոպա]]յի առաջատար ճարտարապետներէն մեկը եղած է, ինչպէս նաեւ [[Հունգարիա|Հունգարիոյ]] մէջ՝ ամէնէն ազդեցիկը: Անոր ամէնայայտնի աշխատանքը Հունգարիոյ Ազգային օփերայի տունն է [[Պուտափեշթ|Պուտափեշթի]] մէջ (1875–1884):<br>Վիեննայի արհեստագիտական հաստատութենէն (Politechnikum) ներս աստիճան ստանալէն ետք Իպլ 1832-ին դարձաւ Միհայի Փոլլաքի օգնականը եւ աշխատեցաւ Հէնրիք Քոխի արուեստանոցէն ներս 1836-1840-ի միջեւ։ Այնուհետւ անցաւ [[Միւնիխ]] եւ ապա [[Իտալիա]]՝ ուսանելու: Վերադառնալէն ետք սկսաւ աշխատիլ Միհայի Փոլլաքի որդիին հետ համատեղ:<br>Անոր վաղ, մեծ նախագիծերը կը կառուցուէին ռոմանական ոճով, որոնց վրայ կար արեւելեան մոթիֆներու ազդեցութիւնը: Իտալիոյ մէջ ուսանելու հետեւանքը իտալական վերածնունդի ոճին ազդեցութիւնն էր, որուն ներքեւ մշակեց քանի մը նէօ-ռենեսանսական շինութիւններ: Անոր կառուցած շատ մը կառոյցները կայացած են եւ կանգուն են մինչեւ մեր օրերը եւ գերակշիռ տարրեր կը հանդիսանան Պուտափեշթի համայնապատկերին; Ատոնցմէ յայտնի են Ս.Ստեփանոսի պազիլիքը (1867–91), Ռացի ջերմային բաղնիսը, նախկին Մաքսային պալատը (1871–74) եւ թագաւորական պալատի գահասենեակը: Ան նաեւ ստեղծած է անհամար եկեղեցիներ, առանձնատուներ եւ դղեակներ գաւառներուն մէջ։<br>1953-ին անոր պատուին հիմնուած է ամէնամեայ ճարտարապետական մրցանակը:<br>Միքլոշ Իպլը թաղուած է [[Պուտափեշտ|Պուտափեշթ]]ի [[Քերէփեշի]] գերեզմանատան մէջ: == Գլխաւոր գործեր<ref>{{Citation|title=Miklós Ybl|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mikl%C3%B3s_Ybl&oldid=1343244237|date=2026-03-13|accessdate=2026-07-13|language=en}}</ref> == * 1845–1849 Ֆոթ, Քարոյի ամրոցի վերակառուցում * 1845–1855 Ֆոթ, Հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցի * Մօտաւորապէս 1852 Պուտափեշթ, Կրապովսքի – (Ռոժա-) առանձնատուն * 1857–1858 Պուտափեշթ, Ազգային ախոռներ * Մօտաւորապէս 1860 Ալպերթիրշա, Սափարի մատրան դամբարան * Մօտաւորապէս 1860 Լէանյֆալու, Կիւլay-առանձնատուն * Մօտաւորապէս 1860 Կերլա, Վենքհայմ ամրոց * 1860–1864 Նաճչենք, Հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցի * 1862 Քեչքեմեթ, Աւետարանական եկեղեցի * 1862–1865 Պուտափեշթ, Ֆեշտեթիչ պալատ * 1862-1864 Էչքա, Հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցի * 1863 Պուտափեշթ, Գերմանական թատրոն (չէ կառուցուած) * 1863 Պուտափեշթ, Քարոյի պալատ * 1863–1864 Պուտափեշթ, Հունգարիոյ Գիտութիւններու Ակադեմիայի (ՄԹԱ) շէնքը * Մօտաւորապէս 1865 Ֆեճվերնեք, Սափարի ամրոց * 1865–1866 Պուտափեշթ, խորհրդարանի հին շէնքը * 1865–1879 Պուտափեշթ, Հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցի, Պաքաչ հրապարակ * 1867 Պուտափեշթ, Փալֆի պալատ * 1867–1891 Պուտափեշթ, Սուրբ Ստեփանոսի մայր տաճար (Պազիլիքա). Սկսած է Հիլտը, շարունակած է Իպլը եւ աւարտած՝ Ե. Քաուզերը * 1869 Փեշտի Առաջին ազգային խնայողական դրամատուն * 1870–1874 Պուտափեշթ, Մաքսատան շէնք * 1871 Պուտափեշթ, Մարկիտ կամուրջ (չէ կառուցուած) * Մօտաւորապէս 1872 Փարատ, Իպլ պանդոկ * 1873–1884 Պուտափեշթ, Հունգարիոյ պետական օփերայի թատրոն * 1874–1982 Պուտափեշթ, Ամրոցի կրպակ եւ շուկայ * 1875–1879 Օքիտիոշ, Վենքհայմ ամրոց * 1880–1882 Փարատշաշվար, Քարոյի ամրոց * 1880–1891 Պուտափեշթ, Ամրոցի բլուրի վերակառուցում * 1882–1888 Պուտափեշթ, Պուտափեշթի Քլարիսէում հռոմէական կաթողիկէ եկեղեցի * 1883–1884 Պուտափեշթ, Սեչենի պալատ (քանդուած) * Մօտաւորապէս 1888 Փարատ, Էրժեպեթ պանդոկ եւ այլ կառոյցներ Չուրկոյի, Տոպոզի, Քէթեճհազայի, Լենճելթոտի, Մաչայի, Մարցալիի, Օքիտիոշի, Սուրանիի մէջ եւ այլուր։ == Պատկերասրահ == <gallery> Fót, Katolikus plébániatemplom.jpg|Կաթողիկէ եկեղեցի Ֆոթին մէջ Károlyi Palace, Budapest.jpg|Թագաւորական պալատ, Պուտափեշթ Corvinus_foepulet.jpg|Ներկայիս Քորվինուսի համալսարանի շէնքը Aftnn St Stephen's Basilica.jpg|Սբ. Ստեփանոսի տաճարը </gallery> ==Արտաքին Յղումներ== * http://www.mek.iif.hu/porta/szint/egyeb/lexikon/eletrajz/html/ABC16235/16239.htm {{ref-hu}} [[Ստորոգութիւն:1814 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:6 Ապրիլի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1891 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:22 Յունուարի մահեր]] nhcmdac9zgub5c09ssclzshuycwutk6 0 5038 252690 252674 2026-07-12T14:02:48Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 252690 wikitext text/x-wiki {|align="right" width="250" cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" !colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" bgcolor="#FFDEAD"|ՆԱՍԱ<br/> [[Պատկեր:NASA logo.svg|կենտրոն|150px]] |- |Կարգախօսը||'''«Ի շահ բոլորին»'''(''For the Benefit of All'') |- |Գործունէութիւնը||տիեզերական հետազօտութիւններ |- |Ստեղծման ամսաթիւը||29 Յուլիս, 1958 |- |Իրաւանախորդը||[[Օդագնացութեան Ազգային խորհրդատվական կոմիտէ|Օդագնացութեան Ազգային խորհրդատուական կոմիտէ]](3 Մարտ, 1915 ) |- |կ'ենթարկուի||ԱՄՆ փոխ-նախագահԱՄՆ կառավարութիւն |- |Գլխաւոր գրասենեակ||{{USA}} [[Ուաշինկդոն (Գուլոմպիա)|Ուաշինկթըն (Գուլոմպիա)]] |- |Ղեկավարը||Չարլզ Պոլտեն<br/>(''Charles F. Bolden, Jr.'') |- |Ծրագիրները||Մերքիւրի<br/>[[Ճեմինի (տիեզերանաւ)|Ճեմինի]]<br/>[[Ափոլլօ]]<br/> |- |} '''Օդագնացութեան եւ տիեզերական տարածութեան հետազօտութիւններու ազգային վարչութիւն,''' (անգլ. National Aeronautics and Space Administration, կրճատուած՝ ՆԱՍԱ), որ կը պատկանի [[ԱՄՆ]]-ի պետութեան եւ կ'ենթարկուի անմիջականօրէն ԱՄՆ-ի փոխնախագահին եւ նիւթապէս կը հովանաւորուի ԱՄՆ-ի պետական պիւտճէէն։ Պատասխանատու է երկիրին քաղաքացիական տիեզերական ծրագիրներուն։ ՆԱՍԱ-ն ունի ընդարձակ ցամաքային եւ հաղորդակցական ենթակառուցուածքներ, որոնց շարքին են՝ Խոր Տիեզերքի Ցանցը (Deep Space Network) եւ Երկրամերձ Ցանցը (Near Earth Network)։ Անոր գիտական ծրագիրները կը կեդրոնանան Երկիրին դիտարկման վրայ՝ Երկիրին Դիտարկման Համակարգին (Earth Observing System) միջոցով, արեւային ուսումնասիրութիւններուն, ինչպէս նաեւ [[Արեգակնային Դրութիւն|Արեգակնային Համակարգի]] հետախուզութեան վրայ՝ «Նիւ Հորիզընզ» (New Horizons) եւ «Փերսեւերենս» (Perseverance) տիեզերագնացի նման ինքնագործ սարքերու առաքելութիւններով։ ՆԱՍԱ նաեւ աստղագիտական հետազօտութիւններ կը կատարէ տիեզերական դիտարաններու միջոցով, որոնցմէ են [[«Ճէյմզ Ուէպ» աստղադիտակ|Ճէյմս Ուէպ տիեզերական աստղադիտակը]] (James Webb Space Telescope) եւ [[Հապըլ աստղադիտակը|Հապըլ տիեզերական աստղադիտակը]] (Hubble Space Telescope)։ Անօդաչու թռիչքներու արձակման գործողութիւնները կը վերահսկէ ՆԱՍԱ-ի Արձակման Ծառայութիւններու Ծրագիրը (Launch Services Program)։ Գործակալութիւնը կը շարունակէ աջակցիլ Միջազգային Տիեզերակայանին (ISS)՝ համագործակցելով գործընկերներու եւ առեւտրային ծրագիրներու հետ, ինչպիսիք են Առեւտրային Անձնակազմի Ծրագիրը (Commercial Crew Program) եւ Առեւտրային Վերամատակարարման Ծառայութիւնները (Commercial Resupply Services)։ Միաժամանակ, ՆԱՍԱ կը ղեկավարէ [[«Օրիոն» տիեզերանաւ|«Օրիոն» տիեզերանաւի]] (Orion spacecraft) եւ [[«Տիեզերական Արձակման Համակարգ»]] հրթիռի (Space Launch System) զարգացումը՝ [[«Արտեմիս»]] (Artemis) ծրագիրին համար։ ՆԱՍԱ միջազգային համագործակցութիւններ ունի տարբեր կազմակերպութիւններու հետ, որոնց շարքին են՝ [[Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութիւն|Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութիւնը]] (ESA), [[Ճափոնի Տիեզերական Հետազօտութեան Գործակալութիւն|Ճափոնի Տիեզերական Հետազօտութեան Գործակալութիւնը]] (JAXA), [[Քանատայի Տիեզերական Գործակալութիւն|Քանատայի Տիեզերական Գործակալութիւնը]] (CSA) եւ Ռուսիոյ [[«Ռոսկոսմոս» կազմակերպութիւն|«Ռոսկոսմոս» (Roscosmos) կազմակերպութիւնը]]՝ Միջազգային Տիեզերակայանի գործողութիւններուն առնչութեամբ։ Ան նաեւ կը գործակցի ամերիկեան այլ հաստատութիւններու հետ, ինչպիսիք են Ազգային Ովկիանոսային եւ Մթնոլորտային Վարչութիւնը (NOAA), Միացեալ Նահանգներու Երկրաբանական Հետազօտութեան Ծառայութիւնը (USGS) եւ Միացեալ Նահանգներու Տիեզերական Ուժերը (U.S. Space Force)։ ՆԱՍԱ-ի առաքելութիւնները եւ հանրային իրազեկման նախաձեռնութիւնները, որոնց շարքին է ՆԱՍԱ առաւել հոսքային ծառայութիւնը, կը նպաստեն անոր հանրային ճանաչման եւ գիտութեան տարածման աշխատանքներուն։ Գործակալութիւնը նաեւ երկարատեւ ազդեցութիւն ունեցած է ժողովրդական մշակոյթին վրայ՝ յատկապէս 1969-ին «Ափոլօ 11» առաքելութեամբ մարդուն [[Լուսին]] հասնելէն ի վեր։ 2026 տարեշրջանին համար, ՆԱՍԱ-ին հաստատուած է 24.4 միլիառ տոլարի պիւտճէ մը, որուն մէջ կը ծառայեն մօտաւորապէս 18,400 քաղաքացիական աշխատակիցներ։ Դեկտեմբեր 2025-էն ի վեր գործակալութեան տնօրէնն է [[Ճէրըտ Այզաքմըն]] (Jared Isaacman)<ref>[https://www.centennialofflight.net/essay/Evolution_of_Technology/NACA/Tech1.htm Օդագնացութեան եւ տիեզերական տարածութեան հետազօտութիւններու ազգային վարչութիւն]</ref>։ == Պատմութիւն == ՆԱՍԱ-ի արմատները կը հասնին մինչեւ Օդագնացութեան Ազգային Խորհրդատու Յանձնաժողովը (National Advisory Committee for Aeronautics - NACA)։ Թէեւ [[Օհայo|Օհայօ նահանգի]] [[Տէյթըն (քաղաք)|Տէյթըն քաղաքը]] կը նկատուի օդագնացութեան ծննդավայրը, սակայն 1914-ին Միացեալ Նահանգները կը գիտակցի, որ օդագնացութեան կարողութիւններու մէջ զգալիօրէն ետ մնացած էր [[Եւրոպա|Եւրոպայէն]]։ Ամերիկեան օդագնացութեան մէջ առաջատար դիրքը վերականգնելու վճռակամութեամբ՝ [[Միացեալ Նահանգներու Քոնկրես|Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսը]] 1914-ին կը ստեղծէ Բանակի Ազդանշանային Զօրաբաժինի Օդագնացութեան Բաժինը (Aviation Section of the US Army Signal Corps), իսկ 1915-ին կը հիմնէ ՆԱՍԱ-ն՝ օդագնացութեան գիտական հետազօտութիւններն ու զարգացումը խթանելու նպատակով։ Հետագայ քառասուն տարիներուն ընթացքին, ՆԱՍԱ-ն կ'իրականացնէ օդագնացական հետազօտութիւններ՝ ի նպաստ Միացեալ Նահանգներու Օդուժին, Բանակին, Ծովուժին եւ քաղաքացիական օդագնացութեան ոլորտին։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի]] աւարտէն ետք, ՆԱՍԱ-ն հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ ղեկավարման համակարգ ունեցող հրթիռներու եւ գերձայնային օդանաւերու հնարաւորութիւններուն նկատմամբ։ Ան կը մշակէ եւ կը փորձարկէ«Պելլ X-1» (Bell X-1) օդանաւը՝ Միացեալ Նահանգներու Օդուժին հետ համատեղ իրականացուած ծրագիրի մը շրջանակին մէջ։ ՆԱՍԱ-ի հետաքրքրութիւնը տիեզերքի նկատմամբ ծնունդ կ'առնէ իր հրթիռային ծրագիրէն, որ կը զարգանար Անօդաչու Օդանաւերու Հետազօտութեան Բաժինին (Pilotless Aircraft Research Division) կողմէ<ref>[https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/02/NACA-to-NASA-to-NOW_TAGGED.pdf ՆԱՍԱ]</ref>։ [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] կողմէ [[Սփութնիք 1|«Սփութնիք 1» արբանեակի]] արձակումը սկիզբ կը դնէ Տիեզերական Դարաշրջանին եւ կը մեկնարկէ Տիեզերական Մրցավազքին։ Թէեւ ՆԱՍԱ-ն արդէն ունէր հրթիռային հետազօտութեան ծրագիր մը, սակայն առաջին ամերիկեան արբանեակի արձակման պատասխանատուութիւնը վստահուած էր Ծովուժի Հետազօտական Կեդրոնի «Վանկարտ» (Project Vanguard) ծրագիրին։ Սակայն անոր գործնական դժուարութիւններուն պատճառով, այդ առաքելութիւնը յաջողութեամբ չի պսակուիր, եւ ի վերջոյ Բանակի Պալիստիք Հրթիռներու Գործակալութիւնը (Army Ballistic Missile Agency) 1 Փետրուար 1958-ին կ'արձակէ «Էքսփլորըր 1» (Explorer 1)՝ Միացեալ Նահանգներու առաջին արհեստական արբանեակը։ Այզընհաուըրի վարչակազմը կ'որոշէբաժնել Միացեալ Նահանգներու ռազմական եւ քաղաքացիական տիեզերական ծրագիրները, որոնք մինչ այդ միասնաբար կը կազմակերպուէին Պաշտպանութեան Նախարարութեան Ընդլայնուած Հետազօտական Ծրագիրներու Գործակալութեան (Advanced Research Projects Agency) ներքոյ։ ՆԱՍԱ-ն կը հիմնուի 29 Յուլիս 1958-ին՝ «Ազգային Օդագնացութեան եւ Տիեզերագիտութեան Օրէնք»ի (National Aeronautics and Space Act) ստորագրութեամբ, եւ իր գործունէութիւնը կը սկսի նոյն տարուան 1 Հոկտեմբերին։ Իբրեւ Միացեալ Նահանգներու յառաջատար օդագնացական հաստատութիւն՝ ՆԱՍԱ-ն ՆԱՍԱ-ի նոր կառոյցին հիմքը՝ փոխանցելով շուրջ 8,000 աշխատակիցներ եւ երեք մեծ հետազօտական կեդրոններ։ ՆԱՍԱ նաեւ իր կազմին մէջ կը ներառէ Ծովուժի Հետազօտական Կեդրոնի «Վանկարտ» ծրագիրը, Բանակի «Ճէթ Փրոփըլշըն Լապորաթորի»ն (Jet Propulsion Laboratory - JPL) եւ Վերներ ֆոն Պրաունի ղեկավարած Բանակի Պալիսթիք Հրթիռներու Գործակալութիւնը։ Այս փոփոխութիւններէն ետք ՆԱՍԱ կը հաստատուի իբրեւ Միացեալ Նահանգներու քաղաքացիական տիեզերական ծրագիրներու գլխաւոր պատասխանատու մարմինը, մինչդեռ Օդուժը կը ստանձնէ ռազմական տիեզերական գործունէութիւններու յառաջատար դերը։ == Իրագործած Ծրագիրները == === Մերքուրի (տիեզերանաւ) (1959-1963) === {|align="right" width="250" cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" !colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" bgcolor="#FFDEAD"|«Մերքուրի» |- |Անձնակազմ||1&nbsp;մարդ |- |Զանգուած||1355&nbsp;[[Կիլոգրամ|Քմ]] |- |Երկարութիւն||4,04&nbsp;[[Մետր|մ]] |- |Մեծագոյն տրամագիծ||1,89&nbsp;մ |- |Բնակելի ծաւալ||1,7&nbsp;մ³</sup> |- |Թռիչքի տեւողութիւն||1&nbsp;[[օր]] |- |} ԱՄՆ-ի տիեզերագնացութեան առաջին թռիչքին ծրագիրն է։ === Ճեմինի (տիեզերանաւ) (1961-1966) === {|align="right" width="250" cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" !colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2" bgcolor="#FFDEAD"|«Ջեմինի» |- |Անձնակազմ||2 մարդ |- |Զանգուած||3851 Քմ |- |Երկարութիւն||5.67 մ |- |Առաւելագոյն տրամագիծ||3.05 մ |- |Բնակելի ծաւալ||2.55 м³ |- |Թռիչքի տեւողութիւն||14 օր |- |} «Ճեմինի»ի շարքին տիեզերանաւերը «Մերքիւրի»ի շարունակութիւնն էին, սակայն զգալիօրէն ունէին աւելի մեծ հնարաւորութիւններ։ Այս ծրագիրին ընթացքին, առաջին անգամ պատմութեան մէջ կը կատարուի սարքերու կցումը։ === Ափոլլօ (տիեզերանաւ) (1961-1972) === [[Պատկեր:Buzz Aldrin's bootprint on the Moon, AS11-40-5877 (21472308758).jpg|մինի|Պազ Օլդրինի լուսնային ոտնահետքը 1969 թ.,Յուլիսի 20-ին իր առած լուսանկարի վրայ։]] Ափոլլոյի ծրագիրը կը սկսի 1961-ին՝ նպատակ ունենալով իրականացնել մարդու առաջին վայրէջքը [[Լուսին|Լուսինին]] վրայ, եւ կը շարունակուի մինչեւ 1975։ Միացեալ Նահանգներու նախագահ [[Ճոն Քենետի]] այս մեծ նպատակը կը յայտարարէ 12 Սեպտեմբեր 1961-ին ունեցած իր ելոյթին ընթացքին։ Նպատակը կ'իրագործուի 20 Յուլիս 1969-ին, երբ Ափոլլօ-11 առաքելութեան ընթացքին [[Նիլ Արմսթրոնկ]] եւ [[Պազ Օլդրին]] յաջողութեամբ վայրէջք կը կատարեն Լուսինին վրայ։ Բացի ասկէ Ափոլլօ ծրագրի գծով կատարուեցան եւս հինգ յաջող ասդրոնաւթերու վայրէջքներ Լուսնի վրա, վերջինը 1972 թուականին։ Այս վեց թռիչքները Ափոլլօ ծրագրով այս պահուն միակն են մարդկութեան պատմութեան ընթացքին, երբ մարդիկ վայրէջք կը կատարեն այլ երկնային մարմնի վրայ։ === Սոյուզ - Ափոլլօ (1972-1975) === Հիմնական յօդուած՝ Սոյուզ - Ափոլլօ '''«Սոյուզ» - «Ափոլլօ» փորձնական նախագիծ''' (անգլ.՝ Apollo-Soyuz Test Project (ASTP) ռուսերէն` Экспериментальный полёт Союз - Аполлон (ЭПАС)), սովետական «Սոյուզ-19» տիեզերանաւի եւ ամերիկեան «Ափոլլօ» տիեզերանաւի համատեղ փորձնական թռիչքի ծրագիր։ Ծրագիրը հաստատուած է 24 Մայիս 1972-ին ՍՍՀՄ-ի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ համագործակցութեան համաձայնագրով, տիեզերքի խաղաղ նպատակներով օգտագործման մասին։ Ծրագրի հիմնական նպատակներն էին` * համատեղ մօտեցման համակարգերու փորձարկումը ուղեծիրի մէջ, * աքթիվ-բացասական կցման ագրեգատներու փորձարկում, * մէկ տիեզերանաւէն միւս տիեզերագնացներու անցման ապահովման համար տեխնիկայի եւ սարքաւորումներու փորձարկում; * ՍՍՀՄ եւ ԱՄՆ համատեղ թռիչքներուի կատարման փորձի կուտակում։ Բացի այդ, ծրագիրը կը նախատեսէր կցուած տիեզերանաւերու կողմնորոշման ղեկավարման հնարաւորութիւններու ուսումնասիրութիւն, միջտիեզերանաւային կապի եւ սովետական եւ ամերիկեան թռիչքներու կառավարման կեդրոններու գործողութիւններու համակարգման փորձարկում։ === Սքայլապ === Հիմնական յօդուած՝ Սքայլապ '''Սքայլապ''' (անգլ.՝ Skylab, անգլ.՝ sky laboratory (թարգմանաբար՝ երկնային լաբորատորիա)), ամերիկեան ուղեծիրային կայան, նախատեսուած տեխնիկական, աստղաֆիզիքական, կենսա-բժշկական հետազօտութիւններու, ինչպէս նաեւ Երկրի դիտարկումներու համար։ Արձակուած է 1973 թուականի Մայիս 14-ին, ընդունած է երեք արշաւախումբ 1973 թուականի Մայիսէն մինչեւ 1974 թուականի Փետրուարը, իջած է ուղեծիրէն եւ ոչնչացած 11 Յուլիս 1979-ին։ Երկարութիւնը 24,6 մ, մեծագոյն տրամագիծը 6,6 մ, զանգուածը - 77 տ, ներքին ծաւալը 352,4 մ³: Ուղեծիրի բարձրութիւնը 434 - 437 քմ (պերիգեյ-ապոգեյ), թեքումը 50°: Ընդհանուր առմամբ կայան այցելած են երեք արշաւախումբ։ Արշաւախումբերու հիմնական նպատակն էր անկշռութեանը մարդու յարմարուողականութեան ուսումնասիրութիւնները եւ գիտական փորձերու իրականացումը։ Առաջին արշաւախումբը (Չարլզ Կոնրադ, Փոլ Ուայթց, Ժոզէֆ Կերվին) շարունակուեցաւ 28 օր (24.05.1973 - 22.06.1973) եւ ունէր ոչ այնքան գիտական, այլ վերանորոգողական բնոյթ։ Դէպի բաց տիեզերք կատարուած քանի մը ելքերու ընթացքին աստրոնաւտները բացին չբացուած արեւային մարտկոցը եւ վերականգնեցին կայանի ջերմակարգաւորումը։ Երկրորդ արշաւախումբը՝ Ալան Բինի, Ճեք Լասումայի եւ Օուէն Գերրիոտի մասնակցութեամբ կայան ժամանեց 28.07.1973 եւ ուղեծիրին մէջ անցուց արդէն 59 օր։ Երրորդ եւ վերջին արշաւախումբը (Ճերալտ Կարր, Էդուարդ Կիպսըն, Վիլիըմ Պոուգ) մեկնարկեց 1973 թուականի Նոյեմբեր 16-ին եւ սահմանեց մարդու տիեզերքին մէջ անցընելու բացառիկ մրցանիշ՝ - 84 օր։ === Սփեյս Շաթլ (1972-2011 թթ.) === Հիմնական Յօդուած՝ Սփեյս Շաթլ '''Տիեզերական թրանսբորդային համակարգ''' (անգլ.՝ Space Transportation System), աւելի յայտնի է որպէս՝ Սփեյս Շաթլ (անգլ.՝ Space shuttle - ''տիեզերական մաքոք''), ամերիկեան բազմակի օգտագործման տիեզերանաւ։ Շաթլները տիեզերական տարածութիւն կ'արձակուէին կրող հրթիռներու միջոցով, տիեզերքին մէջ կը կատարէին տեղաշարժումներ՝ տիեզերանաւի նման եւ կը վերադառնային Երկիր՝ ինքնաթիռի նման։ Կ'ենթադրուէր, որ շաթլները յաճախակի կը թռչէին Երկրի ուղեծիրին եւ մակերեւոյթին միջեւ՝ երկու ուղղութիւններով օգտակար բեռներ տեղ հասցնելով։ Նախագծման ընթացքին նախատեսուած է, որ ամէն մէկ շաթլ դէպի տիեզերք պէտք է կատարէր մինչեւ 100 թռիչք։ Սակայն, գործնականին մէջ անոնք օգտագործուեցան զգալիօրէն աւելի քիչ։ 2011 թուականի Մարտի տուեալներով, ամէնաշատ թռիչքներ իրականացուցած է «Տիսքավըրի» շաթլը՝ 39 թռիչք։ Ծրագիրը աւարտած է 2011 թուականին, բոլոր գործող տիեզերանաւերը ուղարկուած են թանգարաններ։ Վերջին թռիչքը կատարած է «Աթլանթիս» շաթլը, որուն վայրէջքը եղաւ 21 Յուլիս 2011-ին։ === Միջազգային տիեզերակայան (1993 թ.-Մինչեւ օրս) === Հիմնական յօդուած՝ Միջազգային տիեզերական կայան '''Միջազգային տիեզերակայան'''ը (կրճատ՝ ՄՏԿ, անգլերէն` International Space Station, կրճատ` ISS, ռուսերէն` Междунаро́дная косми́ческая ста́нция, կրճատ` МКС) որպէս բազմանպատակ հետազօտական համալիր օգտագործուող ուղեծիրակայան է։ Կառավարումը կ'իրականացուի համատեղ՝ Հիւսթընի թռիչքներու կառավարման կեդրոնէն եւ Կորոլեովի տիեզերական թռիչքներու կառավարման կեդրոնէն։ Ստեղծուած է սովետական, ապա՝ ռուսական Միր-2 կայանի, Եւրոպական Գոլամպուս կայանի եւ ճաբոնական Կիպօ լապորատորային մոտուլի հետ համատեղ։ == Աղբիւրներ == * Aeronautics, Cave of The Winds, The Remarkable History of the Langley Full Scale Wind Tunnel, Joseph R. Chambers [[Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} hd5o4x29ihh8y5grkihsljscrjls26r 0 6013 252696 252662 2026-07-13T06:39:38Z Maral Dikbikian 4797 252696 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Սեթ Էրըն Ռոկըն | բնագիր ԱԱՀ = Seth Aaron Rogen | պատկեր = Seth Rogen by Gage Skidmore.jpg | չափ = | նկարագրութիւն = [[San Diego Comic-Con International]], [[2016]] | ծնած է = [[15 Ապրիլ]], [[1982 թուական|1982]]<ref>Stated on ''[[The Howard Stern Show]]''; see [https://www.youtube.com/watch?v=5Z52LsLAc1M&t=41m17s Howard Stern interviews James Franco and Seth Rogen (12/15/2014)]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.willitsnews.com/general-news/20101227/fugitives-arrested-for-klamath-falls-robbery|title=Fugitives arrested for Klamath Falls robbery|publisher=}}</ref> | ծննդավայր = Վանքուվըր, Բրիտանական Քոլոմպիա, [[Քանատա]] | վախճանած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = [[Դերասան]] <br/> Ֆիլմի արտադրիչ <br/> Կատակերգակ | ամուսին = [[Լորըն Միլըր]] <br/> <small>([[2011]]-ներկայ)</small> | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ եւ մրցանակներ = | կայքէջ = | ստորագրութիւն = }} '''Սեթ Էրըն Ռոկըն''' ({{lang-en|Seth Aaron Rogen}}, {{ԱԾ}} <ref name=biography-fyi>{{cite web | url = http://www.biography.com/people/seth-rogen-21065777 | title =Seth Rogen Biography: Actor, Comedian, Director, Producer (1982–)| publisher= Biography.com ([[FYI (US TV Channel)|FYI]]/[[A&E Networks]]) | accessdate= January 20, 2015}}</ref>), [[քանատա]]ցի [[դերասան]], ֆիլմի արտադրիչ եւ կատակերգակ մըն է: Ան սկսած է իր կատակերգական ասպարէզը պատանեկան տարիներուն, ստանալով Վանքուվըրի Անփորձներու Կատակերգութեան Մրցանակը (Vancouver Amateur Comedy Contest) [[1998]]-ին: Վանքուվըր ապրած ժամանակ, ան կը յաջողի ստանձնել դեր մը ''[[Freaks and Geeks]]'' հեռուստաշարին մէջ եւ կը փոխադրուի Փորթլընտ, Օրեկըն, [[ԱՄՆ]], սակայն հեռուստաշարը կը դադրի արտադրուելէ առաջին եղանակէն ետք, քիչ դիտողներու թիւին պատճառաւ: Կարճ ժամանակ ետք, ան ստանձնեց ուրիշ դեր մը ''[[Undeclared]]'' հեռուստաշարին մէջ, ուր նաեւ իբրեւ թատերագիր ալ աշխատեցաւ: Իր վերջին թատերագրի գործէն ետք ''[[Da Ali G Show]]'' հեռուստաշարին համար, որուն պատճառաւ ինք ու իր կազմը ստացան Էմիի պաշտօնակարգում մը, Ճատ Աբաթոն ուզեց զինք ֆիլմի աշխարհին մէջ մխրճել: Ռոկընի առաջին ֆիլմի դերը դարձաւ ''[[Donnie Darko]]'' ֆիլմի մէջ փոքր դեր մը իբրեւ պատանի երկրորդական դպրոցի մը աշակերտը, [[2001 թուական|2001-ին]]: Ռոկընը առաջին անգամ ըլլալով գլխաւոր դեր մը ստանձնեց Աբաթոյի բեմադրած ''[[The 40-Year-Old Virgin]]'' ֆիլմին մէջ։ Այդ ֆիլմէն ետք, ան ստացաւ բաւական գովասանք, որմէ ետք արդէն ստացաւ դերերու առաջարկներ, ինչպէս ''[[Knocked Up]]'' եւ ''[[Funny People]]'' ֆիլմերէն, որոնց մէջ ալ ստանձնեց դերեր: Ռոկըն ստանձնեց [[Սթիվ Ուոզնիաք]]ի դերը ''[[Steve Jobs (2015 ֆիլմ)|Steve Jobs]]'' կենսագրական ֆիլմին մէջ, [[2015]]-ին: [[2016]]էն ի վեր ան եղած է արտադրիչ եւ թատերագիր AMC ընկերութեան ''[[Preacher (հեռուստաշար)|Preacher]]'' հեռուստաշարին մէջ: Ռոկըն եւ իր կատակերգակ ընկերը՝ [[Էվըն Կոլտպըրկ]]ը միասին գրած են բազմաթիւ ֆիլմեր, ինչպէս ''[[Superbad (ֆիլմ)|Superbad]]'', ''[[Pineapple Express (ֆիլմ)|Pineapple Express]]'', ''[[This Is the End]]'' եւ բեմադրած են ''This Is the End'' եւ ''[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]'' ֆիլմերը, որոնցմէ իւրաքանչիւրին մէջ Ռոկընը գլխաւոր դեր մը ունէր: Ան նաեւ ձայնային դերասան է բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ, ինչպէս ''[[Horton Hears a Who! (ֆիլմ)|Horton Hears a Who!]]'', the ''[[Kung Fu Panda (ֆիլմ)|Kung Fu Panda]]'' ֆիլմերու շարքը, ''[[Monsters vs. Aliens]]'', ''[[Paul (ֆիլմ)|Paul]]'', եւ ''[[Sausage Party]]'' ֆիլմերը: == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=Սեթ Ռոգեն|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8D%D5%A5%D5%A9_%D5%8C%D5%B8%D5%A3%D5%A5%D5%B6&oldid=10744183|date=2026-05-09|accessdate=2026-07-13|language=hy}}</ref> == 2004 թուականին Ռոկընը ծանօթացաւ գրող եւ դերասանուհի Լորան Միլլերի հետ։ Անոնք հանդիպեցան, երբ ինք կ'աշխատէր «Ալի Ճիի շոու»-ին մէջ։ Զոյգը նշանուեցաւ 2010 թուականի սեպտեմբեր 29-ին եւ ամուսնացաւ 2011 թուականի հոկտեմբեր 2-ին Քալիֆորնիա նահանգի Սոնոմա շրջանին մէջ։ Միլլերը պաստառի վրայ փոքր դերեր ունեցած է Ռոկընի քանի մը ֆիլմերուն մէջ։ 2020 թուականի ապրիլի դրութեամբ, Ռոկընը եւ իր կինը կը բնակին Քալիֆորնիոյ Արեւմտեան Հոլիվուտ քաղաքին մէջ։ Դերասան ըլլալէ զատ, Սեթ Ռոկընը իր լաւագոյն ընկերոջ՝ Էվան Կոլտպերկի հետ միասին, Թորոնթոյի (Օնթարիօ) մէջ հիմնած է նաեւ կանեփի ապրանքանիշ մը։ == Ֆիլմ == === Իբրեւ Դերասան === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! Ծանօթ |- | 2001 | ''[[Donnie Darko]]'' | Ռիքի Տէնֆըրթ | |- | 2004 | ''[[Anchorman: The Legend of Ron Burgundy]]'' | Նկարահան Սքոթին | |- | 2005 | ''[[The 40-Year-Old Virgin]]'' | Քալ | |- | 2006 | ''[[You, Me and Dupree]]'' | Նիլ | |- | 2007 | ''[[Shrek the Third]]'' | Ղեկավար (ձայնային դերասան) | |- | 2007 | ''[[Knocked Up]]'' | Պեն Սթոն | |- | 2007 | ''[[Jay and Seth versus the Apocalypse]]'' | Սէթ | Կարճ ֆիլմ |- | 2007 | ''[[Superbad (ֆիլմ)|Superbad]]'' | Ոստիկան Մայքըլզ | |- | 2008 | ''[[The Spiderwick Chronicles (ֆիլմ)|The Spiderwick Chronicles]]'' | Հոկսքուիլ (ձայնային դերասան) | |- | 2008 | ''[[Horton Hears a Who! (film)|Horton Hears a Who!]]'' | Մորթըն Մուկը (ձայնային դերասան) | |- | 2008 | ''[[Kung Fu Panda]]'' | Մանթիս (ձայնային դերասան) | |- | 2008 |[[Step Brothers (ֆիլմ)|''Step Brothers'']] | Առեւտրական մարզական պատասխանատու | |- | 2008 | ''[[Pineapple Express (ֆիլմ)|Pineapple Express]]'' | Տէյլ Տենթըն | |- | 2008 | ''[[Zack and Miri Make a Porno]]'' | Զեք Պրաուն | |- | 2009 | ''[[Fanboys (ֆիլմ)|Fanboys]]'' | Էտմայրըլ Սիշոլթզ/Միջատ | |- | 2009 | ''[[Monsters vs. Aliens]]'' | B.O.B. (ձայնային դերասան) | |- | 2009 | ''[[Observe and Report]]'' | Ռոնի Պարնհարթ | |- | 2009 | ''[[Funny People]]'' | Իրա Ռայթ | |- | 2009 | ''[[Monsters vs. Aliens#Short film|B.O.B.'s Big Break]]'' | B.O.B. (ձայնային դերասան) | Կարճ Ֆիլմ |- | 2011 | ''[[The Green Hornet (2011 ֆիլմ)|The Green Hornet]]'' | Պրիթ Ռայտ/The Green Hornet | |- | 2011 | ''[[Paul (ֆիլմ)|Paul]]'' | Փոլ (ձայնային դերասան) | |- | 2011 | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Մանթիս (ձայնային դերասան) | |- | 2011 | ''[[50/50 (2011 ֆիլմ)|50/50]]'' | Քայլ Հայրընզ | |- | 2011 | ''[[Take This Waltz (ֆիլմ)|Take This Waltz]]'' | Լու Ռուպին | |- | 2011 | ''[[Kung Fu Panda: Secrets of the Masters]]'' | Մանթիս (ձայնային դերասան) | Կարճ ֆիլմ |- | 2011 | ''[[Night of the Living Carrots]]'' | B.O.B. (ձայնային դերասան) | Կարճ ֆիլմ |- | 2012 | ''[[For a Good Time, Call...]]'' | Ճէրի | |- | 2012 | ''[[The Guilt Trip (ֆիլմ)|The Guilt Trip]]'' | Էնտի Պրուսթըր | |- | 2013 | ''[[This Is the End]]'' | Սեթ Ռոկըն | |- | 2014 | ''[[Neighbors (2014 ֆիլմ)|Neighbors]]'' | Մէք Ռատնըր | |- | 2014 | ''[[22 Jump Street]]'' | Ինքը իբրեւ Մորթըն Շմիտ | Շնշուած<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/1844906/22-jump-street-easter-eggs/|title='22 Jump Stet' : 9 Easter Eggs And Cameos You Might Have Missed|website=[[MTV]]|first=Alex|last=Zalben|date=June 13, 2014|accessdate=May 10, 2016|archive-date=January 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114060848/http://www.mtv.com/news/1844906/22-jump-street-easter-eggs/|dead-url=yes}}</ref> |- | 2014 | ''[[The Sound and the Fury (2014 ֆիլմ)|The Sound and the Fury]]'' | Հեռախոսի պատասխանատու | |- | 2014 | ''[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]'' | Էրըն Ռաբոբորթ | |- | 2015 | ''[[Steve Jobs (2015 ֆիլմ)|Steve Jobs]]'' | [[Սթիվ Ուոզնիաք]] | |- | 2015 | ''[[The Night Before (2015 ֆիլմ)|The Night Before]]'' | Այզէք | |- | 2016 | ''[[Kung Fu Panda 3]]'' | Մանթիս (ձայնային դերասան) | |- | 2016 | ''[[Sausage Party]]'' | Ֆրէնք/Ոստիկան Փէփըր (ձայնային դերասան) | |- | 2016 | ''[[Neighbors 2: Sorority Rising]]'' | Մեք Ռատնըր | |- |2016 |Neighbors 3: Zombies Rising (Short) | Մեք Ռատնըր | |- | 2017 | ''[[Zeroville (ֆիլմ)|Zeroville]]'' | Ծովահեն | Post-production |- | 2017 | ''[[The Masterpiece (ֆիլմ)|The Masterpiece]]'' | Սենտի Շքլէր | Post-production |- |2021 |The Something | |Announced |- | |[[B.O.O.: Bureau of Otherworldly Operations]] | Ճէքսըն Մաս | Կը նկարահանուի |} === Իբրեւ Բեմադրիչ === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Ծանօթ |- | 2013 | ''[[This Is the End]]'' | [[Էվըն Կոլտպըրկ]]ի հետ |- | 2014 | ''[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]'' | [[Էվըն Կոլտպըրկ]]ի հետ |} === Իբրեւ Արտադրիչ === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Ծանօթ |- | 2005 | ''[[The 40-Year-Old Virgin]]'' | |- | 2007 | ''[[Knocked Up]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2007 | ''[[Superbad (ֆիլմ)|Superbad]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2008 | ''[[Pineapple Express (ֆիլմ)|Pineapple Express]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2009 | ''[[Funny People]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2011 | ''[[The Green Hornet (2011 ֆիլմ)|The Green Hornet]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2011 | ''[[50/50 (2011 ֆիլմ)|50/50]]'' | |- | 2012 | ''[[The Guilt Trip (ֆիլմ)|The Guilt Trip]]'' | Գործադիր արտադրիչ |- | 2013 | ''[[This Is the End]]'' | |- | 2014 | ''[[Neighbors (2014 ֆիլմ)|Neighbors]]'' | |- | 2014 | ''[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]'' | |- | 2015 | ''[[The Night Before (2015 ֆիլմ)|The Night Before]]'' | |- | 2016 | ''[[Sausage Party]]'' | |- | 2016 | ''[[Neighbors 2: Sorority Rising]]'' | |- | 2016 | ''[[The Masterpiece (ֆիլմ)|The Masterpiece]]'' | |- |} === Իբրեւ Թատերագիր === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր |- | 2007 | ''[[Superbad (ֆիլմ)|Superbad]]'' |- | 2008 | ''[[Drillbit Taylor]]'' |- | 2008 | ''[[Pineapple Express (ֆիլմ)|Pineapple Express]]'' |- | 2011 | ''[[The Green Hornet (2011 ֆիլմ)|The Green Hornet]]'' |- | 2012 | ''[[The Watch (2012 ֆիլմ)|The Watch]]'' |- | 2013 | ''[[This Is the End]]'' |- | 2014 | ''[[The Interview (2014 ֆիլմ)|The Interview]]'' |- | 2016 | ''[[Sausage Party]]'' |- | 2016 | ''[[Neighbors 2: Sorority Rising]]'' |- |} == Հեռուստաշար == === Իբրեւ Դերասան === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! Ծանօթ |- | 1999–2000 | ''[[Freaks and Geeks]]'' | Քէն Միլըր | 18 դրուագներ |- | 2001–2002 | ''[[Undeclared]]'' | Ռոն Կարնըր | 17 դրուագներ |- | 2003 | ''[[Dawson's Creek]]'' | Պոպ | Դրուագ՝ "Rock Bottom" |- | 2005 | ''Early Bird'' | Պարթ | Առաջին դրուագ |- | 2006 |''[[American Dad!]]'' | Աշակերտ (ձայնային դերասան) | Դրուագ՝ "Camp Refoogee" |- | 2006 | ''[[Help Me Help You]]'' | Սեթ | Դրուագ՝ "Working Women" |- | 2007, 2009, 2014 | ''[[Saturday Night Live]]'' | Ինքը (վարող) | 3 դրուագներ |- | 2009 | ''[[81st Academy Awards]]'' | Տէյլ Տենթըն | Television special |- | 2009 | ''[[Family Guy]]'' | Ինքը (ձայնային դերասան) | 2 դրուագներ |- | 2009, 2014 | ''{{sortname|The|Simpsons}}'' | Լայլ Մքարթի/Ինքը (ձայնային դերասան) | 2 դրուագներ |- | 2009 | ''[[Monsters vs. Aliens: Mutant Pumpkins from Outer Space]]'' | B.O.B. (ձայնային դերասան) | Television special |- | 2010 | ''[[Kung Fu Panda Holiday]]'' | Մանթիս (ձայնային դերասան) | Television special |- | 2011 | ''[[2011 MTV Video Music Awards]]'' | Future Mike D | Television special |- | 2011–2014 | ''[[The League]]'' | Տըրթի Ռէնտի | 5 դրուագներ |- | 2012 | ''[[Eastbound & Down]]'' | Թէքսըս Փիչըր | Դրուագ՝ "Chapter 21" |- | 2012 | ''[[27th Independent Spirit Awards]]'' | Ինքը (վարող) | Television special |- | 2012 | ''[[Comedy Bang! Bang! (հեռուստաշար)|Comedy Bang! Bang!]]'' | Ինքը | Դրուագ՝ "Seth Rogen Wears A Plaid Shirt & Brown Pants" |- | 2013 | ''[[Comedy Central Roast|Comedy Central Roast of James Franco]]'' | Ինքը (վարող) | Television special |- | 2013 | ''[[The Mindy Project]]'' | Սէմ Քլայնֆիլտ | Դրուագ՝ "The One That Got Away" |- | 2013 | ''[[Arrested Development (հեռուստաշար)|Arrested Development]]'' | Պատանի Ճորճ Պլութ | 4 դրուագներ |- | 2013 | ''[[Burning Love (հեռուստաշար)|Burning Love]]'' | Ռոճըր | 2 դրուագներ |- | 2013–2015 | ''[[Kroll Show]]'' | Տարբեր դերեր | 4 դրուագներ |- | 2014 | ''[[Loiter Squad]]'' | Փոքրիկ աղջիկը | Դրուագ՝ "Figure Four Leg Lock" |- | 2014 | ''[[The Comeback (հեռուստաշար)|The Comeback]]'' | Ինքը | 2 դրուագներ |- | 2015 | ''[[Broad City]]'' | Արական Սէնտի | Դրուագ՝ "In Heat" |} === Իբրեւ Թատերագիր === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Ծանօթ |- | 2001–2002 | ''[[Undeclared]]'' | 5 դրուագներ |- | 2004 | ''[[Da Ali G Show]]'' | 6 դրուագներ |- | 2009 | ''[[The Simpsons]]'' | Դրուագ՝ "[[Homer the Whopper]]" |- | 2013 | rowspan="2"|''[[The League]]'' | Դրուագ՝ "Rafi and Dirty Randy" |- | 2014 | Դրուագ՝ "When Rafi Met Randy" |- | 2016–present | ''[[Preacher (հեռուստաշար)|Preacher]]'' | Նաեւ գործադիր արտադրիչ |} === Իբրեւ Բեմադրիչ === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Ծանօթ |- | 2016 | ''[[Preacher (հեռուստաշար)|Preacher]]'' | 2 դրուագներ |} == Ելեկտրոնային Խաղ == {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Ձայնային Դեր |- | 2009 | ''[[Monsters vs. Aliens (ելեկդրոնային խաղ)|Monsters vs. Aliens]]'' | B.O.B. |} == Երգի Տեսահոլովակ == {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! Երգիչ |- | 2011 | ''[[Make Some Noise (Beastie Boys երգ)|Fight For Your Right Revisited]]'' | Mike D (B-Boys 1) | [[Beastie Boys]] |} == Գովասանք եւ Քննադատութիւն == {| class="wikitable" |- ! Ֆիլմ ! [[Rotten Tomatoes]] ! [[Metacritic]] |- | ''The 40 Year Old Virgin'' || 85%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/40_year_old_virgin/|title=The 40 Year Old Virgin|date=19 August 2005|publisher=}}</ref> || 73<ref name="metacritic.com">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/the-40-year-old-virgin|title=The 40 Year Old Virgin|publisher=}}</ref> |- | ''Knocked Up'' || 91%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/knocked_up/|title=Knocked Up|date=1 June 2007|publisher=}}</ref> || 85<ref name="metacritic.com"/> |- | ''Superbad'' || 88%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/superbad/|title=Superbad|date=17 August 2007|publisher=}}</ref> || 76<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/superbad|title=Superbad|publisher=}}</ref> |- | ''Pineapple Express'' || 68%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/pineapple_express/|title=Pineapple Express|date=6 August 2008|publisher=}}</ref> || 64<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/pineapple-express|title=Pineapple Express|publisher=}}</ref> |- | ''Funny People'' || 68%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/funny_people/|title=Funny People|date=31 July 2009|publisher=}}</ref> || 60<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/funny-people|title=Funny People|publisher=}}</ref> |- | ''The Green Hornet'' || 43%<ref name="rottentomatoes.com">{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/green_hornet/|title=The Green Hornet|date=14 January 2011|publisher=}}</ref> || 39<ref name="rottentomatoes.com"/> |- | ''50/50'' || 93%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/5050_2011/|title=50/50|date=30 September 2011|publisher=}}</ref> || 72<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/5050|title=50/50|publisher=}}</ref> |- | ''The Guilt Trip'' || 38%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_guilt_trip/|title=The Guilt Trip|date=19 December 2012|publisher=}}</ref> || 50<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/the-guilt-trip|title=The Guilt Trip|publisher=}}</ref> |- | ''This Is the End'' || 83%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/this_is_the_end/|title=This Is the End|date=12 June 2013|publisher=}}</ref> || 67<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/this-is-the-end|title=This Is the End|publisher=}}</ref> |- | ''Take This Waltz'' || 77%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/take_this_waltz/|title=Take This Waltz|date=29 June 2012|publisher=}}</ref> || 68<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/take-this-waltz|title=Take This Waltz|publisher=}}</ref> |- | ''Neighbors'' || 73%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/neighbors_2014/|title=Neighbors|date=9 May 2014|publisher=}}</ref> || 68<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/neighbors|title=Neighbors|publisher=}}</ref> |- | ''The Interview'' || 53%<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_interview_2014/ |title=The Interview |publisher=Rotten Tomatoes |date= |accessdate=2014-12-22}}</ref> || 47<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/the-interview |title=The Interview Reviews |publisher=Metacritic |date= |accessdate=2014-12-22}}</ref> |- ! Միջին հաշիւ !! 73% !! 64 |} == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ|2}} [[Ստորոգութիւն:15 Ապրիլի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1982 ծնունդներ]] mp5gc6luhfv6zp04tsxssk0gt8nxp87 0 6985 252693 237357 2026-07-12T21:11:48Z Azniv Stepanian 8 252693 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Համբարձում Երամեան''' ({{ԱԾ}}), վաստակաւոր ուսուցիչ եւ հեղինակ: [[1868]]-ին ծաղիկ հիւանդութեան բռնուելով կը կուրանայ. [[1874 թուական|1874]]-էն սկսեալ Վանի երկու վարժարաններու մէջ կը դասախօսէ, իսկ [[1882]]-ին կը հիմնէ Երամեան գիշերօթիկ ցերեկեայ վարժարանը եւ կը շարունակէ զայն մինչեւ [[1915]], կարող ուսուցչական կազմով մը եւ աշակերտներու թոշակով միայն: Նոյն վարժարանը [[1908]]-ին կը ճանչցուի իտատի. [[1904]]-ին կատարած է իր վարժարանի 25 ամեակը, այդ արթիւ Երամեանի աշակերտները եւ կրթասէր ազգայիններ նոյն վաստակաւոր ուսուցիչին կը նուիրեն դպրոցական շէնք մը եւ բնակութեամբ տուն մը: [[Մկրտիչ Խրիմեան]] (կթղ.) եւ Օրմանեան պտրք. «Ուսուցչապետ» տիտղոսը կ’ընծայեն Յոբելեարին: Երամեան երկիցս ուղեւորած է [[Էջմիածին|Ս. Էջմիածին]] [[1886]]-ին, նաեւ [[Կովկաս]], [[Պիզա]], [[Վիանա|Վիեննա]] եւ [[1913]]-ին ալ իբր պատգամաւոր Վանի՝ գրոց գիւտի 1500-ամեակին եւ հայ տպագրութեան 400-ամեակին առթիւ, ուղեւորութիւնը շարունակելով կը հասնի [[Պոլիս]], Զմիւռնիա իր վարժարանը Լիսէի աստիճանին բարձրացնելու մտահոգութեամբ. Համաշխարհային պատերազմը վրայ կը հասնի եւ ան կը ստիպուի մեկնիլ Եգիպտոս եւ կը վարէ Բոր-Սայիտի Սիսուան վարժարանի վերատեսչութիւնը եւ ապա Աղեքսանդրիոյ Պօղոսեան վարժարանի տեսչութիւնը, [[1921]]-ին [[Երուսաղէմ]]այ Ս. Յակոբ վանքը կ’այցելէ եւ ներկայ կ’ըլլայ Եղիշէ Ս. պատրիարք Դուրեանի ընտրութեանց: Համբարձում Երամեանի արժէքաւոր գործն է Յուշարձան Վան Վասպուրականին տպ. Աղեքսանդրիոյ Արամ Ստեփանեանի տպարանին մէջ [[1929]] (2 հատոր): Երամեան մահացած է Աղեքսանդրիոյ մէջ: == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Աղբիւրներ == * Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 700: [[Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] 16gb2e5ecvpg671jp71p2xwp9i3u3gs 0 20271 252694 237431 2026-07-13T05:33:53Z ~2026-39530-61 14759 Քաղաքացիությունը՝ Հայաստան 252694 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|քաղաքացիութիւն=Հայաստան}} '''Յակոբ Սանասարեան''' (կամ՝ Հակոբ Սանասարյան, {{ԱԾ}}) ծանօթ հայ բնապահպանական գործօն, գրագէտ եւ կենսատարրաբան, ինչպէս նաեւ համահիմնադիրը բնապահպանման խումբ` [[Գոյապահպանութիւն (խումբ)|Գոյապահպանութիւն]] կազմակերպութեան, հիմնուած` [[1985]] թուականին<ref>{{Cite web|url=http://www.armeniandiaspora.com/forum/showthread.php?t=22615|title=ARMENIANOW.COM April 8, 2005 - Armenian Diaspora News Forum<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927184604/http://www.armeniandiaspora.com/forum/showthread.php?t=22615|archive-date=September 27, 2007|access-date=July 15, 2007|url-status=live}}</ref>, Սովետական Միութեան մէջ:<ref>Drvagner Hayastani Ecologiakan Sharzhumits (1985-1992), Yerevan, Self-published book, 2015 ({{lang-hy|Հակոբ Արբակի Սանասարյան, Դրվագներ Հայաստանի Էկոլոգիական Շարժումից (1985-1992 թթ․), Երևան, Հեղինակային հրատարակություն, 2015}}</ref> Այս խումբը [[1998]] թուականին կը կոչուի [[Հայաստանի Կանաչեայ Միութիւն|Հայաստանի Կանաչեայ Միութիւնը]]: Սանասարեանը մինչեւ իր մահը Միութեան նախագահն էր:<ref>Environmental legacy of the former Soviet Republics, Ruben A Mnatsakanian, Centre for Human Ecology, Institute of Ecology & Resource Management, University of Edinburgh, 1992.https://books.google.nl/books/about/Environmental_Legacy_of_the_Former_Sovie.html?id=_G2cAAAAMAAJ&redir_esc=y</ref><ref>An Environmental History of Russia, Paul Josephson, Nicolai Dronin, Aleh Cherp, Ruben Mnatsakanian, Dmitry Efremenko, and Vladislav Larin, Cambridge University Press, 2013.https://books.google.nl/books/about/An_Environmental_History_of_Russia.html?id=yD3pRavJxQEC&redir_esc=y</ref><ref>[http://www.nti.org/db/nisprofs/armenia/bkgndrep.htm Armenia: Reopening Metsamor<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927003219/http://www.nti.org/db/nisprofs/armenia/bkgndrep.htm|date=2007-09-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav022307b.shtml|title=EurasiaNet Civil Society - Armenia: Copper Mine Sparks Environmental Outcry<!-- Bot generated title -->|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610134210/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav022307b.shtml|archive-date=2007-06-10|access-date=2007-07-15|url-status=live}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} 9gdoxrvdrop1t5zgsn670dfne1dhrru 0 32193 252698 252576 2026-07-13T07:16:25Z Maral Dikbikian 4797 252698 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Քոլին Ճոսթ''' ({{Lang-en|Colin Jost}}, {{ԱԾ}}<ref name="brownalumni">{{cite magazine|url=https://archive.org/stream/brownalumnimonth838brow/brownalumnimonth838brow_djvu.txt|title=The Classes|first1=Peter|last1=Mandel|first2=Cynthia|last2=Baher|date=May 1983|volume=83|issue=8|page=58|magazine=Brown Alumni Monthly|access-date=September 13, 2014|quote=Darnel A. Jost and his wife. Dr. Kerry Kelly '77 M.D., of Staten Island, N.Y., report the birth of their first child, Colin Kelly Jost, on June 29.}}</ref><ref name="tvg">{{cite magazine|url=https://www.tvguide.com/celebrities/colin-jost/642068/|title=Colin Jost|magazine=TV Guide|archive-date=January 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129003814/http://www.tvguide.com/celebrities/colin-jost/642068/}}</ref>), ամերիկացի կատակերգակ, գրող եւ դերասան է։ Ան 2005 թուականէն ի վեր կը հանդիսանայ NBC-ի «Սաթըրտէյ Նայթ Լայվ»կատակերգական յայտագիրի հիմնական գրողներէն, իսկ 2014-էն սկսեալ՝ «Ուիքենտ Ափտէյթ» բաժինի համավարողը։ Ան նաեւ վարած է յայտագիրի գլխաւոր համագրողի պաշտօնը 2012-էն 2015 թուականներուն, իսկ աւելի ուշ՝ 2017-էն 2022 թուականներուն, Մայքըլ Չէի հետ միասին դարձեալ ստանձնած է գլխաւոր գրողի դերը<ref>Johnson, Ben (October 30, 2008). "Cover Story: Jost for Laughs". ''AWE''. Archived from the original on November 21, 2018. Retrieved August 19, 2010.</ref><ref>Cooper, Gael Fashingbauer (January 23, 2014). "'SNL' head writer to join Cecily Strong as 'Weekend Update' co-anchor". ''The Today Show''. Archived from the original on November 4, 2014. Retrieved January 23, 2014.</ref>։ 2025 թուականին, Ճոսթ ստացած է Մարդասիրական գրականութեան պատուաւոր դոկտորի տիտղոս Սթաթըն Այլընտի քոլեճին կողմէ (CUNյ)` ի գնահատումն կատակերգութեան, հեռուստատեսութեան եւ համայնքային ծառայութեան մէջ իր ունեցած ներդրումներուն<ref>Vecera, Mattea (June 11, 2025). "'Saturday Night Live' comedian Colin Jost receives honorary doctorate from the College of Staten Island". ''silive''. Retrieved June 23, 2025.</ref>։ Ան «Փրայմթայմ Էմմի» մրցանակի կրկնակի դափնեկիր է եւ տասնինը անգամ թեկնածու առաջադրուած է «Էմմի» մրցանակին՝ «Սաթըրտէյ Նայթ Լայվ»-ի մէջ իր կատարած աշխատանքին, ինչպէս նաեւ «Փոփ Քալչըր Ճեփըրտի!» հարցուպատասխանի մրցոյթ-յայտագիրը վարելուն համար<ref>{{Citation|title=Colin Jost|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Colin_Jost&oldid=1362733735|date=2026-07-05|accessdate=2026-07-13|language=en}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր<ref>{{Citation|title=Colin Jost|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Colin_Jost&oldid=1362733735|date=2026-07-05|accessdate=2026-07-13|language=en}}</ref> == Ճոսթ ծնած է 29 Յունիս 1982-ին, [[Նիւ Եորք]] քաղաքին մէջ։ Ան մեծցած է կաթողիկէ ընտանիքի մը մէջ՝ Սթաթըն Այլընտի Կրայմզ Հիլ<ref>Bailey, Rob (November 19, 2017). "SNL's Colin Jost before he was famous: 10 classic Staten Island Advance stories". ''Staten Island Advance''. Archived from the original on January 19, 2019. Retrieved January 19, 2019.</ref> թաղամասին մէջ։ Մայրը՝ Քերրի Ճ. Քելլի, Նիւ Եորքի հրշէջ վարչութեան գլխաւոր բժշկական սպան էր, իսկ հայրը՝ Տանիէլ Ա. Ճոսթ, ուսուցիչ էր Սթաթըն Այլընտի արհեստագիտական բարձրագոյն վարժարանին մէջ<ref>Friedman, Milly (February 24, 2014). "'Saturday Night Live' moves young comic Colin Jost into a 'Weekend Update' anchor chair". ''New York Daily News''. Archived from the original on February 3, 2018.</ref>։ Ան ունի կրտսեր եղբայր մը՝ Քէյսի Ճոսթ, որ «Իմփրաքթիքըլ Ճոքըրզ» յայտագիրի գրողն ու արտադրիչն է, ինչպէս նաեւ դերակատարութիւն ունեցած է «Սթաթըն Այլընտի ամառը» ֆիլմին մէջ<ref>"Colin Jost and Michael Che: 25 Things You Don't Know About Us". October 2016. Archived from the original on October 2, 2016. Retrieved October 3, 2016.</ref>։ Ճոսթ յաճախած է Մանհաթընի Ռեճիս բարձրագոյն վարժարանը, ուր եղած է դպրոցական «Տը Օուլ» թերթի խմբագիրը, եւ աւարտած է 2000 թուականին։ Այնուհետեւ ան պատմութիւն եւ գրականութիւն ուսանած է Հարուըրտ համալսարանին մէջ, ուր բնակած է Լեւըրեթ Հաուսի մէջ։ Ան մասնագիտացած է ռուսական եւ բրիտանական գրականութեան մէջ, եւ իր աւարտաճառը գրած է Վլատիմիր Նապոքովի մասին։ Ճոսթ եղած է «Տը Հարուըրտ Լամփուն» երգիծական պարբերաթերթի նախագահը եւ 5,250 տոլար շահած է «Ուիքըսթ Լինք» հեռուստախաղի համալսարանական թողարկման ընթացքին, թէեւ նշած է, որ իր կարծիքով ինք արժանի չէր յաղթանակի<ref>Martin, William C. (November 14, 2002). "Junior Proves Strength on 'Weakest Link'". ''The Harvard Crimson''. Archived from the original on November 29, 2021. Retrieved May 14, 2021.</ref>։ Ան Հարուըրտը աւարտած է 2000-ականներու սկզբնաւորութեան (2004-ին)՝ ստանալով Արուեստից պսակաւորի գերազանցութեան տիտղոս։ == Ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Colin Jost|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Colin_Jost&oldid=1362733735|date=2026-07-05|accessdate=2026-07-13|language=en}}</ref> == Համալսարանը աւարտելէ ետք, Ճոսթ աշխատած է իբրեւ թղթակից եւ սրբագրիչ «Սթաթըն Այլընտ Էտվանս» թերթին մէջ։ Այնուհետեւ ան հրաւիրուած է իբրեւ գրող «Նիքելոտէօն»-ի կարճ կեանք ունեցած «Քափփա Մայքի» անիմացիոն յայտագիրին համար։ Այդ աշխատանքէն ետք, ան իր գրութիւններու փաթեթը ուղարկած է NBC-ի «Սաթըրտէյ Նայթ Լայվ» յայտագիրին, ինչ որ իրեն ձեռքբերում ապահոված է՝ 2005-ին ստանձնելով գրողի պաշտօնը<ref>Fretts, Bruce (April 7, 2014). "Surely You Jost!". ''TV Guide''. p. 9.</ref>։ 2009-էն 2012 թուականներուն Ճոսթ եղած է SNL-ի գրութիւններու վերահսկիչը։ Ան 2012-էն 2015 թուականներուն վարած է գլխաւոր համագրողի պաշտօնը, եւ վերստին ստանձնած է այդ դերը 2017-էն 2022 թուականներուն։ Ան յաճախ համագործակցած է SNL-ի միւս համագրող Ռոպ Քլայնի հետ։ 2012–2013 տարեշրջանին յաջորդած ամառնային դադարի ընթացքին, գործադիր արտադրիչ Լորն Մայքըլզ Ճոսթին առաջարկած է ստանձնել «Ուիքենտ Ափտէյթ» բաժինը, որովհետեւ համավարող Սեթ Մէյըրզ շուտով պիտի հեռանար՝ վարելու համար «Լէյթ Նայթ ուիթ Սեթ Մէյըրզ» հաղորդումը։ Ճոսթ ընդունած է առաջարկը եւ փոխարինած է Մէյըրզը 1 Մարտ 2014-ի յայտագիրին ընթացքին։ 23 Հոկտեմբեր 2021-ի թողարկման ժամանակ, որ կը վարէր Ճէյսըն Սուտէյքիսը, Ճոսթ անցաւ Մէյըրզի մրցանիշը՝ դառնալով այս բաժինի պատմութեան մէջ ամէնաերկար սպասարկած հաղորդավարը<ref>White, Peter (October 24, 2021). "'SNL': Colin Jost Breaks Seth Meyers' Weekend Update Record". ''Deadline Hollywood''. Archived from the original on October 15, 2022. Retrieved October 14, 2022.</ref>։ Ճոսթ նշած է Նորմ Մաքտոնալտը իբրեւ գլխաւոր ազդեցութիւն իր հաղորդավարական աշխատանքին վրայ՝ ըսելով, որ Մաքտոնալտի ոճը այն մէկն էր, որուն հետ ինք մեծցած է երկրորդական վարժարանի տարիներուն։ Ան նաեւ Թինա Ֆէյը յիշատակած է իբրեւ ներշնչման աղբիւր։ Բացի «Ուիքենտ Ափտէյթ»-էն, Ճոսթ կարճ հիւր-դերակատարութեամբ հանդէս եկած է Օհայոյի նահանգապետ Ճոն Քէյսիքի դերով՝ Հանրապետական կուսակցութեան նախագահական բանավէճի երգիծական տեսարանի մը մէջ։ Աւելի ուշ, ան մարմնաւորած է իր ընկեր Փիթ Պուտիճեճը՝ Դեմոկրատական կուսակցութեան 2020 թուականի նախագահական նախնական ընտրութիւններու երգիծական պատկերներուն մէջ, ինչպէս նաեւ Ռոճըր Կուտելը՝ NFL-ի 2021-ի մրցաշրջանի ընթացքին։ Իսկ 2025 եւ 2026 թուականներուն ան մարմնաւորած է Պաշտպանութեան նախարար Փիթ Հեկսեթը<ref>Itzkoff, Dave (December 7, 2025). "Colin Jost Plays Pete Hegseth on 'S.N.L.' to Explain 'Operation Kill Everybody'". ''The New York Times''. Retrieved February 18, 2026.</ref>։ Ճոսթ հանդէս եկած է նաեւ իբրեւ սթենտ-ափ կատակերգակ՝ ելոյթներ ունենալով «Լէյթ Նայթ ուիթ Ճիմի Ֆալոն» յայտագիրին մէջ, ինչպէս նաեւ TBS եւ HBO ալիքներով։ Ան ընտրուած է իբրեւ «Նոր դէմք» Մոնրէալի «Ճասթ ֆոր Լաֆս» (Just for Laughs) փառատօնին 2009-ին, եւ այդուհետեւ հանդէս եկած է Չիքակոյի նոյնանուն փառատօնին 2011-ին ու 2012-ին, իսկ Մոնրէալի փառատօնին՝ դարձեալ 2010-ին եւ 2012-ին։ Ճոսթ չորս երգիծական յօդուածներ հրատարակած է «Թը Նիւ Եորքըր» ամսագիրին մէջ, ինչպէս նաեւ աշխատակցած է «Թը Նիւ Եորք Թայմզ Մակազին»-ին, «Հաֆինկթըն Փոսթ»-ին, «Սթաթըն Այլընտ Էտվանս»-ին եւ «Ռատար»-ին։ Ան գրած է 2015 թուականի «Սթաթըն Այլընտի ամառը» կատակերգական ֆիլմի սենարը եւ հոն ստանձնած փոքր դեր մը, ինչպէս նաեւ փոքր դերով մը (իբրեւ Փոլ) հանդէս եկած է 2016-ի «Ինչպէս ըլլալ ամուրի» վիպական-կատակերգական ֆիլմին մէջ։ Յունուար 2016-ին, Ճոսթ բացումը կատարած է կատակերգակ Լիամ ՄաքԷնինիի ձայնապնակի արձանագրութեան՝ Պրուքլինի «Թը Պել Հաուս» սրահին մէջ։ 2018-ի վերջաւորութեան, Ճոսթ եւ «Կրին Պէյ Փեքըրզ»-ի քուորթըրպեք Էրըն Ռոճըրզը միասին հանդէս եկած են «Այզոտ» հագուստի ապրանքանիշի գովազդային արշաւին մէջ<ref>Palmieri, Jean E. (September 5, 2018). "Parody Traditional Fashion Ads in New Izod Commercials". ''Women's Wear Daily''. Archived from the original on September 29, 2018. Retrieved September 28, 2018.</ref>։ Սեպտեմբեր 2018-ին, Ճոսթ Մայքըլ Չէի հետ միասին վարած է «Փրայմթայմ Էմմի» մրցանակաբաշխութիւնը<ref>Gonzalez, Sandra (April 26, 2018). "Michael Che and Colin Jost to host Emmy Awards". ''CNN.com''. Retrieved April 30, 2024.</ref>։ Ճոսթ, դարձեալ Մայքըլ Չէի հետ, 4 Մարտ 2019-ին ներկայացած է WWE-ի «Մանտէյ Նայթ Ռօ» ըմբշամարտի շոուին, ուր երկուքն ալ յայտարարուած են իբրեւ «ՈւրեսըլՄենիա 35»-ի յատուկ թղթակիցներ։ Այդ թողարկման ընթացքին անոնք ներքաշուեցան սենարային հակամարտութեան մէջ ըմբշամարտիկ Պրաուն Սթրոումընի հետ, ինչ որ պատճառ դարձաւ, որ թէ՛ Ճոսթը եւ թէ՛ Չէն մասնակից դառնան «ՈւրեսըլՄենիա»-ի «Անտրէ տը Ճայընթի յիշատակի բազմամարդ մարտին»։ Մրցումի ընթացքին, Ճոսթ եւ Չէ մարտադաշտի մեծ մասը անցուցին ռինկին տակ պահուըտելով, ապա փորձեցին դուրս ձգել Սթրոումընը, երբ վերջինս կը փորձէր նոյնը ընել «Հարտի Պոյզ»-ի նկատմամբ։ Ճոսթ փորձեց հանդարտեցնել կացութիւնը՝ օգտագործելով իր հոգեբանին օգնութիւնը, բայց Սթրոումըն զայն վիզէն բռնած հարուածեց գետնին եւ արագօրէն ռինկէն դուրս նետեց երկու կատակերգակներն ալ՝ շահելով մրցումը<ref>Benigno, Anthony (April 7, 2019). "Braun Strowman won the sixth annual Andre the Giant Memorial Battle Royal". ''WWE''. Archived from the original on April 9, 2019. Retrieved April 9, 2019.</ref>։ Յուլիս 2020-ին, Ճոսթ հրատարակեց իր յուշագրութիւնը՝ «Չափազանց հարուածելի դէմք մը. Յուշագրութիւն» խորագրով։ Գիրքը լաւ ընդունելութիւն գտաւ եւ յայտնուեցաւ «Նիւ Եորք Թայմզ»-ի պեսթսելըրներու (ամէնավաճառուած գիրքերու) ցանկին մէջ<ref>Kroll, Justin (December 16, 2020). "'Ramy' Director Christopher Storer To Helm Colin Jost-Pete Davidson Comedy 'Worst Man' For Universal". ''Deadline Hollywood''. Retrieved February 18, 2026.</ref>։ 27 Ապրիլ 2024-ին, Ճոսթ վարեց Սպիտակ տան թղթակիցներու ընթրիքը, որ լրագրողներու ամէնամեայ հաւաքոյթ է եւ ուր սովորաբար ելոյթ կ'ունենան նախագահն ու հրաւիրեալ կատակերգակը։ Իր 20 վայրկեաննոց մենախօսութեան ընթացքին, Ճոսթ կատակներ ըրաւ Թրամփի եւ Պայտընի հասցէին, իր աջակցութիւնը յայտնեց Պայտընի «պարկեշտութեան», կատակեց Սքարլեթ Եոհանսոնի հետ իր ամուսնական կեանքին մասին եւ դրուատեց ազատ մամուլը<ref>"'Decency is why we are all here tonight': Jost gives touching closing remarks". ''CNN.com''. April 28, 2024. Retrieved April 30, 2024.</ref><ref>Steinberg, Brian (April 27, 2024). "Colin Jost Wins Over Tough White House Correspondents Dinner Crowd With Praise for 'Decent' Biden". ''Variety''. Retrieved April 30, 2024.</ref><ref>Gariano, Francesca (April 28, 2024). "Colin Jost jokes about married life with Scarlett Johansson at White House Correspondents' Dinner". ''Today''. Retrieved April 30, 2024.</ref>։ Ճոսթ կարճ դերակատարումով մը հանդէս եկաւ 2024 թուականի «Տանիր զիս դէպի լուսին» ֆիլմին մէջ, ուր գլխաւոր դերով հանդէս կու գար իր կինը՝ Սքարլեթ Եոհանսոնը<ref>Ryan, Patrick (July 13, 2024). "Scarlett Johansson dishes on husband Colin Jost's 'very strange' movie cameo". ''USA Today''. Retrieved August 23, 2024.</ref>։ 31 Յուլիս 2024-ին յայտարարուեցաւ, որ Ճոսթ պիտի ըլլայ Amazon Prime Video-ի «Փոփ Քալչըր Ճեփըրտի!» հարցուպատասխանի մրցոյթ-յայտագիրի հաղորդավարը, որ յետագային՝ 2026 թուականին, տեղափոխուեցաւ Netflix<ref>Jensen, Erin (July 31, 2024). "Who will host 'Pop Culture Jeopardy!' spinoff? The answer is…". ''USA Today''. Retrieved July 31, 2024.</ref>։ == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=Colin Jost|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Colin_Jost&oldid=1362733735|date=2026-07-05|accessdate=2026-07-13|language=en}}</ref> == Հարուըրտի Լեւըրեթ Հաուսի մէջ բնակած օրերուն, Ճոսթ սենեկակից եղած է Փոխադրութեան նախկին նախարար Փիթ Պուտիճեճի հետ։ 2015 թուականին, Ճոսթ դրամական նուիրատուութիւն կատարած է Պուտիճեճի քաղաքապետական վերընտրութեան արշաւին։ Յաջորդիւ, Պուտիճեճի նախագահական ընտրարշաւի ընթացքին, Ճոսթ մարմնաւորած է զայն SNL-ի 45-րդ տարեշրջանին մէջ<ref>Merica, Dan (October 26, 2019). "From Harvard to SNL: How Pete Buttigieg and Colin Jost are crossing paths 15 years later". ''CNN''. Archived from the original on October 27, 2019. Retrieved October 28, 2019.</ref>։ Ճոսթ ամուսնացած է դերասանուհի Սքարլեթ Եոհանսոնի հետ (ասիկա Ճոսթի առաջին, իսկ Եոհանսոնի երրորդ ամուսնութիւնն է), որուն հետ ծանօթացած է SNL-ը հիւրընկալելու անոր բազմաթիւ առիթներէն մէկուն ընթացքին։ Անոնց յարաբերութիւնը սկսաւ Մայիս 2017-ին, իսկ Մայիս 2019-ին անոնք նշանուեցան։ Անոնք ամուսնացան Հոկտեմբեր 2020-ին՝ Նիւ Եորքի իրենց տան մէջ։ Եոհանսոն իրենց արու զաւակը լոյս աշխարհ բերաւ Օգոստոս 2021-ին<ref>VanHoose, Benjamin; Leonard, Elizabeth (August 18, 2021). "Scarlett Johansson and Husband Colin Jost Welcome First Baby Together". ''People''. Archived from the original on August 18, 2021. Retrieved August 18, 2021.</ref>։ 2023 թուականին, Ճոսթ, SNL-ի իր պաշտօնակից եւ Սթաթըն Այլընտի բնակիչ Փիթ Տէյվիտսընի հետ միասին, գնեց Սթաթըն Այլընտի շոգենաւային գիծի գործածութենէ հանուած նաւ մը՝ «MV John F. Kennedy»-ն։ Այս շոգենաւը հետագային գործածուեցաւ «Սքրիմպոթ» ֆիլմին մէջ<ref>Heinrichs, Audra (November 27, 2024). "A Horror Movie Was Made on a Staten Island Ferry Owned by Pete Davidson & Colin Jost". ''Jezebel''. Retrieved March 6, 2025.</ref>։ Ճոսթ ալիքասահքի մեծ սիրահար է, եւ NBC Sports-ի կողմէ ուղարկուած էր Թահիթի՝ 2024 թուականի Ամառնային Ողիմպիական խաղերու ալիքասահքի մրցումները լուսաբանելու համար։ Սակայն, մրցաշարքի աւարտէն առաջ ան ստիպուած եղաւ տուն վերադառնալ բժշկական խնամք ստանալու համար, ետքը այն բանին, երբ մարջանեայ ժայռի վրայ ոտքը կտրելու պատճառով քանի մը վարակներ ստացած էր<ref>Tapp, Tom (August 5, 2024). "Colin Jost's Olympics Surfing Correspondent Days Are Over As The Competition Continues". ''Deadline Hollywood''. Retrieved August 8, 2024.</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] ti861cd1mtipb71s0zfuxrg03sdqt3g 0 32220 252688 2026-07-12T13:30:18Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Նոր էջ «[[Պատկեր:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|մինի]] '''Օրիոն Բազմա-նպատակային Անձնակազմային Տիեզերանաւը''' ''(Orion Multi-Purpose Crew Vehicle - MPCV)''''',''' ՆԱՍԱ-ի կողմէ օգտագործուող մասամբ վերաօգտագործելի անձնակազմային տիեզերանաւ մըն է, որ նախատեսուած է Արտեմիս (Artemis) լուսնային հետազ...»: 252688 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Orion Snaps a Selfie During External Inspection (vertical).jpg|մինի]] '''Օրիոն Բազմա-նպատակային Անձնակազմային Տիեզերանաւը''' ''(Orion Multi-Purpose Crew Vehicle - MPCV)''''',''' ՆԱՍԱ-ի կողմէ օգտագործուող մասամբ վերաօգտագործելի անձնակազմային տիեզերանաւ մըն է, որ նախատեսուած է Արտեմիս (Artemis) լուսնային հետազօտական ծրագիրին համար։ Ան բաղկացած է երկու հիմնական բաժիններէ. անձնակազմային խցիկէն (Crew Module-CM), որ կը կառուցուի [[Լոքհիտ Մարթին ընկերութիւն|Լոքհիտ Մարթին]] (Lockheed Martin) ընկերութեան կողմէ, եւ Եւրոպական Ծառայողական Միաւորէն (European Service Module - ESM), որ կը տրամադրուի Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութեան (ESA) կողմէ եւ կը պատրաստուի [[«Էյրպաս Տիֆենս էնտ Սփէյս» ընկերութիւն|«Էյրպաս Տիֆենս էնտ Սփէյս»]] (Airbus Defence and Space) ընկերութեան մէջ։ «Օրիոն»ը նախատեսուած է Երկիրի ցած ուղեծիրէն անդին մինչեւ չորս տիեզերագնացի տեղափոխման համար։ Ան կրնայ ինքնուրոյն թռիչքի ընթացքին գործել մինչեւ 21 օր, իսկ երբ միացած է այլ տիեզերակայանի կամ տիեզերանաւու, կրնայ առաքելութեան մէջ մնալ մինչեւ վեց ամիս։ Տիեզերանաւը զինուած է ՆԱՍԱ-ի «Տոքինկ Սիսթըմ» (Docking System) միացման համակարգով եւ ժամանակակից ապակեայ (glass cockpit) ցուցադրիչներով։ Նախատեսուած է, որ «Օրիոն»ը արձակուի «Սփէյս Լաունչ Սիսթըմ» (Space Launch System (SLS)) հրթիռով, որուն վրայ տեղադրուած է աշտարակաձեւ արտակարգ փրկութեան համակարգ մը (Launch Escape System)։ «Օրիոն»ի գաղափարը ծնունդ կ'առնէ 2000-ականներու սկիզբը, երբ Lockheed Martin զայն կ'առաջարկէ իբրեւ Անձնակազմի հետազօտական տիեզերանաւ (Crew Exploration Vehicle (CEV))՝ ՆԱՍԱ-ի «Constellation'''»''' ծրագիրին համար։ 2006-ին, ՆԱՍԱ կ'ընտրէ այդ առաջարկը։ Սակայն, 2010-ին «Constellation» ծրագիրին դադրեցումէն ետք, «Օրիոն»ը հիմնովին վերատեսութեան կ'ենթարկուի՝ ՆԱՍԱ-ի «Ճամբորդութիւն դէպի Հրատ» (Journey to Mars) նախաձեռնութեան ծառայելու համար, որ հետագային կը վերանուանուի «Լուսինէ Հրատ» (Moon to Mars)։ Այդ ընթացքին, «Տիեզերք արձակման համակարգ» (Space Launch System (SLS))ը կը դառնայ «Օրիոն»ի հիմնական արձակման հրթիռը, իսկ ծառայողական միաւորը կը փոխարինուի Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութեան «Ինքնաշխատ փոխադրական տիեզերանաւ» (Automated Transfer Vehicle (ATV))-ի հիման վրայ մշակուած նոր նախագիծով։ 2026-ի դրութեամբ, կառուցուած էին թռիչքի համար ամբողջովին պատրաստ երեք «Օրիոն» տիեզերանաւեր, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ փորձարկման նմուշներ։ Բացի ատկէ, եւս երեք թռիչքի համար նախատեսուած տիեզերանաւեր կը գտնուէին կառուցման հանգրուանին մէջ<ref>[https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20090029327.pdf ՆԱՍԱ-ի կողմէ օգտագործուող անձնակազմային տիեզերանաւ մը]</ref>։ Մայիս 2025-ին Միացեալ Նահանգներու նախագահ [[Տանըլտ Թրամփ|Տանըլտ Թրամփի]] երկրորդ վարչակազմը կ'առաջարկէ դադրեցնել «Օրիոն» տիեզերանաւի ծրագիրը՝ Արտեմիս III առաքելութենէն ետք։ Սակայն Յուլիս 2025-ին ստորագրուած «One Big Beautiful Bill Act» օրէնքը կը ներառէ դրոյթ մը, որմով կը տրամադրուէր նիւթական օժանդակութիւն «Օրիոն»ի ձեռքբերման համար «Արտեմիս IV» առաքելութեան եւ անոր վերաօգտագործման՝ ապագայ առաքելութիւններուն ընթացքին<ref>[https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text/pl «Օրիոն» տիեզերանաւ]</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights="130" caption=""> File:MLASOrionCM.png| File:Orion CM-LAS stack.jpg| File:Orion Abort Flight Test.jpg| File:Assembly aa2 orion.jpg| File:Commons-logo.svg| File:NASA's Orion Spacecraft Heads Cross Country.jpeg| File:Orion Drop Test on Feb 29.jpg| File:Orion Ground Test Article (GTA).jpg| File:Orion STA 2018.jpg| File:EFT-1 Orion recovery.5.jpg| File:Artemis 1 at maximum distance from Earth.jpg| File:Orion Snaps a Selfie (tight crop).jpg| File:Artemis III Orion Crew Module (jsc2025e016286).jpg| File:KSC_Orion_Media_Day_(KSC-20230808-PH-KLS01_0035).jpg| </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Օրիոն Տիեզերանաւ]] [[Ստորոգութիւն:«Արտեմիս» ծրագիր]] lyd7hleizx0na1zvxveu83mf3epnwnv 0 32221 252689 2026-07-12T13:56:01Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Նոր էջ «[[Պատկեր:STS-109-HST-s109e5700.jpg|մինի]] '''«Հապըլ» Տիեզերական Աստղադիտակը,''' (Hubble Space Telescope -HST, կամ պարզապէս ''Հապըլ'') տիեզերական աստղադիտակ մըն է, որ 1990 թուականին կ'արձակուի [[Երկիր|Երկիրին]] ցած ուղեծիրը եւ մինչեւ այսօր կը շարունակէ իր գործունէութիւնը։ Թէեւ անիկա առաջին տիեզ...»: 252689 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:STS-109-HST-s109e5700.jpg|մինի]] '''«Հապըլ» Տիեզերական Աստղադիտակը,''' (Hubble Space Telescope -HST, կամ պարզապէս ''Հապըլ'') տիեզերական աստղադիտակ մըն է, որ 1990 թուականին կ'արձակուի [[Երկիր|Երկիրին]] ցած ուղեծիրը եւ մինչեւ այսօր կը շարունակէ իր գործունէութիւնը։ Թէեւ անիկա առաջին տիեզերական աստղադիտակը չէր, սակայն կը նկատուի ամէնէն մեծերէն եւ բազմակողմանիներէն մէկը։ «Հապըլ»ը լայն ճանաչում շահած է իբրեւ աստղագիտութեան կարեւորագոյն հետազօտական գործիք եւ ՆԱՍԱ-ի հանրային հեղինակութեան նշանակալի ձեռքբերումներէն մէկը։ Ան իր անունը ստացած է աստղագէտ [[Էտուին Հապըլ|Էտուին Հապըլի]] անունէն եւ կը հանդիսանայ ՆԱՍԱ-ի Մեծ Աստղադիտարաններ (Great Observatories) ծրագիրին մասերէն մէկը։ Տիեզերական Աստղադիտակի Գիտական Հիմնարկը (''Space Telescope Science Institute- STScI)'' կ'ընտրէ «Հապըլ»ի դիտարկման թիրախները եւ կը մշակէ ստացուած տուեալները, մինչդեռ [[Կոտըրտ Տիեզերական Թռիչքներու Կեդրոնը]] (Goddard Space Flight Center - GSFC) կը վերահսկէ աստղադիտակին գործունէութիւնը։ «Հապըլ» օժտուած է 2.4 մեթր տրամագիծ ունեցող գլխաւոր հայելիով, իսկ անոր հինգ հիմնական գործիքները դիտարկումներ կը կատարեն ելեկտրամագնիսական անդրամանիշակագոյն լուսացիր, տեսանելի եւ մօտ ենթակարմիր տիրոյթներուն մէջ։ Երկիրին մթնոլորտէն դուրս գտնուող անոր ուղեծիրը կարելիութիւն կու տայ ստանալու բացառապէս բարձր լուծաչափով պատկերներ՝ զգալիօրէն նուազ լուսաւորութեամբ, քան ցամաքային աստղադիտակները։ «Հապըլ» արձանագրած է տեսանելի լոյսով ստացուած ամէնէն մանրամասն պատկերներէն շատերը՝ մարդկութեան ընծայելով տիեզերքի խորքերը դիտելու աննախընթաց հնարաւորութիւն։ Անոր բազմաթիւ դիտարկումները յանգեցուցած են աստղագիտութեան մէջ հիմնարար յայտնագործութիւններու, որոնցմէ մէկը տիեզերքի ընդարձակման արագութեան ճշդումն է։ «Հապըլ Տիեզերական Աստղադիտակ»ը 1970-ական թուականներուն կառուցուած եւ նիւթապէս հովանաւորուած ՆԱՍԱ-ի կողմէ՝ Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութեան (ESA) մասնակցութեամբ։ Նախատեսուած էր զայն արձակել 1983 թուականին, սակայն ծրագիրը կը յետաձգուի բազմաթիւ արհեստագիտական դժուարութիւններու, նիւթական խնդիրներու եւ 1986 թուականի [[«Չելենճըր» տիեզերանաւ|«Չելենճըր» տիեզերանաւի]] աղէտին պատճառով։ Վերջապէս, 1990 թուականին «Հապըլ» կ'արձակուի «STS-31» առաքելութեամբ։ Սակայն կարճ ժամանակ ետք կը յայտնաբերուի, որ անոր գլխաւոր հայելին սխալ կերպով յղկուած էր, ինչ որ յառաջացուցած էր գնդաձեւ շեղում (spherical aberration) եւ սահմանափակած էր աստղադիտակին կարողութիւնները։ Այս թերութիւնը ամբողջութեամբ կը շտկուի 1993 թուականին իրականացուած «STS-61» սպասարկման առաքելութեան ընթացքին։ «Հապըլ» մինչեւ այսօր միակ աստղադիտակն է, որ ի սկզբանէ նախագծուած էր տիեզերքի մէջ տիեզերագնացներու կողմէ սպասարկուելու համար։ Տիեզերանաւային մաքոքներու (տիեզերական փոխադրանաւ) հինգ առաքելութիւններու ընթացքին աստղադիտակը կը նորոգուի, կ'արդիականանայ եւ կը փոխարինուին անոր տարբեր համակարգերը, ներառեալ հինգ հիմնական գիտական գործիքները։ Հինգերորդ սպասարկման առաքելութիւնը սկզբնապէս կը չեղարկուի անվտանգութեան նկատառումներով՝ 2003 թուականի [[«Քոլոմպիա» տիեզերանաւ|«Քոլոմպիա» տիեզերանաւի]] աղէտէն ետք։ Սակայն ՆԱՍԱ-ի տնօրէն Մայքըլ Տ. Կրիֆընի հաստատումէն ետք, առաքելութիւնը կ'իրականացուի 2009 թուականին։ «Հապըլ» 2020 թուականի Ապրիլին կ'ամբողջացնէ իր գործունէութեան երեսուն տարին, եւ մասնագէտները կը կանխատեսեն, որ ան կրնայ շարունակել գործել մինչեւ 2030-2040 թուականները։ «Հապըլ» ՆԱՍԱ-ի Մեծ Աստղադիտարաններ ծրագիրին տեսանելի լոյսի աստղադիտակն է։ «Հապըլ»ի յաջորդը՝ միջին ենթակարմիր մինչեւ տեսանելի լոյսի տիրոյթին մէջ դիտարկումներ կատարելու համար, [[«Ճէյմզ Ուէպ» աստղադիտակ|Ճէյմզ Ուէպպ Տիեզերական Աստղադիտակը]] (James Webb Space Telescope - JWST) կ'արձակուի 25 Դեկտեմբեր 2021 թուականին<ref>[https://www.nasa.gov/news-release/nasa-announces-new-james-webb-space-telescope-target-launch-date/ Ճէյմզ Ուէպպ Տիեզերական Աստղադիտակը]</ref>։ Անոր պիտի յաջորդէ [[«Նենսի Կրէյս Ռոմըն» Աստղադիտակը|«Նենսի Կրէյս Ռոմըն» Տիեզերական Աստղադիտակը]], որուն արձակումը նախատեսուած է 2026 թուականին<ref>[http://hubblesite.org/the_telescope/hubble_essentials/ Հապըլ Տիեզերական Աստղադիտակը]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:ՆԱՍԱ-ի Աստղադիտակներ]] [[Ստորոգութիւն:«Հապը» աստղադիտակը]] 3x6p0ugx1oqrspxvbrlk3cadyidai7t 14 32222 252692 2026-07-12T15:45:19Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պատրիարքներ]]»: 252692 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պատրիարքներ]] 6uwlzkzm2rpyu2v2c7sjhuiy5kpe4h5