Wikipedia iawiki https://ia.wikipedia.org/wiki/Pagina_principal MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Multimedia Special Discussion Usator Discussion Usator Wikipedia Discussion Wikipedia File Discussion File MediaWiki Discussion MediaWiki Patrono Discussion Patrono Adjuta Discussion Adjuta Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Appendice Discussion Appendice TimedText TimedText talk Modulo Discussion Modulo Evento Discussion Evento 0 39821 704992 671859 2026-10-23T06:10:42Z Interlingvisto 60932 704992 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} '''Presidente del Statos Unite''' es le capite del stato e del governo del [[Statos Unite]], le dirigente del poter executive del governo federal e le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. Le presidente es eligite indirectemente per un periodo de quatro annos per medio del [[Collegio Electoral del Statos Unite|Collegio Electoral]]. Le officio es establite per le [[Constitution del Statos Unite]], que entrava in vigor in 1789. Le presidente dirige le brancia executive del governo federal, superintende le execution del leges federal, nomina le membros del Cabinet e numerose altere officiales, e representa le pais in su relationes international. Le presidente pote signar o vetar legislation adoptate per le [[Congresso del Statos Unite]], commandar le fortias armate, negociar tractatos subjecte al approbation del Senato e conceder indulgentias pro delitos federal, con le exception de casos de impeachment. Le presidente actual es [[Donald Trump]], qui comenciava su secunde mandato le 20 de januario 2025, post haber servite previamente ab 2017 a 2021. Illo es le 47e presidentia, ben que Trump es le 45e e le 47e presidente, proque [[Grover Cleveland]] e Trump mesme ha servite in duo periodos non consecutive. == Historia == === Origines del officio === Le officio de presidente esseva create durante le redaction del Constitution del Statos Unite in 1787. Le delegatos del [[Convention Constitutional (Statos Unite)|Convention Constitutional]] cercava un systema de governo que combinava un poter executive capace de actionar con limites constitutional e controles exercite per le altere brancas del governo. Le presidentia esseva influentiate per le experientia colonial britanno-american, le critica del poter monarchic e le debattos sur le forma del nove republica. Le autores del Constitution rejectava tanto un executive completemente subordinat al legislatura como un monarchia hereditaria. Illes establiva un presidente con un mandato limitate in tempore e con responsabilitates definite per le Constitution. Le Constitution esseva ratificate in 1788, e le prime presidente, [[George Washington]], assumeva le officio le 30 de april 1789. Al initio, le governo federal e le presidentia habeva un organisation relativemente reducite. Durante le seculos sequente, le expansion del responsabilitates federal e le evolution del politica national transformava le officio in un del institutiones central del vita politic american. === Le presidentia durante le prime decennios === George Washington establiva plure precedentes institutional, includente le formation de un Cabinet de consiliarios e le decision de abandonar voluntarimente le officio post duo periodos. Su exemplo contribuiva al tradition de limitar le duration del service presidential, ben que iste limite non deveniva un obligation constitutional usque al adoption del Vigesimosecunde Emendation in 1951. Durante le prime decennios del republica, le relation inter le presidente e le Congresso variava secundo le partitos politic, le personalitates e le conflictos concernente le interpretation del Constitution. Le presidentia acquistava un importantia crescente in le formation del politica national, in le administration del territorio e in le direction del politica exterior. Le expansion territorial, le conflictos inter le estados e le question del sclavitude deveniva factores importante del politica presidential. Durante le Guerra Civil American (1861–1865), [[Abraham Lincoln]] exerceva extensive poter executive in le defensa del Union. Su presidentia e le aboltion del sclavitude transformava profundemente le historia constitutional del pais. === Le presidentia moderne === A partir del fin del seculo XIX e durante le seculo XX, le responsabilitates del governo federal se expandiva considerabilemente. Le industrialisation, le regulation economic, le guerras mondial e le creation de nove programas social augmentava le extension del administration executive. Le presidentia de [[Franklin D. Roosevelt]] (1933–1945) marcava un expansion importante del rolo del governo federal. Su programma del ''New Deal'' respondeva al Grande Depression, e durante le [[Secunde Guerra Mundial]] le presidente exerceva un rolo central in le direction del efforto militar e diplomatic. Roosevelt es le sol presidente american qui serviva plus de duo periodos; su longe servicio precedeva le ratification del Vigesimosecunde Emendation. Durante le [[Guerra Frigide]], le presidentes deveniva figuras central del politica international, del dissuasion nuclear e del direction del allianceas militar. Le expansion del apparato de securitate national, del diplomatia e del administration federal augmentava le importantia del presidentia in le decisiones domestic e international. Le scandalo [[Watergate]] e le resignation de [[Richard Nixon]] in 1974 demonstrava le limites del poter presidential e le rolo del Congresso e del judiciario in le superintendentia del executive. Desde alora, le extension del immunitates presidential, le poter de decretar ordines executive e le relation inter le presidente e le Congresso ha continuate a esser subjectos de debatto juridic e politic. == Election e mandato == === Election presidential === Le election presidential ha loco cata quatro annos, normalmente le prime martedi post le prime lunedi de novembre. Le electores non elige directemente le presidente; illes vota in electiones organisate per le estados e le District de Columbia, que determina le membros del Collegio Electoral. Le Collegio Electoral consiste de 538 electores. Le numero de electores de cata stato corresponde al numero total de su representantes e senatores in le Congresso; le District de Columbia ha tres electores. In general, le candidato que recipe le majoritate del votos electoral, al minus 270, deveni presidente eligite. Le methodo de selection del electores e le distribution del votos varia secundo le leges de cata stato. Si necun candidato recipe un majoritate del votos electoral, le Camera del Representantes elige le presidente inter le tres candidatos que recipeva le plus grande numero de votos electoral, con cata delegation de stato disponente de un voto. Le Senato elige le vice-presidente inter le duo candidatos con le plus grande numero de votos pro ille officio. Le presidentes e vice-presidentes presta juramento e assume lor officio le 20 de januario post le election. Le periodo inter le election e le inauguration es cognoscite como le periodo de transition presidential. === Qualificationes === Le Constitution establi tres qualificationes principal pro le officio de presidente: * Le candidato debe esser un citatano natural del Statos Unite, o un citatano del pais al tempore del adoption del Constitution, secundo le interpretation constitutional del requisito. * Le candidato debe haber al minus 35 annos. * Le candidato debe haber residite in le Statos Unite durante al minus 14 annos. Le Constitution non impone un requisito de appartenenza a un partito politic, de religion, de genere o de experientia anterior in un officio public. In le practica, tamen, le majoritate del presidentes ha essite associate con un del duo grande partitos politic contemporanee, le [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] o le [[Partito Republican (Statos Unite)|Partito Republican]]. === Duration del mandato e limites === Le mandato presidential dura quatro annos. Le Vigesimosecunde Emendation, ratificate in 1951, limita le election de un persona al officio de presidente a duo vices. Un persona qui ha succedite a un presidente e servite plus de duo annos del mandato de ille predecessor pote esser eligite solmente un vice ulteriormente. Le presidente pote abandonar le officio per morte, resignation, incapacitate o remotion post un processo de impeachment. Le vice-presidente succede al presidente in caso de morte, resignation o remotion, e anque deveni presidente in altere circumstantias previste per le Constitution e le leges. == Poteres e responsabilitates == Le poter del presidente deriva del Constitution, del leges adoptate per le Congresso e de interpretationes constitutional developpate per le tribunales. Le presidente debe operar intra un systema de separation del poderes, in le qual le Congresso exerce le poter legislative e le judiciario interpreta le leges e decide controversias juridic. === Poter executive === Le presidente es le dirigente del brancia executive del governo federal e ha le responsabilitate de facer executar le leges adoptate per le Congresso. Le presidente superintende le departamentos executive, nomina lor dirigentes e determina le orientation general del administration, subjecte al limites constitutional e legal. Le presidentes pote emitter ordines executive, proclamationes e memoranda presidential pro diriger le activitate del brancia executive. Un ordine executive pote instruer agentes federal o clarificar le maniera in le qual le administration applica le leges, ma illo non es automaticamente equivalente a un lege adoptate per le Congresso e pote esser contestate in le tribunales. Le presidente nomina le chefes del departamentos executive, le membros del Cabinet, le ambassadeores, le judices federal e numerose altere officiales. Multes de iste nominationes require le consilio e le consentimento del Senato. Le presidente anque superintende le Executiv Office of the President, que include le staff e le institutiones que supporta le presidente in le coordination del politica public. === Relation con le Congresso === Le Constitution divide le poter legislative inter le Camera del Representantes e le Senato, ma le presidente participa al processo legislative. Quando le Congresso approba un projecto de lege, le presidente pote signar lo, permitter que illo deveni lege sin signature in le circumstantias previste per le Constitution, o vetar lo. Le Congresso pote superar un veto presidential per un voto de duo tertios in ambe cameras. Le presidente pote recommend ar legislation e presentar su prioritate politic in discursos, messages al Congresso e le discurso annual sur le stato del Union. Le presidente non pote dissolver le Congresso e non possede un poter general de facer leges independentemente del proceduras legislative constitutional. Le relation inter le presidente e le Congresso depende frequentemente del composition partisan del duo cameras, del negotios politic e del capacitate del administration de obtener supporto legislative. === Politica exterior e diplomatia === Le presidente es un del figuras principal in le direction del relationes exterior del Statos Unite. Le presidente nomina ambassadeores, recipe representantes diplomatic e dirige le politica exterior per medio del [[Departimento de Stato del Statos Unite|Departimento de Stato]] e altere institutiones del brancia executive. Le presidente pote negociar tractatos con altere paises, ma le tractatos require le consilio e le consentimento de duo tertios del senatores presente in le Senato. Le administration pote anque concluder certe accordos executive international, subjecte al base legal e constitutional pertinente. Le presidente decide, in le limites del lege, como recognoscer altere statos e governos e como coordinar le diplomatia american. Le decisiones de politica exterior pote includer negotiationes commercial, accordos de securitate, sanctiones, assistentia international e participation in organisationes international. === Comandante in chef === Le presidente es le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. In iste capacitate, le presidente dirige le orientation militar general e superintende le Departimento de Defensa e le commandos militar. Le Constitution divide le responsabilitates militar inter le presidente e le Congresso. Le Congresso ha, inter altere cosas, le poter de declarar guerra, financiar le fortias armate e adoptar leges concernente le organisation militar. Le presidente dirige le operationes militar in le quadro del autoritates constitutional e legal applicabile. Le extension del poter presidential de usar le fortias armate sin un declaration formal de guerra ha essite un subjecto recurrente de debatto. Le legislation, le decisiones judicial e le interpretationes constitutional pertinent determina le limites e le proceduras applicabile a iste actiones. === Pardon e clemencia executive === Le presidente pote conceder reprieves e pardones pro delitos contra le lege federal, salvo in casos de impeachment. Le clemencia executive pote prender le forma de un pardon, un commutation de pena o un altere forma de remission autorisate per le lege. Le poter de pardon non se extende automaticamente al delitos contra le leges de un stato, que cade normalmente sub le competentia del autoritates de ille stato. Le uso del clemencia presidential pote devenir controverse, specialmente quando le beneficiarios ha relationes politic o personal con le presidente. === Nominationes judicial e altere nominationes === Le presidente nomina judices federal, includente le membros del [[Corte Supreme del Statos Unite]], con le consilio e le consentimento del Senato. Le judices federal nominate alicun vices exerce lor officio durante le vita, subjecte al Constitution, salvo resignation, morte o remotion per le procedura constitutional. Le presidente anque nomina ambassadeores, ministros, consules e altere officiales federal. Le Constitution e le leges determina qual nominationes require confirmation del Senato e qual pote esser facite per altere proceduras. === Poteres in situationes de emergentia === Le presidente pote exercer certe autoritates extraordinari in situationes de guerra, desastre, crisi economic o altere emergentias, si le Constitution o le Congresso autorisa tal actiones. Le natura e le extension de iste autoritates varia secundo le lege pertinente. Le uso del poter de emergentia es subjecto a controlo politic e juridic. Le Congresso pote adoptar o modificar le leges que govern a le responsa federal, e le tribunales pote examinar le legalitate de actiones executive in casos appropriate. == Relation con le altere brancas del governo == Le systema politic del Statos Unite es fundate sur le separation del poderes e un systema de controles e contrapesos. === Congresso === Le Congresso adopta legislation, approba le budget federal, exerce superintendentia sur le brancia executive e confirma numerose nominationes presidential per le Senato. Le Camera del Representantes pote iniciar un processo de impeachment, e le Senato judica le accusationes. Le presidente, in su torno, pote vetar legislation e influentiar le agenda legislative per su messages e negotiationes politic. === Judiciario === Le judiciario federal interpreta le Constitution e le leges federal. Le tribunales pote examinar actiones executive e determinar si illos viola le Constitution o le legislation applicabile. Le Corte Supreme ha un rolo central in le resolution de controversias constitutional concernente le extension del poter presidential. === Vice-presidente === Le vice-presidente es le prime persona in le linea de succession presidential. Le vice-presidente es anque presidente del Senato, con le capacitate de votar pro resolver un empate in ille camera. Si le presidente mori, dimitte le officio o es removite, le vice-presidente deveni presidente. Le Vigesimocinque Emendation regula anque le succession e certe proceduras relative al incapacitate presidential e al vacantia del officio de vice-presidente. == Succession e incapacitate == Le Constitution e le leges federal establi un ordine de succession pro le casos in le qual le presidente non pote continuar in le officio. Le vice-presidente es le prime in le ordine, sequite per le presidente del Camera del Representantes, le presidente pro tempore del Senato e membros del Cabinet in un ordine definite per lege, subjecte al qualificationes applicabile. Le Vigesimocinque Emendation, ratificate in 1967, clarifica le succession presidential e establi proceduras pro transferer temporarimente le poter quando le presidente declara se incapace de exerc er le functiones del officio, o quando le vice-presidente e le majoritate del Cabinet invoca le procedura constitutional pertinente. Le emendation permitte anque al presidente de nominar un vice-presidente quando iste officio deveni vacante, subjecte al confirmation per majoritates in ambe cameras del Congresso. == Residentia e institutiones official == Le presidente reside normalmente in le [[Casa Bianca]], in [[Washington, D.C.]], que es al mesme tempore su residentia official e un centro major del administration executive. Le edificio contine spatios residential, salas de reception official e officios administrative, includente le celebre Officio Oval. Le [[Executive Office of the President]] furni supporto administrative e consiliario al presidente. Illo include institutiones que tracta del budget, del securitate national, del politica economic e de altere question importante. Le presidente usa avion e helicopteros specialmente equipate pro viages official. Quando le presidente es a bordo, un avion militar del qual le designation radio es ''Air Force One'' es cognoscite sub iste nomine; ''Marine One'' es le designation radio usate quando le presidente viagia a bordo de un helicoptero del Marines. Le protection personal del presidente es primarimente responsabilitate del [[United States Secret Service]]. == Remuneration e privilegios == Le salario presidential es fixate per lege. Le presidente recipe anque un budget pro le execution del functiones official, securitate, viages e operation del residentia official. Le salario e certe conditiones del officio es subjecte a regulas legal, e le salario presidential non pote esser augmentate o diminuite durante le periodo pro le qual le presidente ha essite eligite, secundo le Constitution. Le presidente dispone de un staff numerose e de accesso a informationes diplomatic, militar e de intelligentia. Le officio comporta un nivello de securitate e visibilitate public exceptional, e le presidente es frequentemente al centro del attention del medios de communication. == Le rolo politic del presidente == Le presidente es normalmente le figura principal de su partito in le politica national. Durante le campanias electoral, le candidatos presidential presenta lor programmas e prioritate; post le election, le presidente tenta convertir su promissas in legislation, decisiones administrative e accordos politic. Le presidente pote influentiar le opinion public per discursos, entrevistas, declarationes official e communicationes digital. Le capacitate de facer adoptar un programma depende tamen de numerose factores, includente le composition del Congresso, le reaction del tribunales, le conditiones economic, le opinion public e le evenimentos international. Le potentia del presidentia ha provocate debattos super le equilibro inter un executive efficace e le necessitate de limitar le concentration del poter. Alcun observatores accentua le necessitate de un direction national capace de responder rapidemente a crises; alteres sublinea le importantia del superintendentia del Congresso, del independentia judicial e del protection del libertates civil. == Lista e historia del presidentes == Le prime presidente, George Washington, assumeva le officio in 1789. Desde alora, 45 individuos ha servite como presidente in 47 presidentias, usque al secunde mandato de Donald Trump, qui comenciava in 2025. Le differentia inter le numero de individuos e le numero de presidentias deriva del casos de presidentes eligite pro periodos non consecutive. Le presidentes es normalmente numerate in ordine de lor periodos, non solmente per individuo. Assi, Grover Cleveland es considerate le 22e e le 24e presidente, e Donald Trump le 45e e le 47e. Inter le presidentes historic plus notabile se trova: * [[George Washington]], le prime presidente e figura central in le establimento del institutiones del republica. * [[Thomas Jefferson]], qui serviva como presidente ab 1801 a 1809 e es associate con le expansion territorial del pais per le compra de Louisiana. * [[Abraham Lincoln]], presidente durante le Guerra Civil e le abolition del sclavitude. * [[Theodore Roosevelt]], qui promoveva reformas progressive e un rolo international plus grande pro le Statos Unite. * [[Franklin D. Roosevelt]], presidente durante le Grande Depression e le major parte del Secunde Guerra Mundial. * [[Harry S. Truman]], presidente al fin del Secunde Guerra Mundial e durante le initio del Guerra Frigide. * [[Dwight D. Eisenhower]], presidente durante le annos 1950 e ex comandante supreme del fortias alli ate in Europa. * [[John F. Kennedy]], presidente ab 1961 a 1963, assassinate durante su mandato. * [[Lyndon B. Johnson]], qui promoveva legislation importante concernente le derectos civil e le programas social. * [[Richard Nixon]], qui dimitteva le officio in 1974 in consequentia del scandalo Watergate. * [[Ronald Reagan]], presidente durante le annos 1980 e figura importante del politica conservatrice contemporanee. * [[Barack Obama]], le prime afroamerican eligite presidente, qui serviva ab 2009 a 2017. * [[Donald Trump]], presidente ab 2017 a 2021 e de novo desde 2025. * [[Joe Biden]], presidente ab 2021 a 2025. == Importancia international == Le presidente del Statos Unite ha un rolo international importante a causa del dimension economic, militar e diplomatic del pais. Le decisiones presidential pote influentiar le commercio international, le securitate, le organisationes multilateral, le politica climatic e le relationes inter le grande potentias. Le Statos Unite participa a numerose allianceas e organisationes international, e le presidente es frequentemente involucrate in summits con altere chefes de stato e de governo. Le direction de politica exterior, tamen, non depende solmente del presidente: le Congresso, le Departimento de Stato, le Departimento de Defensa, le judiciario e le altere institutiones federal participa anque, in grados differente, al formation e execution de iste politica. == Critica e debatto super le potentia presidential == Le extension del poter executive es un thema recurrente del historia politic american. Le Constitution confer le presidente autoritates importante, ma le interpretation de lor limites ha cambiate con le tempore e ha dependite del legislation, del decisiones del Corte Supreme e del practicas institutional. Le uso de ordines executive, le autoritate presidential in le guerras, le accesso a informationes confidential e le poter de nominar officiales ha provocate debattos inter juristas, legislatores e observatores politic. Le defensores de un executive robuste argumenta que le presidente debe poter coordinar le administration e responder a crises; le criticos accentua que le poter executive debe remaner subjecte a controlo democratic e judicial. Le impeachment es un del mecanismos constitutional de responsabilitate. Le Camera del Representantes pote adoptar articulos de impeachment, e le Senato pote judicar le presidente. Le conviction in un processo de impeachment require un voto de duo tertios del senatores presente. Le remotion del officio non es le mesme cosa que un condemnation criminal, e un ex-presidente pote esser subjecte a proceduras juridic in conformitate con le lege. == Vide etiam == * [[Appendice:Lista de presidentes del Statos Unite de America]] * [[Vice-presidente del Statos Unite]] * [[Lista del presidentes del Statos Unite]] * [[Election presidential del Statos Unite]] * [[Collegio Electoral del Statos Unite]] * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Casa Bianca]] * [[Executive Office of the President]] * [[Vigesimosecunde Emendation al Constitution del Statos Unite]] * [[Vigesimocinque Emendation al Constitution del Statos Unite]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/ The White House] — sito official del presidente e del brancia executive. * [https://constitution.congress.gov/ Constitution Annotated] — explication del Constitution publicate per le Congress. * [https://www.senate.gov/ Le Senato del Statos Unite] — informationes sur le rolo del Senato in le nominationes, tractatos e processos constitutional. * [https://www.archives.gov/ Le National Archives] — documentos historic e constitutional del Statos Unite. [[Categoria:Presidentes del Statos Unite| ]] [[Categoria:Governo del Statos Unite]] [[Categoria:Constitution del Statos Unite]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Institutiones establite in 1789]] g1uojxlx78fgu70ymwtolr0ubpapu06 704993 704992 2026-10-23T06:11:05Z Interlingvisto 60932 /* Vide etiam */ 704993 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} '''Presidente del Statos Unite''' es le capite del stato e del governo del [[Statos Unite]], le dirigente del poter executive del governo federal e le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. Le presidente es eligite indirectemente per un periodo de quatro annos per medio del [[Collegio Electoral del Statos Unite|Collegio Electoral]]. Le officio es establite per le [[Constitution del Statos Unite]], que entrava in vigor in 1789. Le presidente dirige le brancia executive del governo federal, superintende le execution del leges federal, nomina le membros del Cabinet e numerose altere officiales, e representa le pais in su relationes international. Le presidente pote signar o vetar legislation adoptate per le [[Congresso del Statos Unite]], commandar le fortias armate, negociar tractatos subjecte al approbation del Senato e conceder indulgentias pro delitos federal, con le exception de casos de impeachment. Le presidente actual es [[Donald Trump]], qui comenciava su secunde mandato le 20 de januario 2025, post haber servite previamente ab 2017 a 2021. Illo es le 47e presidentia, ben que Trump es le 45e e le 47e presidente, proque [[Grover Cleveland]] e Trump mesme ha servite in duo periodos non consecutive. == Historia == === Origines del officio === Le officio de presidente esseva create durante le redaction del Constitution del Statos Unite in 1787. Le delegatos del [[Convention Constitutional (Statos Unite)|Convention Constitutional]] cercava un systema de governo que combinava un poter executive capace de actionar con limites constitutional e controles exercite per le altere brancas del governo. Le presidentia esseva influentiate per le experientia colonial britanno-american, le critica del poter monarchic e le debattos sur le forma del nove republica. Le autores del Constitution rejectava tanto un executive completemente subordinat al legislatura como un monarchia hereditaria. Illes establiva un presidente con un mandato limitate in tempore e con responsabilitates definite per le Constitution. Le Constitution esseva ratificate in 1788, e le prime presidente, [[George Washington]], assumeva le officio le 30 de april 1789. Al initio, le governo federal e le presidentia habeva un organisation relativemente reducite. Durante le seculos sequente, le expansion del responsabilitates federal e le evolution del politica national transformava le officio in un del institutiones central del vita politic american. === Le presidentia durante le prime decennios === George Washington establiva plure precedentes institutional, includente le formation de un Cabinet de consiliarios e le decision de abandonar voluntarimente le officio post duo periodos. Su exemplo contribuiva al tradition de limitar le duration del service presidential, ben que iste limite non deveniva un obligation constitutional usque al adoption del Vigesimosecunde Emendation in 1951. Durante le prime decennios del republica, le relation inter le presidente e le Congresso variava secundo le partitos politic, le personalitates e le conflictos concernente le interpretation del Constitution. Le presidentia acquistava un importantia crescente in le formation del politica national, in le administration del territorio e in le direction del politica exterior. Le expansion territorial, le conflictos inter le estados e le question del sclavitude deveniva factores importante del politica presidential. Durante le Guerra Civil American (1861–1865), [[Abraham Lincoln]] exerceva extensive poter executive in le defensa del Union. Su presidentia e le aboltion del sclavitude transformava profundemente le historia constitutional del pais. === Le presidentia moderne === A partir del fin del seculo XIX e durante le seculo XX, le responsabilitates del governo federal se expandiva considerabilemente. Le industrialisation, le regulation economic, le guerras mondial e le creation de nove programas social augmentava le extension del administration executive. Le presidentia de [[Franklin D. Roosevelt]] (1933–1945) marcava un expansion importante del rolo del governo federal. Su programma del ''New Deal'' respondeva al Grande Depression, e durante le [[Secunde Guerra Mundial]] le presidente exerceva un rolo central in le direction del efforto militar e diplomatic. Roosevelt es le sol presidente american qui serviva plus de duo periodos; su longe servicio precedeva le ratification del Vigesimosecunde Emendation. Durante le [[Guerra Frigide]], le presidentes deveniva figuras central del politica international, del dissuasion nuclear e del direction del allianceas militar. Le expansion del apparato de securitate national, del diplomatia e del administration federal augmentava le importantia del presidentia in le decisiones domestic e international. Le scandalo [[Watergate]] e le resignation de [[Richard Nixon]] in 1974 demonstrava le limites del poter presidential e le rolo del Congresso e del judiciario in le superintendentia del executive. Desde alora, le extension del immunitates presidential, le poter de decretar ordines executive e le relation inter le presidente e le Congresso ha continuate a esser subjectos de debatto juridic e politic. == Election e mandato == === Election presidential === Le election presidential ha loco cata quatro annos, normalmente le prime martedi post le prime lunedi de novembre. Le electores non elige directemente le presidente; illes vota in electiones organisate per le estados e le District de Columbia, que determina le membros del Collegio Electoral. Le Collegio Electoral consiste de 538 electores. Le numero de electores de cata stato corresponde al numero total de su representantes e senatores in le Congresso; le District de Columbia ha tres electores. In general, le candidato que recipe le majoritate del votos electoral, al minus 270, deveni presidente eligite. Le methodo de selection del electores e le distribution del votos varia secundo le leges de cata stato. Si necun candidato recipe un majoritate del votos electoral, le Camera del Representantes elige le presidente inter le tres candidatos que recipeva le plus grande numero de votos electoral, con cata delegation de stato disponente de un voto. Le Senato elige le vice-presidente inter le duo candidatos con le plus grande numero de votos pro ille officio. Le presidentes e vice-presidentes presta juramento e assume lor officio le 20 de januario post le election. Le periodo inter le election e le inauguration es cognoscite como le periodo de transition presidential. === Qualificationes === Le Constitution establi tres qualificationes principal pro le officio de presidente: * Le candidato debe esser un citatano natural del Statos Unite, o un citatano del pais al tempore del adoption del Constitution, secundo le interpretation constitutional del requisito. * Le candidato debe haber al minus 35 annos. * Le candidato debe haber residite in le Statos Unite durante al minus 14 annos. Le Constitution non impone un requisito de appartenenza a un partito politic, de religion, de genere o de experientia anterior in un officio public. In le practica, tamen, le majoritate del presidentes ha essite associate con un del duo grande partitos politic contemporanee, le [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] o le [[Partito Republican (Statos Unite)|Partito Republican]]. === Duration del mandato e limites === Le mandato presidential dura quatro annos. Le Vigesimosecunde Emendation, ratificate in 1951, limita le election de un persona al officio de presidente a duo vices. Un persona qui ha succedite a un presidente e servite plus de duo annos del mandato de ille predecessor pote esser eligite solmente un vice ulteriormente. Le presidente pote abandonar le officio per morte, resignation, incapacitate o remotion post un processo de impeachment. Le vice-presidente succede al presidente in caso de morte, resignation o remotion, e anque deveni presidente in altere circumstantias previste per le Constitution e le leges. == Poteres e responsabilitates == Le poter del presidente deriva del Constitution, del leges adoptate per le Congresso e de interpretationes constitutional developpate per le tribunales. Le presidente debe operar intra un systema de separation del poderes, in le qual le Congresso exerce le poter legislative e le judiciario interpreta le leges e decide controversias juridic. === Poter executive === Le presidente es le dirigente del brancia executive del governo federal e ha le responsabilitate de facer executar le leges adoptate per le Congresso. Le presidente superintende le departamentos executive, nomina lor dirigentes e determina le orientation general del administration, subjecte al limites constitutional e legal. Le presidentes pote emitter ordines executive, proclamationes e memoranda presidential pro diriger le activitate del brancia executive. Un ordine executive pote instruer agentes federal o clarificar le maniera in le qual le administration applica le leges, ma illo non es automaticamente equivalente a un lege adoptate per le Congresso e pote esser contestate in le tribunales. Le presidente nomina le chefes del departamentos executive, le membros del Cabinet, le ambassadeores, le judices federal e numerose altere officiales. Multes de iste nominationes require le consilio e le consentimento del Senato. Le presidente anque superintende le Executiv Office of the President, que include le staff e le institutiones que supporta le presidente in le coordination del politica public. === Relation con le Congresso === Le Constitution divide le poter legislative inter le Camera del Representantes e le Senato, ma le presidente participa al processo legislative. Quando le Congresso approba un projecto de lege, le presidente pote signar lo, permitter que illo deveni lege sin signature in le circumstantias previste per le Constitution, o vetar lo. Le Congresso pote superar un veto presidential per un voto de duo tertios in ambe cameras. Le presidente pote recommend ar legislation e presentar su prioritate politic in discursos, messages al Congresso e le discurso annual sur le stato del Union. Le presidente non pote dissolver le Congresso e non possede un poter general de facer leges independentemente del proceduras legislative constitutional. Le relation inter le presidente e le Congresso depende frequentemente del composition partisan del duo cameras, del negotios politic e del capacitate del administration de obtener supporto legislative. === Politica exterior e diplomatia === Le presidente es un del figuras principal in le direction del relationes exterior del Statos Unite. Le presidente nomina ambassadeores, recipe representantes diplomatic e dirige le politica exterior per medio del [[Departimento de Stato del Statos Unite|Departimento de Stato]] e altere institutiones del brancia executive. Le presidente pote negociar tractatos con altere paises, ma le tractatos require le consilio e le consentimento de duo tertios del senatores presente in le Senato. Le administration pote anque concluder certe accordos executive international, subjecte al base legal e constitutional pertinente. Le presidente decide, in le limites del lege, como recognoscer altere statos e governos e como coordinar le diplomatia american. Le decisiones de politica exterior pote includer negotiationes commercial, accordos de securitate, sanctiones, assistentia international e participation in organisationes international. === Comandante in chef === Le presidente es le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. In iste capacitate, le presidente dirige le orientation militar general e superintende le Departimento de Defensa e le commandos militar. Le Constitution divide le responsabilitates militar inter le presidente e le Congresso. Le Congresso ha, inter altere cosas, le poter de declarar guerra, financiar le fortias armate e adoptar leges concernente le organisation militar. Le presidente dirige le operationes militar in le quadro del autoritates constitutional e legal applicabile. Le extension del poter presidential de usar le fortias armate sin un declaration formal de guerra ha essite un subjecto recurrente de debatto. Le legislation, le decisiones judicial e le interpretationes constitutional pertinent determina le limites e le proceduras applicabile a iste actiones. === Pardon e clemencia executive === Le presidente pote conceder reprieves e pardones pro delitos contra le lege federal, salvo in casos de impeachment. Le clemencia executive pote prender le forma de un pardon, un commutation de pena o un altere forma de remission autorisate per le lege. Le poter de pardon non se extende automaticamente al delitos contra le leges de un stato, que cade normalmente sub le competentia del autoritates de ille stato. Le uso del clemencia presidential pote devenir controverse, specialmente quando le beneficiarios ha relationes politic o personal con le presidente. === Nominationes judicial e altere nominationes === Le presidente nomina judices federal, includente le membros del [[Corte Supreme del Statos Unite]], con le consilio e le consentimento del Senato. Le judices federal nominate alicun vices exerce lor officio durante le vita, subjecte al Constitution, salvo resignation, morte o remotion per le procedura constitutional. Le presidente anque nomina ambassadeores, ministros, consules e altere officiales federal. Le Constitution e le leges determina qual nominationes require confirmation del Senato e qual pote esser facite per altere proceduras. === Poteres in situationes de emergentia === Le presidente pote exercer certe autoritates extraordinari in situationes de guerra, desastre, crisi economic o altere emergentias, si le Constitution o le Congresso autorisa tal actiones. Le natura e le extension de iste autoritates varia secundo le lege pertinente. Le uso del poter de emergentia es subjecto a controlo politic e juridic. Le Congresso pote adoptar o modificar le leges que govern a le responsa federal, e le tribunales pote examinar le legalitate de actiones executive in casos appropriate. == Relation con le altere brancas del governo == Le systema politic del Statos Unite es fundate sur le separation del poderes e un systema de controles e contrapesos. === Congresso === Le Congresso adopta legislation, approba le budget federal, exerce superintendentia sur le brancia executive e confirma numerose nominationes presidential per le Senato. Le Camera del Representantes pote iniciar un processo de impeachment, e le Senato judica le accusationes. Le presidente, in su torno, pote vetar legislation e influentiar le agenda legislative per su messages e negotiationes politic. === Judiciario === Le judiciario federal interpreta le Constitution e le leges federal. Le tribunales pote examinar actiones executive e determinar si illos viola le Constitution o le legislation applicabile. Le Corte Supreme ha un rolo central in le resolution de controversias constitutional concernente le extension del poter presidential. === Vice-presidente === Le vice-presidente es le prime persona in le linea de succession presidential. Le vice-presidente es anque presidente del Senato, con le capacitate de votar pro resolver un empate in ille camera. Si le presidente mori, dimitte le officio o es removite, le vice-presidente deveni presidente. Le Vigesimocinque Emendation regula anque le succession e certe proceduras relative al incapacitate presidential e al vacantia del officio de vice-presidente. == Succession e incapacitate == Le Constitution e le leges federal establi un ordine de succession pro le casos in le qual le presidente non pote continuar in le officio. Le vice-presidente es le prime in le ordine, sequite per le presidente del Camera del Representantes, le presidente pro tempore del Senato e membros del Cabinet in un ordine definite per lege, subjecte al qualificationes applicabile. Le Vigesimocinque Emendation, ratificate in 1967, clarifica le succession presidential e establi proceduras pro transferer temporarimente le poter quando le presidente declara se incapace de exerc er le functiones del officio, o quando le vice-presidente e le majoritate del Cabinet invoca le procedura constitutional pertinente. Le emendation permitte anque al presidente de nominar un vice-presidente quando iste officio deveni vacante, subjecte al confirmation per majoritates in ambe cameras del Congresso. == Residentia e institutiones official == Le presidente reside normalmente in le [[Casa Bianca]], in [[Washington, D.C.]], que es al mesme tempore su residentia official e un centro major del administration executive. Le edificio contine spatios residential, salas de reception official e officios administrative, includente le celebre Officio Oval. Le [[Executive Office of the President]] furni supporto administrative e consiliario al presidente. Illo include institutiones que tracta del budget, del securitate national, del politica economic e de altere question importante. Le presidente usa avion e helicopteros specialmente equipate pro viages official. Quando le presidente es a bordo, un avion militar del qual le designation radio es ''Air Force One'' es cognoscite sub iste nomine; ''Marine One'' es le designation radio usate quando le presidente viagia a bordo de un helicoptero del Marines. Le protection personal del presidente es primarimente responsabilitate del [[United States Secret Service]]. == Remuneration e privilegios == Le salario presidential es fixate per lege. Le presidente recipe anque un budget pro le execution del functiones official, securitate, viages e operation del residentia official. Le salario e certe conditiones del officio es subjecte a regulas legal, e le salario presidential non pote esser augmentate o diminuite durante le periodo pro le qual le presidente ha essite eligite, secundo le Constitution. Le presidente dispone de un staff numerose e de accesso a informationes diplomatic, militar e de intelligentia. Le officio comporta un nivello de securitate e visibilitate public exceptional, e le presidente es frequentemente al centro del attention del medios de communication. == Le rolo politic del presidente == Le presidente es normalmente le figura principal de su partito in le politica national. Durante le campanias electoral, le candidatos presidential presenta lor programmas e prioritate; post le election, le presidente tenta convertir su promissas in legislation, decisiones administrative e accordos politic. Le presidente pote influentiar le opinion public per discursos, entrevistas, declarationes official e communicationes digital. Le capacitate de facer adoptar un programma depende tamen de numerose factores, includente le composition del Congresso, le reaction del tribunales, le conditiones economic, le opinion public e le evenimentos international. Le potentia del presidentia ha provocate debattos super le equilibro inter un executive efficace e le necessitate de limitar le concentration del poter. Alcun observatores accentua le necessitate de un direction national capace de responder rapidemente a crises; alteres sublinea le importantia del superintendentia del Congresso, del independentia judicial e del protection del libertates civil. == Lista e historia del presidentes == Le prime presidente, George Washington, assumeva le officio in 1789. Desde alora, 45 individuos ha servite como presidente in 47 presidentias, usque al secunde mandato de Donald Trump, qui comenciava in 2025. Le differentia inter le numero de individuos e le numero de presidentias deriva del casos de presidentes eligite pro periodos non consecutive. Le presidentes es normalmente numerate in ordine de lor periodos, non solmente per individuo. Assi, Grover Cleveland es considerate le 22e e le 24e presidente, e Donald Trump le 45e e le 47e. Inter le presidentes historic plus notabile se trova: * [[George Washington]], le prime presidente e figura central in le establimento del institutiones del republica. * [[Thomas Jefferson]], qui serviva como presidente ab 1801 a 1809 e es associate con le expansion territorial del pais per le compra de Louisiana. * [[Abraham Lincoln]], presidente durante le Guerra Civil e le abolition del sclavitude. * [[Theodore Roosevelt]], qui promoveva reformas progressive e un rolo international plus grande pro le Statos Unite. * [[Franklin D. Roosevelt]], presidente durante le Grande Depression e le major parte del Secunde Guerra Mundial. * [[Harry S. Truman]], presidente al fin del Secunde Guerra Mundial e durante le initio del Guerra Frigide. * [[Dwight D. Eisenhower]], presidente durante le annos 1950 e ex comandante supreme del fortias alli ate in Europa. * [[John F. Kennedy]], presidente ab 1961 a 1963, assassinate durante su mandato. * [[Lyndon B. Johnson]], qui promoveva legislation importante concernente le derectos civil e le programas social. * [[Richard Nixon]], qui dimitteva le officio in 1974 in consequentia del scandalo Watergate. * [[Ronald Reagan]], presidente durante le annos 1980 e figura importante del politica conservatrice contemporanee. * [[Barack Obama]], le prime afroamerican eligite presidente, qui serviva ab 2009 a 2017. * [[Donald Trump]], presidente ab 2017 a 2021 e de novo desde 2025. * [[Joe Biden]], presidente ab 2021 a 2025. == Importancia international == Le presidente del Statos Unite ha un rolo international importante a causa del dimension economic, militar e diplomatic del pais. Le decisiones presidential pote influentiar le commercio international, le securitate, le organisationes multilateral, le politica climatic e le relationes inter le grande potentias. Le Statos Unite participa a numerose allianceas e organisationes international, e le presidente es frequentemente involucrate in summits con altere chefes de stato e de governo. Le direction de politica exterior, tamen, non depende solmente del presidente: le Congresso, le Departimento de Stato, le Departimento de Defensa, le judiciario e le altere institutiones federal participa anque, in grados differente, al formation e execution de iste politica. == Critica e debatto super le potentia presidential == Le extension del poter executive es un thema recurrente del historia politic american. Le Constitution confer le presidente autoritates importante, ma le interpretation de lor limites ha cambiate con le tempore e ha dependite del legislation, del decisiones del Corte Supreme e del practicas institutional. Le uso de ordines executive, le autoritate presidential in le guerras, le accesso a informationes confidential e le poter de nominar officiales ha provocate debattos inter juristas, legislatores e observatores politic. Le defensores de un executive robuste argumenta que le presidente debe poter coordinar le administration e responder a crises; le criticos accentua que le poter executive debe remaner subjecte a controlo democratic e judicial. Le impeachment es un del mecanismos constitutional de responsabilitate. Le Camera del Representantes pote adoptar articulos de impeachment, e le Senato pote judicar le presidente. Le conviction in un processo de impeachment require un voto de duo tertios del senatores presente. Le remotion del officio non es le mesme cosa que un condemnation criminal, e un ex-presidente pote esser subjecte a proceduras juridic in conformitate con le lege. == Vide etiam == * [[Appendice:Lista de presidentes del Statos Unite de America]] * [[Vice-presidente del Statos Unite]] * [[Lista del presidentes del Statos Unite]] * [[Election presidential del Statos Unite]] * [[Collegio Electoral del Statos Unite]] * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Casa Blanc]] * [[Executive Office of the President]] * [[Vigesimosecunde Emendation al Constitution del Statos Unite]] * [[Vigesimocinque Emendation al Constitution del Statos Unite]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/ The White House] — sito official del presidente e del brancia executive. * [https://constitution.congress.gov/ Constitution Annotated] — explication del Constitution publicate per le Congress. * [https://www.senate.gov/ Le Senato del Statos Unite] — informationes sur le rolo del Senato in le nominationes, tractatos e processos constitutional. * [https://www.archives.gov/ Le National Archives] — documentos historic e constitutional del Statos Unite. [[Categoria:Presidentes del Statos Unite| ]] [[Categoria:Governo del Statos Unite]] [[Categoria:Constitution del Statos Unite]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Institutiones establite in 1789]] pmqsa2wuoc3l6cai6jx0b8dknowhrtd 704994 704993 2026-10-23T06:11:24Z Interlingvisto 60932 704994 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} '''Presidente del Statos Unite''' es le capite del stato e del governo del [[Statos Unite]], le dirigente del poter executive del governo federal e le comandante in chef del [[Fortias Armate del Statos Unite]]. Le presidente es eligite indirectemente per un periodo de quatro annos per medio del [[Collegio Electoral del Statos Unite|Collegio Electoral]]. Le officio es establite per le [[Constitution del Statos Unite]], que entrava in vigor in 1789. Le presidente dirige le brancia executive del governo federal, superintende le execution del leges federal, nomina le membros del Cabinet e numerose altere officiales, e representa le pais in su relationes international. Le presidente pote signar o vetar legislation adoptate per le [[Congresso del Statos Unite]], commandar le fortias armate, negociar tractatos subjecte al approbation del Senato e conceder indulgentias pro delitos federal, con le exception de casos de impeachment. Le presidente actual es [[Donald Trump]], qui comenciava su secunde mandato le 20 de januario 2025, post haber servite previamente ab 2017 a 2021. Illo es le 47e presidentia, ben que Trump es le 45e e le 47e presidente, proque [[Grover Cleveland]] e Trump mesme ha servite in duo periodos non consecutive. == Historia == === Origines del officio === Le officio de presidente esseva create durante le redaction del Constitution del Statos Unite in 1787. Le delegatos del [[Convention Constitutional (Statos Unite)|Convention Constitutional]] cercava un systema de governo que combinava un poter executive capace de actionar con limites constitutional e controles exercite per le altere brancas del governo. Le presidentia esseva influentiate per le experientia colonial britanno-american, le critica del poter monarchic e le debattos sur le forma del nove republica. Le autores del Constitution rejectava tanto un executive completemente subordinat al legislatura como un monarchia hereditaria. Illes establiva un presidente con un mandato limitate in tempore e con responsabilitates definite per le Constitution. Le Constitution esseva ratificate in 1788, e le prime presidente, [[George Washington]], assumeva le officio le 30 de april 1789. Al initio, le governo federal e le presidentia habeva un organisation relativemente reducite. Durante le seculos sequente, le expansion del responsabilitates federal e le evolution del politica national transformava le officio in un del institutiones central del vita politic american. === Le presidentia durante le prime decennios === George Washington establiva plure precedentes institutional, includente le formation de un Cabinet de consiliarios e le decision de abandonar voluntarimente le officio post duo periodos. Su exemplo contribuiva al tradition de limitar le duration del service presidential, ben que iste limite non deveniva un obligation constitutional usque al adoption del Vigesimosecunde Emendation in 1951. Durante le prime decennios del republica, le relation inter le presidente e le Congresso variava secundo le partitos politic, le personalitates e le conflictos concernente le interpretation del Constitution. Le presidentia acquistava un importantia crescente in le formation del politica national, in le administration del territorio e in le direction del politica exterior. Le expansion territorial, le conflictos inter le estados e le question del sclavitude deveniva factores importante del politica presidential. Durante le Guerra Civil American (1861–1865), [[Abraham Lincoln]] exerceva extensive poter executive in le defensa del Union. Su presidentia e le aboltion del sclavitude transformava profundemente le historia constitutional del pais. === Le presidentia moderne === A partir del fin del seculo XIX e durante le seculo XX, le responsabilitates del governo federal se expandiva considerabilemente. Le industrialisation, le regulation economic, le guerras mondial e le creation de nove programas social augmentava le extension del administration executive. Le presidentia de [[Franklin D. Roosevelt]] (1933–1945) marcava un expansion importante del rolo del governo federal. Su programma del ''New Deal'' respondeva al Grande Depression, e durante le [[Secunde Guerra Mundial]] le presidente exerceva un rolo central in le direction del efforto militar e diplomatic. Roosevelt es le sol presidente american qui serviva plus de duo periodos; su longe servicio precedeva le ratification del Vigesimosecunde Emendation. Durante le [[Guerra Frigide]], le presidentes deveniva figuras central del politica international, del dissuasion nuclear e del direction del allianceas militar. Le expansion del apparato de securitate national, del diplomatia e del administration federal augmentava le importantia del presidentia in le decisiones domestic e international. Le scandalo [[Watergate]] e le resignation de [[Richard Nixon]] in 1974 demonstrava le limites del poter presidential e le rolo del Congresso e del judiciario in le superintendentia del executive. Desde alora, le extension del immunitates presidential, le poter de decretar ordines executive e le relation inter le presidente e le Congresso ha continuate a esser subjectos de debatto juridic e politic. == Election e mandato == === Election presidential === Le election presidential ha loco cata quatro annos, normalmente le prime martedi post le prime lunedi de novembre. Le electores non elige directemente le presidente; illes vota in electiones organisate per le estados e le District de Columbia, que determina le membros del Collegio Electoral. Le Collegio Electoral consiste de 538 electores. Le numero de electores de cata stato corresponde al numero total de su representantes e senatores in le Congresso; le District de Columbia ha tres electores. In general, le candidato que recipe le majoritate del votos electoral, al minus 270, deveni presidente eligite. Le methodo de selection del electores e le distribution del votos varia secundo le leges de cata stato. Si necun candidato recipe un majoritate del votos electoral, le Camera del Representantes elige le presidente inter le tres candidatos que recipeva le plus grande numero de votos electoral, con cata delegation de stato disponente de un voto. Le Senato elige le vice-presidente inter le duo candidatos con le plus grande numero de votos pro ille officio. Le presidentes e vice-presidentes presta juramento e assume lor officio le 20 de januario post le election. Le periodo inter le election e le inauguration es cognoscite como le periodo de transition presidential. === Qualificationes === Le Constitution establi tres qualificationes principal pro le officio de presidente: * Le candidato debe esser un citatano natural del Statos Unite, o un citatano del pais al tempore del adoption del Constitution, secundo le interpretation constitutional del requisito. * Le candidato debe haber al minus 35 annos. * Le candidato debe haber residite in le Statos Unite durante al minus 14 annos. Le Constitution non impone un requisito de appartenenza a un partito politic, de religion, de genere o de experientia anterior in un officio public. In le practica, tamen, le majoritate del presidentes ha essite associate con un del duo grande partitos politic contemporanee, le [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] o le [[Partito Republican (Statos Unite)|Partito Republican]]. === Duration del mandato e limites === Le mandato presidential dura quatro annos. Le Vigesimosecunde Emendation, ratificate in 1951, limita le election de un persona al officio de presidente a duo vices. Un persona qui ha succedite a un presidente e servite plus de duo annos del mandato de ille predecessor pote esser eligite solmente un vice ulteriormente. Le presidente pote abandonar le officio per morte, resignation, incapacitate o remotion post un processo de impeachment. Le vice-presidente succede al presidente in caso de morte, resignation o remotion, e anque deveni presidente in altere circumstantias previste per le Constitution e le leges. == Poteres e responsabilitates == Le poter del presidente deriva del Constitution, del leges adoptate per le Congresso e de interpretationes constitutional developpate per le tribunales. Le presidente debe operar intra un systema de separation del poderes, in le qual le Congresso exerce le poter legislative e le judiciario interpreta le leges e decide controversias juridic. === Poter executive === Le presidente es le dirigente del brancia executive del governo federal e ha le responsabilitate de facer executar le leges adoptate per le Congresso. Le presidente superintende le departamentos executive, nomina lor dirigentes e determina le orientation general del administration, subjecte al limites constitutional e legal. Le presidentes pote emitter ordines executive, proclamationes e memoranda presidential pro diriger le activitate del brancia executive. Un ordine executive pote instruer agentes federal o clarificar le maniera in le qual le administration applica le leges, ma illo non es automaticamente equivalente a un lege adoptate per le Congresso e pote esser contestate in le tribunales. Le presidente nomina le chefes del departamentos executive, le membros del Cabinet, le ambassadeores, le judices federal e numerose altere officiales. Multes de iste nominationes require le consilio e le consentimento del Senato. Le presidente anque superintende le Executiv Office of the President, que include le staff e le institutiones que supporta le presidente in le coordination del politica public. === Relation con le Congresso === Le Constitution divide le poter legislative inter le Camera del Representantes e le Senato, ma le presidente participa al processo legislative. Quando le Congresso approba un projecto de lege, le presidente pote signar lo, permitter que illo deveni lege sin signature in le circumstantias previste per le Constitution, o vetar lo. Le Congresso pote superar un veto presidential per un voto de duo tertios in ambe cameras. Le presidente pote recommend ar legislation e presentar su prioritate politic in discursos, messages al Congresso e le discurso annual sur le stato del Union. Le presidente non pote dissolver le Congresso e non possede un poter general de facer leges independentemente del proceduras legislative constitutional. Le relation inter le presidente e le Congresso depende frequentemente del composition partisan del duo cameras, del negotios politic e del capacitate del administration de obtener supporto legislative. === Politica exterior e diplomatia === Le presidente es un del figuras principal in le direction del relationes exterior del Statos Unite. Le presidente nomina ambassadeores, recipe representantes diplomatic e dirige le politica exterior per medio del [[Departimento de Stato del Statos Unite|Departimento de Stato]] e altere institutiones del brancia executive. Le presidente pote negociar tractatos con altere paises, ma le tractatos require le consilio e le consentimento de duo tertios del senatores presente in le Senato. Le administration pote anque concluder certe accordos executive international, subjecte al base legal e constitutional pertinente. Le presidente decide, in le limites del lege, como recognoscer altere statos e governos e como coordinar le diplomatia american. Le decisiones de politica exterior pote includer negotiationes commercial, accordos de securitate, sanctiones, assistentia international e participation in organisationes international. === Comandante in chef === Le presidente es le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. In iste capacitate, le presidente dirige le orientation militar general e superintende le Departimento de Defensa e le commandos militar. Le Constitution divide le responsabilitates militar inter le presidente e le Congresso. Le Congresso ha, inter altere cosas, le poter de declarar guerra, financiar le fortias armate e adoptar leges concernente le organisation militar. Le presidente dirige le operationes militar in le quadro del autoritates constitutional e legal applicabile. Le extension del poter presidential de usar le fortias armate sin un declaration formal de guerra ha essite un subjecto recurrente de debatto. Le legislation, le decisiones judicial e le interpretationes constitutional pertinent determina le limites e le proceduras applicabile a iste actiones. === Pardon e clemencia executive === Le presidente pote conceder reprieves e pardones pro delitos contra le lege federal, salvo in casos de impeachment. Le clemencia executive pote prender le forma de un pardon, un commutation de pena o un altere forma de remission autorisate per le lege. Le poter de pardon non se extende automaticamente al delitos contra le leges de un stato, que cade normalmente sub le competentia del autoritates de ille stato. Le uso del clemencia presidential pote devenir controverse, specialmente quando le beneficiarios ha relationes politic o personal con le presidente. === Nominationes judicial e altere nominationes === Le presidente nomina judices federal, includente le membros del [[Corte Supreme del Statos Unite]], con le consilio e le consentimento del Senato. Le judices federal nominate alicun vices exerce lor officio durante le vita, subjecte al Constitution, salvo resignation, morte o remotion per le procedura constitutional. Le presidente anque nomina ambassadeores, ministros, consules e altere officiales federal. Le Constitution e le leges determina qual nominationes require confirmation del Senato e qual pote esser facite per altere proceduras. === Poteres in situationes de emergentia === Le presidente pote exercer certe autoritates extraordinari in situationes de guerra, desastre, crisi economic o altere emergentias, si le Constitution o le Congresso autorisa tal actiones. Le natura e le extension de iste autoritates varia secundo le lege pertinente. Le uso del poter de emergentia es subjecto a controlo politic e juridic. Le Congresso pote adoptar o modificar le leges que govern a le responsa federal, e le tribunales pote examinar le legalitate de actiones executive in casos appropriate. == Relation con le altere brancas del governo == Le systema politic del Statos Unite es fundate sur le separation del poderes e un systema de controles e contrapesos. === Congresso === Le Congresso adopta legislation, approba le budget federal, exerce superintendentia sur le brancia executive e confirma numerose nominationes presidential per le Senato. Le Camera del Representantes pote iniciar un processo de impeachment, e le Senato judica le accusationes. Le presidente, in su torno, pote vetar legislation e influentiar le agenda legislative per su messages e negotiationes politic. === Judiciario === Le judiciario federal interpreta le Constitution e le leges federal. Le tribunales pote examinar actiones executive e determinar si illos viola le Constitution o le legislation applicabile. Le Corte Supreme ha un rolo central in le resolution de controversias constitutional concernente le extension del poter presidential. === Vice-presidente === Le vice-presidente es le prime persona in le linea de succession presidential. Le vice-presidente es anque presidente del Senato, con le capacitate de votar pro resolver un empate in ille camera. Si le presidente mori, dimitte le officio o es removite, le vice-presidente deveni presidente. Le Vigesimocinque Emendation regula anque le succession e certe proceduras relative al incapacitate presidential e al vacantia del officio de vice-presidente. == Succession e incapacitate == Le Constitution e le leges federal establi un ordine de succession pro le casos in le qual le presidente non pote continuar in le officio. Le vice-presidente es le prime in le ordine, sequite per le presidente del Camera del Representantes, le presidente pro tempore del Senato e membros del Cabinet in un ordine definite per lege, subjecte al qualificationes applicabile. Le Vigesimocinque Emendation, ratificate in 1967, clarifica le succession presidential e establi proceduras pro transferer temporarimente le poter quando le presidente declara se incapace de exerc er le functiones del officio, o quando le vice-presidente e le majoritate del Cabinet invoca le procedura constitutional pertinente. Le emendation permitte anque al presidente de nominar un vice-presidente quando iste officio deveni vacante, subjecte al confirmation per majoritates in ambe cameras del Congresso. == Residentia e institutiones official == Le presidente reside normalmente in le [[Casa Bianca]], in [[Washington, D.C.]], que es al mesme tempore su residentia official e un centro major del administration executive. Le edificio contine spatios residential, salas de reception official e officios administrative, includente le celebre Officio Oval. Le [[Executive Office of the President]] furni supporto administrative e consiliario al presidente. Illo include institutiones que tracta del budget, del securitate national, del politica economic e de altere question importante. Le presidente usa avion e helicopteros specialmente equipate pro viages official. Quando le presidente es a bordo, un avion militar del qual le designation radio es ''Air Force One'' es cognoscite sub iste nomine; ''Marine One'' es le designation radio usate quando le presidente viagia a bordo de un helicoptero del Marines. Le protection personal del presidente es primarimente responsabilitate del [[United States Secret Service]]. == Remuneration e privilegios == Le salario presidential es fixate per lege. Le presidente recipe anque un budget pro le execution del functiones official, securitate, viages e operation del residentia official. Le salario e certe conditiones del officio es subjecte a regulas legal, e le salario presidential non pote esser augmentate o diminuite durante le periodo pro le qual le presidente ha essite eligite, secundo le Constitution. Le presidente dispone de un staff numerose e de accesso a informationes diplomatic, militar e de intelligentia. Le officio comporta un nivello de securitate e visibilitate public exceptional, e le presidente es frequentemente al centro del attention del medios de communication. == Le rolo politic del presidente == Le presidente es normalmente le figura principal de su partito in le politica national. Durante le campanias electoral, le candidatos presidential presenta lor programmas e prioritate; post le election, le presidente tenta convertir su promissas in legislation, decisiones administrative e accordos politic. Le presidente pote influentiar le opinion public per discursos, entrevistas, declarationes official e communicationes digital. Le capacitate de facer adoptar un programma depende tamen de numerose factores, includente le composition del Congresso, le reaction del tribunales, le conditiones economic, le opinion public e le evenimentos international. Le potentia del presidentia ha provocate debattos super le equilibro inter un executive efficace e le necessitate de limitar le concentration del poter. Alcun observatores accentua le necessitate de un direction national capace de responder rapidemente a crises; alteres sublinea le importantia del superintendentia del Congresso, del independentia judicial e del protection del libertates civil. == Lista e historia del presidentes == Le prime presidente, George Washington, assumeva le officio in 1789. Desde alora, 45 individuos ha servite como presidente in 47 presidentias, usque al secunde mandato de Donald Trump, qui comenciava in 2025. Le differentia inter le numero de individuos e le numero de presidentias deriva del casos de presidentes eligite pro periodos non consecutive. Le presidentes es normalmente numerate in ordine de lor periodos, non solmente per individuo. Assi, Grover Cleveland es considerate le 22e e le 24e presidente, e Donald Trump le 45e e le 47e. Inter le presidentes historic plus notabile se trova: * [[George Washington]], le prime presidente e figura central in le establimento del institutiones del republica. * [[Thomas Jefferson]], qui serviva como presidente ab 1801 a 1809 e es associate con le expansion territorial del pais per le compra de Louisiana. * [[Abraham Lincoln]], presidente durante le Guerra Civil e le abolition del sclavitude. * [[Theodore Roosevelt]], qui promoveva reformas progressive e un rolo international plus grande pro le Statos Unite. * [[Franklin D. Roosevelt]], presidente durante le Grande Depression e le major parte del Secunde Guerra Mundial. * [[Harry S. Truman]], presidente al fin del Secunde Guerra Mundial e durante le initio del Guerra Frigide. * [[Dwight D. Eisenhower]], presidente durante le annos 1950 e ex comandante supreme del fortias alli ate in Europa. * [[John F. Kennedy]], presidente ab 1961 a 1963, assassinate durante su mandato. * [[Lyndon B. Johnson]], qui promoveva legislation importante concernente le derectos civil e le programas social. * [[Richard Nixon]], qui dimitteva le officio in 1974 in consequentia del scandalo Watergate. * [[Ronald Reagan]], presidente durante le annos 1980 e figura importante del politica conservatrice contemporanee. * [[Barack Obama]], le prime afroamerican eligite presidente, qui serviva ab 2009 a 2017. * [[Donald Trump]], presidente ab 2017 a 2021 e de novo desde 2025. * [[Joe Biden]], presidente ab 2021 a 2025. == Importancia international == Le presidente del Statos Unite ha un rolo international importante a causa del dimension economic, militar e diplomatic del pais. Le decisiones presidential pote influentiar le commercio international, le securitate, le organisationes multilateral, le politica climatic e le relationes inter le grande potentias. Le Statos Unite participa a numerose allianceas e organisationes international, e le presidente es frequentemente involucrate in summits con altere chefes de stato e de governo. Le direction de politica exterior, tamen, non depende solmente del presidente: le Congresso, le Departimento de Stato, le Departimento de Defensa, le judiciario e le altere institutiones federal participa anque, in grados differente, al formation e execution de iste politica. == Critica e debatto super le potentia presidential == Le extension del poter executive es un thema recurrente del historia politic american. Le Constitution confer le presidente autoritates importante, ma le interpretation de lor limites ha cambiate con le tempore e ha dependite del legislation, del decisiones del Corte Supreme e del practicas institutional. Le uso de ordines executive, le autoritate presidential in le guerras, le accesso a informationes confidential e le poter de nominar officiales ha provocate debattos inter juristas, legislatores e observatores politic. Le defensores de un executive robuste argumenta que le presidente debe poter coordinar le administration e responder a crises; le criticos accentua que le poter executive debe remaner subjecte a controlo democratic e judicial. Le impeachment es un del mecanismos constitutional de responsabilitate. Le Camera del Representantes pote adoptar articulos de impeachment, e le Senato pote judicar le presidente. Le conviction in un processo de impeachment require un voto de duo tertios del senatores presente. Le remotion del officio non es le mesme cosa que un condemnation criminal, e un ex-presidente pote esser subjecte a proceduras juridic in conformitate con le lege. == Vide etiam == * [[Appendice:Lista de presidentes del Statos Unite de America]] * [[Vice-presidente del Statos Unite]] * [[Lista del presidentes del Statos Unite]] * [[Election presidential del Statos Unite]] * [[Collegio Electoral del Statos Unite]] * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Casa Blanc]] * [[Executive Office of the President]] * [[Vigesimosecunde Emendation al Constitution del Statos Unite]] * [[Vigesimocinque Emendation al Constitution del Statos Unite]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/ The White House] — sito official del presidente e del brancia executive. * [https://constitution.congress.gov/ Constitution Annotated] — explication del Constitution publicate per le Congress. * [https://www.senate.gov/ Le Senato del Statos Unite] — informationes sur le rolo del Senato in le nominationes, tractatos e processos constitutional. * [https://www.archives.gov/ Le National Archives] — documentos historic e constitutional del Statos Unite. [[Categoria:Presidentes del Statos Unite| ]] [[Categoria:Governo del Statos Unite]] [[Categoria:Constitution del Statos Unite]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Institutiones establite in 1789]] gabdlojh1axkb714hf754ufip1i4x9y 705014 704994 2026-10-23T06:46:51Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 705014 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} '''Presidente del Statos Unite''' es le capite del stato e del governo del [[Statos Unite]], le dirigente del poter executive del governo federal e le comandante in chef del [[Fortias Armate del Statos Unite]]. Le presidente es eligite indirectemente per un periodo de quatro annos per medio del [[Collegio Electoral del Statos Unite|Collegio Electoral]]. Le officio es establite per le [[Constitution del Statos Unite]], que entrava in vigor in 1789. Le presidente dirige le brancia executive del governo federal, superintende le execution del leges federal, nomina le membros del Cabinet e numerose altere officiales, e representa le pais in su relationes international. Le presidente pote signar o vetar legislation adoptate per le [[Congresso del Statos Unite]], commandar le fortias armate, negociar tractatos subjecte al approbation del Senato e conceder indulgentias pro delitos federal, con le exception de casos de impeachment. Le presidente actual es [[Donald Trump]], qui comenciava su secunde mandato le 20 de januario 2025, post haber servite previamente ab 2017 a 2021. Illo es le 47e presidentia, ben que Trump es le 45e e le 47e presidente, proque [[Grover Cleveland]] e Trump mesme ha servite in duo periodos non consecutive. == Historia == {{Politica del Statos Unite}} === Origines del officio === Le officio de presidente esseva create durante le redaction del Constitution del Statos Unite in 1787. Le delegatos del [[Convention Constitutional (Statos Unite)|Convention Constitutional]] cercava un systema de governo que combinava un poter executive capace de actionar con limites constitutional e controles exercite per le altere brancas del governo. Le presidentia esseva influentiate per le experientia colonial britanno-american, le critica del poter monarchic e le debattos sur le forma del nove republica. Le autores del Constitution rejectava tanto un executive completemente subordinat al legislatura como un monarchia hereditaria. Illes establiva un presidente con un mandato limitate in tempore e con responsabilitates definite per le Constitution. Le Constitution esseva ratificate in 1788, e le prime presidente, [[George Washington]], assumeva le officio le 30 de april 1789. Al initio, le governo federal e le presidentia habeva un organisation relativemente reducite. Durante le seculos sequente, le expansion del responsabilitates federal e le evolution del politica national transformava le officio in un del institutiones central del vita politic american. === Le presidentia durante le prime decennios === George Washington establiva plure precedentes institutional, includente le formation de un Cabinet de consiliarios e le decision de abandonar voluntarimente le officio post duo periodos. Su exemplo contribuiva al tradition de limitar le duration del service presidential, ben que iste limite non deveniva un obligation constitutional usque al adoption del Vigesimosecunde Emendation in 1951. Durante le prime decennios del republica, le relation inter le presidente e le Congresso variava secundo le partitos politic, le personalitates e le conflictos concernente le interpretation del Constitution. Le presidentia acquistava un importantia crescente in le formation del politica national, in le administration del territorio e in le direction del politica exterior. Le expansion territorial, le conflictos inter le estados e le question del sclavitude deveniva factores importante del politica presidential. Durante le Guerra Civil American (1861–1865), [[Abraham Lincoln]] exerceva extensive poter executive in le defensa del Union. Su presidentia e le aboltion del sclavitude transformava profundemente le historia constitutional del pais. === Le presidentia moderne === A partir del fin del seculo XIX e durante le seculo XX, le responsabilitates del governo federal se expandiva considerabilemente. Le industrialisation, le regulation economic, le guerras mondial e le creation de nove programas social augmentava le extension del administration executive. Le presidentia de [[Franklin D. Roosevelt]] (1933–1945) marcava un expansion importante del rolo del governo federal. Su programma del ''New Deal'' respondeva al Grande Depression, e durante le [[Secunde Guerra Mundial]] le presidente exerceva un rolo central in le direction del efforto militar e diplomatic. Roosevelt es le sol presidente american qui serviva plus de duo periodos; su longe servicio precedeva le ratification del Vigesimosecunde Emendation. Durante le [[Guerra Frigide]], le presidentes deveniva figuras central del politica international, del dissuasion nuclear e del direction del allianceas militar. Le expansion del apparato de securitate national, del diplomatia e del administration federal augmentava le importantia del presidentia in le decisiones domestic e international. Le scandalo [[Watergate]] e le resignation de [[Richard Nixon]] in 1974 demonstrava le limites del poter presidential e le rolo del Congresso e del judiciario in le superintendentia del executive. Desde alora, le extension del immunitates presidential, le poter de decretar ordines executive e le relation inter le presidente e le Congresso ha continuate a esser subjectos de debatto juridic e politic. == Election e mandato == === Election presidential === Le election presidential ha loco cata quatro annos, normalmente le prime martedi post le prime lunedi de novembre. Le electores non elige directemente le presidente; illes vota in electiones organisate per le estados e le District de Columbia, que determina le membros del Collegio Electoral. Le Collegio Electoral consiste de 538 electores. Le numero de electores de cata stato corresponde al numero total de su representantes e senatores in le Congresso; le District de Columbia ha tres electores. In general, le candidato que recipe le majoritate del votos electoral, al minus 270, deveni presidente eligite. Le methodo de selection del electores e le distribution del votos varia secundo le leges de cata stato. Si necun candidato recipe un majoritate del votos electoral, le Camera del Representantes elige le presidente inter le tres candidatos que recipeva le plus grande numero de votos electoral, con cata delegation de stato disponente de un voto. Le Senato elige le vice-presidente inter le duo candidatos con le plus grande numero de votos pro ille officio. Le presidentes e vice-presidentes presta juramento e assume lor officio le 20 de januario post le election. Le periodo inter le election e le inauguration es cognoscite como le periodo de transition presidential. === Qualificationes === Le Constitution establi tres qualificationes principal pro le officio de presidente: * Le candidato debe esser un citatano natural del Statos Unite, o un citatano del pais al tempore del adoption del Constitution, secundo le interpretation constitutional del requisito. * Le candidato debe haber al minus 35 annos. * Le candidato debe haber residite in le Statos Unite durante al minus 14 annos. Le Constitution non impone un requisito de appartenenza a un partito politic, de religion, de genere o de experientia anterior in un officio public. In le practica, tamen, le majoritate del presidentes ha essite associate con un del duo grande partitos politic contemporanee, le [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] o le [[Partito Republican (Statos Unite)|Partito Republican]]. === Duration del mandato e limites === Le mandato presidential dura quatro annos. Le Vigesimosecunde Emendation, ratificate in 1951, limita le election de un persona al officio de presidente a duo vices. Un persona qui ha succedite a un presidente e servite plus de duo annos del mandato de ille predecessor pote esser eligite solmente un vice ulteriormente. Le presidente pote abandonar le officio per morte, resignation, incapacitate o remotion post un processo de impeachment. Le vice-presidente succede al presidente in caso de morte, resignation o remotion, e anque deveni presidente in altere circumstantias previste per le Constitution e le leges. == Poteres e responsabilitates == Le poter del presidente deriva del Constitution, del leges adoptate per le Congresso e de interpretationes constitutional developpate per le tribunales. Le presidente debe operar intra un systema de separation del poderes, in le qual le Congresso exerce le poter legislative e le judiciario interpreta le leges e decide controversias juridic. === Poter executive === Le presidente es le dirigente del brancia executive del governo federal e ha le responsabilitate de facer executar le leges adoptate per le Congresso. Le presidente superintende le departamentos executive, nomina lor dirigentes e determina le orientation general del administration, subjecte al limites constitutional e legal. Le presidentes pote emitter ordines executive, proclamationes e memoranda presidential pro diriger le activitate del brancia executive. Un ordine executive pote instruer agentes federal o clarificar le maniera in le qual le administration applica le leges, ma illo non es automaticamente equivalente a un lege adoptate per le Congresso e pote esser contestate in le tribunales. Le presidente nomina le chefes del departamentos executive, le membros del Cabinet, le ambassadeores, le judices federal e numerose altere officiales. Multes de iste nominationes require le consilio e le consentimento del Senato. Le presidente anque superintende le Executiv Office of the President, que include le staff e le institutiones que supporta le presidente in le coordination del politica public. === Relation con le Congresso === Le Constitution divide le poter legislative inter le Camera del Representantes e le Senato, ma le presidente participa al processo legislative. Quando le Congresso approba un projecto de lege, le presidente pote signar lo, permitter que illo deveni lege sin signature in le circumstantias previste per le Constitution, o vetar lo. Le Congresso pote superar un veto presidential per un voto de duo tertios in ambe cameras. Le presidente pote recommend ar legislation e presentar su prioritate politic in discursos, messages al Congresso e le discurso annual sur le stato del Union. Le presidente non pote dissolver le Congresso e non possede un poter general de facer leges independentemente del proceduras legislative constitutional. Le relation inter le presidente e le Congresso depende frequentemente del composition partisan del duo cameras, del negotios politic e del capacitate del administration de obtener supporto legislative. === Politica exterior e diplomatia === Le presidente es un del figuras principal in le direction del relationes exterior del Statos Unite. Le presidente nomina ambassadeores, recipe representantes diplomatic e dirige le politica exterior per medio del [[Departimento de Stato del Statos Unite|Departimento de Stato]] e altere institutiones del brancia executive. Le presidente pote negociar tractatos con altere paises, ma le tractatos require le consilio e le consentimento de duo tertios del senatores presente in le Senato. Le administration pote anque concluder certe accordos executive international, subjecte al base legal e constitutional pertinente. Le presidente decide, in le limites del lege, como recognoscer altere statos e governos e como coordinar le diplomatia american. Le decisiones de politica exterior pote includer negotiationes commercial, accordos de securitate, sanctiones, assistentia international e participation in organisationes international. === Comandante in chef === Le presidente es le comandante in chef del [[Forças Armate del Statos Unite]]. In iste capacitate, le presidente dirige le orientation militar general e superintende le Departimento de Defensa e le commandos militar. Le Constitution divide le responsabilitates militar inter le presidente e le Congresso. Le Congresso ha, inter altere cosas, le poter de declarar guerra, financiar le fortias armate e adoptar leges concernente le organisation militar. Le presidente dirige le operationes militar in le quadro del autoritates constitutional e legal applicabile. Le extension del poter presidential de usar le fortias armate sin un declaration formal de guerra ha essite un subjecto recurrente de debatto. Le legislation, le decisiones judicial e le interpretationes constitutional pertinent determina le limites e le proceduras applicabile a iste actiones. === Pardon e clemencia executive === Le presidente pote conceder reprieves e pardones pro delitos contra le lege federal, salvo in casos de impeachment. Le clemencia executive pote prender le forma de un pardon, un commutation de pena o un altere forma de remission autorisate per le lege. Le poter de pardon non se extende automaticamente al delitos contra le leges de un stato, que cade normalmente sub le competentia del autoritates de ille stato. Le uso del clemencia presidential pote devenir controverse, specialmente quando le beneficiarios ha relationes politic o personal con le presidente. === Nominationes judicial e altere nominationes === Le presidente nomina judices federal, includente le membros del [[Corte Supreme del Statos Unite]], con le consilio e le consentimento del Senato. Le judices federal nominate alicun vices exerce lor officio durante le vita, subjecte al Constitution, salvo resignation, morte o remotion per le procedura constitutional. Le presidente anque nomina ambassadeores, ministros, consules e altere officiales federal. Le Constitution e le leges determina qual nominationes require confirmation del Senato e qual pote esser facite per altere proceduras. === Poteres in situationes de emergentia === Le presidente pote exercer certe autoritates extraordinari in situationes de guerra, desastre, crisi economic o altere emergentias, si le Constitution o le Congresso autorisa tal actiones. Le natura e le extension de iste autoritates varia secundo le lege pertinente. Le uso del poter de emergentia es subjecto a controlo politic e juridic. Le Congresso pote adoptar o modificar le leges que govern a le responsa federal, e le tribunales pote examinar le legalitate de actiones executive in casos appropriate. == Relation con le altere brancas del governo == Le systema politic del Statos Unite es fundate sur le separation del poderes e un systema de controles e contrapesos. === Congresso === Le Congresso adopta legislation, approba le budget federal, exerce superintendentia sur le brancia executive e confirma numerose nominationes presidential per le Senato. Le Camera del Representantes pote iniciar un processo de impeachment, e le Senato judica le accusationes. Le presidente, in su torno, pote vetar legislation e influentiar le agenda legislative per su messages e negotiationes politic. === Judiciario === Le judiciario federal interpreta le Constitution e le leges federal. Le tribunales pote examinar actiones executive e determinar si illos viola le Constitution o le legislation applicabile. Le Corte Supreme ha un rolo central in le resolution de controversias constitutional concernente le extension del poter presidential. === Vice-presidente === Le vice-presidente es le prime persona in le linea de succession presidential. Le vice-presidente es anque presidente del Senato, con le capacitate de votar pro resolver un empate in ille camera. Si le presidente mori, dimitte le officio o es removite, le vice-presidente deveni presidente. Le Vigesimocinque Emendation regula anque le succession e certe proceduras relative al incapacitate presidential e al vacantia del officio de vice-presidente. == Succession e incapacitate == Le Constitution e le leges federal establi un ordine de succession pro le casos in le qual le presidente non pote continuar in le officio. Le vice-presidente es le prime in le ordine, sequite per le presidente del Camera del Representantes, le presidente pro tempore del Senato e membros del Cabinet in un ordine definite per lege, subjecte al qualificationes applicabile. Le Vigesimocinque Emendation, ratificate in 1967, clarifica le succession presidential e establi proceduras pro transferer temporarimente le poter quando le presidente declara se incapace de exerc er le functiones del officio, o quando le vice-presidente e le majoritate del Cabinet invoca le procedura constitutional pertinente. Le emendation permitte anque al presidente de nominar un vice-presidente quando iste officio deveni vacante, subjecte al confirmation per majoritates in ambe cameras del Congresso. == Residentia e institutiones official == Le presidente reside normalmente in le [[Casa Bianca]], in [[Washington, D.C.]], que es al mesme tempore su residentia official e un centro major del administration executive. Le edificio contine spatios residential, salas de reception official e officios administrative, includente le celebre Officio Oval. Le [[Executive Office of the President]] furni supporto administrative e consiliario al presidente. Illo include institutiones que tracta del budget, del securitate national, del politica economic e de altere question importante. Le presidente usa avion e helicopteros specialmente equipate pro viages official. Quando le presidente es a bordo, un avion militar del qual le designation radio es ''Air Force One'' es cognoscite sub iste nomine; ''Marine One'' es le designation radio usate quando le presidente viagia a bordo de un helicoptero del Marines. Le protection personal del presidente es primarimente responsabilitate del [[United States Secret Service]]. == Remuneration e privilegios == Le salario presidential es fixate per lege. Le presidente recipe anque un budget pro le execution del functiones official, securitate, viages e operation del residentia official. Le salario e certe conditiones del officio es subjecte a regulas legal, e le salario presidential non pote esser augmentate o diminuite durante le periodo pro le qual le presidente ha essite eligite, secundo le Constitution. Le presidente dispone de un staff numerose e de accesso a informationes diplomatic, militar e de intelligentia. Le officio comporta un nivello de securitate e visibilitate public exceptional, e le presidente es frequentemente al centro del attention del medios de communication. == Le rolo politic del presidente == Le presidente es normalmente le figura principal de su partito in le politica national. Durante le campanias electoral, le candidatos presidential presenta lor programmas e prioritate; post le election, le presidente tenta convertir su promissas in legislation, decisiones administrative e accordos politic. Le presidente pote influentiar le opinion public per discursos, entrevistas, declarationes official e communicationes digital. Le capacitate de facer adoptar un programma depende tamen de numerose factores, includente le composition del Congresso, le reaction del tribunales, le conditiones economic, le opinion public e le evenimentos international. Le potentia del presidentia ha provocate debattos super le equilibro inter un executive efficace e le necessitate de limitar le concentration del poter. Alcun observatores accentua le necessitate de un direction national capace de responder rapidemente a crises; alteres sublinea le importantia del superintendentia del Congresso, del independentia judicial e del protection del libertates civil. == Lista e historia del presidentes == Le prime presidente, George Washington, assumeva le officio in 1789. Desde alora, 45 individuos ha servite como presidente in 47 presidentias, usque al secunde mandato de Donald Trump, qui comenciava in 2025. Le differentia inter le numero de individuos e le numero de presidentias deriva del casos de presidentes eligite pro periodos non consecutive. Le presidentes es normalmente numerate in ordine de lor periodos, non solmente per individuo. Assi, Grover Cleveland es considerate le 22e e le 24e presidente, e Donald Trump le 45e e le 47e. Inter le presidentes historic plus notabile se trova: * [[George Washington]], le prime presidente e figura central in le establimento del institutiones del republica. * [[Thomas Jefferson]], qui serviva como presidente ab 1801 a 1809 e es associate con le expansion territorial del pais per le compra de Louisiana. * [[Abraham Lincoln]], presidente durante le Guerra Civil e le abolition del sclavitude. * [[Theodore Roosevelt]], qui promoveva reformas progressive e un rolo international plus grande pro le Statos Unite. * [[Franklin D. Roosevelt]], presidente durante le Grande Depression e le major parte del Secunde Guerra Mundial. * [[Harry S. Truman]], presidente al fin del Secunde Guerra Mundial e durante le initio del Guerra Frigide. * [[Dwight D. Eisenhower]], presidente durante le annos 1950 e ex comandante supreme del fortias alli ate in Europa. * [[John F. Kennedy]], presidente ab 1961 a 1963, assassinate durante su mandato. * [[Lyndon B. Johnson]], qui promoveva legislation importante concernente le derectos civil e le programas social. * [[Richard Nixon]], qui dimitteva le officio in 1974 in consequentia del scandalo Watergate. * [[Ronald Reagan]], presidente durante le annos 1980 e figura importante del politica conservatrice contemporanee. * [[Barack Obama]], le prime afroamerican eligite presidente, qui serviva ab 2009 a 2017. * [[Donald Trump]], presidente ab 2017 a 2021 e de novo desde 2025. * [[Joe Biden]], presidente ab 2021 a 2025. == Importancia international == Le presidente del Statos Unite ha un rolo international importante a causa del dimension economic, militar e diplomatic del pais. Le decisiones presidential pote influentiar le commercio international, le securitate, le organisationes multilateral, le politica climatic e le relationes inter le grande potentias. Le Statos Unite participa a numerose allianceas e organisationes international, e le presidente es frequentemente involucrate in summits con altere chefes de stato e de governo. Le direction de politica exterior, tamen, non depende solmente del presidente: le Congresso, le Departimento de Stato, le Departimento de Defensa, le judiciario e le altere institutiones federal participa anque, in grados differente, al formation e execution de iste politica. == Critica e debatto super le potentia presidential == Le extension del poter executive es un thema recurrente del historia politic american. Le Constitution confer le presidente autoritates importante, ma le interpretation de lor limites ha cambiate con le tempore e ha dependite del legislation, del decisiones del Corte Supreme e del practicas institutional. Le uso de ordines executive, le autoritate presidential in le guerras, le accesso a informationes confidential e le poter de nominar officiales ha provocate debattos inter juristas, legislatores e observatores politic. Le defensores de un executive robuste argumenta que le presidente debe poter coordinar le administration e responder a crises; le criticos accentua que le poter executive debe remaner subjecte a controlo democratic e judicial. Le impeachment es un del mecanismos constitutional de responsabilitate. Le Camera del Representantes pote adoptar articulos de impeachment, e le Senato pote judicar le presidente. Le conviction in un processo de impeachment require un voto de duo tertios del senatores presente. Le remotion del officio non es le mesme cosa que un condemnation criminal, e un ex-presidente pote esser subjecte a proceduras juridic in conformitate con le lege. == Vide etiam == * [[Appendice:Lista de presidentes del Statos Unite de America]] * [[Vice-presidente del Statos Unite]] * [[Lista del presidentes del Statos Unite]] * [[Election presidential del Statos Unite]] * [[Collegio Electoral del Statos Unite]] * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Casa Blanc]] * [[Executive Office of the President]] * [[Vigesimosecunde Emendation al Constitution del Statos Unite]] * [[Vigesimocinque Emendation al Constitution del Statos Unite]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/ The White House] — sito official del presidente e del brancia executive. * [https://constitution.congress.gov/ Constitution Annotated] — explication del Constitution publicate per le Congress. * [https://www.senate.gov/ Le Senato del Statos Unite] — informationes sur le rolo del Senato in le nominationes, tractatos e processos constitutional. * [https://www.archives.gov/ Le National Archives] — documentos historic e constitutional del Statos Unite. [[Categoria:Presidentes del Statos Unite| ]] [[Categoria:Governo del Statos Unite]] [[Categoria:Constitution del Statos Unite]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Institutiones establite in 1789]] hpjjiiw85udz2sesy0r9gwpwvwhzou9 0 46744 705001 660007 2026-10-23T06:23:57Z Interlingvisto 60932 705001 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Un '''systema'''{{linfo}} es un collection de elementos interagente o interrelatate que, secundo un insimul de regulas o restrictiones, forma un totalitate coherent. Un systema es circumdate e influentiate per su ambiente e pote esser describite per medio de su limites, structura, functiones e finalitate. Le studio de sistemas es central in le [[theoria del sistemas]] e in altere disciplinas scientific. Le sistemas presenta generalmente plure proprietates commun: un structura, un o plure functiones, un comportamento e connexiones inter lor componentes. Illos pote esser natural o artificial, simple o complexe, e aperte, claudite o isolate secundo le typo de interactiones con lor ambiente. == Etimologia == Le parola ''systema'' deriva del latino ''systēma'', proveniente del greco antique σύστημα (''sýstēma''), que significava un totalitate componite de plure partes o membros. In un senso plus general, le termino designa un composition cuje elementos es organisate e connectite le unes al alteres. == Historia == Le notion de systema se disveloppava progressivemente in plure campos scientific. Durante le seculo XIX, le physico francese [[Sadi Carnot]], in su studios del [[thermodynamica]], contribueva al formulation del concepto de systema in le scientias natural. In 1824, ille analysava le substantia de labor — sovente vapor de aqua — in un machina a vapor e studiava su capacitate de producer labor quando illo recipeva calor. Le substantia poteva interager con un caldera, un reservoir frigide o un pistone. In 1850, le physico german [[Rudolf Clausius]] extendeva iste conception includente explicitemente le ambiente circumstante. Le distinction inter un systema e su ambiente deveniva un elemento importante del analyse thermodynamic. Durante le prime medietate del seculo XX, le biologo [[Ludwig von Bertalanffy]] deveniva un del pioneros del [[theoria general del sistemas]]. In 1945, ille proponeva modelos e principios applicabile a sistemas de differentes typos, sin regardar solmente al natura specific del elementos que los componeva. In le fin del annos 1940 e durante le annos 1950, [[Norbert Wiener]] e [[W. Ross Ashby]] disveloppava approches mathematic al communication e al controlo de sistemas. Iste campo deveniva cognoscite como [[cibernetica]] e studiava le regulation, le retroaction e le tractamento de information in organismos e machinas. Durante le annos 1960, [[Marshall McLuhan]] applicava ideas systemic al studio del medios de communication. In 1968, le sociologo [[Walter F. Buckley]] popularisava le notion de systema adaptive complexe in le studio del societate e del comportamento social. == Conceptos fundamental == === Ambiente e limites === Le [[theoria del sistemas]] considera multe phenomenos como partes interconnectite de totalitates plus large. Pro studiar un systema, es necessari definir su limite: isto determina qual elementos pertine al systema e qual es considerate parte de su ambiente externe. Le limites non es sempre limites physic. Illos pote esser conceptual e depender del question que le investigador vole examinar. Per exemplo, un studio del transporto urban pote considerar le rete de vias, le vehiculos e le viagiatores como elementos interne, durante que le condiciones meteorologic pote esser tractate como factores externe. Le definition del limites permitte construer un [[modelo]] simplificate del systema. Un tal modello pote servir a describer su structura, comprender su comportamento, prever su evolution o evaluar le effectos de interventiones. === Sistemas natural e artificial === On pote distinguer inter sistemas natural e sistemas create per humanos. * Sistemas natural surge sin haber essite deliberate concepite per humanos. Exemplos include le [[Sistema Solar]], le organismos vivente, le [[ecosystemas]], le galaxias e le structuras subatomic. * Sistemas artificial es concipite o construite pro complir certe objectivos. Exemplos include machinas, computatores, reticulo de communication, organisations e sistemas de gestion. * Sistemas mixtes combina elementos natural e artificial. Exemplos include paisages transformate per activitate human, installationes de purification de aqua e sistemas agricole. Le elementos de un systema debe esser relationate in un maniera que produce un totalitate recognoscibile. Si plure elementos non presenta relationes functional significative, illos pote esser considerate sistemas distincte in loco de partes de un sol systema. === Sistemas aperte, claudite e isolate === Un classification importante concerne le relation inter un systema e su ambiente. * Un systema aperte excambia materia, energia o information con su ambiente. Un organismo vivente recipe nutrientes e energia e libera residuos e calor. Le Terra, considerate in relation con le spatio circumstante, recipe energia solar e emette energia in forma de radiation. * Un systema claudite non excambia materia con su ambiente, ma pote excambiar energia. In thermodynamica, iste distinction es idealisate; un systema claudite pote, per exemplo, reciper calor sin permitter le passage de materia. * Un systema isolate non excambia ni materia ni energia con su ambiente. Un systema perfectemente isolate es principalmente un idealisation theoretic, usate in modelos scientific. Le classification depende del limites seligite e del phenomenos que on studia. Un objecto pote esser tractate como aperte in un analyse e approximativemente claudite in un altere, secundo le conditiones del experimento. === Processos e transformation === Un systema pote esser considerate como un processo de transformation delimitate. In iste perspectiva, le systema recipe entratas e produce sortitas. Le entratas pote includer materia, energia, information o ressources; le sortitas es le productos, effectos o transformationes resultante. Un nave de passageiros, per exemplo, recipe viagiatores in un porto e los transporta a un altere. Un computator recipe datos e executa operationes que produce resultatos. Le notion de entrata e sortita es ample. Le entrata non debe esser un objecto material, e le sortita non debe esser un producto physic. Illos pote esser information, decisiones, servicios o cambiamentos de stato. Le systemas pote esser analysate como «caixas nigre» quando le detalios interne non es cognoscite o non es necessari al analyse. In iste caso, le attention se concentra super le relation inter entratas e sortitas. Quando le structura interne es importante, le systema es studiate plus in detalio. === Modellos de systema === Un systema complexe pote esser describite per plure perspectivas: su conception, analyse, designo, implementation, structura, comportamento e fluxos de datos. Un modello de systema representa un o plure de iste aspectos in un maniera que facilita lor studio. Le modellisation es utile proque le systemas real pote continer un numero enorme de elementos e interactiones. Un modello retine le aspectos pertinente al problema e omitte detalios considerate non essential. Le architectura de systema organiza iste perspectivas in un representation integrate. In le ingenieria e in le informatica, le architectura pote definir le componentes principal, lor responsabilitates, le interfaces e le relationes inter illos. === Subsystemas === Un subsystema es un conjunto de elementos que functiona como un systema recognoscibile in se mesme, ma que es etiam parte de un systema plus grande. Le corpore human, per exemplo, include le systema nervose, le systema circulatori e le systema respiratori. Cata uno possede structuras e functiones proprie, ma lor interaction es indispensabile al functionamento del organismo integre. In le informatica, un subsystema pote administrar le entrata, le programmation del execution, le gestion de datos o le sortita. Le subsystemas facilita le organisation de systemas complexe, ben que un problema in un subsystema pote afectar le functionamento del totalitate. == Analyse de sistemas == Le analyse de sistemas studia lor componentes, structuras, interactiones e comportamento. Illo pote esser quantitative, quando usa mensuras e modellos mathematic, o qualitative, quando examina relationes, interpretationes, objectivos e experientias. Le classification del sistemas depende del question studiate. On pote distinguer inter sistemas abstracte e concrete, reale e conceptual, discrete e continue, o inter sistemas cuje comportamento es relativamente simple e illos que presenta un alte grado de complexitate. Le sociologo Walter F. Buckley, per exemplo, discuteva modelos mechanic, organic e processual pro describer phenomenos social. Altere theoreticos insisteva sur le importantia de distinguer le sistemas natural ab illos deliberate designate. Le classification inter sistemas dur e sistemas molle es etiam usate in certe disciplinas. Le approches dur tende a tractar problemas ben definite per methodos quantitative e technicas, como le [[ingenieria de sistemas]] e le recerca operational. Le approches molle es plus adaptate a situationes in le quales le objectivos es contestate, le interpretationes diverge e le participation human es central. Le [[methodologia de sistemas molle]], associate inter alteres con [[Peter Checkland]], propone methodos pro explorar tal situationes complexe. Nulle classification es universalmente adequate a tote le objectivos. Le maniera in le qual un systema es definite e classificate depende del problema, del perspectiva del observator e del uso que on vole facer del analyse. === Sistemas economic === Un systema economic es un organisation social que concerne le production, distribution e consumption de benes e servicios. Illo comprende individuos, institutiones, ressources e relationes economic, includente le regulas relative al proprietate. Le sistemas economic tracta problemas como le allocation de ressources limitate, le organisation del production e le distribution del resultatos del activitate economic. Le relationes inter estados pote etiam esser analysate in terminos systemic. In le relationes international, le approches neorealista attribue un rolo importante al structura del systema international, durante que altere perspectivas, como le constructivismo, insiste super le rolo del ideas, normas e actiones de actores individual. Le institutionalismo liberal accentua le importantia del regulas e del institutiones que organiza le cooperation inter estados. === Informatica e scientia del information === In le [[informatica]] e le scientia del information, un systema pote consister de componentes material, logic o ambes. Un systema informatic pote includer hardware, software, datos e mecanismos de communication inter processos. Le termino es usate etiam pro designar organisationes de information, como systemas de numeration, catalogos e classificationes bibliographic. Le [[classification decimal de Dewey]], per exemplo, organiza documentos in categorias pro facilitar lor reperimento. Un systema pote etiam esser un ambiente que permitte executar programas. Un defecto in un componente pote impedir le functionamento de ille componente o causar un falla in le systema integre. Per iste ration, le analyse, le test e le mantenentia del systemas informatic es importante pro lor fidabilitate. === Ingenieria e physica === In le [[physica]], un systema physic es le portion del universo seligite pro studio. Un systema thermodynamic, per exemplo, es definite per le materia o le region que on examina, su limites e su interactiones con le ambiente. In le [[ingenieria]], le termino systema designa sovente un conjunto de partes interdependente que collabora al execution de un function o al realisation de un projecto. Le [[ingenieria de sistemas]] studia como planificar, designar, integrar, construer, verificar e mantener tal conjuntos. Le analyse systemic es importante quando le comportamento global depende non solmente del proprietates de cata componente, ma etiam del maniera in le qual le componentes interage. === Sociologia, scientias cognitive e gestion === Le [[sociologia]] e le scientias cognitive usa modelos systemic pro estudiar individuos, gruppos e societates. Le sistemas human pote includer processos mental, relationes social, normas, institutiones e patronos cultural. In le scientia del gestion, le organisationes es sovente considerate como sistemas cuje componentes include personas, equipas, departamentos, proceduras e fluxos de information. Le resultatos del organisation depende del interactiones inter iste elementos e del relation inter le organisation e su ambiente. In su libro ''The Fifth Discipline'' (1990), [[Peter Senge]] promoveva le idea del organisation que apprende e le importantia de pensar in terminos de sistemas pro comprender problemas que emerge de relationes e retroactiones, plus tosto que de causas isolate. Altere autores, inter illes [[Margaret Wheatley]], explorava analogias con campos como le physica quantic e le theoria del caos pro pensar super le organisation, le cambiamento e le auto-organisation. Tal analogias debe esser interpretate con prudentia: similitudes metaphorical non significa necessariamente que le mechanismos physic e social es identic. === Logica e sistemas formalis === Un systema logic o systema formal consiste de symbolos, regulas e principios que determina qual expressiones pote esser formate e qual conclusiones pote esser deducite. Le calculos logic e mathematic provide exemplos de sistemas formalis. Le calculo de [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] e [[Isaac Newton]], e le algebra de [[George Boole]], ha contribu ite al disveloppamento de methodos formal pro tractar relationes mathematic e logic. In le psychologia e le philosophia, varie theoricos ha etiam elaborate sistemas conceptual pro organisar ideas relative al personalitate, al motivation e al cognition. Le valor de tal sistemas depende del claritate de lor conceptos e del adequation de lor principios al phenomenos que illos cerca explicar. === Pensamento strategic === Le pensamento strategic usa modellos de sistemas pro comprender situationes complexe e identificar punctos in le qual un intervention pote producir cambiamentos significative. In 1988, le stratego militar [[John A. Warden III]] presentava in su libro ''The Air Campaign'' un modello de cinque anellos concentric pro representar elementos interdependente de un systema: le direction, le processos, le infrastructura, le population e le unitates de action. Le modello esseva concepite pro organisar le analyse strategic e identificare elementos considerate importante pro influentiar le comportamento del adversario. Durante le annos 1990, Warden applicava su approccio etiam al strategia de affaires. Como altere modellos strategic, su utilitate depende del contexto e del hypothese facite super le structura e le comportamento del systema studiate. == Vide etiam == * [[Complexitate]] * [[Theoria del complexitate]] * [[Systema formal]] * [[Glossario del theoria del sistemas]] * [[Systema del corpore human]] * [[Mercato (economia)]] * [[Meta-systema]] * [[Systema de sistemas]] * [[Ingenieria de sistemas]] * [[Theoria general del sistemas]] * [[Cibernetica]] * [[Dynamica de sistemas]] * [[Modellisation de sistemas]] {{Ref}} == Bibliographia == * Alexander Backlund (2000). «The definition of system». ''Kybernetes'', vol. 29, n.º 4, pp. 444–451. * Kenneth D. Bailey (1994). ''Sociology and the New Systems Theory: Toward a Theoretical Synthesis''. Albany: State University of New York Press. * Bela H. Banathy (1997). ''A Taste of Systemics''. International Society for the Systems Sciences. * Walter F. Buckley (1967). ''Sociology and Modern Systems Theory''. Englewood Cliffs: Prentice-Hall. * Peter Checkland (1997). ''Systems Thinking, Systems Practice''. Chichester: John Wiley & Sons. * George J. Klir (1969). ''Approach to General Systems Theory''. * Brian Wilson (1980). ''Systems: Concepts, Methodologies and Applications''. Chichester: John Wiley & Sons. == Ligamines externe == * [https://www.merriam-webster.com/dictionary/system Definition de ''system'' — Merriam-Webster] [[Categoria:Systemas| ]] [[Categoria:Theoria de systemas]] [[Categoria:Philosophia]] f8spem461o99ld28mdbns3d2lhg2lnk 705002 705001 2026-10-23T06:24:11Z Interlingvisto 60932 /* Vide etiam */ 705002 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Un '''systema'''{{linfo}} es un collection de elementos interagente o interrelatate que, secundo un insimul de regulas o restrictiones, forma un totalitate coherent. Un systema es circumdate e influentiate per su ambiente e pote esser describite per medio de su limites, structura, functiones e finalitate. Le studio de sistemas es central in le [[theoria del sistemas]] e in altere disciplinas scientific. Le sistemas presenta generalmente plure proprietates commun: un structura, un o plure functiones, un comportamento e connexiones inter lor componentes. Illos pote esser natural o artificial, simple o complexe, e aperte, claudite o isolate secundo le typo de interactiones con lor ambiente. == Etimologia == Le parola ''systema'' deriva del latino ''systēma'', proveniente del greco antique σύστημα (''sýstēma''), que significava un totalitate componite de plure partes o membros. In un senso plus general, le termino designa un composition cuje elementos es organisate e connectite le unes al alteres. == Historia == Le notion de systema se disveloppava progressivemente in plure campos scientific. Durante le seculo XIX, le physico francese [[Sadi Carnot]], in su studios del [[thermodynamica]], contribueva al formulation del concepto de systema in le scientias natural. In 1824, ille analysava le substantia de labor — sovente vapor de aqua — in un machina a vapor e studiava su capacitate de producer labor quando illo recipeva calor. Le substantia poteva interager con un caldera, un reservoir frigide o un pistone. In 1850, le physico german [[Rudolf Clausius]] extendeva iste conception includente explicitemente le ambiente circumstante. Le distinction inter un systema e su ambiente deveniva un elemento importante del analyse thermodynamic. Durante le prime medietate del seculo XX, le biologo [[Ludwig von Bertalanffy]] deveniva un del pioneros del [[theoria general del sistemas]]. In 1945, ille proponeva modelos e principios applicabile a sistemas de differentes typos, sin regardar solmente al natura specific del elementos que los componeva. In le fin del annos 1940 e durante le annos 1950, [[Norbert Wiener]] e [[W. Ross Ashby]] disveloppava approches mathematic al communication e al controlo de sistemas. Iste campo deveniva cognoscite como [[cibernetica]] e studiava le regulation, le retroaction e le tractamento de information in organismos e machinas. Durante le annos 1960, [[Marshall McLuhan]] applicava ideas systemic al studio del medios de communication. In 1968, le sociologo [[Walter F. Buckley]] popularisava le notion de systema adaptive complexe in le studio del societate e del comportamento social. == Conceptos fundamental == === Ambiente e limites === Le [[theoria del sistemas]] considera multe phenomenos como partes interconnectite de totalitates plus large. Pro studiar un systema, es necessari definir su limite: isto determina qual elementos pertine al systema e qual es considerate parte de su ambiente externe. Le limites non es sempre limites physic. Illos pote esser conceptual e depender del question que le investigador vole examinar. Per exemplo, un studio del transporto urban pote considerar le rete de vias, le vehiculos e le viagiatores como elementos interne, durante que le condiciones meteorologic pote esser tractate como factores externe. Le definition del limites permitte construer un [[modelo]] simplificate del systema. Un tal modello pote servir a describer su structura, comprender su comportamento, prever su evolution o evaluar le effectos de interventiones. === Sistemas natural e artificial === On pote distinguer inter sistemas natural e sistemas create per humanos. * Sistemas natural surge sin haber essite deliberate concepite per humanos. Exemplos include le [[Sistema Solar]], le organismos vivente, le [[ecosystemas]], le galaxias e le structuras subatomic. * Sistemas artificial es concipite o construite pro complir certe objectivos. Exemplos include machinas, computatores, reticulo de communication, organisations e sistemas de gestion. * Sistemas mixtes combina elementos natural e artificial. Exemplos include paisages transformate per activitate human, installationes de purification de aqua e sistemas agricole. Le elementos de un systema debe esser relationate in un maniera que produce un totalitate recognoscibile. Si plure elementos non presenta relationes functional significative, illos pote esser considerate sistemas distincte in loco de partes de un sol systema. === Sistemas aperte, claudite e isolate === Un classification importante concerne le relation inter un systema e su ambiente. * Un systema aperte excambia materia, energia o information con su ambiente. Un organismo vivente recipe nutrientes e energia e libera residuos e calor. Le Terra, considerate in relation con le spatio circumstante, recipe energia solar e emette energia in forma de radiation. * Un systema claudite non excambia materia con su ambiente, ma pote excambiar energia. In thermodynamica, iste distinction es idealisate; un systema claudite pote, per exemplo, reciper calor sin permitter le passage de materia. * Un systema isolate non excambia ni materia ni energia con su ambiente. Un systema perfectemente isolate es principalmente un idealisation theoretic, usate in modelos scientific. Le classification depende del limites seligite e del phenomenos que on studia. Un objecto pote esser tractate como aperte in un analyse e approximativemente claudite in un altere, secundo le conditiones del experimento. === Processos e transformation === Un systema pote esser considerate como un processo de transformation delimitate. In iste perspectiva, le systema recipe entratas e produce sortitas. Le entratas pote includer materia, energia, information o ressources; le sortitas es le productos, effectos o transformationes resultante. Un nave de passageiros, per exemplo, recipe viagiatores in un porto e los transporta a un altere. Un computator recipe datos e executa operationes que produce resultatos. Le notion de entrata e sortita es ample. Le entrata non debe esser un objecto material, e le sortita non debe esser un producto physic. Illos pote esser information, decisiones, servicios o cambiamentos de stato. Le systemas pote esser analysate como «caixas nigre» quando le detalios interne non es cognoscite o non es necessari al analyse. In iste caso, le attention se concentra super le relation inter entratas e sortitas. Quando le structura interne es importante, le systema es studiate plus in detalio. === Modellos de systema === Un systema complexe pote esser describite per plure perspectivas: su conception, analyse, designo, implementation, structura, comportamento e fluxos de datos. Un modello de systema representa un o plure de iste aspectos in un maniera que facilita lor studio. Le modellisation es utile proque le systemas real pote continer un numero enorme de elementos e interactiones. Un modello retine le aspectos pertinente al problema e omitte detalios considerate non essential. Le architectura de systema organiza iste perspectivas in un representation integrate. In le ingenieria e in le informatica, le architectura pote definir le componentes principal, lor responsabilitates, le interfaces e le relationes inter illos. === Subsystemas === Un subsystema es un conjunto de elementos que functiona como un systema recognoscibile in se mesme, ma que es etiam parte de un systema plus grande. Le corpore human, per exemplo, include le systema nervose, le systema circulatori e le systema respiratori. Cata uno possede structuras e functiones proprie, ma lor interaction es indispensabile al functionamento del organismo integre. In le informatica, un subsystema pote administrar le entrata, le programmation del execution, le gestion de datos o le sortita. Le subsystemas facilita le organisation de systemas complexe, ben que un problema in un subsystema pote afectar le functionamento del totalitate. == Analyse de sistemas == Le analyse de sistemas studia lor componentes, structuras, interactiones e comportamento. Illo pote esser quantitative, quando usa mensuras e modellos mathematic, o qualitative, quando examina relationes, interpretationes, objectivos e experientias. Le classification del sistemas depende del question studiate. On pote distinguer inter sistemas abstracte e concrete, reale e conceptual, discrete e continue, o inter sistemas cuje comportamento es relativamente simple e illos que presenta un alte grado de complexitate. Le sociologo Walter F. Buckley, per exemplo, discuteva modelos mechanic, organic e processual pro describer phenomenos social. Altere theoreticos insisteva sur le importantia de distinguer le sistemas natural ab illos deliberate designate. Le classification inter sistemas dur e sistemas molle es etiam usate in certe disciplinas. Le approches dur tende a tractar problemas ben definite per methodos quantitative e technicas, como le [[ingenieria de sistemas]] e le recerca operational. Le approches molle es plus adaptate a situationes in le quales le objectivos es contestate, le interpretationes diverge e le participation human es central. Le [[methodologia de sistemas molle]], associate inter alteres con [[Peter Checkland]], propone methodos pro explorar tal situationes complexe. Nulle classification es universalmente adequate a tote le objectivos. Le maniera in le qual un systema es definite e classificate depende del problema, del perspectiva del observator e del uso que on vole facer del analyse. === Sistemas economic === Un systema economic es un organisation social que concerne le production, distribution e consumption de benes e servicios. Illo comprende individuos, institutiones, ressources e relationes economic, includente le regulas relative al proprietate. Le sistemas economic tracta problemas como le allocation de ressources limitate, le organisation del production e le distribution del resultatos del activitate economic. Le relationes inter estados pote etiam esser analysate in terminos systemic. In le relationes international, le approches neorealista attribue un rolo importante al structura del systema international, durante que altere perspectivas, como le constructivismo, insiste super le rolo del ideas, normas e actiones de actores individual. Le institutionalismo liberal accentua le importantia del regulas e del institutiones que organiza le cooperation inter estados. === Informatica e scientia del information === In le [[informatica]] e le scientia del information, un systema pote consister de componentes material, logic o ambes. Un systema informatic pote includer hardware, software, datos e mecanismos de communication inter processos. Le termino es usate etiam pro designar organisationes de information, como systemas de numeration, catalogos e classificationes bibliographic. Le [[classification decimal de Dewey]], per exemplo, organiza documentos in categorias pro facilitar lor reperimento. Un systema pote etiam esser un ambiente que permitte executar programas. Un defecto in un componente pote impedir le functionamento de ille componente o causar un falla in le systema integre. Per iste ration, le analyse, le test e le mantenentia del systemas informatic es importante pro lor fidabilitate. === Ingenieria e physica === In le [[physica]], un systema physic es le portion del universo seligite pro studio. Un systema thermodynamic, per exemplo, es definite per le materia o le region que on examina, su limites e su interactiones con le ambiente. In le [[ingenieria]], le termino systema designa sovente un conjunto de partes interdependente que collabora al execution de un function o al realisation de un projecto. Le [[ingenieria de sistemas]] studia como planificar, designar, integrar, construer, verificar e mantener tal conjuntos. Le analyse systemic es importante quando le comportamento global depende non solmente del proprietates de cata componente, ma etiam del maniera in le qual le componentes interage. === Sociologia, scientias cognitive e gestion === Le [[sociologia]] e le scientias cognitive usa modelos systemic pro estudiar individuos, gruppos e societates. Le sistemas human pote includer processos mental, relationes social, normas, institutiones e patronos cultural. In le scientia del gestion, le organisationes es sovente considerate como sistemas cuje componentes include personas, equipas, departamentos, proceduras e fluxos de information. Le resultatos del organisation depende del interactiones inter iste elementos e del relation inter le organisation e su ambiente. In su libro ''The Fifth Discipline'' (1990), [[Peter Senge]] promoveva le idea del organisation que apprende e le importantia de pensar in terminos de sistemas pro comprender problemas que emerge de relationes e retroactiones, plus tosto que de causas isolate. Altere autores, inter illes [[Margaret Wheatley]], explorava analogias con campos como le physica quantic e le theoria del caos pro pensar super le organisation, le cambiamento e le auto-organisation. Tal analogias debe esser interpretate con prudentia: similitudes metaphorical non significa necessariamente que le mechanismos physic e social es identic. === Logica e sistemas formalis === Un systema logic o systema formal consiste de symbolos, regulas e principios que determina qual expressiones pote esser formate e qual conclusiones pote esser deducite. Le calculos logic e mathematic provide exemplos de sistemas formalis. Le calculo de [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] e [[Isaac Newton]], e le algebra de [[George Boole]], ha contribu ite al disveloppamento de methodos formal pro tractar relationes mathematic e logic. In le psychologia e le philosophia, varie theoricos ha etiam elaborate sistemas conceptual pro organisar ideas relative al personalitate, al motivation e al cognition. Le valor de tal sistemas depende del claritate de lor conceptos e del adequation de lor principios al phenomenos que illos cerca explicar. === Pensamento strategic === Le pensamento strategic usa modellos de sistemas pro comprender situationes complexe e identificar punctos in le qual un intervention pote producir cambiamentos significative. In 1988, le stratego militar [[John A. Warden III]] presentava in su libro ''The Air Campaign'' un modello de cinque anellos concentric pro representar elementos interdependente de un systema: le direction, le processos, le infrastructura, le population e le unitates de action. Le modello esseva concepite pro organisar le analyse strategic e identificare elementos considerate importante pro influentiar le comportamento del adversario. Durante le annos 1990, Warden applicava su approccio etiam al strategia de affaires. Como altere modellos strategic, su utilitate depende del contexto e del hypothese facite super le structura e le comportamento del systema studiate. {{Ref}} == Bibliographia == * Alexander Backlund (2000). «The definition of system». ''Kybernetes'', vol. 29, n.º 4, pp. 444–451. * Kenneth D. Bailey (1994). ''Sociology and the New Systems Theory: Toward a Theoretical Synthesis''. Albany: State University of New York Press. * Bela H. Banathy (1997). ''A Taste of Systemics''. International Society for the Systems Sciences. * Walter F. Buckley (1967). ''Sociology and Modern Systems Theory''. Englewood Cliffs: Prentice-Hall. * Peter Checkland (1997). ''Systems Thinking, Systems Practice''. Chichester: John Wiley & Sons. * George J. Klir (1969). ''Approach to General Systems Theory''. * Brian Wilson (1980). ''Systems: Concepts, Methodologies and Applications''. Chichester: John Wiley & Sons. == Ligamines externe == * [https://www.merriam-webster.com/dictionary/system Definition de ''system'' — Merriam-Webster] [[Categoria:Systemas| ]] [[Categoria:Theoria de systemas]] [[Categoria:Philosophia]] 43ycu2dvrbubhvqcnknry9dzj3q25sf 0 47274 704971 700410 2026-10-22T13:29:28Z Tortoise0308 17411 Restaurar version con interlingua correcte. 704971 wikitext text/x-wiki In [[informatica]], '''malware'''{{linfo}} o '''software malevolente''' indica omne [[software]] concipite intentionalmente pro damnificar un ordinator, servitor, cliente, o rete interconnexe. Per contrasto, un programma que causa damnos sin intention es typicamente describite como haber un [[bug]], isto es un error de programmation debite a omne possibile typo de deficientias. Un ample varietate de software malevolente existe hodie, incluse [[Virus (informatica)|viruses]], [[Verme (informatica)|vermes]], [[Cavallo de Troia (informatica)|cavallos troian]], [[ransomware]], [[spyware]], e false programmas [[antivirus]]. {{Referentias}} [[Categoria:Informatica]] {{Pecietta|informatica}} ndf61i5vfzxvfijyeahugkk6qzyajrc 704973 704971 2026-10-22T13:33:48Z Tortoise0308 17411 Tortoise0308 ha renominate le pagina [[Programmario malitiose]] a [[Malware]], superscribente un redirection sin lassar un nove redirection: Titulo mal orthographiate 704971 wikitext text/x-wiki In [[informatica]], '''malware'''{{linfo}} o '''software malevolente''' indica omne [[software]] concipite intentionalmente pro damnificar un ordinator, servitor, cliente, o rete interconnexe. Per contrasto, un programma que causa damnos sin intention es typicamente describite como haber un [[bug]], isto es un error de programmation debite a omne possibile typo de deficientias. Un ample varietate de software malevolente existe hodie, incluse [[Virus (informatica)|viruses]], [[Verme (informatica)|vermes]], [[Cavallo de Troia (informatica)|cavallos troian]], [[ransomware]], [[spyware]], e false programmas [[antivirus]]. {{Referentias}} [[Categoria:Informatica]] {{Pecietta|informatica}} ndf61i5vfzxvfijyeahugkk6qzyajrc 704974 704973 2026-10-22T13:46:02Z Tortoise0308 17411 Protegeva “[[Malware]]”: Guerra de modificationes ([Modificar=Permitter solmente al administratores] (infinite) [Renominar=Permitter solmente al administratores] (infinite)) 704971 wikitext text/x-wiki In [[informatica]], '''malware'''{{linfo}} o '''software malevolente''' indica omne [[software]] concipite intentionalmente pro damnificar un ordinator, servitor, cliente, o rete interconnexe. Per contrasto, un programma que causa damnos sin intention es typicamente describite como haber un [[bug]], isto es un error de programmation debite a omne possibile typo de deficientias. Un ample varietate de software malevolente existe hodie, incluse [[Virus (informatica)|viruses]], [[Verme (informatica)|vermes]], [[Cavallo de Troia (informatica)|cavallos troian]], [[ransomware]], [[spyware]], e false programmas [[antivirus]]. {{Referentias}} [[Categoria:Informatica]] {{Pecietta|informatica}} ndf61i5vfzxvfijyeahugkk6qzyajrc 0 56051 704972 699512 2026-10-22T13:33:39Z Ziv 53826 → File has been renamed on Commons ([[:c:GR]]) 704972 wikitext text/x-wiki {{eminente}} [[File:Newtons cradle animation book 2.gif|thumb|Un pendulo de Newton, nominate post le physicista [[Isaac Newton]].]] '''[[Physica]]''' es un branca del [[scientia]] cuje objectos principal de studio es [[materia]] e [[energia]]. Discoperimentos de physica trova applicationes per le [[Scientia natural|scientias natural]] e in [[technologia]]. Historicamente, physica emergeva del revolution scientific del 17e seculo, cresceva rapidemente in le 19e seculo, postea esseva transformate per un serie de discoperimentos in le 20e seculo. Le physica hodie pote esser dividite de un maniera laxe inter physica classic e physica moderne. == Historia antique == Le elementos de lo que deveniva physic esset extrahite primarimente del campos de [[astronomia]], [[optica]], e [[mechanica]], que esseva methodicamente unite per le studio de geometria. Iste disciplinas mathematic comenciava in antiquitate con le Babylonios e con scriptores hellenistic como [[Archimedes]] e [[Ptolemeo]]. Philosophia antiqua includeva, al interim, lo que esseva nominate "[[Physica]]". === Concepto grec === Le movimento verso un comprehension rational del natura comenciava al minus desde le periodo Archaic in Grecia (650–480 a.Chr.) con le [[philosophia presocratic|philosophos presocratic]]. Le philosopho [[Thales|Thales de Mileto]] (7e e 6e seculos a.Chr.), cognominate "le Patre del Scientia" pro refusar acceptar explicationes supernatural, religiose o mythologic pro [[Phenomeno|phenomenos]] natural, proclamava que cata evento habeva un causa natural.<ref>"Iste cambio ab rationamento ecclesiastic a rationamento scientific marcava le initio del methodologia scientific." Singer, C., ''A Short History of Science to the 19th Century'', Streeter Press, 2008, p. 35.</ref> Thales faceva etiam progressos in 580 a.Chr. per suggerer que aqua es le elemento basic, experimentante con le attraction inter [[Magnete|magnetes]] e ambra friccate e formulante le prime [[Cosmologia|cosmologias]] registrate. Anaximandro, famose pro su theoria proto-[[Evolution|evolutionari]], disputava le ideas de Thales e proponeva que, al contrario de aqua, un substantia nominate "apeiron" esseva le fundamento de tote materia. Circa 500 a.Chr., Heraclito proponeva que le unico lege basic que governa le [[Universo]] esseva le principio de mutation e que nihil remane in le mesme stato indefinitemente. Conjunctemente con su contemporaneo Parmenides, illes esseva inter le prime eruditos in physic antique qui contemplava le rolo del [[tempore]] in le universo, un concepto clave que ancora es un thema in le physic moderne. In le [[Epocha classic|periodo classic]] in Grecia (6e, 5e e 4e seculos a.Chr.) e durante le [[Hellenismo|epocha hellenistic]], le philosophia natural gradualmente se disveloppava como un campo de studio excitante e contencioso. [[Aristotele]] (Grec: Ἀριστοτέλης, Aristotélēs) (384-322 a.Chr.), un discípulo de [[Platon]], promoveva le concepto que le observation de phenomenos physic poteva ultimemente condur al discoperta del leges natural que los governa. Le scriptos de Aristotele tracta de [[physica]], [[metaphysica]], [[poesia]], [[theatro]], [[musica]], [[logica]], rhetorica, [[linguistica]], [[politica]], [[governamento]], [[ethica]], [[biologia]] e [[zoologia]]. Ille scribeva le prime obra que se refere a ille linea de studio como "Physica" – in le 4e seculo a.Chr., Aristotele fundava le systema cognoscite as physic aristotelic. Ille essayava a explicar ideas como motion (e gravitate) con le theoria de quatro elementos. Aristotele credeva que tote materia consisteva de aethere, o de una combination de quatro elementos: terra, aqua, aere, e foco. Secundo Aristotele, iste quatro elementos terrestre es capace de inter-transformation e se move verso lor loco natural, assi que un petra cade verso le centro del cosmos, ma le flammes ascende verso le circunferentia. Eventualmente, le physic aristotelic deveniva extrememente popular durante multe seculos in Europa, influentiante le progressos scientific e scholastic del [[Medievo]]. Illo remaneva le paradigma scientific dominante in Europa usque al tempore de [[Galileo Galilei]] e [[Isaac Newton]]. In le prime epocha de [[Grecia antique|Grecia Classic]], le cognoscentia que le Terra es spherical ("rotunde") esseva commun. Circa le anno 240 a.Chr., como resultado de un experimento seminal, Eratostene (276-194 a.Chr.) estimava exactamente su circumferentia. A contrasto con le opiniones geocentric de [[Aristotele]], Aristarcho de Samos (Grec: Ἀρίσταρχος; circa 310 – circa 230 a.Chr.) presentava un argumento explicite pro un modello heliocentric del Systema Solar, es dicere, pro poner le Sol, non le Terra, a su centro. Seleuco de Seleucia, un sequitor del theoria heliocentric de [[Aristarcho]], affirmava que le Terra girava circa su proprie axe, le qual, a su vice, orbitava circum le Sol. Ben que le argumentos usate per ille esseva perdit, Plutarcho affirmava que Seleuco esseva le prime a probar le systema heliocentric per rationamento. In le 3e seculo a.Chr., le mathematico grec [[Archimedes|Archimedes de Syracusa]] (Grec: Ἀρχιμήδης) (287-212 a.Chr.) – generalmente considerate como le maxime grande mathematico del antiquitate e un del plus grande de omne le tempore – posava le bases del hydrostática, statica e calculava le mathematica subiacente del levier. Arquímedes, un científico prominente del antiquitate classic, anque disveloppava systemas elaborate de puleas pro mover objetos grandes con un mínimo de effortio. Le cochlea de Archimedes subiacente le hydroenginieria moderne, e su machines de guerra adjuvava a repellentar le armeas de Roma in le Prime Guerra Punice. Arquímedes anque disrumpava le argumentos de Aristotele e su metaphysica, indicante que esseva impossibile separar mathematica e natura e illo demonstrava convertente theorias mathematic in inventiones practic. De plus, en su obra "De Corporibus Fluitantibus" (c. 250 a.Chr.), Arquímedes disveloppava le lege de flottabilitate, cognoscite etiam como principio de Arquímedes. In mathematica, Arquímedes usa le methodo de exhaustion pro calcular le area sub le arcu de un parábola con le summation de un serie infinite, e dava un approximation remarkablemente accurate de pi. Ille etiam definiva le spirale que portava su nomine, formulae pro le volumines de superficies de revolution e un ingeniose systema pro exprimer numeros multo grande. Ille anque disveloppava le principios de statos de equilibrio e centros de gravitate, ideas que influentiava eminentes eruditos ben cognoscite, como Galileo e Newton. Hipparcho (190-120 a.Chr.), centrando se in astronomia e mathematica, usava technicas geometric sophisticate pro cartographiar le motio de le stellas e planetas, mesmo predecendo le tempores in le quales eclipses solar occurrerea. Ille addeva calculationes del distantia inter le Sol e le Luna e le Terra, basate sur su melioramentos a instrumentos observationale usate a ille época. Un altere del physicos primevole plus famose esseva [[Ptolemeo]] (90-168 EC), un del mentes prominente durante le epocha del Imperio Romano. Ptolomeo esseva le auctore de plure tractatos scientific, de al menos tres del quales esseva de continue importance pro le scientia islamic e european posterior. Le prime es le tractato astronomic nunc cognoscite como le Almagesto (in grec, Ἡ Μεγάλη Σύνταξις, "Le Grande Tractato", originalmente Μαθηματικὴ Σύνταξις, "Tractato Mathematic"). Le secunde es le Geographia, que es un discussion exhaustive del cognoscentia geographic del mundo greco-roman. === India e China === [[File:Hindu-arabic1.jpg|thumb|Le systema de numeration hindu-arabe. Le inscriptiones sur le [[Edictos de Ashoka]] (3e seculo a.Chr.) monstrant que iste systema de numeros esseva usate per le Imperio [[Imperio Maurya|Maurya]].]] In le [[Antiquitate]], tradiciones physic e mathematic importante existeva etiam in le scientias chinese e indian. [[File:Su Song Star Map 1.JPG|left|thumb|260px|Le [[mapas stellar]] de le polymath chines del 11e seculo [[Su Song]] es le plus vetule mapas stellar [[impression sur ligno|imprimite sur ligno]] que ha survivite usque al die nostre. Iste exemplo, datate 1092, usa le projection [[equirectangular]] cylindrical.]] In le philosophia indian, Maharishi Kanada esseva le prime a disveloppar systematicamente una theoria de atomismo circa le anno 200 a.Chr.,<ref>Oliver Leaman, ''Key Concepts in Eastern Philosophy.'' Routledge, 1999, pagina 269.</ref> ben que certe autores lo attribue a una epocha precedente in le 6e seculo a.Chr.<ref>{{harvnb|Chattopadhyaya|1986|pp=169–70}}</ref><ref>{{harvnb|Choudhury|2006|p=202}}</ref> Isto esseva ulteriormente elaborate per le atomistas buddhiste Dharmakirti e Dignāga durante le primo millennio EC.<ref>(Stcherbatsky 1962 (1930). Vol. 1. P. 19)</ref> Pakudha Kaccayana, un philosopho indian del 6e seculo a.Chr. e contemporanee de [[Gautama Buddha]], anque proponeva ideas sobre le constitution atomic del mundo material. Iste philosophos credeva que altere elementos (excepto ether) esseva physicament palpabile e, ergo, consisteva de partículas minúsculas de materia. Le ultime particula minúscula de materia que non poteva esser subdividite ulteriormente esseva nominate Parmanu. Iste philosophos considerava le atomo como indestructibile e, ergo, eternal. Le buddhistas pensava que le atomos esseva objectos minuscule non visibile al oculo nude que nasceva e dispareva in un instantia. Le schola Vaisheshika de philosophos credeva que un atomo esseva simplemente un puncto in spatio. Illo esseva anque le prime a depictar le relationes inter motion e fortia applicate. Le theorias indian sur le [[atomo]] es profunde e intricate in philosophia, como illos se basava sur logica e non super experientia personal o experimento. In le astronomia indian, le ''Aryabhatiya'' de Aryabhata (499 EC) proponeva le rotation del Terra, durante que Nilakantha Somayaji (1444-1544) del schola de astronomia e mathematica de Kerala proponeva un modello semiheliocentric que resembla a le systema de Tycho. Le studio del magnetismo in le China antique remonta al 4e seculo a.Chr. (in le ''Libro del Maestro del Valle del Diavolo''),<ref>Li Shu-hua, "Origine de la Boussole 11. Aimant et Boussole", ''Isis'', Vol. 45, No. 2. (Jul., 1954), p.175</ref> Un importante contributor a iste campo esseva Shen Kuo (1031–1095), un polymath e statista qui esseva le prime a describer le compasso magnetic-needle usate pro navigation, como etiam a establir le concepto de nord ver. In optica, Shen Kuo disveloppava independentemente un camera obscura.<ref name="needham volume 4 part 1 98">[[Joseph Needham]], Volume 4, Part 1, 98.</ref> === Mundo islamic === [[File:Alhazen (122459248).jpg|thumb|left|170px|[[Ibn al-Haytham]] (c. 965–1040).]] In le 7e a 15e seculos, progressos scientific occurreva in le mundo musulman. Multe obras classic in [[India|linguas de India]], [[Assyria|assyrian]], sassanian ([[Persia|persa]]), e [[Grecia|greco]], includente le obras de Aristotele, esseva traducite in [[Lingua arabe|arabe]].<ref name=RobinsonCambridge>{{cite book |editor=Robinson, Francis |editor-link=Francis Robinson |title=The Cambridge Illustrated History of the Islamic World |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |pages=228–229}}</ref> Contributiones importante esseva facite per Ibn al-Haytham (965-1040), un scientista arab, considerate como un fundator del [[optica]] moderne. Ptolomeo y Aristotele theorisava que le luce o illumina objectos ex le oculo o que "formas" emane de objectos mesme, durante que al-Haytham (con le nomine latino "Alhazen") suggereva que le luce viage al oculo in radios ex differente punctos sur un objecto. Le obras de Ibn al-Haytham e al-Biruni (973-1050), un scientista persa, eventualmente passava al Europa occidental ubi illos esseva studiate per eruditos como Roger Bacon e Vitello.<ref>{{Harvtxt|Glick|Livesey|Wallis|2005|pp=89–90}}</ref> Ibn al-Haytham usava experimentos controlate in su labor sur optica, ben que le mesura in le qual illo differiva de Ptolemeo es un subjecto de debatto.<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Mark |title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics |url=https://archive.org/details/fromsighttolight0000smit |publisher=The University of Chicago Press |year=2015 |pages=[https://archive.org/details/fromsighttolight0000smit/page/225 225] |quote=Le mesme vale pro le metodologia de Alhacen. Illo pote apparer moderne pro su forti tendentia empiric e su dependentia de experimentos controlate, ma le approccio de Ptolemeo non esseva minus empiric, e etiam illo esseva fundate in experimentos controlate. Insimul, le duo experimentos de Alhacen que pareva le plus moderne se basava super un precision physicamente inobtenibile in le disegno del apparecchio e in le observation, assi nos debe dubitar que ille los executava realmente como describe— excepto, naturalmente, in su mente. E iste experimentos non esseva nove in conception. Illes esseva clarmente basate sur experimentos equivalent in le Optica de Ptolemeo, aunque Alhacen los reformulava in modo significative e creative pro accommodar le testation de radios de lumine e non de radios visual.}}</ref><ref>{{Cite book |last=Darrigol |first=Olivier |title=A History of Optics from Greek Antiquity to the Nineteenth Century |publisher= Oxford University Press |year=2012 |pages=20}}</ref> Mechanicos arabic como Bīrūnī e Al-Khazini disveloppava un sophisticate "scientia de peso", faciente mesurationes de pesos e volumenes specific.<ref>{{Cite book |last1=Lindberg |first1=David |title=The Cambridge History of Science,Volume 2, Medieval Science |last2=Shank |first2=Michael |year=2013 |pages=984–1108}}</ref> [[Avicenna|Ibn Sīnā]] (980-1037), cognoscite como "[[Avicenna]]", esseva un polímata de Bukhara (en le actual [[Uzbekistan]]) responsabile pro contributiones importante al physica, optica, philosophia e [[medicina]]. Ille publicava su theoria del motio in le ''Libro del Sanation'' (1020), ubi ille argumentava que un impetus es impartite a un projectile per le lanciator, e credeva que illo esseva un virtute temporanee que declinarea mesmo in un vacuo. Ille lo considerava como persistente, necessitante fortias externe como le resistance del aere pro dissipar illo.<ref name=Espinoza>{{cite journal | last1 = Espinoza | first1 = Fernando | date = 2005 | title = An analysis of the historical development of ideas about motion and its implications for teaching | journal = Physics Education | volume = 40 | issue = 2| page = 141 | doi=10.1088/0031-9120/40/2/002|bibcode = 2005PhyEd..40..139E | s2cid = 250809354 }}</ref><ref name=Nasr>{{Cite book |title=The Islamic intellectual tradition in Persia |author=[[Seyyed Hossein Nasr]] & Mehdi Amin Razavi |publisher=[[Routledge]] |date=1996 |isbn=978-0-7007-0314-2 |page=72}}</ref><ref name=Sayili>{{cite journal|doi=10.1111/j.1749-6632.1987.tb37219.x|author=Aydin Sayili|date=1987|title=Ibn Sīnā and Buridan on the Motion of the Projectile|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|volume=500|issue=1|pages=477–482|bibcode=1987NYASA.500..477S|s2cid=84784804|author-link=Aydin Sayili}}</ref> Ibn Sina faceva un distinction inter 'fortia' e 'inclination' (appellate "mayl"), e argumentava que un objeto adquirir mayl quando le objecto es in opposition a su motio natural. Ille concludeva que le continuación del motion es atribuite al inclination que es transferite al objeto, e que le objeto remanera in motio usque le mayl es consumite. Ille asseriva etiam que un proyectile in un vacuo non stopparia a minus que illo esset acte sur. Iste conception de motion es congruente con le [[Leges de Newton|prime lege del motion de Newton]], inertia, que affirma que un objecto in motio remanera in motio a minus que illo sia acte per un fortia externe.<ref name=Espinoza /> Iste idea, que disentiva del visu aristotélico, esseva postea describite como "impetus" per John Buridan, qui esseva influentiate per le Libro del Sanation de Ibn Sina.<ref name = "ibn sina and buridan">Sayili, Aydin. "Ibn Sina and Buridan on the Motion the Projectile". Annals of the New York Academy of Sciences vol. 500(1). p.477-482.</ref> [[File:Image-Al-Kitāb al-muḫtaṣar fī ḥisāb al-ğabr wa-l-muqābala.jpg|upright|thumb|Un pagina del "Algebra" de [[Mohamet ibn Musa al-Khwarizmi|al-Khwārizmī]] intitulate ''Algebra''.]] Hibat Allah Abu'l-Barakat al-Baghdaadi (circa 1080 – circa 1165) adoptava e modificava le theoria de Ibn Sina sur le motion de projectiles. En su libro ''Kitab al-Mu'tabar'', Abu'l-Barakat afirma que le motor imparte un inclination violente (''mayl qasri'') sur le movite e que iste diminue como le objecto movente se distingue del motor.<ref name="Gutman">{{Cite book|title=Pseudo-Avicenna, Liber Celi Et Mundi: A Critical Edition|first=Oliver|last=Gutman|publisher=[[Brill Publishers]]|year=2003|isbn=90-04-13228-7|page=193}}</ref> Ille anque proponeva una explication del [[acceleration]] de corporas cadente per le accumulation de incrementos successive de potentia con incrementos successive de [[velocitate]].<ref>[[Alistair Cameron Crombie|Crombie, Alistair Cameron]], ''Augustine to Galileo 2'', p. 67.</ref> Secundo Shlomo Pines, le theoria de motio de al-Baghdaadi esseva "le plus vetule negation del lege dynamic fundamental de Aristotele [a saper, que un fortia constante produce un motio uniforme], [e assi es un] anticipation de maniera vage del lege fundamental de [[mechanica classic]] [a saper, que un fortia applicate continuemente produce aceleración]".<ref>{{cite encyclopedia | last = Pines | first = Shlomo | title = Abu'l-Barakāt al-Baghdādī, Hibat Allah | encyclopedia = [[Dictionary of Scientific Biography]] | volume = 1 | pages = 26–28 | publisher = Charles Scribner's Sons | location = New York | year = 1970 | isbn = 0-684-10114-9 }} <br>([[cf.]] Abel B. Franco (October 2003). "Avempace, Projectile Motion, and Impetus Theory", ''Journal of the History of Ideas'' '''64''' (4), p. 521-546 [528].)</ref> Jean Buridan e Alberto de Sajonia referiva postea a Abu'l-Barakat explicante que le acceleration de un corpore cadente es un resultato de su impetus crescente.<ref name="Gutman" /> Ibn Bajjah (circa 1085 – 1138), cognoscite como "Avempace" in Europa, proponeva que pro cata fortia il ha sempre un fortia de reaction. Ibn Bajjah esseva un critic de Ptolemeo e laborava in crear un nove theoria de velocitate pro substituer le theorisate per Aristotele. Duo futur philosophos supportava le theorias create per Avempace, cognoscite como dinamica avempacean. Illos esseva [[Thomas de Aquino]], un sacerdote catholic, e John Duns Escoto.<ref name=":1" /> Galileo adoptava postea le formula de Avempace "que le velocitate de un objeto date es le differentia inter le potentia motrice de ille objecto e le resistance del medio de motio".<ref name=":1">{{Citation|last=Gracia|first=Jorge J. E.|chapter=Philosophy in the Middle Ages: An Introduction|date=2007-11-26|pages=1–11|publisher=Blackwell Publishing Ltd|isbn=9780470996669|doi=10.1002/9780470996669.ch1|title=A Companion to Philosophy in the Middle Ages}}</ref> Nasir al-Din al-Tusi (1201-1274), un astronomo e mathematico persa qui moriva in [[Bagdad]], introduciva le coppia de Tusi. copernico posteriormente se inspirava fortemente in le labor de al-Din al-Tusi e su discipulos, ma sin alcun recognition.<ref name="cosmosmagazine.com">{{cite web |url=https://cosmosmagazine.com/society/top-10-ancient-arabic-scientists |title=Top 10 ancient Arabic scientists |publisher=Cosmos magazine |date=2011-01-06 |access-date=2013-04-20}}</ref> === Europa medieval === Le cognoscentia del obras antiguas reentrava in le Occidente a traverso de [[Traductiones latin del seculo XII|traductiones de arabe a latino]]. Lor reintroduction, combinate con commentarios theologic judeo-islamic, habeva un grande influentia sur philosophos medieval como Thomas de Aquino. Scholaros [[Scholastica|scholastic]] europee, qui cercava reconciliar le philosophia del philosophos antique classic con le [[theologia christian]], proclamava Aristotele como le pensator maxime grande del mundo antique. In casos ubi illos non contradiceva directemente le [[Biblia]], le physica aristotelic deveniva le fundamento pro le explanationes physical del Ecclesias european. Le quantification deveniva un elemento central del physica medieval.<ref>{{Cite journal |last=Crombie |first=A. C. |date=1961 |title=Quantification in Medieval Physics |url=https://www.jstor.org/stable/228677 |journal=Isis |volume=52 |issue=2 |pages=143–160 |issn=0021-1753}}</ref> Basate super le physica aristotelic, le physica scholastic describiva cosas como movente secunde lor natura essential. Objetos celestiales esseva describite como movente seculo circulos, proque le motion circular perfecte esseva considerate como un propertate innate de objectos que existeva in le reino incorrupte del spheras celestial. Le theoria del impetus, le antecessor del conceptos de inertia e momentum, esseva disveloppate alsi con lineas simile per philosophos medieval como John Philoponus e Jean Buridan. Motiones sub le sphera lunar esseva considerate como imperfecte, e assi non poteva esser expectate que illos monstrarea un motion consistente. Motiones plus ideal in le reino "sublunary" poteva esser attingite solmente per artificio, e ante le 17e seculo, multes non considerava experimentos artificial como un medio valide pro apprender sur le mundo natural. Explanationes physic in le reino sublunary se centrava circum tendentias. Strepes contineva le elemento terra, e objectos terrene tendeva a mover se in linea recte verso le centro de le terra (e le universo in le visu geocentric aristotelic) a minus que illes esseva altrimente prevenite de facer lo.<ref>{{Cite book|last=Lindberg|first=David C.|title=The Beginnings of Western Science|url=https://archive.org/details/beginningsofwest00lind|date=1992|publisher=University of Chicago Press|doi=10.7208/chicago/9780226482064.001.0001|isbn=978-0-226-48231-6}}</ref> == Revolution scientific == Durante le 16e e 17e seculos, occurreva un gran avantiamento del progresso scientific cognoscite como le Revolution Scientific in Europa. Le disatisfaction con approaches philosophic plus vetule habeva comenciate previemente e habeva producite altere cambios in le societate, como le [[Reforma protestante|Reforma protestante,]] ma le revolution in le scientia comenciava quando philosophos natural comenciava a montar un attacco sustenite sur le programma philosophic scholastic e supponeva que schemas descriptive mathematicate adoptate de campos como mechanica e astronomia poteva in realitate producer characterizationes universalmente valide de motio e altere conceptos. === Nicolaus Copernico === [[File:Nikolaus Kopernikus.jpg|thumb|upright|200px|Le astronomo polonese [[Nicolaus Copernico]] (1473–1543) es rememorate pro su disveloppamento de un modello [[Heliocentrism|heliocentric]] del [[Solar System|Systema Solar]].]] Un avanto in [[astronomia]] esseva facite per le astronomo polonese [[Nicolaus Copernico]] (1473-1543) quando, in 1543, ille presentava argumentos solide pro le modello heliocentric del Systema Solar, apparentemente como un medio pro render le tabellas que traciant le motio planetari plus precise e simplificar lor production. In modellos heliocentric del Systema Solar, le Terra orbita le Sol conjunctemente con altere corporas in le [[galaxia]] [[Via Lactee|del Terra]], un contradiction secundo le astronomo greco-egyptian Ptolemeo (2e seculo; vide supra), cuje systema collocava le Terra al centro del Universo e esseva acceptate pro plus que 1,400 annos. Le astronomo greco [[Aristarcho|Aristarcho de Samos]] (c. 310 – c. 230 a. C.) ha suggellite que le Terra revolveva circa le Sol, ma le rationamento de Copernico conducea a un acceptance general durabile de iste idea "revolutionari". Le libro de Copernico que presentava le theoria (De revolutionibus orbium coelestium, "De le Revolutiones del Spheras Celestial") esseva publicate justo ante su morte in 1543 e, como on le considera generalmente como le initio del astronomia moderne, on le considera anque como le initio del Revolution Scientific. Le nove perspectiva de Copernico, insimul con le observationes precise facite per [[Tycho Brahe]], permitteva al astronomo german [[Johannes Kepler]] (1571–1630) formular su leges sur le motion planetari que remane in uso ancora hodie. === Galileo Galilei === [[File:Galileo.arp.300pix.jpg|thumb|upright|left|Galileo Galilei, defensor prime del modern vista scientific e del methodo <br/>(1564–1642)]] Le mathematico, astronomo, e physicista italiano [[Galileo Galilei]] (1564–1642) esseva famose pro su appoio al copernicanismo, su discopertas astronomical, experimentos empirical e su melioramento del telescopio. Como mathematiciano, le rolo de Galileo in le cultura universitari de su epocha esseva subordinate a tres themas major de studio: lege, medicina, e theologia (que esseva intimemente connetite al philosophia). Galileo, tamen, sentiva que le contento descriptive de disciplinas technic meriteva interesse philosophic, particularmente proque le analysi mathematic de observationes astronomical – notabilemente, le analysi de Copernico sur le motiones relative del Sol, Terra, Luna, e planetas – indicava que le affirmations de philosophos sur le natura del universo poteva esser monstrate como erroneous. Galileo anque faceva experimentos mechanical, insistente que le motion mesme – regardless de si illo esseva producite "naturalmente" o "artificialmente" (i.e. deliberatemente) – habeva characteristicas consistentemente universale que poteva esser describe mathematicamente. Le prime studios de Galileo al Universitate de Pisa esseva in medicina, ma ille presto se sentiva atraite verso mathematica e physic. A 19 años, ille discoperiva (e, subsequenteemente, verificava) le natura isochrone del pendulo quando, usando su pulsation, ille chronometrava le oscillationes de un lampada oscillante in le cathedral de Pisa e trovava que illo remaneva le mesme pro cata oscillation, independentemente del amplitude del oscillation. Ille presto deveniva cognoscite per su invention de un balanza hydrostatic e pro su tractato sur le centro de gravitate de corporas solide. Durante su ensegnamento al Universitate de Pisa (1589-1592), ille initiava su experimentos sur le leges de corporas in motion que produceva resultatos tan contradictorie con le doctrinas acceptate de Aristotele que un forte antagonismo esseva provocate. Ille discoperiva que corporas non cade con velocitates proportional a lor pesos. Le famose historia in le qual on dice que Galileo lansava ponderes del [[Turre oblique de Pisa]] es apocryphal, ma ille trovava que le trajectoria de un projectil es un parabola e es credite con conclusiones que anticipateva le [[leges de Newton|leges de motion de Newton]] (e.g. le notion de inertia). Inter iste conclusiones se trova lo que nunc es cognoscite como relativitate galilean, le prime statemento precise sur le proprietates de spatio e tempore foras de geometria tridimensional. [[File:Jupiter and the Galilean Satellites.jpg|thumb|Un montage composite que compara Jupiter (sinistre) e su quatro lunas galilean (de alto a basso: Io, Europa, Ganymede, Callisto).]] Galileo ha essite nominate le "patre del astronomia observation moderne",<ref>{{citation |title=A Short History of Science to the Nineteenth Century |first=Charles |last=Singer |year=1941 |publisher=Clarendon Press |url=https://books.google.com/books?id=mPIgAAAAMAAJ }}, page 217.</ref> le "patre del physic moderne", le "patre del scientia",<ref name="Einstein">{{citation |last=Weidhorn |first=Manfred |title=The Person of the Millennium: The Unique Impact of Galileo on World History |year=2005 |publisher=iUniverse |isbn=0-595-36877-8 |page=[https://archive.org/details/personofmillenni0000weid/page/155 155] |url=https://archive.org/details/personofmillenni0000weid/page/155 }}</ref> e "le patre del scientia moderne".<ref name="finocchiaro2007">[[#Reference-Finocchiaro-2007|Finocchiaro (2007)]].</ref> Secundo Stephen Hawking, "Galileo, forsan plus que alicun altere persona, esseva responsabile pro le nascentia del scientia moderne".<ref>{{Cite journal|title=Galileo and the Birth of Modern Science|journal=[[American Heritage of Invention & Technology|American Heritage's Invention & Technology]]|volume=24|date=2009|page=36|url=https://www.inventionandtech.com/content/galileo-and-birth-modern-science|access-date=2020-09-15}}</ref> Proque le orthodoxia religiose prescribiva un comprension geocentric o tychonic del Systema Solar, le appoio de Galileo al heliocentrismo provocava controversia e ille esseva processate per le [[Inquisition]]. Trovate "vehementemente suspecte de heresia", ille esseva fortiate a recantar e passava le resto de su vita sub custodia domiciliari. Le contributiones que Galileo faceva al obrservation astronomic include le confirmation telescopic del phases de Venus; le discoperta, en 1609, de le quatro satellites plus grande de Jupiter (subsequentemente conferite le nomine collective de le "satellites galilean"); e le observation e analyse de maculas solar. Galileo anque se dedicava a scientia applicate e technologia, inventante, inter altere instrumentos, un [[bussola]] militar. Su discoperta del satellites jovian esseva publicate in 1610 e le permitteva obtener le position de matemático e philosopho al curia de Medici. Como tal, on expectava que ille participarea in debattos con philosophos in le tradition aristotelian e ille habeva un grande audientia pro su proprie publicationes como le Discursus e Demonstrationes Mathematic del Doi Nov Sciencie (publicate foras post su arresto pro le publication del Dialogue Concerning the Two Chief World Systems) e Le Assayer.<ref>{{Harvtxt|Drake|1978}}</ref><ref>{{Harvtxt|Biagioli|1993}}</ref> Le interesse de Galileo in experimentar e formular descriptiones mathematic de motio establiva le experimento como un parte integral del philosophia natural. Iste tradition, que se combineva con le eménfase non-mathematic sur le collection de "historias experimental" per reformistas philosophic como William Gilbert e [[Francis Bacon]], attraheva un sequito significative in le annos que precedeva e succedeva le morte de Galileo, includente Evangelista Torricelli e le participantos in le Accademia del Cimento in Italia; Marin Mersenne e [[Blaise Pascal]] en Francia; Christiaan Huygens en le Pais Basse; e Robert Hooke e Robert Boyle en Anglaterra. === René Descartes === [[File:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|thumb|upright|[[René Descartes]]<br/>(1596–1650)]] Le philosopho francese [[René Descartes]] (1596-1650) habeva connexiones solide e influence intra le rete de philosophia experimental de ille epocha. Descartes tamen habeva un agenda plus ambicio, que esseva orientate verso le substitution del tradition philosophic scholastic integralmente. Questionante le realitate interpretate per le senso, Descartes cercava restablir systemas explicative philosophic per reducer omne phenomena percipite a esser attribuibile al motion de un mar invisible de "corpusculos". (Notabilemente, ille reserval le pensamento human e [[Deo]] de su schema, considerante illos separate del universo physic). In proponer iste iste schema philosophic, Descartes supponeva que differente typos de motion, como le motion del planetas versus le motion de objectos terrene, non esseva fundamentalmente differente, ma solmente differente manifestationes de un catena interminabile de motiones corpuscular que obediiva a principios universal. Specialmente influential esseva su explanationes pro motiones astronomic circular in terminos del motion vortexal de corpusculos in le spatio (Descartes argumentava, concordante con le credentias, si non le methodos, del Scholasticos, que un [[vacuo]] non poteva existir), e su explanation del [[gravitate]] in terminos de corpusculos que pellava objectos verso le basso.<ref>{{Harvtxt|Shea|1991}}</ref><ref>{{Harvtxt|Garber|1992}}</ref><ref>{{Harvtxt|Gaukroger|2002}}</ref> Descartes, como Galileo, esseva convicite del importantia del explanation mathematic, e ille e su sequitatores esseva figuras clave in le evolution del mathematica e geometria in le 17e seculo. Descriptiones mathematic cartesiane del motion affirmava que omne formulation mathematic deberea esser justificabile in terminos de action physic directe, una position mantenite per Huygens e le philosopho german [[Gottfried Leibniz]], qui, ben que sequente le tradition cartesian, disveloppava su proprie alternative philosophic al Scholasticismo, que ille presentava in su obra de 1714, le Monadologia. Descartes ha essite nominate le "Patrono del Philosophia Moderne", e multe subsequente philosophia occidental es un responsa a su scripturas, que es studiate de propinque usque hodie. En particular, su Meditationes de Prima Philosophia continúa a esser un texto standard in le majoritate de departmentos de philosophia universitari. Le influentia de Descartes in mathematica es equalmente apparente; Le systema de coordination cartesiano — que permette que equationes algebraic sia expressate como formas geometric in un systema de coordination bidimensional — esseva nominate post ille. Ille es attribuite como le patre del geometria analytic, le ponte inter [[algebra]] e [[geometria]], importante pro le discoperta del [[Calculo (mathematica)|calculo]] e [[Analyse (mathematica)|analyse]]. === Christiaan Huygens === [[File:Caspar Netscher - Christiaan Huygens, the astronomer, 1671.jpg|thumb|upright|left|Christiaan Huygens<br/>(1629–1695)]] Le physicista, mathematico, astronomo, e inventorator nederlandese Christiaan Huygens (1629-1695) esseva le scientista principal in Europa inter Galileo e Newton. Huygens proveniva de un familia de nobilitate que habeva un position importante in le societate nederlandese del 17e seculo; un período in le qual le Republica Nederlandese floreva economicamente e culturalmente. Iste periodo — approximativemente inter 1588 e 1702 — del historia del Nederlandes es cognoscite como le Seculo de Oro nederlandese, un era durante le Revolution Scientific quando le scientia nederlandese esseva inter le plus acclaimate in Europa. A iste tempore, intelectualos e scientistas como René Descartes, [[Baruch Spinoza]], Pierre Bayle, Antonie van Leeuwenhoek, [[John Locke]], e Hugo Grotius resideva in le Nederlandes. Il esseva in iste ambiente intellectual que Christiaan Huygens cresceva. Le patre de Christiaan, Constantijn Huygens, esseva, excepte que un poeta importante, le secretario e diplomate pro le Principes de Orange. Ille cognosceva multe scientistas de su epocha a causa de sus contactos e interesses intellectual, includente René Descartes e Marin Mersenne, e esseva a causa de iste contactos que Christiaan Huygens deveniva consciente de lor obras. Especialmente, Descartes, cuje philosophia mecanistic habeva un influentia enorme sur le proprie obra de Huygens. Postea, Descartes esseva impressionate per le abilitates geometric de Christiaan Huygens, como etiam Mersenne, qui lo baptisava "le nove Archimede" (lo que conducerea Constantijn a referir se a su filio como "mi parve Archimede"). Un infante prodigio, Huygens inició su correspondentia con Marin Mersenne quando ille habeva 17 años. Huygens deveniva interessate in ludos de fortuna quando ille incontrava le obras de Fermat, Blaise Pascal, e Girard Desargues. Il esseva Blaise Pascal qui le incitava a scriber Van Rekeningh in Spelen van Gluck, que Frans van Schooten traduceva e publicava como ''De Ratiociniis in Ludo Aleae'' en 1657. Le libro es le tractato scientific le plus vetule sur iste thema, e a ille tempore le presentation le plus coerente de un approcha mathematic al ludos de fortuna. Duo annos postea, Huygens deriva geometricamente le formulas nunc standard in mechanica classic pro le fortia centripetal e centrifugal in su obra ''De vi Centrifuga'' (1659). Circum le mesme tempore, le recerca de Huygens in [[Chronometria|horologia]] resultava in le invention del pendulo, un avance in chronometria e le chronometro le plus precise pro quasi 300 annos. Le recerca theoritic sur le modo de operation del pendulo eventualmente conducea al publication de uno de sus successos le plus importante: le ''Horologium Oscillatorium''. Iste obra esseva publicate in 1673 e deveniva un del tres tractatos le plus importante del 17e seculo sur mechanica (le altere duo essente le ''Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno a due nuove scienze'' de Galileo (1638) e le ''Principia Mathematica de Philosophiæ Naturalis'' de Newton (1687).<ref name="bell">{{cite journal | url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/277775/Christiaan-Huygens?anchor=ref136385 | title=The Horologium Oscillatorium of Christian Huygens | date = 30 Aug 1941 | access-date=14 November 2013 | author=Bell, A. E. | journal=Nature | volume=148 | issue=3748 | pages=245–248 | doi= 10.1038/148245a0| bibcode=1941Natur.148..245B | s2cid=4112797 }}</ref> Le Horologium Oscillatorium es le prime tractato moderne in le qual un problema physic (le motion accelerite de un corpore cadente) es idealisate per un serie de parametros e postea analysate mathematicamente, e illo constitue un del obras seminal de mathematica applicate.<ref name=":0">{{Cite book|last=Yoder|first=Joella G.|url=https://www.cambridge.org/core/books/unrolling-time/1427509C7A14C464B08209322E42ABB6|title=Unrolling Time: Christiaan Huygens and the Mathematization of Nature|date=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-34140-0|location=Cambridge}}</ref><ref name=":5">Bruce, I. (2007). ''[http://www.17centurymaths.com/contents/huygenscontents.html Christian Huygens: Horologium Oscillatorium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728132258/http://www.17centurymaths.com/contents/huygenscontents.html |date=2020-07-28 }}''. Translated and annotated by Ian Bruce.</ref> Pro iste ration, Huygens ha essite nominate le prime physicista theoritic e un del fundatores del physica mathematic moderne.<ref name=":6">Dijksterhuis, F.J. (2008) Stevin, Huygens and the Dutch republic. ''Nieuw archief voor wiskunde'', ''5'', pp. 100–107.[https://research.utwente.nl/files/6673130/Dijksterhuis_naw5-2008-09-2-100.pdf]</ref><ref>Andriesse, C.D. (2005) ''Huygens: The Man Behind the Principle''. Cambridge University Press. Cambridge: 6</ref> Le "Horologium Oscillatorium" de Huygens ha exercite un influentia tremende sur le historia del physica, especialmente sur le opera de Isaac Newton, que admirava multo le obra. Per exemplo, le leges que Huygens describiva in le ''Horologium Oscillatorium'' es structuralmente le mesme como le prime duo leges del motion de Newton.<ref>{{cite book|author=Rob Iliffe & George E. Smith |title= The Cambridge Companion to Newton|url=https://books.google.com/books?id=se27CwAAQBAJ&dq=Although+Huygens+does+not+state+his+second+law+in+the+full+generality+found+in+the+Principia%2C+the+model+is+structurally+the+same%3A+first%2C+an+inertial+motion&pg=PA75 |date=2016 |publisher=Cambridge University Press |isbn= 9781107015463 |page=75}}</ref> Cinque annos post le publication de su ''Horologium Oscillatorium'', Huygens describiva su theoria de undas de lumine. Ben que proponite en 1678, illo non esseva publicate usque en 1690 en su Traité de la Lumière. Su theoria mathematic de lumine esseva initialmente rejectite in faveur del theoria corpuscular de lumine de Newton, usque que Augustin-Jean Fresnel adoptava le principio de Huygens pro dar una explication complete del propagation rectilinee e effectos de diffraction del lumine in 1821. Hodie iste principio es cognoscite como le principio Huygens–Fresnel. Como astrónomo, Huygens comenciava a polir lentillos con su fratre Constantijn jr. pro construer telescopios pro recerca astronomic. Ille esseva le prime a identificar le anellos de Saturno como "un anello subtil e plano, nusquam tangente, e inclinate al ecliptica," e discoperiva le prime lunas de Saturno, Titan, usante un telescopio refractante. Excepte le multe importantes discopertas que Huygens faceva in physic e astronomia, e su inventiones de ingeniose dispositivos, ille esseva anque le prime qui introducteva rigor mathematic al description de phenomenas physic. Pro isto, e le facto que ille disveloppava structuras institutional pro recerca scientific sur le continente, on lo ha nominato "le actor principal in 'le creation del scientia in Europa'"<ref>{{Cite book|last=Aldersey-Williams|first=H.|url=https://books.google.com/books?id=7n7VDwAAQBAJ&q=In+the+case+of+two+bodies+which+meet%2C+the+quantity+obtained+by+taking+the+sum+of+their+masses+multiplied+by+the+squares+of+their+velocities+will+be+found+to+beequal+before+and+after+the+collision.%E2%80%99&pg=PP86|title=Dutch Light: Christiaan Huygens and the Making of Science in Europe|date=2020|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-1-5098-9332-4|language=en|access-date=28 August 2021|page=24}}</ref>. === Isaac Newton === [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|upright|left|Sir Isaac Newton<br/>(1642–1727)]] Le fin del 17e seculo e le initio del 18e seculo vid le realisationes del physico e mathematico del [[Universitate de Cambridge]], Sir [[Isaac Newton]] (1642-1727). Newton, un membre del Royal Society de Anglaterra, combina su proprie discopertas in mechanica e astronomia con anteriores pro crear un systema unic pro describer le functionamento del universo. Newton formulate tres leyes de motion que estipulava le relation inter motion e objectos, e anque le lege del gravitation universal, le ultime del quales poteva esser usate pro explicar le comportamento non solmente de corporas cadente super le Terra ma anque planetas e altere corporas celestial. Pro arrivar a su resultatos, Newton inventava una forma de un ramos totalmente nove de mathématatica: calculus (inventate anque independentemente per Gottfried Leibniz), que deveniva un utensilio essential in multe del posterior disveloppamento in le major parte de ramos de physic. Le revelationes de Newton esseva exponite in su Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica ("Principios Mathematic de Philosophia Natural"), cuje publication en 1687 marcava le initio del periodo moderne de mechanica e astronomia. Newton poteva refutar le tradition mechanic cartesian que omne motiones deberia esser explicate in relation al immediate [[fortia]] exercite per corpusculos. Per su tres leyes de motion e le lege del gravitation universal, Newton eliminava le idea que objectos seguerea trayctorias determinate per formas natural e al contrario demonstrava que non solmente le trajectorias regularmente observate, ma tote le motiones future de qualcunque corpore poteva esser deducite mathematicemente basate sur le cognoscentia de lor motion existente, lor [[Massa (quantitate physic)|massa]], e le fortias que ageva sur illos. Sin embargo, le motiones celestial observate non conformava preciseemente a un tractamento newtonian, e Newton, qui era anque profunde interessate in [[theologia]], imaginava que Deo interveniva pro assecurar le continuant stabililate del systema solar. [[File:Gottfried Wilhelm Leibniz, Bernhard Christoph Francke.jpg|thumb|upright|[[Gottfried Wilhelm Leibniz|Gottfried Leibniz]]<br/>(1646–1716)]] Le principios de Newton (ma non su tractamentos matematic) causava controversia con philosophos continental, qui trovava su manco de explication [[Metaphysica|metaphysic]] pro le movimento e le gravitation philosophicamente inacceptabile. A partir circa le 1700, una division amar se aperiva inter le traditiones philosophic continental e britannic, le quales esseva alimentate per dispute calorose, continue e personalissime inter le partidarios de Newton e Leibniz sur le question de prioritate del technicas analytical de calculo, que cata uno habeva disveloppate independentemente. Inicialmente, le traditiones cartesian e leibnizian prevaleva sur le continente (conduce al predominio del notation leibnizian de calculo ubique excepte in Britannia). Newton mesme remaneva privatamente disturbate per le manco de un comprension philosophic del gravitation, ben que ille insistera in su scriptos que tal comprension non era necesse pro inferer su realitate. Con le progression del 18e seculo, philosophos natural continental acceptava sempre plus tosto le disposition del Newtonianos a abdicar explicationes metaphysic ontologic pro motiones describite mathematicamente.<ref>{{Harvtxt|Hall|1980}}</ref><ref>{{Harvtxt|Bertolini Meli|1993}}</ref><ref name="Guicciardini1999">{{Harvtxt|Guicciardini|1999}}</ref> Newton interprete le prime telescopio reflectente functionante<ref name="Wilson2013">{{cite book |author=Raymond N. Wilson |title=Reflecting Telescope Optics I: Basic Design Theory and its Historical Development |chapter-url=https://books.google.com/books?id=nmbyCAAAQBAJ&pg=PA18 |date=2013 |publisher=Springer |isbn=978-3-662-03227-5 |pages=1–10 |chapter=1.1 Period 1608-1672}}</ref> e disveloppava un theoria del color, publicate in ''Opticks'', basate sur le observation que un prisma decompone le luce albe in multe colores que forma le spectra visibile. Ben que Newton explicava le luce como essente composte de particulas minime, una theoria rival del comportamento del luce in terminos de ondas esseva presentado en 1690 por Christiaan Huygens. Tamen, le credentia in le philosophia mecanistic juncte con le reputation de Newton faceva que le theoria de ondas viderea relativemente pauco appoio usque al 19e seculo. Newton anque formulava un lege empirical de refrigeration, studiava le [[velocitate del sono]], investigava series de potencias, demonstrava le theoria binomial generalisate e disveloppava un methodo pro approximar le radices de un function. Su travalio sur series infinite esseva inspirate per le decimales de Simon Stevin.<ref>{{citation |last1=Błaszczyk |first1=Piotr |last2=Katz |first2=Mikhail |author2-link=Mikhail Katz |last3=Sherry |first3=David |arxiv=1202.4153 |doi=10.1007/s10699-012-9285-8 |journal=[[Foundations of Science]] |pages= 43–74|title=Ten misconceptions from the history of analysis and their debunking |volume= 18|year=2012|bibcode=2012arXiv1202.4153B |s2cid=119134151 }}</ref> Le plus importante, Newton monstrava que le motiones de objectos sur Terra e de corporas celestial es governate per le mesme serie de leyes natural, que non esseva capriciose ne malevolente. Per demonstrar le concordantia inter le leyes de motion planetary de Kepler e su proprie theoria de gravitation, Newton removeva anque le ultime dubitas sur heliocentrismo. Per reunir omne le ideas proponité durante le Revolution Scientific, Newton establiva efficacemente le fundamento pro le societate moderne in mathematica e scientia. === Altere complimentos === Durante le periodo del Revolution Scientific, altere brancas de physicas anque attrahiva attention. William Gilbert, medico de corte del Regina [[Elisabeth I de Anglaterra|Elisabeth I]], publicava un importante opera sur magnetismo en 1600, describente como le terra mesme se comporta como un magnete enorme. Robert Boyle (1627-1691) studiava le comportamento de gases inclosite in un camera e formulava le lege del gas nominata pro ille; ille contribueva etiam al physiologia e al fundation del chimia moderne. Un altere facto importante in le revolution scientific esseva le ascension de societates erudité e academias in varie paises. Le prime de illos se trovava in Italia e Germania e esseva brevemente vital. Plus influente esseva le Societate Royal de Angleterre (1660) e le [[Academia de Scientias francese]] (1666). Le prime esseva una institution private in London e incluye científicos como John Wallis, William Brouncker, Thomas Sydenham, John Mayow, e Christopher Wren (qui contribueva non solmente al architectura ma etiam al astronomia e anatomia); le secunde, en París, esseva un institution governamental e includiteva como membro estranie le hollandese Huygens. In le 18e seculo, academias regal importante esseva establite en Berlín (1700) e en San Petersburgo (1724). Le societates e academias provideva le principal opportunitates pro le publication e disputation de resultatos scientific durante e post le revolution scientific. En 1690, James Bernoulli monstrava que le cycloide es le solution al problema del tautochrone; e le sequente anno, en 1691, Johann Bernoulli monstrava que un catena suspendite liberemente a duo punctos formara un catenaria, le curva con le gravitate central le plus basse possibile disponibile a qualcunque catena pendulate inter duo punctos fixe. Ille monstrava alora, en 1696, que le cycloide es le solution al problema del brachistochrone. ==== Prime thermodynamica ==== Un precursor del motor esseva designate per le scientista germane Otto von Guericke qui, en 1650, designava e construeva le prime bomba de vacuo del mundo pro crear un vacuo, como monstrate per le experimento con le hemispheros de Magdeburg. Ille voleva crear un vacuo pro disprovar le supposition de Aristotele, que "Natura abhorrit vacuum". Poco postea, le physicista e chimico irlandese Boyle apprendeva del designos de Guericke e, en 1656, coordinate con le scientista anglese Robert Hooke, construeva un bomba de aere. Usante iste bomba, Boyle e Hooke notava le correlation inter [[pression]] e [[volumine]] pro un gas: PV = k, ubi P es pression, V es volumine, e k es un constante; iste relation es cognoscite como Lege de Boyle. A illo tempore, on assumeva que le aere esseva un systema de particulas immobile, non como un systema de molecules in movimiento. Le concepto de motion thermal veniva duo seculos postea. Ergo, le publication de Boyle in 1660 tracta de un concepto mechanical: le ressorto de aere.<ref>New Experiments physico-mechanicall, Touching the Spring of the Air and its Effects (1660). [http://www.imss.fi.it/vuoto/eboyle.html]</ref> Plus tarde, post le invention del thermometer, le temperatura poteva esser quantificate. Iste instrumento dava a Gay-Lussac le oportunitate de derivar su lege, que conducea poco postea al lege del gas ideal. Ma, ja ante le establishment del lege del gas ideal, un associate de Boyle nominate Denis Papin construeva in 1679 un digester de osso, que es un recipiente claude con un tecto stricte que confina vapor usque que un pression alte es generate. Designos plus tarde implementava un valvula de liberation de vapor pro evitar que le machina exploderea. Observante le valvula mover rítmicamente su su su e verso, Papin concipeva le idea de un motor con piston e cylindro. Nonobstante, ille non persequeva su designo. Tamen, en 1697, basate super le designos de Papin, le ingeniero Thomas Savery construeva le prime motor. Ben que iste prime motores esseva rudimentari e inefficiente, illos attraheva le attention del scientistas eminentie del tempore. Ergo, ante le 1698 e le invention del [[Machina de vapor|Machina de Savery]], cavallones esseva usate pro fornir potentias a polias, attachate a secchios, que elevava aqua ex minas de sal inundate in Angleterra. In le annos a sequer, plus variationes de motores a vapor esseva construité, como le Machina de Newcomen, e plus tarde le Machina de Watt. Con le tempore, iste prime motores eventualmente esserea usate in vice de cavallones. Assi, cata motor comenciava a esser associate con un certe quantitate de "potentia de cavall" dependente de quantos cavallones ille habeva substituite. Le principal problema con iste prime motores esseva que illos esseva lente e goff, convertente minus que 2% del [[combustibile]] introducte in labor in labor utile. In altere parolas, grandes quantitates de carbon (o ligno) debiteva esser arse pro producer solmente un fraction parve de labor resultante. Ergo nasceva le necessitate de un nove scientia de [[dynamica]] de motor. == Disveloppamentos del 18e seculo == [[File:Alessandro Volta.jpeg|thumb|right|[[Alessandro Volta]]<br/>(1745–1827)]] Durante le 18e seculo, le mechanica fundate per Newton esseva disveloppate per plure scientistas, como plus mathematicos apprendeva calculus e elaborava super su formulation initial. Le application de analysi mathematic a problematas de motion esseva cognoscite como mechanica rational, o mathematica mixte (e postea nominate mechanica classic). === Mechanica === [[File:ETH-BIB-Bernoulli, Daniel (1700-1782)-Portrait-Portr 10971.tif (cropped).jpg|thumb|left|[[Daniel Bernoulli]]<br/>(1700–1782)]] En 1714, Brook Taylor derivó le frecuencia fundamental de una cuerda vibrante extendite in terminos de su tension e massa per unitate de longitud per resolver un equation differential. Daniel Bernoulli (1700-1782) faceva importantes studios mathematica sur le comportamento de gases, anticipante le theoria cinematic de gases disveloppate plus que un seculo postea, e ha essite referite como le prime physicista mathematic.<ref>{{Harvtxt|Darrigol|2005}}</ref> En 1733, Daniel Bernoulli deriva le frequentia fundamental e harmonicos de un catena pendente per resolver un equation differential. En 1734, Bernoulli resolvió la ecuación diferencial pro le vibrationes de una barra elastique fixate a un extremo. Le tractamento de Bernoulli del dynamica de fluidos e su examination del fluxo de fluido esseva presentate in su obra de 1738 ''Hydrodynamica''. Mechanica rational tractava principalmente le disveloppamento de tractamentos mathematic elaborate de motiones observate, usante principios newtonian como base, e accentuava le melioration del tractabilitate de calculationes complexe e le disveloppamento de medietates legitime de approximation analytic. Un manual representative contemporanee esseva publicate per Johann Baptiste Horvath. Al fin del seculo, tractamentos analytic esseva sufficientemente rigorose pro verificar le stabilitate del Systema Solar solmente super le base de le leges de Newton sin recurrer a intervention divine — mesmo durante que tractamentos deterministic de systemas tan simple como le problema de tres corporas in gravitation remaneva intrattabile.<ref>{{Harvtxt|Bos|1980}}</ref> In 1705, Edmond Halley prediceva le periodicitate del [[Cometa Halley]], [[William Herschel]] discoperiva Urano in 1781, e Henry Cavendish mensurava le constantia gravitational e determinava le massa del Terra in 1798. In 1783, [[John Michell]] suggereva que alicun objectos poteva esser tan massive que ne mesmo le lumine poteva evader de illos. In 1739, [[Leonhard Euler]] resolviva le equation differentiale ordinar pro un oscillator harmonic sub le influentia de un fortia exterior e notava le phenomeno de resonantia. In 1742, Colin Maclaurin discoperiva su spheroides self-gravitante que rota uniformemente. In 1742, Benjamin Robins publicava su nove principios in ballistica, stabilindo le scientia de aerodynamica. Le labor britannic, continuate per mathematicos tal como Taylor e Maclaurin, restava retro le progressos continental como le seculo se disveloppava. Interim, le labor floreva in academias scientific in le Continente, guidate per mathematicos como Bernoulli e Euler, assi como Joseph-Louis Lagrange, [[Pierre-Simon Laplace]], e Adrien-Marie Legendre. In 1743, Jean le Rond d'Alembert publicava su Tractato de dynamica, in le qual ille introduceva le concepto de fortias general pro systemas accelerante e systemas con restrictiones, e applicava le nove idea de labor virtual pro resolver problemas dynamic, nunc cognoscite como le principio de d'Alembert, como un rival a le secunde lege de motion de Newton. In 1747, Pierre Louis Maupertuis applicava principios minimal a mechanic. In 1759, Euler resolviva le equation differentiale partial pro le vibration de un tambure rectangul. In 1764, Euler examinava le equation differentiale partial pro le vibration de un tambure circular e trovava un del solutiones de functiones de Bessel. In 1776, John Smeaton publicava un articulo sur experimentos relationate a potentia, labor, momentum, e energia cinetic, e supportante le [[conservation de energia]]. In 1788, Lagrange presentava su equationes de motion in Mechanica analytic, in le qual tote le mechanica esseva organisate circa le principio de labor virtual. In 1789, Antoine Lavoisier affirmava le lege de conservation de massa. Le mechanica rational disveloppate in le 18e seculo reciveva expositiones in tanto Mechanica analytic de Lagrange como le Traictato de mechanica celestial de Laplace (1799–1825). === Thermodynamica === Durante le 18e seculo, le termodinamica se disveloppava per le theorias de "fluidos imponderabile" sin peso, tal como calor ("caloric"), [[electricitate]], e phlogiston (que esseva rapideamente renversate como concepto post le identification de gas [[oxygeno]] per Lavoisier al fin del seculo). Supponinte que iste conceptos esseva fluidos real, lor fluition poteva esser sequite per un apparato mechanic o reactiones chimic. Iste tradition de experimento conducerea al disveloppamento de nove tipos de apparatos experimental, tal como le vaso de Leyden; e nove tipos de instrumentos de mesura, tal como le calorimeter, e versiones meliorate de illos vetules, tal como le thermometro. Experimentos anque produciva nove conceptos, tal como le notion de calor latent del experimentator Joseph Black del Universitate de Glasgow e le characterization del fluido electric como fluinte inter locos de excesso e deficit (un concepto ulteriormente reinterpretate in terminos de [[Carga electric|cargas]] positive e negative) del intellectual [[Benjamin Franklin]] de Philadelphia. Franklin anque monstrava que le fulmine es electricitate in 1752. Le theoria de calor acceptate in le 18e seculo lo considerava como un specie de fluido, nominate caloric; ben que iste theoria postea esseva monstrate como erronee, un numero de scientistas adherente a illo tamen faceva importantes decouveras utile pro le disveloppamento del theoria moderne, inter illes Joseph Black (1728–99) e Henry Cavendish (1731–1810). Opponite a iste theoria de caloric, que habeva essite disveloppate principalmente per los chimicos, esseva le theoria minus acceptate que datava del tempore de Newton que le calor es causate per le motiones del particulas de un substantia. Iste theoria mechanic obtineva appoio in 1798 del experimentos con canones de Count Rumford (Benjamin Thompson), qui trovava un relation directe inter calor e energia mechanic. In le prime parte del 18e seculo, on recognosceva que trovar theorias absolute de fortia electrostatic e magnetic simile al principios de motion de Newton esserea un achievement importante, ma nulle de iste sorta se presentava. Iste impossibilitate solmente disappareva lentemente quando le practica experimental deveniva plus extensive e plus raffinate durante le annos initiale del 19e seculo in locos como le novemente establite Royal Institution in London. Interim, le methodos analytic del mechanica rational comenciava a esser applicate a phenomenos experimental, le influentia maxime occurreva con le tractamento analytic del mathematico francese Joseph Fourier del fluxo de calor, publicate in 1822.<ref>{{Harvtxt|Heilbron|1979}}</ref><ref>{{Harvtxt|Buchwald|1989}}</ref><ref>{{Harvtxt|Golinski|1999}}</ref> Joseph Priestley proponeva un lege de inverse quadrato pro electricitate in 1767, e Charles-Augustin de Coulomb introduceva le lege de inverse quadrato pro electrostatica in 1798. Al fin del seculo, le membros del Academia de Scientias francese habeva attingite un dominio clar in le campo.<ref name="Guicciardini1999" /><ref>{{Harvtxt|Greenberg|1986}}</ref><ref>{{Harvtxt|Guicciardini|1989}}</ref><ref>{{Harvtxt|Garber|1999}}</ref> Al mesme tempore, le tradition experimental establite per Galileo e su sequitores persisteva. Le Societate Royal e le Academia Francese de Scientias esseva centros major pro le execution e reporto de labor experimental. Experimentos in mechanica, optica, magnetismo, electricitate static, chimica, e [[physiologia]] non esseva clarmente distinguite un del altere durante le 18e seculo, ma significant differences in schema explicative e, ergo, designo de experimentos emergeva. Experimentatores chimic, per exemplo, resisteva tentativas de impor un schema de fortias abstracte newtonian in le affiliationes chimic, e invece se concentrava sur le isolation e classification de substantias e reactiones chimic.<ref>{{Harvtxt|Ben-Chaim|2004}}</ref> == 19e seculo == === Mechanica === In 1821, William Hamilton initiava su analysis del function characteristic de Hamilton. In 1835, ille enunciava le equationes canonico de motion de Hamilton. In 1813, Peter Ewart supportava le idea del [[conservation de energia]] in su articulo "Sur le mensura del fortia in movimento". In 1829, Gaspard Coriolis introduceva le terminos de labor (fortia tempore distantia) e energia cinetic con le significationes que illos ha hodie. In 1841, Julius Robert von Mayer, un scientista amatorial, scribeva un articulo sur le conservation de energia, ben que su manca de formation academic resultava in su rejection. In 1847, Hermann von Helmholtz enunciava formalmente le lege del conservation de energia. === Electromagnetismo === [[File:Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg|thumb|upright|left|[[Michael Faraday]]<br/>(1791–1867)]] In 1800, Alessandro Volta inventava le batteria electric (conocite como le pilo voltaic) e, assi, meliorava le maniera in que currentes electric poteva esser studiate. Un anno postea, Thomas Young demonstrava le natura undulante de lux—que recipieva fortissimo appoio experimental del labor de Augustin-Jean Fresnel—e le principio de interference. In 1820, [[Hans Christian Ørsted]] discoperiva que un conductor portante currente genera un fortia magnetic circum illo, e intra un septimana post le discoperta de Ørsted que arrivava a Francia, [[André-Marie Ampère]] revelava que duo currentes electric parallel exercera fortias reciproc sur se. In 1821, [[Michael Faraday]] construeva un motor alimentate per electricitate, durante que Georg Ohm enunciava su lege de resistance electric in 1826, expriminte le relation inter voltage, currente, e resistance in un circuito electric. In 1831, Faraday (e independentemente [[Joseph Henry]]) discoperiva le effecto reverse, le production de un potential electric o currente per medio del magnetismo – cognoscite como induction electromagnetic; iste duo discopertas es le base del motor electric e del generatore electric, respectivemente. === Leges de thermodynamica === [[File:Baron Kelvin 1906.jpg|thumb|200px|right|{{nowrap|[[William Thomson, 1st Baron Kelvin|William Thomson (Lord Kelvin)]]<br/>(1824–1907)}}]] In le 19e seculo, le connection inter calor e energia mechanic esseva stabilite quantitativemente per Julius Robert von Mayer e [[James Prescott Joule]], qui mesurava le equivalentia mechanic de calor in le annos 1840. In 1849, Joule publicava resultatos de su serie de experimentos (incluse le experimento con rota de paletta) que monstrava que calor es un forma de energia, un facto que esseva acceptate in le annos 1850. Le relation inter calor e energia esseva importante pro le disveloppamento de machinas a vapor, e in 1824 le labor experimental e theoretic de Sadi Carnot esseva publicate. Carnot apprehendeva alcun del ideas de thermodynamica in su discussion sur le efficientia de un machina ideal. Le labor de Sadi Carnot provideva un base pro le formulation del prime lege de thermodynamica—un reformulation del lege de conservation de energia—que esseva statuate circa 1850 per William Thomson, postea cognoscite como Lord Kelvin, e Rudolf Clausius. Lord Kelvin, qui habeva extendite le concepto de zero absolute de gases a omne substantias in 1848, utilisava le theoria de ingenieria de Lazare Carnot, Sadi Carnot, e Émile Clapeyron—assim como le experimentos de James Prescott Joule sur le interchangeabilitate de formas mechanical, chimic, thermal, e electric de labor—pro formular le prime lege. Kelvin e Clausius anque enunciava le secunde lege de thermodynamica, que originalmente esseva formulate in terminos del facto que calor non flue spontaneemente de un corpore plus frigide a un plus calide. Altre formulationes sequeva rapide (pro exemplo, le secunde lege esseva exponite in le influente obra de Thomson e Peter Guthrie Tait "Treatise on Natural Philosophy") e Kelvin, in particular, comprendeva alcun del implicationes general del lege. Le secunde lege esseva le idea que gases consiste de molecules in motion que habeva essite discutite detallatemente per Daniel Bernoulli in 1738, ma que habeva cedite in popularitate e esseva revivite per Clausius in 1857. In 1850, Hippolyte Fizeau e Léon Foucault mesurava le [[velocitate de lumine]] in aqua e trovava que illo es plus lente que in aere, supportante le modello undulante de lux. In 1852, Joule e Thomson demonstrava que un gas que se expande rapidemente refrigerava, ulteriormemente nominate le effecto Joule–Thomson o effecto Joule–Kelvin. Hermann von Helmholtz presentava le idea del morte calor del universo in 1854, le mesme anno que Clausius stabiliva le importantia de dQ/T (le theorema de Clausius) (quamvis ille non nominava ancora le quantitate). === Mecanica statistic (un approche fundamentalmente nove al scientia) === [[File:James Clerk Maxwell big.jpg|thumb|180px|left|[[James Clerk Maxwell]]<br/>(1831–1879)]] In 1859, [[James Clerk Maxwell]] discoperiva le lege de distribution del velocitates molecular. Maxwell monstrava que campos electric e magnetic se propagava foras de lor fonte a un velocitate equal al velocitate del lumine e que le lumine es un del plure formas de radiation electromagnetic, differinte solmente in frequencia e longitut de unda. In 1859, Maxwell elaborava le mathematica del distribution del velocitates del moleculas de un gas. Le theoria undulante de lumine esseva ampiemente acceptate al tempore del labor de Maxwell sur le campo electromagnetic, e postea le studio de lumine e ille de electricitate e magnetismo esseva intime interligate. In 1864, James Maxwell publicava su papeles sur un theoria dynamica del campo electromagnetic, e affirmava que lumine es un phenomenon electromagnetic in le publication de 1873 de "Maxwell's Treatise on Electricity and Magnetism". Iste labor se basava super travalio theoretic per theoreticos german como [[Carl Friedrich Gauss]] e Wilhelm Weber. Le inclusion del calor in motion particulate, e le addition de fortias electromagnetic al dynamica newtonian establiva un base theoretic extrememente robuste pro observationes physic. Le prediction que le lumine representa un transmission de energia sub forma de undas a traverso un "aether luminifere", e le apparente confirmation de iste prediction con le detection per le discipulo de Helmholtz, [[Heinrich Hertz]], de [[radiation electromagnetic]] in 1888, esseva un triumpho major pro le theoria physic e suscitava le possibilitate que anque plus fundamental theorias basate sur le campo poteva esser presto disveloppate.<ref>{{Harvtxt|Buchwald|1985}}</ref><ref>{{Harvtxt|JungnickelMcCormmach|1986}}</ref><ref>{{Harvtxt|Hunt|1991}}</ref><ref>{{Harvtxt|Buchwald|1994}}</ref> Confirmations experimental del theoria de Maxwell esseva aportate per Hertz, qui generava e detegeva ondas electric in 1886 e verificava lor proprietates, al mesme tempore anticipante lor application in radio, television, e altere dispositivos. In 1887, Heinrich Hertz discoperiva le effecto photoelectric. Investigations sur le ondas electromagnetic comenciava poco postea, con multe scientistas e inventores conducente experimentos sur lor proprietates. In le medium al fin del annos 1890, Guglielmo Marconi disveloppava un systema de telegraphia sin filo basate super ondas radio<ref>{{Cite book|last=Windelspecht, Michael|title=Groundbreaking scientific experiments, inventions, and discoveries of the 19th century|url=https://archive.org/details/groundbreakingsc0000wind_y2t6|date=2003|publisher=Greenwood Press|isbn=0-313-31969-3|oclc=50003997|page=[https://archive.org/details/groundbreakingsc0000wind_y2t6/page/195 195]}}</ref>. Le theoria atomic de materia esseva proposte de nove in le prime parte del 18e seculo per le chimico John Dalton e deveniva un del hypothesias del theoria kinetic-molecular de gases disveloppate per Clausius e James Clerk Maxwell pro explicar le lege de thermodynamica. [[File:Boltzmann2.jpg|thumb|180px|left|[[Ludwig Boltzmann]]<br/>(1844-1906)]] Le theoria kinetic, a su vice, conduceva a un approche revolutionari al scientia, le mecanica statistic de Ludwig Boltzmann (1844–1906) e Josiah Willard Gibbs (1839–1903), que studia le statistica del microstatos de un systema e usa le statistica pro determinar le stato de un systema physic. Interrelacionante le probabilitate statistic de certe statos de organisation de iste particulas con le energia de ille statos, Clausius reinterpretava le dissipation de energia como le tendentia statistic de configurationes molecular a moventar se verso statos de plus grande probabilitate, que es statos de plus grande disorganisation (cuneante le termino "[[entropia]]" pro describer le disorganisation de un stato). Le interpretationes statistic versus absolute del secunde lege de thermodynamica generava un controversia que durarea pro plure decadas (producente argumentos como "le demonio de Maxwell"), e que non esserea considerate como definite resolvite usque que le comportamento de atomos esseva stabilite firmemente in le prime parte del 20e seculo.<ref>{{Harvtxt|Smith|Wise|1989}}</ref><ref>{{Harvtxt|Smith|1998}}</ref> In 1902, James Jeans trovava le scala de longitud necessari pro que le perturbationes gravitational cresce in un medio quasi homogeneous static. === Altere disveloppamentos === In 1822, le botanico Robert Brown discoperiva le motion brownian: granos de polen in aqua sub le effecto de movimento resultante de lor bombardamento per le particulas o molecules rapide in le liquido. In 1834, [[Carl Gustav Jakob Jacobi|Carl Jacobi]] discoperiva su ellipsoides uniformemente rotante autogravitante (le ellipsoide de Jacobi). In 1834, John Russell observava un unda aquose solitarie nondecayente (soliton) in le Canal Union presso [[Edimburg]] e usava un tanque de aqua pro studiar le dependentia del velocitates del undas aquatic solitarie sur le amplitude del unda e le profunditate del aqua. In 1835, Gaspard Coriolis examinava theoreticamente le efficacia mechanic de roetas aquatic, e deduceva le effecto Coriolis. In 1842, Christian Doppler proponeva le effecto Doppler. In 1851, Léon Foucault monstrava le rotation del Terra con un pendulo immense (pendulo de Foucault). Il habeva avantios importante in le mechanica continuum in le prime parte del seculo, notabilemente le formulation del lege de elasticitate pro solidos e le discoperta del equationes de Navier-Stokes pro fluidos. == 20e seculo: nascentia del physica moderne == [[File:Mariecurie.jpg|thumb|200px|left|[[Marie Curie|Marie Skłodowska-Curie]]<br/>(1867–1934) Illa ha ganiate duo premios Nobel, le prime in Physica (1903) e le secunde in Chimia (1911).]] Al fin del 19e seculo, le physica habeva evolvite usque al puncto in le qual mechanica classic poteva tractar problemas multo complexe involvente situationes macroscopic; le thermodinamica e le theoria kinetic esseva ben establite; le optica geometric e physic poteva esser comprehendite in terminos de undas electromagnetic; e le leges de conservation pro energia e momentum (e massa) esseva largemente acceptate. Tan profunde esseva iste e altere disveloppamentos que il esseva generalmente acceptate que omnes le leges importante de physica habeva essite discoperite e que, de ora in avant, le recerca concernerea solmente resolver problemas minor e specialmente facer meliorationes in methodo e mensuration. Tamen, circa 1900, seriouse dubitas emergeva circa le completezza de le theorias classic—le triumpho del theorias de Maxwell, pro exemplo, esseva subminite per inadequates que ja habeva comenciate a appare—e lor incapacitate a explicar certe phenomenas physic, tal como le distribution de energia in le radiation de corpores negre e le effecto photoelectric, durante que alcun del formulationes theoretic conducea a paradoxos quando pressite al limite. Physicos prominente como Hendrik Lorentz, Emil Cohn, Ernst Wiechert, e Wilhelm Wien credeva que certe modification de le [[equationes de Maxwell]] poteva provider le base pro tote le leges physic. Iste deficentias del physica classic nunquam esseva resolvite e nove ideas esseva necessari. Al comenciamento del 20e seculo, un revolution major commoviva le mundo del physica, conducente a un nove era, generalmente nominate physica moderne.<ref name="Harvtxt|Agar|2012">{{Harvtxt|Agar|2012}}</ref> === Experimentos de radiation === [[File:J.J Thomson.jpg|thumb|200px|[[J. J. Thomson]] (1856–1940) discoperiva le [[electron]] e [[Isotope|isotopia]] e inventava le [[mass spectrometer]]. Ille recipieva le [[Premio Nobel in Physica]] in 1906.]] In le 19e seculo, experimentatores comenciava a deteger formas de radiation inexpectate: [[Wilhelm Röntgen]] causava sensation con su discoperta de radiographias in 1895; in 1896, Henri Becquerel discoperiva que certe tipos de materia emite radiation de lor proprie accorde. In 1897, J. J. Thomson discoperiva le [[electron]], e nove elementos radioactive trovate per [[Marie Curie|Marie]] e [[Pierre Curie]] generava questions sur le supertoto indestructibile del atomo e le natura del materia. Marie e Pierre introduceva le termino "[[radioactivitate]]" pro describer iste proprietate del materia e isolava le elementos radioactive [[radium]] e [[polonium]]. [[Ernest Rutherford]] e Frederick Soddy identificava duo de le formas de radiation de Becquerel como electrons e le elemento [[helium]]. Rutherford identificava e nominate duo tipos de radioactivitate e in 1911 interpretava evidentia experimental como monstrante que le atomo consiste de un nucleus dense, con carga positive, circumcincte per electrons con carga negative. Tamen, le theoria classic prediceva que iste structura esseva instabile. Le theoria classic anque non reussiva a explicar con successo duo altere resultatos experimental que appariva a fin del 19e seculo. Un de illos esseva le demonstration per Albert A. Michelson e Edward W. Morley—conocite como le experimento de Michelson–Morley—que monstrava que non pare haber un systema de referentia preferite, in reposo respecte al hypothetical aether luminifere, pro describer phenomena electromagnetic. Le studio de radiation e decadentia radioactive continuava a esser un focus preeminente pro recerca physic e chimic usque le annos 1930, quando le discoperta del fissione nuclear per [[Lise Meitner]] e [[Otto Frisch]] aperi le via al exploitation practic de lo que deveniva cognoscite como [[Energia nuclear|energia "atomica"]]. === Theoria de relativitate de Albert Einstein === [[File:Einstein patentoffice.jpg|thumb|[[Albert Einstein]] (1879–1955), fotografate hic in c. 1905]] In 1905, un physicista german de 26 annos nominate [[Albert Einstein]] (tunc un impendulo de patentes in [[Berna]], [[Switza]]) monstrava como mesurationes de tempore e spatio es afficite per le motion inter un observator e lo que es observate. Le theoria radical de relativitate de Einstein revolutionava le scientia. Ben que Einstein faceva multe altere contributiones importante al scientia, le theoria de relativitate solipar representa un del plus grande successos intellectual de tote le tempore. Ben que le concepto de relativitate non esseva introduce per Einstein, ille recognosceva que le velocitate de lumine in vacuo es constante, i.e., le mesme pro omne observatores, e un limite superior absolute pro velocitate. Isto non affecta le vita quotidian de un persona, dato que le majoritate de objectos se move a velocitates multo minus rapide que le velocitate del lumine. Pro objectos que se move approximativemente a le velocitate del lumine, tamen, le theoria de relativitate monstra que chronometros associate con ille objectos will functionar plus lentemente e que le objectos se abbreviara in longitute secundo mesurationes de un observator sur le Terra. Einstein etiam deriveva le celebre equation, E = mc², que expressa le equivalentia inter massa e energia. ==== Relativitate special ==== [[File:GPB circling earth.jpg|thumb|left|Einstein suggereva que la [[gravitation]] es un resultato de [[massa]]s (o lor equivalentias de energia) [[Curvature of spacetime|curvante ("flectente")]] le [[spatio-tempore]] in le qual illos existe, alterante le trajectorias que illos sequi in illo.]] Einstein argumentava que le velocitate del lumine esseva un constantia in omne systemas de referentia inerti e que le lege electromagnetic deberia remaner valide independentemente del systema de referentia—assertiones que rendeva le aether "superflue" al theoria physic, e que affirmava que observationes de tempore e longitud variava relative al modo in le qual le observator se moveva con respecto al objecto que esseva mesurate (lo que deveniva cognoscite como le "theoria special de relativitate"). Anque illo sequiva que massa e energia esseva quantitates interchangeabile secundo le equation E=mc². In un altere articulo publicate le mesme anno, Einstein affirmava que le radiation electromagnetic esseva transmitte in quantitates discrete ("quanta"), secundo un constantia que le physicista theoretic [[Max Planck]] habeva proponite in 1900 pro arrivar a un theoria precise del distribution del radiation del corpores negre—un assumption que explicava le proprietates strange del effecto photoelectric. Le theoria special de relativitate es un formulation del relation inter observationes physic e le conceptos de spatio e tempore. Le theoria surgeva ex contradictiones inter electromagnetismo e le mechanica newtonian e habeva un grande impacto sur ambes iste domainios. Le problema historic original esseva si il esseva significante discuter le "aether" portator de undas electromagnetic e le motion relative a illo e etiam si on poteva deteger tal motion, como esseva infructuosemente essayate in le experimento de Michelson–Morley. Einstein demoliva iste questiones e le concepto de aether in su theoria special de relativitate. Tamen, su formulation basic non involve un theoria electromagnetic detaliate. Ille surge ex le question: "Lo que es tempore?" Newton, in le Principia (1686), habeva dat un responsa inequivoce: "Tempus absolute, ver, e mathematic, de se e ex su proprie natura, flue equabilmente sin relation a ullo externe, e per un altere nomine es appellate duration." Iste definition es fundamental a tote le physica classic. Einstein habeva le ingenio de questionar lo, e trovava que illo esseva incomplete. In loco, cata "observator" necessemente usa su proprie scala de tempore, e pro duo observatores in motion relative, lor scalas de tempore differera. Isto induce un effecto correspondent sur le mesurationes de position. Spatio e tempore deveni conceptos intrelassate, fundamentalmente dependente del observator. Cata observator preside super su proprie structura spatio-temporal o systema de coordination. Nulle essente un puncto de referentia absolute, omnes observatores de eventos date face mesurationes differente sed equalmente valide (e reconciliabile). Lo que remane absolute es affirmate in le postulato de relativitate de Einstein: "Le leges basic de physic es identic pro duo observatores qui ha un velocitate relative constante unespectante le altere." Le theoria special de relativitate habeva un effecto profounde sur le physica: initiatement comenciante como un reevaluation del theoria del electromagnetismo, illo discoperiva un nove lege de symmetria del natura, ora cognoscite como le symmetria de Poincaré, que replaceva le vetule symmetria galilean. Le theoria special de relativitate exercitava un altere effecto de longe durata sur le [[dynamica]]. Ben que initialmente illo esseva credite con le "unification de massa e energia", il deveniva evidente que le dynamica relativistic establiva un distinction ferme inter massa in reposo, que es un proprietate invariant (independentemente del observator) de un particula o systema de particulas, e le energia e momentum de un systema. Le ultime duo es separatemente conservate in omne situationes ma non son invariantes respecte a differente observatores. Le termino "massa" in [[physica de particulas]] subiva un cambio semantic, e desde le fin del 20e seculo, illo denota quasi exclusivemente le massa in reposo (o invariant). ==== Relativitate general ==== In 1916, Einstein poteva generalisar isto plus avant, pro tratar omne statos de motion includente acceleration non uniforme, que deveniva le [[theoria general de relativitate]]. In iste theoria, Einstein specificava anque un nove concepto, le curvature de spatio-tempore, que describeva le effecto gravitational a cata puncto in spatio. In facto, le curvature de spatio-tempore replaceva completamento le lege universal de gravitation de Newton. Secundo Einstein, le forza gravitational in le senso normal es un sorte de illusion causate per le geometria de spatio. Le presentia de un massa causa un curvature de spatio-tempore in le vicinitate del massa, e iste curvature dicte le cammino de spatio-tempore que omne objectos in motion libere debe sequer. Anque esseva predictite per iste theoria que le lumine debe esser subjecte al gravitate - tote le qual esseva verifyate experimentalmente. Iste aspecto de relativitate explicava le phenomena de inflection de lumine circum le sol, predictiva de foros negre, assi como le proprietates del radiation cosm microunde — un revelation que rendeva anomalias fundamental in le hypothese classic de stato steadie. Pro su labor in le relativitate, le effecto photoelectric e le radiation del corpores negre, Einstein recipieva le Premio Nobel in 1921. Le acceptation gradual de le theories de relativitate de Einstein e le natura quantificate del transmission de lumine, e del modello atomic de Niels Bohr creava tan multe problemas como ille solva, conducente a un effortio a plen scala pro restituer le physica super nove principios fundamental. Expansive le relativitate a casos de frames de referentia con acceleration (le "theoria general de relativitate") in le annos 1910, Einstein proposite un equivalence inter le fortia inertial de acceleration e le forza de gravitate, conducente al conclusion que le spatio es curvate e finite in dimension, e le prediction de phenomena como le lensamento gravitational e le distortion de tempore in campos gravitational. === Mechanica quantic === [[File:Max Planck 1878.GIF|thumb|180px|right|[[Max Planck]]<br/>(1858–1947)]] Ben que le relativitate resolveva le conflicto de phenomena electromagnetic demonstrate per Michelson e Morley, un secunde problema theoretical esseva le explanation del distribution de radiation electromagnetic emittite per un corpore nigre; experimento monstrava que a longor longitudes de unda plus brevi, verso le extremo ultraviolet del spectra, le energia se approximava a zero, ma le theoria classic predicte que illo deberia devenir infinite. Isto discrepancia flagrante, cognoscite como le catastropha ultraviolet, esseva resolvite per le nove theoria del [[mechanica quantic]]. Le mecanica quantic es le theoria de atomos e systemas subatomic. Approximatemente le prime 30 annos del 20e seculo representa le periodo del conception e evolution del theoria. Le ideas basic de le theoria del quantos esseva introducite in 1900 per Max Planck (1858–1947), qui receveva le [[Premio Nobel pro Physica]] in 1918 pro su discoverta del natura quantificate de energia. Le theoria quantic (que previemente se confidava in le "correspondentia" a grandis scalas inter le mundo quantificate del [[atomo]] e le continuitates del mundo "classic") esseva acceptate quando le effecto Compton establiva que le lumine porta momentum e pote diffunder se ab particulas, e quando Louis de Broglie affirmava que materia pote esser vidite como comportante se como un unda de maniera simile al modo in le qual undas electromagnetic se comporta como particulas (dualitate unda-particula). [[File:Heisenberg 10.jpg|thumb|180px|left|[[Werner Heisenberg]]<br/>(1901–1976)]] In 1905, Einstein usava le theoria quantic pro explicar le effecto photoelectric, e in 1913 le physicista danese [[Niels Bohr]] usava le mesme constantia pro explicar le stabilitate del atomo de Rutherford como etiam le frequencias del lumine emittite per gas de hydrogeno. Le theoria quantificate del atomo dava loco a un mecanica quantic a plen scala in le annos 1920. Nove principios de un mechanic "quantic" al contrario de un mechanic "classic", formulite in forma de matrice per Werner Heisenberg, [[Max Born]], e Pascual Jordan in 1925, se basava sur le relation probabilistic inter "statos" discrete e negava le possibilitate de causalitate. Le mecanica quantic esseva extensivemente disveloppate per Heisenberg, Wolfgang Pauli, [[Paul Dirac]], e [[Erwin Schrödinger]], qui establiva un theoria equivalente basate sur undas in 1926; ma le "principio de incertitude" de Heisenberg in 1927 (indicante le impossibilitate de mensuration precise e simultanee de position e momentum) e le "interpretation de Copenhagen" de le mecanica quantic (nominate in honor del citate natal de Bohr) continuava a negar le possibilitate de causalitate fundamental, ben que oppositores como Einstein metaphoricamente affirmarea que "Deo non luda a dados con le universo".<ref name="Harvtxt|Kragh|1999">{{Harvtxt|Kragh|1999}}</ref> Le nove mecanica quantic deveniva un utensilio indispensable in le investigation e explication de phenomena al nivello atomic. Anque in le annos 1920, le travalio sur photones e mecanica quantic del scientista indian Satyendra Nath Bose fourniva le base pro le statistica de Bose–Einstein, le theoria del condensato de Bose–Einstein. Le theorema spin-statistica stabile que omne particula in le mecanica quantic pote esser o un [[boson]] (statisticamente Bose–Einstein) o un [[fermion]] (statisticamente Fermi–Dirac). Postea on trovava que omne bosones fundamental transmite fortias, tal como le photon que transmite electromagnetismo. Fermiones es particulas "como electrones e nucleones" e es le constituentes usual del [[materia]]. Le statisticas Fermi–Dirac trovava posteriormente multe altere applicationes, ab astrophysica a designo de [[semiconductor|semiconductores]]. == Physica contemporanee == === Theoria de campos quantic === [[File:Feynman Diagram Gluon Radiation.svg|thumb|287px|right|Un [[diagramma de Feynman]] que representa (de sinistra a dextera) le production de un photon (sinusoide azul) ex le [[annihilation]] de un electron e su complementari [[antiparticula]], le [[positron]]. Le photon deveni un par de [[quark]]–[[antiquark]] e un [[gluon]] (spirale verde) es liberate.]] [[File:Feynman-richard_p.jpg|thumb|Le badge de identification de Los Alamos de [[Richard Feynman]].]] Como le philosophicamente inclinate continuava a debatter le natura fundamental del universe, theorias quantic continuava a esser producite, comenciant con le formulation de un theoria quantic relativistic per [[Paul Dirac]] in 1928. Tamen, tentativas de quantificar integralmente le theoria electromagnetic esseva frustrate durante tote le decadas de 1930 per formulationes theoretical que produceva energias infinite. Iste situation non esseva considerate adequademente resolve usque post le fin del Secunde Guerra Mundial, quando Julian Schwinger, [[Richard Feynman]] e Sin-Itiro Tomonaga, de maniera independente, proponite le technica de renormalisation, que permetteva le establimento de un robuste electrodynamica quantic (QED).<ref>{{Harvtxt|Schweber|1994}}</ref> Interim, nove theorias de particulas fundamental proliferava con le ascension del idea del quantisation de campos per "fortias de exchange" regulate per un exchange de particulas "virtual" de vita breve, que esseva permittite a existit secundo le leyes que governa le incertitudines intrinsece al mundo quantic. Notabilemente, Hideki Yukawa proponeva que le cargas positive del [[Nucleo atomic|nucleo]] se teneva insimul per un forza potente ma de breve distantia mediatisate per un particula con un massa inter illo del electron e [[proton]]. Iste particula, le "pion", esseva identificate in 1947 como parte de lo que deveniva un serie de particulas discoperite post le Secunde Guerra Mundial. Inicialmente, tal particulas esseva trovate como [[Ionisation|radiation ionisante]] causate per radiation cosmic, ma de plus in plus deveniva producer in acceleratores de particulas nove e plus potente.<ref>{{Harvtxt|Galison|1997}}</ref> Extra le physica de particulas, progressos significative de iste epocha includeva: * le invention del [[laser]] (Premio Nobel de Physica in 1964); * le recerca theoritic e experimental del superconductivitate, specialmente le invention de un theoria quantic de superconductivitate per [[Vitaly Ginzburg]] e Lev Landau (Premio Nobel de Physica in 1962) e, postea, su explication via pares Cooper (Premio Nobel de Physica in 1972). Le par Cooper esseva un prime exemplo de quasiparticulas. === Theorias integrate de campos === Einstein considerava que tote interactiones fundamental in le natura pote esser explicite per un theoria sol. Theorias integrate de campos esseva numeros tentativas de "fusionar" plure interactiones. Un de multe formulationes de tal theorias (assim como de theorias de campos in general) es un theoria de calibre, un generalisation del idea de symmetria. Finalmente, le Modello Standard (vide infra) succedeva in le unification del interactiones forti, debil, e electromagnetic. Omne tentativas de unificar le [[gravitation]] con altere cosas ha fallite. === Fisica de particulas e le Modello Standard === [[File:Standard Model of Elementary Particles.svg|left|thumb|250px|Le [[Modello Standard]].]] [[File:Chien-Shiung Wu (1912-1997) in 1958.jpg|right|thumb|Chien-Shiung Wu laborava sur violation de paritate in 1956 e annunciava su resultatos in januario 1957.<ref>{{Cite web|title=Chien-Shiung Wu|date=25 May 2023 |url=https://www.britannica.com/biography/Chien-Shiung-Wu}}</ref>]] Quando le paritate esseva violate in interactiones debile per Chien-Shiung Wu in su experimento, subsequente a isto, on faceva una serie de nove decovrimentos.<ref>{{Cite web|title=Antimatter|url=https://home.cern/science/physics/antimatter|date=2021-03-01}}</ref> Le interaction de iste particulas per dispersion e decadentia forniva un clave a nove theorias quantistic fundamental. [[Murray Gell-Mann]] e Yuval Ne'eman aportava un certe ordine a iste nove particulas per le classificar secundo certe characteristicas, comencianto con lo que Gell-Mann referiva como le "Octuplic Cammino". Ben que su evolution ulterior, le modello de quark, in le prime loco, poteva sembler inadequate pro describer le [[Interaction forte|forte fortias nuclear]], permittente le ascension temporanee de theorias rival como le S-Matrix, le stabilisation del chromodynamica quantic in le annos 1970 fixava un serie de particulas fundamental e de scambio, que permetteva le stabilisation de un "modello standard" basate sur le mathematica de invariantia de calibratura, que describeva con successo omne le fortias excepte le gravitation e que resta generalmente acceptate intra su dominio de application.<ref name="Harvtxt|Kragh|1999"/> Le Modello Standard, basate super le theoria de Yang-Mills,<ref>{{Cite web|title=theory of everything|url=https://ncatlab.org/nlab/show/theory+of+everything}}</ref> gruppa le theoria de interaction electrodebile e le chromodynamica quantic in un structura denote per le gruppo de calibratura SU(3)×SU(2)×U(1). Le formulation del unification del interactiones electromagnetic e [[Interaction debile|debile]] in le Modello Standard es le resultato de labor de Abdus Salam, Steven Weinberg e, subsequenteemente, Sheldon Glashow. Le theoria electrogweak esseva posteriormente confirmate experimentalmente (per le observation de currentes debile neutral),<ref>{{Cite journal|last1=Hasert|first1=F. J.|last2=Faissner|first2=H.|last3=Krenz|first3=W.|last4=Von Krogh|first4=J.|last5=Lanske|first5=D.|last6=Morfin|first6=J.|last7=Schultze|first7=K.|last8=Weerts|first8=H.|last9=Bertrand-Coremans|first9=G. H.|last10=Lemonne|first10=J.|last11=Sacton|first11=J.|date=1973-09-03|title=Search for elastic muon-neutrino electron scattering|url=https://archive.org/details/sim_physics-letters-b_physics-letters_1973-09-03_46_1/page/121|journal=Physics Letters B|language=en|volume=46|issue=1|pages=121–124|doi=10.1016/0370-2693(73)90494-2|bibcode=1973PhLB...46..121H|issn=0370-2693}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Hasert|first1=F. J.|last2=Kabe|first2=S.|last3=Krenz|first3=W.|last4=Von Krogh|first4=J.|last5=Lanske|first5=D.|last6=Morfin|first6=J.|last7=Schultze|first7=K.|last8=Weerts|first8=H.|last9=Bertrand-Coremans|first9=G. H.|last10=Sacton|first10=J.|last11=Van Doninck|first11=W.|date=1973-09-03|title=Observation of neutrino-like interactions without muon or electron in the gargamelle neutrino experiment|url=https://archive.org/details/sim_physics-letters-b_physics-letters_1973-09-03_46_1/page/138|journal=Physics Letters B|language=en|volume=46|issue=1|pages=138–140|doi=10.1016/0370-2693(73)90499-1|bibcode=1973PhLB...46..138H|issn=0370-2693}}</ref><ref>F. J. Hasert ''et al.'' ''Nucl. Phys.'' B73, 1(1974); Paper presented at the London Conference 1974 no 1013.</ref><ref>{{citation |url=http://cerncourier.com/cws/article/cern/29168 |title=The discovery of the weak neutral currents |date=2004-10-04 |publisher=CERN courier |access-date=2008-05-08}}</ref> e esseva distinguite per le Premio Nobel de Physica in 1979.<ref>{{citation |title=The Nobel Prize in Physics 1979 |url=http://www.nobel.se/physics/laureates/1979 |publisher=[[Nobel Foundation]] |access-date=2008-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040803075503/http://www.nobel.se/physics/laureates/1979/ |archive-date=2004-08-03 |url-status=dead }}</ref> Desde le annos 1970, le physica fundamental de particulas ha aportate perspectivas in le [[cosmologia]] del prime universe, particularmente le theoria del [[Big Bang]] proposte como consequentia del [[theoria general de relativitate]] de Einstein. Tamen, a partir del annos 1990, observationes astronomic ha anque aportate nove defias, como le necessitate de nove explicationes pro le stabilisation galactic ("materia obscur") e le apparente acceleration in le expansion del universe ("energia obscur"). In tanto que acceleratores ha confirmate le majoritate del aspectos del Modello Standard mediante le detection de interactiones de particulas anticipate a differente energias de collision, ancora non ha essite trovate un theoria que reconcilia generalmente relativitate con le Modello Standard, ben que multe theoricos credeva que le supersimmetria e le [[Theoria de chordas|theoria de chordas]] esseva un via promittente. Tamen, le [[Large Hadron Collider]], que comenciava a functionar in 2008, non ha trovate alcun evidentia que supporta le supersimmetria e le theoria de cordas.<ref>{{cite web |last=Woit |first=Peter |author-link=Peter Woit |date=20 October 2013 |title=Last Links For a While |url=http://www.math.columbia.edu/~woit/wordpress/?p=6362 |access-date=2 November 2013 |work=Not Even Wrong}}</ref> === Cosmologia === Le cosmologia pote esser considerate un question seriose de recerca con le publication del Theoria General de Relativitate de Einstein in 1915, ben que illo non entrava in le corrente principal del scientia usque al periodo cognoscite como le "Auree epocha de relativitate general". Circa un decada plus tarde, in le medio de lo que esseva nominate le "Grandi Debattito", Hubble e Slipher discoperiva le expansion del universe in le annos 1920 mesurante le displaceamento verso le roge del spectra Doppler de nebulosas galactic. Usante le theoria general de relativitate de Einstein, Lemaître e Gamow formulateva lo que deveniva cognite como le theoria del big bang. Un rival, nominate le theoria del stato constante, esseva concepite per Hoyle, Gold, Narlikar e Bondi. Le radiation cosmic de fundo esseva verificate in le annos 1960 per Penzias e Wilson, e iste discoperta favoriva le theoria del big bang al detrimento del scenario del stato constante. Plus tarde, il habeva travalio per Smoot e alios (1989), inter altere contributoros, usante datos del satellites Cosmic Background Explorer (CoBE) e Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) que affinava iste observationes. Le annos 1980 (le mesme decada del mensurationes del COBE) viderea anque le proposition del [[theoria del inflation]] per Alan Guth. Recentemente, le problemas del materia obscura e energia obscura ha emergite al summite del agenda cosmologic. === Boson de Higgs === [[File:CMS Higgs-event.jpg|thumb|250px|Un possibile signo de un boson de Higgs ex un collision simulate inter protones-protones. Illo se decompone quasi immediatemente in duo jets de hadrones e duo electrones, visibile como lineas.]] Le 4 de julio 2012, physicos laborante al Large Hadron Collider de CERN annunciava que illes habeva discoperite un nove particula subatomic que resemblava multo le boson de Higgs, un clave potential pro comprender proque particulas elementari ha massa e in le facto del existentia de diversitate e vita in le universe.<ref name="nytimes.com">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/07/05/science/cern-physicists-may-have-discovered-higgs-boson-particle.html?pagewanted=3&_r=1&ref=science |work=The New York Times |first=Dennis |last=Overbye |title=Physicists Find Particle That Could Be the Higgs Boson |date=4 July 2012}}</ref> Pro nunc, alcun physicos la nomina particula "simile a Higgs".<ref name="nytimes.com"/> Joe Incandela, del Universitate de California, Santa Barbara, diceva, "Illo es alique que poterea esser, in le final, un del plus grande observationes de nove phenomenas in nostre campo in le ultime 30 o 40 annos, usque al discoperta de [[Quark|quarks]], pro exemplo."<ref name="nytimes.com"/> Michael Turner, un cosmologo al Universitate de Chicago e le presidente del consilio del centro de physic, diceva: {{Citation|"Isto es un grande momento pro le physica de particulas e un puncto de bifurcation — si isto essera le puncto culminante o si essera le prime de multe discopertas que nos indica resolver le questiones vermente importantes que nos ha presentate?"|Michael Turner, Universitate de Chicago<ref name="nytimes.com"/>}} Peter Higgs esseva un de sex physicistas, laborante in tres gruppos independente, qui, in 1964, inventava le notion del campo Higgs ("melassa cosmic"). Le alteres esseva Tom Kibble del Imperial College, London; Carl Hagen del Universitate de Rochester; Gerald Guralnik del Universitate Brown; e François Englert e Robert Brout, ambes del Université libre de Bruxelles.<ref name="nytimes.com"/> Ben que illos nunquam ha essite vidite, campos similar al de Higgs joca un rolo importante in theorias del universo e in theoria de cordas. Sub conditiones certe, secundo le strange rationamento del physic einsteinian, illos pote esser pervadite con energia que exerce un fortia antigravitation. Tales campos ha essite proponite como le fonte de un enorme expansion rapide, cognoscite como inflation, al initio del universo e, possibilemente, como le secreto del energia obscur que ora pare accelerar le expansion del universo.<ref name="nytimes.com"/> === Scientias physic === Con le crescente accessibilitate a technicas analytical avanciate in le 19e seculo, le physica esseva definite tanto, si non plus, per ille technicas que per le recerca de principios universal de motion e energia, e le natura fundamental de materia. Campos como acoustica, geophysica, [[astrophysica]], aerodynamica, [[Plasma (physica)|physica de plasma]], physica de basso temperatura, e physica de stato solide se univa con optica, dynamica de fluidos, [[electromagnetismo]], e [[mechanica]] como areas de recerca physic. In le 20e seculo, le physica anque deveniva intimate connexe con campos como [[electrotechnica]], ingenieria aerospatial, e de material, e physicos comenciava a laborar in laboratorios gubernamental e industrial tanto como in contextos academic. Post le [[Secunde Guerra Mundial]], le population de physicos augmentava dramaticamente, e deveniva centrate in le Statos Unite, durante que, in decadas recente, le physica deveniva un effortio plus international que ullo antea in su historia precedente. == Referentias == {{Reflist|2}} == Fontes == * {{cite book |last=Agar| first=Jon |year=2012 |publication-date=2012 |title=Science in the Twentieth Century and Beyond |url=https://archive.org/details/scienceintwentie0000agar|location=Cambridge |publisher=Polity Press| isbn=978-0-7456-3469-2}}. * {{cite book|last1=Hardie|first1=R. P.|title=PHYSICS|date=2014-09-01|work=Complete Works of Aristotle, Volume 1|pages=315–446|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-3584-3|last2=Gaye|first2=R. K.|doi=10.2307/j.ctt5vjv4w.12}} * {{cite book|last=Ben-Chaim |first=Michael |year=2004 |publication-date=2004 |title=Experimental Philosophy and the Birth of Empirical Science: Boyle, Locke and Newton |url=https://archive.org/details/experimentalphil0000benc |location=Aldershot |publisher=Ashgate |isbn=0-7546-4091-4 |oclc=53887772}}. * {{cite book|last=Bertolini Meli |first=Domenico |year=1993 |publication-date=1993 |title=Equivalence and Priority: Newton versus Leibniz |url=https://archive.org/details/equivalenceprior0000bert |location=New York |publisher=Oxford University Press}}. * {{cite book|last=Biagioli |first=Mario |year=1993 |publication-date=1993 |title=Galileo, Courtier: The Practice of Science in the Culture of Absolutism |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-04559-5 |oclc=185632037 |url=https://archive.org/details/galileocourtier00mari }}. * {{cite book |last=Bos |first=Henk |year=1980 |publication-date=1980 |contribution=Mathematics and Rational Mechanics |title=The Ferment of Knowledge: Studies in the Historiography of Eighteenth Century Science |volume=25 |issue=3 |pages=323–324 |editor1-last=Rousseau |editor1-first=G. S. |editor2-last=Porter |editor2-first=Roy |location=New York |publisher=Cambridge University Press|pmc=1139043 }}. * {{cite book|last=Buchwald |first=Jed |year=1985 |publication-date=1985 |title=From Maxwell to Microphysics: Aspects of Electromagnetic Theory in the Last Quarter of the Nineteenth Century |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-07882-5 |oclc=11916470 |url=https://archive.org/details/frommaxwelltomic00jedz }}. * {{cite book|last=Buchwald |first=Jed |year=1989 |publication-date=1989 |title=The Rise of the Wave Theory of Light: Optical Theory and Experiment in the Early Nineteenth Century |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-07886-8 |oclc=18069573 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/riseofwavetheory0000buch }}. * {{cite book|last=Buchwald |first=Jed |year=1994 |publication-date=1994 |title=The Creation of Scientific Effects: Heinrich Hertz and Electric Waves |url=https://archive.org/details/creationofscient0000buch |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-07888-4 |oclc=29256963}}. * {{Cite book|last=Chattopadhyaya |first=Debiprasad.|title=History of science and technology in ancient India : the beginnings |year=1986|publisher=Firma KLM Pvt. Ltd|isbn=81-7102-053-4|oclc=45345319}} * {{cite book|last=Darrigol |first=Olivier |year=2005 |publication-date=2005 |title=Worlds of Flow: A History of Hydrodynamics from the Bernoullis to Prandtl |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-856843-6 |oclc=237027708 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldsofflowhist0000darr }}. * {{cite book|last=Drake |first=Stillman |year=1978 |publication-date=1978 |title=Galileo at Work: His Scientific Biography |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-16226-5 |oclc=185633608 |url=https://archive.org/details/galileoatwork00stil }}. * {{cite book|last=Galison |first=Peter |year=1997 |publication-date=1997 |title=Image and Logic: A Material Culture of Microphysics |url=https://archive.org/details/imagelogicmateri0000gali |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press |isbn=0-226-27917-0 |oclc=174870621}}. * {{cite book|last=Garber |first=Daniel |year=1992 |publication-date=1992 |title=Descartes' Metaphysical Physics |url=https://archive.org/details/descartesmetaphy0000garb |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press}}. * {{cite book|last=Garber |first=Elizabeth|author-link=Elizabeth Garber |year=1999 |publication-date=1999 |title=The Language of Physics: The Calculus and the Development of Theoretical Physics in Europe, 1750–1914 |url=https://archive.org/details/languageofphysic0000garb |location=Boston |publisher=Birkhäuser Verlag}}. * {{cite book|last=Gaukroger |first=Stephen |author-link=Stephen Gaukroger |year=2002 |publication-date=2002 |title=Descartes' System of Natural Philosophy |url=https://archive.org/details/descartessystemo0000gauk |location=New York |publisher=Cambridge University Press}}. * {{cite book|last1=Glick |first1=Thomas F. |last2=Livesey |first2=Steven John |last3=Wallis |first3=Faith |year=2005 |title=Medieval Science, Technology, and Medicine: An Encyclopedia |url=https://archive.org/details/medievalsciencet0000unse |publisher=[[Routledge]] |isbn=0-415-96930-1 |oclc=218847614}} * {{cite book|last=Greenberg |first=John |year=1986 |publication-date=1986 |title=Mathematical Physics in Eighteenth-Century France |journal=Isis |volume=77 |pages=59–78 |doi=10.1086/354039|s2cid=144216491 }}. * {{cite book|last=Golinski |first=Jan |year=1999 |publication-date=1999 |title=Science as Public Culture: Chemistry and Enlightenment in Britain, 1760–1820 |journal=Medical History |volume=37 |issue=4 |pages=468–469 |location=New York |publisher=Cambridge University Press|pmc=1036800|doi=10.1017/S002572730005897X}}. * {{cite book|last=Guicciardini |first=Niccolò |year=1989 |publication-date=1989 |title=The Development of Newtonian Calculus in Britain, 1700–1800 |url=https://archive.org/details/developmentofnew0000guic |location=New York |publisher=Cambridge University Press}}. * {{cite book|last=Guicciardini |first=Niccolò |year=1999 |publication-date=1999 |title=Reading the Principia: The Debate on Newton's Methods for Natural Philosophy from 1687 to 1736 |url=https://archive.org/details/readingprincipia0000guic |location=New York |publisher=Cambridge University Press}}. * {{cite book|last=Hall |first=A. Rupert |year=1980 |publication-date=1980 |title=Philosophers at War: The Quarrel between Newton and Leibniz |url=https://archive.org/details/philosophersatwa0000hall |location=New York |publisher=Cambridge University Press}}. * {{cite book|last=Heilbron |first=J. L. |year=1979 |publication-date=1979 |title=Electricity in the 17th and 18th Centuries |url=https://archive.org/details/electricityin17t0000heil |location=Berkeley |publisher=University of California Press}}. * {{cite book|last=Hunt |first=Bruce |year=1991 |publication-date=1991 |title=The Maxwellians |url=https://archive.org/details/maxwellians0000hunt |location=Ithaca |publisher=Cornell University Press}}. * {{cite book |last1=Jungnickel |first1=Christa|author1-link=Christa Jungnickel |last2=McCormmach |first2=Russell |author2-link=Russell McCormmach |year=1986 |publication-date=1986 |title=[[Intellectual Mastery of Nature: Theoretical Physics from Ohm to Einstein]] |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press }}. * {{cite book|last=Kragh |first=Helge |year=1999 |publication-date=1999 |title=Quantum Generations: A History of Physics in the Twentieth Century |url=https://archive.org/details/quantumgeneratio0000krag |location=Princeton |publisher=Princeton University Press}}. * {{Cite book|last=Choudhury|first=Sarojakanta.|title=Educational philosophy of Dr. Sarvepalli Radhakrishnan|date=2006|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=81-7629-766-6|oclc=224913142}} * {{cite book|last1=Rashed |first1=R. |last2=Morelon |first2=Régis |year=1996 |title=Encyclopedia of the History of Arabic Science |volume=2 |publisher=[[Routledge]] |isbn=0-415-12410-7 |oclc=34731151|title-link=Encyclopedia of the History of Arabic Science }}. * {{cite book|last=Schweber |first=Silvan |year=1994 |publication-date=1994 |title=QED and the Men Who Made It: Dyson, Feynman, Schwinger, and Tomonaga |url=https://archive.org/details/qedmenwhomadeitd0000schw_i5v2 |location=Princeton |publisher=Princeton University Press}}. * {{cite book|last=Shea |first=William|year=1991 |publication-date=1991 |title=The Magic of Numbers and Motion: The Scientific Career of René Descartes |url=https://archive.org/details/magicofnumbersmo0000shea |location=Canton, Massachusetts |publisher=Science History Publications}}. * {{cite book|last=Smith |first=Crosbie|year=1998 |publication-date=1998 |title=The Science of Energy: A Cultural History of Energy Physics in Victorian Britain |location=Chicago |publisher=University of Chicago Press}}. * {{cite book|last1=Smith |first1=Crosbie |last2=Wise |first2=M. Norton |year=1989 |publication-date=1989 |title=Energy and Empire: A Biographical Study of Lord Kelvin |url=https://archive.org/details/energyempirebiog0000smit |location=New York |publisher=Cambridge University Press}}. == Altere lecturas == * Buchwald, Jed Z. and Robert Fox, eds. ''The Oxford Handbook of the History of Physics'' (2014) 976pp; [https://www.amazon.com/Oxford-Handbook-History-Physics-Handbooks/dp/019969625X/ excerpt] * {{cite book |author1=Byers, Nina |author2=Williams, Gary |title=Out of the Shadows: Contributions of Twentieth-Century Women to Physics |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |isbn=0-521-82197-5 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/outofshadowscont0000unse }} * {{cite book |author=Cropper, William H. |title=Great Physicists: The Life and Times of Leading Physicists from Galileo to Hawking |url=https://archive.org/details/greatphysicistsl0000will |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=0-19-517324-4}} * {{cite book |last=Dear| first=Peter |year=2001 |publication-date=2001 |title=Revolutionizing the Sciences: European Knowledge and Its Ambitions, 1500–1700 |url=https://archive.org/details/revolutionizings0000dear_w0y9|location=Princeton |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-08859-4 |oclc=46622656 }}. * {{cite book |author=Gamow, George |title=The Great Physicists from Galileo to Einstein |url=https://archive.org/details/greatphysicistsf0000gamo |url-access=registration |publisher=Dover Publications |year=1988 |isbn=0-486-25767-3|author-link=George Gamow }} * {{cite book |author=Heilbron, John L. |title=The Oxford Guide to the History of Physics and Astronomy |url=https://archive.org/details/oxfordguidetohis0000unse |publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=0-19-517198-5}} * {{cite book |last=Nye |first=Mary Jo |year=1996 |publication-date=1996 |title=Before Big Science: The Pursuit of Modern Chemistry and Physics, 1800–1940 |url=https://archive.org/details/beforebigscience0000nyem |location=New York |publisher=Twayne |isbn=0-8057-9512-X |oclc=185866968}}. * {{cite book |last=Segrè |first=Emilio |year=1984 |publication-date=1984 |title=From Falling Bodies to Radio Waves: Classical Physicists and Their Discoveries |location=New York |publisher=W. H. Freeman |isbn=0-7167-1482-5 |oclc=9943504 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fromfallingbodie00segr }}. * {{cite book |last=Segrè |first=Emilio |year=1980 |publication-date=1980 |title=From X-Rays to Quarks: Modern Physicists and Their Discoveries |location=San Francisco |publisher=W. H. Freeman |isbn=0-7167-1147-8 |oclc=237246197 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fromxraystoquark0000segr }}. * {{cite book |author=Weaver, Jefferson H. (editor) |title=The World of Physics |url=https://archive.org/details/worldofphysicssm00weav |url-access=registration |publisher=Simon and Schuster |year=1987 |isbn=0-671-49931-9}} A selection of 56 articles, written by physicists. Commentaries and notes by [[Lloyd Motz]] and Dale McAdoo. * de Haas, Paul, [https://web.archive.org/web/20090826083339/http://home.tiscali.nl/physis/HistoricPaper/ "Historic Papers in Physics (20th Century)"] {{Historia del scientia}} [[Category:Physica]] ael4weqlzg6cqi7lxbv6lx3oh73fi6y 2 61141 704977 704957 2026-10-22T18:25:49Z Interlingvisto 60932 /* Espania */ 704977 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * [[Trumpismo]] * [[Movimento MAGA]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] koiqgos0n8t1z3b18je3ocnxifflxwa 704983 704977 2026-10-23T05:54:03Z Interlingvisto 60932 /* Intelligentia artificial */ 704983 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * [[Trumpismo]] * [[Movimento MAGA]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] szfb9nwsbvtbdmbohbnuwuy7oo1feub 704987 704983 2026-10-23T06:00:08Z Interlingvisto 60932 /* Statos Unite */ 704987 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] n5olkfm3yxmf0cny6ftyp7tp9c75vfd 704991 704987 2026-10-23T06:05:41Z Interlingvisto 60932 /* Biographias */ 704991 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 9y9q85x7fbqhifb9caoe0v071qdm7ba 704995 704991 2026-10-23T06:11:52Z Interlingvisto 60932 /* Statos Unite */ 704995 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] ** [[Presidente del Statos Unite de America]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] nye08jefl9y5ea8arc6psugpvgfixlw 704998 704995 2026-10-23T06:17:19Z Interlingvisto 60932 /* Statos Unite */ 704998 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] ** [[Presidente del Statos Unite de America]] ** [[Prime dama del Statos Unite]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] == Politica == * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 8gmklj6ee4j83amfg8anvakled7gxgt 705003 704998 2026-10-23T06:24:30Z Interlingvisto 60932 /* Politica */ 705003 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] ** [[Presidente del Statos Unite de America]] ** [[Prime dama del Statos Unite]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] === Politica === * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] * [[Systema]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 2wr7i4iubnlbcs5vnifa2e4o81pugoe 705012 705003 2026-10-23T06:41:30Z Interlingvisto 60932 /* Statos Unite */ 705012 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] ** [[Presidente del Statos Unite de America]] ** [[Prime dama del Statos Unite]] ** [[Conservatismo in le Statos Unite]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] === Politica === * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] * [[Systema]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] ptbtg57x03md1a49tghw9mm05057tox 705020 705012 2026-10-23T07:00:04Z Interlingvisto 60932 /* Biographias */ 705020 wikitext text/x-wiki {| style="margin:0.5em auto; width:95%; background-color:#FFFACD; border:2px solid #88A; padding:5px; text-align:center" !Io prende ferias. |} Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. Io face articulos principalmente re Espania, e alteres re historia e religion, le themas que me interessa le plus. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] * [[Giuseppe Garibaldi]] * [[Bashar al-Assad]] * [[Erika Vélez]] * [[Pete Hegseth]] * [[Naomi Klein]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] * [[Navi Pillay]] * [[Antonio García-Trevijano]] * [[Valeria Racu]] * [[Salman de Arabia Saudita]] * [[JD Vance]] * [[Melania Trump]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Movimento pro le allogiamento in Espania]] ** [[Plataforma de Affectatos per le Hypotheca]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastro del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] ** [[Movimento 15-M]] ** [[Protestas in Espania de 2011–2015]] ** [[Democratia Real NUNC!]] </div> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] ** Fluvios *** [[Fluvio Ebro]] *** [[Fluvio Duero]] *** [[Fluvio Guadiana]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] ** [[Evictiones in Espania durante le crise economic]] ** [[Sindicato de Locatarias e Locatarios de Madrid]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Ministerio (Espania)]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Commissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] ** Partitos politic *** [[Agenda Valenciana]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio pro le Transformation Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Digitalisation e Intelligentia Artificial]] *** [[Secretariato de Stato de Telecomunicationes e Infrastructuras Digital]] *** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Ministerio de Agricultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Agricultura e Alimentation]] *** [[Secretariato General de Ressources Agrari e Securitate Alimentari]] *** [[Secretariato General de Pisca]] *** [[Subsecretariato de Agricultura, Pisca e Alimentation]] ** [[Ministerio de Industria (Espania)]] ** [[Ministerio de Equalitate (Espania)]] ** [[Ministerio de Derectos Social]] ** [[Ministerio de Cultura (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Cultura]] *** [[Subsecretariato de Cultura]] ** [[Ministerio de Inclusion, Securitate Social e Migrationes]] ** [[Ministerio para la Transition Ecologic e le Reto Demographic]] ** [[Ministerio de Juventute e Infantia]] ** [[Ministerio de Politica Territorial e Memoria Democratic]] ** [[Ministerio de Scientia (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Universitates e Investigation]] *** [[Subsecretariato de Scientia]] ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Commando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aer e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] *** [[Direction General de Programmation Economic e Budgetos]] *** [[Direction General de Organisation e Inspection]] *** [[Instituto Geographic National (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Education]] ** [[Secretariato General de Formation Professional]] ** [[Subsecretariato de Education]] ** [[Consilio Superior de Sportes]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Allogiamento]] *** [[Secretariato General de Allogiamento]] **** [[Directorio General de Agenda Urban e Architectura]] **** [[Directorio General de Allogiamento e Solo]] **** [[Directorio General de Planification e Evaluation]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Travalio]] ** [[Secretariato de Stato de Economia Social]] ** [[Subsecretariato de Travalio]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Justitia]] ** [[Subsecretariato de Justitia]] ** [[Advocato General del Stato]] ** [[Centro de Studios Juridic]] * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Affaires Extere]] ** [[Secretariato de Stato pro le Union Europee]] ** [[Secretariato de Stato pro Iberoamerica]] ** [[Secretariato de Stato pro Cooperation International]] ** [[Subsecretariato de Affaires Extere]] ** [[Directorio General de Communication, Diplomatia Public e Retes]] ** [[Directorio General de Diplomatia Economic]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Financias]] ** [[Secretariato de Stato de Budgetos e Expensas]] ** [[Subsecretariato de Financias (Espania)]] ** [[Secretariato General de Fondos Europee]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Sanitate]] ** [[Subsecretariato de Sanitate]] ** [[Commissariato de Sanitate Mental]] ** [[Systema National de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato pro le Economia e le Supporto al Interprisa]] ** [[Secretariato de Stato de Commercio]] ** [[Subsecretariato de Economia]] * Partitos politic ** [[Núcleo Nacional]] </div> </div> === Ecuador === * [[Alianza PAIS]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Pachakutik]] === Francia === * Historia ** [[Lutetia]] ** [[Revolution francese]] ** [[Movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia]] *** [[Union Syndicale Lycéenne]] * Architectura ** [[Turre Eiffel]] ** [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] ** [[Panthéon]] ** [[Opera Garnier]] ** [[Arco de Triumpho del Stella]] ** [[Palatio del Louvre]] ** [[Sainte-Chapelle]] ** [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] ** [[Campo de Marte]] ** [[Avenida del Campos Elysee]] ** [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] ** [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] ** [[Palatio Bourbon]] ** [[Bibliotheca National de Francia]] * Altere ** [[Archivos public in Francia]] ** [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] * [[Colonialismo italian]] * [[Italia in le Prime Guerra Mundial]] * [[Historia del fascismo italian]] * [[Italia in le Secunde Guerra Mundial]] * [[Italia central]] * [[Italia insular]] * [[Mezzogiorno]] * [[Relievo de Italia]] * [[Regno del Duo Sicilias]] * [[Disordines italian de 2026]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Statos Unite === * Historia ** [[Attaccos del 11 de septembre 2001]] * Fortias Armate del Statos Unite ** [[Fortias Aeree del Statos Unite]] * [[World Trade Center (1973–2001)]] * Politica ** [[Trumpismo]] ** [[Movimento MAGA]] ** [[Presidente del Statos Unite de America]] ** [[Prime dama del Statos Unite]] ** [[Conservatismo in le Statos Unite]] * Geographia ** [[Valle del Silicio]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Scientia e technologia === * [[Industria de semiconductores in Taiwan]] ==== Intelligentia artificial ==== * [[Disputa inter Anthropic e le Departimento de Defensa del Statos Unite]] * [[Intelligentia artificial generative]] * [[Apprendimento profunde]] * [[Boom del intelligentia artificial]] * [[Accelerationismo efficace]] ==== Biologia ==== * [[Hippopotamidae]] ==== Chimia ==== <div style="column-count:2; -moz-column-count:2; -webkit-column-count:2;"> * [[Isotopos del germanium]] * [[Isotopos del lanthano]] * [[Isotopos del nickel]] * [[Isotopos del cobalt]] * [[Isotopos del indium]] * [[Isotopos del lithium]] * [[Isotopos del krypton]] * [[Isotopos del natrium]] * [[Isotopos del sulfure]] * [[Isotopos del gallium]] * [[Isotopos del yttrium]] * [[Isotopos del niobium]] * [[Isotopos del rhodium]] * [[Isotopos del cesium]] * [[Isotopos del samarium]] * [[Isotopos del nitrogeno]] * [[Isotopos del gadolinium]] * [[Isotopos del chromium]] * [[Isotopos del selenium]] * [[Isotopos del scandium]] * [[Isotopos del titanium]] * [[Isotopos del rubidium]] * [[Isotopos del silicium]] * [[Isotopos del manganese]] * [[Isotopos del magnesium]] * [[Isotopos del radium]] * [[Isotopos del phosphoro]] * [[Isotopos del strontium]] * [[Ununennium]] </div> === Historia === {{div col|2}} * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] * [[Guerra indirecte inter Iran e Arabia Saudita]] ** [[Conflicto diplomatic inter Qatar e Arabia Saudita]] * [[Guerra civil yemenita]] ** [[Huthi]] *** [[Consilio Politic Supreme]] ** [[Intervention saudita in Yemen]] *** [[Conflicto huthi–saudita]] * [[Gruppo Wagner]] * [[Historia del Stato de Palestina]] * [[Conflicto arabo-israelita]] ** [[Conflicto israelita-palestinian]] *** [[Guerra de independentia de Israel]] *** [[Guerra del Sex Dies]] *** [[Guerra de Yom Kippur]] *** [[Prime Intifada]] *** [[Secunde Intifada]] *** [[Conflicto Gaza-Israel]] *** [[Guerra de Gaza]] * [[Guerra contra le terrorismo]] ** [[Operation Enduring Freedom]] *** [[Guerra de Afghanistan (2001–2021)]] ** [[Guerra de Irak]] ** [[Intervention militar in Libya de 2011]] ** [[Stato Islamic]] *** [[Intervention del Statos Unite in Syria]] * [[Crise del Medio Oriente (2023–presente)]] ** [[Conflicto inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto indirecte inter Iran e Israel]] ** [[Conflicto Iran–Israel de 2024]] ** [[Guerra del Dece-Duo Dies]] ** [[Guerra de Iran de 2026]] *** [[Schema del guerra Iran de 2026]] *** [[Campania del Stricto de Hormuz de 2026]] **** [[Crise del Stricto de Hormuz de 2026]] * [[Conflicto ecuadorian (2024–presente)]] * [[Revolution Gloriose]] * [[Guerra civil syrie]] * [[Congresso de Vienna]] * [[Crise del euro]] * [[Guerra contra le drogas]] ** [[Guerra contra le carteles (2025-nunc)]] *** [[Attacco statounitese contra Venezuela de 2026]] * [[Protestas de Generation Z]] ** [[Protestas del Gen Z in Asia]] * [[Historia de America]] ** [[Historia de America del Nord]] ** [[Historia de America Central]] *** [[Historia de Belize]] *** [[Historia de Guatemala]] *** [[Historia de Honduras]] *** [[Historia de Nicaragua]] *** [[Historia de El Salvador]] *** [[Historia de Panama]] *** [[Historia de Costa Rica]] ** [[Historia del Caribe]] *** [[Historia de Antigua e Barbuda]] *** [[Historia de Bahamas]] *** [[Historia de Barbados]] *** [[Historia de Cuba]] *** [[Historia de Grenada]] *** [[Historia de Haiti]] *** [[Historia de Dominica]] *** [[Historia de Jamaica]] *** [[Historia del Republica Dominican]] *** [[Historia de Sancte Kitts e Nevis]] *** [[Historia de Sancte Lucia]] *** [[Historia de Sancte Vincente e le Grenadinas]] *** [[Historia de Trinidad e Tobago]] ** [[Historia de America del Sud]] *** [[Historia de Chile]] *** [[Historia de Colombia]] *** [[Historia de Ecuador]] *** [[Historia de Guyana]] *** [[Historia de Paraguay]] *** [[Historia de Peru]] *** [[Historia de Suriname]] *** [[Historia de Uruguay]] *** [[Historia de Venezuela]] ** [[Historia de Europa]] *** [[Historia de Danmark]] *** [[Historia de Islanda]] *** [[Historia de Norvegia]] *** [[Historia de Svedia]] *** [[Historia de Finlandia]] *** [[Historia de Estonia]] *** [[Historia de Lettonia]] *** [[Historia de Lituania]] *** [[Historia del Republica de Irlanda]] *** [[Historia de Belgica]] *** [[Historia de Luxemburg]] *** [[Historia de Austria]] *** [[Historia de Russia]] *** [[Historia de Slovenia]] *** [[Historia de Polonia]] *** [[Historia del Republic Chec]] *** [[Historia de Slovachia]] *** [[Historia de Moldavia]] *** [[Historia de Croatia]] *** [[Historia de Monaco]] *** [[Historia de Hungaria]] *** [[Historia de Bielorussia]] *** [[Historia de Switza]] *** [[Historia de Liechtenstein]] *** [[Historia de Ukraina]] *** [[Historia de Romania]] *** [[Historia de Bulgaria]] *** [[Historia de San Marino]] *** [[Historia del Vaticano]] *** [[Historia de Bosnia e Herzegovina]] *** [[Historia de Macedonia del Nord]] *** [[Historia de Serbia]] *** [[Historia de Kosovo]] *** [[Historia de Montenegro]] *** [[Historia de Albania]] *** [[Historia de Turchia]] *** [[Historia de Cypro]] ** [[Historia de Asia]] *** [[Historia de Afghanistan]] *** [[Historia del Philippinas]] *** [[Historia de Azerbaijan]] **** [[Azerbaijan in le Alte Medievo]] ** [[Historia de Oceania]] {{div col end}} === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] * [[Neoplatonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] ** [[Ginza Rabba]] * [[Jesus in le manicheismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] * [[Fluvio Tago]] * [[Iberoamerica]] * [[Antarctica]] * [[America]] * [[Africa]] * [[Oceania]] * [[Asia]] === Politica === * [[Khomeinismo]] === Meliorate === * [[San Marino]] * [[8 (numero)]] * [[5 (numero)]] * [[Nord-est (direction geographic)]] * [[Jeszenszky Ferenc (1932)]] * [[Gaetano Mercurio]] * [[Consonante palatal]] * [[Societate cooperative europee]] * [[Unbitrium]] * [[Tachybaptus ruficollis]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] * [[Palestinos]] * [[Disoccupation technologic]] * [[Marina]] * [[Strategia de defensa in mosaico]] * [[Combatto]] * [[Conflicto]] * Ethica ** [[Vengiantia]] * [[Mantello]] * [[Lingua artificial]] * [[Systema]] == Altere == * Reorganisar e redirigir le articulos re isotopos. [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] ivc0ff83ozoki1xcnzpumrjlrgblysr 0 61658 704980 703687 2026-10-22T20:24:18Z Interlingvisto 60932 /* Relation con le politica de allogiamento */ 704980 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026''' es un serie de protestas e campamentos initiate le 26 de septembre 2026 in diverse citates espaniol, con le principal centro in le Puerta del Sol de Madrid. Le mobilisation demanda mesuras contra le difficultate de accesso al allogiamento, le desahucios e le augmento del custos del alquiler. Le campamento de Madrid comenciava post un manifestation organisate per le Sindicato de Inquilinas de Madrid e se extendite durante le dies sequente. <ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/protesters-camped-out-across-spain-demand-passage-housing-measures-2026-09-30/ |title=Protesters camped out across Spain demand passage of housing measures |publisher=Reuters |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Origine == Le mobilisation comenciava le 26 de septembre 2026, quando centenares de personas installava tende in le Puerta del Sol post un manifestation super le derecto al allogiamento. Le protestas esseva ligate al situation de Maricarmen Abascal, un femina de 87 annos que habeva vivite per plure decennios in su domicilio in Madrid e esseva desahuciate le 23 de septembre. Le caso deveniva un del symbolos del mobilisation. <ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/afee10896ccb41d324375f8f148e4804 |title=Eviction of 87-year-old sparks encampment protest in Madrid over housing crisis |publisher=Associated Press |date=28 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le Sindicato de Inquilinas de Madrid faceva un appello a mantener le campamento in Sol. Le organisation presentava le mobilisation como un demanda de nove mesuras pro le derecto al allogiamento e pro le protection del personas inquilinas e vulnerabile. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/espana/2026-09-30/acampada-en-sol-por-la-vivienda-en-directo.html |title=Acampadas en España por la vivienda, en directo |publisher=El País |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Campamento in Madrid == Le campamento del Puerta del Sol deveniva le principal puncto del mobilisation. Durante le dies sequente, le numero de participantes cresceva e le campamento deveniva un spatio permanente de assembleas, alimentation, organisation, hygiene e activitates collective. Le medios international reportava milles de manifestantes e un important numero de personas qui permaneva in le spatio durante le noctes. <ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/protesters-camped-out-across-spain-demand-passage-housing-measures-2026-09-30/ |title=Protesters camped out across Spain demand passage of housing measures |publisher=Reuters |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le mobilisation esseva organise principalemente per le Sindicato de Inquilinas de Madrid, ma le participation includeva etiam personas e gruppos non affiliate al organisation. Le campamento se manteneva super un organisation assembleari e le labor voluntari. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/espana/madrid/2026-10-01/quienes-son-los-de-los-chalecos-naranjas-asi-funciona-el-sindicato-de-inquilinas-que-lidera-la-acampada-de-sol.html |title=Quiénes son los de los chalecos naranjas: así funciona el Sindicato de Inquilinas, que lidera la acampada de Sol |publisher=El País |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Al 1 de octobre, le Sindicato de Inquilinas annunciava que illo non habeva establite un date pro le fin del campamento e que le mobilisation continuarea. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/espana/2026-09-30/acampada-en-sol-por-la-vivienda-en-directo.html |title=Acampadas en España por la vivienda, en directo: El Sindicato de Inquilinas mantiene la acampada de Sol hasta nuevo aviso |publisher=El País |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Expansion al altere citates == Le mobilisation se extendite ultra Madrid. Campamentos o concentrationes associate al movemento esseva reportate in citates como Barcelona, Sevilla, Málaga, Palma, Murcia, Santiago de Compostela, Bilbao, Las Palmas de Gran Canaria e Santander, con formas de organisation e numeros de participantes differente. <ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/protesters-camped-out-across-spain-demand-passage-housing-measures-2026-09-30/ |title=Protesters camped out across Spain demand passage of housing measures |publisher=Reuters |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> In Barcelona, circa un centenar de personas se installava in le Plaça de Catalunya, con tende e commissiones dedicate al logistica, hygiene e cuidados. Le action esseva associate a le mobilisation super le derecto al allogiamento. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/noticias/sindicato-de-inquilinas/ |title=Los acampados en Barcelona: “Estamos hablando con sindicatos para ver si pueden sumarse” |publisher=El País |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> In altere citates, le duration e dimension del campamentos variava. Le mobilisation habeva dunque un character decentralisate, con actiones local que se connectava al protestas national. == Revendicationes == Le revendicationes variava secundo le gruppos e citates, ma le mobilisation se concentrava principalmente super le derecto al allogiamento, le protection contra le desahucios e le regulation del mercato del alquiler. Le participantes demandava etiam mesuras concernente le alquileres temporal e per camera, le allogiamento social, le vivienda vacue e le intervention public in le mercato immobiliari. <ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/protesters-camped-out-across-spain-demand-passage-housing-measures-2026-09-30/ |title=Protesters camped out across Spain demand passage of housing measures |publisher=Reuters |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Un del principal demandas deveniva le adoption de mesuras nominate per le participantes «Decreto Maricarmen», concernente le protection del personas sin alternative residential e le stabilitate del contratos de alquiler. Le denomination esseva usate per le movemento social e non es le denomination official del legislation. <ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/protesters-camped-out-across-spain-demand-passage-housing-measures-2026-09-30/ |title=Protesters camped out across Spain demand passage of housing measures |publisher=Reuters |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Relation con le politica de allogiamento == Le mobilisation occurreva durante un periodo de forte attention public e institutional al allogiamento. Le Governo approbava le Real Decreto-ley 26/2026, publicate in le ''[[Bulletin Official del Stato|Boletín Oficial del Estado]]'' le 30 de septembre e entrante in vigor le 1 de octobre. Le norma porta le titulo official de mesuras urgentes pro le protection del function social del allogiamento e le expansion del offerta de allogiamento accessibile. <ref>{{cite web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-20266 |title=Real Decreto-ley 26/2026, de 29 de septiembre, por el que se adoptan medidas urgentes para la protección de la función social de la vivienda y la ampliación de la oferta de vivienda asequible |publisher=Boletín Oficial del Estado |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le decreto include restrictiones super certe acquisitiones immobiliari per entidades, mesuras de protection contra certe desahucios de personas vulnerabile, regulation del alquileres temporal e per cameras e altere instrumentos pro augmentar le offerta de allogiamento accessibile. Le protection contra certe desahucios pote esser extendite usque al 31 de decembre 2030 secundo le conditiones establite per le norma. <ref>{{cite web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2026-20266 |title=Real Decreto-ley 26/2026 |publisher=Boletín Oficial del Estado |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le mesme periodo esseva marcate per un secunde decreto concernente le continuation del contratos de alquiler. Al 1 de octobre, iste secunde mesura esseva ancora in le processo parlamentar, separate del prime Real Decreto-ley. <ref>{{cite news |url=https://as.com/actualidad/politica/segundo-decreto-de-vivienda-el-caso-en-el-que-un-propietario-tendria-que-indemnizar-a-su-inquilino-con-12-mensualidades-f202609-n/ |title=El supuesto del segundo decreto de vivienda en el que tendrás que indemnizar a tu inquilino con 12 mensualidades |publisher=AS |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Relation con le desahucio de Maricarmen == Le caso de Maricarmen Abascal deveniva un puncto central del mobilisation. Illa esseva desahuciate le 23 de septembre 2026 e transportate al hospital. Le caso recipeva grande attention public e esseva integrate al revendicationes del movemento. <ref>{{cite news |url=https://www.rtve.es/noticias/20260929/maricarmen-acepta-acuerdo-empresa-propietaria-casa-regresara-cuando-salga-hospital/17246053.shtml |title=Maricarmen acepta el acuerdo con la empresa propietaria de su casa, a la que regresará cuando salga del hospital |publisher=RTVE |date=29 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le 29 de septembre, Maricarmen acceptava un accordo con Urbagestión, le proprietario del domicilio, que permitteva su retorno post le discharge del hospital. Le accordo includeva un nove contrato de octo annos e un renta que non superarea 30 % de su ingresos net. <ref>{{cite news |url=https://efe.com/espana/2026-09-29/maricarmen-acepta-propuesta-urbagestion-vivienda-casa/ |title=Maricarmen acepta la propuesta para volver a su casa cuando sea dada de alta |publisher=Agencia EFE |date=29 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le participantes del mobilisation manteneva que le resolution del caso individual non eliminava le problemas general del accesso al allogiamento e continuava a demandar cambios plus ample. == Reactiones e controlo del spatio public == Le campamento del Sol provocava discussiones super le uso del spatio public e super su duration. Le mobilisation esseva generalmente reportate como pacific, durante que le occupation prolongate del plaza generava discussiones concernente le circulation, residentes, commercio e administration del spatio public. <ref>{{cite news |url=https://www.lavanguardia.com/politica/20260926/11644549/deshaucio-maricarmen-madrid-manifestacion-crisis-vivienda-ultima-hora-hoy-en-directo.html |title=Sigue en directo la protesta en Sol en contra del desahucio de Maricarmen en Madrid |publisher=La Vanguardia |date=26 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> In altere citates, le organisationes local cercava accordos pro reducir le effectos del campamentos super le activitate quotidian. Le controlo del spatio public deveniva assi un del aspectos practical del mobilisation. == Situation al 1 de octobre 2026 == Al 1 de octobre 2026, le campamento del Puerta del Sol continuava e habeva devenite le principal centro del mobilisation national. Le Sindicato de Inquilinas annunciava que illo non habeva date de fin definite e preparava nove actiones. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/espana/2026-09-30/acampada-en-sol-por-la-vivienda-en-directo.html |title=Acampadas en España por la vivienda, en directo |publisher=El País |date=1 October 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> Le continuation del mobilisation esseva ligate etiam al processo parlamentar concernente le nove mesuras de allogiamento. Le Congresso del Deputatos habeva programmate le consideration del decretos pro le 2 de octobre 2026. <ref>{{cite news |url=https://elpais.com/noticias/manifestaciones/ |title=Cómo afectan los decretos de vivienda a los acampados en Sol |publisher=El País |date=30 September 2026 |access-date=1 October 2026}}</ref> == Signification == Le campamentos de 2026 representa un mobilisation national centrate super le derecto al allogiamento, con un combination de manifestationes, occupation temporari del spatio public, assembleas e revendicationes legislative. Le mobilisation se diffundeva de Madrid a altere citates e esseva fortemente associate al caso de Maricarmen Abascal e al debatto super le nove mesuras national de allogiamento. == Referentias == <references /> [[Categoria:Manifestationes e protestas in Espania]] [[Categoria:Movimentos pro le allogiamento in Espania]] [[Categoria:Espania in 2026]] [[Categoria:XV legislatura de Espania]] [[Categoria:Manifestationes e protestas in 2026]] 0aij9a743nanfrdf372eg1m9p1ubg3j 0 62019 704975 703662 2026-10-22T18:05:44Z Interlingvisto 60932 /* Securitate e violentia */ 704975 wikitext text/x-wiki {{Revision}} {{Infobox/articulo/generic}} Le '''movimento lyceal e studiantil de 2026 in Francia''' es un movimento de contestation que comenciava in septembre 2026 inter lycéens de la region parisien e se extendeva progressivemente a numerose partes de Francia. Le mobilization prendeva le forma de blocages de lyceos, manifestationes, occupationes e actiones in le institutiones de education superior. Le revendicationes concernente principalmente le conditiones de studio, le medios del education national, le absentia de professores non remplaciate, le estado del edificios, le effectivos per classe, le organisation del tempore scolari e le functionamento de Parcoursup. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/05/le-mouvement-lyceen-singulier-et-deja-historique-s-ancre-sur-le-manque-de-moyens-et-les-rates-de-la-massification-scolaire_6788473_3224.html |titulo=Le mouvement lycéen, singulier et déjà historique, s’ancre sur le manque de moyens et les « ratés de la massification scolaire » |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=En direct, mobilisation lycéenne |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le movimento es devenite etiam un movimento lycéen e studentes, perque plure universitates e organisationes studentes se associava al mobilization. Le participation del universitates varia secundo le institution e le die, con blocages, suspensiones de cursos e passage al formation a distantia in certe campus. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/07/mouvement-lyceen-les-blocages-d-universites-se-maintiennent-a-la-veille-d-une-nouvelle-journee-de-mobilisation_6789645_3224.html |titulo=Mouvement lycéen : les blocages d’universités se maintiennent |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Origine == Le mobilization prendeva forma a partir del lycée Antoine-de-Saint-Exupéry de Créteil, in le Val-de-Marne. Le prime actiones es datate al 17 de septembre 2026, quando le alumnos se mobilisava in un contexto de dissatisfaction concernente le manque de personal e de medios. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/campus/article/2026/10/05/au-lycee-saint-exupery-de-creteil-ou-les-blocages-ont-commence-les-cours-ont-repris-mais-les-revendications-demeurent_6788551_4401467.html |titulo=Au lycée Saint-Exupéry de Créteil, où les blocages ont commencé |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.tf1info.fr/societe/reportage-c-est-nous-l-avenir-dans-le-lycee-de-creteil-d-ou-est-partie-la-mobilisation-ces-avancees-ont-permis-la-reprise-des-cours-2467869.html |titulo=C'est nous, l'avenir : dans le lycée de Créteil d'où est parti le mouvement |sitioweb=TF1 Info |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le movimento se extendeva rapidemente in le petite corona de Paris e postea in altere regiones. Le 21 de septembre esseva reportate un bloco in un liceo de Créteil que contribueva al propagation del mobilization, e durante le dies sequente le numero de institutiones affectate cresceva. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/05/le-mouvement-lyceen-singulier-et-deja-historique-s-ancre-sur-le-manque-de-moyens-et-les-rates-de-la-massification-scolaire_6788473_3224.html |titulo=Le mouvement lycéen, singulier et déjà historique |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Revendicationes == Le revendicationes varie inter le organisationes e le grupos local, ma le temas recurrente include: * augmento del medios human e financiari destinate al education national; * recrutamento e replacemento plus rapide del professores absente; * reduction del numero de alumnos per classe; * renovation e melioramento del edificios scolari; * melioramento del conditiones material de studio; * modification del organisation del tempore scolari; * criticas al functionamento de Parcoursup; * revendicationes concernente le equalitate del accesso al education e le conditiones de studio. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/01/en-direct-blocage-des-lycees-le-mouvement-doit-etre-entendu-des-etudiants-manifestent-aux-cotes-des-plus-jeunes-de-rennes-a-henri-iv_6786491_3224.html |titulo=Que réclament les organisations lycéennes et les lycéens ? |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Alcune organisationes lycéen e studentes presenta etiam un lista plus large de demandas. Le Union syndicale lycéenne ha, inter altere, defendite un augmento importante del investimento in le education, le abrogation de Parcoursup e un plano de emergentia pro le edificios scolari. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/07/face-au-mouvement-lyceen-le-gouvernement-se-donne-du-temps-au-risque-de-l-enlisement_6789649_3224.html |titulo=Face au mouvement lycéen, le gouvernement se donne du temps |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le organisationes studentes participa tamben al revendicationes, includente questiones relative al costo del education superior e al politicas que affecta le estudiantes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cgtfinancespubliques.fr/public/infos-actions/luttes-2026/article/8-octobre-2026-toutes-et-tous-en-manifestations-avec-les-lyceen-nes |titulo=8 octobre 2026 : toutes et tous en manifestations avec les lycéen·nes |sitioweb=CGT Finances publiques |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Expansion national == A partir del region parisien, le movimento se diffundeva a plure grandes citates e regiones. Le mobilization ha essite reportate, inter altere locos, in Paris, Saint-Denis, Lille, Lyon, Marseille, Rennes, Strasbourg, Toulouse, Nantes, Nîmes, Dijon e altere citates. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le movemento involveva principalemente le lyceos, ma desde le fin de septembre le universitate comenciava a esser affectate. Secundo le Union étudiante, plus de 80 campus esseva concernite le 7 de octobre, durante que le Ministerio del Ensegnamento Superior estimava que circa 40 pro cento del institutiones de education superior esseva affectate in certe momento del mobilization. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/07/mouvement-lyceen-les-blocages-d-universites-se-maintiennent-a-la-veille-d-une-nouvelle-journee-de-mobilisation_6789645_3224.html |titulo=Mouvement lycéen : les blocages d’universités se maintiennent |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Chronologia == === Septembre 2026 === Le prime mobilizationes occurreva in le region parisien a partir del 17 de septembre. Le revendicationes esseva inicialmente centrate super le conditiones de studio, le falta de personal e le medios disponible in le lyceos. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/campus/article/2026/10/05/au-lycee-saint-exupery-de-creteil-ou-les-blocages-ont-commence-les-cours-ont-repris-mais-les-revendications-demeurent_6788551_4401467.html |titulo=Au lycée Saint-Exupéry de Créteil |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le mobilization cresceva durante le ultime dies del septembre e comenciava a includer actiones in plure citates. Le 28 de septembre le Ministerio del Interior reportava 180 institutiones perturbate, includente 27 completemente blocate, assi como numerose interpellationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/02/le-gouvernement-dans-l-engrenage-d-une-mobilisation-lyceenne-hors-de-controle_6786859_823448.html |titulo=Le gouvernement dans l’engrenage d’une mobilisation lycéenne |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> === Octobre 2026 === Le 1 de octobre esseva un del prime jornos de grande extension national. Le Ministerio del Interior reportava 1 949 interpellationes durante iste sol die e 305 policias, gendarmes e pompiers blessate. Le chiffres includiva incidentes violente e altere interventions policial. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/02/le-gouvernement-dans-l-engrenage-d-une-mobilisation-lyceenne-hors-de-controle_6786859_823448.html |titulo=Le gouvernement dans l’engrenage d’une mobilisation lycéenne |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 2 de octobre, le ministro del education nationale Edouard Geffray recipeva representantes del organisationes lycéen, studentes, personal del education e parentes. Le organisationes lycéen e studentes declarava post le reunion que illes non habeva obtenite mesuras que illes considerava concrete e appellava a continuar le mobilization. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/02/en-direct-blocages-de-lycees-apres-leur-rencontre-avec-edouard-geffray-les-organisations-lyceennes-et-etudiantes-appellent-a-poursuivre-la-mobilisation_6786491_3224.html |titulo=Après leur rencontre avec Édouard Geffray, les organisations lycéennes et étudiantes appellent à poursuivre la mobilisation |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le mesme die, le governo annunciava que illo retirarea del projecto de budget 2027 un proposition de facer pagar tarifas de inscription a estudiantes non-boursiers de BTS e de classes preparatori. Le ministro Edouard Geffray declarava que le Governo prendeva le initiative de retirar iste mesura. <ref>{{Cita web |url=https://www.tf1info.fr/politique/budget-2027-le-gouvernement-renonce-a-faire-payer-l-inscription-en-bts-ou-classes-prepa-2467576.html |titulo=Budget 2027 : le gouvernement renonce à faire payer l'inscription en BTS ou classes prépa |sitioweb=TF1 Info |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 6 de octobre, le tertie grande jornata de mobilization reuni inter 266 000 personas secundo le autoritates e 450 000 secundo le organisationes del movimento. Le differentia deriva del methods de comptage e del fuentes distincte. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 6 de octobre, le numero de lyceos perturbate attingeva centos de institutiones. Le cifre official varieva secundo le momento del die e le definition de «perturbate», «blocate» o «fermate». <ref>{{Cita web |url=https://lcp.fr/programmes/la-seance-est-ouverte/mouvement-lyceen-audition-de-laurent-nunez-07102026-443029 |titulo=Mouvement lycéen : audition de Laurent Nuñez |sitioweb=LCP-Assemblée nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 8 de octobre, un quarto jornata, appellate «acte IV» per le organisationes del movimento, esseva convocate in diverse citates. Le organizationes lycéen e studentes appellava a nove blocages e manifestationes, durante que le governo continuava a proponer dialogo e mesuras de desescalation. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Universitates == A partir del fin de septembre e del initio de octobre, le mobilization se extendeva a le education superior. Le Union étudiante reportava plus de 80 campus concernite le 7 de octobre. Le Ministerio del Ensegnamento Superior indicava un proportion de circa 40 pro cento de institutiones affectate in certe periodo, includente universidades ubi le cursos esseva transite a distantia o le accesso al edificios esseva suspendite. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/07/mouvement-lyceen-les-blocages-d-universites-se-maintiennent-a-la-veille-d-une-nouvelle-journee-de-mobilisation_6789645_3224.html |titulo=Mouvement lycéen : les blocages d’universités se maintiennent |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le participation universitari non ha essite uniforme. Alcun campus ha essite occupate o blocate, durante que altere ha continuate le cursos con perturbationes limitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/07/mouvement-lyceen-les-blocages-d-universites-se-maintiennent-a-la-veille-d-une-nouvelle-journee-de-mobilisation_6789645_3224.html |titulo=Mouvement lycéen : les blocages d’universités se maintiennent |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Responsa del Governo == Le responsa del Governo ha combine dialogo institutional, consultation e mesuras de securitate. Le ministro del education Edouard Geffray ha incontrate representantes del organisationes lycéen e studentes, de parentes e del personal educative le 2 de octobre. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/02/en-direct-blocages-de-lycees-apres-leur-rencontre-avec-edouard-geffray-les-organisations-lyceennes-et-etudiantes-appellent-a-poursuivre-la-mobilisation_6786491_3224.html |titulo=Réunion avec les organisations lycéennes et étudiantes |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le Ministerio del Education ha aperite le plateforma Agora pro un consultation national del lycéens, programmate inter le 5 e le 23 de octobre 2026. Le ministerio presenta iste consultation como un medio pro recolliger le contributiones e expectatives del alumnos. <ref>{{Cita web |url=https://www.education.gouv.fr/espace-presse |titulo=Espace presse : consultation nationale lycéenne |sitioweb=Ministère de l'Éducation nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 7 de octobre, le Prime Ministro Sébastien Lecornu annunciava cinque cantieres concernente le replacemento del professores absente, le conditiones material del edificios, le organisation del tempore scolari, le functionamento de Parcoursup e le participation del lycéens in le vita del institutiones. Ille indicava que le prime decisiones del Governo super iste materias essereva presentate al fin del octobre. <ref>{{Cita web |url=https://www.tf1info.fr/politique/direct-allocution-sebastien-lecornu-lycees-carburants-agriculture-dette-face-aux-crises-les-annonces-du-premier-ministre-aujourd-hui-mercredi-7-octobre-2468225.html |titulo=Les annonces de Sébastien Lecornu sur les lycées |sitioweb=TF1 Info |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le Ministerio del Education ha etiam proponite un demi-jornata de cursos banalizate in cata lyceo pro favorar un tempore de dialogo inter alumnos e institutiones. Le Ministerio presenta iste dispositivo como un medio de facer discuter le alumnos super lor conditiones e expectatives. <ref>{{Cita web |url=https://www.education.gouv.fr/espace-presse |titulo=Espace presse |sitioweb=Ministère de l'Éducation nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Securitate e violentia == Le movimento ha essite accompagnate per incidentes violente in certe locos, includente damnos a edificios e altere benes, confrontos con le policia e blessuras inter alumnos, personal del education e membros del fortias de securitate. Le cifres varie secundo le data e le fonte. Le 7 de octobre, le ministro del Interior Laurent Nuñez indicava plus de 6 600 interpellationes desde le initio del movimento. In le mesme context, le cifres official citate in le Assemblea National includeva plus de 215 alumnos e 85 membros del personal educative blessate, assi como plus de 715 policias e gendarmes blessate. <ref>{{Cita web |url=https://lcp.fr/programmes/la-seance-est-ouverte/mouvement-lyceen-audition-de-laurent-nunez-07102026-443029 |titulo=Mouvement lycéen : audition de Laurent Nuñez |sitioweb=LCP-Assemblée nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le 8 de octobre, le policia usava gas lacrimogene contra demonstratores a proximitate del lycée Hélène-Boucher in Paris, secundo le Associated Press. Le mesmo jorno, le autoritates indicava que 375 escolas esseva completemente o partialmente claudite. <ref>{{Cita web |url=https://apnews.com/article/2f8ce76dbcf1bce398b6f513d49f325f |titulo=Police fire tear gas at a barricaded high school in Paris as school protests show no sign of ending |sitioweb=Associated Press |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le autoritates ha defendite le action del fortias de securitate como necessarie pro proteger personas e benes. Le Prime Ministro ha insistite que le policia debe ager de maniera proportionate, durante que organizationes lycéen, studentes e syndicatos ha criticate certe interventiones e demandate un responsa plus centrate super le revendicationes educational. Iste interpretationes es subjecte a controverse public. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le budget 2027 == Le presentation del projecto de budget 2027 le 1 de octobre includeva inicialmente un proposition de introducer taxas de inscription pro le estudiantes non-boursiers de BTS e classes preparatori. Le montantes previste esseva de 178 euros pro le BTS e 270 euros pro le classes preparatori. Le 1 de octobre, le ministro Edouard Geffray annunciava que le Governo retirarea iste mesura del projecto. <ref>{{Cita web |url=https://www.tf1info.fr/politique/budget-2027-le-gouvernement-renonce-a-faire-payer-l-inscription-en-bts-ou-classes-prepa-2467576.html |titulo=Budget 2027 : le gouvernement renonce à faire payer l'inscription en BTS ou classes prépa |sitioweb=TF1 Info |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le retrait esseva annunciate in un momento ubi le mobilization lycéen e studentes esseva ja in expansion, ma le organisationes mobilisate continuava a demandar altere mesuras concernente le education e le conditiones de studio. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/02/en-direct-blocages-de-lycees-apres-leur-rencontre-avec-edouard-geffray-les-organisations-lyceennes-et-etudiantes-appellent-a-poursuivre-la-mobilisation_6786491_3224.html |titulo=Après leur rencontre avec Édouard Geffray, les organisations lycéennes et étudiantes appellent à poursuivre la mobilisation |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Acte IV == Le 8 de octobre esseva convocate como «acte IV» del mobilization. Le Union syndicale lycéenne e le Union étudiante appellava a continuar le blocages e le manifestationes. Le participation varia per le citate e le institution, con un mixte de lyceos aperte, partialmente perturbate e completemente blocate. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le ministerio del Education indicava in le matin del 8 de octobre que 94 pro cento del institutiones scolari esseva aperte, total o partialmente, con 224 institutiones con clausura complete e 151 con reaperitura partial. Le cifras son provisori e pote variar durante le die. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-suivez-l-acte-iv-avec-nos-journalistes-a-paris-lyon-et-marseille_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Signification e interpretationes == Le movimento ha generate differente interpretationes super su origines e su extension. Alcun analyses insistentia super le conditiones material e educational del lyceos, le manque de personal e le incertitude concernente le futuro academic e professional del juvenes. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/05/le-mouvement-lyceen-singulier-et-deja-historique-s-ancre-sur-le-manque-de-moyens-et-les-rates-de-la-massification-scolaire_6788473_3224.html |titulo=Le mouvement lycéen, singulier et déjà historique |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le Governo ha attribuite le escalation de violentia a certe gruppos politic e radical e ha defendite le necessitate de mantener le ordine public. Le organizationes lycéen e studentes contesta le characterisation del movimento como un phenomenon principalmente violent e insiste super le revendicationes educational. Le origines, le composition e le interpretation politic del movimento resta dunque subjecte a debatte. <ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/10/02/le-gouvernement-dans-l-engrenage-d-une-mobilisation-lyceenne-hors-de-controle_6786859_823448.html |titulo=Le gouvernement dans l’engrenage d’une mobilisation lyceenne |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> == Situation al 8 de octobre 2026 == Al 8 de octobre 2026, le movimento continua in plure partes de Francia, con nove appels a manifestationes e blocages, assi como con participation de parte del movemento studentes e de syndicatos del education. Le Governo ha initiava un processo de consultation e ha annunciate cinco cantieres de reforma, ma le organisationes mobilisate ha indicate que illes vole continuar le actiones usque a obtener responsas que illes considera sufficientemente concrete. <ref>{{Cita web |url=https://www.education.gouv.fr/espace-presse |titulo=Espace presse |sitioweb=Ministère de l'Éducation nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/08/en-direct-mobilisation-lyceenne-le-ministre-de-l-education-va-recevoir-les-trois-principaux-syndicats-dans-la-journee_6788487_3224.html |titulo=Mobilisation lycéenne : acte IV |sitioweb=Le Monde |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> Le premier ministre ha indicate que le prime decisiones concernente le cinque cantieres esseva previste al fin de octobre, durante que le ministro del Education ha initiative le consultation national del lyceens. <ref>{{Cita web |url=https://www.education.gouv.fr/espace-presse |titulo=Espace presse |sitioweb=Ministère de l'Éducation nationale |accesso=8 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Manifestation in Francia]] [[Categoria:Manifestation in 2026]] [[Categoria:Movimento social ligate al education in Francia]] [[Categoria:Historia de Francia]] [[Categoria:Manifestation in Belgica]] reqni4u45j3mayup4r9t5f6mo0dq5rb 0 62387 705017 704932 2026-10-23T06:47:57Z Interlingvisto 60932 /* Principios e orientation politic */ 705017 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''trumpismo''' es un movimento politic e un corrente ideologic associate con le personalitate, le rhetorica e le agenda politic de [[Donald Trump]] in le [[Statos Unite]]. Le termino es usate frequentemente in relation con le movimento ''Make America Great Again'' (MAGA) e con le transformation del [[Partito Republican (Statos Unite)|Partito Republican]] durante e post le campania presidential de 2016. Le trumpismo combina elementos de [[populismo de dextera]], [[nationalismo]], [[conservatismo national]], [[protectionismo economic]] e opposition al globalisation. Su interpretation varia inter le politologos: aliquos lo considera un forma de national-populismo, durante que alteres sublinea su elementos illiberal e autoritari. <ref>{{Cita web |url=https://doi.org/10.1002/9780470674871.wbespm651 |titulo=Trumpism |sitioweb=Wiley Online Library |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s43508-025-00137-5 |titulo=Understanding the political and economic thought of Trumpism |sitioweb=Springer Nature |fecha=10 de decembre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le movimento ha su base electoral principal in sectores del dextera american e in partes del electorato que exprime insatisfaction con le establishment politic, le globalisation, le immigration e le transformationes cultural e economic del societate. Su identitate politic es fortemente ligate al persona de Trump, al slogan «America First» e al promissa de restaurar le position international e le prosperitate del pais secundo su interpretation del interesses national. == Origines e disveloppamento == Le origines del trumpismo contemporanee es associate al campania presidential de Donald Trump in 2015–2016. Trump se presentava como un candidato exterior al establishment traditional de Washington e criticava le elites politic, le accordos commercial international e le politica de immigration del administrationes precedente. Su discurso combinava le defensa del interesses national con promissas de reforçar le controlo del frontieras, renegotiar accordos commercial, reindustrialisar le economia e reducir certe formas de cooperation international considerate desfavorabile al Statos Unite. Le slogan «Make America Great Again» deveniva le principal symbolo del movimento. Le election de Trump in novembre 2016 transformava iste corrente in un del principal fortias del politica american. Durante su prime mandato, ab januario 2017 usque a januario 2021, le movimento exerceva influentia super le agenda del administration e super le orientation del Partito Republican. Le derrota de Trump in le election de 2020 non significava le disparition del movimento. Trump contestava le resultatos electoral, e su allegationes de fraude electoral provocava controversias institutional e juridic. Le 6 de januario 2021, durante le certification del resultatos per le Congresso, un turba de su supportatores entrava per fortia in le Capitolio. Le evento deveniva un puncto central del debatte super le relation inter le trumpismo, le legitimitate electoral e le stabilitate del institutiones democratic. Trump retornava al presidentia in januario 2025, post haber ganiate le election de 2024. Su secunde administration continuava a usar le rhetorica de «America First» e a promover politicas ligate al immigration, al commercio international, al regulation del administration federal e al position del Statos Unite in le mundo. == Principios e orientation politic == {{Politica del Statos Unite}} Le trumpismo non es un doctrina formal e uniformemente codificate. Illo es un insimul de positiones politic, temas rhetoric e orientationes ideologic que varia inter le actores associate al movimento. Inter su elementos recurrente se trova le sequente: === Nationalismo e «America First» === Le principio de «America First» pone le interesses national del Statos Unite al centro del politica exterior e economic. Le movimento insiste super le soveranitate national, le controlo del frontieras e le capacitate del pais de determinar su proprie regulas e prioritates. In politica exterior, iste orientation pote traducer se in un evaluation plus pragmatic del alliantias, accordos commercial e organisationes international. Le supportatores presenta iste approche como un defensa del autonomia national; le criticos argumenta que illo pote debilitar le cooperation multilateral e le relationes traditional con le alliatos. === Populismo e opposition al establishment === Le rhetorica del trumpismo oppone frequentemente «le populo» a un establishment politic, administrative, economic e cultural considerate distante del interesses del citatanos ordinari. Trump se presenta como un representante del electores que, secundo su discurso, non se senti representate per le institutiones traditional. Iste rhetorica usa frequentemente un distinction inter le supportatores del movimento e gruppos identificate como elites, burocratas, medios de communication o actores politic adversari. Le politologo Sidney Tarrow interpreta le trumpismo como un movimento personalisate, in le qual le figura del chef, le organisation politic e le communication digital exerce un rolo importante. <ref>{{Cita web |url=https://doi.org/10.1002/9780470674871.wbespm651 |titulo=Trumpism |sitioweb=Wiley Online Library |fecha=10 de junio 2022 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Immigration e identitate national === Le controlo del immigration es un del temas central del trumpismo. Le movimento promove un reinfortiamento del controlo del frontieras, le expulsion de immigrantes in situation irregular e le restriction de certe vias de immigration. Le rhetorica del movimento associa frequentemente le immigration al securitate, al empleo, al uso del servicios public e al preservation del identitate national. Le extension e le application de iste politicas es subjecte a controversias juridic, politic e social. Le supportatores los presenta como instrumentos de controlo del immigration e de protection del interesses national; le criticos questiona lor effectos super le derectos del migrantes, le familias e le communitates affectate. === Politica economic === Le trumpismo combina elementos de [[conservatismo fiscal]], [[nationalismo economic]] e [[protectionismo]]. Su orientation economic include le reduction de impostos in certe sectores, le deregulation, le promotion del production domestic e le uso de tarifas aduanari pro proteger le industria american e exercer pression in negotiationes commercial. Iste combination non corresponde completemente al conservatismo economic traditional, que frequentemente insiste super le libere commercio e le reduction del intervention estatal. Le trumpismo attribue un rolo plus importante al Stato in le defensa de industrias considerate strategic e in le negotiation de accordos commercial. Un studio publicate in 2025 interpreta le trumpismo como un orientation economic plus large que un simple populismo electoral, con elementos de protection del identitates del laboratorio, opposition a certe formas de redistribution e emphase super le autonomia e le potentia economic del Statos Unite. <ref>{{Cita web |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s43508-025-00137-5 |titulo=Understanding the political and economic thought of Trumpism |sitioweb=Global Public Policy and Governance |fecha=10 de decembre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Cultura, religion e identitate === Le movimento es associate con sectores del dextera conservator e del dextera christian, specialmente in debates super religion, familia, education, derectos sexual e questiones de genere. Aliquos supportatores defende un plus grande presentia del valores christian in le vita public e se oppone a politicas associate con le diversitate, le inclusion e le derectos reproductive. Non tote le supportatores del trumpismo comparte le mesme opiniones religiose o cultural. Le coalitiones electoral del movimento include gruppos con interesses differente, includente conservatores religiose, nationalistas, electores preoccupate per le economia e sectores que se oppone al establishment politic. == Organisation e base social == Le trumpismo es un movimento personalisate, ma non se limita al persona de Trump. Illo include organisationes politic, medios de communication, gruppos de activistas, actores del industria technologic e redes digital que diffunde su messagios e promove su agenda. Le movimento es fortemente associate al Partito Republican, ma le relation inter le trumpismo e le conservatismo traditional es complexe. Aliquos republicanos adopta le agenda de Trump, durante que alteres defende positiones plus traditional in materia de commercio, politica exterior, budget e institutiones. Un analyse del [[Pew Research Center]] publicate in junio 2026 identifica un segmento del electorato american denominate «No Apologies Right», formate per supportatores firme de Trump e del movimento MAGA. Secundo le studio, iste gruppo exprime positiones conservator in plure materias, supporta le agenda de Trump e accorda grande importantia al rolo del Statos Unite como potentia militar. Le gruppo constitue un segmento del panorama politic american e non debe esser considerate representative de tote le electores republican. <ref>{{Cita web |url=https://www.pewresearch.org/politics/2026/06/10/no-apologies-right/ |titulo=No Apologies Right: The 2026 Political Typology |sitioweb=Pew Research Center |fecha=10 de junio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Communication e rhetorica == Le communication es un elemento importante del trumpismo. Trump usa un stilo rhetoric directe, frequentemente conflictual, con messagios simple, repetition de slogans e appellos al identitate de su supportatores. Le uso de medios social permitteva al movimento comunicar directemente con su publico e contestar le interpretationes del medios traditional. Le communication del movimento sovente organisa le debatte politic como un opposition inter le populo e su adversarios. Su supportatores considera iste stilo un forma de communication directe que rompe con le linguage traditional del politica; le criticos argumenta que illo pote intensificar le polarisation e reduzir le spatio pro le deliberation commun. Le studios super le trumpismo sublinea tamben le rolo de un organisation hybrida, que combina le structuras formal del Partito Republican con medios digital, redes de activistas e un forte relation personal inter le chef e su base politic. <ref>{{Cita web |url=https://doi.org/10.1002/9780470674871.wbespm651 |titulo=Trumpism |sitioweb=Wiley Online Library |fecha=10 de junio 2022 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le institutiones democratic == Le relation inter le trumpismo e le institutiones democratic es un del aspectos le plus discutite del movimento. Le debatte concerne le separation del poteres, le autonomia del administration federal, le independentia del justitia, le integritate del electiones e le limites del autoritate presidential. Aliquos politologos describe elementos del trumpismo como illiberal o autoritari, referente se a positiones que favorisa un forte concentration del poter executive, questiona le legitimitate de institutiones considerate hostile o attribue grande importantia al fidelitate personal verso le chef. Altere analyses insiste que le movimento include positiones heterogenee e que le supportatores pote esser motivate per rationes economic, cultural o institutional differente. Le terminos «autoritari», «fascista» e «neofascista» es usate in parte del litteratura academic e del commentario politic, ma lor application al trumpismo es contestate. Un presentation neutral debe distinguer le definitiones usate per le autores, le evidentia que illes cita e le interpretationes alternative, sin considerar que tote le supportatores del movimento representa un sol position ideologic. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/61531 |titulo=The Trajectory of Trumpism: Talking about Racism, Fascism, Civil War, and Beyond |sitioweb=Oxford Academic |fecha=17 de octobre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |url=https://www.pewresearch.org/politics/2026/06/10/no-apologies-right/ |titulo=No Apologies Right: The 2026 Political Typology |sitioweb=Pew Research Center |fecha=10 de junio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Politica exterior == Le politica exterior associate al trumpismo es sovente describite per le principio de «America First». Illo pone le interesses national e le autonomia de decision del Statos Unite al centro del relationes international e promove un evaluation plus transactionale del alliantias e accordos. Le movimento ha questionate le repartition del custos e responsabilitates in certe alliantias, includente [[NATO]], e ha promovite le uso de tarifas e altere mesuras economic in le relationes con altere paises. Le interpretation del relationes con le alliatos e le adversarios varia intra le movimento e ha cambiate secundo le contextos politic e strategic. Analystas de politica exterior ha notate que le trumpismo modifica le terminos del debatte super le ordine international, specialmente in relation con le cooperation multilateral, le institutiones international e le repartition del potentia inter le Statos Unite e altere paises. <ref>{{Cita web |url=https://www.brookings.edu/articles/whose-rules-competing-concepts-of-order-in-the-age-of-trump/ |titulo=Whose Rules? Competing Concepts of Order in the Age of Trump |sitioweb=Brookings Institution |fecha=18 de maio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Criticas e controversias == Le trumpismo ha suscitate debates e criticas in le societate american e in le communitate academic. Le temas le plus discutite include le rhetorica super le immigration, le relationes racial e religiose, le uso del poter executive, le relation con le medios de communication e le reaction del movimento al resultatos electoral. Le eventos del 6 de januario 2021 e le contestation del resultatos del election de 2020 remane punctos central in le discussion super le relation inter Trump e le normas constitutional. Le interpretationes del significato politic de iste eventos varia, ma illos ha provocate analyses extensive del vulnerabilitates del institutiones democratic e del rolo del chefes politic in le mobilization de massas. Le debatte super le trumpismo include tamben su base social. Le movimento ha reunite electores con interesses economic e cultural differente, e le relation inter le supporto de laboratores, sectores rural, conservatores religiose e elites economic e technologic es un objecto de investigation academic. <ref>{{Cita web |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s43508-025-00137-5 |titulo=Understanding the political and economic thought of Trumpism |sitioweb=Global Public Policy and Governance |fecha=10 de decembre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Evolution post 2024 == Le election de Trump in 2024 e su retorno al presidentia in januario 2025 ha prolongate le influentia del movimento super le politica federal e le Partito Republican. Durante su secunde administration, le agenda MAGA ha continuate a servir como un referentia central pro le debates super immigration, commercio, regulation del administration e politica exterior. Durante 2026, le position del trumpismo in le Partito Republican e le grado de supporto del publico remane subjectos de debatte e de investigation. Le studio del Pew Research Center de 2026 describe un nucleo de supportatores firme, ma etiam monstra que le electorato american es heterogenee e que le relation inter identitate partisan e supporto a Trump non es identic in tote le gruppos. <ref>{{Cita web |url=https://www.pewresearch.org/politics/2026/06/10/no-apologies-right/ |titulo=No Apologies Right: The 2026 Political Typology |sitioweb=Pew Research Center |fecha=10 de junio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://doi.org/10.1002/9780470674871.wbespm651 |titulo=Trumpism |sitioweb=Wiley Online Library |fecha=10 de junio 2022 |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s43508-025-00137-5 |titulo=Understanding the political and economic thought of Trumpism |sitioweb=Global Public Policy and Governance |fecha=10 de decembre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/61531 |titulo=The Trajectory of Trumpism: Talking about Racism, Fascism, Civil War, and Beyond |sitioweb=Oxford Academic |fecha=17 de octobre 2025 |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.pewresearch.org/politics/2026/06/10/no-apologies-right/ |titulo=No Apologies Right: The 2026 Political Typology |sitioweb=Pew Research Center |fecha=10 de junio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.brookings.edu/articles/whose-rules-competing-concepts-of-order-in-the-age-of-trump/ |titulo=Whose Rules? Competing Concepts of Order in the Age of Trump |sitioweb=Brookings Institution |fecha=18 de maio 2026 |accesso=20 de octobre 2026}} [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Ideologies politic]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Populismo]] gangm7dj7xu2rtxx7bn31ehffz6fqu7 0 62396 705015 704958 2026-10-23T06:47:10Z Interlingvisto 60932 /* Initio del carriera politic */ 705015 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''James David Vance''' (nascite le 2 de augusto 1984), cognoscite publicamente como '''JD Vance''', es un politico, autor e interprenditor statounitese, qui exerce como le 50e Vice-Presidente del Statos Unite desde le 20 de januario 2025, sub le presidente Donald Trump. Membro del Partito Republican, ille representava Ohio in le Senato del Statos Unite inter 2023 e 2025. Vance deveniva famose in 2016 con le publication de su autobiographia ''Hillbilly Elegy'', un libro concernente su infantia in un familia de classe laborante in Ohio e le problemas economic e social que affligiva certe communitates industrial del interior del Statos Unite. Post haber laborate in le sector juridic e in le investition de capital de risco, ille entrava in le politica electoral e esseva eligite senator in 2022. Su trajectoria politic include un cambio notabile de attitude verso Donald Trump: Vance criticava Trump durante le election de 2016, ma deveniva plus tarde un de su defensores e esseva seligite como candidato a vice-presidente in 2024. Como vice-presidente, ille ha devenite un figura importante del nationalismo conservator american e del dextera populista. <ref>{{Cita web |url=https://www.whitehouse.gov/administration/jd-vance/ |titulo=JD Vance |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |url=https://www.cfr.org/articles/meet-jd-vance-republican-vice-presidential-candidate |titulo=Meet JD Vance, Republican Vice-Presidential Candidate |sitioweb=Council on Foreign Relations |fecha=16 de julio 2024 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e familia == Vance nasceva le 2 de augusto 1984 in Middletown, Ohio, sub le nomine James Donald Bowman. Su matre esseva Beverly Vance e su patre Donald Bowman. Le familia experientiava difficultates economic e instabilitate familiar durante su infantia. Su genitores se separava quando ille esseva juvene, e su matre luctava con le dependentia a drogas. Vance esseva educate principalmente per su avos maternal, specialmente su avia, quem ille appellava affettuosemente «Mamaw». Le avos habeva un influentia importante super su education, su disciplina e su perception del vita del familias laborante in le region. Ille cresceva in Middletown, un citate industrial de Ohio que habeva experimentate le declino de multe empleos manufacturari. Le experientias de su familia e del communitate deveniva plus tarde le fundamento narrative de su libro autobiographic. Vance frequentava le ''Middletown High School'' e terminava su education secundari in 2003. Postea, ille entrava in le ''Marine Corps'' del Statos Unite. == Servicio militar == In 2003, Vance se arrolava in le ''Marine Corps''. Ille serviva durante quatro annos, usque in 2007, e attingeva le grado de corporal. Su servicio includeva un mission in Irak, durante le qual ille laborava in communication public e como correspondente militar. Su experientia militar occurreva durante le guerra in Irak, post le invasion de 2003. Ben que ille non esseva primarimente un soldato de combatte in le senso traditional del termino, su servicio le dava experientia directe del institutiones militar e del operationes statounitese in le Medio Oriente. Post haber lassate le Marines, Vance usava le beneficios educational reservate al veteranos pro continuar su studios universitari. == Education superior e carriera juridic == Vance studiava al Universitate Statale de Ohio (''Ohio State University''), ubi ille se diplomava in scientia politic e philosophia in 2009 con excellente resultatos academic. Postea, ille frequentava le Facultate de Derecto de Yale (''Yale Law School''), ubi ille obteneva le diploma de ''Juris Doctor'' in 2013. Durante su studios a Yale, ille incontrava Usha Chilukuri, qui deveniva su sposa. Le experientia universitari le poneva in contacto con circulos juridic, academic e economic influente. Post su graduation, Vance laborava brevemente como advocato in le sector private. Ille se orientava postea verso le investitiones e le capital de risco, un industria que financia interprendimentos e societates in lor fases initial. == Carriera in le investition == Vance laborava in le industria del capital de risco, includente Mithril Capital, un firma associate con Peter Thiel, interprenditor e investitor de Silicon Valley. Thiel deveniva un de su mentores e plus tarde un importante supporter financiari de su carriera politic. Vance fundava etiam Narya Capital, un firma de investition con base in Ohio. Le firma se concentrava in interprendimentos e societates, includente companias con ligamines al region del Midwest. Su experientia in le industria technologic e financiari le dava accesso a redes de investitores conservator e interprenditores qui plus tarde susteneva su candidatura al Senato. == ''Hillbilly Elegy'' == In 2016, Vance publicava ''Hillbilly Elegy: A Memoir of a Family and Culture in Crisis''. Le libro combina su autobiographia con un analyse del difficultates social e economic de familias de classe laborante in Ohio e in partes de Appalachia. Le obra discute le declino industrial, le dependentia a drogas, le disintegration de certe communitates e le problemas de mobilitate social. Vance describe su proprie experientias familiar e examina le tension inter responsabilitate individual e factores structural. Le libro deveniva un successo editorial e attraheva grande attention de medios, specialmente post le election de Donald Trump in 2016. Numerose commentatores lo usava como un lente pro comprender le dissatisfaction de certe votantes blanc de classe laborante e le transformationes politic del Midwest. Totevia, le libro etiam incontrava criticas. Aliquos observatores considerava que su interpretation del povertate e del difficultates social poneva un troppo grande emphase super le responsabilitate individual. Alteres argumentava que le obra non representava adequatemente le diversitate de experientias in communitates appalachian. In 2020, le libro esseva adaptate in un film del mesme nomine, dirigite per Ron Howard e con Amy Adams e Glenn Close in le rolos principal. == Initio del carriera politic == {{Politica del Statos Unite}} Durante le election presidential de 2016, Vance exprimeva publicamente scepticismo verso Donald Trump. Ille criticava le rhetorica de Trump e su promissas politic, e esseva considerate per multe commentatores como un critic del emergente populismo trumpista. Con le passar del annos, totevia, su position cambiava. Vance se approximava al movimento conservator associate con Trump e adoptava positiones plus explicitemente national-conservator. Ille accentuava le protection del frontieras, le reindustrialisation del economia statounitese e le opposition al establishment politic. In 2021, Vance annunciava su candidatura al Senato del Statos Unite pro representar Ohio, post le decision del senator republican Rob Portman de non cercar un nove mandato. Le candidatura esseva sustenite per figuras importante del dextera, includente Peter Thiel. Vance vinceva le election primari republican e affrontava le candidato democratic Tim Ryan in le election general de novembre 2022. Vance vinceva le election e assumeva le cargo de senator le 3 de januario 2023. == Senator del Statos Unite == Durante su periodo in le Senato, Vance se concentrava super le politica economic, le industria statounitese, le immigration e le relationes con China. Ille susteneva politicas destinate a augmentar le production domestic e a reduzir le dependentia del economia statounitese de catenas de provision international. Su positiones economic includeva le supporto a certe formas de protectionismo e un critica del commercio international quando ille lo considerava nocive al laboratores statounitese. Iste orientation lo distingueva de sectores del republicanismo traditional, que historicamente habeva favorite le liberalisation del commercio. Vance criticava le immigration irregular e susteneva le fortification del securitate al frontiera meridional. Ille adoptava etiam positiones social conservator super le aborto, le familia e le questiones de genere. Durante su periodo in le Senato, ille participava in comites concernente le banca, le commercio, le scientia, le transporto e le asuntos del personas grande. Su periodo como senator esseva relativemente breve, durante circa duo annos, ante su dimission in januario 2025 pro assumer le vice-presidentialitate. == Election presidential de 2024 == Le 15 de julio 2024, Donald Trump annunciava que Vance esserea su companiero de candidatura (''running mate'') pro le election presidential statounitese de 2024. Le selection esseva facite durante le Convention National Republican in Milwaukee, Wisconsin. Le nomination de Vance reflecteva le transformation del coalitiones republican: un combination de conservatismo social, nationalismo economic, scepticismo verso interventionismo militar exterior e opposition al establishment politic traditional. Vance habeva in le passato criticate Trump, ma durante le campania de 2024 ille se presentava como un defensor del agenda del ex-presidente. Su historia personal, su experientia in le region industrial del Midwest e su capacitate de comunicar con votantes de classe laborante esseva considerate elementos importante de su attraction electoral. Trump e Vance vinceva le election de novembre 2024 contra le ticket democratic de Kamala Harris e Tim Walz. == Vice-Presidente del Statos Unite == Vance prestava juramento como le 50e Vice-Presidente del Statos Unite le 20 de januario 2025, durante le inauguration del secunde administration de Donald Trump. Ille deveniva le prime ex-membro del Marine Corps a occupar le cargo e le prime vice-presidente nascite durante le generation millennial. Como vice-presidente, Vance participa in le deliberationes del administration, representa le presidente in eventos official e exerce su rolo constitutional como presidente del Senato. In le Senato, le vice-presidente pote votar pro resolver un empate, un function que Vance exerceva durante le confirmation de Pete Hegseth como Secretario del Defensa in januario 2025. Vance ha defendite le major parte del agenda del administration Trump, includente le restriction del immigration, le fortification del frontieras, le protection del industria domestic e le opposition a diverse politicas progressive. Le vice-presidente ha etiam devenite un figura importante in le communication politic del administration. Su stilo public es frequentemente conflictual, e ille responde sovente directemente a criticos e opponentes politic. === Politica exterior === Vance ha exprime scepticismo verso le interventionismo militar exterior e ha sustenite un politica exterior plus centrate super le interesses national del Statos Unite. Ille critica frequentemente le idea que Washington debe intervenir in conflictos international sin un objectivo strategic clar. Su positiones concernente le guerra in Ucraina reflecte un opposition a un supporto militar e financiari indefinite. Ille ha argumentate que le Statos Unite debe concentrar su recursos super le securitate national e le competition strategic con China. Totevia, le politica exterior del administration Trump ha etiam includite actiones militar e diplomatia coercitive. Iste tension inter le non-interventionismo declarate e le uso del fortia statounitese ha provocate debattes super le rolo de Vance in le elaboration del strategia del administration. In 2026, Vance participava in effortios diplomatic concernente le relationes con Iran. Ille dirigeva le delegation statounitese in le negotiationes de Islamabad in april, ma le discussiones terminava sin un accordo. Le episodio illustrava le difficultates de combinar le objectivo declarate de evitar guerras prolongate con le exigentia de limitar le capacitate nuclear de Iran. === Politica domestic === In le politica domestic, Vance sustene le agenda conservator del administration Trump. Su positiones include le application plus stricte del leges de immigration, le opposition al aborto e al accesso de minores a certe tractamentos medical de affirmation de genere, e le critica de politicas de diversitate e inclusion in institutiones public. Ille ha defendite le familia traditional e exprimeva preoccupation concernente le declino del natalitate e le transformationes cultural del societate statounitese. Su opiniones super iste questiones es in linea con sectores del dextera religiose e del nationalismo conservator. Su criticos considera que iste positiones limita le derectos individual e accentua divisiones cultural. Su partisanos, in contrario, los presenta como un effortio pro defender le valores traditional e responder al dissatisfaction de votantes conservator. == Ideologia politic == Vance es generalmente classificate como national-conservator, populista de dextera e membro del «nove dextera» american. Su ideologia combina le conservatismo social con un position economic plus sceptic verso le globalisation que illo de multe republicanos traditional. Su positiones politic include: * Nationalismo economic: supporto al reindustrialisation statounitese e critica de certe accordos commercial. * Immigration: opposition al immigration irregular e supporto a un controlo plus stricte del frontieras. * Politica exterior: scepticismo verso guerras prolongate e interventionismo militar sin objectivos clar. * Questiones social: conservatismo super le aborto, le familia e le genere. * Cultura politic: critica del institutiones liberal, del medios traditional e del establishment federal. Su evolution de critic de Trump a un de su principal alliatos es un aspecto central de su identitate politic. Aliquos observatores lo considera un exemplo del transformation del Partito Republican verso un orientation plus populista e nationalista. == Religion == Vance cresceva in un ambiente familiar de tradition protestante, ma su relation con le religion evolveva durante su vita adulte. In 2019, ille se convertiva al catholicismo. Ille ha explicate que su conversion esseva influentiate per su reflectiones philosophic e moral, e per su interesse in le tradition intellectual del catholicismo. Su religion ha devenite un elemento importante de su vision conservator, specialmente in relation con le familia, le communitate e le responsabilitate moral. == Vita personal == Vance maritava Usha Chilukuri in 2014. Illa es advocato e ha studiate al Universitate de Yale e al Facultate de Derecto de Yale, ubi le duo se incontrava. Usha Vance ha laborate in le practica juridic e serviva como assistente juridic pro judices federal, includente le judice Brett Kavanaugh e le presidente del Corte Supreme John Roberts. Le duo ha tres infantes. Le familia reside in Cincinnati, Ohio, ben que le deberes official del vice-presidente require lor presentia frequente in Washington, D.C. Le historia personal de Vance e le experientias de su familia ha essite central al maniera in que ille presenta su identitate public e su interpretation del problemas social statounitese. == Reception public e controversias == Vance es un figura polarisante. Su supportatores apprecia su critica del globalisation, su emphase super le familias laborante e su opposition al establishment politic. Illes considera que su trajectoria representa un via de ascension social e un effortio pro reorientar le politica statounitese verso le interesses del communitates industrial. Su criticos contesta su interpretation del problemas social, su positiones super le immigration e le derectos reproductive, e su adoption del rhetorica conflictual associate con Trump. Aliquos observatores nota etiam le contrasto inter su critica initial del presidente e su posterior fidelitate politic. Como vice-presidente, su declarationes public e su rolo in le administration continua a generar debattes. Le evolution de su positiones super le politica exterior, specialmente le relationes con Iran, China e Ucraina, ha etiam attrahite attention international. == Bibliographia == * Vance, J. D. (2016). ''Hillbilly Elegy: A Memoir of a Family and Culture in Crisis''. Harper. * Vance, J. D. (2020). ''Hillbilly Elegy'' (adaptation cinematographic del libro, dirigite per Ron Howard). {{Ref}} == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://www.whitehouse.gov/administration/jd-vance/ |titulo=JD Vance |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.cfr.org/articles/meet-jd-vance-republican-vice-presidential-candidate |titulo=Meet JD Vance, Republican Vice-Presidential Candidate |sitioweb=Council on Foreign Relations |fecha=16 de julio 2024 |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.biography.com/political-figures/a61928046/jd-vance |titulo=JD Vance: Biography, U.S. Vice President, Hillbilly Elegy |sitioweb=Biography.com |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.senate.gov/about/officers-staff/vice-president/vice-presidents.htm |titulo=About the Vice President |sitioweb=United States Senate |accesso=20 de octobre 2026}} [[Categoria:Gente statounitese]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Vice-Presidentes del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Movimento anti-LGBTQ del annos 2020 in le Statos Unite]] [[Categoria:Homines de afaceres american del seculo 21]] [[Categoria:Scriptores masculin american del seculo 21]] [[Categoria:Autores de memorias american del seculo 21]] [[Categoria:Politicos de Ohio del seculo 21]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 21]] [[Categoria:Marines del Statos Unite del seculo 21]] [[Categoria:Senatores del Statos Unite del seculo 21]] [[Categoria:Vicepresidentes del Statos Unite del seculo 21]] [[Categoria:Candidatos a vicepresidente del Statos Unite de 2024]] [[Categoria:Activistas anti-transgenere]] [[Categoria:Theoricos de conspiration american]] [[Categoria:Ex-athestas e ex-agnosticos american]] [[Categoria:Scriptores masculin de non-fiction american]] [[Categoria:Nationalistas american]] [[Categoria:Personas american del guerra de Iran de 2026]] [[Categoria:Rhetoricos american]] [[Categoria:Scriptores catholicos roman american]] [[Categoria:Capitalistas de risco american]] [[Categoria:Articulos con clips de video]] [[Categoria:Homines de afaceres de Ohio]] [[Categoria:Politicos catholic de Ohio]] [[Categoria:Convertitos al catholicismo roman ab le evangelicismo]] [[Categoria:Ex-protestantes american]] [[Categoria:Campania presidential de Donald Trump de 2024]] [[Categoria:Criticos del multiculturalismo]] [[Categoria:Criticos del neoconservatismo]] [[Categoria:Familia de JD Vance|JD]] [[Categoria:Illeistas]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Alumnos de Middletown High School (Ohio)]] [[Categoria:Militares de Ohio]] [[Categoria:Autores de memorias de Ohio]] [[Categoria:Politicos natalistas]] [[Categoria:Republicanos de Ohio]] [[Categoria:Alumnos del Collegio de Artes e Scientias del Universitate Statal de Ohio]] [[Categoria:Personas associate con le election presidential del Statos Unite de 2024]] [[Categoria:Personas associate con le attaco al Capitolio del Statos Unite del 6 de januario]] [[Categoria:Personas de Middletown, Ohio]] [[Categoria:Politicos de Cincinnati]] [[Categoria:Peter Thiel]] [[Categoria:Memes politic de Interrete introducite ex le Statos Unite]] [[Categoria:Senatores del Statos Unite del Partito Republicano de Ohio]] [[Categoria:Candidatos a vicepresidente del Partito Republicano (Statos Unite)]] [[Categoria:Vicepresidentes del Statos Unite del Partito Republicano]] [[Categoria:Membros del cabinetto del secunde administration Trump]] [[Categoria:Trumpismo]] [[Categoria:Assistentes congressional del Statos Unite]] [[Categoria:Subofficiales del Corpore de Marines del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del Corpore de Marines del Statos Unite in le Guerra de Irak]] [[Categoria:Vicepresidentes del Statos Unite]] [[Categoria:Guerra contra le drogas]] [[Categoria:Scriptores de Ohio]] [[Categoria:Alumnos del Schola de Derecto de Yale]] o9k7stk43x9ns61efoeyvthx7af8m9c 0 62400 704976 2026-10-22T18:24:46Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/persona}} '''Núcleo Nacional''' es un organisation politic ultranationalista de extrema derecta originari de Espania, associate con le neonazismo, le etnonationalismo e le opposition al immigration. Le organisation deveniva publicamente visibile durante le protestas contra le amnistia de separatistas catalan in 2023 e 2024, e se presentava officialmente in april 2024. Illo ha attirate attention per su retorica nationalist radical, su symbolismo in...” 704976 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Núcleo Nacional''' es un organisation politic ultranationalista de extrema derecta originari de Espania, associate con le neonazismo, le etnonationalismo e le opposition al immigration. Le organisation deveniva publicamente visibile durante le protestas contra le amnistia de separatistas catalan in 2023 e 2024, e se presentava officialmente in april 2024. Illo ha attirate attention per su retorica nationalist radical, su symbolismo inspirate per movimentos fascista e su opposition a diverse gruppos social. Le organisation se describe como defensor del identitate national espaniol, del familia traditional, del christianismo e del cultura europee. In contrasto, journalistas e investigadores del extremismo politic ha caracterisate su ideologia como neonazista e xenophobe, citante su discurso contra immigrantes, judes e personas LGBT, assi como su referentias a ideas associate con le nacionalsocialismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-el-grupo-que-busca-una-solucion-antidemocratica-para-conquistar-el-estado/20240930/ |titulo=Qué es Núcleo Nacional y quiénes son sus líderes |editor=Newtral |data=30 septembre 2024}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> In februario 2026, le organisation esseva associate con le registration de un partido politic appellate '''Noviembre Nacional''', con Enrique Lemus como presidente. Iste evolution marcava un tentativa de transformar le activitate del movimento in un structura politic formal, ben que le organisation e su ambiente militant continuava a esser subjectos de controversia public. <ref>{{Cita web |url=https://elpais.com/espana/madrid/2025-11-23/nucleo-nacional-el-movimiento-nacido-en-ferraz-en-el-que-recalan-los-ultras-de-extrema-derecha.html |titulo=Núcleo Nacional, el movimiento nacido en Ferraz en el que recalan los ultras de extrema derecha |editor=El País |data=23 novembre 2025}}</ref> == Historia == === Origines === Le origines de Núcleo Nacional es ligate al ondas de protestas organisate in Madrid in novembre 2023 contra le accordos politic concernente le amnistia de personas implicate in le movimento independentista catalan. Le protestas, concentrate in le vicinitate del sede del Partito Socialista del Laboratores Espaniol (PSOE), attraheva participantes de varie correntes del derecta radical. In iste ambiente se disveloppava un movimento que cercava a reunir militantes e sympathisantes proveniente de circulos ultranationalista, gruppos de subcultura skinhead e organisationes de extrema derecta. Inter le ambientes mentionate per le medios figura Bastión Frontal, sectores del Ultras Sur e personas associate con traditiones falangista. Le movimento usava le internet e le retes social pro difunder su messages e recrutar sympathisantes. Su canale de Telegram comenciava a operar in januario 2024, e le organisation se presentava publicamente durante un evento tenite le 14 de april 2024 in Madrid. === Registration legal === In augusto 2024, Núcleo Nacional esseva inscribite como association in le Registro National de Associationes del Ministerio del Interior espaniol. Le registration legal non significava que le autoritates approbava su ideologia; illo permitteva al organisation de functionar como association sub le quadro juridic applicabile. Su activitates e su discurso provocava attention del medios e del autoritates. Le reportage jornalistic documentava messages hostile al immigration, le uso de symbolismo associate con le extrema derecta historic e le promotion de narratives nationalistas radical. In 2025, le organisation extendeva su presentia in plure partes de Espania e organisava o participava in actos public. Su activitates esseva etiam objecto de investigationes e de preoccupationes concernente le possibile incitation al odio e al violentia. === Formation de Noviembre Nacional === Le 10 de februario 2026, le ambiente de Núcleo Nacional esseva associate con le registration de un partido politic appellate Noviembre Nacional. Secundo reportage publicate in februario, le partido habeva su sede in Valladolid e esseva presidite per Enrique Lemus, un ex-dirigente de Democracia Nacional. Le registration del partido representa un tentativa de crear un instrumento politic formal in torno al movimento. Le uso del nomine Noviembre Nacional reflecte le continuitate con le ambiente politic e militant que se habeva disveloppate durante le protestas de novembre 2023. Le relation precise inter le association original, le organisation militant e le nove structura partidari debe esser distinguite in analysas juridic e politic: lor nomines e activitates pote esser ligate, ma le registration de un partido non significa automaticamente que tote le structuras anterior es identic in lor statuto legal. == Organisation e dirigentes == Núcleo Nacional ha essite associate in reportage public con diverse figuras del extrema derecta espaniol. Inter le nomines mentionate per le medios figura Iván Rico Olivares e Isabel Medina Peralta. Enrique Lemus, ex-dirigente de Democracia Nacional, esseva identificate como presidente de Noviembre Nacional in le reportage concernente le registration del partido in 2026. Le organisation ha usate un structura de communication in retes social e le organisation de eventos public pro diffunder su ideas. In certe apparerias, participantes e portavoces portava vestimentos nigre e occultava lor facies con capuchones o mascaras. Observatores del extremismo politic ha interpretate iste presentation como parte de un identitate militant que se distingue del partidos conservator conventional. Le organisation ha etiam cercate de establir relationes con altere movimentos nationalist e nacionalsocialista in Europa. Le extensiones de iste relationes e lor natura varia secundo le organisation concernite e le periodo. == Ideologia == === Nationalismo espaniol e etnonationalismo === Le nationalismo espaniol constitue un elemento central del discurso de Núcleo Nacional. Le organisation defende le unitate territorial de Espania e se oppone al independentismo catalan e al separatismo in general. Su conception del identitate national va ultra un definition civic basate sur le citatania: reportages jornalistic ha signalate que le organisation privilegia le origine europee e racial in su definition de qui pote pertiner al communitate national. Secundo le informationes publicate super su positiones, illo declara que non accepta membros non europee. Le investigadores e jornalistas ha usate le termino *etnonationalismo* pro describer iste conception de nation, in le qual le origine ethnic o ancestral occupa un position central. === Immigration === Núcleo Nacional adopta un position fortemente restrictive verso le immigration, specialmente le immigration proveniente de Africa del nord e de Africa subsaharian. Su discurso presenta frequentemente le immigration como un menacia al identitate cultural e demographic de Espania. Le organisation ha usate le termino «remigration» pro promover le retorno o le allontanamento de immigrantes. In le discurso de movimentos de extrema derecta, iste termino pote referer a politicas de deportation de personas sin derecto de residentia, ma etiam a propositiones plus ample de allontanar personas de origine immigrante. Le significato concrete depende del contexto e del proposition specific. Le medios ha criticate le rhetoric de Núcleo Nacional como xenophobe, specialmente quando le organisation describe le immigration como un «invasion» o identifica immigrantes como un menacia collective. === Relationes con le nacionalsocialismo e le fascismo === Varios medios e investigadores classifica Núcleo Nacional como un organisation neonazista, citante su symbolismo, su retorica racial e su relationes con ambientes nacionalsocialista. Reportages ha mentionate slogans e gestos associate con le extrema derecta historic, includente salutes de maniera nazi durante certe manifestationes. Le organisation ha etiam essite associate con ideas inspirate per le fascismo espaniol e le nacionalsocialismo german. Su discursos nationalista e racial, assi como su opposition al liberalismo politic, es parte del rationes pro le qual observatores lo distingue de organisationes conservator conventional. Le classification como neonazista es un characterization usate per medios e especialistas; illo debe esser comprehendite in relation al conducta public, al discursos e al symbolismo documentate, e non como un description neutre adoptate per le organisation mesme. === Religion e familia === Le organisation declara supporto al christianismo e al familia traditional. Illo promove le natalitate e presenta le familia como un institution fundamental pro le continuitate del nation. Su discursos oppone se a certe ideas contemporanee concernente le identitate de genere e le sexualitate, includente lo que le organisation denomina «ideologia de genere» o «theoria queer». Le criticos ha caracterisate iste positiones como hostil verso le derectos del personas LGBT e verso le feminismo. === Economia e globalisation === Núcleo Nacional usa un discurso critic verso le globalisation e le elites politic e economic international. Illo se presenta como defensor del laboratores espaniol e propone meliorar lor conditiones de labor, incoragiar le interprendemento e proteger le production national. Su retorica combina elementos de nationalismo economic con opposition al liberalismo e al communismo. Le organisation critica etiam institutiones international como le Union Europee e le NATO, in certe contextos presentante los como instrumentos de influentia externe sur Espania. Le combination de protectionismo, nationalismo e critica del elites differe del liberalismo economic classic, ma le detailes de su programma economic e lor traduction in politicas public debe esser evaluate proposition per proposition. == Activitates public e recrutamento == Núcleo Nacional ha organisate manifestationes, reuniones e activitates de communication in retes social. Le organisation ha cercate de attraher juvene sympathisantes per un identitate visual distinctive e per un discurso que combina nationalismo, critica del institutiones e referentias al crisi economic e social. Un reporto de Newtral in junio 2025 describeva le uso de gimnasios, localis e material propagandistic como partes del ambiente in le qual le organisation cercava de attraher juvene. Le reporto mentionava etiam ligamines con altere gruppos radical in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-radicalizacion-jovenes-extrema-derecha-gimnasio-odio-propaganda/20250607/ |titulo=Gimnasio, odio y propaganda: así radicaliza Núcleo Nacional a jóvenes |editor=Newtral |data=7 junio 2025}}</ref> Le organisation ha usate le retes social pro publicar videos, convocatorias e messages politic. Le apparerias public de su membros, frequentemente in vestimentos nigre, ha contribute al imagine militant del gruppo. == Controversias e investigationes == === Allegationes de discurso de odio === Núcleo Nacional ha essite criticate per su messages contra immigrantes, musulmanes, judes, personas LGBT e feministas. Le reportages jornalistic ha documentate messages e slogans que criticos considera xenophobe, antisemita o discriminatorie. In 2025, le Guardia Civil presentava informationes al autoritates judicial concernente un possibile delicto de odio in relation con le activitates del organisation. Le accusationes e le investigationes debe esser distinguite de un condemnation judicial definitive: le existentia de un investigation non prova per se que un persona o un organisation ha committite un delicto. Le organisation ha etiam convocate actos contra centros de reception pro minores migrantes. Un manifestation annunciate in junio 2025 in le vicinitate de un centro in Madrid esseva prohibite per le Delegation del Governo, que considerava que le convocatoria poteva incitar al odio. Le organisation annuntiava que illo suspendeva le acto. === Relation con altere gruppos de extrema derecta === Le reportage jornalistic ha ligate membros e sympathisantes de Núcleo Nacional a ambientes ultranationalista e skinhead anterior. Le organisation ha etiam essite associate con contactos international con movimentos que adopta ideas nacionalsocialista o racialista. Specialistas in radicalisation citate per Cadena SER in april 2025 advertiva que le organisation poteva representar un risco de extremismo violent de extrema derecta, in particular in relation con le alteration del ordine public, le intimidation e le incitation al odio. Iste evaluation esseva attribuite al expertos consultate per le medio. <ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> === Manifestationes e symbolismo nazi in 2026 === In septembre 2026, membros de Núcleo Nacional participava in manifestationes anti-immigration in Madrid, ubi participantes faceva gestos comparabile a salutes nazi e cantava un hymno fascista espaniol, secundo un reportage del Jewish Telegraphic Agency. Un representante del organisation declarava que le gesto representava lor ancestres. <ref>{{Cita web |url=https://www.jta.org/2026/09/04/global/spanish-far-right-activists-use-nazi-style-salutes-in-anti-migrant-protests |titulo=Spanish far-right activists use Nazi-style salutes in anti-migrant protests |editor=Jewish Telegraphic Agency |data=4 septembre 2026}}</ref> Le episodio provocava nove criticas concernente le relation del organisation con le symbolismo del extremismo historic e su activismo contra le immigration. == Reception public == Le reception de Núcleo Nacional es largemente negative inter organisationes antifascista, gruppos de defensa del derectos human e numerose commentatores del medios, qui lo considera un expression del extremismo de derecta in Espania. Le organisation tenta de presentar se como un movimento national de opposition al establishment e de defensa del identitate espaniol. Totevia, su retorica racial, su positiones restrictive concernente le immigration e le symbolismo associate con le fascismo e le nacionalsocialismo ha conducite multe observatores a classificar lo como neonazista. Su emergence ha etiam provocate debattos super le capacitate del retes social de facilitar le recrutamento de juvene per movimentos extremist, super le limites del libertate de expression e super le maniera in le qual le autoritates debe responder al discurso de odio e al organisationes que pote incitar a violentia. {{Ref}} [[Categoria:Neonazismo in Espania]] [[Categoria:Partitos fascista de Espania]] [[Categoria:Partitos neonazi]] [[Categoria:Partitos politic fundate in 2024]] [[Categoria:Republicanismo de dextera in Espania]] n4ktagi4lhlhgofriess0r9y407u2d9 704978 704976 2026-10-22T18:27:57Z Interlingvisto 60932 704978 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Núcleo Nacional''' es un organisation politic ultranationalista de extrema dextra originari de Espania, associate con le neonazismo, le etnonationalismo e le opposition al immigration. Le organisation deveniva publicamente visibile durante le protestas contra le amnistia de separatistas catalan in 2023 e 2024, e se presentava officialmente in april 2024. Illo ha attirate attention per su retorica nationalist radical, su symbolismo inspirate per movimentos fascista e su opposition a diverse gruppos social. Le organisation se describe como defensor del identitate national espaniol, del familia traditional, del christianismo e del cultura europee. In contrasto, journalistas e investigadores del extremismo politic ha caracterisate su ideologia como neonazista e xenophobe, citante su discurso contra immigrantes, judes e personas LGBT, assi como su referentias a ideas associate con le nacionalsocialismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-el-grupo-que-busca-una-solucion-antidemocratica-para-conquistar-el-estado/20240930/ |titulo=Qué es Núcleo Nacional y quiénes son sus líderes |editor=Newtral |data=30 septembre 2024}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> In februario 2026, le organisation esseva associate con le registration de un partido politic appellate '''Noviembre Nacional''', con Enrique Lemus como presidente. Iste evolution marcava un tentativa de transformar le activitate del movimento in un structura politic formal, ben que le organisation e su ambiente militant continuava a esser subjectos de controversia public. <ref>{{Cita web |url=https://elpais.com/espana/madrid/2025-11-23/nucleo-nacional-el-movimiento-nacido-en-ferraz-en-el-que-recalan-los-ultras-de-extrema-derecha.html |titulo=Núcleo Nacional, el movimiento nacido en Ferraz en el que recalan los ultras de extrema derecha |editor=El País |data=23 novembre 2025}}</ref> == Historia == === Origines === Le origines de Núcleo Nacional es ligate al ondas de protestas organisate in Madrid in novembre 2023 contra le accordos politic concernente le amnistia de personas implicate in le movimento independentista catalan. Le protestas, concentrate in le vicinitate del sede del Partito Socialista del Laboratores Espaniol (PSOE), attraheva participantes de varie correntes del derecta radical. In iste ambiente se disveloppava un movimento que cercava a reunir militantes e sympathisantes proveniente de circulos ultranationalista, gruppos de subcultura skinhead e organisationes de extrema derecta. Inter le ambientes mentionate per le medios figura Bastión Frontal, sectores del Ultras Sur e personas associate con traditiones falangista. Le movimento usava le internet e le retes social pro difunder su messages e recrutar sympathisantes. Su canale de Telegram comenciava a operar in januario 2024, e le organisation se presentava publicamente durante un evento tenite le 14 de april 2024 in Madrid. === Registration legal === In augusto 2024, Núcleo Nacional esseva inscribite como association in le Registro National de Associationes del Ministerio del Interior espaniol. Le registration legal non significava que le autoritates approbava su ideologia; illo permitteva al organisation de functionar como association sub le quadro juridic applicabile. Su activitates e su discurso provocava attention del medios e del autoritates. Le reportage jornalistic documentava messages hostile al immigration, le uso de symbolismo associate con le extrema derecta historic e le promotion de narratives nationalistas radical. In 2025, le organisation extendeva su presentia in plure partes de Espania e organisava o participava in actos public. Su activitates esseva etiam objecto de investigationes e de preoccupationes concernente le possibile incitation al odio e al violentia. === Formation de Noviembre Nacional === Le 10 de februario 2026, le ambiente de Núcleo Nacional esseva associate con le registration de un partido politic appellate Noviembre Nacional. Secundo reportage publicate in februario, le partido habeva su sede in Valladolid e esseva presidite per Enrique Lemus, un ex-dirigente de Democracia Nacional. Le registration del partido representa un tentativa de crear un instrumento politic formal in torno al movimento. Le uso del nomine Noviembre Nacional reflecte le continuitate con le ambiente politic e militant que se habeva disveloppate durante le protestas de novembre 2023. Le relation precise inter le association original, le organisation militant e le nove structura partidari debe esser distinguite in analysas juridic e politic: lor nomines e activitates pote esser ligate, ma le registration de un partido non significa automaticamente que tote le structuras anterior es identic in lor statuto legal. == Organisation e dirigentes == Núcleo Nacional ha essite associate in reportage public con diverse figuras del extrema derecta espaniol. Inter le nomines mentionate per le medios figura Iván Rico Olivares e Isabel Medina Peralta. Enrique Lemus, ex-dirigente de Democracia Nacional, esseva identificate como presidente de Noviembre Nacional in le reportage concernente le registration del partido in 2026. Le organisation ha usate un structura de communication in retes social e le organisation de eventos public pro diffunder su ideas. In certe apparerias, participantes e portavoces portava vestimentos nigre e occultava lor facies con capuchones o mascaras. Observatores del extremismo politic ha interpretate iste presentation como parte de un identitate militant que se distingue del partidos conservator conventional. Le organisation ha etiam cercate de establir relationes con altere movimentos nationalist e nacionalsocialista in Europa. Le extensiones de iste relationes e lor natura varia secundo le organisation concernite e le periodo. == Ideologia == === Nationalismo espaniol e etnonationalismo === Le nationalismo espaniol constitue un elemento central del discurso de Núcleo Nacional. Le organisation defende le unitate territorial de Espania e se oppone al independentismo catalan e al separatismo in general. Su conception del identitate national va ultra un definition civic basate sur le citatania: reportages jornalistic ha signalate que le organisation privilegia le origine europee e racial in su definition de qui pote pertiner al communitate national. Secundo le informationes publicate super su positiones, illo declara que non accepta membros non europee. Le investigadores e jornalistas ha usate le termino *etnonationalismo* pro describer iste conception de nation, in le qual le origine ethnic o ancestral occupa un position central. === Immigration === Núcleo Nacional adopta un position fortemente restrictive verso le immigration, specialmente le immigration proveniente de Africa del nord e de Africa subsaharian. Su discurso presenta frequentemente le immigration como un menacia al identitate cultural e demographic de Espania. Le organisation ha usate le termino «remigration» pro promover le retorno o le allontanamento de immigrantes. In le discurso de movimentos de extrema derecta, iste termino pote referer a politicas de deportation de personas sin derecto de residentia, ma etiam a propositiones plus ample de allontanar personas de origine immigrante. Le significato concrete depende del contexto e del proposition specific. Le medios ha criticate le rhetoric de Núcleo Nacional como xenophobe, specialmente quando le organisation describe le immigration como un «invasion» o identifica immigrantes como un menacia collective. === Relationes con le nacionalsocialismo e le fascismo === Varios medios e investigadores classifica Núcleo Nacional como un organisation neonazista, citante su symbolismo, su retorica racial e su relationes con ambientes nacionalsocialista. Reportages ha mentionate slogans e gestos associate con le extrema derecta historic, includente salutes de maniera nazi durante certe manifestationes. Le organisation ha etiam essite associate con ideas inspirate per le fascismo espaniol e le nacionalsocialismo german. Su discursos nationalista e racial, assi como su opposition al liberalismo politic, es parte del rationes pro le qual observatores lo distingue de organisationes conservator conventional. Le classification como neonazista es un characterization usate per medios e especialistas; illo debe esser comprehendite in relation al conducta public, al discursos e al symbolismo documentate, e non como un description neutre adoptate per le organisation mesme. === Religion e familia === Le organisation declara supporto al christianismo e al familia traditional. Illo promove le natalitate e presenta le familia como un institution fundamental pro le continuitate del nation. Su discursos oppone se a certe ideas contemporanee concernente le identitate de genere e le sexualitate, includente lo que le organisation denomina «ideologia de genere» o «theoria queer». Le criticos ha caracterisate iste positiones como hostil verso le derectos del personas LGBT e verso le feminismo. === Economia e globalisation === Núcleo Nacional usa un discurso critic verso le globalisation e le elites politic e economic international. Illo se presenta como defensor del laboratores espaniol e propone meliorar lor conditiones de labor, incoragiar le interprendemento e proteger le production national. Su retorica combina elementos de nationalismo economic con opposition al liberalismo e al communismo. Le organisation critica etiam institutiones international como le Union Europee e le NATO, in certe contextos presentante los como instrumentos de influentia externe sur Espania. Le combination de protectionismo, nationalismo e critica del elites differe del liberalismo economic classic, ma le detailes de su programma economic e lor traduction in politicas public debe esser evaluate proposition per proposition. == Activitates public e recrutamento == Núcleo Nacional ha organisate manifestationes, reuniones e activitates de communication in retes social. Le organisation ha cercate de attraher juvene sympathisantes per un identitate visual distinctive e per un discurso que combina nationalismo, critica del institutiones e referentias al crisi economic e social. Un reporto de Newtral in junio 2025 describeva le uso de gimnasios, localis e material propagandistic como partes del ambiente in le qual le organisation cercava de attraher juvene. Le reporto mentionava etiam ligamines con altere gruppos radical in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-radicalizacion-jovenes-extrema-derecha-gimnasio-odio-propaganda/20250607/ |titulo=Gimnasio, odio y propaganda: así radicaliza Núcleo Nacional a jóvenes |editor=Newtral |data=7 junio 2025}}</ref> Le organisation ha usate le retes social pro publicar videos, convocatorias e messages politic. Le apparerias public de su membros, frequentemente in vestimentos nigre, ha contribute al imagine militant del gruppo. == Controversias e investigationes == === Allegationes de discurso de odio === Núcleo Nacional ha essite criticate per su messages contra immigrantes, musulmanes, judes, personas LGBT e feministas. Le reportages jornalistic ha documentate messages e slogans que criticos considera xenophobe, antisemita o discriminatorie. In 2025, le Guardia Civil presentava informationes al autoritates judicial concernente un possibile delicto de odio in relation con le activitates del organisation. Le accusationes e le investigationes debe esser distinguite de un condemnation judicial definitive: le existentia de un investigation non prova per se que un persona o un organisation ha committite un delicto. Le organisation ha etiam convocate actos contra centros de reception pro minores migrantes. Un manifestation annunciate in junio 2025 in le vicinitate de un centro in Madrid esseva prohibite per le Delegation del Governo, que considerava que le convocatoria poteva incitar al odio. Le organisation annuntiava que illo suspendeva le acto. === Relation con altere gruppos de extrema derecta === Le reportage jornalistic ha ligate membros e sympathisantes de Núcleo Nacional a ambientes ultranationalista e skinhead anterior. Le organisation ha etiam essite associate con contactos international con movimentos que adopta ideas nacionalsocialista o racialista. Specialistas in radicalisation citate per Cadena SER in april 2025 advertiva que le organisation poteva representar un risco de extremismo violent de extrema derecta, in particular in relation con le alteration del ordine public, le intimidation e le incitation al odio. Iste evaluation esseva attribuite al expertos consultate per le medio. <ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> === Manifestationes e symbolismo nazi in 2026 === In septembre 2026, membros de Núcleo Nacional participava in manifestationes anti-immigration in Madrid, ubi participantes faceva gestos comparabile a salutes nazi e cantava un hymno fascista espaniol, secundo un reportage del Jewish Telegraphic Agency. Un representante del organisation declarava que le gesto representava lor ancestres. <ref>{{Cita web |url=https://www.jta.org/2026/09/04/global/spanish-far-right-activists-use-nazi-style-salutes-in-anti-migrant-protests |titulo=Spanish far-right activists use Nazi-style salutes in anti-migrant protests |editor=Jewish Telegraphic Agency |data=4 septembre 2026}}</ref> Le episodio provocava nove criticas concernente le relation del organisation con le symbolismo del extremismo historic e su activismo contra le immigration. == Reception public == Le reception de Núcleo Nacional es largemente negative inter organisationes antifascista, gruppos de defensa del derectos human e numerose commentatores del medios, qui lo considera un expression del extremismo de derecta in Espania. Le organisation tenta de presentar se como un movimento national de opposition al establishment e de defensa del identitate espaniol. Totevia, su retorica racial, su positiones restrictive concernente le immigration e le symbolismo associate con le fascismo e le nacionalsocialismo ha conducite multe observatores a classificar lo como neonazista. Su emergence ha etiam provocate debattos super le capacitate del retes social de facilitar le recrutamento de juvene per movimentos extremist, super le limites del libertate de expression e super le maniera in le qual le autoritates debe responder al discurso de odio e al organisationes que pote incitar a violentia. {{Ref}} [[Categoria:Neonazismo in Espania]] [[Categoria:Partitos fascista de Espania]] [[Categoria:Partitos neonazi]] [[Categoria:Partitos politic fundate in 2024]] [[Categoria:Republicanismo de dextera in Espania]] fnrfu0fmxyazflx13rs1vymnrfqhrcj 704979 704978 2026-10-22T18:32:16Z Interlingvisto 60932 704979 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Núcleo Nacional''' es un organisation politic ultranationalista de extrema dextra originari de Espania, associate con le neonazismo, le etnonationalismo e le opposition al immigration. Le organisation deveniva publicamente visibile durante le protestas contra le amnistia de separatistas catalan in 2023 e 2024, e se presentava officialmente in april 2024. Illo ha attirate attention per su retorica nationalist radical, su symbolismo inspirate per movimentos fascista e su opposition a diverse gruppos social. Le organisation se describe como defensor del identitate national espaniol, del familia traditional, del christianismo e del cultura europee. In contrasto, journalistas e investigadores del extremismo politic ha caracterisate su ideologia como neonazista e xenophobe, citante su discurso contra immigrantes, judes e personas LGBT, assi como su referentias a ideas associate con le nacionalsocialismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-el-grupo-que-busca-una-solucion-antidemocratica-para-conquistar-el-estado/20240930/ |titulo=Qué es Núcleo Nacional y quiénes son sus líderes |editor=Newtral |data=30 septembre 2024}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> In februario 2026, le organisation esseva associate con le registration de un partido politic appellate '''Noviembre Nacional''', con Enrique Lemus como presidente. Iste evolution marcava un tentativa de transformar le activitate del movimento in un structura politic formal, ben que le organisation e su ambiente militant continuava a esser subjectos de controversia public. <ref>{{Cita web |url=https://elpais.com/espana/madrid/2025-11-23/nucleo-nacional-el-movimiento-nacido-en-ferraz-en-el-que-recalan-los-ultras-de-extrema-derecha.html |titulo=Núcleo Nacional, el movimiento nacido en Ferraz en el que recalan los ultras de extrema derecha |editor=El País |data=23 novembre 2025}}</ref> == Historia == === Origines === Le origines de Núcleo Nacional es ligate al ondas de protestas organisate in Madrid in novembre 2023 contra le accordos politic concernente le amnistia de personas implicate in le movimento independentista catalan. Le protestas, concentrate in le vicinitate del sede del Partito Socialista del Laboratores Espaniol (PSOE), attraheva participantes de varie correntes del derecta radical. In iste ambiente se disveloppava un movimento que cercava a reunir militantes e sympathisantes proveniente de circulos ultranationalista, gruppos de subcultura skinhead e organisationes de extrema derecta. Inter le ambientes mentionate per le medios figura Bastión Frontal, sectores del Ultras Sur e personas associate con traditiones falangista. Le movimento usava le internet e le retes social pro difunder su messages e recrutar sympathisantes. Su canale de Telegram comenciava a operar in januario 2024, e le organisation se presentava publicamente durante un evento tenite le 14 de april 2024 in Madrid. === Registration legal === In augusto 2024, Núcleo Nacional esseva inscribite como association in le Registro National de Associationes del Ministerio del Interior espaniol. Le registration legal non significava que le autoritates approbava su ideologia; illo permitteva al organisation de functionar como association sub le quadro juridic applicabile. Su activitates e su discurso provocava attention del medios e del autoritates. Le reportage jornalistic documentava messages hostile al immigration, le uso de symbolismo associate con le extrema derecta historic e le promotion de narratives nationalistas radical. In 2025, le organisation extendeva su presentia in plure partes de Espania e organisava o participava in actos public. Su activitates esseva etiam objecto de investigationes e de preoccupationes concernente le possibile incitation al odio e al violentia. === Formation de Noviembre Nacional === Le 10 de februario 2026, le ambiente de Núcleo Nacional esseva associate con le registration de un partido politic appellate Noviembre Nacional. Secundo reportage publicate in februario, le partido habeva su sede in Valladolid e esseva presidite per Enrique Lemus, un ex-dirigente de Democracia Nacional. Le registration del partido representa un tentativa de crear un instrumento politic formal in torno al movimento. Le uso del nomine Noviembre Nacional reflecte le continuitate con le ambiente politic e militant que se habeva disveloppate durante le protestas de novembre 2023. Le relation precise inter le association original, le organisation militant e le nove structura partidari debe esser distinguite in analysas juridic e politic: lor nomines e activitates pote esser ligate, ma le registration de un partido non significa automaticamente que tote le structuras anterior es identic in lor statuto legal. == Organisation e dirigentes == Núcleo Nacional ha essite associate in reportage public con diverse figuras del extrema derecta espaniol. Inter le nomines mentionate per le medios figura Iván Rico Olivares e Isabel Medina Peralta. Enrique Lemus, ex-dirigente de Democracia Nacional, esseva identificate como presidente de Noviembre Nacional in le reportage concernente le registration del partido in 2026. Le organisation ha usate un structura de communication in retes social e le organisation de eventos public pro diffunder su ideas. In certe apparerias, participantes e portavoces portava vestimentos nigre e occultava lor facies con capuchones o mascaras. Observatores del extremismo politic ha interpretate iste presentation como parte de un identitate militant que se distingue del partidos conservator conventional. Le organisation ha etiam cercate de establir relationes con altere movimentos nationalist e nacionalsocialista in Europa. Le extensiones de iste relationes e lor natura varia secundo le organisation concernite e le periodo. == Ideologia == === Nationalismo espaniol e etnonationalismo === Le nationalismo espaniol constitue un elemento central del discurso de Núcleo Nacional. Le organisation defende le unitate territorial de Espania e se oppone al independentismo catalan e al separatismo in general. Su conception del identitate national va ultra un definition civic basate sur le citatania: reportages jornalistic ha signalate que le organisation privilegia le origine europee e racial in su definition de qui pote pertiner al communitate national. Secundo le informationes publicate super su positiones, illo declara que non accepta membros non europee. Le investigadores e jornalistas ha usate le termino *etnonationalismo* pro describer iste conception de nation, in le qual le origine ethnic o ancestral occupa un position central. === Immigration === Núcleo Nacional adopta un position fortemente restrictive verso le immigration, specialmente le immigration proveniente de Africa del nord e de Africa subsaharian. Su discurso presenta frequentemente le immigration como un menacia al identitate cultural e demographic de Espania. Le organisation ha usate le termino «remigration» pro promover le retorno o le allontanamento de immigrantes. In le discurso de movimentos de extrema derecta, iste termino pote referer a politicas de deportation de personas sin derecto de residentia, ma etiam a propositiones plus ample de allontanar personas de origine immigrante. Le significato concrete depende del contexto e del proposition specific. Le medios ha criticate le rhetoric de Núcleo Nacional como xenophobe, specialmente quando le organisation describe le immigration como un «invasion» o identifica immigrantes como un menacia collective. === Relationes con le nacionalsocialismo e le fascismo === Varios medios e investigadores classifica Núcleo Nacional como un organisation neonazista, citante su symbolismo, su retorica racial e su relationes con ambientes nacionalsocialista. Reportages ha mentionate slogans e gestos associate con le extrema derecta historic, includente salutes de maniera nazi durante certe manifestationes. Le organisation ha etiam essite associate con ideas inspirate per le fascismo espaniol e le nacionalsocialismo german. Su discursos nationalista e racial, assi como su opposition al liberalismo politic, es parte del rationes pro le qual observatores lo distingue de organisationes conservator conventional. Le classification como neonazista es un characterization usate per medios e especialistas; illo debe esser comprehendite in relation al conducta public, al discursos e al symbolismo documentate, e non como un description neutre adoptate per le organisation mesme. === Religion e familia === Le organisation declara supporto al christianismo e al familia traditional. Illo promove le natalitate e presenta le familia como un institution fundamental pro le continuitate del nation. Su discursos oppone se a certe ideas contemporanee concernente le identitate de genere e le sexualitate, includente lo que le organisation denomina «ideologia de genere» o «theoria queer». Le criticos ha caracterisate iste positiones como hostil verso le derectos del personas LGBT e verso le feminismo. === Economia e globalisation === Núcleo Nacional usa un discurso critic verso le globalisation e le elites politic e economic international. Illo se presenta como defensor del laboratores espaniol e propone meliorar lor conditiones de labor, incoragiar le interprendemento e proteger le production national. Su retorica combina elementos de nationalismo economic con opposition al liberalismo e al communismo. Le organisation critica etiam institutiones international como le Union Europee e le NATO, in certe contextos presentante los como instrumentos de influentia externe sur Espania. Le combination de protectionismo, nationalismo e critica del elites differe del liberalismo economic classic, ma le detailes de su programma economic e lor traduction in politicas public debe esser evaluate proposition per proposition. == Activitates public e recrutamento == Núcleo Nacional ha organisate manifestationes, reuniones e activitates de communication in retes social. Le organisation ha cercate de attraher juvene sympathisantes per un identitate visual distinctive e per un discurso que combina nationalismo, critica del institutiones e referentias al crisi economic e social. Un reporto de Newtral in junio 2025 describeva le uso de gimnasios, localis e material propagandistic como partes del ambiente in le qual le organisation cercava de attraher juvene. Le reporto mentionava etiam ligamines con altere gruppos radical in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.newtral.es/nucleo-nacional-radicalizacion-jovenes-extrema-derecha-gimnasio-odio-propaganda/20250607/ |titulo=Gimnasio, odio y propaganda: así radicaliza Núcleo Nacional a jóvenes |editor=Newtral |data=7 junio 2025}}</ref> Le organisation ha usate le retes social pro publicar videos, convocatorias e messages politic. Le apparerias public de su membros, frequentemente in vestimentos nigre, ha contribute al imagine militant del gruppo. == Controversias e investigationes == === Allegationes de discurso de odio === Núcleo Nacional ha essite criticate per su messages contra immigrantes, musulmanes, judes, personas LGBT e feministas. Le reportages jornalistic ha documentate messages e slogans que criticos considera xenophobe, antisemita o discriminatorie. In 2025, le Guardia Civil presentava informationes al autoritates judicial concernente un possibile delicto de odio in relation con le activitates del organisation. Le accusationes e le investigationes debe esser distinguite de un condemnation judicial definitive: le existentia de un investigation non prova per se que un persona o un organisation ha committite un delicto. Le organisation ha etiam convocate actos contra centros de reception pro minores migrantes. Un manifestation annunciate in junio 2025 in le vicinitate de un centro in Madrid esseva prohibite per le Delegation del Governo, que considerava que le convocatoria poteva incitar al odio. Le organisation annuntiava que illo suspendeva le acto. === Relation con altere gruppos de extrema derecta === Le reportage jornalistic ha ligate membros e sympathisantes de Núcleo Nacional a ambientes ultranationalista e skinhead anterior. Le organisation ha etiam essite associate con contactos international con movimentos que adopta ideas nacionalsocialista o racialista. Specialistas in radicalisation citate per Cadena SER in april 2025 advertiva que le organisation poteva representar un risco de extremismo violent de extrema derecta, in particular in relation con le alteration del ordine public, le intimidation e le incitation al odio. Iste evaluation esseva attribuite al expertos consultate per le medio. <ref>{{Cita web |url=https://cadenaser.com/nacional/2025/04/09/quien-esta-detras-de-nucleo-nacional-representan-un-riesgo-elevado-de-extremismo-violento-cadena-ser/ |titulo=¿Quién está detrás de Núcleo Nacional?: «Representan un riesgo elevado de extremismo violento» |editor=Cadena SER |data=9 april 2025}}</ref> === Manifestationes e symbolismo nazi in 2026 === In septembre 2026, membros de Núcleo Nacional participava in manifestationes anti-immigration in Madrid, ubi participantes faceva gestos comparabile a salutes nazi e cantava un hymno fascista espaniol, secundo un reportage del Jewish Telegraphic Agency. Un representante del organisation declarava que le gesto representava lor ancestres. <ref>{{Cita web |url=https://www.jta.org/2026/09/04/global/spanish-far-right-activists-use-nazi-style-salutes-in-anti-migrant-protests |titulo=Spanish far-right activists use Nazi-style salutes in anti-migrant protests |editor=Jewish Telegraphic Agency |data=4 septembre 2026}}</ref> Le episodio provocava nove criticas concernente le relation del organisation con le symbolismo del extremismo historic e su activismo contra le immigration. == Reception public == Le reception de Núcleo Nacional es largemente negative inter organisationes antifascista, gruppos de defensa del derectos human e numerose commentatores del medios, qui lo considera un expression del extremismo de derecta in Espania. Le organisation tenta de presentar se como un movimento national de opposition al establishment e de defensa del identitate espaniol. Totevia, su retorica racial, su positiones restrictive concernente le immigration e le symbolismo associate con le fascismo e le nacionalsocialismo ha conducite multe observatores a classificar lo como neonazista. Su emergence ha etiam provocate debattos super le capacitate del retes social de facilitar le recrutamento de juvene per movimentos extremist, super le limites del libertate de expression e super le maniera in le qual le autoritates debe responder al discurso de odio e al organisationes que pote incitar a violentia. {{Ref}} [[Categoria:Partitos politic de Espania]] [[Categoria:Neonazismo in Espania]] [[Categoria:Partitos fascista de Espania]] [[Categoria:Partitos neonazi]] [[Categoria:Partitos politic fundate in 2024]] [[Categoria:Republicanismo de dextera in Espania]] 6qdtb23w2xdg8vzgoqhq5671nwqmd4n 0 62401 704981 2026-10-23T05:53:02Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “'''Accelerationismo efficace''' (in anglese: ''Effective accelerationism'', sovente abbreviate '''e/acc''') es un movimento philosophic e technologic apparite in le annos 2020, le qual promove le acceleration del progresso technologic, specialmente in le campos del [[intelligentia artificial]] (IA), del computation e del production energetic. Su adherentes sustene generalmente que le innovation technologic e le expansion del capacitate productive debe proceder rapide...” 704981 wikitext text/x-wiki '''Accelerationismo efficace''' (in anglese: ''Effective accelerationism'', sovente abbreviate '''e/acc''') es un movimento philosophic e technologic apparite in le annos 2020, le qual promove le acceleration del progresso technologic, specialmente in le campos del [[intelligentia artificial]] (IA), del computation e del production energetic. Su adherentes sustene generalmente que le innovation technologic e le expansion del capacitate productive debe proceder rapidemente, e que le regulationes excessivemente restrictive pote impedir le progresso scientific e le evolution de civilisation. Le movimento se developpava principalmente in communitates online e in le ambiente del interprisas technologic del [[Silicon Valley]]. Le expression combina un allusion al [[accelerationismo]], un tradition de pensamento que attribue un rolo central al acceleration del transformation technologic e economic, con un allusion ironic al [[altruismo efficace]], un movimento que cerca de determinar, per le analyse rational e le evidentia, le manieras le plus efficace de ameliorar le mundo. Le abbreviation ''e/acc'' es sovente usate in contrasto con le termino ''AI doomerism'', que designa positiones fortemente preoccupate per le risques existential e social del intelligentia artificial, e con le appellation ''decelerationismo'', usate per supporter de e/acc pro criticar le restrictiones al progresso technologic. Le adherentes non constitue un organisation centralisate e non condivide necessariemente un programma politic o philosophic complete.<ref>{{Cite web |title=Notes on e/acc principles and tenets |url=https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets |website=Beff's Newsletter |date=10 julio 2022}}</ref> == Origines e historia == === Origines intellectual === Le accelerationismo contemporanee es associate in parte con le philosopho britannic [[Nick Land]], cuje textos del fin del seculo 20 examinava le relation inter le capitalismo, le technologia e le transformation accelerante del societate. In su interpretation, le capitalismo e le innovation technologic pote functionar como fortias dynamic que transforma le institutiones e le structuras social, sovente ultra le intentiones del actores individual. Le accelerationismo efficace deriva inspiration de iste tradition, ma lo reformula in un lingua plus explicitemente technologic e futurista. Le attention se concentra specialmente sur le intelligentia artificial general, le computation, le expansion del civilisation e le possibilitate de crear systemas intelligentemente plus capace que le humanos. Le movimento incorpora anque ideas proveniente del thermodynamica, del evolution biologic, del teoria del selection natural e del conception del mercato como un systema de adaptation distribuite. Su adherentes tenta interpretar le progresso technologic como parte de un processo plus general in le qual le materia vivente e le systemas intelligentie developpa manieras sempre plus efficace de captar e usar energia. === Formation del movimento in 2022 === Le prime referentias cognoscite al expression ''effective accelerationism'' appariva in le communitates online in maio e junio 2022. Plure usatores pseudonyme, includente ''BasedBeffJezos'', ''bayeslord'', ''zestular'' e ''creatine_cycle'', participava al formulation initial del movimento. Le 10 de julio 2022, ''Beff Jezos'' e ''bayeslord'' publicava le texto ''Notes on e/acc principles and tenets'', que presentava un interpretation del movemento fundate sur principios physic e thermodynamic. Le documento argumentava que le vita, le intelligentia e le civilisation pote esser comprendite como formas de adaptation que captura energia e produce transformationes in lor ambiente. Le texto criticava le regulation technologic centralisate e promoveva le experimentos, le competition e le adaptation decentralisate como medios de accelerar le progresso. Le autoros presentava le expansion del intelligentia e del capacitate de usar energia como objectivos importante pro le futuro del civilisation.<ref>{{Cite web |title=Notes on e/acc principles and tenets |url=https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets |website=Beff's Newsletter |date=10 julio 2022}}</ref> === Expansion in le Silicon Valley === In 2023, le expression e/acc acquireva plus de visibilitate in le ambiente del interprisas de technologia, del capital de risico e del investitores interessate al intelligentia artificial. Alcun personalitates del industria adoptava le abbreviation in lor profilos public sur le medios social pro indicar lor supporto al innovation rapid e lor scepticismo verso approches considerate excessivemente prudente. Un figura importante del movimento es [[Guillaume Verdon]], un ingeniero e entrepreneur qui usava le pseudonymo ''Beff Jezos''. Verdon es un del autores associate con le formulation initial del principios de e/acc e ha devenite un representante public del movimento. Le essay ''The Techno-Optimist Manifesto'', publicate per le investitor [[Marc Andreessen]] in 2023, esseva interpretate per plure observatores como expression de ideas compatibile con e/acc. Totevia, le manifesto technoptimista e le movimento e/acc non es identic, e non omne persona que defende le innovation technologic rapide se identifica con iste abbreviation. Le movimento remane decentralisate e in parte ironic in su communication public. Memes, pseudonymos, slogans e referentias al cultura digital ha contribuite a su diffusione, ma rende anque difficile determinar exactemente qui pertine al movimento o quanto largemente su principios es compartite. == Principios e ideas central == === Technoptimismo === Le principio fundamental de e/acc es que le progresso technologic rapide pote producir beneficios immense pro le societate. Su adherentes sustene que le innovation pote contribuir a resolver problemas como le paupertate, le maladias, le insufficientia energetic e le limites del production material. In iste perspectiva, le stagnation technologic constitue un risco: si le civilisation non continua a developpar nove technologias, illo pote perder opportunitates de ameliorar le conditiones de vita e de affrontar problemas global. Le movimento tende dunque a considerar le capacitate de innovar como un valor in se, ben que le adherentes differa super le resultatos specific que debe esser perseguite. Le technoptimismo de e/acc non significa que omne technologia es considerate benefic in omne circumstantias. Tamen, le movimento tende a poner plus de emphase sur le potential benefic del progresso e sur le custos de retardar lo que sur le possibilitate que certe innovationes produce damnos grave. === Intelligentia artificial e intelligentia artificial general === Le [[intelligentia artificial]] occupa un placia central in e/acc. Su adherentes considera que le systemas de IA plus capace pote accelerar le recerca scientific, ameliorar le production industrial e crear nove formas de prosperitate. Un objectivo recurrente es le developpamento de [[intelligentia artificial general]] (IAG), un systema que poterea exequer un varietate de cargas intellectual a un nivello comparabile o superior a illo del humanos. Alcun adherentes pensa que le IAG poterea accelerar le innovation in quasi omne campos del scientia e del technologia. E/acc defende generalmente un developpamento rapide e un diffusion large del technologia. Alcun adherentes considera que le competition inter interprisas e systemas de IA pote producer melioramentos e evitar que le controlo del technologia resta concentrate in un sol institution o governamento. Le movimento non propone un singule modello technic de IA e non ha un position uniforme sur tote le question del securitate. Su orientation general, tamen, es plus favorabile al acceleration del developpamento que le approches que pone le prevention del risques existential al prime plano. === Thermodynamica, energia e evolution === Le textos fundational de e/acc interpreta le vita e le intelligentia per medio de conceptos proveniente del thermodynamica. Le idea es que systemas organisate pote emerger e mantener se in conditiones lontan del equilibrio, capturante energia e transformante lor ambiente. Le adherentes connecte iste idea al evolution biologic e al formation de systemas social, technologic e economic. Secundo lor interpretation, le intelligentia e le civilisation augmenta le capacitate del materia de identificar ressources, usar energia e producir structuras plus complexe. Le philosophia del movimento presenta sovente le expansion del vita e del intelligentia in le universo como un direction desiderabile del futuro. Le expression «voluntate del universo», usate in certe textos de e/acc, describe iste interpretation philosophic del relation inter thermodynamica, evolution e progresso. Iste interpretation debe esser distinguite del consensus scientific sur le thermodynamica. Le leges physic concernente le energia e le entropia non establi per se que le acceleration technologic es moralmente desirable, ni que le universo possede un intention o un objectivo. Le passage ab un description physic al conclusion que un certe direction del civilisation es moralmente preferibile es un position philosophic del movimento, non un consequentia scientific inevitabile. === Expansion energetic e scala de Kardashev === Le adherentes de e/acc discute sovente le expansion del civilisation sur scalas astronomic. Illes cita frequentemente le [[scala de Kardashev]], un classification hypothetic de civilisationes secundo lor capacitate de usar energia. Le scala, formulate per le astronomo sovietic Nikolai Kardashev, distingueva originalmente civilisationes secundo lor uso del energia planetari, stellar e galactic. Le movimento e/acc usa iste vision como un horizonte futurista: augmentar le production energetic, le capacitate de computation e le intelligentia poterea permitter al civilisation de extender se ultra le Terra. Le expansion spatial, le energia solar, le novas formas de production energetic e le computation plus efficiente es frequentemente considerate componentes de iste futuro. Le objectivo general es un civilisation plus capace de usar ressources e de explorar le universo. === Mercatos e competition decentralisate === Un altere principio importante es le fiducia in le competition e in le adaptation decentralisate. Le autores de e/acc presenta le mercatos como systemas que aggrega information e distribue ressources per medio de decisiones de numerose actores. Secundo iste perspective, le competition pote favorer le diversification, le experimentation e le selection de solutiones technologic efficiente. Le movimento es dunque generalmente sceptic verso le regulationes centralisate que, secundo su adherentes, pote limitar le varietate de experimentos e impedir le emergentia de innovationes. Le adherentes sovente considera que le competition inter plure developpatores de IA es preferibile a un situation in le qual un sol institution domina le technologia. Illes argumenta que un ecosistema competitive pote augmentar le adaptation e impedir que un sol actor controla le direction del progresso. Criticos responde que le mercatos non garanti automaticamente le securitate, le equitate o le protection del interesses public. Le competition pote anque crear incitamentos a publicar systemas ante que lor riscos sia adequate evaluate, e le potentia economic pote restar concentrate in un numero limitate de interprisas. === Posthumanismo e intelligentia non biologic === Alcun version de e/acc defende un vision posthumanista del futuro, in le qual le intelligentia non debe restar limitate al corpore human o al formas biologic de vita. Le adherentes considera que le intelligentia artificial pote devenir un continuation del evolution del intelligentia, con capacitates que supera le limites biologic actual. In iste perspectiva, le civilisation pote eventualmente adoptar formas non biologic e extender se per le universo. Le valor del intelligentia es considerate plus importante que le preservation de su substrato biologic original. Le movimento, tamen, non ha un position uniforme super le futuro del humanitate. Alcun adherentes insiste sur le augmento del capacitates human per le technologia e le transhumanismo; alteres adopta un vision plus radical, in le qual le humanitate pote esser succedite o superate per formas de intelligentia artificial. Le positiones plus radical es sovente describite per le termino ''AI successionism'', que designa le idea que le systemas de IA poterea devenir le heredes del civilisation human. Non tote le adherentes de e/acc sustene que le disempoweramento o le disparition del humanos es desirable. == Relation con altere movimentos == === Accelerationismo traditional === Le accelerationismo traditional, specialmente in le interpretation associate con Nick Land, considera le acceleration del capitalismo e del technologia como un fortia que transforma le societate e pote disfacere structuras existente. E/acc comparte con iste tradition le emphase sur le dynamismo technologic e le transformation rapide, ma presenta sovente su objectivos in terminos plus explicitemente technologic, energetic e futurista. Su adherentes parla de intelligentia artificial, computation, expansion del civilisation e adaptation de systemas complexe. Le relation inter le duo non significa que tote le formas de accelerationismo es equivalent. Le accelerationismo es un familia heterogene de ideas philosophic e politic, con variantes que differ in lor objectivos, lor interpretation del capitalismo e lor conception del futuro. === Altruismo efficace === Ben que le nomine de e/acc allude al [[altruismo efficace]], le duo differe in lor prioritates e in lor interpretation del progresso technologic. Le altruismo efficace tenta usar le evidentia e le ragionamento pro identificar le actiones que produce le plus grande beneficio. In le debatto sur le intelligentia artificial, alcun adherentes del altruismo efficace e del longtermismo insiste sur le necessitate de reducir le riscos de systemas extrememente capace, includente le possibilitate que un IA deveni difficile a controlar. E/acc, in contrasto, tende a considerar le retardamento del innovation como un risco importante e a favorer le developpamento rapide. Su adherentes frequentemente contesta le idea que le regulation centralisate sia le medio le plus efficace de garantir un futuro positive. Le opposition non es absolute: le adherentes de ambe movimentos pote accordar sur le potential benefic del technologia, ma differ in lor evaluation del riscos, del incertitudes e del mesuras institutional appropriate. === Degrowth === Le movimento de [[degrowth]] promove le reduction planificate de certe formas de production e de consumption material, specialmente in relation con le limites ecologic e le inegalitates economic. E/acc adopta un orientation general opposita: illo valorisa le expansion technologic, le augmento del capacitate productive e le expansion del uso de energia. Le adherentes tende a considerar que le innovation pote contribuer a superar le limites material e ecologic per medio de technologias plus efficiente e nove ressources. Le controversia reflecte duo visions differente del futuro: un que pone le accentu sur le reduction del pression material e le transformation del modellos de consumption, e un altere que insiste sur le innovation technologic e le augmento del capacitate productive. == Criticas e controverse == === Risques del intelligentia artificial === Le critica principal a e/acc concerne su position verso le riscos del intelligentia artificial. Le criticos argumenta que un acceleration rapide sin sufficientes mesuras de securitate pote augmentar le probabilitate de errores grave, usos maligne o perdita de controlo sur systemas extrememente capace. Le problemas discutite include le uso de IA pro manipulation, surveillance, fraude, cyberattaccos e armas autonome, assi como le effectos sur le emprego e le distribution del potentia economic. Le debatto include anque le question de si systemas future pote sequer le objectivos human in maniera affidabile. Le adherentes de e/acc responde frequentemente que le riscos non debe justificar un arresto general del progresso e que le competition, le experimentation e le melioramento continuate pote contribuer al solution de problemas technic. Illes pote anque argumentar que retardar le developpamento in un pais non impedira necessariamente altere actores de continuar lo. Le disagreement concernente le securitate de IA implica dunque non solmente differentias super le magnitudine del riscos, ma anque super le probabilitate de controlar los, le efficacia del regulation e le custos potential del retardamento. === Critica del regulation e del mercato libere === E/acc es generalmente sceptic verso le regulationes que limita le developpamento technologic. Su adherentes argumenta que le bureaucratia pote impedir le experimentation, consolidar le position de interprisas jam dominante e impedir que nove actores compete. Le criticos responde que le mercatos non internalisa sempre le custos social de un innovation. Si un producto genera profitos private ma crea riscos public, le competition pote incitar interprisas a minimizar le custos de securitate o a transferer los verso le societate. Le question central es dunque como equilibrar le libertate de innovation con le responsabilitate public, le protection del usatores e le gestion de riscos que pote affectar personas que non participa directemente al decisiones del interprisas. === Criticas del argumento thermodynamic === Alcun criticos questiona le maniera in que e/acc interpreta le thermodynamica e le evolution. Illes nota que un processo physic que occurre in le universo non deveni automaticamente moralmente desirabile. Le facto que certe systemas captura energia o se replica non significa que lor expansion produce necessariemente beneficios pro le humanitate. Le processo evolutive include competition, extinction e transformationes que non possede un direction moral predefinite. Consequentemente, le uso del expression «voluntate del universo» es interpretate per criticos como un metaphor philosophic, e non como un lege scientific que determina le direction correcte del politica technologic. === Elitismo e concentration del potentia === Le movimento ha essite criticate pro su forte association con entrepreneurs, investitores e actores del industria technologic. Criticos se demanda si le emphase sur le acceleration e le deregulamento serve equalmente le interesses del publico general e illos del interprisas que developpa le technologia. Le concentration del ressources computational, del datos e del capital in un numero limitate de companias pote dar a iste actores un potentia considerabile sur le direction del innovation. Le question de qui beneficia del progresso technologic e qui suporta su custos es dunque central al debatto. Le adherentes responde que le competition e le creation de nove interprisas pote disperger le potentia e ampliar le accesso al technologia. Le resultato depende, inter altere factores, del structura del mercato, del accessibilitate del outils e del effectos del regulation. === Criticas del posthumanismo === Le interpretationes posthumanista de e/acc suscita questiones ethic sur le valor del vita human, le continuitate del identitate personal e le rolo del humanos in un civilisation dominate per intelligentia artificial. Criticos argumenta que le progresso technologic non debe esser considerate un objectivo independente del benesser human. Un expansion del capacitate de computation o del production energetic non es necessariemente un progresso social si illo es accompaniate per perdita de autonomia, inegalitate o altere formas de damno. Le adherentes plus orientate verso le expansion cosmic responde que le intelligentia e le vita pote haber un valor que transcende le formas biologic actual e que le civilisation non debe restringer su futuro al preservation del conditiones presente. == Reception e influentia == E/acc ha devenite un expression recognoscibile del cultura technologic contemporanee, specialmente in le debattos sur le futuro del intelligentia artificial. Su vocabulario, slogans e memes es usate per personas que defende le innovation rapide e que critica le emphasis sur le riscos existential. Le influentia del movimento es difficile a mesurar, perque illo non ha membros formal, un organisation central o un programma commun. Le uso public del abbreviation pote indicar un identification philosophic, un position generalmente technoptimista o simplemente un opposition al regulation que certe personas considera excessivemente restrictive. Le movimento ha contribu ite al polarisation del debatto sur le intelligentia artificial, in le qual un polo insiste sur le necessitate de accelerar le innovation e un altere insiste sur le securitate, le governance e le reduction del riscos. In practica, multe actores del industria e del recerca occupa positiones inter iste polos. == Vide etiam == * [[Accelerationismo]] * [[Intelligentia artificial]] * [[Intelligentia artificial general]] * [[Altruismo efficace]] * [[Transhumanismo]] * [[Singularitate technologic]] * [[Nick Land]] * [[Guillaume Verdon]] * [[Marc Andreessen]] * [[Degrowth]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets ''Notes on e/acc principles and tenets''], texto fundational publicate per Beff Jezos e bayeslord. * [https://www.eacc.world/ e/acc.world], sito dedicate al movimento e al su ideas. [[Categoria:Accelerationismo]] [[Categoria:Intelligentia artificial]] [[Categoria:Movimentos philosophic]] [[Categoria:Technologia]] [[Categoria:Silicon Valley]] c9qe1arghpui728gxxb6hol01x9rdzf 704982 704981 2026-10-23T05:53:31Z Interlingvisto 60932 704982 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Accelerationismo efficace''' (in anglese: ''Effective accelerationism'', sovente abbreviate '''e/acc''') es un movimento philosophic e technologic apparite in le annos 2020, le qual promove le acceleration del progresso technologic, specialmente in le campos del [[intelligentia artificial]] (IA), del computation e del production energetic. Su adherentes sustene generalmente que le innovation technologic e le expansion del capacitate productive debe proceder rapidemente, e que le regulationes excessivemente restrictive pote impedir le progresso scientific e le evolution de civilisation. Le movimento se developpava principalmente in communitates online e in le ambiente del interprisas technologic del [[Silicon Valley]]. Le expression combina un allusion al [[accelerationismo]], un tradition de pensamento que attribue un rolo central al acceleration del transformation technologic e economic, con un allusion ironic al [[altruismo efficace]], un movimento que cerca de determinar, per le analyse rational e le evidentia, le manieras le plus efficace de ameliorar le mundo. Le abbreviation ''e/acc'' es sovente usate in contrasto con le termino ''AI doomerism'', que designa positiones fortemente preoccupate per le risques existential e social del intelligentia artificial, e con le appellation ''decelerationismo'', usate per supporter de e/acc pro criticar le restrictiones al progresso technologic. Le adherentes non constitue un organisation centralisate e non condivide necessariemente un programma politic o philosophic complete.<ref>{{Cite web |title=Notes on e/acc principles and tenets |url=https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets |website=Beff's Newsletter |date=10 julio 2022}}</ref> == Origines e historia == === Origines intellectual === Le accelerationismo contemporanee es associate in parte con le philosopho britannic [[Nick Land]], cuje textos del fin del seculo 20 examinava le relation inter le capitalismo, le technologia e le transformation accelerante del societate. In su interpretation, le capitalismo e le innovation technologic pote functionar como fortias dynamic que transforma le institutiones e le structuras social, sovente ultra le intentiones del actores individual. Le accelerationismo efficace deriva inspiration de iste tradition, ma lo reformula in un lingua plus explicitemente technologic e futurista. Le attention se concentra specialmente sur le intelligentia artificial general, le computation, le expansion del civilisation e le possibilitate de crear systemas intelligentemente plus capace que le humanos. Le movimento incorpora anque ideas proveniente del thermodynamica, del evolution biologic, del teoria del selection natural e del conception del mercato como un systema de adaptation distribuite. Su adherentes tenta interpretar le progresso technologic como parte de un processo plus general in le qual le materia vivente e le systemas intelligentie developpa manieras sempre plus efficace de captar e usar energia. === Formation del movimento in 2022 === Le prime referentias cognoscite al expression ''effective accelerationism'' appariva in le communitates online in maio e junio 2022. Plure usatores pseudonyme, includente ''BasedBeffJezos'', ''bayeslord'', ''zestular'' e ''creatine_cycle'', participava al formulation initial del movimento. Le 10 de julio 2022, ''Beff Jezos'' e ''bayeslord'' publicava le texto ''Notes on e/acc principles and tenets'', que presentava un interpretation del movemento fundate sur principios physic e thermodynamic. Le documento argumentava que le vita, le intelligentia e le civilisation pote esser comprendite como formas de adaptation que captura energia e produce transformationes in lor ambiente. Le texto criticava le regulation technologic centralisate e promoveva le experimentos, le competition e le adaptation decentralisate como medios de accelerar le progresso. Le autoros presentava le expansion del intelligentia e del capacitate de usar energia como objectivos importante pro le futuro del civilisation.<ref>{{Cite web |title=Notes on e/acc principles and tenets |url=https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets |website=Beff's Newsletter |date=10 julio 2022}}</ref> === Expansion in le Silicon Valley === In 2023, le expression e/acc acquireva plus de visibilitate in le ambiente del interprisas de technologia, del capital de risico e del investitores interessate al intelligentia artificial. Alcun personalitates del industria adoptava le abbreviation in lor profilos public sur le medios social pro indicar lor supporto al innovation rapid e lor scepticismo verso approches considerate excessivemente prudente. Un figura importante del movimento es [[Guillaume Verdon]], un ingeniero e entrepreneur qui usava le pseudonymo ''Beff Jezos''. Verdon es un del autores associate con le formulation initial del principios de e/acc e ha devenite un representante public del movimento. Le essay ''The Techno-Optimist Manifesto'', publicate per le investitor [[Marc Andreessen]] in 2023, esseva interpretate per plure observatores como expression de ideas compatibile con e/acc. Totevia, le manifesto technoptimista e le movimento e/acc non es identic, e non omne persona que defende le innovation technologic rapide se identifica con iste abbreviation. Le movimento remane decentralisate e in parte ironic in su communication public. Memes, pseudonymos, slogans e referentias al cultura digital ha contribuite a su diffusione, ma rende anque difficile determinar exactemente qui pertine al movimento o quanto largemente su principios es compartite. == Principios e ideas central == === Technoptimismo === Le principio fundamental de e/acc es que le progresso technologic rapide pote producir beneficios immense pro le societate. Su adherentes sustene que le innovation pote contribuir a resolver problemas como le paupertate, le maladias, le insufficientia energetic e le limites del production material. In iste perspectiva, le stagnation technologic constitue un risco: si le civilisation non continua a developpar nove technologias, illo pote perder opportunitates de ameliorar le conditiones de vita e de affrontar problemas global. Le movimento tende dunque a considerar le capacitate de innovar como un valor in se, ben que le adherentes differa super le resultatos specific que debe esser perseguite. Le technoptimismo de e/acc non significa que omne technologia es considerate benefic in omne circumstantias. Tamen, le movimento tende a poner plus de emphase sur le potential benefic del progresso e sur le custos de retardar lo que sur le possibilitate que certe innovationes produce damnos grave. === Intelligentia artificial e intelligentia artificial general === Le [[intelligentia artificial]] occupa un placia central in e/acc. Su adherentes considera que le systemas de IA plus capace pote accelerar le recerca scientific, ameliorar le production industrial e crear nove formas de prosperitate. Un objectivo recurrente es le developpamento de [[intelligentia artificial general]] (IAG), un systema que poterea exequer un varietate de cargas intellectual a un nivello comparabile o superior a illo del humanos. Alcun adherentes pensa que le IAG poterea accelerar le innovation in quasi omne campos del scientia e del technologia. E/acc defende generalmente un developpamento rapide e un diffusion large del technologia. Alcun adherentes considera que le competition inter interprisas e systemas de IA pote producer melioramentos e evitar que le controlo del technologia resta concentrate in un sol institution o governamento. Le movimento non propone un singule modello technic de IA e non ha un position uniforme sur tote le question del securitate. Su orientation general, tamen, es plus favorabile al acceleration del developpamento que le approches que pone le prevention del risques existential al prime plano. === Thermodynamica, energia e evolution === Le textos fundational de e/acc interpreta le vita e le intelligentia per medio de conceptos proveniente del thermodynamica. Le idea es que systemas organisate pote emerger e mantener se in conditiones lontan del equilibrio, capturante energia e transformante lor ambiente. Le adherentes connecte iste idea al evolution biologic e al formation de systemas social, technologic e economic. Secundo lor interpretation, le intelligentia e le civilisation augmenta le capacitate del materia de identificar ressources, usar energia e producir structuras plus complexe. Le philosophia del movimento presenta sovente le expansion del vita e del intelligentia in le universo como un direction desiderabile del futuro. Le expression «voluntate del universo», usate in certe textos de e/acc, describe iste interpretation philosophic del relation inter thermodynamica, evolution e progresso. Iste interpretation debe esser distinguite del consensus scientific sur le thermodynamica. Le leges physic concernente le energia e le entropia non establi per se que le acceleration technologic es moralmente desirable, ni que le universo possede un intention o un objectivo. Le passage ab un description physic al conclusion que un certe direction del civilisation es moralmente preferibile es un position philosophic del movimento, non un consequentia scientific inevitabile. === Expansion energetic e scala de Kardashev === Le adherentes de e/acc discute sovente le expansion del civilisation sur scalas astronomic. Illes cita frequentemente le [[scala de Kardashev]], un classification hypothetic de civilisationes secundo lor capacitate de usar energia. Le scala, formulate per le astronomo sovietic Nikolai Kardashev, distingueva originalmente civilisationes secundo lor uso del energia planetari, stellar e galactic. Le movimento e/acc usa iste vision como un horizonte futurista: augmentar le production energetic, le capacitate de computation e le intelligentia poterea permitter al civilisation de extender se ultra le Terra. Le expansion spatial, le energia solar, le novas formas de production energetic e le computation plus efficiente es frequentemente considerate componentes de iste futuro. Le objectivo general es un civilisation plus capace de usar ressources e de explorar le universo. === Mercatos e competition decentralisate === Un altere principio importante es le fiducia in le competition e in le adaptation decentralisate. Le autores de e/acc presenta le mercatos como systemas que aggrega information e distribue ressources per medio de decisiones de numerose actores. Secundo iste perspective, le competition pote favorer le diversification, le experimentation e le selection de solutiones technologic efficiente. Le movimento es dunque generalmente sceptic verso le regulationes centralisate que, secundo su adherentes, pote limitar le varietate de experimentos e impedir le emergentia de innovationes. Le adherentes sovente considera que le competition inter plure developpatores de IA es preferibile a un situation in le qual un sol institution domina le technologia. Illes argumenta que un ecosistema competitive pote augmentar le adaptation e impedir que un sol actor controla le direction del progresso. Criticos responde que le mercatos non garanti automaticamente le securitate, le equitate o le protection del interesses public. Le competition pote anque crear incitamentos a publicar systemas ante que lor riscos sia adequate evaluate, e le potentia economic pote restar concentrate in un numero limitate de interprisas. === Posthumanismo e intelligentia non biologic === Alcun version de e/acc defende un vision posthumanista del futuro, in le qual le intelligentia non debe restar limitate al corpore human o al formas biologic de vita. Le adherentes considera que le intelligentia artificial pote devenir un continuation del evolution del intelligentia, con capacitates que supera le limites biologic actual. In iste perspectiva, le civilisation pote eventualmente adoptar formas non biologic e extender se per le universo. Le valor del intelligentia es considerate plus importante que le preservation de su substrato biologic original. Le movimento, tamen, non ha un position uniforme super le futuro del humanitate. Alcun adherentes insiste sur le augmento del capacitates human per le technologia e le transhumanismo; alteres adopta un vision plus radical, in le qual le humanitate pote esser succedite o superate per formas de intelligentia artificial. Le positiones plus radical es sovente describite per le termino ''AI successionism'', que designa le idea que le systemas de IA poterea devenir le heredes del civilisation human. Non tote le adherentes de e/acc sustene que le disempoweramento o le disparition del humanos es desirable. == Relation con altere movimentos == === Accelerationismo traditional === Le accelerationismo traditional, specialmente in le interpretation associate con Nick Land, considera le acceleration del capitalismo e del technologia como un fortia que transforma le societate e pote disfacere structuras existente. E/acc comparte con iste tradition le emphase sur le dynamismo technologic e le transformation rapide, ma presenta sovente su objectivos in terminos plus explicitemente technologic, energetic e futurista. Su adherentes parla de intelligentia artificial, computation, expansion del civilisation e adaptation de systemas complexe. Le relation inter le duo non significa que tote le formas de accelerationismo es equivalent. Le accelerationismo es un familia heterogene de ideas philosophic e politic, con variantes que differ in lor objectivos, lor interpretation del capitalismo e lor conception del futuro. === Altruismo efficace === Ben que le nomine de e/acc allude al [[altruismo efficace]], le duo differe in lor prioritates e in lor interpretation del progresso technologic. Le altruismo efficace tenta usar le evidentia e le ragionamento pro identificar le actiones que produce le plus grande beneficio. In le debatto sur le intelligentia artificial, alcun adherentes del altruismo efficace e del longtermismo insiste sur le necessitate de reducir le riscos de systemas extrememente capace, includente le possibilitate que un IA deveni difficile a controlar. E/acc, in contrasto, tende a considerar le retardamento del innovation como un risco importante e a favorer le developpamento rapide. Su adherentes frequentemente contesta le idea que le regulation centralisate sia le medio le plus efficace de garantir un futuro positive. Le opposition non es absolute: le adherentes de ambe movimentos pote accordar sur le potential benefic del technologia, ma differ in lor evaluation del riscos, del incertitudes e del mesuras institutional appropriate. === Degrowth === Le movimento de [[degrowth]] promove le reduction planificate de certe formas de production e de consumption material, specialmente in relation con le limites ecologic e le inegalitates economic. E/acc adopta un orientation general opposita: illo valorisa le expansion technologic, le augmento del capacitate productive e le expansion del uso de energia. Le adherentes tende a considerar que le innovation pote contribuer a superar le limites material e ecologic per medio de technologias plus efficiente e nove ressources. Le controversia reflecte duo visions differente del futuro: un que pone le accentu sur le reduction del pression material e le transformation del modellos de consumption, e un altere que insiste sur le innovation technologic e le augmento del capacitate productive. == Criticas e controverse == === Risques del intelligentia artificial === Le critica principal a e/acc concerne su position verso le riscos del intelligentia artificial. Le criticos argumenta que un acceleration rapide sin sufficientes mesuras de securitate pote augmentar le probabilitate de errores grave, usos maligne o perdita de controlo sur systemas extrememente capace. Le problemas discutite include le uso de IA pro manipulation, surveillance, fraude, cyberattaccos e armas autonome, assi como le effectos sur le emprego e le distribution del potentia economic. Le debatto include anque le question de si systemas future pote sequer le objectivos human in maniera affidabile. Le adherentes de e/acc responde frequentemente que le riscos non debe justificar un arresto general del progresso e que le competition, le experimentation e le melioramento continuate pote contribuer al solution de problemas technic. Illes pote anque argumentar que retardar le developpamento in un pais non impedira necessariamente altere actores de continuar lo. Le disagreement concernente le securitate de IA implica dunque non solmente differentias super le magnitudine del riscos, ma anque super le probabilitate de controlar los, le efficacia del regulation e le custos potential del retardamento. === Critica del regulation e del mercato libere === E/acc es generalmente sceptic verso le regulationes que limita le developpamento technologic. Su adherentes argumenta que le bureaucratia pote impedir le experimentation, consolidar le position de interprisas jam dominante e impedir que nove actores compete. Le criticos responde que le mercatos non internalisa sempre le custos social de un innovation. Si un producto genera profitos private ma crea riscos public, le competition pote incitar interprisas a minimizar le custos de securitate o a transferer los verso le societate. Le question central es dunque como equilibrar le libertate de innovation con le responsabilitate public, le protection del usatores e le gestion de riscos que pote affectar personas que non participa directemente al decisiones del interprisas. === Criticas del argumento thermodynamic === Alcun criticos questiona le maniera in que e/acc interpreta le thermodynamica e le evolution. Illes nota que un processo physic que occurre in le universo non deveni automaticamente moralmente desirabile. Le facto que certe systemas captura energia o se replica non significa que lor expansion produce necessariemente beneficios pro le humanitate. Le processo evolutive include competition, extinction e transformationes que non possede un direction moral predefinite. Consequentemente, le uso del expression «voluntate del universo» es interpretate per criticos como un metaphor philosophic, e non como un lege scientific que determina le direction correcte del politica technologic. === Elitismo e concentration del potentia === Le movimento ha essite criticate pro su forte association con entrepreneurs, investitores e actores del industria technologic. Criticos se demanda si le emphase sur le acceleration e le deregulamento serve equalmente le interesses del publico general e illos del interprisas que developpa le technologia. Le concentration del ressources computational, del datos e del capital in un numero limitate de companias pote dar a iste actores un potentia considerabile sur le direction del innovation. Le question de qui beneficia del progresso technologic e qui suporta su custos es dunque central al debatto. Le adherentes responde que le competition e le creation de nove interprisas pote disperger le potentia e ampliar le accesso al technologia. Le resultato depende, inter altere factores, del structura del mercato, del accessibilitate del outils e del effectos del regulation. === Criticas del posthumanismo === Le interpretationes posthumanista de e/acc suscita questiones ethic sur le valor del vita human, le continuitate del identitate personal e le rolo del humanos in un civilisation dominate per intelligentia artificial. Criticos argumenta que le progresso technologic non debe esser considerate un objectivo independente del benesser human. Un expansion del capacitate de computation o del production energetic non es necessariemente un progresso social si illo es accompaniate per perdita de autonomia, inegalitate o altere formas de damno. Le adherentes plus orientate verso le expansion cosmic responde que le intelligentia e le vita pote haber un valor que transcende le formas biologic actual e que le civilisation non debe restringer su futuro al preservation del conditiones presente. == Reception e influentia == E/acc ha devenite un expression recognoscibile del cultura technologic contemporanee, specialmente in le debattos sur le futuro del intelligentia artificial. Su vocabulario, slogans e memes es usate per personas que defende le innovation rapide e que critica le emphasis sur le riscos existential. Le influentia del movimento es difficile a mesurar, perque illo non ha membros formal, un organisation central o un programma commun. Le uso public del abbreviation pote indicar un identification philosophic, un position generalmente technoptimista o simplemente un opposition al regulation que certe personas considera excessivemente restrictive. Le movimento ha contribu ite al polarisation del debatto sur le intelligentia artificial, in le qual un polo insiste sur le necessitate de accelerar le innovation e un altere insiste sur le securitate, le governance e le reduction del riscos. In practica, multe actores del industria e del recerca occupa positiones inter iste polos. == Vide etiam == * [[Accelerationismo]] * [[Intelligentia artificial]] * [[Intelligentia artificial general]] * [[Altruismo efficace]] * [[Transhumanismo]] * [[Singularitate technologic]] * [[Nick Land]] * [[Guillaume Verdon]] * [[Marc Andreessen]] * [[Degrowth]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://beff.substack.com/p/notes-on-eacc-principles-and-tenets ''Notes on e/acc principles and tenets''], texto fundational publicate per Beff Jezos e bayeslord. * [https://www.eacc.world/ e/acc.world], sito dedicate al movimento e al su ideas. [[Categoria:Accelerationismo]] [[Categoria:Intelligentia artificial]] [[Categoria:Movimentos philosophic]] [[Categoria:Technologia]] [[Categoria:Silicon Valley]] ljascdbjtcktg0vir3svijsj4vrf1ko 0 62402 704984 2026-10-23T05:58:55Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} '''Silicon Valley''' (litteralmente «Valle del Silicio») es un region technologic e economic situate in le parte meridional del [[San Francisco Bay Area]], in le stat de [[California]], in le west del [[Statos Unite]]. Illo es un del plus importante centros mundial de [[technologia]], [[informatica]], [[microelectronica]], [[intelligentia artificial]] e [[capital de risco]]. Le nomine se refereva originalmente al concentration de interp...” 704984 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Silicon Valley''' (litteralmente «Valle del Silicio») es un region technologic e economic situate in le parte meridional del [[San Francisco Bay Area]], in le stat de [[California]], in le west del [[Statos Unite]]. Illo es un del plus importante centros mundial de [[technologia]], [[informatica]], [[microelectronica]], [[intelligentia artificial]] e [[capital de risco]]. Le nomine se refereva originalmente al concentration de interprisas que produceva [[semiconductor]]es basate sur [[silicio]], ma hodie illo designa plus generalmente le ecosistema technologic e entrepreneurial del region. Le region include partes del [[Santa Clara County]] e de areas vicin, con citates como [[San Jose (California)|San Jose]], [[Palo Alto]], [[Mountain View]], [[Sunnyvale]], [[Cupertino]], [[Santa Clara]] e [[Menlo Park]]. Su evolution ha essite influentiate per le proximitate de [[Stanford University]], le investitiones del governamento federal in recerca e defense, le industria del semiconductor, le formation de interprisas innovative e le developpamento del capital de risco.<ref>{{Cite web |title=Silicon Valley |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Silicon_Valley |website=Wikipedia}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Silicon Valley |url=https://archive.icann.org/en/meetings/siliconvalley2011/about.html |website=ICANN}}</ref> Le expression ''Silicon Valley'' es anque usate como metonymia pro le industria technologic american e, plus largemente, pro un cultura entrepreneurial associate con le innovation rapide, le interprisas emergente (''start-ups''), le investmento private e le commercialisation de nove technologias. == Geographia == Le Silicon Valley non es un entitate administrative official con frontieras precise. Su extension varia secundo le definition geographic, economic o cultural adoptate. In su senso traditional, illo corresponde al valle de Santa Clara e al areas adjacente in le parte meridional del San Francisco Bay Area. Le citate de San Jose es un del centros urban principal del region e un nucleo importantissime del industria technologic. Palo Alto e Menlo Park es associate con Stanford University e con numerosas interprisas e investitores. Mountain View es cognoscite pro le sede de Google, Cupertino pro le sede de Apple, e Santa Clara pro companias de semiconductor e technologia. Le region es parte del area metropolitan plus vaste que include San Francisco e altere citates del costa del Bay Area. Totevia, le terminos «San Francisco Bay Area» e «Silicon Valley» non es synonymos exacte: le prime designa un region geographic e metropolitan plus large, durante que le secunde se refere principalmente al concentration de activitates technologic del parte meridional. Le paisage combina zonas residential, campus universitari, parcos industrial, officinas, laboratorios e sedes de interprisas. Le expansion del industria technologic ha transformate substantialmente le uso del terreno e le structura urban del region. == Historia == === Antecedentes: agricultura e prime industrias === Ante le ascension del industria technologic, le valle de Santa Clara esseva cognoscite pro su agricultura, specialmente le production de fructos e le industria de conservas. Le region esseva sovente appellate le «Valle del Delicia del Corde» (''Valley of Heart's Delight''), a causa de su pomarios e de su florescencia saisonal. Durante le prime parte del seculo 20, le region developpava anque activitates in radio, telecommunication, electronica e recerca scientific. Le proximitate de universitates, le disponibilitate de terreno e le relationes con institutiones militar e federal contribueva al formation de un nucleo technologic. === Stanford University e le creation del ecosistema === [[Stanford University]] habeva un rolo fundamental in le formation del Silicon Valley. Ab le fin del seculo 19, le dirigentes del institution promoveva le developpamento del industria e del recerca technologic in le west del Statos Unite. Frederick Terman, professor e dirigente de Stanford, incoragiava le studentes e le graduatos a establir interprisas technologic in le region. In 1951, le universitá initiava le developpamento de un parco industrial, que deveniva plus tarde le Stanford Research Park. Le projecto permitteva a interprisas technologic de installar se vicino al universitá e de collaborar con su investigadores e ingenieros. Un del historias emblematic es celle de [[Hewlett-Packard]], fundate in 1939 per [[William Hewlett]] e [[David Packard]]. Le interprisa comenciava in un garage in Palo Alto, sovente citate como un symbolo del cultura entrepreneurial del region. Ben que le historia del Silicon Valley ha multe origines e actores, le garage es devenite un symbolo del creation de interprisas technologic a partir de projectos modeste. Le universitá, le laboratorios, le interprisas e le investitores formava gradualmente un rete de cooperation e mobilitate professional. Le circulation de ingenieros e de ideas inter interprisas contribueva al formation de nove companias e al diffusion del cognoscentia technic.<ref>{{Cite web |title=Silicon Valley |url=https://www.pbs.org/transistor/background1/corgs/siliconval.html |website=PBS}}</ref><ref>{{Cite web |title=Silicon Valley Archives |url=https://guides.library.stanford.edu/c.php?g=1024656&p=7538245 |website=Stanford Libraries}}</ref> === Electronica e industria militar === Durante le Secunde Guerra Mundial e le prime decadas del Guerra Frigide, le governamento american e le institutiones militar financiava importante recercas in electronica, communication, radar e technologia aerospace. Le demanda militar contribueva al formation de interprisas technologic in California e a relationes durabile inter le industria, le universitates e le governamento. Le industria del defense habeva un rolo importante in le evolution del region. Le interprisas developpava componentes electronic, systemas de communication e apparatos de computation pro applicationes militar e scientific. Le contrattos federal dava accesso a capital e permitteva le expansion de laboratorios e de capacitate industrial. Iste relation inter le recerca scientific, le financiamento public e le interprisas private constitueva un del fundamentos historic del ecosistema technologic del Silicon Valley.<ref>{{Cite journal |last=Adams |first=Stephen B. |title=Arc of Empire: The Federal Telegraph Company, the U.S. Navy, and the Beginnings of Silicon Valley |journal=Business History Review |volume=91 |issue=2 |pages=329–359 |date=2017 |doi=10.1017/S0007680517000630}}</ref> === Le industria del semiconductor === Un transformation decisive occurreva in le annos 1950 e 1960, con le developpamento del [[transistor]] e del circuitos electronic miniaturisate. William Shockley, un del inventores del transistor e laureato del Premio Nobel in Physica, establiva Shockley Semiconductor Laboratory in Palo Alto in 1956. In 1957, octo ingenieros quitava le compania e fundava Fairchild Semiconductor. Le interprisa deveniva un centro importantissime del innovation in semiconductor e formava personas que plus tarde fundava o contribuiva a altere companias technologic. Le mobilitate de ingenieros e le creation de nove interprisas a partir de companias existente contribueva a un processo a vices appellate «Fairchildren»: interprisas fundate per ex-empleatos de Fairchild. Inter le companias que emergeva de iste ambiente se trova Intel e Advanced Micro Devices (AMD). Le circuitos integrate e le microprocessores permitteva le fabrication de apparatos electronic plus compacte, rapide e economic. Le demanda pro computatores, systemas de communication e apparatos industrial promoveva le expansion del industria regional. === Origine del nomine === Le journalist Don C. Hoefler popularisava le expression «Silicon Valley» in 1971, in un serie de articulos publicate in le revista industrial ''Electronic News''. Le nomine alludeva al rolo del [[silicio]] in le fabrication del semiconductor. Le expression se diffundeva gradualmente e finiva per designar non solmente le fabricantes de chips, ma le integre concentration regional de interprisas de technologia. Con le ascension del software, del Internet e del servicios digital, le nomine acquireva un significato plus large que su origine industrial.<ref>{{Cite web |title=Economic History |url=https://www.nps.gov/articles/economic-history.htm |website=National Park Service}}</ref> === Computatores personal e software === Durante le annos 1970 e 1980, le industria del computatores personal augmentava le importantia del region. Le Homebrew Computer Club, fundate in 1975 in Menlo Park, reuniva entusiastas del electronica e del computatores que experimentava con nove apparatos e con le possibilitates del computation personal. [[Steve Wozniak]] e [[Steve Jobs]] fundava Apple Computer in 1976. Le apparatos Apple, insimul con productos de altere interprisas, contribuiva al diffusion del computatores personal. Intel, Sun Microsystems, Oracle e numerose altere companias developpava microprocessores, systemas informatic, software e apparatos de rete. Le expansion del computatores personal creava nove mercatos e permitteva le formation de interprisas specialisate in componentes, systemas operative, applicationes e instrumentos de communication. Le region deveniva un centro de innovation que ligava le recerca electronic al production de productos commercial. === Le era del Internet === Durante le annos 1990, le expansion del Internet e del World Wide Web transformava le industria technologic. Numerose interprisas emergente developpava motores de recerca, commercio electronic, software e servicios online. Le crescentia de interprisas associate con le Internet produceva un boom de investmentos e de evaluationes bursatil. Le explosion del bulla speculative dot-com, que culminava circa 2000, esseva sequite per un periodo de fallimentos, reorganisationes e perdita de postos de labor. Nonobstante, multe technologias e infrastructuras developpate durante iste periodo deveniva fundamentos del economia digital. Google, fundate in 1998 per [[Larry Page]] e [[Sergey Brin]], deveniva un del companias plus importante del region. Altere interprisas, includente eBay, Yahoo! e numerose societates de software, contribueva al evolution del Silicon Valley como centro del servicios digital. === Telefonos intelligente, servicios online e computo in le nube === Durante le annos 2000 e 2010, le diffusion del telefonos intelligente, del applicationes mobile e del computo in le nube transformava le industria. Apple, Google, Meta e altere companias developpava productos e servicios usate per centos de milliones de personas. Le modelos de interprisa cambiava anque. Le publicitate online, le collection e analyse de datos, le services de abonnement e le platformas digital deveniva fontes importante de entrata. Le interpretation del Silicon Valley se extendeva assi del industria del hardware al economia de platformas, del software e del datos. Le capital de risco continuava a financiar interprisas emergente, sovente in expectation de un crescentia rapide e de un valor commercial elevate. Le stock options e le participation al capital deveniva instrumentes importante pro attraher empleatos e fundatores. === Intelligentia artificial e transformation recente === Durante le annos 2020, le intelligentia artificial deveniva un del areas principal del innovation technologic del region. Companias establite e nove interprisas investiva in modelos de linguage, systemas generative, chips specialisate, centros de datos e servicios basate sur IA. Le expansion de iste technologia augmentava le demanda pro capacitate de computation e energia, e intensificava le competition pro ingenieros e investigadores specialisate. Le Silicon Valley manteneva un rolo importante in le developpamento del IA, ben que laboratorios e interprisas relevante operava anque in altere partes del Statos Unite e del mundo. Le transformation technologic esseva accompaniate per licentiamentos, restructurationes e debattos sur le effectos del automatization. Le effectos sur le emploi e sur le opportunitates pro le travaliatores junior es un subjecto de recerca e de discussion public. == Economia == === Principales sectores === Le economia del Silicon Valley es diversificate intra le industria technologic. Le sectores principal include: * '''Semiconductor e microelectronica:''' conception e fabrication de chips, microprocessores e componentes electronic. * '''Software:''' systemas operative, applicationes, instrumentos pro developpatores e software professional. * '''Internet e servicios digital:''' motores de recerca, rete social, commercio electronic e servicios online. * '''Intelligentia artificial:''' modelos computational, instrumentos generative, hardware specialisate e infrastructura de datos. * '''Telecommunication e rete:''' apparatos de communication, systemas de rete e infrastructura digital. * '''Biotechnologia:''' recerca biomedical, genetica, medicina e technologia pharmaceutical. * '''Aerospace e defense:''' systemas aerospace, technologia de securitate e recerca applicate. * '''Capital de risco e servicios professional:''' financiamento de interprisas emergente, advocatia commercial e consulentia technic. Le concentration de interprisas e de personas specialisate favori le circulation de ideas, le formation de collaborationes e le creation de nove productos. Le proximitate de investitores e de interprisas experte in commercialisation pote facilitar le transformation de un projecto de recerca in un producto commercial. === Capital de risco === Le capital de risco es un componente central del ecosistema del Silicon Valley. Iste forma de financiamento permitte a investitores de financiar interprisas con potential de crescentia rapide, ma con un nivello de incertitude elevate. Le investitores pote aportar capital, contactos professional e consilios strategic in cambio de un participation al interprisa. Le successo de un numero limitate de interprisas pote generar retornos financie importante e alimentar nove rondas de investimento. Le concentration de fundos de capital de risco in le region ha contribu ite al formation de interprisas in le campos del software, del semiconductor, del Internet e del intelligentia artificial. Tamen, le investimento de risco pote anque alimentar evaluationes excessive e periodos de speculation, como le bulla dot-com. === Innovation e creation de interprisas === Le Silicon Valley es cognoscite pro le creation frequente de interprisas emergente. Le ecosistema include fundatores, ingenieros, investitores, universitates, incubatores e studios juridic specialisate. Le cultura entrepreneurial valorisa sovente le experimentation, le rapiditate de developpamento e le possibilitate de transformar un idea in un producto commercial. Le fallimento de un interprisa non impedisce necessariemente que su fundatores crea altere projectos, e le mobilitate professional facilita le circulation de experientia. Le modelle del Silicon Valley ha essite studiate e imitate per altere regiones que cerca de developpar lor proprie centros technologic. Nonobstante, le replication del ecosistema es difficile, perque illo depende de factores historic, institutional, educational, financie e geographic que non pote esser transferite simplemente. === Principales interprisas === Inter le interprisas importante fundate in le region o associate con illo se trova: * [[Apple Inc.]], fabricante de computatores, telefonos intelligente e servicios digital, con sede in Cupertino. * [[Alphabet Inc.]] e [[Google]], active in recerca online, publicitate, software, computo in le nube e intelligentia artificial, con sede principal in Mountain View. * [[Meta Platforms]], compania de servicios social e technologia, con sede in Menlo Park. * [[Intel]], fabricante e disveloppator de semiconductor e microprocessores, historicamente associate con Santa Clara. * [[Nvidia]], compania specialisate in procesores graphic e computation accelerate, con sede in Santa Clara. * [[Advanced Micro Devices]] (AMD), disveloppator de microprocessores e chips graphic. * [[Cisco Systems]], interprisa de apparatos de rete e communication, con sede in San Jose. * [[Netflix]], interprisa de transmission de video e production audiovisual, con sede in Los Gatos. * [[Hewlett-Packard]] e [[Hewlett Packard Enterprise]], interprisas con radices historic in Palo Alto. Le localisation del sedes e del laboratorios pote cambiar con le tempore, e multe interprisas opera in plure region e paises. == Universitates e recerca == === Stanford University === Stanford University es un institution central del historia del Silicon Valley. Su laboratorios, su programas de ingenieria e su collaborationes con interprisas ha contribu ite al formation de ingenieros, investigadores e fundatores de companias. Le Stanford Research Park facilita le proximitate inter le universitá e le interprisas technologic. Le institution ha anque contribu ite al diffusion de un cultura que combina recerca academic, commercialization e creation de nove interprisas. === Altere institutiones educational === Altere institutiones del region, includente le University of California, Berkeley, e plure collegios communitari e universitates local, contribue al formation del travaliatores e al recerca technologic. Le relationes inter education, recerca e industria forma un parte importante del ecosistema. Le laboratorios public e private, le hospitales universitari e le centros de recerca biomedical augmenta le diversitate del activitates scientific in le region. == Cultura entrepreneurial == Le cultura del Silicon Valley es sovente associate con innovation, experimentos, ambition entrepreneurial e acceptation de certe formas de risco. Le idea que un interprisa pote crescer rapidemente e transformar un industria es un elemento importante del imaginario regional. Le expression ''start-up'' es frequentemente usate pro interprisas emergente que cerca de developpar un producto o servicio con potential de expansion. Le cultura local valorisa sovente le rapiditate de execution, le adaptation al mercato e le attraction de talento. Le relationes professional pote extender se ultra le limites de un singule interprisa. Ingenieros e dirigentes cambia de empleo, fundatores crea nove companias, e investitores sustene projectos in sectores interconnectite. Iste circulation contribui al diffusion del cognoscentia, ma pote anque intensificar le competition pro talento e ressources. Le cultura del region ha essite criticate pro su emphase sur le crescentia rapide, le evaluationes financie e le successos exceptional. Criticos indica que le narrativa del entrepreneur que succede per merito individual pote obscurar le rolo del financiamento public, del institutiones educational, del travalio collect ive e del conditiones economic. == Demographia e immigration == Le Silicon Valley es un region demographica e linguisticamente diverse. Le industria technologic ha attrahite travaliatores de multe partes del Statos Unite e del mundo, specialmente in campos que require qualificationes scientific e technic. Le immigration ha contribu ite al formation del workforce technologic. Numerose ingenieros e investigadores ha venite ab paises de Asia, Europa e altere regiones. Le internationalisation del travalio technologic es un elemento importante del identitate contemporanee del region. Le composition demographic ha evolvite durante plure decadas, con un augmento del population asiatic e un proportion importante de personas nascite foras del Statos Unite. Le differencias de lingua, cultura e experientia migratori forma un parte importante del vita local. Totevia, le opportunitates economic non es distribuite uniformemente. Le travaliatores technic altamente qualificate pote reciper salarios elevate, durante que personas employate in servicios, manutention, restauration e altere occupationes pote affrontar custos de habitation multo alte. == Habitation e inegalitate == Un del problemas social plus importante del Silicon Valley es le costo elevate del habitation. Le concentration de empregos ben remunerate, le demanda de immobiles e le construction insufficiente de nove allogiamentos in relation con le crescentia del emprego ha contribu ite al augmento del precios de casas e del locos de alquiler. Le shortage de habitation ha effectos sur le travaliatores a salarios modeste, le familias, le studentes e le personas que non possede un immobile. Alcunes debe viagiar longas distantias pro arrivar al labor, mentre que alteres se move verso areas plus distante o abandona le region. Le inegalitate economic es un altere characteristic importante. Le personas que possede actiones de companias technologic o immobiles pote beneficiar del augmento del valor del activos, durante que le travaliatores dependente de salarios pote non obtener beneficios comparabile. Le definition de paupertate in un region con custos de vita multo alte pote anque differ substantialmente del definition national. Le analyses local sovente examina le relation inter le salarios, le costo de habitation, le accesso al servicios e le distribution del ricchessa. Le problema ha provocate debattos sur le construction de habitation, le zoning, le transport public, le taxation e le responsabilitate del interprisas technologic in le developpamento regional.<ref>{{Cite web |title=2025 Index Highlights |url=https://www.smccd.edu/strategicplanning/documents/SiliconValleyIndex_2025.pdf |website=Silicon Valley Institute for Regional Studies}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Silicon Valley Model and Technological Trajectories in Context |url=https://carnegieendowment.org/research/2024/01/the-silicon-valley-model-and-technological-trajectories-in-context |website=Carnegie Endowment for International Peace |date=2024}}</ref> == Criticas e problemas == === Concentration del potentia economic === Le concentration de companias technologic, capital e datos in un region e in un numero limitate de interprisas suscita questiones sur le competition e le potentia economic. Criticos argumenta que le companias dominante pote influentiar le conditiones del mercato, controlar infrastructuras digital importante e limitar le possibilitates de competitores. Le question del competition include le acquisition de interprisas emergente, le control de platformas online e le relation inter le proprietate intellectual e le innovation. Le autoritates de competition ha examinate in varie occasiones le conducta de grandes companias technologic. === Conditiones de labor === Le industria technologic include un varietate de conditiones de labor. Ingenieros, investigadores e dirigentes pote haber salarios elevate e benefitos substantial, durante que travaliatores de servicios e de manutention sovente ha conditiones differente. Le cultura de crescentia rapide pote esser associate con horas de labor longe, pression professional e incertitude sur le continuitate del emprego. Le licentiamentos in periodos de restructuration pote affectar un numero importante de empleatos, mesmo in companias que remane economicamente potente. === Impacto ambiental === Le production de semiconductor require energia, aqua e substanti as chimic specialisate. Le centros de datos e le computation de alte performance demanda anque energia e infrastructura. Le expansion del industria technologic pote dunque haber effectos sur le consumption de ressources e sur le ambiente. Le region affronta problemas de gestion del aqua, de transport e de uso del terreno. Le interprisas e le autoritates investiga in technologias plus efficiente e in fontes de energia a basse emission, ma le effectos net del expansion technologic depende del scala del production, del fonte de energia e del modellos de consumption. === Criticas del cultura entrepreneurial === Le Silicon Valley es a vices criticate pro le concentration sur le evaluationes financie, le crescentia e le transformation rapide del mercatos. Alcun observatores considera que iste cultura incoragia le creation de productos ante que lor effectos social sia plenmente comprendite. Le debattos concerne le protection del datos personal, le disinformation online, le impactos del automation, le concentration del ricchessa e le responsabilitate de companias cuje productos es usate a scala global. Le supporters del ecosistema responde que le innovation technologic pote crear nove industrias, augmentar le productivitate e producer solutiones a problemas social. Le effectos del Silicon Valley es dunque objecto de debatto, e varia secundo le technologia, le mercato e le contexto institutional. == Influential international == Le Silicon Valley ha influentiate le developpamento de centros technologic in altere paises e regiones. Governamentos, universitates e interprisas ha tentate de reproducer elementos de su ecosistema, includente le collaboration inter recerca e industria, le capital de risco, le creation de start-ups e le circulation de talento. Le termino «Silicon Valley» es a vices usate metaphoricamente pro describer altere centros technologic, como le regiones associate con le industria digital in China, India, Europa e altere partes del Statos Unite. Tamen, le differentias in le systemas educational, le mercatos financie, le politica public e le structuras industrial rende le replication directe difficile. Le region ha anque influentiate le linguage del economia digital. Terminos como ''start-up'', ''venture capital'', ''scale-up'' e ''disruption'' ha devenite commun in le discussion international sur le innovation e le creation de interprisas. == In le cultura popular == Le Silicon Valley es un symbolo international del innovation technologic e del entrepreneurship. Illo ha apparite in libros, documentarios, filmes e series televisive que examina le vita del ingenieros, fundatores e investitores. Le serie televisive ''Silicon Valley'', diffundite per HBO ab 2014 a 2019, satirisava le cultura del start-ups, le competition inter interprisas, le ambition personal e le difficultates de transformar un innovation in un interprisa viable. Le expression es anque usate in le jornalismo e in le debattos politic pro designar le influentia del companias technologic sur le economia, le societate e le politica. == Vide etiam == * [[San Francisco Bay Area]] * [[San Jose (California)]] * [[Stanford University]] * [[Hewlett-Packard]] * [[Fairchild Semiconductor]] * [[Intel]] * [[Apple Inc.]] * [[Google]] * [[Nvidia]] * [[Capital de risco]] * [[Start-up]] * [[Industria del semiconductor]] * [[Intelligentia artificial]] * [[Economia digital]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://guides.library.stanford.edu/c.php?g=1024656&p=7538245 Silicon Valley Archives], Stanford Libraries. * [https://www.nps.gov/articles/economic-history.htm Historia economic e technologic], National Park Service. * [https://archive.icann.org/en/meetings/siliconvalley2011/about.html Presentation del Silicon Valley], ICANN. * [https://www.smccd.edu/strategicplanning/documents/SiliconValleyIndex_2025.pdf Silicon Valley Index 2025]. [[Categoria:Silicon Valley]] [[Categoria:Geographia de California]] [[Categoria:Economia de California]] [[Categoria:Industria technologic]] [[Categoria:Innovation]] [[Categoria:San Francisco Bay Area]] 2m16jnfpi37pe8k82dln7g2xn4pxndd 704985 704984 2026-10-23T05:59:15Z Interlingvisto 60932 Interlingvisto ha renominate le pagina [[Silicon Valley]] a [[Valle del Silicio]] 704984 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Silicon Valley''' (litteralmente «Valle del Silicio») es un region technologic e economic situate in le parte meridional del [[San Francisco Bay Area]], in le stat de [[California]], in le west del [[Statos Unite]]. Illo es un del plus importante centros mundial de [[technologia]], [[informatica]], [[microelectronica]], [[intelligentia artificial]] e [[capital de risco]]. Le nomine se refereva originalmente al concentration de interprisas que produceva [[semiconductor]]es basate sur [[silicio]], ma hodie illo designa plus generalmente le ecosistema technologic e entrepreneurial del region. Le region include partes del [[Santa Clara County]] e de areas vicin, con citates como [[San Jose (California)|San Jose]], [[Palo Alto]], [[Mountain View]], [[Sunnyvale]], [[Cupertino]], [[Santa Clara]] e [[Menlo Park]]. Su evolution ha essite influentiate per le proximitate de [[Stanford University]], le investitiones del governamento federal in recerca e defense, le industria del semiconductor, le formation de interprisas innovative e le developpamento del capital de risco.<ref>{{Cite web |title=Silicon Valley |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Silicon_Valley |website=Wikipedia}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Silicon Valley |url=https://archive.icann.org/en/meetings/siliconvalley2011/about.html |website=ICANN}}</ref> Le expression ''Silicon Valley'' es anque usate como metonymia pro le industria technologic american e, plus largemente, pro un cultura entrepreneurial associate con le innovation rapide, le interprisas emergente (''start-ups''), le investmento private e le commercialisation de nove technologias. == Geographia == Le Silicon Valley non es un entitate administrative official con frontieras precise. Su extension varia secundo le definition geographic, economic o cultural adoptate. In su senso traditional, illo corresponde al valle de Santa Clara e al areas adjacente in le parte meridional del San Francisco Bay Area. Le citate de San Jose es un del centros urban principal del region e un nucleo importantissime del industria technologic. Palo Alto e Menlo Park es associate con Stanford University e con numerosas interprisas e investitores. Mountain View es cognoscite pro le sede de Google, Cupertino pro le sede de Apple, e Santa Clara pro companias de semiconductor e technologia. Le region es parte del area metropolitan plus vaste que include San Francisco e altere citates del costa del Bay Area. Totevia, le terminos «San Francisco Bay Area» e «Silicon Valley» non es synonymos exacte: le prime designa un region geographic e metropolitan plus large, durante que le secunde se refere principalmente al concentration de activitates technologic del parte meridional. Le paisage combina zonas residential, campus universitari, parcos industrial, officinas, laboratorios e sedes de interprisas. Le expansion del industria technologic ha transformate substantialmente le uso del terreno e le structura urban del region. == Historia == === Antecedentes: agricultura e prime industrias === Ante le ascension del industria technologic, le valle de Santa Clara esseva cognoscite pro su agricultura, specialmente le production de fructos e le industria de conservas. Le region esseva sovente appellate le «Valle del Delicia del Corde» (''Valley of Heart's Delight''), a causa de su pomarios e de su florescencia saisonal. Durante le prime parte del seculo 20, le region developpava anque activitates in radio, telecommunication, electronica e recerca scientific. Le proximitate de universitates, le disponibilitate de terreno e le relationes con institutiones militar e federal contribueva al formation de un nucleo technologic. === Stanford University e le creation del ecosistema === [[Stanford University]] habeva un rolo fundamental in le formation del Silicon Valley. Ab le fin del seculo 19, le dirigentes del institution promoveva le developpamento del industria e del recerca technologic in le west del Statos Unite. Frederick Terman, professor e dirigente de Stanford, incoragiava le studentes e le graduatos a establir interprisas technologic in le region. In 1951, le universitá initiava le developpamento de un parco industrial, que deveniva plus tarde le Stanford Research Park. Le projecto permitteva a interprisas technologic de installar se vicino al universitá e de collaborar con su investigadores e ingenieros. Un del historias emblematic es celle de [[Hewlett-Packard]], fundate in 1939 per [[William Hewlett]] e [[David Packard]]. Le interprisa comenciava in un garage in Palo Alto, sovente citate como un symbolo del cultura entrepreneurial del region. Ben que le historia del Silicon Valley ha multe origines e actores, le garage es devenite un symbolo del creation de interprisas technologic a partir de projectos modeste. Le universitá, le laboratorios, le interprisas e le investitores formava gradualmente un rete de cooperation e mobilitate professional. Le circulation de ingenieros e de ideas inter interprisas contribueva al formation de nove companias e al diffusion del cognoscentia technic.<ref>{{Cite web |title=Silicon Valley |url=https://www.pbs.org/transistor/background1/corgs/siliconval.html |website=PBS}}</ref><ref>{{Cite web |title=Silicon Valley Archives |url=https://guides.library.stanford.edu/c.php?g=1024656&p=7538245 |website=Stanford Libraries}}</ref> === Electronica e industria militar === Durante le Secunde Guerra Mundial e le prime decadas del Guerra Frigide, le governamento american e le institutiones militar financiava importante recercas in electronica, communication, radar e technologia aerospace. Le demanda militar contribueva al formation de interprisas technologic in California e a relationes durabile inter le industria, le universitates e le governamento. Le industria del defense habeva un rolo importante in le evolution del region. Le interprisas developpava componentes electronic, systemas de communication e apparatos de computation pro applicationes militar e scientific. Le contrattos federal dava accesso a capital e permitteva le expansion de laboratorios e de capacitate industrial. Iste relation inter le recerca scientific, le financiamento public e le interprisas private constitueva un del fundamentos historic del ecosistema technologic del Silicon Valley.<ref>{{Cite journal |last=Adams |first=Stephen B. |title=Arc of Empire: The Federal Telegraph Company, the U.S. Navy, and the Beginnings of Silicon Valley |journal=Business History Review |volume=91 |issue=2 |pages=329–359 |date=2017 |doi=10.1017/S0007680517000630}}</ref> === Le industria del semiconductor === Un transformation decisive occurreva in le annos 1950 e 1960, con le developpamento del [[transistor]] e del circuitos electronic miniaturisate. William Shockley, un del inventores del transistor e laureato del Premio Nobel in Physica, establiva Shockley Semiconductor Laboratory in Palo Alto in 1956. In 1957, octo ingenieros quitava le compania e fundava Fairchild Semiconductor. Le interprisa deveniva un centro importantissime del innovation in semiconductor e formava personas que plus tarde fundava o contribuiva a altere companias technologic. Le mobilitate de ingenieros e le creation de nove interprisas a partir de companias existente contribueva a un processo a vices appellate «Fairchildren»: interprisas fundate per ex-empleatos de Fairchild. Inter le companias que emergeva de iste ambiente se trova Intel e Advanced Micro Devices (AMD). Le circuitos integrate e le microprocessores permitteva le fabrication de apparatos electronic plus compacte, rapide e economic. Le demanda pro computatores, systemas de communication e apparatos industrial promoveva le expansion del industria regional. === Origine del nomine === Le journalist Don C. Hoefler popularisava le expression «Silicon Valley» in 1971, in un serie de articulos publicate in le revista industrial ''Electronic News''. Le nomine alludeva al rolo del [[silicio]] in le fabrication del semiconductor. Le expression se diffundeva gradualmente e finiva per designar non solmente le fabricantes de chips, ma le integre concentration regional de interprisas de technologia. Con le ascension del software, del Internet e del servicios digital, le nomine acquireva un significato plus large que su origine industrial.<ref>{{Cite web |title=Economic History |url=https://www.nps.gov/articles/economic-history.htm |website=National Park Service}}</ref> === Computatores personal e software === Durante le annos 1970 e 1980, le industria del computatores personal augmentava le importantia del region. Le Homebrew Computer Club, fundate in 1975 in Menlo Park, reuniva entusiastas del electronica e del computatores que experimentava con nove apparatos e con le possibilitates del computation personal. [[Steve Wozniak]] e [[Steve Jobs]] fundava Apple Computer in 1976. Le apparatos Apple, insimul con productos de altere interprisas, contribuiva al diffusion del computatores personal. Intel, Sun Microsystems, Oracle e numerose altere companias developpava microprocessores, systemas informatic, software e apparatos de rete. Le expansion del computatores personal creava nove mercatos e permitteva le formation de interprisas specialisate in componentes, systemas operative, applicationes e instrumentos de communication. Le region deveniva un centro de innovation que ligava le recerca electronic al production de productos commercial. === Le era del Internet === Durante le annos 1990, le expansion del Internet e del World Wide Web transformava le industria technologic. Numerose interprisas emergente developpava motores de recerca, commercio electronic, software e servicios online. Le crescentia de interprisas associate con le Internet produceva un boom de investmentos e de evaluationes bursatil. Le explosion del bulla speculative dot-com, que culminava circa 2000, esseva sequite per un periodo de fallimentos, reorganisationes e perdita de postos de labor. Nonobstante, multe technologias e infrastructuras developpate durante iste periodo deveniva fundamentos del economia digital. Google, fundate in 1998 per [[Larry Page]] e [[Sergey Brin]], deveniva un del companias plus importante del region. Altere interprisas, includente eBay, Yahoo! e numerose societates de software, contribueva al evolution del Silicon Valley como centro del servicios digital. === Telefonos intelligente, servicios online e computo in le nube === Durante le annos 2000 e 2010, le diffusion del telefonos intelligente, del applicationes mobile e del computo in le nube transformava le industria. Apple, Google, Meta e altere companias developpava productos e servicios usate per centos de milliones de personas. Le modelos de interprisa cambiava anque. Le publicitate online, le collection e analyse de datos, le services de abonnement e le platformas digital deveniva fontes importante de entrata. Le interpretation del Silicon Valley se extendeva assi del industria del hardware al economia de platformas, del software e del datos. Le capital de risco continuava a financiar interprisas emergente, sovente in expectation de un crescentia rapide e de un valor commercial elevate. Le stock options e le participation al capital deveniva instrumentes importante pro attraher empleatos e fundatores. === Intelligentia artificial e transformation recente === Durante le annos 2020, le intelligentia artificial deveniva un del areas principal del innovation technologic del region. Companias establite e nove interprisas investiva in modelos de linguage, systemas generative, chips specialisate, centros de datos e servicios basate sur IA. Le expansion de iste technologia augmentava le demanda pro capacitate de computation e energia, e intensificava le competition pro ingenieros e investigadores specialisate. Le Silicon Valley manteneva un rolo importante in le developpamento del IA, ben que laboratorios e interprisas relevante operava anque in altere partes del Statos Unite e del mundo. Le transformation technologic esseva accompaniate per licentiamentos, restructurationes e debattos sur le effectos del automatization. Le effectos sur le emploi e sur le opportunitates pro le travaliatores junior es un subjecto de recerca e de discussion public. == Economia == === Principales sectores === Le economia del Silicon Valley es diversificate intra le industria technologic. Le sectores principal include: * '''Semiconductor e microelectronica:''' conception e fabrication de chips, microprocessores e componentes electronic. * '''Software:''' systemas operative, applicationes, instrumentos pro developpatores e software professional. * '''Internet e servicios digital:''' motores de recerca, rete social, commercio electronic e servicios online. * '''Intelligentia artificial:''' modelos computational, instrumentos generative, hardware specialisate e infrastructura de datos. * '''Telecommunication e rete:''' apparatos de communication, systemas de rete e infrastructura digital. * '''Biotechnologia:''' recerca biomedical, genetica, medicina e technologia pharmaceutical. * '''Aerospace e defense:''' systemas aerospace, technologia de securitate e recerca applicate. * '''Capital de risco e servicios professional:''' financiamento de interprisas emergente, advocatia commercial e consulentia technic. Le concentration de interprisas e de personas specialisate favori le circulation de ideas, le formation de collaborationes e le creation de nove productos. Le proximitate de investitores e de interprisas experte in commercialisation pote facilitar le transformation de un projecto de recerca in un producto commercial. === Capital de risco === Le capital de risco es un componente central del ecosistema del Silicon Valley. Iste forma de financiamento permitte a investitores de financiar interprisas con potential de crescentia rapide, ma con un nivello de incertitude elevate. Le investitores pote aportar capital, contactos professional e consilios strategic in cambio de un participation al interprisa. Le successo de un numero limitate de interprisas pote generar retornos financie importante e alimentar nove rondas de investimento. Le concentration de fundos de capital de risco in le region ha contribu ite al formation de interprisas in le campos del software, del semiconductor, del Internet e del intelligentia artificial. Tamen, le investimento de risco pote anque alimentar evaluationes excessive e periodos de speculation, como le bulla dot-com. === Innovation e creation de interprisas === Le Silicon Valley es cognoscite pro le creation frequente de interprisas emergente. Le ecosistema include fundatores, ingenieros, investitores, universitates, incubatores e studios juridic specialisate. Le cultura entrepreneurial valorisa sovente le experimentation, le rapiditate de developpamento e le possibilitate de transformar un idea in un producto commercial. Le fallimento de un interprisa non impedisce necessariemente que su fundatores crea altere projectos, e le mobilitate professional facilita le circulation de experientia. Le modelle del Silicon Valley ha essite studiate e imitate per altere regiones que cerca de developpar lor proprie centros technologic. Nonobstante, le replication del ecosistema es difficile, perque illo depende de factores historic, institutional, educational, financie e geographic que non pote esser transferite simplemente. === Principales interprisas === Inter le interprisas importante fundate in le region o associate con illo se trova: * [[Apple Inc.]], fabricante de computatores, telefonos intelligente e servicios digital, con sede in Cupertino. * [[Alphabet Inc.]] e [[Google]], active in recerca online, publicitate, software, computo in le nube e intelligentia artificial, con sede principal in Mountain View. * [[Meta Platforms]], compania de servicios social e technologia, con sede in Menlo Park. * [[Intel]], fabricante e disveloppator de semiconductor e microprocessores, historicamente associate con Santa Clara. * [[Nvidia]], compania specialisate in procesores graphic e computation accelerate, con sede in Santa Clara. * [[Advanced Micro Devices]] (AMD), disveloppator de microprocessores e chips graphic. * [[Cisco Systems]], interprisa de apparatos de rete e communication, con sede in San Jose. * [[Netflix]], interprisa de transmission de video e production audiovisual, con sede in Los Gatos. * [[Hewlett-Packard]] e [[Hewlett Packard Enterprise]], interprisas con radices historic in Palo Alto. Le localisation del sedes e del laboratorios pote cambiar con le tempore, e multe interprisas opera in plure region e paises. == Universitates e recerca == === Stanford University === Stanford University es un institution central del historia del Silicon Valley. Su laboratorios, su programas de ingenieria e su collaborationes con interprisas ha contribu ite al formation de ingenieros, investigadores e fundatores de companias. Le Stanford Research Park facilita le proximitate inter le universitá e le interprisas technologic. Le institution ha anque contribu ite al diffusion de un cultura que combina recerca academic, commercialization e creation de nove interprisas. === Altere institutiones educational === Altere institutiones del region, includente le University of California, Berkeley, e plure collegios communitari e universitates local, contribue al formation del travaliatores e al recerca technologic. Le relationes inter education, recerca e industria forma un parte importante del ecosistema. Le laboratorios public e private, le hospitales universitari e le centros de recerca biomedical augmenta le diversitate del activitates scientific in le region. == Cultura entrepreneurial == Le cultura del Silicon Valley es sovente associate con innovation, experimentos, ambition entrepreneurial e acceptation de certe formas de risco. Le idea que un interprisa pote crescer rapidemente e transformar un industria es un elemento importante del imaginario regional. Le expression ''start-up'' es frequentemente usate pro interprisas emergente que cerca de developpar un producto o servicio con potential de expansion. Le cultura local valorisa sovente le rapiditate de execution, le adaptation al mercato e le attraction de talento. Le relationes professional pote extender se ultra le limites de un singule interprisa. Ingenieros e dirigentes cambia de empleo, fundatores crea nove companias, e investitores sustene projectos in sectores interconnectite. Iste circulation contribui al diffusion del cognoscentia, ma pote anque intensificar le competition pro talento e ressources. Le cultura del region ha essite criticate pro su emphase sur le crescentia rapide, le evaluationes financie e le successos exceptional. Criticos indica que le narrativa del entrepreneur que succede per merito individual pote obscurar le rolo del financiamento public, del institutiones educational, del travalio collect ive e del conditiones economic. == Demographia e immigration == Le Silicon Valley es un region demographica e linguisticamente diverse. Le industria technologic ha attrahite travaliatores de multe partes del Statos Unite e del mundo, specialmente in campos que require qualificationes scientific e technic. Le immigration ha contribu ite al formation del workforce technologic. Numerose ingenieros e investigadores ha venite ab paises de Asia, Europa e altere regiones. Le internationalisation del travalio technologic es un elemento importante del identitate contemporanee del region. Le composition demographic ha evolvite durante plure decadas, con un augmento del population asiatic e un proportion importante de personas nascite foras del Statos Unite. Le differencias de lingua, cultura e experientia migratori forma un parte importante del vita local. Totevia, le opportunitates economic non es distribuite uniformemente. Le travaliatores technic altamente qualificate pote reciper salarios elevate, durante que personas employate in servicios, manutention, restauration e altere occupationes pote affrontar custos de habitation multo alte. == Habitation e inegalitate == Un del problemas social plus importante del Silicon Valley es le costo elevate del habitation. Le concentration de empregos ben remunerate, le demanda de immobiles e le construction insufficiente de nove allogiamentos in relation con le crescentia del emprego ha contribu ite al augmento del precios de casas e del locos de alquiler. Le shortage de habitation ha effectos sur le travaliatores a salarios modeste, le familias, le studentes e le personas que non possede un immobile. Alcunes debe viagiar longas distantias pro arrivar al labor, mentre que alteres se move verso areas plus distante o abandona le region. Le inegalitate economic es un altere characteristic importante. Le personas que possede actiones de companias technologic o immobiles pote beneficiar del augmento del valor del activos, durante que le travaliatores dependente de salarios pote non obtener beneficios comparabile. Le definition de paupertate in un region con custos de vita multo alte pote anque differ substantialmente del definition national. Le analyses local sovente examina le relation inter le salarios, le costo de habitation, le accesso al servicios e le distribution del ricchessa. Le problema ha provocate debattos sur le construction de habitation, le zoning, le transport public, le taxation e le responsabilitate del interprisas technologic in le developpamento regional.<ref>{{Cite web |title=2025 Index Highlights |url=https://www.smccd.edu/strategicplanning/documents/SiliconValleyIndex_2025.pdf |website=Silicon Valley Institute for Regional Studies}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Silicon Valley Model and Technological Trajectories in Context |url=https://carnegieendowment.org/research/2024/01/the-silicon-valley-model-and-technological-trajectories-in-context |website=Carnegie Endowment for International Peace |date=2024}}</ref> == Criticas e problemas == === Concentration del potentia economic === Le concentration de companias technologic, capital e datos in un region e in un numero limitate de interprisas suscita questiones sur le competition e le potentia economic. Criticos argumenta que le companias dominante pote influentiar le conditiones del mercato, controlar infrastructuras digital importante e limitar le possibilitates de competitores. Le question del competition include le acquisition de interprisas emergente, le control de platformas online e le relation inter le proprietate intellectual e le innovation. Le autoritates de competition ha examinate in varie occasiones le conducta de grandes companias technologic. === Conditiones de labor === Le industria technologic include un varietate de conditiones de labor. Ingenieros, investigadores e dirigentes pote haber salarios elevate e benefitos substantial, durante que travaliatores de servicios e de manutention sovente ha conditiones differente. Le cultura de crescentia rapide pote esser associate con horas de labor longe, pression professional e incertitude sur le continuitate del emprego. Le licentiamentos in periodos de restructuration pote affectar un numero importante de empleatos, mesmo in companias que remane economicamente potente. === Impacto ambiental === Le production de semiconductor require energia, aqua e substanti as chimic specialisate. Le centros de datos e le computation de alte performance demanda anque energia e infrastructura. Le expansion del industria technologic pote dunque haber effectos sur le consumption de ressources e sur le ambiente. Le region affronta problemas de gestion del aqua, de transport e de uso del terreno. Le interprisas e le autoritates investiga in technologias plus efficiente e in fontes de energia a basse emission, ma le effectos net del expansion technologic depende del scala del production, del fonte de energia e del modellos de consumption. === Criticas del cultura entrepreneurial === Le Silicon Valley es a vices criticate pro le concentration sur le evaluationes financie, le crescentia e le transformation rapide del mercatos. Alcun observatores considera que iste cultura incoragia le creation de productos ante que lor effectos social sia plenmente comprendite. Le debattos concerne le protection del datos personal, le disinformation online, le impactos del automation, le concentration del ricchessa e le responsabilitate de companias cuje productos es usate a scala global. Le supporters del ecosistema responde que le innovation technologic pote crear nove industrias, augmentar le productivitate e producer solutiones a problemas social. Le effectos del Silicon Valley es dunque objecto de debatto, e varia secundo le technologia, le mercato e le contexto institutional. == Influential international == Le Silicon Valley ha influentiate le developpamento de centros technologic in altere paises e regiones. Governamentos, universitates e interprisas ha tentate de reproducer elementos de su ecosistema, includente le collaboration inter recerca e industria, le capital de risco, le creation de start-ups e le circulation de talento. Le termino «Silicon Valley» es a vices usate metaphoricamente pro describer altere centros technologic, como le regiones associate con le industria digital in China, India, Europa e altere partes del Statos Unite. Tamen, le differentias in le systemas educational, le mercatos financie, le politica public e le structuras industrial rende le replication directe difficile. Le region ha anque influentiate le linguage del economia digital. Terminos como ''start-up'', ''venture capital'', ''scale-up'' e ''disruption'' ha devenite commun in le discussion international sur le innovation e le creation de interprisas. == In le cultura popular == Le Silicon Valley es un symbolo international del innovation technologic e del entrepreneurship. Illo ha apparite in libros, documentarios, filmes e series televisive que examina le vita del ingenieros, fundatores e investitores. Le serie televisive ''Silicon Valley'', diffundite per HBO ab 2014 a 2019, satirisava le cultura del start-ups, le competition inter interprisas, le ambition personal e le difficultates de transformar un innovation in un interprisa viable. Le expression es anque usate in le jornalismo e in le debattos politic pro designar le influentia del companias technologic sur le economia, le societate e le politica. == Vide etiam == * [[San Francisco Bay Area]] * [[San Jose (California)]] * [[Stanford University]] * [[Hewlett-Packard]] * [[Fairchild Semiconductor]] * [[Intel]] * [[Apple Inc.]] * [[Google]] * [[Nvidia]] * [[Capital de risco]] * [[Start-up]] * [[Industria del semiconductor]] * [[Intelligentia artificial]] * [[Economia digital]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://guides.library.stanford.edu/c.php?g=1024656&p=7538245 Silicon Valley Archives], Stanford Libraries. * [https://www.nps.gov/articles/economic-history.htm Historia economic e technologic], National Park Service. * [https://archive.icann.org/en/meetings/siliconvalley2011/about.html Presentation del Silicon Valley], ICANN. * [https://www.smccd.edu/strategicplanning/documents/SiliconValleyIndex_2025.pdf Silicon Valley Index 2025]. [[Categoria:Silicon Valley]] [[Categoria:Geographia de California]] [[Categoria:Economia de California]] [[Categoria:Industria technologic]] [[Categoria:Innovation]] [[Categoria:San Francisco Bay Area]] 2m16jnfpi37pe8k82dln7g2xn4pxndd 0 62403 704986 2026-10-23T05:59:15Z Interlingvisto 60932 Interlingvisto ha renominate le pagina [[Silicon Valley]] a [[Valle del Silicio]] 704986 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Valle del Silicio]] jlgxcycanr48c9q3fjleuavikxpwidy 0 62404 704988 2026-10-23T06:03:56Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} '''Melania Trump''' (nascent '''Melanija Knavs''' le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte del [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[First Lady del Statos Unite|prime dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le v...” 704988 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Melania Trump''' (nascent '''Melanija Knavs''' le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte del [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[First Lady del Statos Unite|prime dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como prime dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime prime dama american que deveniva citadina del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref><ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se sur su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la conduceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava a sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava a campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un empresario immobiliare e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprisas, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citadina del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatania per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava a certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controverse importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir prime dama del Statos Unite. == Prime dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de prime dama le 20 januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Bianca plus tarde in 2017. Como prime dama, illa participava a ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que celle de plure de su predecessoras, ben que illa participava a projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiative ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava sur tres themas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava a eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiative esseva anque subjecto a critica. Alcun observatores notava le contradiction percepite inter le message de gentilezza e le rhetoric public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public sur le benesser del infantes e le securitate online.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como prime dama, Melania Trump participava a visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiatives e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Bianca. Durante su periodo como prime dama, illa collaborava con le White House Historical Association sur projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque a activitates de organisationes charitable e initiatives dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente sur su vestimentos, su apparitones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava a alcun apparitones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un message in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegationate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 januario 2021, illa finiva su prime periodo como prime dama, quando Joe Biden assumeva le presidentia. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava a certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante sur le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le 2024 election presidential, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Bianca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como prime dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como prime dama == Melania Trump retornava al Casa Bianca le 20 januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiative ''Fostering the Future'', que se concentra sur le opportunitates educational pro juvene adultos que sort i del systema de familia de accollimento. Secundo le presentation official del Casa Bianca, le programma include becas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic.<ref>{{Cite web |title=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Bianca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation a eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate desde le perspectiva del prime dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familial e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Bianca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public.<ref>{{Cite web |title=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |website=Reuters |date=23 januario 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de celle de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supporters la presenta como un persona reservate, concentrate sur su familia e su projectos concernente le infantes. Criticos ha questionate su grado de participation in le debattos politic del administration e le effectos concrete de su initiatives. Le evaluation del su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de prime dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitones official ha frequentemente attrahite attention international. Alcun vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un message symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le prime dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates charitable e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase sur le benesser del infantes e con un nivello relativamente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Bianca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familial. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva prime dama post haber obtenite citatania statounitese per naturalisation, e le secunde prime dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ Melania Trump], sito official del Casa Bianca. * [https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump Melania Trump], White House Historical Association. * [https://www.trumplibrary.gov/trumps/first-lady-melania-trump Melania Trump], Donald J. Trump Presidential Library. * [https://firstladies.si.edu/portrait/melania-trump Melania Trump], National Portrait Gallery, Smithsonian Institution. [[Categoria:Nascite in 1970]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Familia Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Slovenos emigrante al Statos Unite]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 20]] [[Categoria:Memoiristas statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Functionarias public statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 21]] [[Categoria:Escriptoras sloven del seculo 21]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Catholicos roman statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Joailleras statounitese]] [[Categoria:Memoiristas statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Melania Trump| ]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2016]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2020]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2024]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Catholicos roman sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Familia Trump|Melania]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] 4a7y0gqxt2zev29vl4cw8bkbny6zc45 704989 704988 2026-10-23T06:04:03Z Interlingvisto 60932 704989 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascent '''Melanija Knavs''' le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte del [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[First Lady del Statos Unite|prime dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como prime dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime prime dama american que deveniva citadina del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref><ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se sur su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la conduceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava a sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava a campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un empresario immobiliare e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprisas, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citadina del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatania per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava a certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controverse importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir prime dama del Statos Unite. == Prime dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de prime dama le 20 januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Bianca plus tarde in 2017. Como prime dama, illa participava a ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que celle de plure de su predecessoras, ben que illa participava a projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiative ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava sur tres themas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava a eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiative esseva anque subjecto a critica. Alcun observatores notava le contradiction percepite inter le message de gentilezza e le rhetoric public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public sur le benesser del infantes e le securitate online.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como prime dama, Melania Trump participava a visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiatives e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Bianca. Durante su periodo como prime dama, illa collaborava con le White House Historical Association sur projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque a activitates de organisationes charitable e initiatives dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente sur su vestimentos, su apparitones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava a alcun apparitones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un message in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegationate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 januario 2021, illa finiva su prime periodo como prime dama, quando Joe Biden assumeva le presidentia. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava a certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante sur le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le 2024 election presidential, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Bianca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como prime dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como prime dama == Melania Trump retornava al Casa Bianca le 20 januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiative ''Fostering the Future'', que se concentra sur le opportunitates educational pro juvene adultos que sort i del systema de familia de accollimento. Secundo le presentation official del Casa Bianca, le programma include becas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic.<ref>{{Cite web |title=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Bianca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation a eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate desde le perspectiva del prime dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familial e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Bianca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public.<ref>{{Cite web |title=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |website=Reuters |date=23 januario 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de celle de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supporters la presenta como un persona reservate, concentrate sur su familia e su projectos concernente le infantes. Criticos ha questionate su grado de participation in le debattos politic del administration e le effectos concrete de su initiatives. Le evaluation del su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de prime dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitones official ha frequentemente attrahite attention international. Alcun vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un message symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le prime dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates charitable e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase sur le benesser del infantes e con un nivello relativamente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Bianca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familial. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva prime dama post haber obtenite citatania statounitese per naturalisation, e le secunde prime dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ Melania Trump], sito official del Casa Bianca. * [https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump Melania Trump], White House Historical Association. * [https://www.trumplibrary.gov/trumps/first-lady-melania-trump Melania Trump], Donald J. Trump Presidential Library. * [https://firstladies.si.edu/portrait/melania-trump Melania Trump], National Portrait Gallery, Smithsonian Institution. [[Categoria:Nascite in 1970]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Familia Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Slovenos emigrante al Statos Unite]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 20]] [[Categoria:Memoiristas statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Functionarias public statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 21]] [[Categoria:Escriptoras sloven del seculo 21]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Catholicos roman statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Joailleras statounitese]] [[Categoria:Memoiristas statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Melania Trump| ]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2016]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2020]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2024]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Catholicos roman sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Familia Trump|Melania]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] og2mieg6l24czsiyeom0sz8hgkf62l0 704990 704989 2026-10-23T06:05:16Z Interlingvisto 60932 /* Ligamines externe */ 704990 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascent '''Melanija Knavs''' le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte del [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[First Lady del Statos Unite|prime dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como prime dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime prime dama american que deveniva citadina del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref><ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se sur su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la conduceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava a sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava a campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un empresario immobiliare e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprisas, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citadina del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatania per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava a certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controverse importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir prime dama del Statos Unite. == Prime dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de prime dama le 20 januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Bianca plus tarde in 2017. Como prime dama, illa participava a ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que celle de plure de su predecessoras, ben que illa participava a projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiative ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava sur tres themas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava a eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiative esseva anque subjecto a critica. Alcun observatores notava le contradiction percepite inter le message de gentilezza e le rhetoric public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public sur le benesser del infantes e le securitate online.<ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |website=White House Historical Association}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como prime dama, Melania Trump participava a visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiatives e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Bianca. Durante su periodo como prime dama, illa collaborava con le White House Historical Association sur projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque a activitates de organisationes charitable e initiatives dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente sur su vestimentos, su apparitones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava a alcun apparitones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un message in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegationate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 januario 2021, illa finiva su prime periodo como prime dama, quando Joe Biden assumeva le presidentia. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava a certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante sur le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le 2024 election presidential, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Bianca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como prime dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como prime dama == Melania Trump retornava al Casa Bianca le 20 januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiative ''Fostering the Future'', que se concentra sur le opportunitates educational pro juvene adultos que sort i del systema de familia de accollimento. Secundo le presentation official del Casa Bianca, le programma include becas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic.<ref>{{Cite web |title=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Bianca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation a eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate desde le perspectiva del prime dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familial e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Bianca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public.<ref>{{Cite web |title=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |website=Reuters |date=23 januario 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de celle de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supporters la presenta como un persona reservate, concentrate sur su familia e su projectos concernente le infantes. Criticos ha questionate su grado de participation in le debattos politic del administration e le effectos concrete de su initiatives. Le evaluation del su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de prime dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitones official ha frequentemente attrahite attention international. Alcun vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un message symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le prime dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates charitable e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase sur le benesser del infantes e con un nivello relativamente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Bianca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familial. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva prime dama post haber obtenite citatania statounitese per naturalisation, e le secunde prime dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ Melania Trump], sito official del Casa Bianca. * [https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump Melania Trump], White House Historical Association. * [https://www.trumplibrary.gov/trumps/first-lady-melania-trump Melania Trump], Donald J. Trump Presidential Library. * [https://firstladies.si.edu/portrait/melania-trump Melania Trump], National Portrait Gallery, Smithsonian Institution. [[Categoria:Nascite in 1970]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Familia Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Slovenos emigrante al Statos Unite]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman]] [[Categoria:Functionarias public statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Escriptoras sloven]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Catholicos roman sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Familia Trump|Melania]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] rzvhgq0osb9rawa2szie9p15a6wpikl 705004 704990 2026-10-23T06:28:48Z Interlingvisto 60932 705004 wikitext text/x-wiki <escape>{{Infobox/articulo/persona}}</escape> Melania Trump (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |titulo=Melania Trump |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.trumplibrary.gov/trumps/first-lady-melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=Donald J. Trump Presidential Library |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://firstladies.si.edu/portrait/melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |accesso=20 de octobre 2026}} [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] 9lq53xssucf3480x9gr1hb61jz5wsv2 705005 705004 2026-10-23T06:28:59Z Interlingvisto 60932 705005 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} Melania Trump (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |titulo=Melania Trump |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.trumplibrary.gov/trumps/first-lady-melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=Donald J. Trump Presidential Library |accesso=20 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://firstladies.si.edu/portrait/melania-trump |titulo=Melania Trump |sitioweb=National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |accesso=20 de octobre 2026}} [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] 45bb1w4jcvwb4yuy5s1y5gqovbg6s2c 705006 705005 2026-10-23T06:29:24Z Interlingvisto 60932 /* Ligamines externe */ 705006 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} Melania Trump (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] 6dgkgdxg84wmrkjk5kh3c5n8fzffbwf 705007 705006 2026-10-23T06:29:35Z Interlingvisto 60932 705007 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] 6do9awa5uxsz9avt74fl3ofqfcnvj5z 705008 705007 2026-10-23T06:30:19Z Interlingvisto 60932 705008 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Donald Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman]] [[Categoria:Functionarias public statounitese del seculo 21]] [[Categoria:Catholicos roman del seculo 21]] [[Categoria:Escriptoras sloven del seculo 21]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Catholicos roman statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Joailleras statounitese]] [[Categoria:Memoiristas statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Melania Trump| ]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2016]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2020]] [[Categoria:Personas associate al election presidential del Statos Unite de 2024]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Catholicos roman sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Familia Trump|Melania]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] ql4dxl68lk364901l23q0w7mm5epc3m 705009 705008 2026-10-23T06:31:44Z Interlingvisto 60932 /* Referentias */ 705009 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Familia Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman]] [[Categoria:Functionarias public statounitese]] [[Categoria:Escriptoras sloven]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Joailleras statounitese]] [[Categoria:Memoiristas statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Melania Trump| ]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Catholicos roman sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] t4dyp28wro33ijyqdrcsvz96hz6ttcd 705010 705009 2026-10-23T06:32:32Z Interlingvisto 60932 705010 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Melania Trump''' (nascite Melanija Knavs le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le actual [[Slovenia]], alora parte de [[Yugoslavia]]) es un ex-modelo e persona public american de origine slovene. Illa es le sposa de [[Donald Trump]], le 45e e 47e presidente del [[Statos Unite]], e ha servite como [[Prime dama del Statos Unite|Prime Dama]] durante su prime mandato, ab 2017 a 2021, e de novo ab januario 2025. Ante su entrata in le vita politic american, Melania Trump laborava como modelo de moda in Europa e in le Statos Unite. Illa deveniva un figura public national durante le campania presidential de su sposo in 2016. Como Prime Dama, illa promoveva le campania ''Be Best'', dedicate al benesser del infantes, al securitate online e al conscientia super le abuso de opioides. Illa es le prime Prime Dama american que deveniva citatana del Statos Unite per naturalisation e le secunde nascite foras del pais, post Louisa Adams. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Juventute e education == Melanija Knavs nasceva le 26 de april 1970 in Novo Mesto, in le Republica Socialista de Slovenia, alora un parte del Republica Federal Socialista de Yugoslavia. Illa cresceva in Sevnica, un citate in le valle del Sava. Su patre, Viktor Knavs, laborava in le commercio de automobiles e su matre, Amalija Ulčnik, laborava in le industria textil. Durante su juventute, Knavs studiava design e moda e comenciava a interessar se al industria del vestimentos. Illa frequentava le studio e le education formal in Slovenia, ma interrumpeva su studios universitari post un periodo breve, pro concentrar se super su carriera de modelo. A un etate juvene, illa comenciava a collaborar con photographos e agentes de moda. Su carriera la duceva a centros europee como Milan e Paris, ubi illa participava in sessiones photographic e presentationes de moda. == Carriera de modelo == === Prime annos === Knavs comenciava a laborar como modelo durante su adolescentia. Illa adoptava plus tarde le forma del nomine ''Melania Knauss'' in su activitates professional. Durante le annos 1990, illa laborava in le industria del moda europee, participava in campanias publicitari e appareva in revistas. In 1996, illa se moveva a [[New York City]] pro continuar su carriera. Le mercato american offereva accesso a un industria de moda plus grande, a photographos international e a opportunitates de publicitate. === Carriera in le Statos Unite === In New York, Melania Knauss continuava a laborar como modelo e appareva in campanias e publicationes de moda. Su carriera includeva photographias editorial, publicitate e collaborationes con professionales del industria. Illa deveniva plus cognoscite in le Statos Unite durante le annos 1990 e le prime annos del 2000, in parte a causa de su relation con Donald Trump, un magnate immobiliari e personalitate televisive. == Relation con Donald Trump == Melania Knauss incontrava Donald Trump in 1998 durante un evento social associate con le industria del moda in New York. Illes comenciava un relation e deveniva un del copulas le plus observate in le medios de communication. Le copula se maritava le 22 de januario 2005 in Palm Beach, Florida. Le ceremonia attraheva personalitates del mundo del interprendimento, del divertimento e del politica. In 2006, illes habeva un filio, Barron William Trump. Melania deveniva citatana del Statos Unite in 2006, post haber immigrate al pais in 1996. Su naturalisation la distingueva inter le prime damas american, proque le altere prime damas nascite foras del Statos Unite non habeva obtenite lor citatanitate per le mesme via. == Campania presidential de 2016 == Durante le campania presidential de su sposo in 2016, Melania Trump participava in certe eventos public, ma manteneva un profilo plus basse que multe altere membros de familias presidential. Illa parlava publicmente in supporto de Donald Trump e participava al Convention National Republican in julio 2016. Un controversia importante emergeva quando un discurso pronunciate per illa durante le convention contineva passages similar a un discurso anterior de Michelle Obama, pronunciate in 2008. Le campania de Trump recognosceva le similaritates e un membro del equipa assumeva le responsabilitate pro le redaction del texto. Melania Trump anque deveniva subjecto de attention mediatic a causa de photographias de su carriera anterior de modelo, que esseva republicate durante le campania. Post le victoria de Donald Trump in le election de novembre 2016, illa se preparava a devenir Prime Dama del Statos Unite. == Prime Dama del Statos Unite == === Prime periodo: 2017–2021 === Melania Trump assumeva le rolo de Prime Dama le 20 de januario 2017, quando Donald Trump prestava juramento como presidente. Durante le prime menses del administration, illa remaneva in New York con su filio Barron, qui continuava su anno scolastic, ante que le familia se reuniva in le Casa Blanca plus tarde in 2017. Como Prime Dama, illa participava in ceremonias official, receptiones diplomatic e visitas a institutiones educative e medical. Su agenda public esseva generalmente plus limitate que illo de plure de su predecessores, ben que illa participava in projectos concernente le benesser de infantes e le relationes international. === Le campania Be Best === In maio 2018, Melania Trump lanceava le initiativa ''Be Best'', un campania de conscientia public que se concentrava super tres temas principal: * le benesser physic, emotional e social del infantes; * le uso responsabile del medios social e le problemas associate con le intimidation online; * le prevention del abuso de opioides e le protection del infantes contra le effectos del dependentia. Le campania promoveva le discussion de comportamento positive, le benesser del juventute e le necessitate de prestar attention al effectos del interactiones online. Illa visitava scholas, hospitales e altere institutiones, e participava in eventos in le Statos Unite e in altere paises. Le initiativa esseva anque subjecto a criticas. Aliquos observatores notava le contradiction percepite inter le messagio de gentilezza e le rhetorica public frequentemente hostile del administration Trump. Alteres questionava le extension del effectos practic del campania. Su defensores accentuava le importantia de mantener le attention public super le benesser del infantes e le securitate online. <ref>{{Cita web |titulo=Melania Trump |url=https://www.whitehousehistory.org/bios/melania-trump |sitioweb=White House Historical Association |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> === Visitas official e activitates international === Durante su prime mandato como Prime Dama, Melania Trump participava in visitas international con su sposo e realisava anque un tour independente in Africa in 2018. Le tour includeva visitas a Ghana, Malawi, Kenya e Egypto, ubi illa incontrava infantes, educatores, professionales de sanitate e representantes local. Le agenda international includeva le benesser de infantes, le education e le collaboration con organisationes humanitari. Illa visitava anque institutiones militar e hospitales pediatric in le Statos Unite e in altere paises. === Altere initiativas e interesse public === Melania Trump exprimeva interesse in le conservation de objectos historic e in le decoration del Casa Blanca. Durante su periodo como Prime Dama, illa collaborava con le ''White House Historical Association'' super projectos de restauration e conservation de elementos del interior del edificio. Illa participava anque in activitates de organisationes caritabile e initiativas dedicate al juventute, al benesser e al sanitate. In su rolo public, le attention mediatic se concentrava frequentemente super su vestimentos, su apparitiones official e su relation con le presidente. === Election de 2020 e fin del prime mandato === Durante le election presidential de 2020, Melania Trump supportava le campania de re-election de su sposo e participava in aliquos apparitiones public. Donald Trump perdeva le election contra [[Joe Biden]]. Post le election, le presidente contestava le resultatos e diffundeva allegationes de fraude electoral. Melania Trump publicava un messagio in novembre 2020 que invitava al examination de irregularitates allegate, ma le allegationes de fraude a un scala que poterea cambiar le resultato non esseva confirmate per le tribunales e le autoritates electoral. Le 20 de januario 2021, illa finiva su prime periodo como Prime Dama, quando Joe Biden assumeva le presidentialitate. == Inter le duo periodos presidential == Post le fin del prime administration Trump, Melania Trump manteneva un profilo public relativemente basse. Illa participava in certe eventos e activitates private, durante que Donald Trump continuava a exercer un influentia importante super le Partito Republican e le politica american. Illa conservava interesses in le moda, in le commercio e in projectos personal. Le election presidential de 2024, ganiate per Donald Trump, aperiva le via a su retorno al Casa Blanca. === Memorias === In 2024, Melania Trump publicava un autobiographia intitulate ''Melania''. Le libro tracta de su juventute in Slovenia, su carriera de modelo, su immigration al Statos Unite, su relation con Donald Trump e su experientia como Prime Dama. Le libro deveniva un successo commercial e attingeva le prime positiones de certe listas de libros le plus vendite. Su publication esseva un del manieras per le qual Melania Trump presentava publicmente su proprie interpretation del eventos de su vita e de su rolo in le familia Trump. == Secunde periodo como Prime Dama == Melania Trump retornava al Casa Blanca le 20 de januario 2025, quando Donald Trump assumeva su secunde mandato presidential. Illa deveniva assi un del pauc prime damas american que ha servite in duo periodos non consecutive. Durante le secunde administration, illa ha continuate a sustener projectos concernente le infantes e le benesser, includente le initiativa ''Fostering the Future'', que se concentra super le opportunitates educational pro juvene adultos que sorti del systema de familia de acception. Secundo le presentation official del Casa Blanca, le programma include bursas de nivello universitari e es associate con projectos digital e technologic. <ref>{{Cita web |titulo=First Lady Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |sitioweb=The White House |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> Le grado de su participation quotidian in le activitates del Casa Blanca e su rolo in le decisiones politic del administration ha variate. Como in su prime periodo, su agenda public es plus discrete que le agenda del presidente, e su activitates include projectos personal, receptiones official e participation in eventos selecte. === Le film documental ''Melania'' === In januario 2026, un film documental intitulate ''Melania'' esseva presentate como un relato del vinti dies precedente le inauguration presidential de 2025, observate ab le perspectiva del Prime Dama. Le film includeva aspectos de su preparation pro le inauguration, su vita familiar e su participation al transition verso le secunde administration Trump. Secundo reportos de presse, le production esseva associate con Amazon MGM Studios e habeva un budget importante. Le film provocava discussion super le presentation public de Melania Trump, le accesso al vita interne del Casa Blanca e le distinction inter un documental personal e un production con objectivos de communication public. <ref>{{Cita web |titulo=First lady Melania Trump to preview new film at private White House screening |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/first-lady-melania-trump-preview-new-film-private-white-house-screening-2026-01-23/ |sitioweb=Reuters |fecha=23 de januario 2026 |accesso=20 de octobre 2026}}</ref> == Imago public e reception == Melania Trump ha mantenite un imago public distincte de illo de su sposo. Illa appare frequentemente in ceremonias official e in eventos de moda, ma generalmente face minus discursos politic e minus apparitiones mediatic que multe altere figuras associate con administrationes presidential. Su supportatores la presenta como un persona reservate, concentrate super su familia e su projectos concernente le infantes. Le criticos ha questionate su grado de participation in le debattes politic del administration e le effectos concrete de su initiativas. Le evaluation de su rolo varia secundo le perspectiva politic e le expectationes relative al function de Prime Dama. Le vestimentos portate per Melania Trump durante apparitiones official ha frequentemente attrahite attention international. Aliquos vestimentos deveniva subjecto de discussion politic, specialmente quando observatores tentava interpretar lor selection como un messagio symbolic. In plure casos, le interpretationes del vestimentos remaneva speculative. Le Prime Dama non ha un function constitutional formalmente definite comparabile a illo del presidente, ma le rolo es tradicionalmente associate con representation public, activitates caritabile e promotion de causas social. Melania Trump ha interpretate iste function in maniera selecte, con emphase super le benesser del infantes e con un nivello relativemente basse de exposition quotidian. == Vita personal == Melania Trump e Donald Trump ha un filio, Barron William Trump, nascite in 2006. Durante le prime mandato presidential de su patre, Barron frequentava le schola in New York ante que le familia se moveva al Casa Blanca. Melania parla sloveno e ha experientia in plure linguas europee. Su education e su prime carriera occurreva in Slovenia e in altere partes de Europa, ante su migration al Statos Unite. Su vita personal ha essite subjecto a attention public a causa de su matrimonio con Donald Trump e de su rolo in le politica american. Illa tende tamen a mantener private plure aspectos de su vita familiar. == Importantia historic == Melania Trump occupa un placia singular in le historia del prime damas american. Illa es le prime persona que deveniva Prime Dama post haber obtenite citatanitate statounitese per naturalisation, e le secunde Prime Dama nascite foras del Statos Unite. Su retorno al position in 2025, post un interruption de quatro annos, es anque un caso rar in le historia del function. Su activitates public ha includite le promotion del benesser infantil, le securitate online, le prevention del abuso de opioides e le supporto educational pro juvene adultos. Su trajectoria illustra anque le relation inter celebritate, moda, communication public e politica presidential in le Statos Unite contemporanee. == Vide etiam == * [[Donald Trump]] * [[Familia Trump]] * [[Prime dama del Statos Unite]] * [[Be Best]] * [[Casa Bianca]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2016]] * [[Election presidential del Statos Unite de 2024]] == Referentias == <references /> [[Categoria:Scriptores]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Familia Trump]] [[Categoria:Modelos de moda]] [[Categoria:Nascentias in 1970]] [[Categoria:Catholicos roman]] [[Categoria:Functionarias public statounitese]] [[Categoria:Activistas del Citate de New York]] [[Categoria:Fundatores statounitese]] [[Categoria:Fundatrices statounitese]] [[Categoria:Joailleras statounitese]] [[Categoria:Memoiristas statounitese]] [[Categoria:Activistas contra le intimidation]] [[Categoria:Activistas contra le cyber-intimidation]] [[Categoria:Catholicos del stato de New York]] [[Categoria:Modelos feminin del stato de New York]] [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Personal del prime administration Trump]] [[Categoria:Republicanos de Florida]] [[Categoria:Personas vivente]] [[Categoria:Melania Trump| ]] [[Categoria:Musas (personas)]] [[Categoria:Cives naturalisate del Statos Unite]] [[Categoria:Republicanos del stato de New York]] [[Categoria:Personas associate a cryptomonetas]] [[Categoria:Personas de Manhattan]] [[Categoria:Personas de Novo Mesto]] [[Categoria:Personal del secunde administration Trump]] [[Categoria:Emigrantes sloven al Statos Unite]] [[Categoria:Modelos feminin sloven]] [[Categoria:Socialites del Citate de New York]] [[Categoria:Conjuges de politicos del stato de New York]] [[Categoria:Alumnos del Universitate de Ljubljana]] j63lnz0pamm46icyur4r4hxxz1zw5c8 0 62405 704996 2026-10-23T06:15:27Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} '''Prime dama del Statos Unite''' es le titulo usate pro designar le sposa del presidente del [[Statos Unite]] e, per extension, le persona qui assume tradicionalmente le rolo de anfitriona del [[Casa Bianca]]. Le position non es formalmente definite per le [[Constitution del Statos Unite]] e non es un officio public eligite. Nonobstante, le prime damas ha devenite figuras importante del vita social, cultural e politic american. Le prime...” 704996 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Prime dama del Statos Unite''' es le titulo usate pro designar le sposa del presidente del [[Statos Unite]] e, per extension, le persona qui assume tradicionalmente le rolo de anfitriona del [[Casa Bianca]]. Le position non es formalmente definite per le [[Constitution del Statos Unite]] e non es un officio public eligite. Nonobstante, le prime damas ha devenite figuras importante del vita social, cultural e politic american. Le prime persona a exercer iste rolo esseva [[Martha Washington]], sposa de [[George Washington]], le prime presidente del Statos Unite. Desde 1789, le responsabilitates associate con le position ha evolvite considerabilemente. Le prime damas ha organisate receptiones official, representate le pais durante eventos public, promovite causas social, influentiate le communication politic e, in certe casos, particip ate directemente al debattos de politica public. Le prime dama actual es [[Melania Trump]], sposa de [[Donald Trump]], qui assumeva le position le 20 de januario 2025, post haber servite in le mesme rolo inter 2017 e 2021. Illa es le secunde prime dama nascite foras del Statos Unite e le prime qui deveniva citadina statounitese per naturalisation. <ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who is a First Lady? |url=https://www.nps.gov/fila/learn/historyculture/first-lady.htm |website=National Park Service}}</ref> == Historia == === Martha Washington e le initio del tradition === Le historia del prime dama comenciava con Martha Washington, qui accompaniava su sposo durante su presidentia, ab 1789 a 1797. Illa organisava receptiones e activitates social que adjutava a establir le ceremonias e le traditiones del nove governo federal. Al tempore del prime administration, le capital federal e le institutiones del governo esseva ancora in formation. Le presidentia non habeva un modello stabilite pro le vita social official, e le maniera in le qual Martha Washington exerceva su rolo contribuiva a formar le expectationes relative al sposa del presidente. Le titulo moderne de «prime dama» non esseva ancora usate regularmente. Le personas qui occupava iste rolo esseva sovente appellate per lor nomines, como «Mrs. President», o per altere expressiones relative al position de lor maritos. === Le prime damas del seculo XIX === Durante le seculo XIX, le rolo del sposa presidential restava principalmente associate con le hospitalitate, le organisation del vita social del Casa Bianca e le participation a ceremonias official. Le responsabilitates variava considerabilemente secundo le personalitate del prime dama, le conditiones familial e le preferentias del presidente. [[Abigail Adams]], sposa de [[John Adams]], participava activemente al vita politic de su tempore e manteneva un correspondentia importante sur le politica, le societate e le position del feminas. Su scrip tos deveniva postea un fonte historic importante pro comprender le prime annos del republica. [[Dolley Madison]], sposa de [[James Madison]], deveniva cognoscite pro su activitate social e su capacitate de reunir personas de differentes positiones politic. Illa contribuiva al formation de un cultura social national in Washington, D.C. Durante le [[Guerra de 1812]], Dolley Madison deveniva anque un figura historic associate con le preservation de objectos del Casa Bianca durante le invasion britanno de Washington in 1814. Non tote le presidentes habeva un sposa qui poteva exerc er le rolo. Alcun presidentes esseva viduos, celibes o habeva sposas que non participava al activitates official. In iste casos, filias, sorores, neptas o altere parentes feminas poteva servir como anfitrionas del Casa Bianca. Un exemplo notabile es [[Harriet Lane]], nepta de [[James Buchanan]], qui exerc eva iste responsabilitates durante le presidentia de su oncle ab 1857 a 1861. === Le diffusion del titulo === Le expression «prime dama» se diffundeva gradualmente durante le seculo XIX. Non existe un momento unic in le qual le titulo esseva officialmente create, e le terminologia usate in le presse e in le vita public variava durante le decennios. Le recognition del rolo deveniva plus visibile durante le administrationes del fin del seculo XIX, specialmente con le attention public dirigite verso Frances Cleveland, sposa de [[Grover Cleveland]]. Le presse comenciava a tractar le sposa presidential como un figura public distincte, e le titulo deveniva gradualmente plus commun. A partir del initio del seculo XX, le expansion del medios de communication augmentava le visibilitate del prime damas. Le lor apparitones, vestimentos, activitates charitable e positiones sur questiones social attraheva un attention crescente. Le position continuava a esser informal, ma su importantia public cresceva. <ref>{{Cite web |title=The Origins of the American "First Lady" |url=https://www.whitehousehistory.org/the-origins-of-the-american-first-lady |website=White House Historical Association}}</ref> === Le seculo XX e le evolution del rolo === Durante le seculo XX, le prime damas comenciava a participar plus directemente al vita public e a promover causas specific. Le expansion del medios de communication, le crescentia del administration presidential e le transformation del rolo del feminas in le societate american contribueva a iste evolution. [[Eleanor Roosevelt]], sposa de [[Franklin D. Roosevelt]], transformava le position per su activitate public e su participation in debattos concernente le derectos civil, le education, le benesser social e le derectos del feminas. Illa teneva conferentias de presse, scribeva columnas de jornal e viagiava frequentemente pro incontrar le publico. Post le morte de su sposo, illa continuava su activitate international e deveniva un figura importante in le elaboration del [[Declaration Universal del Derectos Human]]. [[Bess Truman]], [[Mamie Eisenhower]] e [[Jacqueline Kennedy]] interpr etava le position in manieras differente. Jacqueline Kennedy, in particular, deveniva cognoscite pro su efforts in le conservation del patrimonio historic del Casa Bianca e pro su influentia sur le cultura e le moda. Durante le administration de [[Lyndon B. Johnson]], [[Lady Bird Johnson]] promoveva le embellimento del spatio public e le conservation del ambiente. [[Pat Nixon]] susteneva le voluntariato e visitava diverse regiones del mundo. [[Betty Ford]] parlava publicamente sur le cancro del sino, le dependentia e altere questiones de sanitate, contribuente a reducir le stigma associate con iste themas. [[Rosalynn Carter]], sposa de [[Jimmy Carter]], se interessava particularmente al sanitate mental e al benesser social. Illa participava a discussiones politic e diplomatic e exerceva un rolo consultative plus visibile que multe de su predecessoras. === Prime damas contemporanee === Durante le ultime decennios del seculo XX e le initio del seculo XXI, le prime damas deveniva plus frequentemente implicate in campanias national e initiatives de politica public. [[Nancy Reagan]] promoveva le campania «Just Say No», destinate a prevenir le uso de drogas inter le juvene. [[Barbara Bush]] susteneva le alfabetisation e le education. [[Hillary Rodham Clinton]] participava a efforts de reforma del systema de sanitate e deveniva postea senatrice del Statos Unite, candidata presidential e secretaria de stato. [[Laura Bush]] promoveva le education e le alfabetisation e participava a initiatives international. [[Michelle Obama]] lanceava le campania «Let's Move!» pro incoragiar le activitate physic e un alimentation plus san. Illa anque promoveva le education de pueras e le accesso al opportunitates educative. [[Melania Trump]], durante su prime periodo como prime dama, lanceava le initiative «Be Best» in 2018. Le campania se concentrava sur le benesser del infantes, le effectos del medios social e le prevention del abuso de opioides. Post le interruption inter le duo periodos presidential de su sposo, illa retornava al position in januario 2025. <ref>{{Cite web |title=The First Ladies |url=https://www.americanhistory.si.edu/explore/exhibitions/first-ladies |website=National Museum of American History, Smithsonian Institution}}</ref> == Functiones e responsabilitates == === Anfitriona del Casa Bianca === Un del functiones traditional del prime dama es servir como anfitriona del Casa Bianca. Illa pote organisar cenas official, receptiones diplomatic, cerimonias, visitas de dignitarios e altere eventos social associate con le presidentia. Le prime dama participa sovente a ceremonias official al latere del presidente e pote representar le administration durante eventos al qual le presidente non assiste. Le agenda specific depende del interesses del prime dama, del programma del presidente e del circumstantias politic e social. Le rolo de anfitriona ha anque includite le supervision symbolic del spatios residential del Casa Bianca, le selection de certe elementos decorative e le supporto a projectos de conservation historic. === Promot ion de causas social === Multes prime damas ha seligite un causa o un gruppo de themas sur le qual concentrar lor activitates public. Iste causas pote includer le education, le sanitate, le benesser del infantes, le protection del ambiente, le derectos civil, le alfabetisation, le prevention del uso de drogas e le supporto a familias militar. Le initiative pote consister in discursos, visitas a scholas e hospitales, collaborationes con organisationes non lucrativ, campanias publicitari o reuniones con especialistas e representantes del communitates. Le prime dama non possede automaticamente le poter de adoptar legislation. Su influentia depende in grande mesura del accesso al presidente, del interesse public in le causa e del capacitate de mobilisar institutiones, medios e organisationes. === Relation con le presidente === Le prime dama pote servir como consiliaria personal del presidente e participar informalmente al discussion de questiones politic. In certe administrationes, le sposa presidential ha mantenite un rolo confidential importante, durante que in altere administrationes le relation public inter le duo ha essite plus limitate. Le grado de influentia varia considerablemente. Le position non confer un autoritate executive constitutional, e le prime dama non es automaticamente un membro del Cabinet ni un official electe. Nonobstante, le accesso al presidente e al personal del Casa Bianca pote dar al prime dama un capacitate de influentiar le agenda public. === Representation international === Le prime dama participa frequentemente a visitas diplomatic e viages international. Illa pote accompagnar le presidente a reuniones con chefes de stato, participar a ceremonias official e incontrar representantes de organisationes humanitari, institutiones educative e gruppos local. In certe casos, le prime dama face viages independentemente del presidente, durante le quales illa promove causas social o representa le Statos Unite in eventos cultural e humanitari. Le activitates international non substitue le diplomatia official del presidente e del Departimento de Stato, ma pote contribuir al communication public e al relationes inter communitates. == Le Officio del Prime Dama == Le [[Officio del Prime Dama]] (in anglese, ''Office of the First Lady'') es un unitate de supporto associate con le personal del Casa Bianca. Illo adjuta a coordinar le agenda public del prime dama, le communicationes, le eventos, le correspondencia e le initiatives que illa promove. Le dimension e le organisation del equipa ha variate durante le historia. Le responsabilitates pote includer relationes con le medios, coordination de eventos, preparation de discursos, administration de projectos e collaboration con altere departamentos del governo. Le officio non es un ministerio independent e non ha un base constitutional distincte. Su organisation depende del administration presidential e del structura administrative del Casa Bianca. == Le prime dama e le politica == Ben que le prime dama non es eligite al officio, le position es sovente politic in su effectos. Le sposa presidential pote participar in campanias electoral, apparer in convention national de partito, pronunciar discursos e promover le candidatos del partito del presidente. Le prime damas ha anque intervenite in debattos concernente legislation e politica public. Le influentia politic pote esser exercite per medio de communicationes public, reuniones private, participation a eventos e collaboration con legislatores o organisationes. Le natura informal del position ha provocate debattos sur le responsabilitate public e le limites del influentia exercite per un persona que non ha essite eligite. Le prime dama non es subjecte al mesme processo electoral que le presidente, e su rolo non es definite per le Constitution. Su activitates pote tamen esser subjecte al attention del Congresso, del medios e del publico. === Hillary Clinton e le reforma del sanitate === Durante le presidentia de [[Bill Clinton]], Hillary Rodham Clinton assumeva un rolo public in le effortos de reforma del sanitate. Illa dirigeva un gruppo de labor sur le propositiones del administration, que non esseva adoptate in le forma proponite. Su participation deveniva un exemplo importante del possibilitate que un prime dama exerce influentia directe sur le elaboration de politica public. Post su periodo in le Casa Bianca, illa continuava su carriera politic como senatrice e secretaria de stato. === Eleanor Roosevelt e le derectos human === Eleanor Roosevelt ampliava le rolo public del prime dama per su activitate in favor del derectos civil, del benesser social e del participation civic. Post le morte de Franklin D. Roosevelt, illa deveniva un figura importante in le Nationes Unite e contribuiva al labores que conduceva al Declaration Universal del Derectos Human in 1948. Su trajectoria demonstra que le activitates del prime dama pote continuar post le fin del mandato presidential e influentiar le debatto public e international. == Prime damas e le medios de communication == Le medios de communication ha exercite un influentia importante sur le maniera in le qual le prime damas es percibite. Le presse, le television e, plus recentemente, le medios social ha amplificate le attention sur lor apparitones, lor vestimentos, lor discursos e lor initiatives. Durante le seculo XIX, le cobertura mediatic del sposa presidential se concentrava frequentemente sur le vita domestic e le eventos social. Durante le seculo XX, le radio e le television permitteva al prime damas de comunicar directemente con le publico. Le medios digital permitte hodie que lor messages e initiatives attinge audientias international. Le attention mediatic pote dar visibilitate a causas social, ma anque expone le prime damas a scrutinio intense e a interpretationes politic de lor comportamento e de lor apparitones. == Moda e cultura == Le vestimentos del prime damas ha sovente devenite un subjecto de interesse cultural e mediatic. Le selection de vestimentos pro inaugurationes, receptiones diplomatic e ceremonias official pote esser interpretate como un expression de gusto personal, de tradition, de identitate national o de supporto a designatores. Le vestimentos portate per Jacqueline Kennedy, Nancy Reagan, Michelle Obama e altere prime damas ha influentiate le moda e le cultura popular. Alcun vestimentos e accessori ha essite preservate in collectiones museumal, includente le collection del prime damas al [[National Museum of American History]] del [[Smithsonian Institution]]. Le interesse in le moda presidential reflecte anque le expectationes cultural relative al maniera in le qual le feminas in positiones public debe presentar se. Iste expectationes ha cambiate durante le tempore e ha frequentemente essite objecto de debatto. == Le Casa Bianca e le conservation historic == Alcun prime damas ha dedicate un parte importante de lor activitates al conservation del patrimonio historic del Casa Bianca. Le edificio es simultaneemente le residence del presidente, un centro del governo federal e un symbolo national. Jacqueline Kennedy contribuiva a un programma importante de conservation e renovation del interior del Casa Bianca. Illa promoveva le preservation de mobila e objectos historic e adjutava a establir un interesse public plus grande in le historia del edificio. Altere prime damas ha continuate iste tradition per projectos de restauration, conservation de jardins, acquisition de objectos historic e collaboration con le [[White House Historical Association]]. Le decisiones concernente le renovation e le conservation del edificio implica normalmente professionales, administrationes e institutiones specialisate. == Le prime dama e le benesser public == Le initiatives del prime damas ha frequentemente concentrate se sur le benesser del infantes e del familias. Le campanias public pote promover le prevention de maladias, le education, le alimentation, le activitate physic, le securitate online e le accesso a opportunitates educative. Le effectos de iste initiatives varia. Alcun ha contribu ite a augmentar le attention public e a mobilisar organisationes; alteres ha incontrate criticas concernente lor implementation, lor financiation o lor resultatos concrete. Le prime dama non dispone normalmente de un budget legislative independent. Le programas que illa promove pote depender de organisationes non lucrativ, de donativos, de collaborationes institutional o de recursos administrative, secundo le natura del initiative. == Prime damas que non esseva sposas del presidente == Le titulo es normalmente associate con le sposa del presidente, ma le historia include exceptiones. Quando un presidente non habeva un sposa capace o disponibile a exercer le rolo de anfitriona, un filia, soror, nepta o altere parente poteva assumir le responsabilitates social del Casa Bianca. Harriet Lane, nepta de James Buchanan, es un exemplo ben cognoscite. Illa serviva como anfitriona durante le presidentia de Buchanan, qui non habeva un sposa. Altere feminas, includente filias de presidentes e parentes proche, ha organisate eventos e receptiones official. Illas es sovente appellate «anfitrionas del Casa Bianca» in vice de prime damas, ben que lor functiones pote esser similar in le practica. Le distinction sublinea que le rolo depende non solmente del relation familial con le presidente, ma anque del tradition social e del circumstantias de cata administration. == Le prime dama in le seculo XXI == Durante le seculo XXI, le rolo del prime dama ha continuate a adaptar se al transformationes del societate, del communication e del politica american. Laura Bush promoveva le alfabetisation e le education. Michelle Obama lanceava «Let's Move!» e altere initiatives dedicate al education e al opportunitates pro le juvene. Melania Trump promoveva «Be Best» durante su prime periodo, e plus tarde susteneva «Fostering the Future», un initiative associate con le opportunitates educative pro juvene adultos qui sort i del systema de familia de accollimento. Le agenda de cata prime dama reflecte su interesses personal, le prioritate del administration e le contextos social e politic del epocha. Non existe un lista fixe de responsabilitates, e le maniera in le qual le position es exercite continua a variar. == Lista de prime damas == Le lista de prime damas include le feminas qui ha exercite le rolo durante le presidentias del Statos Unite, includente casos in le qual un prime dama ha servite durante plure periodos non consecutive. Inter le prime damas plus cognoscite se trova: * [[Martha Washington]] (1789–1797), le prime prime dama. * [[Abigail Adams]] (1797–1801), cognoscite pro su correspondentia e su interesse in questiones politic. * [[Dolley Madison]] (1809–1817), un figura importante del vita social del prime republica. * [[Mary Todd Lincoln]] (1861–1865), prime dama durante le Guerra Civil. * [[Eleanor Roosevelt]] (1933–1945), promotrice del derectos civil e del derectos human. * [[Jacqueline Kennedy]] (1961–1963), associate con le conservation del patrimonio del Casa Bianca. * [[Lady Bird Johnson]] (1963–1969), promotrice del embellimento del spatio public. * [[Betty Ford]] (1974–1977), advocate de questiones de sanitate. * [[Rosalynn Carter]] (1977–1981), active in le sanitate mental e le benesser social. * [[Nancy Reagan]] (1981–1989), promotrice del campania «Just Say No». * [[Hillary Clinton]] (1993–2001), participante in initiatives de reforma del sanitate e plus tarde figura politic national. * [[Laura Bush]] (2001–2009), promotrice del alfabetisation e del education. * [[Michelle Obama]] (2009–2017), initiatrice de «Let's Move!» e de projectos educational. * [[Melania Trump]] (2017–2021 e ab 2025), promotrice de «Be Best» e «Fostering the Future». Le lista complete include etiam le prime damas cuje periodos esseva breve, le feminas que serviva durante presidentias non consecutive e le anfitrionas del Casa Bianca que assumeva responsabilitates similar sin esser formalmente cognoscite como prime damas. == Reception public e debattos == Le rolo del prime dama ha provocate debattos sur le relation inter vita private, tradition e poter politic. Alcun personas considera le position un opportunitate importante pro promover causas social e representar le pais. Alteres questiona le grado de influentia que un persona non eligite pote exercer in le administration. Le prime damas ha anque facite fronte a expectationes cultural frequentemente contradictori. Illas pote esser expectate a remaner apolitic e concentrate sur le familia, ma al mesme tempore illas pote esser criticate si illas non usa lor visibilitate pro promover causas public. Le absentia de un definition constitutional del position permitte un grande flexibilitate, ma significa etiam que le responsabilitates e le limites del rolo depende in grande mesura del tradition, del administration e del decisiones individual del persona que lo occupa. == Importancia historic == Le historia del prime damas reflecte transformationes plus large in le politica, le cultura e le position del feminas in le societate american. A partir del responsabilitates social de Martha Washington, le rolo se ha extendite a includer communication public, advocacy social, participation in debattos politic e collaboration con institutiones national e international. Ben que le prime dama non es un officio constitutional, le position ha devenite un elemento recognoscibile del presidentia american. Le maniera in le qual cata prime dama interpreta su rolo continua a depender de su interesses, del contextos historic e del expectationes del publico. == Vide etiam == * [[Presidente del Statos Unite]] * [[Lista del prime damas del Statos Unite]] * [[Casa Bianca]] * [[Officio del Prime Dama]] * [[Martha Washington]] * [[Eleanor Roosevelt]] * [[Jacqueline Kennedy]] * [[Hillary Clinton]] * [[Michelle Obama]] * [[Melania Trump]] * [[White House Historical Association]] * [[National Museum of American History]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ Melania Trump] — biographia official del actual prime dama, Casa Bianca. * [https://www.whitehousehistory.org/collections/first-lady-biographies Biographias del prime damas] — White House Historical Association. * [https://www.nps.gov/fila/learn/historyculture/first-lady.htm Who is a First Lady?] — First Ladies National Historic Site, National Park Service. * [https://www.americanhistory.si.edu/explore/exhibitions/first-ladies The First Ladies] — National Museum of American History, Smithsonian Institution. * [https://firstladies.si.edu/ First Ladies of the United States] — National Portrait Gallery, Smithsonian Institution. [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Casa Bianca]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Historia del Statos Unite]] [[Categoria:Feminas in politica]] kijeisx47dmnqbrmu0o495o0lrgag2b 704997 704996 2026-10-23T06:16:44Z Interlingvisto 60932 704997 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Prime dama del Statos Unite''' es le titulo usate pro designar le sposa del presidente del [[Statos Unite]] e, per extension, le persona qui assume tradicionalmente le rolo de anfitriona del [[Casa Blanc]]. Le position non es formalmente definite per le [[Constitution del Statos Unite]] e non es un officio public eligite. Nonobstante, le prime damas ha devenite figuras importante del vita social, cultural e politic american. Le prime persona a exercer iste rolo esseva [[Martha Washington]], sposa de [[George Washington]], le prime presidente del Statos Unite. Desde 1789, le responsabilitates associate con le position ha evolvite considerabilemente. Le prime damas ha organisate receptiones official, representate le pais durante eventos public, promovite causas social, influentiate le communication politic e, in certe casos, particip ate directemente al debattos de politica public. Le prime dama actual es [[Melania Trump]], sposa de [[Donald Trump]], qui assumeva le position le 20 de januario 2025, post haber servite in le mesme rolo inter 2017 e 2021. Illa es le secunde prime dama nascite foras del Statos Unite e le prime qui deveniva citadina statounitese per naturalisation. <ref>{{Cite web |title=Melania Trump |url=https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ |website=The White House}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who is a First Lady? |url=https://www.nps.gov/fila/learn/historyculture/first-lady.htm |website=National Park Service}}</ref> == Historia == === Martha Washington e le initio del tradition === Le historia del prime dama comenciava con Martha Washington, qui accompaniava su sposo durante su presidentia, ab 1789 a 1797. Illa organisava receptiones e activitates social que adjutava a establir le ceremonias e le traditiones del nove governo federal. Al tempore del prime administration, le capital federal e le institutiones del governo esseva ancora in formation. Le presidentia non habeva un modello stabilite pro le vita social official, e le maniera in le qual Martha Washington exerceva su rolo contribuiva a formar le expectationes relative al sposa del presidente. Le titulo moderne de «prime dama» non esseva ancora usate regularmente. Le personas qui occupava iste rolo esseva sovente appellate per lor nomines, como «Mrs. President», o per altere expressiones relative al position de lor maritos. === Le prime damas del seculo XIX === Durante le seculo XIX, le rolo del sposa presidential restava principalmente associate con le hospitalitate, le organisation del vita social del Casa Blanc e le participation a ceremonias official. Le responsabilitates variava considerabilemente secundo le personalitate del prime dama, le conditiones familial e le preferentias del presidente. [[Abigail Adams]], sposa de [[John Adams]], participava activemente al vita politic de su tempore e manteneva un correspondentia importante sur le politica, le societate e le position del feminas. Su scrip tos deveniva postea un fonte historic importante pro comprender le prime annos del republica. [[Dolley Madison]], sposa de [[James Madison]], deveniva cognoscite pro su activitate social e su capacitate de reunir personas de differentes positiones politic. Illa contribuiva al formation de un cultura social national in Washington, D.C. Durante le [[Guerra de 1812]], Dolley Madison deveniva anque un figura historic associate con le preservation de objectos del Casa Blanc durante le invasion britanno de Washington in 1814. Non tote le presidentes habeva un sposa qui poteva exerc er le rolo. Alcun presidentes esseva viduos, celibes o habeva sposas que non participava al activitates official. In iste casos, filias, sorores, neptas o altere parentes feminas poteva servir como anfitrionas del Casa Blanc. Un exemplo notabile es [[Harriet Lane]], nepta de [[James Buchanan]], qui exerc eva iste responsabilitates durante le presidentia de su oncle ab 1857 a 1861. === Le diffusion del titulo === Le expression «prime dama» se diffundeva gradualmente durante le seculo XIX. Non existe un momento unic in le qual le titulo esseva officialmente create, e le terminologia usate in le presse e in le vita public variava durante le decennios. Le recognition del rolo deveniva plus visibile durante le administrationes del fin del seculo XIX, specialmente con le attention public dirigite verso Frances Cleveland, sposa de [[Grover Cleveland]]. Le presse comenciava a tractar le sposa presidential como un figura public distincte, e le titulo deveniva gradualmente plus commun. A partir del initio del seculo XX, le expansion del medios de communication augmentava le visibilitate del prime damas. Le lor apparitones, vestimentos, activitates charitable e positiones sur questiones social attraheva un attention crescente. Le position continuava a esser informal, ma su importantia public cresceva. <ref>{{Cite web |title=The Origins of the American "First Lady" |url=https://www.whitehousehistory.org/the-origins-of-the-american-first-lady |website=White House Historical Association}}</ref> === Le seculo XX e le evolution del rolo === Durante le seculo XX, le prime damas comenciava a participar plus directemente al vita public e a promover causas specific. Le expansion del medios de communication, le crescentia del administration presidential e le transformation del rolo del feminas in le societate american contribueva a iste evolution. [[Eleanor Roosevelt]], sposa de [[Franklin D. Roosevelt]], transformava le position per su activitate public e su participation in debattos concernente le derectos civil, le education, le benesser social e le derectos del feminas. Illa teneva conferentias de presse, scribeva columnas de jornal e viagiava frequentemente pro incontrar le publico. Post le morte de su sposo, illa continuava su activitate international e deveniva un figura importante in le elaboration del [[Declaration Universal del Derectos Human]]. [[Bess Truman]], [[Mamie Eisenhower]] e [[Jacqueline Kennedy]] interpr etava le position in manieras differente. Jacqueline Kennedy, in particular, deveniva cognoscite pro su efforts in le conservation del patrimonio historic del Casa Blanc e pro su influentia sur le cultura e le moda. Durante le administration de [[Lyndon B. Johnson]], [[Lady Bird Johnson]] promoveva le embellimento del spatio public e le conservation del ambiente. [[Pat Nixon]] susteneva le voluntariato e visitava diverse regiones del mundo. [[Betty Ford]] parlava publicamente sur le cancro del sino, le dependentia e altere questiones de sanitate, contribuente a reducir le stigma associate con iste themas. [[Rosalynn Carter]], sposa de [[Jimmy Carter]], se interessava particularmente al sanitate mental e al benesser social. Illa participava a discussiones politic e diplomatic e exerceva un rolo consultative plus visibile que multe de su predecessoras. === Prime damas contemporanee === Durante le ultime decennios del seculo XX e le initio del seculo XXI, le prime damas deveniva plus frequentemente implicate in campanias national e initiatives de politica public. [[Nancy Reagan]] promoveva le campania «Just Say No», destinate a prevenir le uso de drogas inter le juvene. [[Barbara Bush]] susteneva le alfabetisation e le education. [[Hillary Rodham Clinton]] participava a efforts de reforma del systema de sanitate e deveniva postea senatrice del Statos Unite, candidata presidential e secretaria de stato. [[Laura Bush]] promoveva le education e le alfabetisation e participava a initiatives international. [[Michelle Obama]] lanceava le campania «Let's Move!» pro incoragiar le activitate physic e un alimentation plus san. Illa anque promoveva le education de pueras e le accesso al opportunitates educative. [[Melania Trump]], durante su prime periodo como prime dama, lanceava le initiative «Be Best» in 2018. Le campania se concentrava sur le benesser del infantes, le effectos del medios social e le prevention del abuso de opioides. Post le interruption inter le duo periodos presidential de su sposo, illa retornava al position in januario 2025. <ref>{{Cite web |title=The First Ladies |url=https://www.americanhistory.si.edu/explore/exhibitions/first-ladies |website=National Museum of American History, Smithsonian Institution}}</ref> == Functiones e responsabilitates == === Anfitriona del Casa Blanc === Un del functiones traditional del prime dama es servir como anfitriona del Casa Blanc. Illa pote organisar cenas official, receptiones diplomatic, cerimonias, visitas de dignitarios e altere eventos social associate con le presidentia. Le prime dama participa sovente a ceremonias official al latere del presidente e pote representar le administration durante eventos al qual le presidente non assiste. Le agenda specific depende del interesses del prime dama, del programma del presidente e del circumstantias politic e social. Le rolo de anfitriona ha anque includite le supervision symbolic del spatios residential del Casa Blanc, le selection de certe elementos decorative e le supporto a projectos de conservation historic. === Promot ion de causas social === Multes prime damas ha seligite un causa o un gruppo de themas sur le qual concentrar lor activitates public. Iste causas pote includer le education, le sanitate, le benesser del infantes, le protection del ambiente, le derectos civil, le alfabetisation, le prevention del uso de drogas e le supporto a familias militar. Le initiative pote consister in discursos, visitas a scholas e hospitales, collaborationes con organisationes non lucrativ, campanias publicitari o reuniones con especialistas e representantes del communitates. Le prime dama non possede automaticamente le poter de adoptar legislation. Su influentia depende in grande mesura del accesso al presidente, del interesse public in le causa e del capacitate de mobilisar institutiones, medios e organisationes. === Relation con le presidente === Le prime dama pote servir como consiliaria personal del presidente e participar informalmente al discussion de questiones politic. In certe administrationes, le sposa presidential ha mantenite un rolo confidential importante, durante que in altere administrationes le relation public inter le duo ha essite plus limitate. Le grado de influentia varia considerablemente. Le position non confer un autoritate executive constitutional, e le prime dama non es automaticamente un membro del Cabinet ni un official electe. Nonobstante, le accesso al presidente e al personal del Casa Blanc pote dar al prime dama un capacitate de influentiar le agenda public. === Representation international === Le prime dama participa frequentemente a visitas diplomatic e viages international. Illa pote accompagnar le presidente a reuniones con chefes de stato, participar a ceremonias official e incontrar representantes de organisationes humanitari, institutiones educative e gruppos local. In certe casos, le prime dama face viages independentemente del presidente, durante le quales illa promove causas social o representa le Statos Unite in eventos cultural e humanitari. Le activitates international non substitue le diplomatia official del presidente e del Departimento de Stato, ma pote contribuir al communication public e al relationes inter communitates. == Le Officio del Prime Dama == Le [[Officio del Prime Dama]] (in anglese, ''Office of the First Lady'') es un unitate de supporto associate con le personal del Casa Blanc. Illo adjuta a coordinar le agenda public del prime dama, le communicationes, le eventos, le correspondencia e le initiatives que illa promove. Le dimension e le organisation del equipa ha variate durante le historia. Le responsabilitates pote includer relationes con le medios, coordination de eventos, preparation de discursos, administration de projectos e collaboration con altere departamentos del governo. Le officio non es un ministerio independent e non ha un base constitutional distincte. Su organisation depende del administration presidential e del structura administrative del Casa Blanc. == Le prime dama e le politica == Ben que le prime dama non es eligite al officio, le position es sovente politic in su effectos. Le sposa presidential pote participar in campanias electoral, apparer in convention national de partito, pronunciar discursos e promover le candidatos del partito del presidente. Le prime damas ha anque intervenite in debattos concernente legislation e politica public. Le influentia politic pote esser exercite per medio de communicationes public, reuniones private, participation a eventos e collaboration con legislatores o organisationes. Le natura informal del position ha provocate debattos sur le responsabilitate public e le limites del influentia exercite per un persona que non ha essite eligite. Le prime dama non es subjecte al mesme processo electoral que le presidente, e su rolo non es definite per le Constitution. Su activitates pote tamen esser subjecte al attention del Congresso, del medios e del publico. === Hillary Clinton e le reforma del sanitate === Durante le presidentia de [[Bill Clinton]], Hillary Rodham Clinton assumeva un rolo public in le effortos de reforma del sanitate. Illa dirigeva un gruppo de labor sur le propositiones del administration, que non esseva adoptate in le forma proponite. Su participation deveniva un exemplo importante del possibilitate que un prime dama exerce influentia directe sur le elaboration de politica public. Post su periodo in le Casa Blanc, illa continuava su carriera politic como senatrice e secretaria de stato. === Eleanor Roosevelt e le derectos human === Eleanor Roosevelt ampliava le rolo public del prime dama per su activitate in favor del derectos civil, del benesser social e del participation civic. Post le morte de Franklin D. Roosevelt, illa deveniva un figura importante in le Nationes Unite e contribuiva al labores que conduceva al Declaration Universal del Derectos Human in 1948. Su trajectoria demonstra que le activitates del prime dama pote continuar post le fin del mandato presidential e influentiar le debatto public e international. == Prime damas e le medios de communication == Le medios de communication ha exercite un influentia importante sur le maniera in le qual le prime damas es percibite. Le presse, le television e, plus recentemente, le medios social ha amplificate le attention sur lor apparitones, lor vestimentos, lor discursos e lor initiatives. Durante le seculo XIX, le cobertura mediatic del sposa presidential se concentrava frequentemente sur le vita domestic e le eventos social. Durante le seculo XX, le radio e le television permitteva al prime damas de comunicar directemente con le publico. Le medios digital permitte hodie que lor messages e initiatives attinge audientias international. Le attention mediatic pote dar visibilitate a causas social, ma anque expone le prime damas a scrutinio intense e a interpretationes politic de lor comportamento e de lor apparitones. == Moda e cultura == Le vestimentos del prime damas ha sovente devenite un subjecto de interesse cultural e mediatic. Le selection de vestimentos pro inaugurationes, receptiones diplomatic e ceremonias official pote esser interpretate como un expression de gusto personal, de tradition, de identitate national o de supporto a designatores. Le vestimentos portate per Jacqueline Kennedy, Nancy Reagan, Michelle Obama e altere prime damas ha influentiate le moda e le cultura popular. Alcun vestimentos e accessori ha essite preservate in collectiones museumal, includente le collection del prime damas al [[National Museum of American History]] del [[Smithsonian Institution]]. Le interesse in le moda presidential reflecte anque le expectationes cultural relative al maniera in le qual le feminas in positiones public debe presentar se. Iste expectationes ha cambiate durante le tempore e ha frequentemente essite objecto de debatto. == Le Casa Blanc e le conservation historic == Alcun prime damas ha dedicate un parte importante de lor activitates al conservation del patrimonio historic del Casa Blanc. Le edificio es simultaneemente le residence del presidente, un centro del governo federal e un symbolo national. Jacqueline Kennedy contribuiva a un programma importante de conservation e renovation del interior del Casa Blanc. Illa promoveva le preservation de mobila e objectos historic e adjutava a establir un interesse public plus grande in le historia del edificio. Altere prime damas ha continuate iste tradition per projectos de restauration, conservation de jardins, acquisition de objectos historic e collaboration con le [[White House Historical Association]]. Le decisiones concernente le renovation e le conservation del edificio implica normalmente professionales, administrationes e institutiones specialisate. == Le prime dama e le benesser public == Le initiatives del prime damas ha frequentemente concentrate se sur le benesser del infantes e del familias. Le campanias public pote promover le prevention de maladias, le education, le alimentation, le activitate physic, le securitate online e le accesso a opportunitates educative. Le effectos de iste initiatives varia. Alcun ha contribu ite a augmentar le attention public e a mobilisar organisationes; alteres ha incontrate criticas concernente lor implementation, lor financiation o lor resultatos concrete. Le prime dama non dispone normalmente de un budget legislative independent. Le programas que illa promove pote depender de organisationes non lucrativ, de donativos, de collaborationes institutional o de recursos administrative, secundo le natura del initiative. == Prime damas que non esseva sposas del presidente == Le titulo es normalmente associate con le sposa del presidente, ma le historia include exceptiones. Quando un presidente non habeva un sposa capace o disponibile a exercer le rolo de anfitriona, un filia, soror, nepta o altere parente poteva assumir le responsabilitates social del Casa Blanc. Harriet Lane, nepta de James Buchanan, es un exemplo ben cognoscite. Illa serviva como anfitriona durante le presidentia de Buchanan, qui non habeva un sposa. Altere feminas, includente filias de presidentes e parentes proche, ha organisate eventos e receptiones official. Illas es sovente appellate «anfitrionas del Casa Blanc» in vice de prime damas, ben que lor functiones pote esser similar in le practica. Le distinction sublinea que le rolo depende non solmente del relation familial con le presidente, ma anque del tradition social e del circumstantias de cata administration. == Le prime dama in le seculo XXI == Durante le seculo XXI, le rolo del prime dama ha continuate a adaptar se al transformationes del societate, del communication e del politica american. Laura Bush promoveva le alfabetisation e le education. Michelle Obama lanceava «Let's Move!» e altere initiatives dedicate al education e al opportunitates pro le juvene. Melania Trump promoveva «Be Best» durante su prime periodo, e plus tarde susteneva «Fostering the Future», un initiative associate con le opportunitates educative pro juvene adultos qui sort i del systema de familia de accollimento. Le agenda de cata prime dama reflecte su interesses personal, le prioritate del administration e le contextos social e politic del epocha. Non existe un lista fixe de responsabilitates, e le maniera in le qual le position es exercite continua a variar. == Lista de prime damas == Le lista de prime damas include le feminas qui ha exercite le rolo durante le presidentias del Statos Unite, includente casos in le qual un prime dama ha servite durante plure periodos non consecutive. Inter le prime damas plus cognoscite se trova: * [[Martha Washington]] (1789–1797), le prime prime dama. * [[Abigail Adams]] (1797–1801), cognoscite pro su correspondentia e su interesse in questiones politic. * [[Dolley Madison]] (1809–1817), un figura importante del vita social del prime republica. * [[Mary Todd Lincoln]] (1861–1865), prime dama durante le Guerra Civil. * [[Eleanor Roosevelt]] (1933–1945), promotrice del derectos civil e del derectos human. * [[Jacqueline Kennedy]] (1961–1963), associate con le conservation del patrimonio del Casa Blanc. * [[Lady Bird Johnson]] (1963–1969), promotrice del embellimento del spatio public. * [[Betty Ford]] (1974–1977), advocate de questiones de sanitate. * [[Rosalynn Carter]] (1977–1981), active in le sanitate mental e le benesser social. * [[Nancy Reagan]] (1981–1989), promotrice del campania «Just Say No». * [[Hillary Clinton]] (1993–2001), participante in initiatives de reforma del sanitate e plus tarde figura politic national. * [[Laura Bush]] (2001–2009), promotrice del alfabetisation e del education. * [[Michelle Obama]] (2009–2017), initiatrice de «Let's Move!» e de projectos educational. * [[Melania Trump]] (2017–2021 e ab 2025), promotrice de «Be Best» e «Fostering the Future». Le lista complete include etiam le prime damas cuje periodos esseva breve, le feminas que serviva durante presidentias non consecutive e le anfitrionas del Casa Blanc que assumeva responsabilitates similar sin esser formalmente cognoscite como prime damas. == Reception public e debattos == Le rolo del prime dama ha provocate debattos sur le relation inter vita private, tradition e poter politic. Alcun personas considera le position un opportunitate importante pro promover causas social e representar le pais. Alteres questiona le grado de influentia que un persona non eligite pote exercer in le administration. Le prime damas ha anque facite fronte a expectationes cultural frequentemente contradictori. Illas pote esser expectate a remaner apolitic e concentrate sur le familia, ma al mesme tempore illas pote esser criticate si illas non usa lor visibilitate pro promover causas public. Le absentia de un definition constitutional del position permitte un grande flexibilitate, ma significa etiam que le responsabilitates e le limites del rolo depende in grande mesura del tradition, del administration e del decisiones individual del persona que lo occupa. == Importancia historic == Le historia del prime damas reflecte transformationes plus large in le politica, le cultura e le position del feminas in le societate american. A partir del responsabilitates social de Martha Washington, le rolo se ha extendite a includer communication public, advocacy social, participation in debattos politic e collaboration con institutiones national e international. Ben que le prime dama non es un officio constitutional, le position ha devenite un elemento recognoscibile del presidentia american. Le maniera in le qual cata prime dama interpreta su rolo continua a depender de su interesses, del contextos historic e del expectationes del publico. == Vide etiam == * [[Presidente del Statos Unite]] * [[Lista del prime damas del Statos Unite]] * [[Casa Blanc]] * [[Officio del Prime Dama]] * [[Martha Washington]] * [[Eleanor Roosevelt]] * [[Jacqueline Kennedy]] * [[Hillary Clinton]] * [[Michelle Obama]] * [[Melania Trump]] * [[White House Historical Association]] * [[National Museum of American History]] {{Ref}} == Ligamines externe == * [https://www.whitehouse.gov/administration/melania-trump/ Melania Trump] — biographia official del actual prime dama, Casa Blanc. * [https://www.whitehousehistory.org/collections/first-lady-biographies Biographias del prime damas] — White House Historical Association. * [https://www.nps.gov/fila/learn/historyculture/first-lady.htm Who is a First Lady?] — First Ladies National Historic Site, National Park Service. * [https://www.americanhistory.si.edu/explore/exhibitions/first-ladies The First Ladies] — National Museum of American History, Smithsonian Institution. * [https://firstladies.si.edu/ First Ladies of the United States] — National Portrait Gallery, Smithsonian Institution. [[Categoria:Prime damas del Statos Unite]] [[Categoria:Casa Blanc]] [[Categoria:Politica del Statos Unite]] [[Categoria:Historia del Statos Unite]] [[Categoria:Feminas in politica]] a0gxta45ko9ito41n65oed5y3ia7qn2 14 62406 704999 2026-10-23T06:21:07Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “[[Categoria:Politica per pais|Italia]] [[Categoria:Statos Unite]]” 704999 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Politica per pais|Italia]] [[Categoria:Statos Unite]] h8y84jnptedih82c5rhxdlpnuyxe6fu 705000 704999 2026-10-23T06:21:16Z Interlingvisto 60932 705000 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Politica per pais|Italia]] [[Categoria:Statos Unite de America]] i9x7pz3ruly5uxncf4dt4zpjziyf0n7 0 62407 705011 2026-10-23T06:40:38Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} '''Conservatismo in le Statos Unite''' es un insimul de traditiones politic de derecta e de derecta radical que ha exercite un influentia importante sur le historia politic, economic e cultural del [[Statos Unite]]. Desde le prime parte del seculo XX, le conservatismo american moderne ha essite associate principalmente con le [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]], ben que su radices historic include movimentos e facti...” 705011 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Conservatismo in le Statos Unite''' es un insimul de traditiones politic de derecta e de derecta radical que ha exercite un influentia importante sur le historia politic, economic e cultural del [[Statos Unite]]. Desde le prime parte del seculo XX, le conservatismo american moderne ha essite associate principalmente con le [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]], ben que su radices historic include movimentos e factiones proveniente de ambe le grande partidos politic.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/conservatism |title=Conservatism |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=23 octobre 2026 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> Le conservatismo american traditionalmente accentua le libertate individual, le responsabilitate personal, le traditiones national, le [[capitalismo]], le [[republicanismo]] e le limitation del poter del governamento federal in relation al governamentos del estados. Secundo le corrente ideologic, illo pote etiam poner emphase super le religion, le familia traditional, le ordine social, le fortia militar, le securitate national e le protection del identitate national.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/conservatism |title=Conservatism |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le significato del conservatismo in le Statos Unite differe in certe aspectos de su significato in Europa. Le tradition politic american se disveloppava in un republica fundate super le rejection del monarchia hereditari e del aristocratia. Pro iste ration, multe conservatores american combina ideas proveniente del liberalismo classic con le defensa del institutiones traditional e del valores social conservator.<ref>{{Cite book |last=Allitt |first=Patrick |title=The Conservatives: Ideas and Personalities Throughout American History |publisher=Yale University Press |year=2009 }}</ref> Durante le seculo XX, le conservatismo deveniva un movimento politic national organisate. Su coalitions includeva conservatores economic, libertarios, conservatores religiose, anticommunistas e defensores de un politica exterior robuste. Desde le annos 2010, le movimento ha essite transformate per le ascension del populismo de derecta e del nationalism associate con [[Donald Trump]] e le movimento [[Make America Great Again]] (MAGA). Iste evolution ha etiam accentuate le tensiones inter le defensores del mercatos libere e illes qui favorisa un politica economic plus protectionista.<ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> == Historia == === Origines e prime traditiones === Le radices del conservatismo american es un subjecto de debatto inter historiographos. Le [[Revolution American]] de 1775–1783 esseva influentiate per ideas del [[Iluminismo]], del liberalismo classic e del republicanismo. Le [[Declaration de Independentia del Statos Unite|Declaration de Independentia]] de 1776 proclamava le derectos inalienabile al vita, al libertate e al recerca del felicitate, e le nove republica rejectava le monarchia hereditari britanica.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript |title=Declaration of Independence: A Transcription |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Alcun pensatores conservator considera le Revolution American como un revolution conservator, proque illo cercava a defender derectos e libertates que le colonos considerava hereditate ab le tradition constitutional anglese. Altere interpretes accentua su ruptura radical con le autoritate monarchic e le transformation del ordine politic. Le ideas de [[John Adams]], [[Alexander Hamilton]] e [[James Madison]] super le stabilitate institutional, le separation del poteres e le necessitate de contrapesos politic deveniva importante in le tradition conservator posterior. Le Constitution del Statos Unite, ratificate in 1788 e entrate in vigor in 1789, establiva un republica federal con un governamento central, un systema de contrapesos e un division de competentias inter le federacion e le estados.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/founding-docs/constitution-transcript |title=Constitution of the United States: A Transcription |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le tradition jeffersonian, associate con [[Thomas Jefferson]] e le [[Partito Democratic-Republican]], accentuava le autonomia local, le suspicion del concentration del poter federal e le independentia del citatanos. Certos de iste ideas remaneva importante in le conservatismo american posterior, ben que Jefferson e su contemporaneos non debe esser considerate simplemente equivalente al conservatores contemporanee. === Le seculo XIX === Durante le seculo XIX, le partidos politic american non correspondeva exactemente al division contemporanee inter conservatores republicanos e liberales democratic. Le significato del terminos «conservator» e «liberal» variava secundo le region, le periodo e le question politic. Le [[Partito Whig (Statos Unite)|Partito Whig]] susteneva un serie de institutiones economic e infrastructural national, includente bancas, vias de communication e altere formas de modernisation economic. Su dissolution in le annos 1850 contribueva al formation del [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]] in 1854. Le sclavitude e le conflicto super su expansion divideva profundemente le nation. Le Republicanos del periodo de [[Abraham Lincoln]] se opponeva al expansion del sclavitude in le territorios federal, e le Guerra Civil American (1861–1865) terminava con le victoria del Union. Le [[Tredicesime Emendation al Constitution del Statos Unite|Tredicesime Emendation]] aboliva le sclavitude in 1865.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/13th-amendment |title=13th Amendment to the U.S. Constitution: Abolition of Slavery |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Post le guerra, le Republicanos comprendeva factiones diverse, includente reformatores, interesses industrial e conservatores economic. In le Sud, numerose politicos del [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] defendiva le segregation racial e le suprematia blanc. Le distinctiones politic del periodo debe esser comprendite in lor contexto historic, pois le coalitiones e le identitates de partito se transformava significativemente durante le seculos XIX e XX. Durante le fin del seculo XIX, le conservatismo economic esseva sovente associate con le protection del proprietate private, le standard monetari basate super auro, le opposition a certe formas de regulation economic e le defensa del interesses commercial. Tamen, non tote le conservatores susteneva le mesme politicas economic, e le relation inter le governamento e le mercato remaneva un question de conflicto interne. === Le prime decennios del seculo XX === In le prime parte del seculo XX, le conservatismo american includeva defensores del mercato libere, del traditionalismo social e del limitation del interventiones federal. Le presidentes republicanos [[Warren G. Harding]], [[Calvin Coolidge]] e [[Herbert Hoover]] es sovente associate con le preferentia pro un governamento federal relativemente limitate e con politicas favorabile al interprisa private. Le [[Grande Depressione]], comenciate in 1929, modificava le debatto super le rolo del governamento. Le administration del presidente [[Franklin D. Roosevelt]] introduceva le programma del [[New Deal]], que expandiva le responsabilitates federal in relation al assistentia social, al regulation del systema financia e al recuperation economic. Le opposition conservator al New Deal deveniva un factor central del politica national. Multes considerava que le expansion del governamento federal menaciava le libertate economic, le proprietate private e le autonomia individual. Altere sectores acceptava certe programas social, ma se opponeva al augmento del poter federal o a specific regulas economic. In le Congresso, le coalitions conservator includeva republicanos e democratas del Sud. Illos cooperava super questiones fiscal, laboral e social, ben que lor rationes politic non esseva identic. Le democratas del Sud includeva defensores del segregation racial, un factor importante in le politica american de iste periodo. === Formation del movimento conservator moderne === Le movimento conservator moderne prendeva forma principalmente inter le annos 1930 e 1960. Illo reuniva intellectuales traditionalista, economistas favorabile al mercato libere, anticommunistas e activistas politic qui se opponeva al expansion del stato social e al collectivismo.<ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> In 1953, le historiator e theorico politic [[Russell Kirk]] publicava ''The Conservative Mind'', un obra que contribuiva a definir le traditionalismo conservator american. Kirk accentuava le importantia del tradition, del continuitate institutional, del religion, del prudentialitate politic e del limites del ration human.<ref>{{Cite book |last=Kirk |first=Russell |title=The Conservative Mind: From Burke to Eliot |publisher=Henry Regnery Company |year=1953 }}</ref> Le revista ''[[National Review]]'', fundate in 1955 per [[William F. Buckley Jr.]], deveniva un centro importante del pensamento conservator. Illo reuniva autores que se opponeva al communismo e al liberalismo del periodo, ben que illes differeva super questiones economic, cultural e de politica exterior. Le movimento includeva etiam libertarios, qui defendeva le libertate individual e le reduction del interventiones del stato, e traditionalistas, qui considerava le institutiones cultural e religiose essential al stabilitate del societate. Le collaboration inter iste gruppos produceva un coalition influente, ma le differentias inter illes non dispariva. === Le Guerra Frigide e le anticommunismo === Durante le [[Guerra Frigide]], le anticommunismo deveniva un elemento central del conservatismo american. Numerose conservatores considerava le [[Union Sovietic]] como un menacia al libertate politic, al economia de mercato e al securitate del Statos Unite. Le senator [[Joseph McCarthy]] deveniva famose in le annos 1950 per su allegationes de infiltration communista in le governamento e altere institutiones. Su campania contra supponite sympathisantes communista provocava controverse e criticismo, particularmente in relation al evidentia presentate e al tractamento de personas accusate. Le conservatores differeva super le maniera de confrontar le Union Sovietic. Alcunes favoriva un politica de deterrentia militar e de fortia; alteres insisteva super le necessitate de evitar un guerra nuclear. Le anticommunismo, nonobstante, contribueva a unir factiones que alteremente habeva divergentias economic e cultural. === Le movimento conservator e le questiones racial === Le [[Movimento del derectos civil]] del annos 1950 e 1960 modificava profundemente le politica american. Le adoption del [[Civil Rights Act de 1964]] e del [[Voting Rights Act de 1965]] marcava passus legislative major contra le segregation e le discrimination racial.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/civil-rights-act |title=Civil Rights Act (1964) |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/voting-rights-act |title=Voting Rights Act (1965) |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le attitudes conservator verso iste transformationes variava. Alcun conservatores susteneva le derectos civil e le equalitate ante le lege, durante que alteres se opponeva a legislation federal que illes considerava un intrusion in le autonomia del estados o del interprisas private. In le Sud, numerose politicos segregacionista resistiva al desegregation. Durante le decennios sequente, le alliantias electoral se transformava. Un parte crescente del electores conservator del Sud se orientava verso le Partito Republicano. Le causas includeva le opposition a certe politicas federal, le transformation del identitates de partito, le questiones racial e cultural, e le effortios electoral del Republicanos pro establir un base in le region. Iste transformation non occurreva de un die al altere e non implicava que tote le electores o politicos cambiava simultaneemente de partito. Illo esseva un processo de plure decennios que modificava le geographia politic del nation. === Le administration de Richard Nixon === Le presidente [[Richard Nixon]], in cargo ab 1969 a 1974, cercava a establir un coalition electoral que includeva electores conservator, suburban e del Sud. Su administration promoveva le notion de «silent majority», un expression usate pro describer americanos qui, secundo Nixon, desiderava ordine social e stabilitate durante un periodo de protestas e cambios cultural. Nixon adoptava un combination de politicas conservator e interventiones federal. In politica exterior, ille initiava un processo de detente con le Union Sovietic e promoveva un apertura diplomatic verso le Republica Popular de China. Su administration etiam establiva le Environmental Protection Agency e adoptava regulas environmental federal. Le scandalo [[Watergate]] conduceva a su demission in 1974. Le evento affectava le fiducia public in le presidentia e contribuiva al debatto conservator super le limites del poter executive e le responsabilitate del governamento. === Le ascension de Ronald Reagan === Le election de [[Ronald Reagan]] in 1980 marcava un momento decisive pro le conservatismo moderne. Reagan articulava un programma que combinava reductiones fiscal, deregulation economic, opposition al expansion del governamento federal, valores social conservator e un politica exterior ferme verso le Union Sovietic.<ref>{{Cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1981-1988/foreword |title=1981–1988: The Presidency of Ronald W. Reagan |website=Office of the Historian, U.S. Department of State |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le administration Reagan promoveva reductiones importante del taxas federal, particularmente super le redditos, e cercava a limitar certe regulas economic. Su adherentes argumentava que iste politicas estimularia le investition e le crescentia economic. Criticos poneva emphase super le deficit budgetari, le distribution del beneficio economic e le reduction de certe programas social. In politica exterior, Reagan accentuava le fortia militar e le opposition al expansion sovietic. Durante su secunde mandato, le relationes con le chef sovietic [[Mikhail Gorbachev]] se ameliorava e le duo paises initiava accordos super le armas nuclear.<ref>{{Cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1981-1988/u.s.-soviet-relations |title=U.S.-Soviet Relations, 1981–1991 |website=Office of the Historian, U.S. Department of State |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le [[Reaganomics]], le termino popular pro le orientation economic de su administration, deveniva un referentia importante pro le conservatismo fiscal. Reagan etiam contribuiva a associar le conservatismo american con un linguage politic centrate super le libertate individual, le patriotismo e le fiducia in le mercato. === Le annos 1990 === Post le fin del Guerra Frigide, le conservatismo american continuava a esser influente, ma le differentias interne deveniva plus visibile. Alcun conservatores accentuava le reduction del taxas e del regulationes; alteres poneva plus emphase super le valores religiose, le immigration, le criminalitate e le cambios cultural. In 1994, le Republicanos obteneva le controlo del Camera del Representantes e del Senato, in un successo electoral associate con le [[Contract with America]], un programma promovite per [[Newt Gingrich]]. Le initiative includeva propositiones de reduction del governamento federal, reformas del assistentia social e cambios in le politica fiscal. Le presidente democratic [[Bill Clinton]] adoptava etiam certe politicas que attraheva electores moderate e conservator, includente le reforma del assistentia social de 1996 e le accordo super le budget federal. Le periodo monstrava que le relation inter conservatismo, liberalismo economic e politica social non poteva esser reducite a un opposition simple inter duo partidos. === Le administration de George W. Bush === Le election de [[George W. Bush]] in 2000 portava un nove administration republicano al poter. Bush promoveva reductiones fiscal e un programma social conservator, includente politicas favorabile al participation de organisationes religiose in certe servicios social. Le attentatos del 11 de septembre 2001 transformava le politica exterior american. Le administration Bush initiava le [[Guerra in Afghanistan (2001–2021)|Guerra in Afghanistan]] e, in 2003, le [[Invasion de Iraq de 2003|invasion de Iraq]]. Le justification del guerra de Iraq e su consequentias deveniva subjectos de controversia in le politica american e inter le conservatores mesme. Le administration expandiva le gastos militar e le poter del governamento in certe areas de securitate, includente le surveillance e le controlo del frontieras. Iste politicas entrava in tension con le principios de governamento limitate defendite per alcun libertarios e conservatores fiscal. Le crise financia de 2007–2008 e le recessione economic que sequeva affectava le reputantia del establishment politic e economic. Le interventiones del governamento pro stabilisar le systema bancari e le economia provocava debattos super le rolo del stato e le responsabilitate del institutiones financia. === Le Tea Party e le opposition al Barack Obama === Le election de [[Barack Obama]] in 2008 esseva sequite per le formation del [[Tea Party movement]], un movimento politic heterogenee que emergeva in 2009. Su participantes criticava le augmento del debito public, le gastos federal, le taxas e le expansion del rolo del governamento. Le movimento attraheva libertarios, conservatores fiscal e activistas social conservator. Illo exerceva un influentia importante sur le primarias republicano e contribuiva al victoria republicana in le electiones legislative de 2010. Le adoption del [[Patient Protection and Affordable Care Act]], cognoscite como Obamacare, deveniva un puncto central del opposition conservator. Le adversarios argumentava que le lege expandiva excessivemente le interventiones federal in le systema de sanitate; le defensores lo considerava un extension del accesso al assecurantia medical. Le periodo accentuava le polarisation politic e le divergentias inter le factiones del Partito Republicano, includente le establishment traditional, le libertarios e le activistas populista. === Donald Trump e le populismo de derecta === Le candidatura de [[Donald Trump]] in 2015–2016 transformava le conservatismo american. Trump combinava un linguage populista e nationalista con promessas de restriction del immigration, renegotiation de accordos commercial, reforzamento del frontieras e opposition al establishment politic. Le slogan «Make America Great Again» deveniva le expression central de su movimento. Su base electoral includeva electores conservator traditional, nationalistas, sectores religiose, personas sceptic verso le globalisation e electores insatisfacite con le direction del pais. Le [[Trumpismo]] differe de certe formas traditional de conservatismo economic. Durante que le conservatores fiscal conventional sovente promoveva le libere commercio e le limitation del interventiones statal, Trump susteneva tarifas de importation e un politica commercial protectionista. Su approccio combinava reductiones fiscal e deregulation con interventiones economic destinate a proteger certe industrias american. Trump esseva eligite presidente in 2016 e reeligite in 2024, deveniente le 45e e le 47e presidente del Statos Unite. Su prime administration, ab 2017 a 2021, includeva reductiones fiscal, nominationes de judices conservator, deregulation e un agenda restrictive super le immigration. Le assalto al [[Capitolio del Statos Unite del 6 de januario 2021]], post le election de 2020, deveniva un evento major in le historia politic contemporanee. Le assalto occurreva durante le effortios de certificar le resultato electoral, e le assertiones de fraude electoral promovite per Trump e su alliatos esseva contestate in tribunales e per responsabiles electoral. Le evento provocava debattos super le relation inter le conservatismo, le populismo, le legitimite electoral e le normas democratic.<ref>{{Cite web |url=https://www.rules.senate.gov/news/press-releases/klobuchar-blunt-peters-portman-release-bipartisan-report-investigating-january-6th-capitol-attack |title=Bipartisan Report Investigating January 6th Capitol Attack |website=U.S. Senate Committee on Rules and Administration |date=8 junio 2021 |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le secunde administration Trump, comenciate in januario 2025, continua a influentiar le direction del movimento conservator. Le politica del administration e le reactions a illo es subjectos de debatto public e de scrutinio institutional. == Principios e ideas == Le conservatismo american non es un doctrina uniforme. Su adherentes differe super le rolo del governamento, le mercato, le religion, le politica exterior e le transformation social. Nonobstante, plure temas recur in le tradition. === Individualismo e libertate individual === Le individualismo es un principio central de multe traditiones conservator american. Illo accentua le autonomia personal, le responsabilitate individual e le capacitate del personas de prender decisiones super lor proprie vita. Le conservatores sovente considera le libertate economic e le proprietate private como conditiones importante pro le libertate politic. Multes sustene que un governamento troppo potente pote restringer le autonomia del citatanos e crear un dependentia excessive verso le institutiones public. Tamen, le interpretation del libertate individual varia. Le libertarios accentua le protection del libertates personal e le limitation del coercition statal; le conservatores social pote sustener regulas public que illes considera necessari pro defender le familia, le religion o le moralitate traditional. === Governamento limitate e federalismo === Le idea de governamento limitate concerne le restriction del poter public per medio del Constitution, del separation del poteres e del proteccion del derectos individual. Multe conservatores defende le [[federalismo]], que distribue le competentias inter le governamento federal e le governamentos del estados. Illes considera que le decisiones debe esser prendite, quando possibile, al nivello le plus proxime al citatanos. In practica, le conservatores non semper favorisa un reduction del governamento in tote le campos. Multes sustene un rolo federal robuste in le defensa national, le securitate del frontieras, le application del lege e le politica criminal. Le debatto concerne dunque tanto le dimension del governamento como le areas in le quales su interventiones es considerate legitime. === Conservatismo fiscal === Le [[conservatismo fiscal]] accentua le moderation del gastos public, le reduction del deficit budgetari e le gestion prudente del debito public. Le conservatores fiscal sovente favorisa taxas plus basse, deregulation e incentivos al investition private. Le adherentes argumenta que le taxation e le regulation excessive pote dissuader le investition, limitar le creation de emploi e reducir le libertate economic. Illes pote etiam considerar le debito public como un carga transferite a generationes futur. Le criticos responde que le reductiones fiscal pote augmentar le inegalitate o reducir le ressources disponibile pro servicios public, e que certe regulas es necessari pro controlar le externalitates, proteger le consumitores e mantener le stabilitate economic. Le conservatismo fiscal non es identic al opposition a omne gasto public. Le conservatores differe super le gastos militar, le pensiones, le assistentia social e le investitiones in infrastructura. === Capitalismo e mercato libere === Le [[capitalismo]] e le [[economia de mercato]] occupa un posto central in le tradition conservator american. Le mercato es considerate per multe conservatores como un mechanismo que facilita le coordination economic, le innovation e le creation de ricchessa. Le conservatores economic sovente favorisa le proprietate private, le competition, le libere interprisas e le reduction de obstaculos regulatory. Le influentia del economistas como [[Friedrich Hayek]] e [[Milton Friedman]] contribuiva al disveloppamento de argumentos contra le planification centralisate e in favor del coordination per le mercato. Non tote le conservatores, tamen, supporta un mercato completemente non regulate. Le conservatores nationalista e populista pote defender tarifas, subsidios o altere mesuras destinate a proteger industrias domestic e promover le production national. Iste positiones pote entrar in tension con le tradition del libere commercio. === Traditionalismo e ordine social === Le traditionalismo accentua le valor del institutiones e del practicas social que ha persistite durante longe periodos. Le familia, le communitates local, le religion, le associatones civic e le traditiones national es sovente considerate fontes de stabilitate e de solidaritate. Le conservatores traditionalista argumenta que le cambios social rapide pote debilitar le institutiones e le normas que sustene le vita commun. Illes tende a preferer reformas gradual a transformationes radical. Le criticos observa que le traditiones pote etiam perpetuar exclusion e inegalitate. Le debatto concerne le maniera de conciliar le continuitate cultural con le libertate individual, le equalitate ante le lege e le adaptation al cambios social. === Religion e valores moral === Le [[derecta christian]] es un componente importante del conservatismo american. Numerose conservatores, specialmente in communitates evangelic e catholic, considera le religion como un fonte de principios moral e un fundamento del vita familiar e civic. Le conservatores religiose sovente se oppone a le abortion, sustene le protection del libertate religiose e defende le rolo del parentes in le education moral de lor infantes. Alcunes favorisa le prece in le scholas public o un plus grande participation de organisationes religiose in servicios social. Le relation inter religion e stato es tamen un question disputate. Le Prime Emendation al Constitution prohibi le establimento de un religion official e protege le exercitio del religion. Le conservatores differe super le maniera de interpretar iste protectiones e super le limites del expression religiose in institutiones public. === Politicas social e questiones cultural === Le conservatores social sovente defende conceptiones traditional del familia e del sexualitate. Multes se oppone al abortion o favorisa restrictiones legal, ben que le opiniones varia super le exceptiones e le nivello al qual le regulas debe esser determinate. Le question del [[matrimonio inter personas del mesme sexo]] e le derectos LGBT ha etiam dividite le conservatismo. Alcun organisationes religiose continua a opponer se a cambios in le definition del familia, durante que altere conservatores accentua le libertate individual o accepta le matrimonio inter personas del mesme sexo. Le education es un altere campo importante. Le conservatores sovente sustene le selection del schola per le parentes, le scholas private e religiose, e le controlo local del curriculo. Le adherentes del education domiciliar argumenta que le familias debe haber un grande autonomia in le education de lor infantes. Le immigration, le identitate national, le linguage public e le interpretation del historia american ha devenite questiones cultural central in le politica contemporanee. === Derectos del armas === Le derecto de posseder e portar armas es un elemento importante del conservatismo american. Multe conservatores interpreta le [[Secunde Emendation al Constitution del Statos Unite|Secunde Emendation]] como un protection del derecto individual de posseder armas. Organisationes como le [[National Rifle Association]] ha exercite un influentia importante in le debatto public super le armas. Le conservatores que defende iste interpretation sovente argumenta que le possession de armas es legate al defensa personal, al tradition constitutional e al protection contra le abuso del poter statal. Le adversarios de un interpretation extensive del derecto de portar armas sustene que regulas plus stricte pote contribuir a reducir le violentia armate. Le opiniones conservator varia super le tipos de regulas que pote esser acceptabile. === Immigration e nationalism === Le immigration es un del questiones le plus disputate intra le conservatismo american. Le conservatores traditional sovente accentua le application del lege, le controlo del frontieras e le integration del immigrantes. Le conservatores nationalista e populista tende a favorisar restrictiones plus forte e un politica de deportation contra personas presente illegalmente in le pais. Le defensores de politicas restrictive argumenta que le stato debe controlar le admission al territorio national e proteger le securitate, le salarios e le cohaesion social. Le criticos accentua le contribution economic e cultural del immigrantes e le necessitate de respectar le derectos legal e human. Le [[nationalismo]] contemporanee include perspectivas differente. Alcunes insiste super le sovranitate national e le independentia economic; alteres lo combina con ideas ethnic o cultural super le composition del nation. Iste variantes non debe esser considerate identic. === Politica exterior e defensa national === Le conservatores american ha sovente sustenite un defensa national forte e un rolo international importante pro le Statos Unite. Tamen, illes differe super le uso del fortia militar, le alianças e le grado de intervention in altere paises. Le [[neoconservatismo]] favorisa sovente un politica exterior active e le uso del fortia, in certe circumstantias, pro defender interesses american o promover cambios politic in altere paises. Le realistas accentua le equilibrios de poter, le securitate national e le limites del interventionismo. Le conservatores libertario e non-interventionista tende a opponer se a guerras prolongate e a compromissos militar que illes considera non essential al defensa national. Le populistas nationalista pote etiam questionar le utilitate de alianças e de organisationes international. Le debatto super le rolo del Statos Unite in le mundo remane un fonte de divergentia intra le derecta american. == Principales correntes == === Conservatismo traditionalista === Le conservatismo traditionalista accentua le continuitate historic, le prudentialitate politic, le institutiones hereditate e le importance del religion e del communitates. Russell Kirk es un de su representantes intellectual le plus influente in le Statos Unite. Le traditionalistas tende a considerar le societate como un organismo historic cuje institutiones non pote esser reconstruite completemente per medio de ration abstracte o de planos politic. Illes favorisa le reforma prudente e diffide de transformationes social radical. === Conservatismo fiscal === Le conservatismo fiscal concentra se super le taxation, le debito public, le gastos statal e le regulation economic. Su adherentes generalmente favorisa le mercatos libere, le limitation del deficit e un rolo plus limitate del governamento in le economia. Iste corrente include tanto conservatores conventional como libertarios economic, ben que lor opiniones pote diverger super le libertates personal, le politica exterior e le rolo del stato in questiones moral. === Conservatismo social ===Le conservatismo social defende valores e institutiones considerate traditional, particularmente in relation al familia, al religion, al sexualitate e al education. Le [[derecta christian]] es un componente importante de iste corrente. Organisatores e grupos religiose ha mobilisate electores super questiones como le abortion, le libertate religiose e le selection del schola. Le conservatores social non forma un gruppo homogenee: le opiniones differe super le grado de intervention del governamento, le politica economic e le relation inter religion e lege civil. === Conservatismo libertario === Le [[libertarianismo]] accentua le libertate individual, le proprietate private, le contractos voluntari e le limitation del coercition statal. Le libertarios economic favorisa sovente le deregulamentation, le libere commercio e le reduction del taxation. In contrasto con alcun formas de conservatismo social, le libertarios pote opponer se al prohibition de comportamentos que illes considera personal, como le uso de certe drogas o le decisiones relative al vita private. Le grado de supporto al non-interventionismo in politica exterior varia. Le relation inter libertarianismo e conservatismo es sovente cooperative, ma le duo traditiones differe super le question de quante poter le governamento debe haber in questiones moral, de securitate e de politica exterior. === Neoconservatismo === Le [[neoconservatismo]] deveniva influente in le politica american durante le ultime decennios del seculo XX. Le neoconservatores sovente sustene un fortia militar importante e un politica exterior active, includente le possibilitate de intervention militar contra governamentos considerate hostil o periculose. Le corrente includeva intellectuales qui criticava certe aspectos del liberalismo del annos 1960 e qui postea se associava con le Partito Republicano. Su adherentes differeva super le grado de intervention international, ma multe de illes supportava le politica exterior del administration de George W. Bush durante le prime annos del seculo XXI. Le neoconservatismo non es identic al isolationismo, al realismo o al nationalism economic, ben que certe adherentes pote compartir positiones specific con iste altere correntes. === Paleoconservatismo === Le [[paleoconservatismo]] accentua le tradition national, le sovranitate del Statos Unite, le limitation del immigration e le scepticismo verso le interventionismo international. Su adherentes tende a criticar le globalisation e certe aspectos del liberalismo cultural. Le paleoconservatores sovente considera que le conservatismo del establishment ha acceptate troppo de multe transformationes economic e cultural. Alcun de lor ideas ha influentiate le nationalism e le populismo de derecta contemporanee, ben que le paleoconservatismo remane un corrente distincte con su proprie historia intellectual. === Conservatismo national === Le [[national-conservatismo]] combina le defensa del nation e del sovranitate national con un emphasis super le tradition cultural e le controlo del immigration. In economia, su adherentes pote acceptar un grado de intervention statal plus grande que le conservatores fiscal conventional, specialmente quando le mesuras es presentate como un medio de proteger le industrias domestic o le interesses national. Iste corrente ha devenite plus visibile durante le ascension del populismo de derecta e del nationalism economic. Su adherentes non semper concorda super le relation con le interventionismo militar, le protectionismo o le institutiones international. === Populismo de derecta === Le [[populismo de derecta]] opone sovente «le populo» a un elite politic, economic o cultural considerate distante del interesses ordinari. In le Statos Unite, le populismo de derecta contemporanee es associate in particular con Donald Trump e le movimento MAGA. Le populistas de derecta pote combinar un discurso contra le establishment con restrictiones super le immigration, scepticismo verso le globalisation e un emphasis super le sovranitate national. Le positiones economic varia: alcunes sustene reductiones fiscal e deregulation, durante que alteres defende protectionismo e interventiones selectiv del governamento. Le populismo de derecta non es identic a tote le conservatismo american. Le relation inter le populistas e le conservatores traditional constitue un subjecto importante de debatto intra le Partito Republicano. == Relation con le Partito Republicano == Desde le medietate del seculo XX, le [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]] ha devenite le principal vehiculo electoral del conservatismo american. Su coalitions includeva conservatores fiscal, conservatores social, libertarios, nationalistas e sectores del interprisa private. Le transformation ideologic del partidos american non esseva uniforme ni instantanee. Durante le seculo XX, le Republicanos e le Democratas contineva factiones conservator e liberal. Gradualmente, le Republicanos deveniva plus consistentemente associate con le conservatismo national, durante que le Democratas deveniva plus associate con le liberalismo moderne american. Le Republicanos contemporanee non forma un blocco ideologic homogenee. Le divergentias concerne le taxation, le commercio international, le immigration, le abortion, le relation con le alliatos, le gastos militar e le extension del poter executive. Le administration Trump ha accentuate le rolo del populismo, del nationalism economic e del controlo del immigration in le coalition republicano. Isto ha create tensiones con conservatores traditional qui continua a defender le libere commercio, le limitation del deficit e le fortia del institutiones legislative. == Conservatismo e opiniones public == Le personas que se identifica como conservator non forma un gruppo uniforme. Lor positiones varia secundo le religion, le etate, le region, le education, le situation economic e le affiliation politic. Le studios del [[Pew Research Center]] usa typologias politic pro distinguer gruppos que non es adequate describite solmente per lor affiliation a un partito. Le organisation publica analyses de gruppos politic con differente attitudes verso le religion, le immigration, le governamento, le politica exterior e le questiones cultural. Iste resultatos illustra que le identitate conservator non determina automaticamente un opinion identic super tote le questiones politic. Le classificationes depende del methodologia e del periodo del investigation, e non debe esser interpretate como categorias fixe que representa cata persona.<ref>{{Cite web |url=https://www.pewresearch.org/politics/feature/political-typology-comparison-2026/ |title=Political Typology Comparison |website=Pew Research Center |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> == Criticas e debattos == Le conservatismo american ha essite criticate ab diverse perspectivas politic e intellectual. Le criticos liberal e progressista argumenta sovente que certe politicas conservator pote augmentar le inegalitate economic, limitar le accesso al assistentia medical o restringer le derectos reproductive. Illes critica etiam le opposition a certe regulas ambiental e le resistentia a politicas destinate a combatter le discrimination. Le criticos de sinistra considera que certe correntes conservator ha protegite hierarchias social o ha minimisate le effectos de politicas racialmente discriminatorie. In le caso del historia del Sud, le segregation e le opposition a legislation de derectos civil forma parte del contexto essential pro comprender le evolution del conservatismo american. Altere criticos, includente conservatores traditional e libertarios, argumenta que le conservatismo contemporanee ha abandonate certe principios traditional, como le moderation del debito public, le limitation del poter executive, le libere commercio o le prudentia in politica exterior. Le defensores del conservatismo responde que le limitation del governamento, le protection del libertate individual, le responsabilitate personal e le continuitate institutional es importante pro le stabilitate democratic e economic. Illes pote etiam argumentar que le institutiones social e religiose contribui al solidaritate e al responsabilitate civic. Le debates super le significato e le direction del conservatismo continua intra le Statos Unite. Le divergencias inter conservatismo traditionalista, libertarianismo, conservatismo social, nationalism e populismo monstra que le movimento es un coalition de traditiones, plus tosto que un doctrina singular. == Vide etiam == * [[Conservatismo]] * [[Historia del conservatismo in le Statos Unite]] * [[Partito Republicano (Statos Unite)]] * [[Partito Democratic (Statos Unite)]] * [[Trumpismo]] * [[Populismo de derecta]] * [[Conservatismo fiscal]] * [[Conservatismo social]] * [[Derecta christian]] * [[Neoconservatismo]] * [[Paleoconservatismo]] * [[National-conservatismo]] * [[Libertarianismo]] * [[Politica del Statos Unite]] == Referentias == {{Reflist}} == Bibliographia == * Allitt, Patrick (2009). ''The Conservatives: Ideas and Personalities Throughout American History''. New Haven: Yale University Press. * Nash, George H. (1976). ''The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945''. New York: Basic Books. * Kirk, Russell (1953). ''The Conservative Mind: From Burke to Eliot''. Chicago: Henry Regnery Company. * Perlstein, Rick (2001). ''Before the Storm: Barry Goldwater and the Unmaking of the American Consensus''. New York: Hill and Wang. * Perlstein, Rick (2008). ''Nixonland: The Rise of a President and the Fracturing of America''. New York: Scribner. * Perlstein, Rick (2014). ''The Invisible Bridge: The Fall of Nixon and the Rise of Reagan''. New York: Simon & Schuster. * Pew Research Center (2026). ''Beyond Red vs. Blue: The Political Typology''. Washington, D.C. == Ligamines externe == * [https://www.pewresearch.org/politics/feature/political-typology-comparison-2026/ Typologia politic del Pew Research Center] * [https://www.britannica.com/topic/conservatism Conservatismo — Encyclopaedia Britannica] [[Categoria:Conservatismo in le Statos Unite| ]] [[Categoria:Movimentos politic in le Statos Unite]] cg1o1dns0g2pa80e6azeo6gq2362l6d 705016 705011 2026-10-23T06:47:29Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 705016 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Conservatismo in le Statos Unite''' es un insimul de traditiones politic de derecta e de derecta radical que ha exercite un influentia importante sur le historia politic, economic e cultural del [[Statos Unite]]. Desde le prime parte del seculo XX, le conservatismo american moderne ha essite associate principalmente con le [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]], ben que su radices historic include movimentos e factiones proveniente de ambe le grande partidos politic.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/conservatism |title=Conservatism |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=23 octobre 2026 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> Le conservatismo american traditionalmente accentua le libertate individual, le responsabilitate personal, le traditiones national, le [[capitalismo]], le [[republicanismo]] e le limitation del poter del governamento federal in relation al governamentos del estados. Secundo le corrente ideologic, illo pote etiam poner emphase super le religion, le familia traditional, le ordine social, le fortia militar, le securitate national e le protection del identitate national.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/topic/conservatism |title=Conservatism |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le significato del conservatismo in le Statos Unite differe in certe aspectos de su significato in Europa. Le tradition politic american se disveloppava in un republica fundate super le rejection del monarchia hereditari e del aristocratia. Pro iste ration, multe conservatores american combina ideas proveniente del liberalismo classic con le defensa del institutiones traditional e del valores social conservator.<ref>{{Cite book |last=Allitt |first=Patrick |title=The Conservatives: Ideas and Personalities Throughout American History |publisher=Yale University Press |year=2009 }}</ref> Durante le seculo XX, le conservatismo deveniva un movimento politic national organisate. Su coalitions includeva conservatores economic, libertarios, conservatores religiose, anticommunistas e defensores de un politica exterior robuste. Desde le annos 2010, le movimento ha essite transformate per le ascension del populismo de derecta e del nationalism associate con [[Donald Trump]] e le movimento [[Make America Great Again]] (MAGA). Iste evolution ha etiam accentuate le tensiones inter le defensores del mercatos libere e illes qui favorisa un politica economic plus protectionista.<ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> == Historia == {{Politica del Statos Unite}} === Origines e prime traditiones === Le radices del conservatismo american es un subjecto de debatto inter historiographos. Le [[Revolution American]] de 1775–1783 esseva influentiate per ideas del [[Iluminismo]], del liberalismo classic e del republicanismo. Le [[Declaration de Independentia del Statos Unite|Declaration de Independentia]] de 1776 proclamava le derectos inalienabile al vita, al libertate e al recerca del felicitate, e le nove republica rejectava le monarchia hereditari britanica.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript |title=Declaration of Independence: A Transcription |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Alcun pensatores conservator considera le Revolution American como un revolution conservator, proque illo cercava a defender derectos e libertates que le colonos considerava hereditate ab le tradition constitutional anglese. Altere interpretes accentua su ruptura radical con le autoritate monarchic e le transformation del ordine politic. Le ideas de [[John Adams]], [[Alexander Hamilton]] e [[James Madison]] super le stabilitate institutional, le separation del poteres e le necessitate de contrapesos politic deveniva importante in le tradition conservator posterior. Le Constitution del Statos Unite, ratificate in 1788 e entrate in vigor in 1789, establiva un republica federal con un governamento central, un systema de contrapesos e un division de competentias inter le federacion e le estados.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/founding-docs/constitution-transcript |title=Constitution of the United States: A Transcription |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le tradition jeffersonian, associate con [[Thomas Jefferson]] e le [[Partito Democratic-Republican]], accentuava le autonomia local, le suspicion del concentration del poter federal e le independentia del citatanos. Certos de iste ideas remaneva importante in le conservatismo american posterior, ben que Jefferson e su contemporaneos non debe esser considerate simplemente equivalente al conservatores contemporanee. === Le seculo XIX === Durante le seculo XIX, le partidos politic american non correspondeva exactemente al division contemporanee inter conservatores republicanos e liberales democratic. Le significato del terminos «conservator» e «liberal» variava secundo le region, le periodo e le question politic. Le [[Partito Whig (Statos Unite)|Partito Whig]] susteneva un serie de institutiones economic e infrastructural national, includente bancas, vias de communication e altere formas de modernisation economic. Su dissolution in le annos 1850 contribueva al formation del [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]] in 1854. Le sclavitude e le conflicto super su expansion divideva profundemente le nation. Le Republicanos del periodo de [[Abraham Lincoln]] se opponeva al expansion del sclavitude in le territorios federal, e le Guerra Civil American (1861–1865) terminava con le victoria del Union. Le [[Tredicesime Emendation al Constitution del Statos Unite|Tredicesime Emendation]] aboliva le sclavitude in 1865.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/13th-amendment |title=13th Amendment to the U.S. Constitution: Abolition of Slavery |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Post le guerra, le Republicanos comprendeva factiones diverse, includente reformatores, interesses industrial e conservatores economic. In le Sud, numerose politicos del [[Partito Democratic (Statos Unite)|Partito Democratic]] defendiva le segregation racial e le suprematia blanc. Le distinctiones politic del periodo debe esser comprendite in lor contexto historic, pois le coalitiones e le identitates de partito se transformava significativemente durante le seculos XIX e XX. Durante le fin del seculo XIX, le conservatismo economic esseva sovente associate con le protection del proprietate private, le standard monetari basate super auro, le opposition a certe formas de regulation economic e le defensa del interesses commercial. Tamen, non tote le conservatores susteneva le mesme politicas economic, e le relation inter le governamento e le mercato remaneva un question de conflicto interne. === Le prime decennios del seculo XX === In le prime parte del seculo XX, le conservatismo american includeva defensores del mercato libere, del traditionalismo social e del limitation del interventiones federal. Le presidentes republicanos [[Warren G. Harding]], [[Calvin Coolidge]] e [[Herbert Hoover]] es sovente associate con le preferentia pro un governamento federal relativemente limitate e con politicas favorabile al interprisa private. Le [[Grande Depressione]], comenciate in 1929, modificava le debatto super le rolo del governamento. Le administration del presidente [[Franklin D. Roosevelt]] introduceva le programma del [[New Deal]], que expandiva le responsabilitates federal in relation al assistentia social, al regulation del systema financia e al recuperation economic. Le opposition conservator al New Deal deveniva un factor central del politica national. Multes considerava que le expansion del governamento federal menaciava le libertate economic, le proprietate private e le autonomia individual. Altere sectores acceptava certe programas social, ma se opponeva al augmento del poter federal o a specific regulas economic. In le Congresso, le coalitions conservator includeva republicanos e democratas del Sud. Illos cooperava super questiones fiscal, laboral e social, ben que lor rationes politic non esseva identic. Le democratas del Sud includeva defensores del segregation racial, un factor importante in le politica american de iste periodo. === Formation del movimento conservator moderne === Le movimento conservator moderne prendeva forma principalmente inter le annos 1930 e 1960. Illo reuniva intellectuales traditionalista, economistas favorabile al mercato libere, anticommunistas e activistas politic qui se opponeva al expansion del stato social e al collectivismo.<ref>{{Cite book |last=Nash |first=George H. |title=The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945 |publisher=Basic Books |year=1976 }}</ref> In 1953, le historiator e theorico politic [[Russell Kirk]] publicava ''The Conservative Mind'', un obra que contribuiva a definir le traditionalismo conservator american. Kirk accentuava le importantia del tradition, del continuitate institutional, del religion, del prudentialitate politic e del limites del ration human.<ref>{{Cite book |last=Kirk |first=Russell |title=The Conservative Mind: From Burke to Eliot |publisher=Henry Regnery Company |year=1953 }}</ref> Le revista ''[[National Review]]'', fundate in 1955 per [[William F. Buckley Jr.]], deveniva un centro importante del pensamento conservator. Illo reuniva autores que se opponeva al communismo e al liberalismo del periodo, ben que illes differeva super questiones economic, cultural e de politica exterior. Le movimento includeva etiam libertarios, qui defendeva le libertate individual e le reduction del interventiones del stato, e traditionalistas, qui considerava le institutiones cultural e religiose essential al stabilitate del societate. Le collaboration inter iste gruppos produceva un coalition influente, ma le differentias inter illes non dispariva. === Le Guerra Frigide e le anticommunismo === Durante le [[Guerra Frigide]], le anticommunismo deveniva un elemento central del conservatismo american. Numerose conservatores considerava le [[Union Sovietic]] como un menacia al libertate politic, al economia de mercato e al securitate del Statos Unite. Le senator [[Joseph McCarthy]] deveniva famose in le annos 1950 per su allegationes de infiltration communista in le governamento e altere institutiones. Su campania contra supponite sympathisantes communista provocava controverse e criticismo, particularmente in relation al evidentia presentate e al tractamento de personas accusate. Le conservatores differeva super le maniera de confrontar le Union Sovietic. Alcunes favoriva un politica de deterrentia militar e de fortia; alteres insisteva super le necessitate de evitar un guerra nuclear. Le anticommunismo, nonobstante, contribueva a unir factiones que alteremente habeva divergentias economic e cultural. === Le movimento conservator e le questiones racial === Le [[Movimento del derectos civil]] del annos 1950 e 1960 modificava profundemente le politica american. Le adoption del [[Civil Rights Act de 1964]] e del [[Voting Rights Act de 1965]] marcava passus legislative major contra le segregation e le discrimination racial.<ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/civil-rights-act |title=Civil Rights Act (1964) |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/voting-rights-act |title=Voting Rights Act (1965) |website=National Archives |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le attitudes conservator verso iste transformationes variava. Alcun conservatores susteneva le derectos civil e le equalitate ante le lege, durante que alteres se opponeva a legislation federal que illes considerava un intrusion in le autonomia del estados o del interprisas private. In le Sud, numerose politicos segregacionista resistiva al desegregation. Durante le decennios sequente, le alliantias electoral se transformava. Un parte crescente del electores conservator del Sud se orientava verso le Partito Republicano. Le causas includeva le opposition a certe politicas federal, le transformation del identitates de partito, le questiones racial e cultural, e le effortios electoral del Republicanos pro establir un base in le region. Iste transformation non occurreva de un die al altere e non implicava que tote le electores o politicos cambiava simultaneemente de partito. Illo esseva un processo de plure decennios que modificava le geographia politic del nation. === Le administration de Richard Nixon === Le presidente [[Richard Nixon]], in cargo ab 1969 a 1974, cercava a establir un coalition electoral que includeva electores conservator, suburban e del Sud. Su administration promoveva le notion de «silent majority», un expression usate pro describer americanos qui, secundo Nixon, desiderava ordine social e stabilitate durante un periodo de protestas e cambios cultural. Nixon adoptava un combination de politicas conservator e interventiones federal. In politica exterior, ille initiava un processo de detente con le Union Sovietic e promoveva un apertura diplomatic verso le Republica Popular de China. Su administration etiam establiva le Environmental Protection Agency e adoptava regulas environmental federal. Le scandalo [[Watergate]] conduceva a su demission in 1974. Le evento affectava le fiducia public in le presidentia e contribuiva al debatto conservator super le limites del poter executive e le responsabilitate del governamento. === Le ascension de Ronald Reagan === Le election de [[Ronald Reagan]] in 1980 marcava un momento decisive pro le conservatismo moderne. Reagan articulava un programma que combinava reductiones fiscal, deregulation economic, opposition al expansion del governamento federal, valores social conservator e un politica exterior ferme verso le Union Sovietic.<ref>{{Cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1981-1988/foreword |title=1981–1988: The Presidency of Ronald W. Reagan |website=Office of the Historian, U.S. Department of State |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le administration Reagan promoveva reductiones importante del taxas federal, particularmente super le redditos, e cercava a limitar certe regulas economic. Su adherentes argumentava que iste politicas estimularia le investition e le crescentia economic. Criticos poneva emphase super le deficit budgetari, le distribution del beneficio economic e le reduction de certe programas social. In politica exterior, Reagan accentuava le fortia militar e le opposition al expansion sovietic. Durante su secunde mandato, le relationes con le chef sovietic [[Mikhail Gorbachev]] se ameliorava e le duo paises initiava accordos super le armas nuclear.<ref>{{Cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1981-1988/u.s.-soviet-relations |title=U.S.-Soviet Relations, 1981–1991 |website=Office of the Historian, U.S. Department of State |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le [[Reaganomics]], le termino popular pro le orientation economic de su administration, deveniva un referentia importante pro le conservatismo fiscal. Reagan etiam contribuiva a associar le conservatismo american con un linguage politic centrate super le libertate individual, le patriotismo e le fiducia in le mercato. === Le annos 1990 === Post le fin del Guerra Frigide, le conservatismo american continuava a esser influente, ma le differentias interne deveniva plus visibile. Alcun conservatores accentuava le reduction del taxas e del regulationes; alteres poneva plus emphase super le valores religiose, le immigration, le criminalitate e le cambios cultural. In 1994, le Republicanos obteneva le controlo del Camera del Representantes e del Senato, in un successo electoral associate con le [[Contract with America]], un programma promovite per [[Newt Gingrich]]. Le initiative includeva propositiones de reduction del governamento federal, reformas del assistentia social e cambios in le politica fiscal. Le presidente democratic [[Bill Clinton]] adoptava etiam certe politicas que attraheva electores moderate e conservator, includente le reforma del assistentia social de 1996 e le accordo super le budget federal. Le periodo monstrava que le relation inter conservatismo, liberalismo economic e politica social non poteva esser reducite a un opposition simple inter duo partidos. === Le administration de George W. Bush === Le election de [[George W. Bush]] in 2000 portava un nove administration republicano al poter. Bush promoveva reductiones fiscal e un programma social conservator, includente politicas favorabile al participation de organisationes religiose in certe servicios social. Le attentatos del 11 de septembre 2001 transformava le politica exterior american. Le administration Bush initiava le [[Guerra in Afghanistan (2001–2021)|Guerra in Afghanistan]] e, in 2003, le [[Invasion de Iraq de 2003|invasion de Iraq]]. Le justification del guerra de Iraq e su consequentias deveniva subjectos de controversia in le politica american e inter le conservatores mesme. Le administration expandiva le gastos militar e le poter del governamento in certe areas de securitate, includente le surveillance e le controlo del frontieras. Iste politicas entrava in tension con le principios de governamento limitate defendite per alcun libertarios e conservatores fiscal. Le crise financia de 2007–2008 e le recessione economic que sequeva affectava le reputantia del establishment politic e economic. Le interventiones del governamento pro stabilisar le systema bancari e le economia provocava debattos super le rolo del stato e le responsabilitate del institutiones financia. === Le Tea Party e le opposition al Barack Obama === Le election de [[Barack Obama]] in 2008 esseva sequite per le formation del [[Tea Party movement]], un movimento politic heterogenee que emergeva in 2009. Su participantes criticava le augmento del debito public, le gastos federal, le taxas e le expansion del rolo del governamento. Le movimento attraheva libertarios, conservatores fiscal e activistas social conservator. Illo exerceva un influentia importante sur le primarias republicano e contribuiva al victoria republicana in le electiones legislative de 2010. Le adoption del [[Patient Protection and Affordable Care Act]], cognoscite como Obamacare, deveniva un puncto central del opposition conservator. Le adversarios argumentava que le lege expandiva excessivemente le interventiones federal in le systema de sanitate; le defensores lo considerava un extension del accesso al assecurantia medical. Le periodo accentuava le polarisation politic e le divergentias inter le factiones del Partito Republicano, includente le establishment traditional, le libertarios e le activistas populista. === Donald Trump e le populismo de derecta === Le candidatura de [[Donald Trump]] in 2015–2016 transformava le conservatismo american. Trump combinava un linguage populista e nationalista con promessas de restriction del immigration, renegotiation de accordos commercial, reforzamento del frontieras e opposition al establishment politic. Le slogan «Make America Great Again» deveniva le expression central de su movimento. Su base electoral includeva electores conservator traditional, nationalistas, sectores religiose, personas sceptic verso le globalisation e electores insatisfacite con le direction del pais. Le [[Trumpismo]] differe de certe formas traditional de conservatismo economic. Durante que le conservatores fiscal conventional sovente promoveva le libere commercio e le limitation del interventiones statal, Trump susteneva tarifas de importation e un politica commercial protectionista. Su approccio combinava reductiones fiscal e deregulation con interventiones economic destinate a proteger certe industrias american. Trump esseva eligite presidente in 2016 e reeligite in 2024, deveniente le 45e e le 47e presidente del Statos Unite. Su prime administration, ab 2017 a 2021, includeva reductiones fiscal, nominationes de judices conservator, deregulation e un agenda restrictive super le immigration. Le assalto al [[Capitolio del Statos Unite del 6 de januario 2021]], post le election de 2020, deveniva un evento major in le historia politic contemporanee. Le assalto occurreva durante le effortios de certificar le resultato electoral, e le assertiones de fraude electoral promovite per Trump e su alliatos esseva contestate in tribunales e per responsabiles electoral. Le evento provocava debattos super le relation inter le conservatismo, le populismo, le legitimite electoral e le normas democratic.<ref>{{Cite web |url=https://www.rules.senate.gov/news/press-releases/klobuchar-blunt-peters-portman-release-bipartisan-report-investigating-january-6th-capitol-attack |title=Bipartisan Report Investigating January 6th Capitol Attack |website=U.S. Senate Committee on Rules and Administration |date=8 junio 2021 |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> Le secunde administration Trump, comenciate in januario 2025, continua a influentiar le direction del movimento conservator. Le politica del administration e le reactions a illo es subjectos de debatto public e de scrutinio institutional. == Principios e ideas == Le conservatismo american non es un doctrina uniforme. Su adherentes differe super le rolo del governamento, le mercato, le religion, le politica exterior e le transformation social. Nonobstante, plure temas recur in le tradition. === Individualismo e libertate individual === Le individualismo es un principio central de multe traditiones conservator american. Illo accentua le autonomia personal, le responsabilitate individual e le capacitate del personas de prender decisiones super lor proprie vita. Le conservatores sovente considera le libertate economic e le proprietate private como conditiones importante pro le libertate politic. Multes sustene que un governamento troppo potente pote restringer le autonomia del citatanos e crear un dependentia excessive verso le institutiones public. Tamen, le interpretation del libertate individual varia. Le libertarios accentua le protection del libertates personal e le limitation del coercition statal; le conservatores social pote sustener regulas public que illes considera necessari pro defender le familia, le religion o le moralitate traditional. === Governamento limitate e federalismo === Le idea de governamento limitate concerne le restriction del poter public per medio del Constitution, del separation del poteres e del proteccion del derectos individual. Multe conservatores defende le [[federalismo]], que distribue le competentias inter le governamento federal e le governamentos del estados. Illes considera que le decisiones debe esser prendite, quando possibile, al nivello le plus proxime al citatanos. In practica, le conservatores non semper favorisa un reduction del governamento in tote le campos. Multes sustene un rolo federal robuste in le defensa national, le securitate del frontieras, le application del lege e le politica criminal. Le debatto concerne dunque tanto le dimension del governamento como le areas in le quales su interventiones es considerate legitime. === Conservatismo fiscal === Le [[conservatismo fiscal]] accentua le moderation del gastos public, le reduction del deficit budgetari e le gestion prudente del debito public. Le conservatores fiscal sovente favorisa taxas plus basse, deregulation e incentivos al investition private. Le adherentes argumenta que le taxation e le regulation excessive pote dissuader le investition, limitar le creation de emploi e reducir le libertate economic. Illes pote etiam considerar le debito public como un carga transferite a generationes futur. Le criticos responde que le reductiones fiscal pote augmentar le inegalitate o reducir le ressources disponibile pro servicios public, e que certe regulas es necessari pro controlar le externalitates, proteger le consumitores e mantener le stabilitate economic. Le conservatismo fiscal non es identic al opposition a omne gasto public. Le conservatores differe super le gastos militar, le pensiones, le assistentia social e le investitiones in infrastructura. === Capitalismo e mercato libere === Le [[capitalismo]] e le [[economia de mercato]] occupa un posto central in le tradition conservator american. Le mercato es considerate per multe conservatores como un mechanismo que facilita le coordination economic, le innovation e le creation de ricchessa. Le conservatores economic sovente favorisa le proprietate private, le competition, le libere interprisas e le reduction de obstaculos regulatory. Le influentia del economistas como [[Friedrich Hayek]] e [[Milton Friedman]] contribuiva al disveloppamento de argumentos contra le planification centralisate e in favor del coordination per le mercato. Non tote le conservatores, tamen, supporta un mercato completemente non regulate. Le conservatores nationalista e populista pote defender tarifas, subsidios o altere mesuras destinate a proteger industrias domestic e promover le production national. Iste positiones pote entrar in tension con le tradition del libere commercio. === Traditionalismo e ordine social === Le traditionalismo accentua le valor del institutiones e del practicas social que ha persistite durante longe periodos. Le familia, le communitates local, le religion, le associatones civic e le traditiones national es sovente considerate fontes de stabilitate e de solidaritate. Le conservatores traditionalista argumenta que le cambios social rapide pote debilitar le institutiones e le normas que sustene le vita commun. Illes tende a preferer reformas gradual a transformationes radical. Le criticos observa que le traditiones pote etiam perpetuar exclusion e inegalitate. Le debatto concerne le maniera de conciliar le continuitate cultural con le libertate individual, le equalitate ante le lege e le adaptation al cambios social. === Religion e valores moral === Le [[derecta christian]] es un componente importante del conservatismo american. Numerose conservatores, specialmente in communitates evangelic e catholic, considera le religion como un fonte de principios moral e un fundamento del vita familiar e civic. Le conservatores religiose sovente se oppone a le abortion, sustene le protection del libertate religiose e defende le rolo del parentes in le education moral de lor infantes. Alcunes favorisa le prece in le scholas public o un plus grande participation de organisationes religiose in servicios social. Le relation inter religion e stato es tamen un question disputate. Le Prime Emendation al Constitution prohibi le establimento de un religion official e protege le exercitio del religion. Le conservatores differe super le maniera de interpretar iste protectiones e super le limites del expression religiose in institutiones public. === Politicas social e questiones cultural === Le conservatores social sovente defende conceptiones traditional del familia e del sexualitate. Multes se oppone al abortion o favorisa restrictiones legal, ben que le opiniones varia super le exceptiones e le nivello al qual le regulas debe esser determinate. Le question del [[matrimonio inter personas del mesme sexo]] e le derectos LGBT ha etiam dividite le conservatismo. Alcun organisationes religiose continua a opponer se a cambios in le definition del familia, durante que altere conservatores accentua le libertate individual o accepta le matrimonio inter personas del mesme sexo. Le education es un altere campo importante. Le conservatores sovente sustene le selection del schola per le parentes, le scholas private e religiose, e le controlo local del curriculo. Le adherentes del education domiciliar argumenta que le familias debe haber un grande autonomia in le education de lor infantes. Le immigration, le identitate national, le linguage public e le interpretation del historia american ha devenite questiones cultural central in le politica contemporanee. === Derectos del armas === Le derecto de posseder e portar armas es un elemento importante del conservatismo american. Multe conservatores interpreta le [[Secunde Emendation al Constitution del Statos Unite|Secunde Emendation]] como un protection del derecto individual de posseder armas. Organisationes como le [[National Rifle Association]] ha exercite un influentia importante in le debatto public super le armas. Le conservatores que defende iste interpretation sovente argumenta que le possession de armas es legate al defensa personal, al tradition constitutional e al protection contra le abuso del poter statal. Le adversarios de un interpretation extensive del derecto de portar armas sustene que regulas plus stricte pote contribuir a reducir le violentia armate. Le opiniones conservator varia super le tipos de regulas que pote esser acceptabile. === Immigration e nationalism === Le immigration es un del questiones le plus disputate intra le conservatismo american. Le conservatores traditional sovente accentua le application del lege, le controlo del frontieras e le integration del immigrantes. Le conservatores nationalista e populista tende a favorisar restrictiones plus forte e un politica de deportation contra personas presente illegalmente in le pais. Le defensores de politicas restrictive argumenta que le stato debe controlar le admission al territorio national e proteger le securitate, le salarios e le cohaesion social. Le criticos accentua le contribution economic e cultural del immigrantes e le necessitate de respectar le derectos legal e human. Le [[nationalismo]] contemporanee include perspectivas differente. Alcunes insiste super le sovranitate national e le independentia economic; alteres lo combina con ideas ethnic o cultural super le composition del nation. Iste variantes non debe esser considerate identic. === Politica exterior e defensa national === Le conservatores american ha sovente sustenite un defensa national forte e un rolo international importante pro le Statos Unite. Tamen, illes differe super le uso del fortia militar, le alianças e le grado de intervention in altere paises. Le [[neoconservatismo]] favorisa sovente un politica exterior active e le uso del fortia, in certe circumstantias, pro defender interesses american o promover cambios politic in altere paises. Le realistas accentua le equilibrios de poter, le securitate national e le limites del interventionismo. Le conservatores libertario e non-interventionista tende a opponer se a guerras prolongate e a compromissos militar que illes considera non essential al defensa national. Le populistas nationalista pote etiam questionar le utilitate de alianças e de organisationes international. Le debatto super le rolo del Statos Unite in le mundo remane un fonte de divergentia intra le derecta american. == Principales correntes == === Conservatismo traditionalista === Le conservatismo traditionalista accentua le continuitate historic, le prudentialitate politic, le institutiones hereditate e le importance del religion e del communitates. Russell Kirk es un de su representantes intellectual le plus influente in le Statos Unite. Le traditionalistas tende a considerar le societate como un organismo historic cuje institutiones non pote esser reconstruite completemente per medio de ration abstracte o de planos politic. Illes favorisa le reforma prudente e diffide de transformationes social radical. === Conservatismo fiscal === Le conservatismo fiscal concentra se super le taxation, le debito public, le gastos statal e le regulation economic. Su adherentes generalmente favorisa le mercatos libere, le limitation del deficit e un rolo plus limitate del governamento in le economia. Iste corrente include tanto conservatores conventional como libertarios economic, ben que lor opiniones pote diverger super le libertates personal, le politica exterior e le rolo del stato in questiones moral. === Conservatismo social ===Le conservatismo social defende valores e institutiones considerate traditional, particularmente in relation al familia, al religion, al sexualitate e al education. Le [[derecta christian]] es un componente importante de iste corrente. Organisatores e grupos religiose ha mobilisate electores super questiones como le abortion, le libertate religiose e le selection del schola. Le conservatores social non forma un gruppo homogenee: le opiniones differe super le grado de intervention del governamento, le politica economic e le relation inter religion e lege civil. === Conservatismo libertario === Le [[libertarianismo]] accentua le libertate individual, le proprietate private, le contractos voluntari e le limitation del coercition statal. Le libertarios economic favorisa sovente le deregulamentation, le libere commercio e le reduction del taxation. In contrasto con alcun formas de conservatismo social, le libertarios pote opponer se al prohibition de comportamentos que illes considera personal, como le uso de certe drogas o le decisiones relative al vita private. Le grado de supporto al non-interventionismo in politica exterior varia. Le relation inter libertarianismo e conservatismo es sovente cooperative, ma le duo traditiones differe super le question de quante poter le governamento debe haber in questiones moral, de securitate e de politica exterior. === Neoconservatismo === Le [[neoconservatismo]] deveniva influente in le politica american durante le ultime decennios del seculo XX. Le neoconservatores sovente sustene un fortia militar importante e un politica exterior active, includente le possibilitate de intervention militar contra governamentos considerate hostil o periculose. Le corrente includeva intellectuales qui criticava certe aspectos del liberalismo del annos 1960 e qui postea se associava con le Partito Republicano. Su adherentes differeva super le grado de intervention international, ma multe de illes supportava le politica exterior del administration de George W. Bush durante le prime annos del seculo XXI. Le neoconservatismo non es identic al isolationismo, al realismo o al nationalism economic, ben que certe adherentes pote compartir positiones specific con iste altere correntes. === Paleoconservatismo === Le [[paleoconservatismo]] accentua le tradition national, le sovranitate del Statos Unite, le limitation del immigration e le scepticismo verso le interventionismo international. Su adherentes tende a criticar le globalisation e certe aspectos del liberalismo cultural. Le paleoconservatores sovente considera que le conservatismo del establishment ha acceptate troppo de multe transformationes economic e cultural. Alcun de lor ideas ha influentiate le nationalism e le populismo de derecta contemporanee, ben que le paleoconservatismo remane un corrente distincte con su proprie historia intellectual. === Conservatismo national === Le [[national-conservatismo]] combina le defensa del nation e del sovranitate national con un emphasis super le tradition cultural e le controlo del immigration. In economia, su adherentes pote acceptar un grado de intervention statal plus grande que le conservatores fiscal conventional, specialmente quando le mesuras es presentate como un medio de proteger le industrias domestic o le interesses national. Iste corrente ha devenite plus visibile durante le ascension del populismo de derecta e del nationalism economic. Su adherentes non semper concorda super le relation con le interventionismo militar, le protectionismo o le institutiones international. === Populismo de derecta === Le [[populismo de derecta]] opone sovente «le populo» a un elite politic, economic o cultural considerate distante del interesses ordinari. In le Statos Unite, le populismo de derecta contemporanee es associate in particular con Donald Trump e le movimento MAGA. Le populistas de derecta pote combinar un discurso contra le establishment con restrictiones super le immigration, scepticismo verso le globalisation e un emphasis super le sovranitate national. Le positiones economic varia: alcunes sustene reductiones fiscal e deregulation, durante que alteres defende protectionismo e interventiones selectiv del governamento. Le populismo de derecta non es identic a tote le conservatismo american. Le relation inter le populistas e le conservatores traditional constitue un subjecto importante de debatto intra le Partito Republicano. == Relation con le Partito Republicano == Desde le medietate del seculo XX, le [[Partito Republicano (Statos Unite)|Partito Republicano]] ha devenite le principal vehiculo electoral del conservatismo american. Su coalitions includeva conservatores fiscal, conservatores social, libertarios, nationalistas e sectores del interprisa private. Le transformation ideologic del partidos american non esseva uniforme ni instantanee. Durante le seculo XX, le Republicanos e le Democratas contineva factiones conservator e liberal. Gradualmente, le Republicanos deveniva plus consistentemente associate con le conservatismo national, durante que le Democratas deveniva plus associate con le liberalismo moderne american. Le Republicanos contemporanee non forma un blocco ideologic homogenee. Le divergentias concerne le taxation, le commercio international, le immigration, le abortion, le relation con le alliatos, le gastos militar e le extension del poter executive. Le administration Trump ha accentuate le rolo del populismo, del nationalism economic e del controlo del immigration in le coalition republicano. Isto ha create tensiones con conservatores traditional qui continua a defender le libere commercio, le limitation del deficit e le fortia del institutiones legislative. == Conservatismo e opiniones public == Le personas que se identifica como conservator non forma un gruppo uniforme. Lor positiones varia secundo le religion, le etate, le region, le education, le situation economic e le affiliation politic. Le studios del [[Pew Research Center]] usa typologias politic pro distinguer gruppos que non es adequate describite solmente per lor affiliation a un partito. Le organisation publica analyses de gruppos politic con differente attitudes verso le religion, le immigration, le governamento, le politica exterior e le questiones cultural. Iste resultatos illustra que le identitate conservator non determina automaticamente un opinion identic super tote le questiones politic. Le classificationes depende del methodologia e del periodo del investigation, e non debe esser interpretate como categorias fixe que representa cata persona.<ref>{{Cite web |url=https://www.pewresearch.org/politics/feature/political-typology-comparison-2026/ |title=Political Typology Comparison |website=Pew Research Center |access-date=23 octobre 2026 }}</ref> == Criticas e debattos == Le conservatismo american ha essite criticate ab diverse perspectivas politic e intellectual. Le criticos liberal e progressista argumenta sovente que certe politicas conservator pote augmentar le inegalitate economic, limitar le accesso al assistentia medical o restringer le derectos reproductive. Illes critica etiam le opposition a certe regulas ambiental e le resistentia a politicas destinate a combatter le discrimination. Le criticos de sinistra considera que certe correntes conservator ha protegite hierarchias social o ha minimisate le effectos de politicas racialmente discriminatorie. In le caso del historia del Sud, le segregation e le opposition a legislation de derectos civil forma parte del contexto essential pro comprender le evolution del conservatismo american. Altere criticos, includente conservatores traditional e libertarios, argumenta que le conservatismo contemporanee ha abandonate certe principios traditional, como le moderation del debito public, le limitation del poter executive, le libere commercio o le prudentia in politica exterior. Le defensores del conservatismo responde que le limitation del governamento, le protection del libertate individual, le responsabilitate personal e le continuitate institutional es importante pro le stabilitate democratic e economic. Illes pote etiam argumentar que le institutiones social e religiose contribui al solidaritate e al responsabilitate civic. Le debates super le significato e le direction del conservatismo continua intra le Statos Unite. Le divergencias inter conservatismo traditionalista, libertarianismo, conservatismo social, nationalism e populismo monstra que le movimento es un coalition de traditiones, plus tosto que un doctrina singular. == Vide etiam == * [[Conservatismo]] * [[Historia del conservatismo in le Statos Unite]] * [[Partito Republicano (Statos Unite)]] * [[Partito Democratic (Statos Unite)]] * [[Trumpismo]] * [[Populismo de derecta]] * [[Conservatismo fiscal]] * [[Conservatismo social]] * [[Derecta christian]] * [[Neoconservatismo]] * [[Paleoconservatismo]] * [[National-conservatismo]] * [[Libertarianismo]] * [[Politica del Statos Unite]] == Referentias == {{Reflist}} == Bibliographia == * Allitt, Patrick (2009). ''The Conservatives: Ideas and Personalities Throughout American History''. New Haven: Yale University Press. * Nash, George H. (1976). ''The Conservative Intellectual Movement in America Since 1945''. New York: Basic Books. * Kirk, Russell (1953). ''The Conservative Mind: From Burke to Eliot''. Chicago: Henry Regnery Company. * Perlstein, Rick (2001). ''Before the Storm: Barry Goldwater and the Unmaking of the American Consensus''. New York: Hill and Wang. * Perlstein, Rick (2008). ''Nixonland: The Rise of a President and the Fracturing of America''. New York: Scribner. * Perlstein, Rick (2014). ''The Invisible Bridge: The Fall of Nixon and the Rise of Reagan''. New York: Simon & Schuster. * Pew Research Center (2026). ''Beyond Red vs. Blue: The Political Typology''. Washington, D.C. == Ligamines externe == * [https://www.pewresearch.org/politics/feature/political-typology-comparison-2026/ Typologia politic del Pew Research Center] * [https://www.britannica.com/topic/conservatism Conservatismo — Encyclopaedia Britannica] [[Categoria:Conservatismo in le Statos Unite| ]] [[Categoria:Movimentos politic in le Statos Unite]] f0qxwdj267f154maqor18arz82onwkn 10 62408 705013 2026-10-23T06:44:57Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “ {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Politica del Statos Unite]] | imago = Greater coat of arms of the United States.svg | grex1 = Governo federal | index1 = * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Leges del Statos Unite]] * [[Tractatos international del Statos Unite]] | grex2 = Poder legislative | index2 = * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Camera del Representantes del Statos Unite]] * [[Speaker del Camera del Representantes del Statos Unite]]...” 705013 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Politica del Statos Unite]] | imago = Greater coat of arms of the United States.svg | grex1 = Governo federal | index1 = * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Leges del Statos Unite]] * [[Tractatos international del Statos Unite]] | grex2 = Poder legislative | index2 = * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Camera del Representantes del Statos Unite]] * [[Speaker del Camera del Representantes del Statos Unite]] * [[Leader del majoritate del Camera del Representantes]] * [[Leader del minoritate del Camera del Representantes]] * [[Senato del Statos Unite]] * [[Presidente pro tempore del Senato del Statos Unite]] * [[Leader del majoritate del Senato]] * [[Leader del minoritate del Senato]] | grex3 = Poder executive | index3 = * [[Presidente del Statos Unite]] * [[Donald Trump]] * [[Vicepresidente del Statos Unite]] * [[JD Vance]] * [[Gabinetto del Statos Unite]] * [[Agentias federal del Statos Unite]] * [[Officio executive del Presidente del Statos Unite]] | grex4 = Poder judiciari | index4 = * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Chief Justice del Statos Unite]] * [[Clarence Thomas]] * [[Samuel Alito]] * [[Sonia Sotomayor]] * [[Elena Kagan]] * [[Neil Gorsuch]] * [[Brett Kavanaugh]] * [[Amy Coney Barrett]] * [[Ketanji Brown Jackson]] * [[Cortes de appellation del Statos Unite]] * [[Cortes de district del Statos Unite]] | grex5 = Electiones | index5 = * [[Electiones presidential del Statos Unite]] * [[Electiones intermediari del Statos Unite]] * [[Electiones primari del Statos Unite]] * [[Electiones in Alabama]] * [[Electiones in California]] * [[Electiones in Florida]] * [[Electiones in Texas]] * [[Electiones in New York]] * [[Electiones in Pennsylvania]] * [[Electiones in le District de Columbia]] * [[Lista de electiones del Statos Unite]] | grex6 = Partitos politic | index6 = * [[Partito Democratic del Statos Unite]] * [[Partito Republican del Statos Unite]] * [[Tertie partitos del Statos Unite]] * [[Partito del Constitution]] * [[Partito Verde del Statos Unite]] * [[Partito Libertari del Statos Unite]] | grex7 = Ideologias politic | index7 = * [[Centrismo]] * [[Conservatismo in le Statos Unite]] * [[Trumpismo]] * [[Liberalismo in le Statos Unite]] * [[Libertarianismo]] * [[Progressivismo in le Statos Unite]] * [[Socialismo in le Statos Unite]] * [[Nationalismo american]] * [[Nativismo]] * [[Populismo in le Statos Unite]] * [[Protectionismo]] * [[Republicanismo in le Statos Unite]] * [[Feminismo]] * [[Anarchismo]] * [[Cultura politic del Statos Unite]] * [[Polarisation politic]] | grex8 = Federalismo | index8 = * [[Governos statal del Statos Unite]] * [[Governatores del Statos Unite]] * [[Legislaturas statal del Statos Unite]] * [[Governamento local in le Statos Unite]] * [[Governamento del District de Columbia]] * [[Consilio del District de Columbia]] | grex9 = Relationes exterior | index9 = * [[Dipartimento de Stato del Statos Unite]] * [[Secretario de Stato del Statos Unite]] * [[Missiones diplomatic del Statos Unite]] * [[Legislation sur le nationalitate del Statos Unite]] * [[Passaporto del Statos Unite]] * [[Statos Unite e le Nationes Unite]] * [[Relationes inter le Statos Unite e le Consilio de Cooperation del Golfo]] | vide_etiam = * [[Politica del Statos Unite]] * [[Historia del Statos Unite]] }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de politica]] </noinclude> i0gry6zl6wajl5vysepkdls1cweg77n 705018 705013 2026-10-23T06:49:07Z Interlingvisto 60932 705018 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Politica del Statos Unite]] | imago = Greater coat of arms of the United States.svg | grex1 = Governo federal | index1 = * [[Constitution del Statos Unite]] * [[Leges del Statos Unite]] * [[Tractatos international del Statos Unite]] | grex2 = Poder legislative | index2 = * [[Congresso del Statos Unite]] * [[Camera del Representantes del Statos Unite]] * [[Speaker del Camera del Representantes del Statos Unite]] * [[Leader del majoritate del Camera del Representantes]] * [[Leader del minoritate del Camera del Representantes]] * [[Senato del Statos Unite]] * [[Presidente pro tempore del Senato del Statos Unite]] * [[Leader del majoritate del Senato]] * [[Leader del minoritate del Senato]] | grex3 = Poder executive | index3 = * [[Presidente del Statos Unite]] * [[Donald Trump]] * [[Vicepresidente del Statos Unite]] * [[JD Vance]] * [[Gabinetto del Statos Unite]] * [[Agentias federal del Statos Unite]] * [[Officio executive del Presidente del Statos Unite]] | grex4 = Poder judiciari | index4 = * [[Corte Supreme del Statos Unite]] * [[Chief Justice del Statos Unite]] * [[Clarence Thomas]] * [[Samuel Alito]] * [[Sonia Sotomayor]] * [[Elena Kagan]] * [[Neil Gorsuch]] * [[Brett Kavanaugh]] * [[Amy Coney Barrett]] * [[Ketanji Brown Jackson]] * [[Cortes de appellation del Statos Unite]] * [[Cortes de district del Statos Unite]] | grex5 = Electiones | index5 = * [[Electiones presidential del Statos Unite]] * [[Electiones intermediari del Statos Unite]] * [[Electiones primari del Statos Unite]] * [[Electiones in Alabama]] * [[Electiones in California]] * [[Electiones in Florida]] * [[Electiones in Texas]] * [[Electiones in New York]] * [[Electiones in Pennsylvania]] * [[Electiones in le District de Columbia]] * [[Lista de electiones del Statos Unite]] | grex6 = Partitos politic | index6 = * [[Partito Democratic del Statos Unite]] * [[Partito Republican del Statos Unite]] * [[Tertie partitos del Statos Unite]] * [[Partito del Constitution]] * [[Partito Verde del Statos Unite]] * [[Partito Libertari del Statos Unite]] | grex7 = Ideologias politic | index7 = * [[Centrismo]] * [[Conservatismo in le Statos Unite]] * [[Trumpismo]] * [[Liberalismo in le Statos Unite]] * [[Libertarianismo]] * [[Progressivismo in le Statos Unite]] * [[Socialismo in le Statos Unite]] * [[Nationalismo american]] * [[Nativismo]] * [[Populismo in le Statos Unite]] * [[Protectionismo]] * [[Republicanismo in le Statos Unite]] * [[Feminismo]] * [[Anarchismo]] * [[Cultura politic del Statos Unite]] * [[Polarisation politic]] | grex8 = Federalismo | index8 = * [[Governos statal del Statos Unite]] * [[Governatores del Statos Unite]] * [[Legislaturas statal del Statos Unite]] * [[Governamento local in le Statos Unite]] * [[Governamento del District de Columbia]] * [[Consilio del District de Columbia]] | grex9 = Relationes exterior | index9 = * [[Dipartimento de Stato del Statos Unite]] * [[Secretario de Stato del Statos Unite]] * [[Missiones diplomatic del Statos Unite]] * [[Legislation sur le nationalitate del Statos Unite]] * [[Passaporto del Statos Unite]] * [[Statos Unite e le Nationes Unite]] * [[Relationes inter le Statos Unite e le Consilio de Cooperation del Golfo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de politica]] </noinclude> g8mf523b6803ecc0wy8ynrqacgomoo4 0 62409 705019 2026-10-23T06:59:35Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/persona}} '''Naomi Klein''' (nascite le 8 de maio 1970 in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]]) es un jornalista, autrice, activista social e cineasta documental canadese. Illa es cognoscite pro su criticas del globalisation corporative, del capitalismo neoliberal e del relationes inter le poter economic, le politica e le crise climatic. Su libros e articulos ha influentiate le debattes public super le justitia social, le movimentos antiglobalisati...” 705019 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Naomi Klein''' (nascite le 8 de maio 1970 in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]]) es un jornalista, autrice, activista social e cineasta documental canadese. Illa es cognoscite pro su criticas del globalisation corporative, del capitalismo neoliberal e del relationes inter le poter economic, le politica e le crise climatic. Su libros e articulos ha influentiate le debattes public super le justitia social, le movimentos antiglobalisation e le action contra le cambio climatic. Klein deveniva internationalmente cognoscite con su libro ''[[No Logo]]'' (1999), que examina le poter del marcas e del corporationes multinational. Su libro ''[[The Shock Doctrine]]'' (2007) tracta lo que illa denomina «capitalismo del desastro», un processo per le qual crises e situationes de choc pote esser utilisate pro promover transformationes economic e politicas controversate. In ''[[This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate]]'' (2014), illa examina le relation inter le capitalismo contemporanee e le cambio climatic. Klein es professore de justitia climatic al [[Universitate de Columbia Britannic]] (University of British Columbia, UBC) e co-directrice del Centre for Climate Justice de iste universitate. Illa es etiam columnista e un figura public in le movimentos pro le justitia climatic e le transformation social. Su obra combina jornalismo de investigation, analyse politic, historia e activismo. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=About Naomi |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Vita e education == Naomi Klein nasceva in Montreal, Quebec, in un familia judee con un historia de activismo politic e pacifista. Su genitores, Bonnie Sherr Klein e Michael Klein, habeva emigrate ab le Statos Unite verso Canada in 1967, in opposition al [[Guerra de Vietnam]]. Su matre es un cineasta documental, cognoscite inter altere cosas pro su obra feminista ''Not a Love Story''. Su patre esseva medico e activista in questiones de responsabilitate social e sanitari. <ref>{{Cita web |url=https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/naomi-klein.html |titulo=Women of Impact: Naomi Klein |sitioweb=Government of Canada |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> Durante su juventute, Klein studiava al [[Universitate de Toronto]] e comenciava a scriber pro le jornal studentesc ''The Varsity'', ubi illa deveniva redactore-in-chef. Illa postea laborava pro le jornal ''The Globe and Mail'' e pro le revista ''This Magazine''. Illa non completava su grado universitari, preferente continuar su carriera in le jornalismo. Klein ha explicate que duo experientias influentiava su orientation politic. Le prime esseva le accidente cerebrovascular de su matre, que causava un incapacitate sever e obligava le familia a reorganisar su vita. Le secunde esseva le massacre de studentas al École Polytechnique de Montreal in 1989, un evento que contribuiva a reorientar su attention verso le feminismo e le violentia contra le feminas. Su education intellectual e su experientia como jornalista contribuiva al formation de un approche que combina le analyse del cultura popular, le economia politic e le relationes inter le institutiones e le movimentos social. == Carriera jornalistic e activismo == Klein comenciava a obtener recognition international durante le fin del annos 1990, quando su reportage e su critica del cultura de marcas se incontrava con le crescentia del opposition al globalisation economic. Su jornalismo examina sovente le maniera in le qual le corporationes, le governos e le institutiones international exerce poter e influentia. Illa ha collaborate con plure publicationes, includente ''[[The Guardian]]'', ''[[The Nation]]'', ''[[Rolling Stone]]'' e ''[[The Intercept]]''. Su reportages tracta subjectos como le guerra, le privatisation, le movimentos de protestation, le derectos laboral e le politica climatic. Klein ha etiam participate in campanias e organisationes pro le justitia climatic. Illa esseva un del fundatores e autores del [[LEAP Manifesto]], un documento canadese que appella a un transition rapide verso un economia a basse emissiones de carbon, con un emphase super le equalitate social e le creation de empleos sustenibile. Illa ha collaborate con movimentos que connecte le crise climatic con le derectos de communitates indigena, le conditiones de labor e le inegalitate economic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Biography and Activism |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> In 2021, Klein se incorporava al Universitate de Columbia Britannic como professore titular de justitia climatic e co-directrice del Centre for Climate Justice. Su labor academic e public se concentra super le relation inter le cambio climatic, le inegalitate, le economia politic e le possibilitates de transformation social. == Obra == === ''No Logo'' (1999) === Le prime libro de grande repercussion de Klein, ''No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies'', esseva publicate in 1999, con editiones ulterior que appariva in plure linguas. Le obra studia le expansion del marcas global, le marketing e le cambio del relation inter le corporationes e le consumidores. Klein argumenta que numerose interprendimentos multinational comenciava a concentrar se minus super le production directe de benes e plus super le construction e le promotion de marcas. Secundo su analyse, iste strategia permitteva al interprendimentos exercer un influentia cultural que ultrapassava le function traditional del productos que illos vendeva. Le libro examina etiam le conditiones de labor in le catena de production global, le relocation del manufactura verso regiones a salarios basse e le opposition de activistas e laboratores a iste practicas. Illo deveniva un obra de referentia pro le movimento alterglobalista e le criticas del poter corporative. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/books-and-films/ |titulo=Books & Films |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''Fences and Windows'' (2002) === ''Fences and Windows: Dispatches from the Front Lines of the Globalization Debate'' es un collection de articulos, reportages e essays que Klein scribeva super le protestas contra le globalisation economic e le institutiones international. Le titulo allude al contrasto inter le barriera que separa le decisionarios del population e le fenestras que permitte observar e comprender le conflictos. Le collection presenta le perspectivas de activistas, laboratores e communitates que contesta le effectos del politicas economic global. Le libro documenta le debattes que circumdava le reuniones de institutiones como le [[Organisation Mundial del Commercio]] e le [[Fondo Monetari International]], e le emergentia de movimentos que cercava alternativas al modelo economic dominante. === ''The Take'' (2004) === ''The Take'' es un film documental de 2004, scribite per Naomi Klein e dirigite per su marito, [[Avi Lewis]]. Le film tracta le experientia de laboratores argentin que, post le crise economic del pais in 2001, occupava fabricas abandonate e tentava relancear le production sub controlo del laboratores. Le obra examina le proprietate del interprendimentos, le organisation democratic del labor e le difficultates que incontra le personas qui cerca mantener in function le fabricas sin le structuras conventional de proprietate e de gestion. Le film obteneva attention international e contribuiva al debatte super le autogestion del labor e le possibilitates de organisation economic alternative. === ''The Shock Doctrine'' (2007) === Le libro ''The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism'' esseva publicate in 2007. Illo es un del obras le plus discutite de Klein e presenta un interpretation critic del historia del reformas economic neoliberal. Klein argumenta que crises, guerras, catastrophes natural e altere situationes de desorganisation pote crear conditiones in le quales governos introduce reformas economic radical que incontrarea opposition in circumstantias normal. Illa liga iste processo al expansion de privatisation, deregulation e reduction del servicios public. Le libro discute casos historic in plure paises, includente Chile post le colpo de stato de 1973, le reformas economic in altere partes de America Latina, le disintegration del Union Sovietic, le invasion de Irak e le reconstruction post catastrophes natural. Le expression «capitalismo del desastro» deveniva un concepto importante in le debatte super le relation inter crises e politicas economic. Le interpretationes historic e le conclusiones de Klein ha etiam essite contestate per criticos, qui questiona certe relationes causal e le maniera in le qual le libro presenta le differente casos. In 2009, le obra recipeva le inaugural Warwick Prize for Writing. Un adaptation cinematographic esseva etiam realisate. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Awards and Obras |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate'' (2014) === In ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate'', publicate in 2014, Klein examina le relation inter le cambio climatic e le structura del economia global. Illa argumenta que le crise climatic non pote esser resolvite adequatemente sin transformationes significative del systema economic, includente le reduction del dependentia del combustibiles fossile, le expansion del energia renovabile e le modification del politicas que favorisa le extraction e le combustion de carbon, petroleo e gas natural. Le libro liga le action climatic con questiones de justitia social, derectos indigena, conditiones de labor e distribution del recursos. Secundo Klein, le transition ecologic pote etiam offerer opportunitates pro crear empleos, reinfortiar le servicios public e reduzir certe formas de inegalitate. Le obra recipeva le Hilary Weston Writers' Trust Prize for Nonfiction in 2014 e deveniva un contribution importante al debatte super le relation inter le politica climatic e le economia politic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/books-and-films/ |titulo=This Changes Everything |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''No Is Not Enough'' (2017) === ''No Is Not Enough: Resisting Trump’s Shock Politics and Winning the World We Need'' esseva publicate in 2017, post le election de [[Donald Trump]] como presidente del Statos Unite. Klein examina le relation inter le marca personal de Trump, le cultura del celebritate, le medios de communication e le politica. Illa considera que le strategias de marketing e de construction de marca que Trump utilisava in su carriera commercial e televisive contribuiva a formar su imagine politic. Le libro argumenta que le opposition a un governo non meffice per se mesme: un movimento politic debe etiam formular un programma positive pro le futuro. Klein liga iste idea al action climatic, al justitia economic e al construction de coalitiones social. === ''The Battle for Paradise'' (2018) === ''The Battle for Paradise: Puerto Rico Takes On the Disaster Capitalists'' tracta le reconstruction de [[Puerto Rico]] post le uragano [[Maria (uragano)|Maria]] de 2017. Klein examina le maniera in le qual le catastrophe aggravava problemas preexistente, includente le debito public, le fragilitate del infrastructura e le tension inter le autoritates local e federal. Illa describe etiam le effortios de communitates local pro organisar le assistentia, restaurar servicios e promover formas de reconstruction basate super le participation civic. Le obra extende le analyse del capitalismo del desastro al reconstruction post catastrophe e questiona qui beneficia del decisiones economic prendite durante le periodos de emergentia. === ''On Fire'' (2019) === ''On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal'' es un collection de essays e discursos super le crise climatic. Le libro reune textos que tracta le politica climatic, le movimentos de juventute, le energia fossile e le relation inter le protection del ambiente e le justitia social. Klein defende un transition ecologic que combina le reduction rapide del emissiones con investitiones public, protection social e opportunitates economic pro le communitates affectate per le transformation del systema energetic. Le obra es associate con le debatte super le [[Green New Deal]], un insimul de propositiones pro combatter le cambio climatic e promover transformationes economic e social. === ''How to Change Everything'' (2021) === ''How to Change Everything: The Young Human’s Guide to Protecting the Planet and Each Other'' es un libro destinate principalmente a lectores juvene, adaptate con Rebecca Stefoff. Le libro presenta le causas e le effectos del cambio climatic in un linguage accessibile e discute le movimentos de juventute que exige action climatic. Illo tracta etiam le maniera in le qual le lectores pote participar in initiativas civic, campanias e action collective. Le obra connecte le information scientific con exemplos de activismo e con le idea que le transformation del societate depende de decisiones individual e collective. === ''Doppelganger'' (2023) === ''Doppelganger: A Trip into the Mirror World'' es un libro que combina le essay personal, le critica cultural e le analyse politic. Klein comencia con su experientia de esser confundite in le medios social e in le debatte public con un altere persona, e usa iste confusion como puncto de partita pro explorar le polarisation politic e le formation de mundos informational parallele. Le libro examina le cultura de interrete, le identitate, le theorias conspiratieve, le politica populista e le maniera in le qual le personas pote devenir captivate per imagines distorcite de se mesme e del alteres. Klein investiga le relation inter le cultura digital e le disinformation, e questiona como le debatte public pote esser reconstruite in un contexto de suspicion e de division politic. Le obra recipeva le inaugural Women's Prize for Non-Fiction in 2024 e esseva includite in plure listas de libros notabile del anno 2023. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Doppelganger Awards |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''End Times Fascism and the Fight for the Living World'' (2026) === In 2026, Klein annunciava un nove libro co-scribite con [[Astra Taylor]], intitulate ''End Times Fascism and the Fight for the Living World'', programmate pro publication in septembre 2026. Le obra examina le convergentia que le autores identifica inter fundamentalismo religiose, milliardarios del industria technologic e movimentos ethno-nationalista. Illos considera como certe actores politic e economic interpreta le futuro como un catastrophe inevitabile e como iste conception pote influentiar lor attitudes verso le crise climatic, le inegalitate e le ordine democratic. Le libro continua le interesses de Klein in le relation inter le poter economic, le politica autoritari e le transformation ecologic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/ |titulo=Upcoming Works |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Ideas e orientation politic == === Critica del globalisation corporative === Un tema recurrente in le obra de Klein es le influentia del corporationes multinational super le cultura, le politica e le economia. Illa examina como le marcas pote devenir symbolos de identitate e como le production global pote depender de catenas de approvisionamento in le quales le laboratores ha pauc poter de negotiation. Su critica non es limitate al commercio international in se mesme. Illa questiona le forma de globalisation in le qual le protection del investition e del interesses commercial pote haber prioritate super le derectos del labor, le protection del ambiente e le responsabilitate democratic. === Neoliberalismo e capitalismo del desastro === Klein usa le concepto de neoliberalismo pro describer un orientation economic que favorisa le liberalisation del mercatos, le privatisation, le deregulation e un rolo plus grande pro le interprendimentos private. Su obra studia le maniera in le qual iste politicas es promovite e implementate in diverse contextos historic. Le concepto de capitalismo del desastro es central a su interpretation del reformas introducite durante crises. Secundo su analyse, un stato de choc pote debilitar le capacitate del societates de contestar decisiones politic e economic, facilitante reformas que alteremente incontrarea opposition. Le concepto e su application a casos specific ha essite discutite e criticate. Le obra de Klein debe dunque esser legite como un interpretation politic e historic argumentate, non como un consenso universal super le causas e le effectos de omne reformas economic. === Justitia climatic === Klein considera le cambio climatic como un problema non solmente scientific e technologic, ma etiam economic, social e politic. Le justitia climatic, in iste perspectiva, implica considerar qui produce le emissiones, qui beneficia del combustibiles fossile e qui supporta le consequentias del cambio climatic. Illa accentua que le communitates con recursos limitate sovente ha minus medios pro adaptar se a inundationes, siccitate, calor extreme e altere effectos climatic, ben que lor contribution al emissiones global pote esser relativemente basse. Su position liga le reduction del emissiones con le transformation del systemas energetic, le investition public, le derectos del labor e le protection del communitates indigena. === Feminismo e justitia social === Le obra de Klein es etiam influentiate per le feminismo e le movimentos pro le justitia social. Su familia e su prime experientias intellectual contribuiva a su interesse in le derectos del feminas, le inegalitate e le relation inter le poter economic e le vita quotidian. In su analyse del economia global, illa considera le conditiones de labor, le cura non remunerate, le accesso al servicios public e le differentias de poter inter gruppos social como elementos importante del discussion super le transformation economic. == Reception e controversias == Le obra de Klein ha recipite attention international e ha essite traducite in multe linguas. Su libros ha influentiate le movimentos alterglobalista e de justitia climatic e ha provocate debattes inter jornalistas, economistas, activistas e responsabiles politic. Le defensores la lauda pro conectar questiones economic, cultural e ambiental que sovente es tractate separatemente. Illes considera que su reportage contribue a render visibile le relationes de poter que pote restar obscure in analyses limitate al mercatos o al politica institutional. Le criticos, in particular in relation a ''The Shock Doctrine'', ha contestate certe interpretationes historic e le grado al qual Klein attribue reformas economic al exploitation deliberate de crises. Altere criticos questiona su interpretation del neoliberalismo o su emphase super le capitalismo como causa central del crise climatic. Le debatte super su obra reflecte divergentias plus large super le historia del reformas economic, le rolo del mercato, le intervention del stato e le relation inter le cambio climatic e le organisation del economia. == Vita personal == Naomi Klein es maritate con [[Avi Lewis]], jornalista e cineasta canadese. Le duo collaborava super le film documental ''The Take''. Illos ha un filio. Lewis proveni de un familia con un longe tradition de activismo politic e jornalismo in Canada. Su genitores include [[Stephen Lewis]], un figura politic e diplomatic canadese, e [[David Lewis]], un chef historic del [[New Democratic Party]] federal. == Premios e distinctiones == Le premios e distinctiones recipite per Klein include: * 2004 — James Aronson Award for Social Justice Journalism, pro su reportage super Irak. * 2009 — Warwick Prize for Writing, pro ''The Shock Doctrine''. * 2014 — Hilary Weston Writers' Trust Prize for Nonfiction, pro ''This Changes Everything''. * 2015 — Izzy Award, pro su contribution al jornalismo independente. * 2016 — Sydney Peace Prize, pro su activismo super le justitia climatic e le derectos human. * 2019 — Doctorato honorari del Universitate de Amsterdam. * 2021 — Neil Postman Award for Career Achievement in Public Intellectual Activity. * 2024 — Women's Prize for Non-Fiction, pro ''Doppelganger''. Klein ha etiam recipite altere recognitiones academic e jornalistic e ha essite includite in listas de autores e pensatores influente. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Official Honors and Awards |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Bibliographia selecte == * Klein, Naomi (1999). ''No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies''. Toronto: Knopf Canada. * Klein, Naomi (2002). ''Fences and Windows: Dispatches from the Front Lines of the Globalization Debate''. Toronto: Vintage Canada. * Klein, Naomi e Avi Lewis (2004). ''The Take''. Film documental. * Klein, Naomi (2007). ''The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism''. New York: Metropolitan Books. * Klein, Naomi (2014). ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate''. New York: Simon & Schuster. * Klein, Naomi (2017). ''No Is Not Enough: Resisting Trump’s Shock Politics and Winning the World We Need''. Chicago: Haymarket Books. * Klein, Naomi (2018). ''The Battle for Paradise: Puerto Rico Takes On the Disaster Capitalists''. Chicago: Haymarket Books. * Klein, Naomi (2019). ''On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal''. New York: Simon & Schuster. * Klein, Naomi e Rebecca Stefoff (2021). ''How to Change Everything: The Young Human’s Guide to Protecting the Planet and Each Other''. New York: Atheneum Books for Young Readers. * Klein, Naomi (2023). ''Doppelganger: A Trip into the Mirror World''. New York: Farrar, Straus and Giroux. * Klein, Naomi e Astra Taylor (2026). ''End Times Fascism and the Fight for the Living World''. == Vide etiam == * [[Alterglobalismo]] * [[Anticapitalismo]] * [[Capitalismo del desastro]] * [[Neoliberalismo]] * [[Justitia climatic]] * [[Cambio climatic]] * [[Green New Deal]] == Referentias == <references /> == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://naomiklein.org/ |titulo=Sito official de Naomi Klein |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/naomi-klein.html |titulo=Naomi Klein - Women of Impact |sitioweb=Government of Canada |accesso=23 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.ubc.ca/ |titulo=University of British Columbia |sitioweb=UBC Official Website |accesso=23 de octobre 2026}} [[Categoria:Biographias]] [[Categoria:Jornalistas de Canada]] [[Categoria:Escriptores de Canada]] [[Categoria:Activistas de Canada]] [[Categoria:Feministas]] 6muo3obx2t37jcnjrpch5sihr9jzm7r 705021 705019 2026-10-23T07:32:06Z Interlingvisto 60932 /* Ligamines externe */ 705021 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/persona}} '''Naomi Klein''' (nascite le 8 de maio 1970 in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Canada]]) es un jornalista, autrice, activista social e cineasta documental canadese. Illa es cognoscite pro su criticas del globalisation corporative, del capitalismo neoliberal e del relationes inter le poter economic, le politica e le crise climatic. Su libros e articulos ha influentiate le debattes public super le justitia social, le movimentos antiglobalisation e le action contra le cambio climatic. Klein deveniva internationalmente cognoscite con su libro ''[[No Logo]]'' (1999), que examina le poter del marcas e del corporationes multinational. Su libro ''[[The Shock Doctrine]]'' (2007) tracta lo que illa denomina «capitalismo del desastro», un processo per le qual crises e situationes de choc pote esser utilisate pro promover transformationes economic e politicas controversate. In ''[[This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate]]'' (2014), illa examina le relation inter le capitalismo contemporanee e le cambio climatic. Klein es professore de justitia climatic al [[Universitate de Columbia Britannic]] (University of British Columbia, UBC) e co-directrice del Centre for Climate Justice de iste universitate. Illa es etiam columnista e un figura public in le movimentos pro le justitia climatic e le transformation social. Su obra combina jornalismo de investigation, analyse politic, historia e activismo. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=About Naomi |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Vita e education == Naomi Klein nasceva in Montreal, Quebec, in un familia judee con un historia de activismo politic e pacifista. Su genitores, Bonnie Sherr Klein e Michael Klein, habeva emigrate ab le Statos Unite verso Canada in 1967, in opposition al [[Guerra de Vietnam]]. Su matre es un cineasta documental, cognoscite inter altere cosas pro su obra feminista ''Not a Love Story''. Su patre esseva medico e activista in questiones de responsabilitate social e sanitari. <ref>{{Cita web |url=https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/naomi-klein.html |titulo=Women of Impact: Naomi Klein |sitioweb=Government of Canada |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> Durante su juventute, Klein studiava al [[Universitate de Toronto]] e comenciava a scriber pro le jornal studentesc ''The Varsity'', ubi illa deveniva redactore-in-chef. Illa postea laborava pro le jornal ''The Globe and Mail'' e pro le revista ''This Magazine''. Illa non completava su grado universitari, preferente continuar su carriera in le jornalismo. Klein ha explicate que duo experientias influentiava su orientation politic. Le prime esseva le accidente cerebrovascular de su matre, que causava un incapacitate sever e obligava le familia a reorganisar su vita. Le secunde esseva le massacre de studentas al École Polytechnique de Montreal in 1989, un evento que contribuiva a reorientar su attention verso le feminismo e le violentia contra le feminas. Su education intellectual e su experientia como jornalista contribuiva al formation de un approche que combina le analyse del cultura popular, le economia politic e le relationes inter le institutiones e le movimentos social. == Carriera jornalistic e activismo == Klein comenciava a obtener recognition international durante le fin del annos 1990, quando su reportage e su critica del cultura de marcas se incontrava con le crescentia del opposition al globalisation economic. Su jornalismo examina sovente le maniera in le qual le corporationes, le governos e le institutiones international exerce poter e influentia. Illa ha collaborate con plure publicationes, includente ''[[The Guardian]]'', ''[[The Nation]]'', ''[[Rolling Stone]]'' e ''[[The Intercept]]''. Su reportages tracta subjectos como le guerra, le privatisation, le movimentos de protestation, le derectos laboral e le politica climatic. Klein ha etiam participate in campanias e organisationes pro le justitia climatic. Illa esseva un del fundatores e autores del [[LEAP Manifesto]], un documento canadese que appella a un transition rapide verso un economia a basse emissiones de carbon, con un emphase super le equalitate social e le creation de empleos sustenibile. Illa ha collaborate con movimentos que connecte le crise climatic con le derectos de communitates indigena, le conditiones de labor e le inegalitate economic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Biography and Activism |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> In 2021, Klein se incorporava al Universitate de Columbia Britannic como professore titular de justitia climatic e co-directrice del Centre for Climate Justice. Su labor academic e public se concentra super le relation inter le cambio climatic, le inegalitate, le economia politic e le possibilitates de transformation social. == Obra == === ''No Logo'' (1999) === Le prime libro de grande repercussion de Klein, ''No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies'', esseva publicate in 1999, con editiones ulterior que appariva in plure linguas. Le obra studia le expansion del marcas global, le marketing e le cambio del relation inter le corporationes e le consumidores. Klein argumenta que numerose interprendimentos multinational comenciava a concentrar se minus super le production directe de benes e plus super le construction e le promotion de marcas. Secundo su analyse, iste strategia permitteva al interprendimentos exercer un influentia cultural que ultrapassava le function traditional del productos que illos vendeva. Le libro examina etiam le conditiones de labor in le catena de production global, le relocation del manufactura verso regiones a salarios basse e le opposition de activistas e laboratores a iste practicas. Illo deveniva un obra de referentia pro le movimento alterglobalista e le criticas del poter corporative. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/books-and-films/ |titulo=Books & Films |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''Fences and Windows'' (2002) === ''Fences and Windows: Dispatches from the Front Lines of the Globalization Debate'' es un collection de articulos, reportages e essays que Klein scribeva super le protestas contra le globalisation economic e le institutiones international. Le titulo allude al contrasto inter le barriera que separa le decisionarios del population e le fenestras que permitte observar e comprender le conflictos. Le collection presenta le perspectivas de activistas, laboratores e communitates que contesta le effectos del politicas economic global. Le libro documenta le debattes que circumdava le reuniones de institutiones como le [[Organisation Mundial del Commercio]] e le [[Fondo Monetari International]], e le emergentia de movimentos que cercava alternativas al modelo economic dominante. === ''The Take'' (2004) === ''The Take'' es un film documental de 2004, scribite per Naomi Klein e dirigite per su marito, [[Avi Lewis]]. Le film tracta le experientia de laboratores argentin que, post le crise economic del pais in 2001, occupava fabricas abandonate e tentava relancear le production sub controlo del laboratores. Le obra examina le proprietate del interprendimentos, le organisation democratic del labor e le difficultates que incontra le personas qui cerca mantener in function le fabricas sin le structuras conventional de proprietate e de gestion. Le film obteneva attention international e contribuiva al debatte super le autogestion del labor e le possibilitates de organisation economic alternative. === ''The Shock Doctrine'' (2007) === Le libro ''The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism'' esseva publicate in 2007. Illo es un del obras le plus discutite de Klein e presenta un interpretation critic del historia del reformas economic neoliberal. Klein argumenta que crises, guerras, catastrophes natural e altere situationes de desorganisation pote crear conditiones in le quales governos introduce reformas economic radical que incontrarea opposition in circumstantias normal. Illa liga iste processo al expansion de privatisation, deregulation e reduction del servicios public. Le libro discute casos historic in plure paises, includente Chile post le colpo de stato de 1973, le reformas economic in altere partes de America Latina, le disintegration del Union Sovietic, le invasion de Irak e le reconstruction post catastrophes natural. Le expression «capitalismo del desastro» deveniva un concepto importante in le debatte super le relation inter crises e politicas economic. Le interpretationes historic e le conclusiones de Klein ha etiam essite contestate per criticos, qui questiona certe relationes causal e le maniera in le qual le libro presenta le differente casos. In 2009, le obra recipeva le inaugural Warwick Prize for Writing. Un adaptation cinematographic esseva etiam realisate. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Awards and Obras |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate'' (2014) === In ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate'', publicate in 2014, Klein examina le relation inter le cambio climatic e le structura del economia global. Illa argumenta que le crise climatic non pote esser resolvite adequatemente sin transformationes significative del systema economic, includente le reduction del dependentia del combustibiles fossile, le expansion del energia renovabile e le modification del politicas que favorisa le extraction e le combustion de carbon, petroleo e gas natural. Le libro liga le action climatic con questiones de justitia social, derectos indigena, conditiones de labor e distribution del recursos. Secundo Klein, le transition ecologic pote etiam offerer opportunitates pro crear empleos, reinfortiar le servicios public e reduzir certe formas de inegalitate. Le obra recipeva le Hilary Weston Writers' Trust Prize for Nonfiction in 2014 e deveniva un contribution importante al debatte super le relation inter le politica climatic e le economia politic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/books-and-films/ |titulo=This Changes Everything |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''No Is Not Enough'' (2017) === ''No Is Not Enough: Resisting Trump’s Shock Politics and Winning the World We Need'' esseva publicate in 2017, post le election de [[Donald Trump]] como presidente del Statos Unite. Klein examina le relation inter le marca personal de Trump, le cultura del celebritate, le medios de communication e le politica. Illa considera que le strategias de marketing e de construction de marca que Trump utilisava in su carriera commercial e televisive contribuiva a formar su imagine politic. Le libro argumenta que le opposition a un governo non meffice per se mesme: un movimento politic debe etiam formular un programma positive pro le futuro. Klein liga iste idea al action climatic, al justitia economic e al construction de coalitiones social. === ''The Battle for Paradise'' (2018) === ''The Battle for Paradise: Puerto Rico Takes On the Disaster Capitalists'' tracta le reconstruction de [[Puerto Rico]] post le uragano [[Maria (uragano)|Maria]] de 2017. Klein examina le maniera in le qual le catastrophe aggravava problemas preexistente, includente le debito public, le fragilitate del infrastructura e le tension inter le autoritates local e federal. Illa describe etiam le effortios de communitates local pro organisar le assistentia, restaurar servicios e promover formas de reconstruction basate super le participation civic. Le obra extende le analyse del capitalismo del desastro al reconstruction post catastrophe e questiona qui beneficia del decisiones economic prendite durante le periodos de emergentia. === ''On Fire'' (2019) === ''On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal'' es un collection de essays e discursos super le crise climatic. Le libro reune textos que tracta le politica climatic, le movimentos de juventute, le energia fossile e le relation inter le protection del ambiente e le justitia social. Klein defende un transition ecologic que combina le reduction rapide del emissiones con investitiones public, protection social e opportunitates economic pro le communitates affectate per le transformation del systema energetic. Le obra es associate con le debatte super le [[Green New Deal]], un insimul de propositiones pro combatter le cambio climatic e promover transformationes economic e social. === ''How to Change Everything'' (2021) === ''How to Change Everything: The Young Human’s Guide to Protecting the Planet and Each Other'' es un libro destinate principalmente a lectores juvene, adaptate con Rebecca Stefoff. Le libro presenta le causas e le effectos del cambio climatic in un linguage accessibile e discute le movimentos de juventute que exige action climatic. Illo tracta etiam le maniera in le qual le lectores pote participar in initiativas civic, campanias e action collective. Le obra connecte le information scientific con exemplos de activismo e con le idea que le transformation del societate depende de decisiones individual e collective. === ''Doppelganger'' (2023) === ''Doppelganger: A Trip into the Mirror World'' es un libro que combina le essay personal, le critica cultural e le analyse politic. Klein comencia con su experientia de esser confundite in le medios social e in le debatte public con un altere persona, e usa iste confusion como puncto de partita pro explorar le polarisation politic e le formation de mundos informational parallele. Le libro examina le cultura de interrete, le identitate, le theorias conspiratieve, le politica populista e le maniera in le qual le personas pote devenir captivate per imagines distorcite de se mesme e del alteres. Klein investiga le relation inter le cultura digital e le disinformation, e questiona como le debatte public pote esser reconstruite in un contexto de suspicion e de division politic. Le obra recipeva le inaugural Women's Prize for Non-Fiction in 2024 e esseva includite in plure listas de libros notabile del anno 2023. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Doppelganger Awards |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> === ''End Times Fascism and the Fight for the Living World'' (2026) === In 2026, Klein annunciava un nove libro co-scribite con [[Astra Taylor]], intitulate ''End Times Fascism and the Fight for the Living World'', programmate pro publication in septembre 2026. Le obra examina le convergentia que le autores identifica inter fundamentalismo religiose, milliardarios del industria technologic e movimentos ethno-nationalista. Illos considera como certe actores politic e economic interpreta le futuro como un catastrophe inevitabile e como iste conception pote influentiar lor attitudes verso le crise climatic, le inegalitate e le ordine democratic. Le libro continua le interesses de Klein in le relation inter le poter economic, le politica autoritari e le transformation ecologic. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/ |titulo=Upcoming Works |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Ideas e orientation politic == === Critica del globalisation corporative === Un tema recurrente in le obra de Klein es le influentia del corporationes multinational super le cultura, le politica e le economia. Illa examina como le marcas pote devenir symbolos de identitate e como le production global pote depender de catenas de approvisionamento in le quales le laboratores ha pauc poter de negotiation. Su critica non es limitate al commercio international in se mesme. Illa questiona le forma de globalisation in le qual le protection del investition e del interesses commercial pote haber prioritate super le derectos del labor, le protection del ambiente e le responsabilitate democratic. === Neoliberalismo e capitalismo del desastro === Klein usa le concepto de neoliberalismo pro describer un orientation economic que favorisa le liberalisation del mercatos, le privatisation, le deregulation e un rolo plus grande pro le interprendimentos private. Su obra studia le maniera in le qual iste politicas es promovite e implementate in diverse contextos historic. Le concepto de capitalismo del desastro es central a su interpretation del reformas introducite durante crises. Secundo su analyse, un stato de choc pote debilitar le capacitate del societates de contestar decisiones politic e economic, facilitante reformas que alteremente incontrarea opposition. Le concepto e su application a casos specific ha essite discutite e criticate. Le obra de Klein debe dunque esser legite como un interpretation politic e historic argumentate, non como un consenso universal super le causas e le effectos de omne reformas economic. === Justitia climatic === Klein considera le cambio climatic como un problema non solmente scientific e technologic, ma etiam economic, social e politic. Le justitia climatic, in iste perspectiva, implica considerar qui produce le emissiones, qui beneficia del combustibiles fossile e qui supporta le consequentias del cambio climatic. Illa accentua que le communitates con recursos limitate sovente ha minus medios pro adaptar se a inundationes, siccitate, calor extreme e altere effectos climatic, ben que lor contribution al emissiones global pote esser relativemente basse. Su position liga le reduction del emissiones con le transformation del systemas energetic, le investition public, le derectos del labor e le protection del communitates indigena. === Feminismo e justitia social === Le obra de Klein es etiam influentiate per le feminismo e le movimentos pro le justitia social. Su familia e su prime experientias intellectual contribuiva a su interesse in le derectos del feminas, le inegalitate e le relation inter le poter economic e le vita quotidian. In su analyse del economia global, illa considera le conditiones de labor, le cura non remunerate, le accesso al servicios public e le differentias de poter inter gruppos social como elementos importante del discussion super le transformation economic. == Reception e controversias == Le obra de Klein ha recipite attention international e ha essite traducite in multe linguas. Su libros ha influentiate le movimentos alterglobalista e de justitia climatic e ha provocate debattes inter jornalistas, economistas, activistas e responsabiles politic. Le defensores la lauda pro conectar questiones economic, cultural e ambiental que sovente es tractate separatemente. Illes considera que su reportage contribue a render visibile le relationes de poter que pote restar obscure in analyses limitate al mercatos o al politica institutional. Le criticos, in particular in relation a ''The Shock Doctrine'', ha contestate certe interpretationes historic e le grado al qual Klein attribue reformas economic al exploitation deliberate de crises. Altere criticos questiona su interpretation del neoliberalismo o su emphase super le capitalismo como causa central del crise climatic. Le debatte super su obra reflecte divergentias plus large super le historia del reformas economic, le rolo del mercato, le intervention del stato e le relation inter le cambio climatic e le organisation del economia. == Vita personal == Naomi Klein es maritate con [[Avi Lewis]], jornalista e cineasta canadese. Le duo collaborava super le film documental ''The Take''. Illos ha un filio. Lewis proveni de un familia con un longe tradition de activismo politic e jornalismo in Canada. Su genitores include [[Stephen Lewis]], un figura politic e diplomatic canadese, e [[David Lewis]], un chef historic del [[New Democratic Party]] federal. == Premios e distinctiones == Le premios e distinctiones recipite per Klein include: * 2004 — James Aronson Award for Social Justice Journalism, pro su reportage super Irak. * 2009 — Warwick Prize for Writing, pro ''The Shock Doctrine''. * 2014 — Hilary Weston Writers' Trust Prize for Nonfiction, pro ''This Changes Everything''. * 2015 — Izzy Award, pro su contribution al jornalismo independente. * 2016 — Sydney Peace Prize, pro su activismo super le justitia climatic e le derectos human. * 2019 — Doctorato honorari del Universitate de Amsterdam. * 2021 — Neil Postman Award for Career Achievement in Public Intellectual Activity. * 2024 — Women's Prize for Non-Fiction, pro ''Doppelganger''. Klein ha etiam recipite altere recognitiones academic e jornalistic e ha essite includite in listas de autores e pensatores influente. <ref>{{Cita web |url=https://naomiklein.org/about-naomi/ |titulo=Official Honors and Awards |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}}</ref> == Bibliographia selecte == * Klein, Naomi (1999). ''No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies''. Toronto: Knopf Canada. * Klein, Naomi (2002). ''Fences and Windows: Dispatches from the Front Lines of the Globalization Debate''. Toronto: Vintage Canada. * Klein, Naomi e Avi Lewis (2004). ''The Take''. Film documental. * Klein, Naomi (2007). ''The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism''. New York: Metropolitan Books. * Klein, Naomi (2014). ''This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate''. New York: Simon & Schuster. * Klein, Naomi (2017). ''No Is Not Enough: Resisting Trump’s Shock Politics and Winning the World We Need''. Chicago: Haymarket Books. * Klein, Naomi (2018). ''The Battle for Paradise: Puerto Rico Takes On the Disaster Capitalists''. Chicago: Haymarket Books. * Klein, Naomi (2019). ''On Fire: The (Burning) Case for a Green New Deal''. New York: Simon & Schuster. * Klein, Naomi e Rebecca Stefoff (2021). ''How to Change Everything: The Young Human’s Guide to Protecting the Planet and Each Other''. New York: Atheneum Books for Young Readers. * Klein, Naomi (2023). ''Doppelganger: A Trip into the Mirror World''. New York: Farrar, Straus and Giroux. * Klein, Naomi e Astra Taylor (2026). ''End Times Fascism and the Fight for the Living World''. == Vide etiam == * [[Alterglobalismo]] * [[Anticapitalismo]] * [[Capitalismo del desastro]] * [[Neoliberalismo]] * [[Justitia climatic]] * [[Cambio climatic]] * [[Green New Deal]] == Referentias == <references /> == Ligamines externe == * {{Cita web |url=https://naomiklein.org/ |titulo=Sito official de Naomi Klein |sitioweb=Naomi Klein Official Website |accesso=23 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.canada.ca/en/women-gender-equality/commemorations-celebrations/women-impact/trailblazers/naomi-klein.html |titulo=Naomi Klein - Women of Impact |sitioweb=Government of Canada |accesso=23 de octobre 2026}} * {{Cita web |url=https://www.ubc.ca/ |titulo=University of British Columbia |sitioweb=UBC Official Website |accesso=23 de octobre 2026}} [[Categoria:Gente canadian]] [[Categoria:Jornalistas]] [[Categoria:Scriptores]] [[Categoria:Activistas]] [[Categoria:Feministas]] 3vcebluiw6nno05kl67rs2ovs444jkj