Wikipedia
ibawiki
https://iba.wikipedia.org/wiki/Lambar_Keterubah
MediaWiki 1.48.0-wmf.4
first-letter
Media
Spesyel
Randau
Penggena
Randau penggena
Wikipedia
Randau Wikipedia
Fail
Randau fail
MediaWiki
Randau MediaWiki
Templat
Randau templat
Bantu
Randau bantu
Kategori
Randau kategori
TimedText
TimedText talk
Modul
Randau modul
Acara
Perbincangan acara
Acheh
0
1126
20533
19008
2026-11-11T13:20:49Z
Song GK
9
20533
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Acheh
| official_name = Provinsi Acheh
| type = [[Provinces of Indonesia|Special Autonomous Province]]
| image_flag =
| shield_size =
| flag_size =
| image_map = Aceh in Indonesia.svg
| map_alt = Map indicating the location of Aceh in Indonesia
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Acheh''' ba {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|05|33|25|N|95|19|34|E|region:ID_type:adm1st|name=provincial administration|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
| motto = {{Native phrase|kaw|Pancacita}}<br />"Five Ideals"
| anthem = {{Lang|id|[[Aceh Mulia]]}}<ref>{{Cite web |url=http://kesbangpol.bandaacehkota.go.id/2017/12/16/aceh-mulia-jadi-himne-aceh/ |title=Salinan arsip |access-date=2019-10-14 |archive-date=2019-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014144309/http://kesbangpol.bandaacehkota.go.id/2017/12/16/aceh-mulia-jadi-himne-aceh/ |url-status=live}}</ref><br />"Noble Aceh"
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[Indonesia]]
| seat_type = Capital<br />{{Nobold|and largest city}}
| seat = [[Banda Aceh]]
| leader_title = [[List of governors of Aceh|Governor]]
| leader_name = Safrizal Zakaria Ali ''(Acting)''
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = ''Vacant''
| area_footnotes = <ref>The sum of the districts' land areas is 58,485.90 km<sup>2</sup>, although the official area is given as 56,839.09 km<sup>2</sup>.</ref>
| area_total_km2 = 58485.9
| area_rank = 11th
| area_note =
| elevation_m = 125
| elevation_min_m = 0
| elevation_max_m = 3466
| elevation_max_point = [[Mount Leuser]]
| population_total = 5512219
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Kota Subussalam Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.1175)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_rank = 14th
| population_density_rank = 20th
| population_as_of = 2023
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Kota Subussalam Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.1175)</ref>
| demographics1_title1 = {{Nowrap|Ethnic groups}}<ref>{{Cite book |author1=Aris Ananta |author2=Evi Nurvidya Arifin |author3=M. Sairi Hasbullah |author4=Nur Budi Handayani |author5=dan Agus Pramono |publisher=Institute of Southeast Asian Studies dan BPS – Statistics Indonesia |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |year=2015}}</ref>
| timezone1 = [[Time in Indonesia|Indonesia Western Time]]
| utc_offset1 = +7
| demographics1_info1 = {{Plainlist|
*71% [[Acehnese people|Acehnese]]
*9% [[Javanese people|Javanese]]
*7% [[Gayo people|Gayo]]
*3% [[Batak]]
*2% [[Alas people|Alas]]
*1.5% [[Simeulue people|Simeulue]]
*1.4% [[Aneuk Jamee people|Jamee]]
*1.1% [[Malays (ethnic group)|Tamiang]]
*4% others ([[Kluet people|Kluet]], [[Singkil people|Singkil]], etc.)
}}
| demographics1_title2 = [[Religion in Indonesia|Religion]]
| demographics1_info2 = {{Plainlist|
*98.48% [[Islam]]
*1.27% [[Christianity]]
** – 1.26% [[Protestanism]]
** – 0.1% [[Catholicism]]
*0.15% [[Buddhism]]
*0.01% ''Others''}}
| demographics1_title3 = [[Languages of Indonesia|Languages]]
| demographics1_info3 = {{Plainlist|
*[[Indonesian language|Indonesian]] (official)
*[[Acehnese language|Acehnese]] (co-official regional)
*[[Alas-Kluet language|Alas-Kluet]]
*[[Devayan language|Devayan]]
*[[Gayo language|Gayo]]
*[[Haloban language|Haloban]]
*[[:id:Bahasa Jamee|Jamee]]
*[[Lekon language|Lekon]]
*[[Sigulai language|Sigulai]]
*[[Simeulue language|Simeulue]]
*[[Singkil language|Singkil]]
}}
| website = {{URL|acehprov.go.id}}
| government_type = [[Subdivisions of Indonesia#First level|Special autonomous province]]
| leader_title3 = Legislative
| leader_name3 = [[Aceh House of Representatives]]
| established_title = Province status
| established_date = 7 December 1956<ref>{{Cite wikisource |title=Undang-Undang Republik Indonesia Nomor 24 Tahun 1956 |wslanguage=id}}</ref>
| population_demonym = [[Acehnese people|Acehnese]]<ref>{{Cite web |url=https://mediaaceh.co/2017/12/23/arti-orang-aceh-dalam-uupa-menurut-kip-subulussalam |title=Arti "Orang Aceh" Dalam UUPA Menurut KIP Subulussalam |date=23 December 2017 |access-date=16 October 2020 |archive-date=22 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022035701/https://mediaaceh.co/2017/12/23/arti-orang-aceh-dalam-uupa-menurut-kip-subulussalam/ |url-status=live }}</ref>
| nickname = <br />{{Native phrase|id|Serambi Mekah}}<br />"Porch of [[Mecca]]"
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=5}}{{Hidden end}}
| image_shield = Coat of arms of Aceh.svg
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 211.8 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|20th]])<br>[[USD|US$]] 14.3 billion<br>[[Int$]] 44.5 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 39.2 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|30th]])<br>[[USD|US$]] 2,637<br>[[Int$]] 8,229 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 4.21%
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.734 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|12nd]]) – <span style=color:#090>high</span>
}}
'''Ahceh''' ([[Jaku Acheh]]: ''Acèh'' {{IPA|ace|atʃeh|}}, [[Urup Jawi|Jawoë]]: {{Lang|ace-Arab|{{Script/Arabic|اچيه}}}}), tauka nama resmi iya '''Provinsi Acheh''' ([[Jaku Acheh]]: ''Nanggroë Acèh'', [[Urup Jawi|Jawoë]]: {{Lang|ace-Arab|{{Script/Arabic|نڠڬرواي اچيه}}}}), iya nya pelilih menua ti pemadu barat di [[Indonesia]]. Provinsi tu bepalan ba ujung utara pulau [[Sumatera]], enggau [[Banda Aceh]] nyadi indu nengeri sereta mengeri pemadu besai. Iya ngembuan tasik iya nya [[Tasik Luar Hindi]] ba barat, [[Selat Melaka]] ba timur laut, pia mega bekunsi garis entara menua enggau provinsi [[Sumatera Utara]] ba timur, garis entara menua darat tunggal iya, lalu bekunsi garis entara menua maritim enggau [[Malaysia]] enggau [[Thailand]] ba timur, lalu [[Pulau Andaman enggau Nicobar]], [[India]] ke utara. Diberi status autonomi spesial, Acheh nyadi kandang menua ke konservatif ba pengarap sereta semina siti aja pelilih menua Indonesia ke ngemeranka undang-undang [[Syariah]] enggau rasmi. Bisi sepuluh bansa asal ba pelilih menua tu, ke pemadu mayuh iya nya [[bansa Acheh]], ke mungkur urung 70% ari penyampau tubuh pelilih menua nya urung 5.5 juta iku ba tengan taun 2023. Kandang menua iya setanding enggau [[Kroasia]] tauka [[Togo]].
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
mi3bklgq0rofystjhnv0mjb48hj2qzw
Bali
0
1201
20530
19869
2026-11-11T13:19:19Z
Song GK
9
20530
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Bali
| type = [[Provinsi ba Indonesia|Provinsi]]
| official_name = Provinsi Bali
| image_shield =
| image_seal = Coat of arms of Bali.svg
| image_flag = <!-- Flag was removed as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| shield_size = 75px
| flag_size =
| image_map = Bali in Indonesia (special marker).svg
| map_alt =
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Bali''' in {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|8|20|06|S|115|05|17|E|region:ID-BA_type:adm1st_scale:1000000|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{Flag|Indonesia}}
| established_title = Established
| established_date = 14 August 1958<ref>{{Cite web|url=http://www.dpr.go.id/jdih/index/id/1304|title=Pembentukan Daerah-daerah Tingkat I Bali, Nusa Tenggara Barat Dan Nusa Tenggara Timur|website=dpr.go.id|access-date=29 January 2020|archive-date=29 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029171156/http://www.dpr.go.id/jdih/index/id/1304|url-status=dead}}</ref>
| founder =
| named_for =
| seat_type = Capital<br />{{Nobold|and largest city}}
| seat = [[Denpasar]]
| government_footnotes =
| governing_body = Bali Provincial Government
| leader_title = [[List of governors of Bali|Governor]]
| leader_name = [[Sang Made Mahendra Jaya|Sang Madé Mahendra Jaya]] (''Acting'')
| leader_title2 = [[Vice Governor of Bali|Vice Governor]]
| leader_name2 = ''Vacant''
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_total_km2 = 5590.15
| area_rank = [[Provinces of Indonesia|36th in Indonesia]]
| elevation_max_ft = 9944
| elevation_max_point = [[Mount Agung]]
| population_total = 4404300
| population_as_of = 2023
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Bali Dalam Angka 2024'' [Bali Province In Numbers 2024] (Katalog-BPS 1102001.51)</ref>
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags -->
| demographics1_title1 = Ethnic groups<ref name=census2010>[http://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 Penduduk Menurut Wilayah serta Agama yang Dianut] (2010 census). bps.go.id</ref><ref>{{Cite web | url=http://sp2010.bps.go.id/files/ebook/kewarganegaraan%20penresiden%20indonesia/index.html?pageNumber=43 | title=Sensus Penduduk 2010 - Badan Pusat Statistik }}</ref>
| timezone1 = [[Time in Indonesia|WITA]]
| utc_offset1 = +08
| iso_code = ID-BA
| website = {{URL|www.baliprov.go.id/|baliprov.go.id}}
| demographics1_info1 = {{Ublist
|90% [[Bansa Bali|Bali]]
|5% [[Bansa Jawa|Jawa]]
|3% [[Raban bansa ba Indonesia|Indonesia Timur]]
|2% [[Bali Aga]]
|1% [[Bansa Madura|Madura]]
|0.38% [[Orang China Indonesia|China Indonesia]]
|3% [[Raban bansa ba Indonesia|ke bukai]]}}
| demographics1_title2 = Religion<ref name="AGAMA">{{Cite web|url=https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|title=Statistik Umat Beragama Setiap Provinsi di Indonesia Tahun 2018|website=data.kemenag.go.id|accessdate=28 March 2021|archive-date=3 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200903221250/https://data.kemenag.go.id/agamadashboard/statistik/umat|url-status=dead}}</ref>
| demographics1_info2 = {{Ublist|item_style=white-space:nowrap;
|87.91% [[Hindu Bali|Hindu]]
|8.10% [[Islam]]
|3.30% [[Kristian]]
|0.68% [[Buddha]]
|0.02% [[Pengarap ba Indonesia|ke bukai]]}}
| demographics1_title3 = Languages<ref>{{Cite web|url=https://www.bali.com/bali-languages-translation.html|title=Languages Spoken in Bali|last=bali.com|website=bali.com|language=en|access-date=16 September 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222052007/https://www.bali.com/bali-languages-translation.html|archive-date=22 December 2013}}</ref>
| demographics1_info3 = {{Ublist|item_style=white-space:nowrap;
|[[Jaku Indonesia|Indonesia]] (rasmi)
|[[Jaku Bali|Bali]] (asal)
|– [[Jaku Bali Nusa Penida|Bali Nusa Penida]]
|– [[Jaku Bali Tanah Tinggi|Bali Aga Balinese]]
|– [[Jaku Melayu Bali|Melayu Bali]]
|[[Jaku Inggeris|Inggeris]]}}
| nickname = {{Native phrase|id|Pulau Dewata}}<br />"Island of gods"
| motto = ᬩᬮᬶ ᬤ᭄ᬯᬶᬧ ᬚᬬ ([[Jaku Bali]])<br>''Bali Dwipa Jaya''<br>"Pulau Bali Mujur"
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Rupiah Indonesia|Rp]] 245.2 trilion ([[List of Indonesian provinces by GDP|19th]])<br>[[USD|US$]] 16.5 billion<br>[[Int$]] 51.5 bilion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 55.5 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|20th]])<br>[[USD|US$]] 3,741<br>[[Int$]] 11,673 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 4.84%
| blank4_name = [[Indeks Pemansang Mensia|IPM]]
| blank4_info = {{Increase}} 78,01 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|5th]]) – <span style=color:#00F900>high</span>
| module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| child = yes
| official_name = Cultural Landscape of Bali Province: the Subak System as a Manifestation of the Tri Hita Karana Philosophy
| criteria = {{UNESCO WHS type|(iii), (v), (vi)}}(iii), (v), (vi)
| ID = 1194
| year = 2012
| area = {{Convert|19,519.9|ha|acre|abbr=on}}
| buffer_zone = {{Convert|1,454.8|ha|acre|abbr=on}}}}
| population_rank = [[Provinsi ba Indonesia|ke-16 ba Indonesia]]
}}
{{Contains special characters|Balinese}}
'''Bali''' ({{Langx|ban|ᬩᬮᬶ}}) nya sebengkah provinsi pulau ba [[Indonesia]]. Bepalan timur ari pulau [[Jawa]] enggau barat ari pulau [[Lombok]], pelilih menua nya nyengkaum pulau Bali enggau sekeda pulau tasik ke mit agi, kelebih agi Nusa Penida, Nusa Lembongan, enggau Nusa Ceningan ba tenggara. Indu nengeri provinsi nya [[Denpasar]].<ref>{{Cite web|title=Denpasar {{!}} Indonesia|url=https://www.britannica.com/place/Denpasar|access-date=18 September 2021|website=Encyclopædia Britannica|language=en}}</ref> Kandang mengeri besai Denpasar iya nya kandang mengeri besai ti ditambah ngelingi Denpasar. Mengeri tanah tinggi Ubud di Greater Denpasar dianggap nyadi palan budaya Bali. Provinsi nya nyadi palan dagang temuai ke batang Indonesia, enggau peniki dagang temuai ke nyata kenyau ari taun 1980-an, lalu nyadi kandang endur dagang temuai Indonesia kelalu mayuh.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y17MAgAAQBAJ|title=Bali: A Paradise Created|last=Vickers|first=Adrian|date=13 August 2013|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-0008-4|language=en}}</ref> Pengawa dagang ti bekaul enggau dagang temuai nyadika 80% ari ekonomi Bali.<ref name="tourism" />
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
dbrg6unea4dt247tf1dr6klbbgm2s89
Kalimantan Selatan
0
1608
20525
18048
2026-11-11T13:17:26Z
Song GK
9
20525
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Kalimantan Selatan
| type = [[Provinsi ba Indonesia|Provinsi]]
| image_shield = {{#property:p94}}
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| shield_size = 75px
| flag_size =
| image_map = South Kalimantan in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = Location of South Kalimantan in Indonesia
| coordinates = {{Coord|2|30|S|115|30|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| established_title = Established
| established_date = 14 August 1950
| founder =
| named_for =
| seat_type = Capital
| seat = [[Banjarbaru]]<ref name="Rizal">{{Cite web|last=Rizal|first=Yose|editor-last=Maskuriah|editor-first=Ulul|location=Banjarbaru|publisher=ANTARA News Agency|title=Banjarbaru resmi ibukota Provinsi Kalimantan Selatan|url=https://kalsel.antaranews.com/berita/312989/banjarbaru-resmi-ibukota-provinsi-kalimantan-selatan|access-date=2022-02-19|website=ANTARA News Kalimantan Selatan}}</ref><br /><small>{{Coord|03|26|33|S|114|49|57|E|region:ID|display=inline}}</small>
| government_footnotes =
| leader_title = Governor
| leader_name = [[Muhidin]]
| governing_body = South Kalimantan Provincial Government
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = Hasnuryadi
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 38320.66
| area_rank = [[Provinces of Indonesia|19th in Indonesia]]
| area_note =
| elevation_footnotes =
| population_total = 4221929
| population_as_of = mid 2023 estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Selatan Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.63)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_rank =
| population_note =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags -->
| demographics1_title1 = Ethnic groups
| timezone1 = [[Time in Indonesia|Indonesia Central Time]]
| utc_offset1 = +8
| geocode =
| iso_code = ID-KS
| footnotes =
| elevation_max_m = 1901
| elevation_max_point = Gunung Besar
| demographics1_info1 = 76% [[Banjar people|Banjarese]]<br /> 13% [[Javanese people|Javanese]]<br /> 11% other ([[Buginese people|Buginese]], [[Dayak people|Dayak]], [[Madurese people|Madurese]], [[Sundanese people|Sundanese]], [[Chinese Indonesian|Chinese]] etc)<ref>{{Cite web
| publisher=The Permanent Committee on Geographical Names | title =INDONESIA: Population and Administrative Divisions | year =2003
| url =http://www.pcgn.org.uk/Indonesia-%20Population&AdminDivs-%202003.pdf }}</ref>
| demographics1_title2 = Languages
| demographics1_info2 = [[Indonesian language|Indonesian]] (official)<br />[[Banjarese language|Banjarese]]
| official_name = Province of South Kalimantan
| native_name = {{Lang|id|Kalimantan Selatan}}
| motto = ''Wadja Sampai Kaputing'' ([[Banjar language|Banjar]])<br /> Strong as steel until the end
| seat1 = [[Banjarmasin]]<br /><small>{{Coord|3|20|S|114|35|E|region:ID|display=inline}}</small>
| seat1_type = Largest city
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 251.3 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|18th]])<br>[[USD|US$]] 16.9 billion<br>[[Int$]] 52.8 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 60.1 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|16th]])<br>[[USD|US$]] 4,046<br>[[Int$]] 12,626 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 5.11%
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.725 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|20th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| website = {{URL|kalselprov.go.id}}
}}
'''Kalimantan Selatan''' nya siti [[provinsi ba Indonesia]]. Tu provinsi ke pemadu mit ba [[Kalimantan]], kandang menua Indonesia ba pulau [[Borneo]]. Indu nengeri provinsi tu [[Banjarmasin]] nyentukka 15 Februari 2022 maya indu nengeri tu dikalih ngagai [[Banjarbaru]].<ref name="Rizal">{{Cite web|last=Rizal|first=Yose|editor-last=Maskuriah|editor-first=Ulul|location=Banjarbaru|publisher=ANTARA News Agency|title=Banjarbaru resmi ibukota Provinsi Kalimantan Selatan|url=https://kalsel.antaranews.com/berita/312989/banjarbaru-resmi-ibukota-provinsi-kalimantan-selatan|access-date=2022-02-19|website=ANTARA News Kalimantan Selatan}}</ref><ref>{{Cite web|others=Setjen DPR RI|title=Paripurna DPR Setujui 7 RUU Provinsi|url=http://www.dpr.go.id/berita/detail/id/37623|access-date=2022-02-19|website=www.dpr.go.id|language=id}}</ref> Populasyen Kalimantan Selatan dirikodka 3.625 juta iku orang maya Pengawa Pengitung 2010,<ref name="Biro Pusat Statistik 2021">Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.</ref> lalu nyadi 4.07 juta maya Pengawa Pengitung 2020.<ref name="Badan Pusat Statistik 2018">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref> Anggar resmi maya tengah taun 2023 nya bisi 4,221,929 iku orang (nyengkaum 2,133,224 iku laki enggau 2,088,705 iku indu).<ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Selatan Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.63)</ref> Provinsi tu bekunsi sempadan enggau [[Selat Makassar]] ba timur, [[Kalimantan Tengah]] ba barat enggau utara, [[Tasik Jawa]] ba selatan, enggau [[Kalimantan Timur]] ba timur laut. Provinsi tu mega nyengkaum [[Laut Island|''Pulau Laut'']] ("Pulau Tasik"), ti bepalan ba begian timur pantai Kalimantan, pia mega pulau-pulau ke semak. Provinsi tu dibagi ngagai 11 regency enggau 2 nengeri. Kalimantan Selatan nyadi menua asal bansa [[Banjar]], taja pan sekeda bagi menua Kalimantan Timur enggau Kalimantan Tengah mega disengkaum dalam menua asal sida. Taja pia, Kalimantan Selatan, kelebih agi indu nengeri ke suba Banjarmasin endang seruran nyadi indu nengeri budaya budaya Banjar. Mayuh bansa Banjar udah pindah ngagai menua bukai di Indonesia, ngagai menua sepiak baka [[Singapura]] enggau [[Malaysia]]. Kelimpah ari nya, raban bansa bukai mega nguan pelilih menua tu, baka beberapa raban bansa [[Dayak]], ke tebal agi diau di pelilih pelilih menua tu, pia mega bansa [[Orang Jawa|Jawa]], ke tebal agi mindah ari menua Jawa ketegal program Transmigrasyen ke berengkah ari jeman kolonial Belanda. Iya nyadi siti ari provinsi di Indonesia ke ngembuan penyampau tubuh ke mayuh agi ari [[Mongolia]].
Kandang menua ke diatu dikumbai Kalimantan Selatan, mantul entara Perintah setempat, ketegal endur iya ke strategik endur bedagang, sebedau nyadi penghormatan ngagai [[Kesultanan Mataram]] ba abad ke-17, enggau penambah pengawa nyerang Belanda, kandang menua nya dijajah nyadi sebagi ari Indies Timur Belanda enggau Empayar Jipun nyentukka Indonesia Merdeka dalam taun 1945.
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
gk1e8in3uih9hyryo64s72i4h3a8q4o
Kalimantan Tengah
0
1609
20524
19393
2026-11-11T13:17:14Z
Song GK
9
20524
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Kalimantan Tengah
| official_name = Provinsi Kalimantan Tengah
| nickname = Bumi Tambun Bungai
| image_shield = Coat of arms of Central Kalimantan.svg
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| shield_size = 75px
| flag_size =
| image_map = Central Kalimantan in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Kalimantan Tengah''' ba {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|2|13|S|113|55|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| established_title = Founded
| established_date = 2 Julai 1958
| motto = ''Isen Mulang'' ([[Jaku Ngaju|Ngaju]])<br/>Persistent
| founder =
| named_for =
| seat_type = Capital<br/>{{Nobold|and largest city}}
| seat = [[Palangka Raya]]
| government_footnotes =
| leader_party =
| leader_title = Governor
| leader_name = [[Sugianto Sabran]] ([[PDI-P]])
| governing_body = Central Kalimantan Provincial Government
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = Edy Pratowo
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 153443.91
| area_rank = [[Provinces of Indonesia|1st]]
| area_note =
| elevation_footnotes =
| elevation_max_ft = 7546
| elevation_max_point = Bukit Raya
| population_total = 2809700
| population_as_of = mid 2024 Estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Tengah Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.62)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_note =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <ref>{{Cite book |last1=Leo Suryadinata |title=Indonesia's Population: Ethnicity and Religion in a Changing Political Landscape |last2=Evi Nurvidya Arifin |last3=Aris Ananta |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2003 |location=Singapore}}</ref>
| demographics1_title1 = [[Ethnic groups in Indonesia|Ethnic groups]]
| timezone1 = [[Time in Indonesia|Western Indonesian Time]]
| utc_offset1 = +7
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code =
| area_code_type =
| footnotes =
| type = [[Provinces of Indonesia|Province]]
| demographics1_info1 = {{Nowrap|46% [[Dayak people|Dayak]]{{Br}}22% [[Javanese people|Javanese]]{{Br}}21% [[Banjar people|Banjarese]]{{Br}}3.9% [[Malay Indonesian|Malay]]{{Br}}1.9% [[Madurese people|Madurese]]{{Br}}4.8% other}}<ref name="sensusSuku2010">{{Cite book |last1=Aris Ananta |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |last2=Evi Nurvidya Arifin |last3=M. Sairi Hasbullah |last4=Nur Budi Handayani |last5=Agus Pramono |date=2015 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |location=Singapore |language=en}}</ref>
| demographics1_title2 = [[Religion in Indonesia|Religion]] (2021)<ref name="KalTeng">{{Cite book |last=BPS Provinsi Kalimantan Tengah/BPS-Statistics of Kalimantan Tengah Province |url=https://kalteng.bps.go.id/publication/2018/08/16/ceed046d35684aefde786f04/provinsi-kalimantan-tengah-dalam-angka-2018.html |title=Provinsi Kalimantan Tengah Dalam Angka 2018/Kalimantan Tengah Province in Figures 2018 |publisher=BPS Provinsi Kalimantan Tengah/BPS-Statistics of Kalimantan Tengah Province |language=id,en |access-date=13 September 2018 |via=BPS Kalimantan Tengah}}</ref>
| demographics1_info2 = {{Nowrap|74.11% [[Islam]]<br/>16.67% [[Protestant]]<br/>5.84% [[Hinduism]]/[[Kaharingan]]<br/>3.23% [[Catholic]]<br/>0.11% [[Buddhism]]<br/>0.1% other}}<ref name=KalTeng/><ref name="DUKCAPIL">{{Cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|title=Visualisasi Data Kependuduakan - Kementerian Dalam Negeri 2020|website=www.dukcapil.kemendagri.go.id|accessdate=16 April 2021}}</ref>
| demographics1_title3 = [[Languages of Indonesia|Languages]]
| demographics1_info3 = [[Indonesian language|Indonesian]] <small>(official)</small><br/>[[Ngaju language|Ngaju]]<br/>[[Banjarese language|Banjar]]<br/>[[Maanyan language|Maanyan]]
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 199.9 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|21st]])<br>[[USD|US$]] 13.5 billion<br>[[Int$]] 42.0 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?year=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 72.9 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|9th]])<br>[[USD|US$]] 4,913<br>[[Int$]] 15,329 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 6.45%
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.722 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|9th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| website = {{Url|http://www.kalteng.go.id/|kalteng.go.id}}
}}
'''Kalimantan Tengah''' nya siti [[provinsi ba Indonesia]]. Provinsi tu siti ari lima provinsi ba [[Kalimantan]], bagi menua Indonesia ba pulau [[Borneo]]. Iya bekunsi sempadan enggau [[Kalimantan Barat]] ba barat, [[Kalimantan Selatan]] enggau [[Kalimantan Timur]] ba sepiak timur, [[Tasik Jawa]] ba selatan lalu diserara enggau taris sekut enggau [[Kalimantan Utara]] enggau menua [[Malaysia]] nengah Kabupaten Mahakam Ulu. Indu nengeri provinsi tu ia nya [[Palangka Raya]] lalu penyampau orang ke diau dia mampau 2.2 juta,<ref name="Biro Pusat Statistik 2011">Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.</ref> sereta ba Pengawa Pengitung 2020 nunjukka populasyen dia 2.67 juta;<ref name="Badan Pusat Statistik 2021">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref> Anggar resmi maya tengah 2023 nya bisi 2,774,747 orang ke diau dia (nyengkaum 1,434,119 laki enggau 1,339,628 indu), lalu disangka niki nyadi 2,809,700 maya tengah 2024.<ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Tengah Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.62)</ref>
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
jhffzls19ykew5nk12zbqn37xl7bkbr
Kalimantan Timur
0
1610
20526
18962
2026-11-11T13:17:47Z
Song GK
9
20526
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Kalimantan Timur
| native_name =
| official_name = Provinsi Kalimantan Timur
| type = [[Provinsi ba Indonesia|Provinsi]]
| image_shield = {{#property:p94}}
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| shield_size = 75px
| flag_size =
| image_map = East Kalimantan in Indonesia.svg
| map_caption = {{Map caption|location_color=dark red|legend=East Kalimantan (orthographic projection).svg}}
| coordinates = {{Coord|1|3|N|116|19|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}}
| seat_type = Capital<br />{{Nobold|and largest city}}
| seat = [[Samarinda]]
| leader_title1 = [[Governor of East Kalimantan|Gabenor]]
| leader_name1 = Akmal Malik (''Acting'')
| governing_body = East Kalimantan Provincial Government
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = ''Vacant''
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 127346.92
| area_note =
| area_rank = [[Provinces of Indonesia|3rd in Indonesia]]
| elevation_footnotes =
| elevation_max_ft = 5367
| elevation_max_point = Mount Cemaru
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Timur Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.64)</ref>
| population_total = 4030488
| population_as_of = mid 2023 estimate
| population_density_km2 = auto
| population_note =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes =
| demographics1_title1 = [[Ethnic groups in Indonesia|Ethnic groups]]
| demographics1_info1 = 20% [[Javanese people|Javanese]]<br /> 20% [[Kutai]]<br />19% [[Malay Indonesians|Malays]]<br />18% [[Buginese people|Buginese]]<br /> 14% [[Banjar people|Banjarese]]<br /> 9.9% [[Dayak people|Dayak]]
| demographics1_title2 = [[Languages in Indonesia|Languages]]
| demographics1_info2 = [[Indonesian language|Indonesian]] (official)<br /> [[Banjar language|Banjarese]], [[Buginese language|Buginese]], [[Dayak languages|Dayak]], [[Kutai Malay]] (regional)
| timezone1 = [[Time in Indonesia|WITA]] ([[UTC+8]])
| utc_offset1 =
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code_type =
| area_code =
| blank_name = [[Gross domestic product|GDP]] (nominal)
| blank_info = 2022<ref name="bpsdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2020–2022 |url=https://www.bps.go.id/indicator/52/286/1/-seri-2010-produk-domestik-regional-bruto-.html |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_name = - Total
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 921.3 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|7th]])<br>[[USD|US$]] 62.1 billion<br>[[Int$]] 193.6 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 238.7 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|2nd]])<br>[[USD|US$]] 16,075<br>[[Int$]] 50,162 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth
| blank3_info = {{Increase}} 4.48%<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |date=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.786 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|3rd]]) – <span style=color:#090>high</span>
| website = {{URL|http://www.kaltimprov.go.id/|kaltimprov.go.id}}
| motto = {{Native phrase|bjn| روحوي رحايو}}<br />{{Transliteration|bjn|Ruhui Rahayu}}<br />"Perfect harmony by the blessings of God"
| nickname = {{Native phrase|vkt|Benua Etam}}<br />"Place of origin"
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
}}
'''Kalimantan Timur''' nya sebengkah provinsi ba [[Indonesia]]. Kandang menua iya mungkur bagi kandang menua timur [[Borneo]]. Penyampau tubuh iya urung 3.03 juta iku ba pengawa ngitung tubuh taun 2010 (dalam garis entara menua ke diatu),<ref name="Biro Pusat Statistik 2011">Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.</ref> 3.42 juta maya pengawa ngitung tubuh taun 2015, lalu nyadi 3.766 million maya pengawa ngitung tubuh taun 2020;<ref name="Badan Pusat Statistik 2021">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref> pelaba resmi kena tengah taun 2023 nya 4,030,488.<ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Timur Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.64)</ref> Indu nengeri provinsi tu nya [[Samarinda]].
Kalimantan Timur ngebuan pemesai {{Convert|127346.92|km2|sqmi}}<ref>revised area following the removal of Tarakan city and four regencies to form the new [[North Kalimantan]] province in 2012, and subsequently amended by BPS.</ref> lalu nyadi pelilih menua kedua pemadu mimit mensia di [[Kalimantan]].<ref>{{Cite web|url=http://www.bps.go.id/65tahun/SP2010_agregat_data_perProvinsi.pdf |title=Hasil Sensus Penduduk 2010 Data Agregat Per Provinsi |work=Badan Pusat Statistik |author=Badan Pusat Statistik |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113144717/http://www.bps.go.id/65tahun/SP2010_agregat_data_perProvinsi.pdf |archive-date=2010-11-13 }}</ref> Majoriti pelilih menua nya bekunsi garis entara menua maritim ke timur enggau [[Sulawesi Barat]] enggau [[Sulawesi Tengah]]; Tanjung Mangkalihat iya nyerara Selat Makassar ari Tasik Sulawesi. Pelilih menua iya ke pemadu utara suba udah diseraraka maya 25 Oktober 2012 lalu diatu nyadi [[Kalimantan Utara]]; berebak enggau nya iya agi bekunsi garis entara menua ke barat enggau [[Kalimantan Barat]] enggau [[Kalimantan Tengah]]; ke selatan iya, Kalimantan Timur besempadan enggau [[Kalimantan Selatan]]. Provinsi tu besempadan enggau [[Sabah]] sebedau diseraraka, tang agi besempadan enggau [[Sarawak]].
Maya 11 Januari 2013, Kapubaten Kutai Barat diseraraka nyadi dua, enggau lima pelilih menua ke pemadu barat laut numbuhka Kabupaten Mahakam Ulu ke baru. Kalimantan Timur diatu dibagi ngagai tujuh kabupaten enggau tiga nengeri. Akmal Malik nyadi pemangku Gabenor Kalimantan Timur diatu.<ref>{{Cite web |url=http://www.kaltimprov.go.id/kaltim.php?page=struktur |title=Organisasi |publisher=Kaltimprov.go.id |access-date=13 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115110456/http://kaltimprov.go.id/kaltim.php?page=struktur |archive-date=15 January 2013 |url-status=dead }}</ref>
== Indu nengeri baru ==
{{See also|Nusantara (mengeri)}}
Provinsi nya deka nyadi tuai rumah indu nengeri Indonesia jemah ila ti deka digaga ba garis entara menua Kabupaten Kutai Kartanegara enggau Penajam Utara Paser. Indu nengeri baru tu deka diberi nama Nusantara .,<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/indonesia-new-capital-name-nusantara-east-kalimantan-2440426|title=Indonesia minister announces name of new national capital in eastern Kalimantan|website=Channel News Asia}}</ref> enggau pengawa ngaga asal iya diperambu deka berengkah dalam taun 2020, lalu diperambu deka tembu dalam taun 2024. Taja pia, ba pengawa mendingka kes ba mua Komiti V Dewan Perwakilan Rakyat Indonesia kena 9 Jun 2020, seiku pengari perintah netapka perintah bedau ngungkupka bajet 2022 ungkup projek nya (ungkup taun 2022, opis menteri nya merambu bajet ti berega lebih 100.46 trilion rupiah - lebih 7 billion US$ - pengurang ti balat ari penyampau 149.81 trilion rupiah ba taun 2021). Sebedau tu, Lembaga Pembangunan Perambu Negara udah madahka semua penyampau ke diguna dikena mindahka indu nengeri ari endur ke diatu di Jakarta ngagai pelilih menua Kalimantan Timur manggai 486 trilion rupiah, lalu ari penyampau nya 265.2 trilion deka digerakka nengah kerejasama awam-peribit (PPP) , 127.3 trilion ari wang turu khas peribit, enggau 93.5 trilion ari bajet nengeri. Tang Opis Menteri Wang madahka perintah ngalihka pemerat iya ngagai ngurangka empas pandemik COVID-19. Opis menteri nya madahka sida bedau ngagihka belanja ungkup projek puku baru nya. Taja pia, indu nengeri baru nya diperambu deka dipenyadika enggau rasmi dalam bulan Ogos 2024.
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
4kihzpj6x9itegkzqcksegpri28ud7a
Kalimantan Utara
0
1611
20527
13411
2026-11-11T13:18:11Z
Song GK
9
20527
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Kalimantan Utara
| official_name = Provinsi Kalimantan Utara
| image_shield = Coat of arms of North Kalimantan (2021 version).svg
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| shield_size = 75px
| flag_size =
| image_map = North Kalimantan in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = North Kalimantan in Indonesia
| coordinates = {{Coord|3|00|N|116|20|E|type:adm1st_region:ID_dim:300000|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| established_title = Established
| established_date = 17 November 2012<ref>{{Cite web | url=http://dpr.go.id/jdih/index/id/280 |title = J.D.I.H. - Dewan Perwakilan Rakyat|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126150403/http://dpr.go.id/jdih/index/id/280|archive-date=November 26, 2022}}</ref>
| founder =
| named_for =
| seat_type = Capital
| seat = [[Tanjung Selor]]<br /><small>{{Coord|2|50|45|N|117|22|00|E|region:ID|display=inline}}</small>
| government_footnotes =
| leader_title = Governor
| leader_name = [[Zainal Arifin Paliwang]] ([[Gerindra]])
| governing_body = North Kalimantan Provincial Government
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = [[Yansen Tipa Padan]]
| unit_pref =
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 70650.73
| area_note =
| elevation_footnotes =
| elevation_max_ft = 6824
| elevation_max_point = Mount Apad Runan
| population_total = 746201
| population_as_of = mid 2023 estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Utara Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.65)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_note =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes =
| demographics1_title1 = [[Ethnic groups in Indonesia|Ethnic groups]]
| timezone1 = [[Time in Indonesia|WITA]]
| utc_offset1 = +8
| footnotes =
| type = [[Provinces of Indonesia|Province]]
| seat1_type = Largest city
| seat1 = [[Tarakan]]<br /><small>{{Coord|3|19|30|N|117|34|40|E|region:ID|display=inline}}</small>
| demographics1_info1 = [[Malays (ethnic group)|Malays]], [[Bajau people|Bajau]], [[Banjar people|Banjarese]], [[Bugis people|Buginese]], Bulungan, [[Dayak people|Dayak]], [[Kenyah people|Kenyah]],[[Lundayeh people|Lundayeh]], [[Murut people|Tahol]], [[Tausūg people|Tausūg]], [[Tidung people|Tidung]]
| demographics1_title2 = Religion
| demographics1_info2 = [[Islam]] (70.97%)<br> [[Christianity]] (28.32%)<br>- [[Protestant]] (21.10%)<br>- [[Catholic]] (7.22%)<br> [[Buddhism]] (0.65%)<br> [[Hinduism]] (0.06%)<ref name="KALTARA2019">{{Cite web|url=https://kaltara.bps.go.id/publication/2019/08/16/3f2d8ab9b04e5efec126497e/provinsi-kalimantan-utara-dalam-angka-2019.html|title=Provinsi Kalimantan Utara Dalam Angka 2019|last=|first=|website=www.kaltara.bp.go.id|publisher=BPS Provinsi Kalimantan Utara|access-date=17 February 2020|language=id}}</ref>
| demographics1_title3 = Languages
| demographics1_info3 = [[Indonesian language|Indonesian]] (official)<br /> [[Dayak language|Dayak]], [[Tidung language|Tidung]], [[Sabah Malay]] (regional)
| motto = Benuanta ([[Murutic languages|Tidung]])<br>بنوانتا<br>Our land that needs to be developed and safeguarded
| native_name = {{Lang|id|Kalimantan Utara}}
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?date=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 138.7 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|26th]])<br>[[USD|US$]] 9.3 billion<br>[[Int$]] 29.2 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?date=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 190.6 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|3rd]])<br>[[USD|US$]] 12,837<br>[[Int$]] 40,056 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |date=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 5.34%
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.725 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|21st]]) – <span style=color:#090>high</span>
| website = {{URL|kaltaraprov.go.id/}}
}}
'''Kalimantan Utara''' ({{Lang-id|Kalimantan Utara}}) nya sebengkah [[provinsi ba Indonesia]]. Provinsi tu bepalan ba kandang menua ti pemadu timur laut [[Kalimantan]], bagi kandang menua [[Indonesia]] ba [[Borneo]]. Kalimantan utara bekunsi garis entara menua enggau negeri-negeri [[Malaysia]] ia nya [[Sabah]] ba sepiak utara enggau [[Sarawak]] ba sepiak barat, lalu beadan enggau provinsi [[Kalimantan Timur]] ba sepiak selatan. [[Tanjung Selor]] nyadi indu nengeri provinsi tu, lalu [[Tarakan]] nya pusat wang sereta nengeri ke pemadu besai ba provinsi tu.
Ditubuhka kena 25 Oktober 2012, Kalimantan Utara diseraraka ari pelilih menua Kalimantan Timur dikena ngurangka bida pemansang enggau pengaruh Malaysia ba kandang menua nya.<ref>{{Cite web|url=https://kaltara.antaranews.com/berita/447842/kalimantan-utara-menggeliat|title=Kalimantan Utara Menggeliat|language=id}}</ref> Kalimantan Utara ngembuan pemesai 70,650.73 kilometer persegi lalu mungkur empat kandang menua enggau sebuah mengeri. Penyampau tubuh iya bisi 524,656 iku ba Pengirau Mensia 2010 <ref name="Biro Pusat Statistik 2011">Biro Pusat Statistik, Jakarta, 2011.</ref> lalu nyadi 701,784 ba Pengirau Mensia 2020,<ref name="Badan Pusat Statistik 2021">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref> nyadika iya maya nya provinsi ti pemadu mimit mensia di Indonesia,<ref>{{Cite web|url=https://kaltara.bps.go.id/dynamictable/2019/03/22/60/jumlah-penduduk-menurut-kabupaten-kota-dan-jenis-kelamin-provinsi-kalimantan-utara-2017.html |title=Badan Pusat Statistik Provinsi Kalimantan Utara |access-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428043508/https://kaltara.bps.go.id/dynamictable/2019/03/22/60/jumlah-penduduk-menurut-kabupaten-kota-dan-jenis-kelamin-provinsi-kalimantan-utara-2017.html|archive-date=28 April 2019|url-status=dead}}</ref> nyentukka pengawa nempa udah nya dalam taun 2022 provinsi Papua Selatan (ti nyadi provinsi baru ke pemadu mimit mensia), Papua Barat enggau Papua Barat Daya. Anggar rasmi naka tengan taun 2023 iya nya 746,201 iku (ti mungkur 391,845 iku lelaki enggau 353,356 iku indu).<ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Kalimantan Utara Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.65)</ref> Tebal agi pelilih menua tu jarang diuan mensia.
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
ddq972aydq9stvpywomyds4klg7877e
Sabah
0
1990
20522
18150
2026-11-11T12:31:53Z
Jang Edgar
20
20522
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Sabah
| official_name = Sabah<br /><div style="padding-top:0.25em;">{{Nobold|{{Native name|ms|Negeri Sabah}}}}</div>
| settlement_type = [[Negeri enggau wilayah persekutuan ba Malaysia|Negeri]]
| image_skyline =
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption =
| image_flag = Flag of Sabah.svg
| flag_size =
| flag_alt = Menira Sabah
| image_shield = Coat of arms of Sabah.svg
| shield_size = 60px
| shield_alt = Lambang menua Sabah
| nickname = ''Bumi Di Bawah Bayu''<ref>{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/About |title=Mengenai Sabah |trans-title=About Sabah |language=ms |publisher=[[Perintah negeri Sabah]] |access-date=19 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519124851/http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/About |archive-date=19 May 2016 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Bumi di Baruh Angin}}<ref name="sbh">{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/en/Home/About |title=About Sabah |publisher=Sabah State Government |access-date=20 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520105020/http://www.sabah.gov.my/main/en/Home/About |archive-date=20 May 2016 |url-status=dead}}</ref>
| motto = ''Sabah Maju Jaya''<ref name="crest">{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/pd.nbw/dcm/english/engdoc/crest.html |title=The Meaning of the Sabah State Crest |publisher=Sabah State Government |access-date=10 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140610031143/http://www.sabah.gov.my/pd.nbw/dcm/english/engdoc/crest.html |archive-date=10 June 2014 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Sabah Mansang Mujur}}<ref name="crest"/>
| anthem = ''[[Sabah Tanah Airku]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/PatrioticSong |title=Lagu-Lagu Patriotik |trans-title=Patriotic Songs |language=ms |publisher=Sabah State Government |access-date=20 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520150035/http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/PatrioticSong |archive-date=20 May 2016 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Sabah, Menua Asalku}}{{Center|[[Fail:Lagu Rasmi Sabah - Sabah Tanah Airku.ogg]]}}
| image_map = Sabah in Malaysia.svg
| mapsize =
| map_alt =
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Sabah''' ba {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Malaysia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|5|15|N|117|0|E|display=it}}
| subdivision_type =
| subdivision_name = Malaysia
| established_title = Ditumbuhka baruh [[Empayar Brunei]]
| established_date = Kurun ke-15
| established_title1 = [[Kesultanan Sulu]]
| established_date1 = 1658
| established_title2 = [[Borneo Utara|Borneo Utara British]]
| established_date2 = 1882
| established_title3 = [[Penguasa Jipun ba Borneo Utara|Penguasa Jipun]]
| established_date3 = 1942
| established_title4 = [[Koloni Mahkota Borneo Utara|Koloni mahkota British]]
| established_date4 = 15 Julai 1946
| established_title5 = Bulih pengatur kediri
| established_date5 = 31 Ogos 1963<ref name="Group"/><ref name= "tna"/><ref name= "Porritt1997"/><ref name="SG"/>
| established_title6 = [[Sempekat Malaysia|Begempung nyadi Malaysia]]<ref>{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/pdfs/ukpga_19630035_en.pdf|title=Malaysia Act 1963 (Chapter 35)|work=The National Archives|publisher=[[United Kingdom legislation]]|access-date=12 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114081253/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/pdfs/ukpga_19630035_en.pdf|archive-date=14 November 2012|url-status=dead}}</ref>
| established_date6 = 16 September 1963<ref name="Agreement relating to Malaysia">{{Cite wikisource |title=Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore |wslink=Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore
|author=<nowiki>the Governments of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore</nowiki> |year=1963 |page=1}}</ref>
| seat_type = [[Rintai indu nengeri ba Malaysia|Indu nengeri]]<br />{{Nobold|(enggau nengeri ke pemadu besai)}}
| seat = [[Kota Kinabalu]]
| parts_type = [[Bagi menua ba Malaysia|Bagi Menua]]
| parts_style = list
| parts =
| p1 = [[Bagi Menua Pesisir|Pesisir]]
| p2 = [[Bagi Menua Kudat|Kudat]]
| p3 = [[Bagi Menua Sandakan|Sandakan]]
| p4 = [[Bagi Menua Tawau|Tawau]]
| p5 = [[Bagi Menua Pantai Barat|Pantai Barat]]
| government_type =
| governing_body = [[Aum Kunsil Negeri Sabah]]
| leader_title = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah|Yang di-Pertua Negeri]]
| leader_name = [[Juhar Mahiruddin]]
| leader_title1 = [[Kepala Menteri Sabah|Kepala Menteri]]
| leader_name1 = [[Hajiji Noor]] <br /> ([[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]–[[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]])
| area_footnotes = <ref name="Malaysia census 2020">{{Cite web|url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer|title=Key Findings Population and Housing Census of Malaysia 2020|publisher=Department of Statistics, Malaysia|access-date=20 August 2022}}{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| area_total_km2 = 73,904
| elevation_max_ft = 13435
| elevation_max_point = [[Gunung Kinabalu]]
| population_footnotes = <ref name="Malaysia census 2020"/>
| population_total = {{Increase}} 3,418,785 ([[Demografi Malaysia|ke-3]])
| population_as_of = 2020
| population_density_km2 = 46
| population_demonym = Sabahan
| population_note =
| demographics_type1 = Demografi {{Nobold|(2022)}}<ref name="Malaysia census 2020"/>
| demographics1_title1 = Persin raban bansa
| demographics1_info1 = {{Plainlist|
* [[Kadazan-Dusun]]: 19.33%
* [[Bajau]]: 15.6%
* [[Melayu]]: 9.5%
* [[Orang China Malaysia|China]]: 9.1%
* [[Murut]]: 2.5%
* [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ke bukai: 17.0%
* Peranak Malaysia ke ukai datai ari negeri tu: 0.6%
* Ukai Peranak Malaysia: 20.5% }}
| demographics_type2 = Jaku
| demographics2_title1 = Rasmi
| demographics2_info1 = [[Jaku Melayu]]
| demographics2_title2 = Ke mega dikena
| demographics2_info2 = {{Plainlist|
* [[Jaku Melayu Sabah|Melayu Sabah]]
* [[Jaku Dusun|Dusun]]
* [[Jaku China|China]]
* [[Jaku Kadazan|Kadazan]]
* [[Jaku Momogun|Momogun/Rungus]]
* [[#Jaku|jaku raban bansa minoriti]]}}
| timezone1 = [[Jam Standard Malaysia|JSM]]<ref>{{Cite web |url=http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone-old.html |title= Time Zones in Malaysia |author= Helmer Aslaksen |publisher= Department of Mathematics, Faculty of Science, [[National University of Singapore]] |date=28 June 2012 |access-date=21 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521034731/http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone-old.html |archive-date=21 May 2016 |url-status=dead}}</ref>
| utc_offset1 = +8
| postal_code_type = [[Ripih poskod ba Malaysia|Poskod]]
| postal_code = 88xxx<ref>{{Cite web |url=https://postal-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |title=Postal codes in Sabah |publisher=cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817163903/https://postal-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |url-status=dead }}</ref> to 91xxx<ref>{{Cite web |url=https://postal-codes.cybo.com/malaysia/semporna/ |title=Postal codes in Semporna |publisher=cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817171649/https://postal-codes.cybo.com/malaysia/semporna/ |url-status=dead }}</ref>
| area_code_type = [[Lumur talipaun ba Malaysia|Kod talipaun]]
| area_code = 087 <small>(Inner District)</small> <br />088 <small>([[Kota Kinabalu District|Kota Kinabalu]] & [[Kudat District|Kudat]])</small> <br />089 <small>([[Lahad Datu District|Lahad Datu]], [[Sandakan District|Sandakan]] & [[Tawau District|Tawau]])</small><ref>{{Cite web |url=https://area-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |title=Area codes in Sabah |publisher= | website= cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160817200020/https://area-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |url-status=dead }}</ref>
| iso_code = [[ISO 3166-2:MY|MY-12]]
| registration_plate = [[Plat lisin rejista Malaysia|SA, SAA, SAB, SAC, SY]] <small>(West Coast)</small> <br />SB <small>([[Pelilih Menua Beaufort|Beaufort]])</small> <br />SD <small>(Lahad Datu)</small> <br />SK <small>(Kudat)</small> <br />SS, SSA, SM <small>(Sandakan)</small> <br />ST, STA, SW <small>(Tawau)</small> <br />SU <small>([[Pelilih Menua Keningau|Keningau]])</small><ref>{{Cite web |url=http://malaysiandigest.com/features/546797-some-little-known-facts-on-malaysian-vehicle-registration-plates.html |title=Some Little Known Facts On Malaysian Vehicle Registration Plates |author=Teh Wei Soon |publisher=Malaysian Digest |date=23 March 2015 |access-date=12 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708091603/http://malaysiandigest.com/features/546797-some-little-known-facts-on-malaysian-vehicle-registration-plates.html |archive-date=8 July 2015 |url-status=usurped}}</ref>
<!-- blank fields (section 1) -->
| blank_name_sec1 = [[Indeks Pemansang Mensia|HDI]] {{Nobold|(2019)}}
| blank_info_sec1 = {{Increase}} 0.710<ref>{{Cite web |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |title=Subnational Human Development Index (2.1) [Sabah – Malaysia] |publisher=Global Data Lab of Institute for Management Research, [[Radboud University Nijmegen|Radboud University]] |access-date=12 November 2018}}</ref><br /><span style="color:#0c0;">high</span> · [[List of Malaysian states by Human Development Index|15th]]
| blank1_name_sec1 = [[Gross domestic product|GDP]] {{Nobold|(nominal)}}
| blank1_info_sec1 = 2022
| blank2_name_sec1 = • Penyampau
| blank2_info_sec1 = {{Increase}} $27.758 bilion<br>([[Ringgit Malaysia|RM]] 122.138 billion)<ref name=":dosm">{{Cite web |last=DOSM |title=Department of Statistics Malaysia |url=https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/gross-domestic-product-gdp-by-state- |access-date=2023-09-11 |website=www.dosm.gov.my}}</ref> (ke-5)
| blank3_name_sec1 = • Per capita
| blank3_info_sec1 = {{Increase}} $8,186<br>([[Ringgit Malaysia|RM]] 36,020)<ref name=":dosm" /> (ke-11)
| blank4_name_sec1 = [[Gross domestic product|GDP]] {{Nobold|([[Purchasing power parity|PPP]])}}
| blank4_info_sec1 = 2022
| blank5_name_sec1 = • Penyampau
| blank5_info_sec1 = {{Increase}} $77.938 bilion (ke-6)
| blank6_name_sec1 = • Per kapita
| blank6_info_sec1 = {{Increase}} $22,797 (ke-11)
<!-- blank fields (section 2) -->
| blank_name_sec2 = Tisi deriba
| blank_info_sec2 = Kiba
| blank1_name_sec2 = [[Elektrik batang nitihka menua|Voltan elektrik]]
| blank1_info_sec2 = 230 V, 50 Hz
| blank2_name_sec2 = Mata wang
| blank2_info_sec2 = [[Ringgit Malaysia]] (RM/MYR)
| short_description = Negeri Malaysia ba pulau Borneo
| website = {{Official website}}
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
}}
'''Sabah''' tauka dikumbai mega '''Sabah Negeri Dibawah Bayu'''<ref>{{Cite web
| url = https://www.beritaharian.sg/malaysia/sabah-di-bawah-bayu-mula-rasa-ribut-pilihan-raya
| title = Sabah di bawah bayu mula rasa ribut pilihan raya
| author = MOHD NOOR A. RAHMAN
| authorlink =
| last =
| first =
| coauthors =
| date = 22 Januari 2024
| year =
| month =
| language =
| format =
| work =
| pages =
| publisher = Berita Harian SG
| archiveurl =
| archivedate =
| accessdate = 2 Julai 2024
| accessmonthday =
| accessyear =
}}</ref> ia nya siti negeri dalam menua [[Malaysia]] ti bepalan ba bagi utara pulau [[Borneo]]. [[Ripih indu nengeri ba Malaysia|Indu negeri]] Sabah iya nya [[Kota Kinabalu]], ti suba dikumbai enggau nama ''Jesselton''. Penuduk Sabah ti amat strategik nya ba baruh jalai angin monsun lalu nadai kala dituntung ribut taufan, kelimpah ari sekeda ribut tropika ti mit. Sabah nyadi negeri kedua pemadu besai di Malaysia. Pemesai kandang menua rata Sabah kira-kira 72,500 kilometer persegi, lalu besempadan enggau [[Sarawak]], lalu diseraraka ari Wilayah Persekutuan [[Labuan]] di Malaysia. Kelimpah ari nya, Sabah mega bisi adan darat entarabansa ba bagi menua selatan rantau tu ia nya [[Tasik Sulawesi]] enggau Indonesia, lalu adan ai ba utara [[Tasik Sulu]] enggau [[Filipina]] sereta ba barat [[Tasik China Selatan]] enggau [[Brunei]] sereta [[Vietnam]] enggau garis pantai ti dipelabaka 1,290–1,450 km. Sabah ngembuan iklim kampung ujan tropika sereta ngembuan gunung pemadu tinggi ba Malaysia sereta ba pulau Borneo iya nya [[Gunung Kinabalu]], enggau peninggi 4,101 meter, lalu nyadi sebagi ari rantau Crocker. Rintai rentang (rentang) di Sabah— Crocker, Trusmadi enggau Witti begerigi di dalam menua lalu nyengkaum mayuh puncak ti manggai peninggi entara 1,200 enggau 1,800 meter. Entara Crocker Range enggau tasik ba tebing tasik barat bisi tanah rata tebing tasik ti luas sereta mayuh mensia; tanah rata bukai baka di Tenom, Tambunan enggau Keningau, bepalan ba pedalaman entara massa gunung, lalu tanah rendah timur sebagi ari iya dibelah nengah chara nembus.
Sabah kala dikelala enggau nama [[Borneo Utara|Menua Borneo Utara]] (''State of'' ''North Borneo'') maya dijajah British nyentukka taun 1963. Bisi sejarah kediri empu, indah bisi kaul enggau sejarah Brunei-Filipina. Pelilih menua tu kala nyadi sebagi ari Perintah Sriwijaya, Majapahit, [[Kesultanan Brunei]], Sulu sebedau perintah Koloni British (SBUB enggau Perintah Koloni British) enggau Jipun maya [[Perang Dunya Kedua]]. Diatu negeri tu udah nyadi sebagi ari Malaysia.
Negeri Sabah ngembuan sistem demokrasi konstitusyen kenyau ari jeman merintah diri dalam taun 1963. Enggau dewan undangan nengeri kediri empu, ketuai menua iya nya Yang di-Pertua Negara Sabah (sebedau tu Gabenor Sabah), [[Kepala Menteri Sabah|Kepala Menteri]] nyadi tuai perintah di Sabah, lalu dibantu Kabinet iya. Sabah mega siti ari empat negeri (dua ari nya negeri Semenanjung) di Malaysia ti nadai sultan tauka raja ba renggat negeri. Bepelasarka sistem Westminister ti diwaris ari perintah British, lalu mega siti ari Provinsi ti pemadu tumu ngena sistem tu. Sabah ngembuan 5 sitak pentadbiran (begian) enggau 27 pelilih menua. Jaku Melayu nyadi jaku nasional, lalu ditangkan Jaku English nyadi jaku resmi di Sabah.
Rayat Sabah rindu ngumbai diri sida enggau gelar ''Sabahan'', lalu mungkur 33 raban bansa asal (Bumiputera Sabah) ti ngena lebih 50 bansa jaku enggau 80 dialek etnik. Bisi siti kreol Melayu ti suah dikena dia iya nya [[Jaku Melayu Sabah]]. Raban bansa ti pemadu mayuh di Sabah iya nya [[Kadazan-Dusun]] ti mungkur urung 30% peranak di Sabah. [[Pesta Kaamatan]] ke diintu 30 enggau 31 Mei ninting taun iya nya pengerami ti diintu orang Kadazan-Dusun enggau tuju ngetanka tradisyen semengat padi tauka “Bambarayon” kelimpah ari mantaika pengaga ati sida ketegal asil ti manah. Bansa besai ke bukai di Sabah iya nya [[Bajau|Bajau Samah]], enggau [[Murut]] (orang ke diau ba kandang menua bebukit sereta nyadi pengayau maya jemah suba), iya nya raban bansa kedua enggau ketiga pemadu mayuh di pelilih menua Sabah. Bansa bukai di Sabah baka Orang Sungai, Bajau, Iranun, [[Melayu Brunei]], Banjar, Bugis, Kedayan, Lotud, Lundayeh, Rungus, Sepanyol, Minokok, Bonggi, enggau Ida’an. Kelimpah ari nya, bansa China tauka penakan China-Dusun mega nyadi batang raban bansa asal di Wilayah Sabah.
== Asal nama ==
Asal nama ''Sabah'' enda ditentu agi, lalu bisi beleman macham teori.<ref name="sabah history">{{cite web|url=http://repository.um.edu.my/99765/1/06.WONG.pdf|title=The Name of Sabah and the Sustaining of a New Identity in a New Nation|author=Danny Wong Tze Ken|publisher=[[University of Malaya]] Repository|year=2015|access-date=25 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225022550/http://repository.um.edu.my/99765/1/06.WONG.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> Siti ari teori iya nya lebuh kandang menua tu agi bagi ari [[Kesultanan Brunei (1368–1888)|Kesultanan Brunei]], kandang menua tu dikumbai ''Saba'' laban bisi leman pisang ke benama ''pisang saba'' (ti mega dikelala enggau nama ''pisang menurun''),<ref name="Sabah origin">{{cite web|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=34|title=Origin of Place Names – Sabah|publisher=[[National Library of Malaysia]]|year=2000|access-date=3 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209105734/http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=34§ion=sm03|archive-date=9 February 2008}}</ref><ref name="etymology">{{cite web|url=https://says.com/my/lifestyle/the-origins-of-state-names-in-malaysia|title=The Stories And Facts Behind How The 13 States Of Malaysia Got Their Names|author=Tang Ruxyn|work=Says.com|date=26 April 2017|access-date=23 July 2020|archive-date=14 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114182500/https://says.com/my/lifestyle/the-origins-of-state-names-in-malaysia|url-status=live}}</ref> ti tumbuh ba kandang pantai negeri tu lalu mega tebilang ba [[Brunei]].<ref name="Hanum1989">{{cite book |author=Zakiah Hanum |url=https://books.google.com/books?id=y5UsAAAAIAAJ |title=Asal-usul negeri-negeri di Malaysia |publisher=Times Books International |year=1989 |isbn=978-9971-65-467-2 |language=ms |trans-title=Origin of the states in Malaysia}}</ref> [[Orang Bajau]] ngumbai pisang tu ''pisang jaba''.<ref name="Hanum1989" />
Kelimpah ari nya, lebuh jeman Majapahit, maya Brunei nyadi [[menua dilindung]] baruh [[Majapahit]], surat puji [[Jaku Jawa Lama|bejaku Jawa Lama]] ti dikumbai [[Nagarakretagama]] nyebut kandang menua nya ba alai menua Sabah enggau nama ''Seludang''.<ref name="Group">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=nKJoQ4o-_DsC&pg=PA10 |title=The Report: Sabah 2011 |publisher=Oxford Business Group |year=2011 |isbn=978-1-907065-36-1 |pages=10–143}}</ref><ref name="Sabah origin" />
Taja orang China kenyau jeman [[dinasti Han]] udah bisi kaul enggau pulau [[Borneo]],<ref name="ancient china">{{cite journal|title=Chinese Migration to Sabah Before the Second World War|journal=Archipel|author=Danny Wong Tze Ken|year=1999|volume=58|issue=3|pages=131–158|doi=10.3406/arch.1999.3538}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sino-platonic.org/complete/spp236_china_borneo_santubong.pdf|title=Examining the Connection Between Ancient China and Borneo Through Santubong Archaeological Sites|author1=Wan Kong Ann|author2=Victor H. Mair|author3=Paula Roberts|author4=Mark Swofford|work=[[Tsinghua University]] and Department of East Asian Languages and Civilizations, [[University of Pennsylvania]]|publisher=Sino-Platonic Papers|date=April 2013|access-date=14 May 2016|issn=2157-9687|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514050717/http://www.sino-platonic.org/complete/spp236_china_borneo_santubong.pdf|archive-date=14 May 2016}}</ref> sida nadai nama ungkup kandang menua nya. Taja pia, lebuh [[dinasti Song]], sida ngumbai selampur pulau nya enggau nama ''Po Ni'' (ti mega disebut ''Bo Ni''), nama sama dikena sida nuju Kesultanan Brunei maya nya.<ref name="sabah history" /> Ketegal endur Sabah nya besemak Brunei, bisi teori ti madahka ''Sabah'' nya leka [[jaku Melayu Brunei]] ti mai reti ili tauka "adap utara".<ref name="etymology" /><ref>{{cite periodical|url=https://books.google.com/books?id=iGLjAAAAMAAJ|title=The Origin of the name 'Sabah'|author=Allen R. Maxwell|periodical=Sabah Society Journal|volume=VII|issue=2|year=1981–1982}}</ref><ref>{{cite book |author=W. H. Treacher |url=http://www.gutenberg.org/files/27547/27547-h/27547-h.htm |title=British Borneo: Sketches of Brunai, Sarawak, Labuan, and North Borneo |publisher=Government Printing Department |year=1891 |location=Singapore |page=95 |access-date=15 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728115227/https://www.gutenberg.org/files/27547/27547-h/27547-h.htm |archive-date=28 July 2022 |url-status=live |via=Project Gutenberg}}</ref> Teori ke bukai madahka leka jaku tu datai ari leka [[jaku Melayu]] ''sabak'' ke mai reti alai gula nipah diambi.<ref name="century">{{cite news|url=http://www.bt.com.bn/life/2008/09/21/how_brunei_lost_its_northern_province|title=How Brunei lost its northern province|author=Rozan Yunos|newspaper=[[The Brunei Times]]|date=21 September 2008|access-date=28 October 2013|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617040008/http://www.bt.com.bn/life/2008/09/21/how_brunei_lost_its_northern_province|archive-date=17 June 2014}}</ref>
Negeri tu diberi gela "Negeri Di Baruh Angin" (Negeri Di Bawah Bayu dalam jaku Melayu) laban nengeri tu ba baruh belulang taufan [[Asia Timur]] lalu enda suah dituntung taufan.<ref name="land below the wind" /><ref name="Welman2017">{{cite book |author=Frans Welman |url=https://books.google.com/books?id=MHVbz8SE6FQC&pg=PA125 |title=Borneo Trilogy Volume 2: Sabah |publisher=Booksmango |year=2017 |isbn=978-616-245-079-2 |page=125}}</ref><ref>{{cite book |author1=Joo Tick Lim |url=https://books.google.com/books?id=ZGwcAQAAMAAJ |title=Weather and climate of Malaysia |author2=Azizan Abu Samah |publisher=University of Malaya Press |year=2004 |isbn=978-983-100-176-9}}</ref>
== Demografi ==
{{Main|Demografi Sabah}}
=== Raban bansa enggau imigresyen ===
{{Bar box
|width=250px
|barwidth=100px
|title=Raban bansa ba Sabah (2020)<ref name="OwnCloud::DOSM">{{Cite web | url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer | archive-url=https://web.archive.org/web/20220418044258/https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer | url-status=dead | archive-date=18 April 2022 | title=OwnCloud::DOSM }}</ref>
|titlebar=#ddd
|left1=Raban bansa
|right1=Persin
|float=right
|bars=
{{Bar percent|[[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ke bukai|#CCCCFF|19.69}}
{{Bar percent|[[Kadazan-Dusun]]|#AAF0D1|19.33}}
{{Bar percent|[[Bajau]]|#89CFF0|16.54}}
{{Bar percent|[[Orang China Malaysia|China]]|#FEC499|7.28}}
{{Bar percent|[[Melayu]]|#DD818A|8.99}}
{{Bar percent|[[Murut]]|#FF9A71|3.11}}
{{Bar percent|Peranak asal ukai bansa asal|#969696|1.34}}
{{Bar percent|Ukai peranak Malaysia|#FFB7C5|23.71}}
}}
Nitihka pengawa ngitung tubuh Malaysia taun 2020, penyampau tubuh peranak Sabah manggai 3,418,785 iku, lalu nyadika Sabah nengeri ketiga pemadu mayuh peranak di Malaysia enggau penyampau tubuh ukai peranak menua pemadu mayuh iya nya 810,443 iku.<ref name="OwnCloud::DOSM"/> Taja pia, ketegal Malaysia entara menua ke pemadu mimit mensia mayuh di Asia, Sabah kelebih agi jarang mensia enggau tebal agi mensia mayuh bepalan ba kandang menua pesisir kenyau ari mengeri enggau palan mengeri udah ngerembai enggau besai. Bisi dipelabaka 42 iti bansa enggau lebih 200 iti sub-raban bansa ti ngembuan jaku, budaya enggau sistem pengarap kediri empu.<ref>{{Cite news |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sabah-lists-42-ethnic-groups-to-replace-lain-lain-race-column |title=Sabah lists 42 ethnic groups to replace 'lain-lain' race column |author=Julia Chan |newspaper=The Malay Mail |date=13 February 2015 |access-date=1 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160601095050/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sabah-lists-42-ethnic-groups-to-replace-lain-lain-race-column |archive-date=1 June 2016 |url-status=dead}}</ref> Tiga raban bansa asal besai ba Sabah ke pemadu besai iya nya [[Kadazan-Dusun]], [[Bajau]] enggau [[Murut]]. Bisi mega raban bansa bukai baka [[Rungus]], [[Orang Sungai]], [[Melayu Brunei]], [[Lun Bawang|Lundayeh]], [[Suluk people|Suluk]] enggau raban bansa Bumiputera minoriti ke bukai,<ref name="indigenous culture">{{Cite web |url=http://www.accu.or.jp/litdbase/pub/dlperson/97rw/97RW_04.pdf |title=Introduction to Integration of Indigenous Culture into Non-Formal Education Programmes in Sabah |author1=Patricia Regis |author2=Anne Lasimbang |author3=Rita Lasimbang |author4=J. W. King |work=Ministry of Tourism and Environmental Development, Partners of Community Organisations (PACOS), Kadazandusun Language Foundation and Summer Institute of Linguistics, Malaysia Branch, Sabah |publisher=Asia-Pacific Cultural Centre for UNESCO (Japan) |access-date=28 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828100840/http://www.accu.or.jp/litdbase/pub/dlperson/97rw/97RW_04.pdf |archive-date=28 August 2016 |url-status=dead}}</ref> seraya bansa China nyadika batang populasyen ukai bansa asal.<ref name="sbh"/> Penyampau pemindah ke tinggi ngagai nengeri tu diperatika dalam taun 1970-an, lebuh beratus ribu iku pelarian Filipina, ke tebal agi bansa Moro, berengkah datai ketegal konflik Moro ba kandang menua nya. Bisi mega pengereja pengawa Indonesia ari Kalimantan, Sulawesi enggau Pulau Sunda Kecil.<ref>{{Cite web|url=http://www.giga-hamburg.de/sites/default/files/openaccess/suedostasienaktuell/2006_5/giga_soa_2006_5_frank.pdf|title=Project Mahathir: 'Extraordinary' Population Growth in Sabah (The History of Illegal Immigration to Sabah)|author=Sina Frank|work=Im Fokus|publisher=[[German Institute of Global and Area Studies]]|date=May 2006|access-date=6 November 2014|pages=72 and 73/2 and 3|archive-url=https://web.archive.org/web/20141106073701/http://www.giga-hamburg.de/sites/default/files/openaccess/suedostasienaktuell/2006_5/giga_soa_2006_5_frank.pdf |archive-date=6 November 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|author1=Alexander Horstmann|author2=Reed L. Wadley†|title=Centering the Margin: Agency and Narrative in Southeast Asian Borderlands|url=https://books.google.com/books?id=Ny_9nvERZtUC&pg=PA149|year=2006|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-439-3|pages=149–}}</ref> Penatai imigresyen nadai pemendar ti enda ulih ditagang udah meri empas ti besai ngagai penanggul politik, ekonomi enggau sosio-budaya kelebih agi ngagai raban bansa asal setempat. Penatai raban PATI tu enggau penumbuh ekonomi ti laun ngujungka peranak Sabah pindah ke Semenanjung Malaysia tauka menua tasik ngiga kereja enggau peluang penatai pemisi ti begaji manah agi.<ref name = "GDP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.rsis.edu.sg/wp-content/uploads/2021/05/WP334.pdf |title=Sabah's Unrelenting Exclusionary and Inclusionary Politics |publisher=S. Rajaratham School of International Studies Singapore |access-date=6 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailyexpress.com.my/news/137636/sabah-s-brain-drain-serious-/|title=Sabah's brain drain 'serious' | Daily Express Online – Sabah's Leading News Portal|website=Dailyexpress.com.my|date=11 July 2019 }}</ref>
=== Pengarap ===
{{Bar box
|width=250px
|barwidth=100px
|title=Pengarap ba Sabah (2020)<ref name="Census 2020">{{Cite web |url=https://tableau.dosm.gov.my/t/mbls/views/1202/Negeri6?%3Adisplay_count=n&%3Aembed=y&%3AisGuestRedirectFromVizportal=y&%3Aorigin=viz_share_link&%3AshowAppBanner=false&%3AshowVizHome=n |title=Taburan Penduduk dan Ciri-ciri Asas Demografi |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |access-date=25 April 2020 |df=dmy-all }}</ref>
|titlebar=#ddd
|left1=Pengarap
|right1=Persin
|float=right
|bars=
{{Bar percent|[[Islam]]|Green|69.6}}
{{Bar percent|[[Kristian]]|Blue|24.7}}
{{Bar percent|[[Buddha]]|Yellow|5.1}}
{{Bar percent|Nadai pengarap|Black|0.4}}
{{Bar percent|Ke bukai|Gray|0.1}}
{{Bar percent|[[Hindu]]|Orange|0.1}}
}}
Pengarap [[Islam]] nya pengarap majoriti ba negeri Sabah, taja pan raban bansa iya mengkang sekular.<ref>{{Cite book|author=Yew-Foong Hui|title=Encountering Islam: The Politics of Religious Identities in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=3PDwQB4tBG8C&pg=PA158|year=2013|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4379-92-2|pages=158–}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/sabah-sarawak-leaders-urge-malaysians-to-reject-pass-syariah-law-bill|title=Sabah, Sarawak leaders urge Malaysians to reject PAS's Syariah law Bill|newspaper=The Straits Times|date=7 May 2017|access-date=19 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219063542/http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/sabah-sarawak-leaders-urge-malaysians-to-reject-pass-syariah-law-bill|archive-date=19 February 2018|url-status=dead}}</ref> Ba pengawa ngitung tubuh taun 2020, peratus orang Islam urung 69.6%, lalu orang [[Kristian]] 24.7% enggau orang [[Buddha]] 5.1%.<ref name="Census 2020"/> Dalam taun 1960, peratus penyampau tubuh orang Islam semina 37.9%, lalu peratus orang Kristian 16.6% lalu nyau deka setengah ari penyampau tubuh nya ngaku pengarap bukai, iya nya ba 45.5%.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=MuEgAQAAMAAJ&q=Report+on+the+Census+of+Population+Taken+on+10th+August,+1960+%221960+Christian%22 | title=Report on the Census of Population Taken on 10th August, 1960 | date=1962 | publisher=U.S. Government Printing Office }}</ref><ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=MuEgAQAAMAAJ&q=%22Number+Percentage+of+Total+Population+Religion+1921+*+1931+*+1951+1960+1921+*+1931+*+1951+1960+Christian+Muslim+Other+Religion+6,980+10,454+29,092+75,247+81,886+86,713+115,126+172,324+168,938+173,056+189,923+206,850+2.7+3.9+8.7+16.6%22 | title=Report on the Census of Population Taken on 10th August, 1960 | date=1962 | publisher=U.S. Government Printing Office }}</ref><ref>{{Cite book|author=Carlo Caldarola|title=Religion and Societies: Asia and the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=dnPu49bHNUkC|date=1982|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-082353-0}}</ref> Peniki nya tebal agi diberi nengah tikas imigresyen ti tinggi ti enda ditagang enggau pengawa nukar pengarap bebala mayuh ti kontroversial dalam beberapa dekad ke udah.<ref name="controversial">{{Cite web|url=http://web.usm.my/km/33(2)2015/km33022015_01.pdf|title=Patronage, Power and Prowess: Barisan Nasional's Equilibrium Dominance in East Malaysia|author=Faisal H. Hazis|work=Universiti Kebangsaan Malaysia|publisher=Universiti Sains Malaysia|year=2015|access-date=19 June 2016|pages=15/24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160619080534/http://web.usm.my/km/33(2)2015/km33022015_01.pdf |archive-date=19 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="Hui2013">{{Cite book|author=Yew-Foong Hui|title=Encountering Islam: The Politics of Religious Identities in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=3PDwQB4tBG8C&pg=PA170|year=2013|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4379-92-2|pages=169–170}}</ref>
''Colony of North Borneo Annual Report, 1960'', beratika raban bansa asal ke besai ngetanka pengarap pagan, lalu kandang menua pesisir majoriti orang Islam. Pengarap bukai ke disebut iya nya pengarap tradisional China enggau mayuh macham denominasyen Kristian.<ref>{{Cite web|url=https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-417_No-01.pdf|title=Colony of North Borneo, Annual Report 1960|website=Seadelt.net|access-date=8 January 2022}}</ref> Mayuh raban bansa asal meda orang nukar pengarap ngagai pengarap Kristian,<ref>{{Cite journal | author=Suraya Sintang| pages=59, 65 |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JUD/article/view/4088/1956|title =PENGANUTAN AGAMA ISLAM DAN KRISTIAN DI KALANGAN MASYARAKAT KADAZANDUSUN DI SABAH|publisher=Academy of Islamic Studies, University of Malaya| year=2003|volume=18|issn=1394-3723|journal=Journal of Usuluddin}}</ref> sebagi ketegal penyelarasan budaya baka nadai tagang ba pemakai dagin babi.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/10/05/world/kota-kinabalu-journal-moslem-cause-celebre-a-good-christian-burial.html|title=Kota Kinabalu Journal; Moslem Cause Celebre: A Good Christian Burial|first=Barbara|last=Crossette|date=5 October 1987|website=[[The New York Times]]}}</ref>
Beberapa pengarap bukai baka pengarap rayat China sereta mega pengarap India Hindu enggau Sikh mega dikemeranka ba negeri tu.<ref>{{Cite book|author=Yong Leng Lee|title=North Borneo (Sabah): A Study in Settlement Geography|url=https://books.google.com/books?id=fJceAAAAMAAJ|year=1965|publisher=Eastern Universities Press}}</ref>
=== Jaku ===
[[Jaku Melayu]] nyadi batang jaku ke dikena di nengeri tu, taja pan enggau jaku kreol ke bebida ari [[jaku Melayu Sarawak]] enggau Melayu Semenanjung.<ref>{{Cite book|author=Asmah Haji Omar|title=Languages in the Malaysian Education System: Monolingual Strands in Multilingual Settings|url=https://books.google.com/books?id=iaQ0CwAAQBAJ&pg=PT53|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-36421-4|pages=53–}}</ref> Nengeri tu ngembuan jaku slang kediri empu ungkup jaku Melayu ti bepun sekalika ari leka jaku asal, [[jaku Melayu Brunei]], [[Jaku Bajau Sama|jaku Bajau]], [[Jaku Tausug|jaku Suluk]] enggau [[jaku Dusun]].<ref>{{Cite web|url=http://studentsrepo.um.edu.my/5575/2/2.Chapter_1.pdf|title=The Sabah Malay Dialect: A Phonological Study of The Urban Dialect of Kota Kinabalu City|author=JKL Wong|publisher=University of Malaya|year=2012|access-date=25 June 2016|page=7/11}}</ref> Jaku asal menua Sabah ulih dibagi ngagai empat ruang bilik jaku iya nya Dusunik, Murutik, Paitanik enggau Sama–Bajau.<ref>{{Cite web|url=http://www.flyingdusun.com/004_Features/018_Languages.htm|title=Languages of Sabah|author=Herman Scholz|publisher=Flying Dusun|year=2003|access-date=25 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625045918/http://www.flyingdusun.com/004_Features/018_Languages.htm |archive-date=25 June 2016|url-status=dead}}</ref> Jaku asal taja pia napi punas ketegal mayuh ngena jaku Melayu kelebih agi ba rumah laban apai indai suah meda jaku asal nya enda engkeman kelebih agi bekaul enggau pengawa. Taja pia, lebuh penyedar ke jaku asal nyau majak nyata, mayuh agi apai indai ke moden bebendar deka nurunka jaku asal sida.<ref>{{Cite news|url=http://dailyexpress.com.my/read.cfm?NewsID=2671|title=The KadazanDusun language dilemma|newspaper=Daily Express|date=1 October 2017|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314070418/http://dailyexpress.com.my/read.cfm?NewsID=2671|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.borneotoday.net/native-tongues-in-decline-but-all-is-not-lost/|title=Native Tongues in Decline But All is Not Lost|newspaper=Borneo Today|date=20 June 2020|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314070737/https://www.borneotoday.net/native-tongues-in-decline-but-all-is-not-lost/|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thesundaily.my/local/danger-of-minority-languages-going-extinct-EN8935710|title=Danger of minority languages going extinct|last=Supramani|first=Shivani|newspaper=The Sun (Malaysia)|date=20 June 2020|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314071259/https://www.thesundaily.my/local/danger-of-minority-languages-going-extinct-EN8935710|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref> Laban bansa Hakka nyadi majoriti jaku China di Sabah, [[jaku Hakka]] nyadi dialek China ke pemadu suah dikena di nengeri tu kelimpah ari [[jaku Kanton]] enggau [[Jaku Hokkien|Hokkien]].<ref>{{Cite book|author=Delai Zhang|title=The Hakkas of Sabah: A Survey of Their Impact on the Modernization of the Bornean Malaysian State|url=https://books.google.com/books?id=W3JwAAAAMAAJ|year=2002|publisher=Sabah Theological Seminary|isbn=978-983-40840-0-4}}</ref>
Berindik ari ubah perintah pengudah pengawa bepilih besai 2018, perintah baru Sabah udah madahka nadai sekat ba pengawa ngena [[jaku English]] di nengeri tu, lalu nambah taja pan Opis Menteri Pelajar madahka nya enda sah jaku English dikena di Sabah, tagang nya enda dikemendarka dipejalaika di nengeri tu, lalu nya perintah nengeri deka nginsil undang-undang ti enda betul sebedau tu laban tagang nya semina deka mai mayuh agi pengerusak ngagai rebak baru sida kelebih agi lebuh sida begunaka pengawa ba firma tauka gerempung peribit ti begunaka Pengelandik bejaku English. Perintah nengeri baru mega madahka sida deka beratika pekara nya enti bisi pematut ubah ba undang-undang nengeri.<ref>{{Cite news|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=127026|title=Cannot stop Sabah using English: CM|newspaper=Daily Express|date=11 September 2018|access-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921023831/http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=127026|archive-date=21 September 2018|url-status=dead}}</ref>
==Kereban sanding==
<references/>
ba3cuohvs8dg5ylmkcz6dk0l9t388pu
20547
20522
2026-11-12T11:01:32Z
Jang Edgar
20
20547
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Sabah
| official_name = Sabah<br /><div style="padding-top:0.25em;">{{Nobold|{{Native name|ms|Negeri Sabah}}}}</div>
| settlement_type = [[Negeri enggau kandang menua federal ba Malaysia|Negeri]]
| image_skyline =
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption =
| image_flag = Flag of Sabah.svg
| flag_size =
| flag_alt = Menira Sabah
| image_shield = Coat of arms of Sabah.svg
| shield_size = 60px
| shield_alt = Lambang menua Sabah
| nickname = ''Bumi Di Bawah Bayu''<ref>{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/About |title=Mengenai Sabah |trans-title=About Sabah |language=ms |publisher=[[Perintah negeri Sabah]] |access-date=19 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519124851/http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/About |archive-date=19 May 2016 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Bumi di Baruh Angin}}<ref name="sbh">{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/en/Home/About |title=About Sabah |publisher=Sabah State Government |access-date=20 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520105020/http://www.sabah.gov.my/main/en/Home/About |archive-date=20 May 2016 |url-status=dead}}</ref>
| motto = ''Sabah Maju Jaya''<ref name="crest">{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/pd.nbw/dcm/english/engdoc/crest.html |title=The Meaning of the Sabah State Crest |publisher=Sabah State Government |access-date=10 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140610031143/http://www.sabah.gov.my/pd.nbw/dcm/english/engdoc/crest.html |archive-date=10 June 2014 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Sabah Mansang Mujur}}<ref name="crest"/>
| anthem = ''[[Sabah Tanah Airku]]''<ref>{{Cite web |url=http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/PatrioticSong |title=Lagu-Lagu Patriotik |trans-title=Patriotic Songs |language=ms |publisher=Sabah State Government |access-date=20 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520150035/http://www.sabah.gov.my/main/ms/Home/PatrioticSong |archive-date=20 May 2016 |url-status=dead}}</ref><br />{{Small|Sabah, Menua Asalku}}{{Center|[[Fail:Lagu Rasmi Sabah - Sabah Tanah Airku.ogg]]}}
| image_map = Sabah in Malaysia.svg
| mapsize =
| map_alt =
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Sabah''' ba {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Malaysia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|5|15|N|117|0|E|display=it}}
| subdivision_type =
| subdivision_name = Malaysia
| established_title = Ditumbuhka baruh [[Empayar Brunei]]
| established_date = Kurun ke-15
| established_title1 = [[Kesultanan Sulu]]
| established_date1 = 1658
| established_title2 = [[Borneo Utara|Borneo Utara British]]
| established_date2 = 1882
| established_title3 = [[Penguasa Jipun ba Borneo Utara|Penguasa Jipun]]
| established_date3 = 1942
| established_title4 = [[Koloni Mahkota Borneo Utara|Koloni mahkota British]]
| established_date4 = 15 Julai 1946
| established_title5 = Bulih pengatur kediri
| established_date5 = 31 Ogos 1963<ref name="Group"/><ref name= "tna"/><ref name= "Porritt1997"/><ref name="SG"/>
| established_title6 = [[Sempekat Malaysia|Begempung nyadi Malaysia]]<ref>{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/pdfs/ukpga_19630035_en.pdf|title=Malaysia Act 1963 (Chapter 35)|work=The National Archives|publisher=[[United Kingdom legislation]]|access-date=12 August 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114081253/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1963/35/pdfs/ukpga_19630035_en.pdf|archive-date=14 November 2012|url-status=dead}}</ref>
| established_date6 = 16 September 1963<ref name="Agreement relating to Malaysia">{{Cite wikisource |title=Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore |wslink=Agreement relating to Malaysia between United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore
|author=<nowiki>the Governments of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, Federation of Malaya, North Borneo, Sarawak and Singapore</nowiki> |year=1963 |page=1}}</ref>
| seat_type = [[Rintai indu nengeri ba Malaysia|Indu nengeri]]<br />{{Nobold|(enggau nengeri ke pemadu besai)}}
| seat = [[Kota Kinabalu]]
| parts_type = [[Bagi menua ba Malaysia|Bagi Menua]]
| parts_style = list
| parts =
| p1 = [[Bagi Menua Pesisir|Pesisir]]
| p2 = [[Bagi Menua Kudat|Kudat]]
| p3 = [[Bagi Menua Sandakan|Sandakan]]
| p4 = [[Bagi Menua Tawau|Tawau]]
| p5 = [[Bagi Menua Pantai Barat|Pantai Barat]]
| government_type =
| governing_body = [[Aum Kunsil Negeri Sabah]]
| leader_title = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah|Yang di-Pertua Negeri]]
| leader_name = [[Juhar Mahiruddin]]
| leader_title1 = [[Kepala Menteri Sabah|Kepala Menteri]]
| leader_name1 = [[Hajiji Noor]] <br /> ([[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]–[[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]])
| area_footnotes = <ref name="Malaysia census 2020">{{Cite web|url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer|title=Key Findings Population and Housing Census of Malaysia 2020|publisher=Department of Statistics, Malaysia|access-date=20 August 2022}}{{Dead link|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| area_total_km2 = 73,904
| elevation_max_ft = 13435
| elevation_max_point = [[Gunung Kinabalu]]
| population_footnotes = <ref name="Malaysia census 2020"/>
| population_total = {{Increase}} 3,418,785 ([[Demografi Malaysia|ke-3]])
| population_as_of = 2020
| population_density_km2 = 46
| population_demonym = Sabahan
| population_note =
| demographics_type1 = Demografi {{Nobold|(2022)}}<ref name="Malaysia census 2020"/>
| demographics1_title1 = Persin raban bansa
| demographics1_info1 = {{Plainlist|
* [[Kadazan-Dusun]]: 19.33%
* [[Bajau]]: 15.6%
* [[Melayu]]: 9.5%
* [[Orang China Malaysia|China]]: 9.1%
* [[Murut]]: 2.5%
* [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ke bukai: 17.0%
* Peranak Malaysia ke ukai datai ari negeri tu: 0.6%
* Ukai Peranak Malaysia: 20.5% }}
| demographics_type2 = Jaku
| demographics2_title1 = Rasmi
| demographics2_info1 = [[Jaku Melayu]]
| demographics2_title2 = Ke mega dikena
| demographics2_info2 = {{Plainlist|
* [[Jaku Melayu Sabah|Melayu Sabah]]
* [[Jaku Dusun|Dusun]]
* [[Jaku China|China]]
* [[Jaku Kadazan|Kadazan]]
* [[Jaku Momogun|Momogun/Rungus]]
* [[#Jaku|jaku raban bansa minoriti]]}}
| timezone1 = [[Jam Standard Malaysia|JSM]]<ref>{{Cite web |url=http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone-old.html |title= Time Zones in Malaysia |author= Helmer Aslaksen |publisher= Department of Mathematics, Faculty of Science, [[National University of Singapore]] |date=28 June 2012 |access-date=21 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521034731/http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone-old.html |archive-date=21 May 2016 |url-status=dead}}</ref>
| utc_offset1 = +8
| postal_code_type = [[Ripih poskod ba Malaysia|Poskod]]
| postal_code = 88xxx<ref>{{Cite web |url=https://postal-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |title=Postal codes in Sabah |publisher=cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817163903/https://postal-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |url-status=dead }}</ref> to 91xxx<ref>{{Cite web |url=https://postal-codes.cybo.com/malaysia/semporna/ |title=Postal codes in Semporna |publisher=cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817171649/https://postal-codes.cybo.com/malaysia/semporna/ |url-status=dead }}</ref>
| area_code_type = [[Lumur talipaun ba Malaysia|Kod talipaun]]
| area_code = 087 <small>(Inner District)</small> <br />088 <small>([[Pelilih Menua Kota Kinabalu|Kota Kinabalu]] & [[Pelilih Menua Kudat|Kudat]])</small> <br />089 <small>([[Pelilih Menua Lahad Datu|Lahad Datu]], [[Pelilih Menua Sandakan|Sandakan]] & [[Pelilih Menua Tawau|Tawau]])</small><ref>{{Cite web |url=https://area-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |title=Area codes in Sabah |publisher= | website= cybo.com |access-date=12 July 2016 |archive-date=17 August 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160817200020/https://area-codes.cybo.com/malaysia/sabah/?p=1 |url-status=dead }}</ref>
| iso_code = [[ISO 3166-2:MY|MY-12]]
| registration_plate = [[Plat lisin rejista Malaysia|SA, SAA, SAB, SAC, SY]] <small>(West Coast)</small> <br />SB <small>([[Pelilih Menua Beaufort|Beaufort]])</small> <br />SD <small>(Lahad Datu)</small> <br />SK <small>(Kudat)</small> <br />SS, SSA, SM <small>(Sandakan)</small> <br />ST, STA, SW <small>(Tawau)</small> <br />SU <small>([[Pelilih Menua Keningau|Keningau]])</small><ref>{{Cite web |url=http://malaysiandigest.com/features/546797-some-little-known-facts-on-malaysian-vehicle-registration-plates.html |title=Some Little Known Facts On Malaysian Vehicle Registration Plates |author=Teh Wei Soon |publisher=Malaysian Digest |date=23 March 2015 |access-date=12 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708091603/http://malaysiandigest.com/features/546797-some-little-known-facts-on-malaysian-vehicle-registration-plates.html |archive-date=8 July 2015 |url-status=usurped}}</ref>
<!-- blank fields (section 1) -->
| blank_name_sec1 = [[Indeks Pemansang Mensia|HDI]] {{Nobold|(2019)}}
| blank_info_sec1 = {{Increase}} 0.710<ref>{{Cite web |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |title=Subnational Human Development Index (2.1) [Sabah – Malaysia] |publisher=Global Data Lab of Institute for Management Research, [[Radboud University Nijmegen|Radboud University]] |access-date=12 November 2018}}</ref><br /><span style="color:#0c0;">high</span> · [[List of Malaysian states by Human Development Index|15th]]
| blank1_name_sec1 = [[Gross domestic product|GDP]] {{Nobold|(nominal)}}
| blank1_info_sec1 = 2022
| blank2_name_sec1 = • Penyampau
| blank2_info_sec1 = {{Increase}} $27.758 bilion<br>([[Ringgit Malaysia|RM]] 122.138 billion)<ref name=":dosm">{{Cite web |last=DOSM |title=Department of Statistics Malaysia |url=https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/gross-domestic-product-gdp-by-state- |access-date=2023-09-11 |website=www.dosm.gov.my}}</ref> (ke-5)
| blank3_name_sec1 = • Per capita
| blank3_info_sec1 = {{Increase}} $8,186<br>([[Ringgit Malaysia|RM]] 36,020)<ref name=":dosm" /> (ke-11)
| blank4_name_sec1 = [[Gross domestic product|GDP]] {{Nobold|([[Purchasing power parity|PPP]])}}
| blank4_info_sec1 = 2022
| blank5_name_sec1 = • Penyampau
| blank5_info_sec1 = {{Increase}} $77.938 bilion (ke-6)
| blank6_name_sec1 = • Per kapita
| blank6_info_sec1 = {{Increase}} $22,797 (ke-11)
<!-- blank fields (section 2) -->
| blank_name_sec2 = Tisi deriba
| blank_info_sec2 = Kiba
| blank1_name_sec2 = [[Elektrik batang nitihka menua|Voltan elektrik]]
| blank1_info_sec2 = 230 V, 50 Hz
| blank2_name_sec2 = Mata wang
| blank2_info_sec2 = [[Ringgit Malaysia]] (RM/MYR)
| short_description = Negeri Malaysia ba pulau Borneo
| website = {{Official website}}
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{Hidden end}}
}}
'''Sabah''' tauka dikumbai mega '''Sabah Negeri Dibawah Bayu'''<ref>{{Cite web
| url = https://www.beritaharian.sg/malaysia/sabah-di-bawah-bayu-mula-rasa-ribut-pilihan-raya
| title = Sabah di bawah bayu mula rasa ribut pilihan raya
| author = MOHD NOOR A. RAHMAN
| authorlink =
| last =
| first =
| coauthors =
| date = 22 Januari 2024
| year =
| month =
| language =
| format =
| work =
| pages =
| publisher = Berita Harian SG
| archiveurl =
| archivedate =
| accessdate = 2 Julai 2024
| accessmonthday =
| accessyear =
}}</ref> ia nya siti negeri dalam menua [[Malaysia]] ti bepalan ba bagi utara pulau [[Borneo]]. [[Ripih indu nengeri ba Malaysia|Indu negeri]] Sabah iya nya [[Kota Kinabalu]], ti suba dikumbai enggau nama ''Jesselton''. Penuduk Sabah ti amat strategik nya ba baruh jalai angin monsun lalu nadai kala dituntung ribut taufan, kelimpah ari sekeda ribut tropika ti mit. Sabah nyadi negeri kedua pemadu besai di Malaysia. Pemesai kandang menua rata Sabah kira-kira 72,500 kilometer persegi, lalu besempadan enggau [[Sarawak]], lalu diseraraka ari Wilayah Persekutuan [[Labuan]] di Malaysia. Kelimpah ari nya, Sabah mega bisi adan darat entarabansa ba bagi menua selatan rantau tu ia nya [[Tasik Sulawesi]] enggau Indonesia, lalu adan ai ba utara [[Tasik Sulu]] enggau [[Filipina]] sereta ba barat [[Tasik China Selatan]] enggau [[Brunei]] sereta [[Vietnam]] enggau garis pantai ti dipelabaka 1,290–1,450 km. Sabah ngembuan iklim kampung ujan tropika sereta ngembuan gunung pemadu tinggi ba Malaysia sereta ba pulau Borneo iya nya [[Gunung Kinabalu]], enggau peninggi 4,101 meter, lalu nyadi sebagi ari rantau Crocker. Rintai rentang (rentang) di Sabah— Crocker, Trusmadi enggau Witti begerigi di dalam menua lalu nyengkaum mayuh puncak ti manggai peninggi entara 1,200 enggau 1,800 meter. Entara Crocker Range enggau tasik ba tebing tasik barat bisi tanah rata tebing tasik ti luas sereta mayuh mensia; tanah rata bukai baka di Tenom, Tambunan enggau Keningau, bepalan ba pedalaman entara massa gunung, lalu tanah rendah timur sebagi ari iya dibelah nengah chara nembus.
Sabah kala dikelala enggau nama [[Borneo Utara|Menua Borneo Utara]] (''State of'' ''North Borneo'') maya dijajah British nyentukka taun 1963. Bisi sejarah kediri empu, indah bisi kaul enggau sejarah Brunei-Filipina. Pelilih menua tu kala nyadi sebagi ari Perintah Sriwijaya, Majapahit, [[Kesultanan Brunei]], Sulu sebedau perintah Koloni British (SBUB enggau Perintah Koloni British) enggau Jipun maya [[Perang Dunya Kedua]]. Diatu negeri tu udah nyadi sebagi ari Malaysia.
Negeri Sabah ngembuan sistem demokrasi konstitusyen kenyau ari jeman merintah diri dalam taun 1963. Enggau dewan undangan nengeri kediri empu, ketuai menua iya nya Yang di-Pertua Negara Sabah (sebedau tu Gabenor Sabah), [[Kepala Menteri Sabah|Kepala Menteri]] nyadi tuai perintah di Sabah, lalu dibantu Kabinet iya. Sabah mega siti ari empat negeri (dua ari nya negeri Semenanjung) di Malaysia ti nadai sultan tauka raja ba renggat negeri. Bepelasarka sistem Westminister ti diwaris ari perintah British, lalu mega siti ari Provinsi ti pemadu tumu ngena sistem tu. Sabah ngembuan 5 sitak pentadbiran (begian) enggau 27 pelilih menua. Jaku Melayu nyadi jaku nasional, lalu ditangkan Jaku English nyadi jaku resmi di Sabah.
Rayat Sabah rindu ngumbai diri sida enggau gelar ''Sabahan'', lalu mungkur 33 raban bansa asal (Bumiputera Sabah) ti ngena lebih 50 bansa jaku enggau 80 dialek etnik. Bisi siti kreol Melayu ti suah dikena dia iya nya [[Jaku Melayu Sabah]]. Raban bansa ti pemadu mayuh di Sabah iya nya [[Kadazan-Dusun]] ti mungkur urung 30% peranak di Sabah. [[Pesta Kaamatan]] ke diintu 30 enggau 31 Mei ninting taun iya nya pengerami ti diintu orang Kadazan-Dusun enggau tuju ngetanka tradisyen semengat padi tauka “Bambarayon” kelimpah ari mantaika pengaga ati sida ketegal asil ti manah. Bansa besai ke bukai di Sabah iya nya [[Bajau|Bajau Samah]], enggau [[Murut]] (orang ke diau ba kandang menua bebukit sereta nyadi pengayau maya jemah suba), iya nya raban bansa kedua enggau ketiga pemadu mayuh di pelilih menua Sabah. Bansa bukai di Sabah baka Orang Sungai, Bajau, Iranun, [[Melayu Brunei]], Banjar, Bugis, Kedayan, Lotud, Lundayeh, Rungus, Sepanyol, Minokok, Bonggi, enggau Ida’an. Kelimpah ari nya, bansa China tauka penakan China-Dusun mega nyadi batang raban bansa asal di Wilayah Sabah.
== Asal nama ==
Asal nama ''Sabah'' enda ditentu agi, lalu bisi beleman macham teori.<ref name="sabah history">{{cite web|url=http://repository.um.edu.my/99765/1/06.WONG.pdf|title=The Name of Sabah and the Sustaining of a New Identity in a New Nation|author=Danny Wong Tze Ken|publisher=[[University of Malaya]] Repository|year=2015|access-date=25 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160225022550/http://repository.um.edu.my/99765/1/06.WONG.pdf|archive-date=25 February 2016}}</ref> Siti ari teori iya nya lebuh kandang menua tu agi bagi ari [[Kesultanan Brunei (1368–1888)|Kesultanan Brunei]], kandang menua tu dikumbai ''Saba'' laban bisi leman pisang ke benama ''pisang saba'' (ti mega dikelala enggau nama ''pisang menurun''),<ref name="Sabah origin">{{cite web|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=34|title=Origin of Place Names – Sabah|publisher=[[National Library of Malaysia]]|year=2000|access-date=3 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209105734/http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=34§ion=sm03|archive-date=9 February 2008}}</ref><ref name="etymology">{{cite web|url=https://says.com/my/lifestyle/the-origins-of-state-names-in-malaysia|title=The Stories And Facts Behind How The 13 States Of Malaysia Got Their Names|author=Tang Ruxyn|work=Says.com|date=26 April 2017|access-date=23 July 2020|archive-date=14 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250114182500/https://says.com/my/lifestyle/the-origins-of-state-names-in-malaysia|url-status=live}}</ref> ti tumbuh ba kandang pantai negeri tu lalu mega tebilang ba [[Brunei]].<ref name="Hanum1989">{{cite book |author=Zakiah Hanum |url=https://books.google.com/books?id=y5UsAAAAIAAJ |title=Asal-usul negeri-negeri di Malaysia |publisher=Times Books International |year=1989 |isbn=978-9971-65-467-2 |language=ms |trans-title=Origin of the states in Malaysia}}</ref> [[Orang Bajau]] ngumbai pisang tu ''pisang jaba''.<ref name="Hanum1989" />
Kelimpah ari nya, lebuh jeman Majapahit, maya Brunei nyadi [[menua dilindung]] baruh [[Majapahit]], surat puji [[Jaku Jawa Lama|bejaku Jawa Lama]] ti dikumbai [[Nagarakretagama]] nyebut kandang menua nya ba alai menua Sabah enggau nama ''Seludang''.<ref name="Group">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=nKJoQ4o-_DsC&pg=PA10 |title=The Report: Sabah 2011 |publisher=Oxford Business Group |year=2011 |isbn=978-1-907065-36-1 |pages=10–143}}</ref><ref name="Sabah origin" />
Taja orang China kenyau jeman [[dinasti Han]] udah bisi kaul enggau pulau [[Borneo]],<ref name="ancient china">{{cite journal|title=Chinese Migration to Sabah Before the Second World War|journal=Archipel|author=Danny Wong Tze Ken|year=1999|volume=58|issue=3|pages=131–158|doi=10.3406/arch.1999.3538}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sino-platonic.org/complete/spp236_china_borneo_santubong.pdf|title=Examining the Connection Between Ancient China and Borneo Through Santubong Archaeological Sites|author1=Wan Kong Ann|author2=Victor H. Mair|author3=Paula Roberts|author4=Mark Swofford|work=[[Tsinghua University]] and Department of East Asian Languages and Civilizations, [[University of Pennsylvania]]|publisher=Sino-Platonic Papers|date=April 2013|access-date=14 May 2016|issn=2157-9687|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514050717/http://www.sino-platonic.org/complete/spp236_china_borneo_santubong.pdf|archive-date=14 May 2016}}</ref> sida nadai nama ungkup kandang menua nya. Taja pia, lebuh [[dinasti Song]], sida ngumbai selampur pulau nya enggau nama ''Po Ni'' (ti mega disebut ''Bo Ni''), nama sama dikena sida nuju Kesultanan Brunei maya nya.<ref name="sabah history" /> Ketegal endur Sabah nya besemak Brunei, bisi teori ti madahka ''Sabah'' nya leka [[jaku Melayu Brunei]] ti mai reti ili tauka "adap utara".<ref name="etymology" /><ref>{{cite periodical|url=https://books.google.com/books?id=iGLjAAAAMAAJ|title=The Origin of the name 'Sabah'|author=Allen R. Maxwell|periodical=Sabah Society Journal|volume=VII|issue=2|year=1981–1982}}</ref><ref>{{cite book |author=W. H. Treacher |url=http://www.gutenberg.org/files/27547/27547-h/27547-h.htm |title=British Borneo: Sketches of Brunai, Sarawak, Labuan, and North Borneo |publisher=Government Printing Department |year=1891 |location=Singapore |page=95 |access-date=15 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728115227/https://www.gutenberg.org/files/27547/27547-h/27547-h.htm |archive-date=28 July 2022 |url-status=live |via=Project Gutenberg}}</ref> Teori ke bukai madahka leka jaku tu datai ari leka [[jaku Melayu]] ''sabak'' ke mai reti alai gula nipah diambi.<ref name="century">{{cite news|url=http://www.bt.com.bn/life/2008/09/21/how_brunei_lost_its_northern_province|title=How Brunei lost its northern province|author=Rozan Yunos|newspaper=[[The Brunei Times]]|date=21 September 2008|access-date=28 October 2013|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617040008/http://www.bt.com.bn/life/2008/09/21/how_brunei_lost_its_northern_province|archive-date=17 June 2014}}</ref>
Negeri tu diberi gela "Negeri Di Baruh Angin" (Negeri Di Bawah Bayu dalam jaku Melayu) laban nengeri tu ba baruh belulang taufan [[Asia Timur]] lalu enda suah dituntung taufan.<ref name="land below the wind" /><ref name="Welman2017">{{cite book |author=Frans Welman |url=https://books.google.com/books?id=MHVbz8SE6FQC&pg=PA125 |title=Borneo Trilogy Volume 2: Sabah |publisher=Booksmango |year=2017 |isbn=978-616-245-079-2 |page=125}}</ref><ref>{{cite book |author1=Joo Tick Lim |url=https://books.google.com/books?id=ZGwcAQAAMAAJ |title=Weather and climate of Malaysia |author2=Azizan Abu Samah |publisher=University of Malaya Press |year=2004 |isbn=978-983-100-176-9}}</ref>
== Demografi ==
{{Main|Demografi Sabah}}
=== Raban bansa enggau imigresyen ===
{{Bar box
|width=250px
|barwidth=100px
|title=Raban bansa ba Sabah (2020)<ref name="OwnCloud::DOSM">{{Cite web | url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer | archive-url=https://web.archive.org/web/20220418044258/https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/BG11nZfaBh09RaX#pdfviewer | url-status=dead | archive-date=18 April 2022 | title=OwnCloud::DOSM }}</ref>
|titlebar=#ddd
|left1=Raban bansa
|right1=Persin
|float=right
|bars=
{{Bar percent|[[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ke bukai|#CCCCFF|19.69}}
{{Bar percent|[[Kadazan-Dusun]]|#AAF0D1|19.33}}
{{Bar percent|[[Bajau]]|#89CFF0|16.54}}
{{Bar percent|[[Orang China Malaysia|China]]|#FEC499|7.28}}
{{Bar percent|[[Melayu]]|#DD818A|8.99}}
{{Bar percent|[[Murut]]|#FF9A71|3.11}}
{{Bar percent|Peranak asal ukai bansa asal|#969696|1.34}}
{{Bar percent|Ukai peranak Malaysia|#FFB7C5|23.71}}
}}
Nitihka pengawa ngitung tubuh Malaysia taun 2020, penyampau tubuh peranak Sabah manggai 3,418,785 iku, lalu nyadika Sabah nengeri ketiga pemadu mayuh peranak di Malaysia enggau penyampau tubuh ukai peranak menua pemadu mayuh iya nya 810,443 iku.<ref name="OwnCloud::DOSM"/> Taja pia, ketegal Malaysia entara menua ke pemadu mimit mensia mayuh di Asia, Sabah kelebih agi jarang mensia enggau tebal agi mensia mayuh bepalan ba kandang menua pesisir kenyau ari mengeri enggau palan mengeri udah ngerembai enggau besai. Bisi dipelabaka 42 iti bansa enggau lebih 200 iti sub-raban bansa ti ngembuan jaku, budaya enggau sistem pengarap kediri empu.<ref>{{Cite news |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sabah-lists-42-ethnic-groups-to-replace-lain-lain-race-column |title=Sabah lists 42 ethnic groups to replace 'lain-lain' race column |author=Julia Chan |newspaper=The Malay Mail |date=13 February 2015 |access-date=1 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160601095050/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/sabah-lists-42-ethnic-groups-to-replace-lain-lain-race-column |archive-date=1 June 2016 |url-status=dead}}</ref> Tiga raban bansa asal besai ba Sabah ke pemadu besai iya nya [[Kadazan-Dusun]], [[Bajau]] enggau [[Murut]]. Bisi mega raban bansa bukai baka [[Rungus]], [[Orang Sungai]], [[Melayu Brunei]], [[Lun Bawang|Lundayeh]], [[Suluk people|Suluk]] enggau raban bansa Bumiputera minoriti ke bukai,<ref name="indigenous culture">{{Cite web |url=http://www.accu.or.jp/litdbase/pub/dlperson/97rw/97RW_04.pdf |title=Introduction to Integration of Indigenous Culture into Non-Formal Education Programmes in Sabah |author1=Patricia Regis |author2=Anne Lasimbang |author3=Rita Lasimbang |author4=J. W. King |work=Ministry of Tourism and Environmental Development, Partners of Community Organisations (PACOS), Kadazandusun Language Foundation and Summer Institute of Linguistics, Malaysia Branch, Sabah |publisher=Asia-Pacific Cultural Centre for UNESCO (Japan) |access-date=28 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828100840/http://www.accu.or.jp/litdbase/pub/dlperson/97rw/97RW_04.pdf |archive-date=28 August 2016 |url-status=dead}}</ref> seraya bansa China nyadika batang populasyen ukai bansa asal.<ref name="sbh"/> Penyampau pemindah ke tinggi ngagai nengeri tu diperatika dalam taun 1970-an, lebuh beratus ribu iku pelarian Filipina, ke tebal agi bansa Moro, berengkah datai ketegal konflik Moro ba kandang menua nya. Bisi mega pengereja pengawa Indonesia ari Kalimantan, Sulawesi enggau Pulau Sunda Kecil.<ref>{{Cite web|url=http://www.giga-hamburg.de/sites/default/files/openaccess/suedostasienaktuell/2006_5/giga_soa_2006_5_frank.pdf|title=Project Mahathir: 'Extraordinary' Population Growth in Sabah (The History of Illegal Immigration to Sabah)|author=Sina Frank|work=Im Fokus|publisher=[[German Institute of Global and Area Studies]]|date=May 2006|access-date=6 November 2014|pages=72 and 73/2 and 3|archive-url=https://web.archive.org/web/20141106073701/http://www.giga-hamburg.de/sites/default/files/openaccess/suedostasienaktuell/2006_5/giga_soa_2006_5_frank.pdf |archive-date=6 November 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|author1=Alexander Horstmann|author2=Reed L. Wadley†|title=Centering the Margin: Agency and Narrative in Southeast Asian Borderlands|url=https://books.google.com/books?id=Ny_9nvERZtUC&pg=PA149|year=2006|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-439-3|pages=149–}}</ref> Penatai imigresyen nadai pemendar ti enda ulih ditagang udah meri empas ti besai ngagai penanggul politik, ekonomi enggau sosio-budaya kelebih agi ngagai raban bansa asal setempat. Penatai raban PATI tu enggau penumbuh ekonomi ti laun ngujungka peranak Sabah pindah ke Semenanjung Malaysia tauka menua tasik ngiga kereja enggau peluang penatai pemisi ti begaji manah agi.<ref name = "GDP"/><ref>{{Cite web|url=https://www.rsis.edu.sg/wp-content/uploads/2021/05/WP334.pdf |title=Sabah's Unrelenting Exclusionary and Inclusionary Politics |publisher=S. Rajaratham School of International Studies Singapore |access-date=6 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailyexpress.com.my/news/137636/sabah-s-brain-drain-serious-/|title=Sabah's brain drain 'serious' | Daily Express Online – Sabah's Leading News Portal|website=Dailyexpress.com.my|date=11 July 2019 }}</ref>
=== Pengarap ===
{{Bar box
|width=250px
|barwidth=100px
|title=Pengarap ba Sabah (2020)<ref name="Census 2020">{{Cite web |url=https://tableau.dosm.gov.my/t/mbls/views/1202/Negeri6?%3Adisplay_count=n&%3Aembed=y&%3AisGuestRedirectFromVizportal=y&%3Aorigin=viz_share_link&%3AshowAppBanner=false&%3AshowVizHome=n |title=Taburan Penduduk dan Ciri-ciri Asas Demografi |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |access-date=25 April 2020 |df=dmy-all }}</ref>
|titlebar=#ddd
|left1=Pengarap
|right1=Persin
|float=right
|bars=
{{Bar percent|[[Islam]]|Green|69.6}}
{{Bar percent|[[Kristian]]|Blue|24.7}}
{{Bar percent|[[Buddha]]|Yellow|5.1}}
{{Bar percent|Nadai pengarap|Black|0.4}}
{{Bar percent|Ke bukai|Gray|0.1}}
{{Bar percent|[[Hindu]]|Orange|0.1}}
}}
Pengarap [[Islam]] nya pengarap majoriti ba negeri Sabah, taja pan raban bansa iya mengkang sekular.<ref>{{Cite book|author=Yew-Foong Hui|title=Encountering Islam: The Politics of Religious Identities in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=3PDwQB4tBG8C&pg=PA158|year=2013|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4379-92-2|pages=158–}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/sabah-sarawak-leaders-urge-malaysians-to-reject-pass-syariah-law-bill|title=Sabah, Sarawak leaders urge Malaysians to reject PAS's Syariah law Bill|newspaper=The Straits Times|date=7 May 2017|access-date=19 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219063542/http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/sabah-sarawak-leaders-urge-malaysians-to-reject-pass-syariah-law-bill|archive-date=19 February 2018|url-status=dead}}</ref> Ba pengawa ngitung tubuh taun 2020, peratus orang Islam urung 69.6%, lalu orang [[Kristian]] 24.7% enggau orang [[Buddha]] 5.1%.<ref name="Census 2020"/> Dalam taun 1960, peratus penyampau tubuh orang Islam semina 37.9%, lalu peratus orang Kristian 16.6% lalu nyau deka setengah ari penyampau tubuh nya ngaku pengarap bukai, iya nya ba 45.5%.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=MuEgAQAAMAAJ&q=Report+on+the+Census+of+Population+Taken+on+10th+August,+1960+%221960+Christian%22 | title=Report on the Census of Population Taken on 10th August, 1960 | date=1962 | publisher=U.S. Government Printing Office }}</ref><ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=MuEgAQAAMAAJ&q=%22Number+Percentage+of+Total+Population+Religion+1921+*+1931+*+1951+1960+1921+*+1931+*+1951+1960+Christian+Muslim+Other+Religion+6,980+10,454+29,092+75,247+81,886+86,713+115,126+172,324+168,938+173,056+189,923+206,850+2.7+3.9+8.7+16.6%22 | title=Report on the Census of Population Taken on 10th August, 1960 | date=1962 | publisher=U.S. Government Printing Office }}</ref><ref>{{Cite book|author=Carlo Caldarola|title=Religion and Societies: Asia and the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=dnPu49bHNUkC|date=1982|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-082353-0}}</ref> Peniki nya tebal agi diberi nengah tikas imigresyen ti tinggi ti enda ditagang enggau pengawa nukar pengarap bebala mayuh ti kontroversial dalam beberapa dekad ke udah.<ref name="controversial">{{Cite web|url=http://web.usm.my/km/33(2)2015/km33022015_01.pdf|title=Patronage, Power and Prowess: Barisan Nasional's Equilibrium Dominance in East Malaysia|author=Faisal H. Hazis|work=Universiti Kebangsaan Malaysia|publisher=Universiti Sains Malaysia|year=2015|access-date=19 June 2016|pages=15/24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160619080534/http://web.usm.my/km/33(2)2015/km33022015_01.pdf |archive-date=19 June 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="Hui2013">{{Cite book|author=Yew-Foong Hui|title=Encountering Islam: The Politics of Religious Identities in Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=3PDwQB4tBG8C&pg=PA170|year=2013|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-4379-92-2|pages=169–170}}</ref>
''Colony of North Borneo Annual Report, 1960'', beratika raban bansa asal ke besai ngetanka pengarap pagan, lalu kandang menua pesisir majoriti orang Islam. Pengarap bukai ke disebut iya nya pengarap tradisional China enggau mayuh macham denominasyen Kristian.<ref>{{Cite web|url=https://seadelt.net/Asset/Source/Document_ID-417_No-01.pdf|title=Colony of North Borneo, Annual Report 1960|website=Seadelt.net|access-date=8 January 2022}}</ref> Mayuh raban bansa asal meda orang nukar pengarap ngagai pengarap Kristian,<ref>{{Cite journal | author=Suraya Sintang| pages=59, 65 |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JUD/article/view/4088/1956|title =PENGANUTAN AGAMA ISLAM DAN KRISTIAN DI KALANGAN MASYARAKAT KADAZANDUSUN DI SABAH|publisher=Academy of Islamic Studies, University of Malaya| year=2003|volume=18|issn=1394-3723|journal=Journal of Usuluddin}}</ref> sebagi ketegal penyelarasan budaya baka nadai tagang ba pemakai dagin babi.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/10/05/world/kota-kinabalu-journal-moslem-cause-celebre-a-good-christian-burial.html|title=Kota Kinabalu Journal; Moslem Cause Celebre: A Good Christian Burial|first=Barbara|last=Crossette|date=5 October 1987|website=[[The New York Times]]}}</ref>
Beberapa pengarap bukai baka pengarap rayat China sereta mega pengarap India Hindu enggau Sikh mega dikemeranka ba negeri tu.<ref>{{Cite book|author=Yong Leng Lee|title=North Borneo (Sabah): A Study in Settlement Geography|url=https://books.google.com/books?id=fJceAAAAMAAJ|year=1965|publisher=Eastern Universities Press}}</ref>
=== Jaku ===
[[Jaku Melayu]] nyadi batang jaku ke dikena di nengeri tu, taja pan enggau jaku kreol ke bebida ari [[jaku Melayu Sarawak]] enggau Melayu Semenanjung.<ref>{{Cite book|author=Asmah Haji Omar|title=Languages in the Malaysian Education System: Monolingual Strands in Multilingual Settings|url=https://books.google.com/books?id=iaQ0CwAAQBAJ&pg=PT53|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-36421-4|pages=53–}}</ref> Nengeri tu ngembuan jaku slang kediri empu ungkup jaku Melayu ti bepun sekalika ari leka jaku asal, [[jaku Melayu Brunei]], [[Jaku Bajau Sama|jaku Bajau]], [[Jaku Tausug|jaku Suluk]] enggau [[jaku Dusun]].<ref>{{Cite web|url=http://studentsrepo.um.edu.my/5575/2/2.Chapter_1.pdf|title=The Sabah Malay Dialect: A Phonological Study of The Urban Dialect of Kota Kinabalu City|author=JKL Wong|publisher=University of Malaya|year=2012|access-date=25 June 2016|page=7/11}}</ref> Jaku asal menua Sabah ulih dibagi ngagai empat ruang bilik jaku iya nya Dusunik, Murutik, Paitanik enggau Sama–Bajau.<ref>{{Cite web|url=http://www.flyingdusun.com/004_Features/018_Languages.htm|title=Languages of Sabah|author=Herman Scholz|publisher=Flying Dusun|year=2003|access-date=25 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625045918/http://www.flyingdusun.com/004_Features/018_Languages.htm |archive-date=25 June 2016|url-status=dead}}</ref> Jaku asal taja pia napi punas ketegal mayuh ngena jaku Melayu kelebih agi ba rumah laban apai indai suah meda jaku asal nya enda engkeman kelebih agi bekaul enggau pengawa. Taja pia, lebuh penyedar ke jaku asal nyau majak nyata, mayuh agi apai indai ke moden bebendar deka nurunka jaku asal sida.<ref>{{Cite news|url=http://dailyexpress.com.my/read.cfm?NewsID=2671|title=The KadazanDusun language dilemma|newspaper=Daily Express|date=1 October 2017|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314070418/http://dailyexpress.com.my/read.cfm?NewsID=2671|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.borneotoday.net/native-tongues-in-decline-but-all-is-not-lost/|title=Native Tongues in Decline But All is Not Lost|newspaper=Borneo Today|date=20 June 2020|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314070737/https://www.borneotoday.net/native-tongues-in-decline-but-all-is-not-lost/|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thesundaily.my/local/danger-of-minority-languages-going-extinct-EN8935710|title=Danger of minority languages going extinct|last=Supramani|first=Shivani|newspaper=The Sun (Malaysia)|date=20 June 2020|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314071259/https://www.thesundaily.my/local/danger-of-minority-languages-going-extinct-EN8935710|archive-date=14 March 2022|url-status=dead}}</ref> Laban bansa Hakka nyadi majoriti jaku China di Sabah, [[jaku Hakka]] nyadi dialek China ke pemadu suah dikena di nengeri tu kelimpah ari [[jaku Kanton]] enggau [[Jaku Hokkien|Hokkien]].<ref>{{Cite book|author=Delai Zhang|title=The Hakkas of Sabah: A Survey of Their Impact on the Modernization of the Bornean Malaysian State|url=https://books.google.com/books?id=W3JwAAAAMAAJ|year=2002|publisher=Sabah Theological Seminary|isbn=978-983-40840-0-4}}</ref>
Berindik ari ubah perintah pengudah pengawa bepilih besai 2018, perintah baru Sabah udah madahka nadai sekat ba pengawa ngena [[jaku English]] di nengeri tu, lalu nambah taja pan Opis Menteri Pelajar madahka nya enda sah jaku English dikena di Sabah, tagang nya enda dikemendarka dipejalaika di nengeri tu, lalu nya perintah nengeri deka nginsil undang-undang ti enda betul sebedau tu laban tagang nya semina deka mai mayuh agi pengerusak ngagai rebak baru sida kelebih agi lebuh sida begunaka pengawa ba firma tauka gerempung peribit ti begunaka Pengelandik bejaku English. Perintah nengeri baru mega madahka sida deka beratika pekara nya enti bisi pematut ubah ba undang-undang nengeri.<ref>{{Cite news|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=127026|title=Cannot stop Sabah using English: CM|newspaper=Daily Express|date=11 September 2018|access-date=21 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921023831/http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=127026|archive-date=21 September 2018|url-status=dead}}</ref>
==Kereban sanding==
<references/>
nqw45s4aqwn5p1dbfz6igwghb1cjhe0
Sumatera Barat
0
2075
20531
14181
2026-11-11T13:19:47Z
Song GK
9
20531
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Sumatera Barat
| native_name =
| official_name = Provinsi West Sumatra
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia -->
| image_shield = Coat of arms West Sumatera.png
| shield_size =
| flag_size =
| image_alt =
| image_map = {{#property:p242}}
| map_caption = Location of West Sumatra (red) in Indonesia (beige).
| nickname = {{Native phrase|min|Ranah Minang}}<br />Land of Minangkabau
| motto = {{Native phrase|min|Tuah Sakato}}<br>Agree to Implement the Consensus Result
| coordinates = {{Coord|1|00|S|100|30|E|region:ID-SB_type:adm1st|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[Indonesia]]
| subdivision_type1 = [[Regions of Indonesia|Region]]
| subdivision_name1 = [[Sumatra]]
| established_title = Province status
| established_date = 10 August 1957
| seat_type = Capital<br />{{Nobold|and largest city}}
| seat = [[Padang]]
| governing_body = West Sumatra Provincial Government
| leader_title = Governor
| leader_name = [[Mahyeldi Ansharullah]] ([[Prosperous Justice Party|PKS]])
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = {{Ill|Audy Joinaldy|id}}
| unit_pref = Metric <!--or US or UK-->
| area_total_km2 = 42119.54
| area_rank = 16th in Indonesia
| population_total = 5757210
| population_as_of = mid 2023 estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2024, ''Provinsi Sumatera Barat Dalam Angka 2024'' (Katalog-BPS 1102001.13)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_rank = 11th in Indonesia
| population_density_rank =
| demographics_type1 = Demographics<ref>{{Cite book | publisher=Institute of Southeast Asian Studies | title =Indonesia's Population: Ethnicity and Religion in a Changing Political Landscape | year =2003 }}</ref>
| demographics1_title1 = {{Nowrap|Ethnic groups}}
| timezone1 = [[Time in Indonesia|Indonesia Western Time]]
| utc_offset1 = +7
| website = {{URL|https://www.sumbarprov.go.id/|sumbarprov.go.id}}
| type = [[Provinces of Indonesia|Province]]
| elevation_max_m = 3805
| elevation_max_point = [[Mount Kerinci]]
| demographics1_info1 = 88% [[Minangkabau people|Minangkabau]]<br/>4% [[Javanese people|Javanese]]<br/>4% [[Batak (Indonesia)|Batak]] (mainly [[Mandailing people|Mandailing]])<br/>3% others ([[Mentawai people|Mentawai]], [[Chinese Indonesians|Chinese]], etc.)
| demographics1_title2 = Religion
| demographics1_info2 = 97.4% [[Islam]]<br/>2.20% [[Christianity]]<br/>0.35% [[Hinduism]]<br/>0.06% [[Buddhism]]
| demographics1_title3 = Languages
| demographics1_info3 = [[Indonesian language|Indonesian]] (official)<br>[[Minangkabau language|Minangkabau]] (native)<br>[[Mentawai language|Mentawai]]
| iso_code = ID-SB
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022
| blank1_name = - Total<ref name="bpsgdpdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/WkdVMWRYVnBkMnBvVEhKSVkyWXhNblZtTjJSbmR6MDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-atas-dasar-harga-berlaku--menurut-provinsi--miliar-rupiah-.html?date=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 285.4 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|13th]])<br>[[USD|US$]] 19.2 billion<br>[[Int$]] 60.0 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita<ref name="bpspercapitadata">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto Per Kapita (Ribu Rupiah), 2022 |url=https://www.bps.go.id/id/statistics-table/3/YWtoQlRVZzNiMU5qU1VOSlRFeFZiRTR4VDJOTVVUMDkjMw==/produk-domestik-regional-bruto-per-kapita-atas-dasar-harga-berlaku-menurut-provinsi--ribu-rupiah-.html?date=2022 |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 50.6 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|22nd]])<br>[[USD|US$]] 3,407<br>[[Int$]] 10,632 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |date=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank3_info = {{Increase}} 4.36%
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]]
| blank4_info = {{Increase}} 0.737 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|9th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| child = yes
| official_name = Ombilin Coal Mining Heritage of Sawahlunto
| criteria = {{UNESCO WHS type|(ii), (iv)}}
| ID = 1610
| year = 2019
| area = {{Convert|268.18|ha|acre|abbr=on}}
| buffer_zone = {{Convert|7,356.92|ha|acre|abbr=on}}}}
| image_map1 = {{Hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=6}}{{Hidden end}}
}}
'''Sumatera Barat''' iya nya sebengkah provinsi di Indonesia ke bepalan ba pulau [[Sumatera]] lalu [[Padang (nengeri)|Padang]] nyadi indu nengeri provinsi tu. Provinsi Sumatera Barat bepalan ba sepemanjai pantai barat Sumatera tengah, tanah tinggi Bukit Barisan ba timur, lalu bisi pulau-pulau ba kandang menua pesisir iya baka Pulau Mentawai. Ari utara ke selatan, sebengkah provinsi ti ngembuan pemesai 42.297,30km² ini bekunsi garis entara menua enggau empat provinsi bukai, iya nya [[Sumatera Utara]], [[Riau]], [[Jambi]], sereta [[Bengkulu]].
Sumatera Barat nyadi kandang endur diau raban bansa [[Minangkabau]] enggau [[Mentawai]], taja pan kandang menua tradisional Minangkabau lebih luas ari kandang menua pentadbiran Provinsi Sumatera Barat ke diatu. Ba tengan taun 2024, pelilih menua tu ngembuan penyampau tubuh 5,788,436 iku enggau majoriti orang [[Islam]].<ref name="DUKCAPIL">{{Cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|title=Visualisasi Data Kependudukan - Kementerian Dalam Negeri 2024|website=www.dukcapil.kemendagri.go.id|format=Visual|accessdate=2024-07-25}}</ref> Provinsi tu bisi 12 bengkah kabupaten enggau 7 buah mengeri enggau bagi pelilih menua pentadbiran pengudah kechamatan ba semua kabupaten (kelimpah ari kabupaten Kepulauan Mentawai) diberi nama nyadi nagari.<ref name="BPS">{{Cite web|url=https://sumbar.bps.go.id/publication/2023/02/28/873d22882726e76b9d86b105/provinsi-sumatera-barat-dalam-angka-2023.html|title=Provinsi Sumatera Barat Dalam Angka 2023|last=|first=|authorlink=|date=|work=|publisher=BPS Sumbar|page=125-200|format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723052215/https://sumbar.bps.go.id/publication/2023/02/28/873d22882726e76b9d86b105/provinsi-sumatera-barat-dalam-angka-2023.html|archive-date=2023-07-23|accessdate=2023-07-23}}</ref>
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
buj41wszkdeesg63y5st28qhw1h3552
Sumatera Utara
0
2362
20532
15264
2026-11-11T13:20:07Z
Song GK
9
20532
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Sumatera Utara
| official_name = Provinsi Sumatera Utara
| type = Provinsi
| image_shield = {{#property:p94}}
| image_flag = <!-- Flag was removed (vectorised) as per a [[Wikipedia talk:WikiProject Indonesia/Archive 9#Province infobox photos.svg..|consensus]] at WikiProject Indonesia]] -->
| shield_size = 75px
| flag_size = 135px
| image_map = North Sumatra in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = {{centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''Sumatera Utara''' ba {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|2|00|N|99|00|E|region:ID-SU_type:adm1st|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
| established_title = Ditumbuhka
| established_date = 15 April 1948
| seat_type = Indu nengeri<br />{{nobold|enggau nengeri ke pemadu besai}}
| seat = [[Medan]]
| government_footnotes =
| governing_body = Perintah Provinsi Sumatera Utara
| leader_title = Gabenor
| leader_name = [[Agus Fatoni]] (''penyadang'')
| leader_title2 = Sapit Gabenor
| leader_name2 = ''Puang''
| unit_pref = Metrik <!--or US or UK-->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 72460.74
| area_rank = ke-8 ba Indonesia
| area_note = |
| population_total = 15386640
| population_as_of = mid 2023 official estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2024"/>
| population_density_km2 = auto
| population_rank = ke-4 ba Indonesia
| population_density_rank = ke-11 ba Indonesia
| population_note =
| demographics_type1 = Demografi
| demographics1_footnotes =
| demographics1_title1 = {{nowrap|Raban bansa}}
| demographics1_info1 = {{Plain list|
* 45% [[Batak]]
* 30% [[Bansa Jawa|Jawa]]
* 8.5% [[Orang China Indonesia|China]]
* 5.7% [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]]
* 4.1% [[Orang Nias|Nias]]
* 5.4% ke bukai
}}
| timezone1 = Jam ba Indonesia
| utc_offset1 = +7
| geocode =
| iso_code = ID-SU
| website = {{URL|sumutprov.go.id}}
| footnotes =
| elevation_max_ft = 8070
| elevation_max_point = [[Sinabung]]
| demographics1_title2 = Religion (2021)
| demographics1_info2 = {{Plain list|
* 63.36% [[Islam]]
* 33.99% [[Kristian]]
* 2.43% [[Buddha]]
* 0.10% [[Hindu]]
* 0.12% ke bukai
}}
| demographics1_title3 = Jaku
| demographics1_info3 = [[Jaku Indonesia]] (rasmi)<br>[[Jaku-jaku |Jaku Batak]]<br>[[Jaku Melayu]]<br>[[Jaku Nias]]<br>[[Jaku Batak Karo|Jaku Karo]]<br>[[Jaku Jawa]]<br>[[Jaku Hokkien]]<br>[[Jaku Tamil]]
| blank_name = GDP (nominal)
| blank_info = 2022<ref name="bpsdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |date=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2020–2022 |url=https://www.bps.go.id/indicator/52/286/1/-seri-2010-produk-domestik-regional-bruto-.html |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_name = - Penyampau
| blank1_info = {{Plain list|
* [[Indonesian rupiah|Rp]] 955.2 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|6th]])
* [[USD|US$]]64.3 bilion
* [[Int$]]200.7 bilion ([[Purchasing power parity|PPP]])
}}
| blank2_name = - Per kapita
| blank2_info = {{Plain list|
* [[Rupiah Indonesia|Rp]] 68.3 juta (ke-14)
* [[USD|US$]] 4,481
* [[Int$]]13,280 (PPP)
}}
| blank3_name = - Tumbuh
| blank3_info = {{Increase}} 4.73%<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |date=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank4_name = HDI
| blank4_info = {{increase}} 0.727 ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|15th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| motto = ''Tekun berkarya, hidup sejahtera, mulia berbudaya'' <small>([[Indonesian language|Indonesian]])<br>Bagas begawa, idup lantang, mulia beadat</small>
| image_map1 = {{hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|frame-width=250|zoom=8}}{{hidden end}}
}}
'''Sumatera Utara'''<ref>{{cite web |url=https://peraturan.bpk.go.id/Home/Details/249318/uu-no-8-tahun-2023 |title=Law No. 8 of 2023 on North Sumatra Province |language=Indonesian |website=bpk.go.id}}</ref>, mega dikumbai '''Provinsi Sumatera Utara''', nya sebengkah provinsi menua [[Indonesia]] ke bepalan ba bagi utara pulau [[Sumatera]], sereta selatan [[Aceh]]. Indu nengeri sereta nengeri ke pemadu besai ba provinsi tu nya [[Medan]] ti bepalan ba pantai timur pulau nya. Provinsi tu bekunsi garis entara menua enggau Aceh ba barat laut, [[Riau]] enggau [[Sumatera Barat]] ba tenggara, lalu bekunsi garis tasik enggau [[Tasik Hindi]] ba barat, enggau [[Selat Melaka]] (enggau adan maritim enggau [[Malaysia]]) ba timur.
Penyampau tubuh 2020 ungkup provinsi tu bisi urung 14.8 juta iku orang<ref name="unstats 2021">{{cite web |author1=BPS – Statistics Indonesia |title=The Indonesian Population Census 2020: Highlights |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/meetings/2021/egm-covid19-census-20210209/docs/s03-04-IDN.pdf |website=United Nations |access-date=4 July 2024 |date=9-12 February 2021}}</ref> lalu pelaba penyampau tengan taun 2023 urung 15.4 juta iku orang.<ref name="Badan Pusat Statistik 2024">{{cite journal |title=Provinsi Sumatera Utara Dalam Angka 2024 |journal=Badan Pusat Statistik Provinsi Sumatera Utara (Statistics of Sumatera Utara Province)|url=https://sumut.bps.go.id/publication/2024/02/28/a2b9ed5089227612befc7827/provinsi-sumatera-utara-dalam-angka-2024.html |date=February 28, 2024 |volume=1102001 |issue=12 |access-date=4 July 2024}}</ref> Sumatera Utara nyadi provinsi Indonesia keempat pemadu mayuh mensia sereta provinsi ke pemadu mayuh mensia di luar [[Jawa|Pulau Jawa]]. Ba {{convert|72,460.74|km2|mi2}}, Sumatera Utara mega nyadi pelilih menua ketiga pemadu besai ba kandang menua ba pulau Sumatra di belakang [[Sumatra Selatan]] enggau [[Riau]]. Raban bansa ke besai nyengkaum bansa [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]], asal ari pantai timur; beberapa raban bansa [[Batak]], asal ari pantai barat enggau tanah tinggi tengah; [[bansa Nias]] ari Pulau Nias enggau pulau-pulau mit ti ngelingi iya; enggau bansa [[Orang China Indonesia|China]], [[Bansa Jawa|Jawa]], enggau [[Orang India Indonesia|India]], keterubah iya pindah ke Sumatera maya dipegai Belanda.
Sumatera Utara nyadi palan Gunung Berapi Toba, ke bepalan ba endur ke diatu dikumbai Danau Toba, ke meletup 74,000–75,000 taun ke udah, lalu ngemunaska semak semua mensia. Supereruption nya ngujungka Danau Toba nyadi lalu diberi peningkat letup VEI-8.
== Sejarah ==
Maya jeman Belanda, Sumatera Utara nyadi perintah ke dikumbai Gouvernement van Sumatra enggau kandang menua ke mungkur serata pulau Sumatra, betuaika siku gabenor ke bepalan ba mengeri Medan.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=1 Desember 2020|title=Mengenal Provinsi Sumatera Utara Halaman all|url=https://www.kompas.com/skola/read/2020/01/12/100000869/mengenal-provinsi-sumatera-utara|website=KOMPAS.com|language=id|access-date=13 Februari 2022|archive-date=2023-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213021757/https://www.kompas.com/skola/read/2020/01/12/100000869/mengenal-provinsi-sumatera-utara|dead-url=no}}</ref> Udah nya dalam taun 1948, bepelasarka Undang-undang Republik Indonesia no. 10 taun 1948, Wilayah Sumatera dibagi ngagai tiga wilayah ti bebida iya nya: Sumatera Utara, Sumatera Tengah enggau Sumatera Selatan. Wilayah Sumatera Utara nya empu nyadi gabungan tiga pelilih menua pentadbiran ke dikumbai residensi, iya nya: Residensi Aceh, Residensi Sumatera Timur enggau Residensi Tapanuli.<ref>{{Cite book|last=Presiden Republik Indonesia|date=15 April 1948|url=https://peraturan.bpk.go.id/Home/Download/14341/UU%20Nomor%2010%20Tahun%201948.pdf|title=UNDANG-UNDANG NOMOR 10 TAHUN 1948 TENTANG PEMBAGIAN SUMATERA DALAM TIGA PROPINSI.|url-status=live|access-date=2023-02-13|archive-date=2023-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230805094311/https://peraturan.bpk.go.id/Home/Download/14341/UU%20Nomor%2010%20Tahun%201948.pdf|dead-url=no}}</ref>
Enggau pemansut Undang-undang Republik Indonesia (R.I.) No. 10 taun 1948 kena 15 April 1948, udah ditetapka Sumatra dibagi ngagai tiga bengkah pelilih menua, tiap-tiap pelilih menua nya bisi hak ngatur sereta ngatur ruang bilik diri empu, iya nya: Provinsi Sumatera Utara, Provinsi Sumatera Tengah enggau Provinsi Sumatera Selatan. Ulang taun Wilayah Sumatera Utara udah nya ditetapka kena 15 April 1948.<ref>{{Cite book|last=Syahminan, M., dan Katimin|date=2018|url=http://repository.uinsu.ac.id/12587/2/11.%20BUKU-KONFLIK%20OTORITAS.pdf|title=Konflik, Otoritas dan Kebijakan di Sumatera Utara|location=Medan|publisher=Perdana Publishing|isbn=978-602-5674-87-7|pages=21|url-status=live}}</ref>
Ba pun taun 1949, pengawa ngatur baru perintah dipejalaika di Sumatra. Enggau Dekrit Perintah Darurat R.I. Lumur 22/Pem/PDRI kena 17 Mei 1949, pengawa nyadi Gabenor Sumatera Utara dipunaska. Nangkanka nya, enggau Dekrit Perintah Darurat Republik Indonesia. Kena 17 Disember 1949, Wilayah Aceh enggau Wilayah Tapanuli/Sumatera Timur ditumbuhka. Udah nya, enggau Peraturan Perintah Nganti Undang-undang no. 5 taun 1950 kena 14 Ogos 1950, dekrit tu dikinsil lalu Wilayah Sumatera Utara ditumbuhka baru.
Ulih Undang-undang R.I. Nda. 24 taun 1956 ti dipansutka kena 7 Disember 1956, Wilayah Autonomi Provinsi Aceh ditumbuhka, ngambika sebagi ari Provinsi Sumatera Utara nyadi kandang menua Provinsi Aceh.<ref>{{Cite web |url=http://www.sumutprov.go.id/tentang-provsu/sejarah |title=Sejarah Pemerintah Provinsi Sumatera Utara |access-date=2015-08-12 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104192543/http://www.sumutprov.go.id/tentang-provsu/sejarah |dead-url=yes }}</ref>
== Demografi ==
===Penyampau tubuh===
Sumatera Utara ngerikodka penyampau tubuh 12,985,075 iku ba pengawa ngitung tubuh taun 2010,<ref name="Biro Pusat Statistik 2011"/> nyadika provinsi ke-4 pemadu mayuh mensia di Indonesia, enggau nisbah gender 99.59 lelaki ba tiap 100 iku indu.<ref>[http://hariansib.com/?p=136255 Account Suspended<!-- Bot generated title -->]</ref> Pengirau tubuh Tengan taun 2015 meri penyampau 13,923,262 iku, lalu pengawa ngitung tubuh taun 2020 meri penyampau 14,799,361 iku,<ref name="Badan Pusat Statistik 2021"/> lalu anggar rasmi ungkup tengan taun 2023 iya nya 15,386,640 iku.<ref name="Badan Pusat Statistik 2024"/> Penyampau tengan taun 2023 mungkur 7,721,314 iku lelaki enggau 7,665,326 iku indu, meri nisbah geder 100.73 iku lelaki ngagai 100 iku indu.
=== Raban bansa ===
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Raban bansa ba Sumatera Utara (2010).<ref name="ethnicity">{{cite book |author1=Aris Ananta |author2=Evi Nurvidya Arifin |author3=M. Sairi Hasbullah |author4=Nur Budi Handayani |author5=Agus Pramono |publisher=Institute of Southeast Asian Studies dan BPS – Statistics Indonesia |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |date=2015}}</ref>
|label1 = [[Batak]]
|value1 = 44.75
|color1 = DarkBlue
|label2 = [[Bansa Jawa|Jawa]]
|value2 = 32.41
|color2 = Violet
|label3 = [[Bansa Nias|Nias]]
|value3 = 7.05
|color3 = Brown
|label4 = [[Orang Melayu Indonesia|Melayu]]
|value4 = 5.97
|color4 = DarkGreen
|label5 = [[Orang China Indonesia|China]]
|value5 = 3.63
|color5 = Red
|label6 = [[Minangkabau]]
|value6 = 2.58
|color6 = DarkRed
|label7 = [[Bansa Aceh|Aceh]]
|value7 = 1.03
|color7 = LightGreen
|label8 = [[Banjar]]
|value8 = 0.77
|color8 = Gold
|label9 = [[Orang India Indonesia|India]]
|value9 = 0.56
|color9 = DarkOrange
|label10 = Ke bukai
|value10 = 1.25
|color10 = Black
}}
Sumatera Utara nya sebengkah provisi ke ngembuan mayuh macham bansa. Raban bansa Melayu dianggap nyadi bansa majoriti pantai timur pelilih menua tu, lalu pantai barat pelilih menua tu tebal agi diuan bansa Batak (raban Pakpak, Angkola enggau Mandailing). Kandang menua tengah ngelingi Tasik Toba nyentuk ke tanah tinggi Karo utara tebal agi diuan raban Batak bukai (Toba, Simalungun enggau Karo). Bansa Nias tu bansa asal Pulau Nias enggau pulau-pulau mit ke ngelingi iya. Nengah pengawa muka kebun insap di Sumatera Timur maya jeman kolonial, perintah kolonial ngambi mayuh pengereja pengawa kunterik ungkup kebun, sida tebal agi bansa China, Jawa enggau India ke datai ari menua bukai, ke nyadi majoriti enda pulai pengudah abis kontrak lalu mutuska deka diau di Sumatera Utara. Pengawa urbanisasyen ti jampat nyadi ba pelilih menua nya mega narit ati orang ke besemak ari Aceh, Riau enggau Sumatera Barat, iya nya orang Aceh enggau Minangkabau mantaika.
[[File:Batak North Sumatra.svg|thumb|right|Agih raban bansa Batak sereta raban mit baka ''Toba'', ''Simalungun'', ''Karo'', ''Pakpak'', ''Angkola'' enggau ''Mandailing'']]
<gallery>
File:Tari Moyo Nias Sumatera Utara IMG 8202.jpg|Moyo dance in Nias Island
File:Rumah Bolon, Rumah Adat Suku Batak di Sumatera Utara.jpg|Bataknese [[Tor-tor]] dance in Samosir Island
File:Cap Go Meh Gunungsitoli.png|[[Lantern Festival|Cap Go Meh]] festival in Gunungsitoli, Nias Island
File:Pengantin Melayu Deli.jpg|Malay-Deli bride in Maimoon Palace, Medan
File:Tusuk Tubuh Thaipusam.jpg|The Indian community celebrated [[Thaipusam]] festival in Medan
File:Bujang ganong.jpg|The Javanese ''Bujang Ganong'' masked dancer, part of [[Reog]], in North Sumatra
</gallery>
=== Jaku ===
Pia mega enggau jaku Indonesia, jaku ke dikena ba pelilih menua tu nyengkaum mayuh macham dialek jaku Batak (kelebih agi ngelingi Tasik Toba), jaku Jawa (bemacham pelilih menua di timur pelilih menua tu, kelebih agi ngelingi Medan), jaku Melayu, Minangkabau enggau jaku Nias (sebagi ari Nias ).<ref>{{cite web |author = Indonesian Ministry of Education Culture Research and Technology|url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/provinsi.php?idp=Sumatra%20Utara |title=Bahasa di Provinsi Sumatra Utara |lang = id | trans-title = Languages of North Sumatra Province |website=petabahasa.kemdikbud.go.id|accessdate=5 May 2024}}</ref>
===Pengarap===
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Religion in North Sumatra (2022)<ref name="RELIGION">{{cite web|url=https://satudata.kemenag.go.id/dataset/detail/jumlah-penduduk-menurut-agama|title=Jumlah Penduduk Menurut Agama|publisher=[[Ministry of Religious Affairs (Indonesia)|Ministry of Religious Affairs]]|date=31 August 2022|access-date=29 October 2023|language=id|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709113430/https://satudata.kemenag.go.id/dataset/detail/jumlah-penduduk-menurut-agama|url-status=live}}</ref>
|label1 = [[Islam]]
|value1 = 66.64
|color1 = Green
|label2 = [[Christianity]]
|value2 = 30.93
|color2 = Blue
|label3 = [[Buddhism]]
|value3 = 2.29
|color3 = Gold
|label4 = [[Hinduism]]
|value4 = 0.10
|color4 = DarkOrange
|label5 = [[Parmalim]], [[Pemena]], [[Sikhism]], [[Confucianism]] and others
|value5 = 0.04
|color5 = Red
}}
Lebih 95% ari semua peranak menua nya sekalika Islam tauka Kristian; ke bukai nya pengarap Buddha, Hindu, tauka nitihka pengarap rayat baka Konfusianisme, Parmalim, enggau Tao. Tu meh pengarap ti diaku Sumatera Utara:
* [[Islam]]: kelebih agi dipegai bansa Melayu, Minangkabau, Jawa, Aceh, Mandailing, Angkola, sebagi ari bansa Nias, lalu sebagi ari bansa Batak Toba, Karo, Simalungun enggau Pakpak
* [[Kristian]] ([[Protestan]] enggau [[Gerija Katolik|Katolik]]): kelebih agi dipegai bansa Batak Toba, Karo, Simalungun, Nias, Pakpak enggau sebagi ari bansa Batak Angkola, sebagi ari bansa Jawa, Cina enggau India
* [[Buddha]]: tebal dipegai bansa China ba kandang mengeri
* [[Konfusianisme]], [[Taoisme]] enggau pengarap rayat China: tebal agi diterima bansa China ba kandang mengeri
* [[Hindu]] enggau [[Pengarap Sikh|Sikh]]: kelebih agi dipegai orang India ba kandang mengeri, bisi mega orang Batak Karo mit ti ngemeranka pengarap Hindu ba kandang menua pesisir .
* Pengarap asal baka Parmalim/Pemena: dipegai tebal agi suku bansa Batak ti bepalan ba Huta Tinggi, pelilih menua Laguboti, Kabupaten Toba Samosir
<gallery>
File:Azizi Mosque.jpg|Mesegit Azizi ba Langkat, iya nya masjid diraja Kesultanan Langkat
File:HKBP Balige, Res. Balige 01.jpg|[[Huria Kristen Batak Protestan|HKBP]] tauka gerija Protestan Batak ba [[Balige]]
File:Vihara Maitreya.jpg|[[Maha Vihara Maitreya]], siti ari tepikung ke pemadu besai ba Indonesia, bepalan ba Percut, [[Deli Serdang]]
File:Gereja Paroki St Fransiskus Asisi, Gunungsitoli, Nias.jpg|Gerija Katolik St Fransiskus Asisi, [[Gunungsitoli]], [[Nias]]
File:Perhimpunan Shri Mariamman (Mariamman Hindu Temple), Medan.jpg|Kuil Sri Mariamman, Medan, kuil Hindu ke pemadu tuai ba Medan
File:SikhTempleBinjai.jpg|Gurdwara Sikh Shree Guru Gobind Singh Sahib Ji, [[Binjai]]
</gallery>
==Kereban sanding==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
re9lpat8lg1cfa221s7xv1upwjil07v
Sompoton
0
2887
20550
10457
2026-11-12T11:27:04Z
Jang Edgar
20
20550
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Instrument
|name= Sompoton
|names=
|image= Sandakan Sabah Sompoton-01.jpg
|image_capt= Chunto sompoton [[Murut]], baka ke diayan ba [[Muzium Pesaka Sandakan]], ringkat ke-1, ba Muzium Borneo Utara British suba.
|background=
|classification= [[Kereban musik mulut]]
|hornbostel_sachs=
|hornbostel_sachs_desc=
|developed= [[Sabah]], Malaysia
|related=
|articles=
}}
'''Sompoton''' tauka '''Sumpotan''', iya nya organ mulut ti digaga ari labu enggau paip buluh di [[Borneo]] Utara.<ref>{{cite book |author=D. Ohrnberger |url=https://books.google.com/books?id=CIA6vqwScM8C&pg=PA304 |title=The Bamboos of the World: Annotated Nomenclature and Literature of the Species and the Higher and Lower Taxa |date=29 January 1999 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-08-054238-6 |pages=304–}}</ref> Penatai iya ari nengeri [[Sabah]] lalu dimain bala indu enggau lelaki asal [[Sabah]] kelebih agi bansa [[Kadazan-Dusun]] enggau [[Murut]].<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=8CUuAAAAMAAJ |title=Sabah: history and society |publisher=Malaysian Historical Society |year=1981}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsabahtimes.com.my/magazine/magazine_display/1210|title=Sompoton|publisher=[[New Sabah Times]]|accessdate=15 October 2014|pages=14}}{{dead link|date=May 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite book |author=Elaine Lee |url=https://books.google.com/books?id=aqWfAAAAMAAJ |title=Ethnic musical instruments of Malaysia |publisher=Win Publication |year=2006}}</ref>
== Peda mega ==
* [[Engkerurai]]
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Kereban musik Malaysia]]
kexqcox8tuiw85zbif1q8uadcf2gva2
Rehab Nazzal
0
3084
20548
11060
2026-11-12T11:03:06Z
Jang Edgar
20
/* Penyanding */
20548
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox artist
| name = Rehab Nazzal
| native_name = رحاب نزال
| birth_place = Palestin
| nationality =
| field = [[Artis video]], penangkap gambar, artis bunyi
| training = {{ubl|BFA ba [[Universiti Ottawa]] |MFA ba [[Universiti Metropolitan Toronto]],| PhD dalam seni enggau visual ba [[Universiti Barat Ontario]]}}
}}
'''Rehab Nazzal''' siku artis ke ada di Palestin ke diau ba Toronto, Ontario, Kanada.<ref>{{Cite web|access-date=2016-01-20|title=Artist Vtape|url=http://www.vtape.org/artist?ai=1404}}</ref>
== Biografi ==
Rehab Nazzal ngembuan PhD dalam bidang seni enggau budaya visual ari Universiti Ontario Barat, Kanada, MFA ari Universiti Ryerson, Toronto, BFA ari Universiti Ottawa, sereta BA dalam Ekonomi ari Universiti Damaskus, Siria.<ref name="Artist {{!}} Vtape">{{Cite web|access-date=2018-03-24|title=Artist {{!}} Vtape|url=http://www.vtape.org/artist?ai=1404}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://ir.lib.uwo.ca/etd/5390/|title=Representation of Settler Colonial Violence in Palestine, A Thesis in support of the multi-media exhibition Choreographies of Resistance|publisher=The University of Western Ontario|author=Rehab Nazzal|website=Western Univeristy}}</ref>
Rehab Nazzal nya menyadi indu Khaled Nazzal ke udah dibunuh soldadu Israel dalam taun 1986.<ref name="macleans14">{{cite news|last=Petrou|first=Michael|title=Rehab Nazzal's politically-charged art exhibition at Ottawa City Hall|website=Macleans.ca|date=23 May 2014|url=https://macleans.ca/news/canada/ottawas-violent-ugly-and-politically-charged-art-exhibit/|access-date=16 June 2023}} </ref>
== Pengawa ==
Nazzal ngena bunyi, video enggau imej gambar dalam pengawa iya dikena mantaika teknologi perang kontemporari enggau empas pengerusak iya ngagai orang rama, endur diau, infrastruktur, enggau rampa menua.<ref name="ryerson">{{Cite web|url=http://www.ryerson.ca/fcad/news-events/fcad-events/rehab-nazzal.html|title=Rehab Nazzal: Visible – Faculty of Communication & Design – Ryerson University}} </ref> Ke suah iya, pengawa iya nempa rampa menua ti ngarika gaya ti ngenyinuka ati di Palestin enggau tubuh pengawa sebedau tu ti bepalan ba Gaza, Rumah Jil Negev enggau kampung Bil’in.<ref name="ryerson" /><ref>{{Cite web|access-date=2016-01-20|url=http://canadianart.ca/features/rehab-nazzal-invisible-ottawa/|website=Canadian Art|title=Ottawa Dispute Stresses Role of Art in Public Realm – Canadian Art}}</ref>
Pemandang Nazzal taun 2014 ''Invisible'' ba Galeri Seni Karsh-Masson ba ringkat baruh balai raya di Ottawa dikutuk duta Israel ke Kanada, Rafael Barak ba mua bala mayuh. Pengawa pemandang nya nyengkaum gambar orang jil Palestin ba rumah jil Israel, entara asil seni bukai ke ngayanka Tebing Barat enggau Gaza.<ref>{{Cite web|access-date=2016-01-20|url=https://ottawacitizen.com/news/local-news/palestinian-artist-rehab-nazzal-talks-to-crowd-about-controversial-exhibit-artistic-freedom|title=Palestinian artist Rehab Nazzal talks to crowd about controversial exhibit, artistic freedom|website=Ottawa Citizen}}</ref>
''Invisible'' bisi mantaika empat iti video enggau 1,700 iti gambar. Siti video, ''Bil’in'', nya pasal peneleba Nazzal ba kampung Bil’in ke alai rayat Palestin enggau kaban gerak solidariti entarabansa diserang fizikal ari Raban Pengetan Israel maya pengawa protes ninting minggu ngelaban pengawa ngerampas tanah. Nazzal ngetanka bunyi nya enggau meruan lalu ngaga baru imej nya ngambika "ngarika asai ati ti semput sereta buta ketegal gis pemedis mata."<ref name="rabble.ca">{{Cite web|author=Miriam Katawazi|url=http://rabble.ca/news/2014/07/reflections-on-invisible-interview-rehab-nazzal|title=Reflections on Invisible: An Interview with Rehab Nazzal|date=8 Julai 2014}} </ref> Siti agi video, ''Target'', bisi lebih 127 iti gambar ti bekelip-kelip orang Palestin ti dibunuh enggau chara luar undang-undang di serata dunya tauka di Palestin ti dipegai. Nazzal ngedit gambar nya ngambika bekelip enggau jampat nyadika pilih formal dikena ngarika pekara ti bendar ti madahka pengidup individu tu diputuska.<ref name="rabble.ca" />
Dalam taun 2010, <nowiki>''Divide'', pengawa pemandang solo gambar Nazzal</nowiki> bisi dipandangka ba Galeri 101 di Ottawa.
Dalam taun 2014, asil Nazzal dipandangka ba Galeri Seni Mississauga. Eksibisyen ke diberi nama ''Visible'', iya nya pemasang imersif ngena gambar ke ditemu begulai enggau pengawa bunyi enggau video ke betapi enggau bala peninga enggau pengerusak ke digaga ketegal pengawa kasar di Gaza.<ref>{{Cite web|access-date=17 Disember 2018|url=https://www.artgalleryofmississauga.com/2014|website=Art Gallery of Mississauga|title=Past Exhibitions: Rehab Nazzal ''Visible'' November 6 2014 – January 1 2015}}</ref>
Dalam taun 2012, asil Nazzal dipandangka dalam, ''A Refusal of Images'', pengawa mandangka beraban ba Galeri Angkasa, di Toronto ti dikuras Vicky Moufawad-Paul.
Ba taun 2023, asil Nazzal mega dipasukka dalam pengawa pemandang beraban ''The Willful Plot'' ba Galeri Seni Morris enggau Helen Belkin begulai enggau asil Derya Akay, Vivienne Bessette, Gabi Dao, Derek Jarman, Charmian Johnson, Glenn Lewis, Mike MacDonald, enggau Dana Qad. Pengawa Nazzal ba pengawa pemandang nya nyengkaum dokumentari ''Canada Park'' (2015) enggau siri gambar We'', the Wild Plant and Fruit Trees'' (2022).<ref>{{Cite web|access-date=22 Mac 2024|url=https://belkin.ubc.ca/exhibitions/the-willful-plot/|title=The Willful Plot|website=Morris and Helen Belkin Art Gallery}}</ref>
Nazzal udah mantaika asil iya ba renggat entarabansa, nyengkaum ba Festival Filem Yellowknife Antarabansa, pengerami Filem Palestin Montreal, video SAW ungkup Seni Media, Festival Cetak Mini Antarabansa, Galeri 101, enggau Festival X-fotografi Ottawa.
Nazzal udah nerima mayuh macham anugerah enggau geran nyengkaum anugerah Seni Visual Edmund enggau Isobel Ryan dalam pengawa begambar, Universiti Ottawa, Anugerah Fotografi Dokumentari ungkup Keadilan Sosial, Universiti Ryerson, Biasiswa Graduet Ontario, Biasiswa Universiti Ryerson.
Dalam taun 2024 filem iya ''Vibrations from Gaza'' menang anugerah Filem Pandak Pemadu Manah ba Festival Filem BFI London 2024,<ref>Lanre Bakare, [https://www.theguardian.com/film/2024/oct/20/adam-elliot-memoir-of-a-snail-london-film-festival-best-film-award "‘Emotionally resonant’ animation wins top prize at London film festival"]. ''[[The Guardian]]'', October 20, 2024. </ref> lalu nyadi chalun Prix Iris ungkup Dokumentari Pandak Pemadu Manah ba Anugerah Wayang Quebec Ke-26.<ref>Éric Lavallée, [https://www.ioncinema.com/news/film-festivals/prix-iris-humanist-vampire-seeking-consenting-suicidal-person "Prix Iris 2024: Humanist Vampire Seeking Consenting Suicidal Person Leads “Quebec Oscars” Noms"]. ''Ioncinema'', October 9, 2024. </ref>
== Ditimbak ==
Kena bulan Disember 2015, Nazzal ditimbak siku penimbak ari jauh ba kaki lebuh ba Israel, maya iya ngambi gambar aktiviti Raban Pengetan Israel.<ref>{{Cite web|url=https://news.artnet.com/people/artist-allegedly-shot-by-israeli-forces-394503|website=artnet News|title=Israeli Forces Allegedly Shoot Artist – artnet News|access-date=2016-01-21|date=2015-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|website=Canadian Art|access-date=21 January 2016|url=http://canadianart.ca/news/rehab-nazzal-shot-in-west-bank/|title=Artist Rehab Nazzal Shot in West Bank – Canadian Art}}</ref><ref>{{Cite web|date=21 January 2016|url=https://ottawacitizen.com/entertainment/local-arts/artist-who-caused-protests-in-ottawa-shot-in-bethlehem|website=Ottawa Citizen|title=Artist who caused protests in Ottawa shot in Bethlehem}}</ref>
== Kereban sanding ==
{{Reflist|2}}
sc3mzhyuvee4dj5virdh29oudztdei3
Hari Sante Josep
0
3301
20542
18294
2026-11-12T03:25:01Z
Song GK
9
Song GK telah memindahkan laman [[Hari Sante Joseph]] ke [[Hari Sante Josep]]
18294
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox holiday|holiday_name=Saint Joseph's Day|type=Christian, cultural|image=Saint Joseph with the Infant Jesus by Guido Reni, c 1635.jpg|imagesize=240px|caption=''Saint Joseph with the Infant Jesus'' by [[Guido Reni]], c 1635|official_name=|nickname=Feast of Saint Joseph|observedby=[[Catholic Church]]<br />[[Lutheranism|Lutheran Church]]<br />[[Anglican churches]]|litcolor=|longtype=|significance=|begins=|ends=|date=|duration=<!-- e.g. "1 day", "1 week" -->|frequency=every year (annual)
<!-- Use next three if holiday is the same day of the same week every year -->|week_ordinal=<!-- "first", "second", "last", etc. -->|weekday=<!-- "Sunday", "Monday", "Friday", etc. -->|month=<!-- "January", "February", "December", etc. -->
<!-- Use next three if the date changes in an unusual pattern each year -->|date2013=<!-- only for days that change each year -->|date2014=<!-- only for days that change each year -->|celebrations=Carrying [[Blessing#Christianity|blessed]] fava beans, wearing red-coloured clothing, assembling [[home altar]]s dedicated to Saint Joseph, attending a Saint Joseph's Day parade|observances=[[Church attendance]] at [[Mass (liturgy)|Mass]] or [[Divine Service (Lutheran)|Divine Service]]|relatedto=}}
'''Hari Sante Joseph''', tauka dikumbai '''Hari Sante Joseph''', dalam pengarap Kristian Barat nya hari pengerami besai Saint Joseph, laki [[Maria|Dara Maria]] enggau apai sah [[Jesus|Jesus Kristus]], diintu kena 19 Mac. Iya ngembuan pangkat solemniti dalam [[Gerija Katolik]]. Hari tu mega hari pengerami ba pelilih menua Komuni Anglika,<ref>[http://prayerbook.ca/the-prayer-book-online/57-the-calendar-ix The Prayerbook Society of Canada] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104172841/http://prayerbook.ca/the-prayer-book-online/57-the-calendar-ix|date=4 November 2013}} </ref> sereta ba [[Lutheran|Gerija Lutheran]]. Hari Sante Joseph nya [[Sante pengelindung|hari Pengerami Pengelindung]] ungkup menua Poland pia mega ungkup Kanada, orang ke benama Joseph, Josephine, enggau ke bukai, ungkup institut pengarap, sekula enggau parish ti ngembuan nama iya, sereta tukang kayu. Hari tu mega Hari Apai ba sekeda menua Katolik, kelebih agi Sepanyol, Portugal, enggau Itali. Hari tu ukai hari ti kudus ti diwajibka orang Katolik ba Amerika Serikat.
Gerija Ortodoks Timur ngintu Sante Joseph kena Hari Minggu pengudah [[Krismas]] (enggau [[David]] enggau [[James, menyadi Jesus|James ke Lurus]]), 26 Disember (Sinaksis Indai Allah Taala enggau pengawa rari Ruang Bilik Kudus ngagai menua Ejip) kena Hari Minggu Apai Kudus Kelia (dua hari Minggu sebedau [[Krismas|Pengada Jesus]] [[Krismas|diingatka]]) enggau kena Hari Minggu Apai Kudus dikeingatka (Hari Minggu sebedau Pengada Jesus) enggau maya nya mega iya dirami enggau aki ini Jesus ke bukai lalu kena 19 Mac.<ref>{{cite web|title=St. Joseph – Questions & Answers|url=https://www.oca.org/questions/saints/st.-joseph|website=www.oca.org|publisher=Orthodox Church in America|access-date=8 March 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=ИОСИФ ОБРУЧНИК - Древо|url=http://drevo-info.ru/articles/14386.html|access-date=2023-10-02|website=drevo-info.ru|language=ru}}</ref>
Adat ke tebilang ba orang Kristian ari mayuh macham tradisyen liturgi ngintu Hari Saint Joseph iya nya ngulu [[Misa (liturgi)|Misa]] tauka Servis Pengasih, ngena gari bechura mirah, mai kachang fava kering ke udah diberekat, sereta ngempuruka altar rumah ke diungkupka ngagai Sante Joseph.<ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2017/03/18/519987433/move-over-st-patrick-st-josephs-feast-is-when-italians-parade|title=Move Over, St. Patrick: St. Joseph's Feast Is When Italians Parade|department=The Salt|last=Jankowski|first=Nicole|date=18 March 2017|publisher=[[NPR]]|language=en|access-date=20 March 2017}}</ref>
== Adat orang Kristian ==
19 Mac selalu labuh maya [[Lent]], musin tradisional ditanda enggau pasa sereta bepantang. Hari Sante Joseph, taja pia, nyadi hari ti besai lalu nitihka Kod Undang-undang Kanon 1983 ngelui ari tanggungpengawa Hari Lima dalam Gerija Katolik.<ref name="CC Miller">{{cite web|last1=Miller|first1=Jennifer Gregory|title=The Oases of Lent: Celebrations of St. Patrick, St. Joseph, Annunciation and Family Days|url=https://www.catholicculture.org/commentary/oases-lent-celebrations-st-patrick-st-joseph-annunciation-and-family-days/|website=www.catholicculture.org|access-date=8 March 2021}}</ref> Sebedau tu, nitihka Kod Undang-undang Kanon 1917, tanggungpengawa bepasa enggau bepantang enda diberi ba Hari St. Joseph taja tu mengkang nyadi Hari Kudus Wajib<ref>{{cite web|title=1917 Code of Canon Law|url=http://www.jgray.org/codes/1917CIC.txt|website=www.jgray.org|author=Monsignor Jason Gray of the Diocese of Peoria|access-date=16 March 2021}}</ref>
== Kereban sanding ==
{{Reflist}}
9pv5f8jeneix7f1v6avrw8nfiuuy8k8
Chicago Fire
0
3345
20538
20272
2026-11-12T03:09:19Z
Stephan1000000
680
301
20538
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television|image=|genre=[[Drama procedural]]|creator={{Plainlist|
* [[Derek Haas]]
* [[Michael Brandt]]
}}|showrunner={{plainlist|
* Derek Haas
* Matt Olmstead
* Michael Brandt
* Dick Wolf
* Andrea Newman
}}|starring={{Plainlist|
* [[Jesse Spencer]]
* [[Taylor Kinney]]
* [[Monica Raymund]]
* [[Lauren German]]
* [[Charlie Barnett (actor)|Charlie Barnett]]
* [[David Eigenberg]]
* [[Teri Reeves]]
* [[Eamonn Walker]]
* [[Yuri Sardarov]]
* [[Christian Stolte]]
* [[Joe Minoso]]
* [[Kara Killmer]]
* [[Dora Madison Burge]]
* [[Steven R. McQueen]]
* [[Miranda Rae Mayo]]
* [[Annie Ilonzeh]]
* [[Alberto Rosende]]
* [[Daniel Kyri]]
* [[Adriyan Rae]]
* Hanako Greensmith
* Jake Lockett
* [[Jocelyn Hudon]]
* [[Dermot Mulroney]]
}}|composer=[[Atli Örvarsson]]|country=Amerika Serikat|language=English|num_seasons=15|num_episodes=301|list_episodes=|executive_producer={{Plainlist|
* [[Dick Wolf]]
* [[Matt Olmstead]]
* Danielle Gelber
* [[Michael Brandt]]
* [[Derek Haas]]
* [[Joe Chappelle]]
* Arthur W. Forney
* [[Peter Jankowski]]
* Todd Arnow
* Andrea Newman
* Michael Gilvary
* Reza Tabrizi
}}|producer={{Plainlist|
* [[John L. Roman]]
* Todd Arnow
* Tim Deluca
* [[Hilly Hicks Jr.]]
* Carla Corwin
* Michael Gilvary
}}|location=[[Cinespace Film Studios|Cinespace Chicago Film Studios]], [[Chicago, Illinois]]|camera=[[Single-camera]]|runtime=40–44 minit|company={{Plainlist|
* [[Wolf Entertainment]]
* Open 4 Business Productions
* [[Universal Television]]
}}|network=[[NBC]]|first_aired={{Start date|2012|10|10}}|last_aired=kini|related={{Plainlist|
* ''[[Chicago Med]]''
* ''[[Chicago P.D.]]''
* ''[[Chicago Justice]]''
}}}}
'''''Chicago Fire''''' iya nya siri drama prosedural Amerika ti ditaburka [[NBC]]. Siri tu digaga Derek Haas enggau Michael Brandt lalu siri tu nyadi ansuran keterubah ari francais ''Chicago'' . Iya dilakun Jesse Spencer, Taylor Kinney , Monica Raymund, Lauren Jerman, Charlie Barnett, David Eigenberg, Teri Reeves, Eamonn Walker, Yuri Sardarov, Christian Stolte, Joe Miñoso, Kara Killmer, Dora Madison Miyou, Steven R. Iya dipeda keterubah iya kena 10 Oktober 2012. Kena bulan April 2023, siri tu dikemaru ungkup musim kedua belas, ti dipeda keterubah iya kena 17 Januari 2024. Kena bulan Mac 2024, siri tu dikemaru ungkup musim ketiga belas, ti dipeda keterubah iya kena 25 September 2024. Ba [[Malaysia]] siri tu ditaburka ba Akan Datang ba [[TV2]].
rj9m8798uahbdjxojtt7j27ge8zx48t
Chicago P.D.
0
3346
20534
20271
2026-11-12T02:58:01Z
Stephan1000000
680
270
20534
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television
| image =
| image_alt =
| genre = {{Plain list|
* [[Aksi]]
* [[Polis procedural]]
* [[Jenayah]]
}}
| creator = {{Plain list|
* [[Dick Wolf]]
* [[Matt Olmstead]]
}}
| developer = {{Plain list|
* [[Derek Haas]]
* [[Michael Brandt]]
}}
| showrunner = {{plainlist|
* Matt Olmstead
* Dick Wolf
* Michael Brandt
* Derek Haas
* Rick Eid
* Gwen Sigan}}
| starring = {{Plain list|
* [[Jason Beghe]]
* [[Jon Seda]]
* [[Sophia Bush]]
* [[Jesse Lee Soffer]]
* [[Patrick Flueger]]
* [[Marina Squerciati]]
* [[LaRoyce Hawkins]]
* [[Archie Kao]]
* [[Elias Koteas]]
* [[Amy Morton]]
* [[Brian Geraghty]]
* [[Tracy Spiridakos]]
* [[Lisseth Chavez]]
* Benjamin Levy Aguilar
* Toya Turner
}}
| opentheme =
| endtheme =
| composer = [[Atli Örvarsson]]
| country = Amerika Serikat
| language = Inggeris
| num_seasons = 14
| num_episodes = 270
| list_episodes =
| executive_producer = {{Plain list|
* [[Dick Wolf]]
* [[Matt Olmstead]]
* Danielle Gelber
* [[Michael Brandt]]
* [[Derek Haas]]
* [[Mark Tinker]]
* Arthur W. Forney
* [[Peter Jankowski]]
* Rick Eid
* Terry Miller
* Gwen Sigan
* Jason Beghe (musim 10–)
}}
| producer = {{Plain list|
* Terry Miller
* Jamie Pachino
* Jeremy Beim
* Michele Greco
* Maisha Closson
* Kim Rome
}}
| location = [[Chicago|Chicago, Illinois]]
| camera = [[Single-camera setup|Single-camera]]
| runtime = 40–44 minit
| company = {{Plain list|
* [[Wolf Entertainment]]
* [[Universal Television]]
}}
| network = [[NBC]]
| first_aired = {{Start date|2014|1|8}}
| last_aired = present
| related = {{Plainlist|
* ''[[Chicago Fire]]''
* ''[[Chicago Justice]]''
* ''[[Chicago Med]]''
}}
}}
'''''Chicago P.D.''''' iya nya siri prosedur polis Amerika ti ditaburka [[NBC]] lalu digaga Dick Wolf nyadika ansuran kedua ari francais ''Chicago''. Iya dilakun Jason Beghe, Jon Seda, Sophia Bush, Jesse Lee Soffer, Patrick Flueger, Marina Squerciati, LaRoyce Hawkins, Archie Kao, Elias Koteas, Amy Morton, Brian Geraghty, Tracy Spiridakos, Lisseth Togui Javez, Lisseth Tonerya. 8 Januari 2014, nyentuk ke diatu. Pengawa mandangka nya nitihka pemesai patrol ke beuniform enggau Unit Perisikan Pelilih Menua Ke-21 Jabatan Polis Chicago lebuh sida ngiga orang ke ngereja penyalah besai ba jalai alun di mengeri nya. Ba [[Malaysia]] siri tu ditaburka ba Akan Datang ba [[TV2]].
Kena 10 April 2023, NBC ngemaru siri tu ungkup musim kesebelas, ti ditayangka keterubah iya kena 17 Januari 2024. Kena 21 Mac 2024, NBC ngemaru siri tu ungkup musim kedua belas.
4p53gipvswk439vvl8jkoq41lqgxjsy
Chicago Med
0
3347
20541
20273
2026-11-12T03:21:21Z
Stephan1000000
680
225
20541
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television|image=Chicago med.jpeg|image_alt=|genre=[[Drama perubatan]]|creator={{plainlist|
* [[Dick Wolf]]
* [[Matt Olmstead]]
}}|showrunner={{plainlist|
* Andrew Schneider
* Andrew Dettmann
* Diane Frolov}}|developer={{plainlist|
* [[Derek Haas]]
* [[Michael Brandt]]
}}|starring={{plainlist|
* [[Nick Gehlfuss]]
* [[Yaya DaCosta]]
* [[Torrey DeVitto]]
* [[Rachel DiPillo]]
* [[Colin Donnell]]
* [[Brian Tee]]
* [[S. Epatha Merkerson]]
* [[Oliver Platt]]
* [[Marlyne Barrett]]
* [[Norma Kuhling]]
* [[Dominic Rains]]
* [[Steven Weber]]
* Guy Lockard
* [[Kristen Hager]]
* [[Jessy Schram]]
* [[Luke Mitchell]]
* [[Sarah Ramos]]
* [[Darren Barnet]]
}}|opentheme=|endtheme=|composer=[[Atli Örvarsson]]|country=Amerika Serikat|language=Inggeris|num_seasons=12|num_episodes=225|list_episodes=|executive_producer={{plainlist|
* [[Dick Wolf]]
* [[Diane Frolov]]
* [[Andrew Schneider]]
* [[Michael Waxman]]
* [[Matt Olmstead]]
* [[Michael Brandt]]
* [[Derek Haas]]
* Danielle Gelber
* Arthur W. Forney
* [[Peter Jankowski]]
}}|producer={{plainlist|
* Charles S. Carroll
* Jeffrey Drayer
* David Weinstein
* Simran Baidwan
* Will Pascoe
* Safura Favavi
}}|location=[[Chicago, Illinois]]|camera=[[Single-camera]]|runtime=40–44 minit|company={{Plainlist|
* [[Wolf Entertainment]]
* [[Universal Television]]
}}|network=[[NBC]]|first_aired={{Start date|2015|11|17}}|last_aired=Kini|related={{Plainlist|
* ''[[Chicago Fire]]''
* ''[[Chicago Justice]]''
* ''[[Chicago P.D.]]''
}}}}
'''''Chicago Med''''' iya nya siri drama perubat Amerika ti ditaburka [[NBC]] lalu digaga Dick Wolf nyadi ansuran ketiga ari francais ''Chicago''. Iya dilakun Nick Gehlfuss , Yaya DaCosta, Torrey DeVitto , Rachel DiPillo , Colin Donnell , Brian Tee , S. Sarah Ramos enggau Darren Barnet, iya dipandangka keterubah iya kena 17 November 2015. ''Chicago Med'' nitihka lutur enggau indu misi jabatan kecemasan (ED) Palan Perubat Gaffney Chicago ti ditempa. Lebuh sida gawa nyelamatka nyawa, raban tu napi tekan diri enggau profesyenal ari pengawa sida. Ba [[Malaysia]] siri tu ditaburka ba Akan Datang ba [[TV2]].
Kena bulan April 2023, siri tu dikemaru ungkup musim kesembilan ti ditayangka kena 17 Januari 2024. Kena bulan Mac 2024, siri tu dikemaru ungkup musim kesepuluh ti ditayangka kena 25 September 2024.
8pjvi7n9ngtklnt2vsxpsz2texjb8ur
Budaya Filipina
0
3912
20552
13167
2026-11-12T11:29:36Z
Jang Edgar
20
/* Rujukan */
20552
wikitext
text/x-wiki
'''Budaya menua Filipina''' bepenteba mayuh macham etnik. <ref name="UNDPCountryInfo2">{{cite web|title=About the Philippines|url=https://www.ph.undp.org/content/philippines/en/home/countryinfo.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608085704/http://www.ph.undp.org/content/philippines/en/home/countryinfo.html|archive-date=June 8, 2014|access-date=October 19, 2021|website=UNDP in Philippines|language=en}}</ref> Taja pan [[Ethnic groups in the Philippines|mayuh macham raban etnik]] [[ba pulau Filipina]] baru udah negika [[Filipina]] ti sama dikunsi, <ref name="Scott1994">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |publisher=Ateneo de Manila University Press |year= |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City |author-link=William Henry Scott (historian)}}</ref> budaya sida ditempa [[geografi]] enggau [[sejarah]] pelilih menua nya empu <ref name="JocanoWorldview">{{Cite book |last=Jocano |first=F. Landa |title=Filipino worldview: ethnography of local knowledge |date=2001 |publisher=PUNLAD Research House |isbn=971-622-005-7 |location=Metro Manila, Philippines |oclc=50000279}}</ref><ref name="JocanoEthnic">{{Cite book |last=Jocano |first=F. Landa |title=Filipino indigenous ethnic communities: patterns, variations, and typologies |date=2003 |publisher=PUNLAD Research House |isbn=971-622-002-2 |edition=Repr |location=Manila |oclc=66410722}}</ref>, interaksyen beratus taun, budaya ti sama besemak sereta kuasa kolonial. <ref name="Junker19902">{{cite journal|title=The Organization of Intraregional and Longdistance Trade in Prehispanic Philippine Complex Societies|author=Junker, Laura Lee|journal=Asian Perspectives|year=|volume=29|issue=2|pages=167–209}}</ref><ref name="Jocano2001">{{Cite book |last=Jocano |first=F. Landa |title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage |date=1998 |publisher=Punlad Research House, Inc. |isbn=971-622-006-5 |edition=2001 |location=Quezon City |author-link=F. Landa Jocano}}</ref> Maya kemaya hari diatu, budaya Filipina mega udah dibiuhka ari penyereta iya dalam [[komuniti global]] . <ref name="MichelleAbad202009222">{{Cite news|last=Abad|first=Michelle|date=September 22, 2020|title=FAST FACTS: The United Nations General Assembly and PH participation|language=en|work=[[Rappler]]|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/things-to-know-united-nations-general-assembly-philippine-participation|url-status=live|access-date=October 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922201236/https://rappler.com/newsbreak/iq/things-to-know-united-nations-general-assembly-philippine-participation|archive-date=September 22, 2020}}</ref>
== Sejarah ==
Entara raban bansa kontemporari pulau Filipina iyanya bansa [[Negritos]] ti diandaika nyadi orang rang ke pemadu tumu ngentapka diri; <ref>Bailey, R.; Trujillo, L.A. (2010). Immigrasyen enggau Migrasyen. Series Isu Global. Fakta ba Fail, dipasukka. p. 106. <nowiki>ISBN 978-1-4381-0901-5</nowiki>. Diambi kenaka 5 Julai 2022.</ref> kemaya hari tu, taja pan mimit, sida ngetanka chara pengidup enggau budaya ti tradisional. Pengudah orang ke dulu diau dia nya, orang Austronesia datai ngagai pulau nya. Budaya Austronesia tegap dipeda ari majoriti etnik enggau jaku.
Sebedau penatai kolonis Eropah dalam taun 1500-an, mayuh macham bansa Filipina diatur nyadi mayuh macham [[polisi]] bibas, <ref name="Junker19906">"Pra-kolonial Manila". Musium enggau Librari Presiden Malacañang . Penerang Hari Muzium enggau Librari Presiden Malacañang Manila. Opis Pemansang Komunikasyen enggau Perambu Strategik Presiden. 23 Jun 2015. Diambi ari iya ti asal kenaka 9 Mac 2016. Diambi kenaka 27 April 2017.</ref><ref name="Jocano2001">{{Cite book |last=Jocano |first=F. Landa |title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage |date=1998 |publisher=Punlad Research House, Inc. |isbn=971-622-006-5 |edition=2001 |location=Quezon City |author-link=F. Landa Jocano}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFJocano1998">[[F. Landa Jocano|Jocano, F. Landa]] (1998). ''Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage'' (2001 ed.). Quezon City: Punlad Research House, Inc. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/971-622-006-5|<bdi>971-622-006-5</bdi>]].</cite></ref> ti udah dikumbai bala sejarawan " barangays ".<ref name="PCDSPO20152">{{cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|access-date=April 27, 2017}}</ref> '''<ref name="PCDSPO20154">{{cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|access-date=April 27, 2017}}</ref>''' {{efn|The actual historical use of the term "barangay" and its applicability to polities throughout the archipelago has been questioned in recent scholarship.<ref name="woods2017" />}} Polisi tu bisi dalam urung tiga puluh ngagai seratus ruang bilik, <ref name="Scott1994">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |url=https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=1994 |isbn=971-550-135-4 |location=Quezon City |author-link=William Henry Scott (historian)}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFScott1994">[[William Henry Scott (historian)|Scott, William Henry]] (1994). [https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC ''Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society'']. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/971-550-135-4|<bdi>971-550-135-4</bdi>]].</cite></ref><ref name="PCDSPO20153">{{cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|access-date=April 27, 2017}}</ref> lalu diperintah bala tuai ti bisi gelar. <ref name="Scott1994" /> Iya ti pemadu besai ari sida tu iya nya baka Butuan, [[Tondo]] enggau Sultan Sulu ti penumbuh politik kompleks bepelasarka delta sistem sungai ti pemadu besai ba pulau nya enggau kaul politik enggau dagang enggau politi ke jauh agi ba ulu sungai ba sepiakal, kuasa politik enggau dagang [[Maritim Asia Tenggara]] enggau [[Timur Asia]] baka empayar, Dinasti [[Qing]] enggau [[Dinasti Ming|Ming]] di China, lalu indahka Jepun mega . [[Pengawa betukar budaya ti sechara enda terus]] enggau sekeda dagang mega nyadi ngagai [[anak benua India]] enggau [[Arab]] .<ref>{{cite web|url=http://www.philippinealmanac.com/2010/07/528/the-cultural-influences-of-india-china-arabia-and-japan.html|title=Biuh Budaya India, China, Arab enggau Jipun|publisher=Almanak Filipina|archive-url=https://web.archive.org/web/20120701082957/http://www.philippinealmanac.com/2010/07/528/the-cultural-influences-of-india-china-arabia-and-japan.html|archive-date=1 Julai 2012}}</ref>
== Kereban sanding ==
<references />
{{Reflist|30em}}
iniwu51pyek1zw56i46jbkme5y3975s
Rina Moore
0
4973
20523
15551
2026-11-11T13:15:24Z
Song GK
9
20523
wikitext
text/x-wiki
[[Fail:M289-moore-rina-winifred-na.jpg|alt=Rina Moore writes in a notebook|thumb|Rina Winifred Moore]]
'''Rina Winifred Moore''' (ada enggau nama '''Ropiha''', 6 April 1923 – 28 November 1975) iya nya siku lutur perubat New Zealand. Iya nyadi lutur indu bansa Māori keterubah.
== Pengidup tumu ==
Rina Winifred Ropiha ada di Auckland, New Zealand, kena 6 April 1923. Indai iya Rhoda Walker (Te Whānau-ā-Apanui) enggau apai iya Tipi Tainui Ropiha (Ngāti Kahungunu, Rangitāne). Apai iya nyadi orang Māori keterubah nyadi Sekretari Pekara Maori.<ref name="DNZB Moore2">{{DNZB|title=Rina Winifred Moore|first=Karin|last=Beatson|id=5m56|access-date=23 April 2017}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=The Book of New Zealand women = Ko kui ma te kaupapa |publisher=Bridget Williams Books |year=1991 |isbn=0908912048 |editor-last=MacDonald |editor-first=Charlotte |location=Wellington, N.Z. |pages=455–457 |oclc=28180678 |editor-last2=Penfold |editor-first2=Merimeri |editor-last3=Williams |editor-first3=Bridget}}</ref> Iya tama sekula perubat ba Universiti Otago dalam taun 1943, jadi enggau Ian Moore dalam taun 1944, lalu ngadaka anak keterubah seduai iya dalam taun 1945. Iya ulih nampung pelajar iya enggau sukung diri sebilik lalu nembuka pelajar dalam taun 1948.<ref name=":0" />
== Pengawa ==
Dalam taun 1948, Moore berengkah gawa nyadi penulung pemesai perubat di Nelson ba Ngāwhatu, sebengkah sepital psikiatri, ke alai iya udah nya gawa nyadi Pemesai Perubat beberapa taun. Iya ngambi pengerindu kelebih agi ba pengerai runding, nguji mechahka runding ti bepilih mata pasal penyakit runding sereta ngerapitka kaul entara pengawa ngintu sepital enggau komuniti. Iya mega siku orang ti ngarika pelajar seks. Dalam taun 1960-an, iya numbuhka Klinik Penyanding Penemu Ruang Bilik, klinik psikiatri enggau kaunseling peribit, ba rumah iya empu.
Iya mega bisi bejaku enggau luas pasal pengerai enggau pengerai runding Māori, mantaika keretas kereja ngagai Aum Besai Ketuai Muda Māori Pulau Selatan ti diatur di Christchurch, 19–21 Ogos 1960.<ref>{{Cite journal|last=Moore|first=Rina|date=December 1960|title=The state of Maori health|url=http://teaohou.natlib.govt.nz/journals/teaohou/issue/Mao33TeA/c4.html|journal=Te Ao Hou|volume=33|pages=6–11}}</ref> Dalam taun 1972, iya nulis empat keretas kereja ungkup Aum Besai Antarabansa pasal pengerai runding enggau Psikiatri Sosial di Israel, mungkur penanggul min raity Māori enggau pemindah mengeri, pemindah Māori ba mengeri.<ref name=":0">{{Cite book |title=The Book of New Zealand women = Ko kui ma te kaupapa |publisher=Bridget Williams Books |year=1991 |isbn=0908912048 |editor-last=MacDonald |editor-first=Charlotte |location=Wellington, N.Z. |pages=455–457 |oclc=28180678 |editor-last2=Penfold |editor-first2=Merimeri |editor-last3=Williams |editor-first3=Bridget}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMacDonaldPenfoldWilliams1991">MacDonald, Charlotte; Penfold, Merimeri; Williams, Bridget, eds. (1991). ''The Book of New Zealand women = Ko kui ma te kaupapa''. Wellington, N.Z.: Bridget Williams Books. pp. <span class="nowrap">455–</span>457. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0908912048|<bdi>0908912048</bdi>]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]] [https://search.worldcat.org/oclc/28180678 28180678].</cite></ref>
Iya midang ba Nelson dalam taun 1975.
== Pengelala ==
Dalam taun 2017, Moore dipilih nyadi siku ari "150 iku indu dalam 150 leka jaku" Gerempung Diraja Te Apārangi, ngerami pemeri orang indu ngagai penemu di New Zealand.<ref>{{Cite web|title=Rina Moore|url=https://www.royalsociety.org.nz/150th-anniversary/150-women-in-150-words/1918-1967/rina-moore/|access-date=2021-05-11|website=Royal Society Te Apārangi}}</ref>
== Kereban sanding ==
{{Reflist}}
== Laman web ke bukai ==
* Berita Gambar [https://photonews.org.nz/nelson/issue/NPN12_19611014/t1-body-d10.html Ngawhatu] Nelson. No 12. 14 Oktober 1961. Nyengkaum gambar Dr RW Moore ti benung nganjung siku pesakit.
{{Authority control}}
[[Kategori:Pengada 1923]]
[[Kategori:Pemati 1975]]
[[Kategori:Lutur perubat New Zealand kurun ke-20]]
q5kz3xaxswlkm51o52nw3dnetkb392s
Jawa Timur
0
5711
20529
17038
2026-11-11T13:18:58Z
Song GK
9
20529
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Jawa Timur
| type = [[Provinsi ba Indonesia|Provinsi]]
| native_name =
| official_name = Provinsi Jawa Timur
| image_map = East Java in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = {{Centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''East Java''' in {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{Coord|7.7|S|112.5|E|region:ID-JI_type:adm1st|display=inline,title}}
| anthem =
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| image_shield = Coat of arms of East Java.svg
| image_flag =
| shield_size = 90
| flag_size =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|Indonesia}}
| subdivision_type1 = [[Regions of Indonesia|Region]]
| subdivision_name1 = [[Java]]
| established_title = Established
| established_date = 25 February 1950
| seat_type = Capital<br />{{nobold|and largest city}}
| seat = [[Surabaya]]
| motto = {{force singular}} {{lang|kaw|Jer Basuki Mawa Beya}} ([[Old Javanese language|Old Javanese]]) <br>"Success Requires Sacrifice"
| government_footnotes =
| governing_body = East Java Provincial Government
| leader_title = [[Governor of East Java|Governor]]
| leader_name = [[Khofifah Indar Parawansa]] ([[National Awakening Party|PKB]])
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = [[Emil Dardak]]
| leader_title3 = [[Regional House of Representatives|Legislature]]
| leader_name3 = [[East Java Regional House of Representatives]] (DPRD)
| unit_pref = Metric<!-- or US or UK -->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 48036.84
| area_rank = [[Provinces of Indonesia|14th in Indonesia]]
| area_note =
| elevation_footnotes =
| population_total = 41814499
| population_as_of = mid 2024 estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2025">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 28 February 2025, ''Provinsi Jawa Timur Dalam Angka 2025'' (Katalog-BPS 1102001.35)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_rank = [[Provinces of Indonesia|2nd in Indonesia]]
| population_note =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags -->
| demographics1_title1 = [[Ethnic groups in Indonesia|Ethnic groups]] {{nobold|(2010)}}<ref name="SUKU">{{cite web |url=http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |title=Kewarganegaraan Suku Bangsa, Agama, Bahasa 2010 |website=demografi.bps.go.id|publisher=[[Badan Pusat Statistik]]|year=2010|accessdate=17 October 2021 |pages=23, 36–41|archive-date=2017-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf|url-status=dead}}</ref>
| timezone1 = [[Time in Indonesia|Indonesia Western Time]]
| utc_offset1 = +7
| geocode =
| iso_code = ID-JI
| website = {{URL|jatimprov.go.id}}
| footnotes =
| elevation_max_m = 3676
| elevation_max_point = [[Mount Semeru]]
| demographics1_info1 = 80.69% [[Javanese people|Javanese]]<br>17.53% [[Madurese people|Madurese]]<br>0.66% [[Chinese Indonesians|Chinese]]<br>1.12% [[Ethnic groups in Indonesia|others]]
| demographics1_title2 = [[Religion in Indonesia|Religion]] {{nobold|(2022)}}<ref name="RELIGION">{{cite web|url=https://satudata.kemenag.go.id/dataset/detail/jumlah-penduduk-menurut-agama|title=Jumlah Penduduk Menurut Agama|publisher=[[Ministry of Religious Affairs (Indonesia)|Ministry of Religious Affairs]]|date=31 August 2022|access-date=29 October 2023|language=id}}</ref>
| demographics1_info2 = 97.26% [[Islam in Indonesia|Islam]]
{{Tree list}}
*2.3% [[Christianity in Indonesia|Christianity]]
** 1.64% [[Protestantism in Indonesia|Protestantism]]
** 0.66% [[Catholicism in Indonesia|Catholicism]]
{{Tree list/end}}
0.25% [[Hinduism in Indonesia|Hinduism]]<br>0.17% [[Buddhism in Indonesia|Buddhism]]<br>0.02% [[Religion in Indonesia|other]] (including [[Confucianism in Indonesia|Confucianism]], [[Kejawèn]], [[Kapitayan]], etc.)
| demographics1_title3 = [[Languages of Indonesia|Languages and dialects]]
| demographics1_info3 = [[Indonesian language|Indonesian]] (official)<br>[[Javanese language|Javanese]]<br>[[Madurese language|Madurese]] (native)<br>[[Kangean language|Kangean]] (native)
| blank_name = [[Gross domestic product|GDP]] (nominal)
| blank_info = 2022<ref name="bpsdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2020–2022 |url=https://www.bps.go.id/indicator/52/286/1/-seri-2010-produk-domestik-regional-bruto-.html |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_name = - Total
| blank1_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 2,730.9 trillion ([[List of Indonesian provinces by GDP|2nd]])<br>[[USD|US$]]183.9 billion<br>[[Int$]]573.9 billion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per capita
| blank2_info = [[Indonesian rupiah|Rp]] 66.37 million ([[List of Indonesian provinces by GRP per capita|11th]])<br>[[USD|US$]]4,469<br>[[Int$]]13,946 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth
| blank3_info = {{Increase}} 5.34%<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]] (2024)
| blank4_info = {{increase}} 0.754<ref>{{Cite web|url=https://www.bps.go.id/id/pressrelease/2024/11/15/2296/indeks-pembangunan-manusia--ipm--indonesia-tahun-2024-mencapai-75-02--meningkat-0-63-poin-atau-0-85-persen-dibandingkan-tahun-sebelumnya-yang-sebesar-74-39-.html|title=Indeks Pembangunan Manusia 2024|publisher=[[Statistics Indonesia]]|date=2024|language=id|access-date=15 November 2024}}</ref> ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|12th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 8
}}
'''Jawa Timur''' ({{langx|id|Jawa Timur}}, {{langx|jv|ꦙꦮꦶꦮꦺꦠꦤ꧀|Jawi Wétan}}, {{langx|mad|Jhâbâ Tèmor}}) nya sebengkah [[Provinsi ba Indonesia|provinsi]] di [[Indonesia]] bepalan ba satu pertiga pemadu timur pulau [[Jawa]]. Iya bisi garis entara menua darat semina enggau provinsi [[Jawa Tengah]] ke barat; [[Tasik Jawa]] enggau [[Tasik Hindi]] beadan enggau tebing tasik utara enggau selatan iya, lalu Selat Bali ti sempit ba timur nyerara Jawa ari [[Bali]] urung {{convert|2.29|km|mi}}. Bepalan ba timur Jawa, pelilih menua tu mega nyengkaum [[pulau Madura]] (ti disambung enggau Jawa nengah jematan pemadu panjai di Indonesia, [[Jematan Suramadu]]), sereta mega [[pulau-pulau Kangean]] enggau raban pulau bukai ke mit agi ke bepalan jauh agi ke timur (ba utara [[Tasik Bali]]) enggau pulau-pulau Masalembu ngagai kepulauan. Indu nengeri provinsi tu [[Surabaya]], mengeri kedua pemadu besai di Indonesia, palan industri besai sereta mega palan dagang besai. [[Banyuwangi]] nyadi kabupaten pemadu besai di Jawa Timur lalu pemadu besai di pulau Jawa.<ref>{{Cite web |url=https://jatim.bps.go.id/dynamictable/2017/08/28/46/luas-wilayah-menurut-kabupaten-kota-di-provinsi-jawa-timur-2016.html |title=BPS Provinsi Jawa Timur |website=jatim.bps.go.id |language=en |access-date=2018-09-18 |archive-date=9 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409021013/https://jatim.bps.go.id/dynamictable/2017/08/28/46/luas-wilayah-menurut-kabupaten-kota-di-provinsi-jawa-timur-2016.html |url-status=live }}</ref>
==Kereban sanding==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
hs6rlmft7apk2fxidars6ndvbzk6y8v
Jawa Barat
0
6335
20528
19014
2026-11-11T13:18:31Z
Song GK
9
20528
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Jawa Barat
| native_name = {{lang|id|Jawa Barat}}
| translit_lang1 =
| translit_lang1_type1 = [[Urup Sunda|Sunda]]
| translit_lang1_info1 = ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪
| translit_lang1_type2 = [[Urup Pegon|Pegon]]
| translit_lang1_info2 = جاوا كولون
| translit_lang1_type3 = [[Urup Jawa|Jawa]]
| translit_lang1_info3 = ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦵꦤ꧀
| type = [[Provinsi ba Indonesia|Provinsi]]
| official_name = Provinsi Jawa Barat
| nickname = {{nativename|su|Tatar Sunda}}<br>{{Sund|ᮒᮒᮁ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ}}<br>"Tanah Sunda"
| image_shield = {{#property:p94}}
| shield_size = 100
| image_flag =
| flag_size =
| image_map = West Java in Indonesia.svg
| map_alt =
| map_caption = {{centre|{{Legend inline|#C41E3A|outline=red}} '''West Java''' in {{Legend inline|#FFFDD0|outline=silver}} '''[[Indonesia]]'''}}
| coordinates = {{coord|6|45|S|107|30|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| coordinates_footnotes =
| motto = {{nativename|su|Gemah, Ripah, Répéh, Rapih}}<br>{{Sund|ᮌᮨᮙᮂ ᮛᮤᮕᮂ ᮛᮦᮕᮦᮂ ᮛᮕᮤᮂ}}
<br>"Prosperous, Peaceful, Convenient, and Harmonious"{{force singular}}
| subdivision_type = Menua
| subdivision_name = {{flag|Indonesia}}
| subdivision_type1 = [[Kandang menua ba Indonesia|Kandang menua]]
| subdivision_name1 = [[Jawa]]
| established_title = Ditumbuhka
| established_date = 14 Julai 1950
| established_date1 =
| seat_type = Indu nengeri
| seat = [[Bandung]]
| seat1_type = Mengeri pemadu besai
| seat1 = [[Bekasi]] <!-- do not change the city of Bekasi to Bandung according to [[West_Java#Administrative_divisions]] -->
| government_footnotes =
| government_type =
| governing_body = Perintah Provinsi Jawa Barat
| leader_title = [[Gabenor Jawa Barat|Gabenor]]
| leader_name = [[Dedi Mulyadi]] ([[Parti Gerindra|Gerindra]])
| leader_title2 = Vice Governor
| leader_name2 = [[:id:Erwan Setiawan|Erwan Setiawan]]
| leader_title3 = [[Regional House of Representatives|Legislature]]
| leader_name3 = [[West Java Regional House of Representatives]] (DPRD)
| total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows -->
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2026">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 27 February 2026, ''Provinsi Jawa Barat Dalam Angka 2026'' (Katalog-BPS 1102001.32)</ref>
| area_magnitude =
| dunam_link =
| area_total_km2 = 37053.33
| area_total_sq_mi = <!-- see table @ Template:Infobox settlement for details -->
| area_land_km2 =
| area_land_sq_mi =
| area_water_km2 =
| area_water_sq_mi =
| area_water_percent =
| area_rank = [[Provinsi ba Indonesia|ke-21 ba Indonesia]]
| area_note =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| elevation_ft =
| elevation_min_m =
| elevation_min_ft =
| elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags -->
| elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags -->
| footnotes =
| elevation_point = <!-- for denoting the measurement point -->
| elevation_max_m = 3078
| elevation_max_ft =
| elevation_max_point = [[Gunung Ciremai]]
| elevation_max_rank =
| elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point -->
| elevation_min_rank =
| population_total = 50759003
| population_as_of = mid 2025 estimate
| population_footnotes = <ref name="Badan Pusat Statistik 2026">Badan Pusat Statistik, Jakarta, 27 February 2026, ''Provinsi Jawa Barat Dalam Angka 2026'' (Katalog-BPS 1102001.32)</ref>
| population_density_km2 = auto
| population_density_sq_mi =
| population_est =
| pop_est_as_of =
| pop_est_footnotes =
| population_urban =
| population_urban_footnotes =
| population_density_urban_km2 =
| population_density_urban_sq_mi =
| population_rural =
| population_rural_footnotes =
| population_density_rural_km2 =
| population_density_rural_sq_mi =
| population_rank = [[Provinces of Indonesia|1st in Indonesia]]
| population_density_rank =
| population_note =
| population_density =
| demographics_type1 = Demographics
| demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref>tags -->
| demographics1_title1 = [[Raban bansa ba Indonesia|Raban bansa]] {{nobold|(2010)}}<ref name="SUKU">{{Cite web|url=http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf|title=Kewarganegaraan Suku Bangsa, Agama, Bahasa 2010|website=demografi.bps.go.id|publisher=[[Badan Pusat Statistik]]|year=2010|format=PDF|accessdate=17 October 2021|pages=23, 36–41|archive-date=2017-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf|url-status=dead}}</ref>
| demographics1_info1 = 71.87% [[Bansa Sunda|Sunda]]<br>16.35% [[Bansa Jawa|Jawa]]<br>5.33% [[Bansa Betawi|Betawi]]<br>6.45% [[Raban bansa ba Indonesia|ke bukai]]
| demographics1_title2 = [[Pengarap ba Indonesia|Pengarap]] {{nobold|(2024)}}<ref name="AGAMA">{{cite web |url=https://data.jabarprov.go.id/dataset/jumlah-penduduk-berdasarkan-agama-kepercayaan-dan-jenis-kelamin/resource/e65ba3e9-daa4-469d-8f0e-27c815d95d85 |last=|first= |title=Jumlah Penduduk Berdasarkan Agama Kepercayaan dan Jenis Kelamin di Provinsi Jawa Barat|website=www.data.jabarprov.go.id|accessdate=4 February 2020 |archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204161430/https://data.jabarprov.go.id/dataset/jumlah-penduduk-berdasarkan-agama-kepercayaan-dan-jenis-kelamin/resource/e65ba3e9-daa4-469d-8f0e-27c815d95d85|url-status=dead}}</ref>
| demographics1_info2 = 97.22% [[Islam ba Indonesia|Islam]]
{{Tree list}}
*2.45% [[Kristian ba Indonesia|Kristian]]
**1.83% [[Protestan ba Indonesia|Protestan]]
**0.65% [[Gerija Katolik ba Indonesia|Katolik]]
{{Tree list/end}}
0.22% [[Buddha ba Indonesia|Buddha]]<br>0.04% [[Hindu ba Indonesia|Hindu]]<br>0.04% [[Pengarap ba Indonesia|ke bukai]] (nyengkaum [[Konfusianisme ba Indonesia|Konfusianisme]], [[Sunda Wiwitan]], etc.)
| demographics1_title3 = [[Jaku ba Indonesia|Jaku enggau dialek]]
| demographics1_info3 = [[Jaku Indonesia|Indonesia]] (rasmi)<br>[[Jaku Sunda|Sunda]] (asal)<br>[[Jaku Jawa|Jawa]]<br>[[Jaku Betawi|Betawi]]
| timezone1 = [[Jam ba Indonesia|Jam Indonesia Barat]]
| utc_offset1 = +7
| iso_code = ID-JB
| blank_name = [[Gross domestic product|GDP]] (nominal)
| blank_info = 2022<ref name="bpsdata2022">{{Cite web |author=Badan Pusat Statistik |author-link=Statistics Indonesia |year=2023 |title=Produk Domestik Regional Bruto (Milyar Rupiah), 2020–2022 |url=https://www.bps.go.id/indicator/52/286/1/-seri-2010-produk-domestik-regional-bruto-.html |publisher=Badan Pusat Statistik |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank1_name = - Total
| blank1_info = [[Rupiah Indonesia|Rp]] 2,422.8 trilion (ke-3)<br>[[USD|AS$]] 163.2 bilion<br>[[Int$]] 509.1 bilion ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank2_name = - Per kapita
| blank2_info = [[Rupiah Indonesia|Rp]] 49.0 juta (ke-23)<br>[[USD|US$]] 3,302<br>[[Int$]] 10,305 ([[Purchasing power parity|PPP]])
| blank3_name = - Growth
| blank3_info = {{Increase}} 5.45%<ref name="bappenas2022">{{Cite web |author=Badan Pembangunan Nasional |author-link=Ministry of National Development Planning (Indonesia) |year=2023 |title=Capaian Indikator Utama Pembangunan |url=https://simreg.bappenas.go.id/home/pemantauan/lpe |publisher=Badan Pembangunan Nasional |location=Jakarta |language=id}}</ref>
| blank4_name = [[Human Development Index|HDI]] (2024)
| blank4_info = {{increase}} 0.749<ref>{{Cite web|url=https://www.bps.go.id/id/pressrelease/2024/11/15/2296/indeks-pembangunan-manusia--ipm--indonesia-tahun-2024-mencapai-75-02--meningkat-0-63-poin-atau-0-85-persen-dibandingkan-tahun-sebelumnya-yang-sebesar-74-39-.html|title=Indeks Pembangunan Manusia 2024|publisher=[[Statistics Indonesia]]|date=2024|language=id|access-date=15 November 2024}}</ref> ([[List of Indonesian provinces by Human Development Index|15th]]) – <span style=color:#090>high</span>
| website = {{URL|jabarprov.go.id}}
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 8
}}
{{Contains special characters|Sundanese|compact=yes}}
'''Jawa Barat''' ({{langx|su|{{Sund|ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪}}|Jawa Kulon}}, {{langx|jv|ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦵꦤ꧀|Jawi Kulon}}) nya sebengkah provinsi [[Provinces of Indonesia|province]] ba bagi barat pulau [[Jawa]]. Indu nengeri provinsi tu [[Bandung]] lalu nengeri ke pemadu besai iya nya [[Bekasi]]. Jawa Barat bekunsi garis entara menua enggau [[Banten]] sereta indu nengeri menua Indonesia iya nya [[Jakarta]] tunga barat, [[Tasik Jawa]] tunga utara, provinsi [[Jawa Tengah]] tunga timur sereta [[Tasik Luar Hindi]] tunga selatan. Provinsi tu nyadi tanah asal [[bansa Sunda]], beserimbai enggau [[Banten]], ti nyadi raban bansa kedua pemadu pengabis mayuh di menua nya.
==Kereban sanding==
{{reflist}}
[[Kategori:Provinsi ba Indonesia]]
t7186lnrep9h14v2k569h9y6ctz27ke
Pekan, Pahang
0
7182
20519
2026-11-11T12:03:04Z
Jang Edgar
20
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Pekan | official_name = Pekan, Mengeri Diraja<br>{{nobold|''Pekan Bandar Diraja''}} | type = [[Monarki Malaysia#Indu nengeri diraja|Indu nengeri diraja]] sereta [[Rintai indu menua ba Malaysia#Indu pelilih menua|indu pelilih menua]] | image = Pekan 13.jpg | caption = S...'
20519
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name = Pekan
| official_name = Pekan, Mengeri Diraja<br>{{nobold|''Pekan Bandar Diraja''}}
| type = [[Monarki Malaysia#Indu nengeri diraja|Indu nengeri diraja]] sereta [[Rintai indu menua ba Malaysia#Indu pelilih menua|indu pelilih menua]]
| image = Pekan 13.jpg
| caption = Sultan Abdullah Mosque
| image_flag =
| image_seal =
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 10
| coordinates = {{coord|3|30|N|103|25|E|region:MY|display=inline,title}}
| map_caption = Location of Pekan in Pahang
| pushpin_caption = {{Legend inline|#800000|outline=black}} '''Pekan''' ba {{Legend inline|#FEFEEF|outline=black}} '''[[Pahang]]'''
| pushpin_map = Malaysia Pahang#Malaysia
| pushpin_map_size = 275px
| subdivision_type = Menua
| subdivision_name = {{flag|Malaysia}}
| subdivision_type1 = [[Negeri enggau kandang menua federal ba Malaysia|Negeri]]
| subdivision_name1 = {{flagicon|Pahang}} [[Pahang]]
| subdivision_type2 = [[Pelilih menua ba Malaysia|Pelilih menua]]
| subdivision_name2 = [[Pelilih Menua Pekan|Pekan]]
| established_title1 = Ditumbuhka
| established_date1 = kurun ke-5
| established_title2 = Diberi status kunsil kandang mengeri
| established_date2 = 23 Julai 2023
| leader_title = Presiden
| leader_name = Rose Samsul Abdul Razak<ref>{{cite web |url=http://www.mdpekan.gov.my/ms/md-pekan/pengurusan/profil-ydp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104145804/http://www.mdpekan.gov.my/ms/md-pekan/pengurusan/profil-ydp |archive-date=4 November 2016 |title=Profil YDP {{!}} Portal Rasmi Majlis Daerah Pekan (MDP)}}</ref>
| governing_body = Kunsil Kandang Mengeri Pekan
| area_total_km2 = {{formatnum:2,351.8|R}}
| area_footnotes = (MDP area<ref>{{cite web |url=http://www.mdpekan.gov.my/ms/md-pekan/profil/latar-belakang |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161102162844/http://www.mdpekan.gov.my/ms/md-pekan/profil/latar-belakang |archive-date=2 November 2016 |title=Latar Belakang {{!}} Portal Rasmi Majlis Daerah Pekan (MDP)}}</ref>)
| population_total = {{formatnum:103,839|R}}
| population_footnotes = {{my10}}
| population_as_of = 2010
| population_density_km2 = auto
| postal_code_type = [[Poskod ba Malaysia|Poskod]]
| postal_code = 26xxx
| area_code_type =
| area_code =
| registration_plate =
}}
'''Pekan''' nya sebengkah mengeri ba [[Pelilih Menua Pekan]], [[Pahang]], Malaysia, sereta indu nengeri diraja Pahang. Nama iya datai ari bungai, ti benama ''[[Brunfelsia latifolia|Bunga Pekan]]''. Pekan mega nama [[Pelilih Menua Pekan|pelilih menua]] alai mengeri nya, pia mega nama sitak parliman. Tu mega palan sebilik diraja negeri nya ti betuaika Sultan [[Abdullah ari Pahang]].<ref>{{cite web |url=http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk3/rk3a.php?id=rk3_7 |archive-url = https://web.archive.org/web/20050412140149/http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk3/rk3a.php?id=rk3_7 |archive-date=12 April 2005 |title=Yand di-Pertuan Agong VII |work= Malaysian Monarchy }}</ref> Mengeri tu mega nyadi endur asal penatai [[Menteri Besai Malaysia]] kedua, [[Tun Abdul Razak|Tun Abdul Razak Hussein]],<ref>{{Cite web|url=http://www.pmo.gov.my/website/webdb.nsf/vALLDOC/1B354E2FCD2DEB3D48256D52001A44A1|title = Prime Minister's Office of Malaysia - Dato' Sri Ismail Sabri Yaakob : Home}}</ref> sereta anak iya, menteri besai kenam Datuk Seri [[Najib Razak]]. Kededua sida nya [[Pekan (sitak federal)|Kaban Parlimen]] ungkup sitak nya.
==Kereban sanding==
{{reflist}}
==Laman web ke bukai==
*[http://www.pekan.my Pekan Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925082001/http://www.pekan.my/ |date=25 September 2009 }}
*[http://www.mdpekan.gov.my Pekan District Council website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518204243/http://www.mdpekan.gov.my/ |date=18 May 2008 }}
*[http://pdtpekan.pahang.gov.my/ Pekan Land & District Office website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324221444/https://pdtpekan.pahang.gov.my/ |date=24 March 2023 }}
*[http://www.virtualtourist.com/travel/Asia/Malaysia/Negeri_Pahang/Pekan-1281952/Things_To_Do-Pekan-BR-1.html VirtualTourist.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930184306/http://www.virtualtourist.com/travel/Asia/Malaysia/Negeri_Pahang/Pekan-1281952/Things_To_Do-Pekan-BR-1.html |date=30 September 2007 }}
{{Pahang}}
{{Authority control}}
[[Kategori:Pelilih Menua Pekan]]
[[Kategori:Mengeri diraja ba Malaysia]]
[[Kategori:Mengeri ba Pahang]]
61kotujmoi5mq2e2f7f4pad73zzths0
Tun Abdul Razak
0
7183
20520
2026-11-11T12:04:18Z
Jang Edgar
20
Melencong ke [[Abdul Razak Hussein]]
20520
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Abdul Razak Hussein]]
g5b0p4bsg95kfbqedujbh7cf3u2qtnk
Pelilih Menua Batu Pahat
0
7184
20521
2026-11-11T12:16:32Z
Jang Edgar
20
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Pelilih Menua Batu Pahat | official_name = ''Daerah Batu Pahat'' | type = [[Pelilih menua ba Malaysia|Pelilih menua]] | pushpin_map = Malaysia District | coordinates = {{coord|1|55|N|103|0|E|display=inline,title}} | pushpin_label_position = Center | image_flag...'
20521
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name = Pelilih Menua Batu Pahat
| official_name = ''Daerah Batu Pahat''
| type = [[Pelilih menua ba Malaysia|Pelilih menua]]
| pushpin_map = Malaysia District
| coordinates = {{coord|1|55|N|103|0|E|display=inline,title}}
| pushpin_label_position = Center
| image_flag = Flag of Batu Pahat, Johor.svg
| image_blank_emblem = File:Logo Baharu Majlis Perbandaran Batu Pahat.png
| blank_emblem_type = Emblem
| subdivision_name = Malaysia
| subdivision_name1 = [[Johor]]
| subdivision_type = Country
| subdivision_type1 = [[States and federal territories of Malaysia|State]]
| seat = [[Batu Pahat (town)|Batu Pahat]]
| parts_type = Local area government(s)
| parts = [[Batu Pahat Municipal Council]]<br />(West)<br />[[Yong Peng|Yong Peng District Council]]<br />(East)
| leader_title = District officer
| leader_name = Haji Zulkiflee bin Haji Abbas
| area_total_km2 = {{formatnum:1872.58|R}}
| area_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://ptj.johor.gov.my/index.php/pejabat-tanah/pejabat-tanah-bp/profil-daerah|title=Profil Daerah|website=ptj.johor.gov.my|access-date=26 December 2017|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415233935/https://ptj.johor.gov.my/index.php/pejabat-tanah/pejabat-tanah-bp/profil-daerah|url-status=dead}}</ref>
| population_total = {{formatnum:495,338|R}}
| population_as_of = 2020
| population_density_km2 = auto
| population_footnotes = {{my10|2}}
| utc_offset = +8
| utc_offset_DST = +8
| postal_code_type = [[Poskod ba Malaysia|Poskod]]
| postal_code = 83xxx and 86xxx
| area_code = +6-07-42 to +6-07-46
| area_code_type = [[Lumur talipaun ba Malaysia|Kod lumur talipaun]]
}}
'''Pelilih Menua Batu Pahat''' nya sebengkah pelilih menua ba negeri [[Johor]], [[Malaysia]]. Pelilih menua tu bepalan ba adap tenggara [[Pelilih Menua Muar]], adap barat daya [[Kluang]], adap barat laut [[Pontian, Johor|Pontian]], adap selatan [[Segamat]] enggau [[Pelilih Menua Tangkak|Tangkak]]. Indu nengeri pelilih menua tu iya nya [[Batu Pahat, Johor|Bandar Penggaram]].
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
{{Johor}}
[[Kategori:Pelilih Menua Batu Pahat| ]]
618jqd3b769a9k3uw8dcj1r6aluwi8j
15 Mach
0
7185
20535
2026-11-12T03:06:25Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''15 Mach''' nya hari ke-74 (hari ke-75 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 291 hari agi nyentuk ke pengujung taun. [[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*15]]'
20535
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''15 Mach''' nya hari ke-74 (hari ke-75 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 291 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*15]]
cm1f6pc5js0tme1b6wgpvuth9pqz8i2
16 Mach
0
7186
20536
2026-11-12T03:07:52Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''16 Mach''' nya hari ke-75 (hari ke-76 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 290 hari agi nyentuk ke pengujung taun. [[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*16]]'
20536
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''16 Mach''' nya hari ke-75 (hari ke-76 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 290 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*16]]
qul135271zf4zpjvwzw3wxh4tyeenxv
17 Mach
0
7187
20537
2026-11-12T03:08:28Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''17 Mach''' nya hari ke-76 (hari ke-77 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 289 hari agi nyentuk ke pengujung taun. [[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*17]]'
20537
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''17 Mach''' nya hari ke-76 (hari ke-77 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 289 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*17]]
03x39baq5kppcgvbm44gi98tlebvd83
20539
20537
2026-11-12T03:14:18Z
Song GK
9
20539
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''17 Mach''' nya hari ke-76 (hari ke-77 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 289 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
== Pengada ==
*[[1990]] – [[Hozier]], pemusik Ireland<ref>{{Cite web | last=Smyth | first=David | work=[[Evening Standard]] | date=6 June 2014 | url=https://www.standard.co.uk/go/london/music/religious-abuse-homophobia-and-singing-corpses-are-the-unlikely-ingredients-propelling-hozier-to-9499292.html | title=Religious abuse, homophobia and singing corpses are the unlikely ingredients propelling Hozier to rock stardom | archive-url=https://web.archive.org/web/20180920052447/https://www.standard.co.uk/go/london/music/religious-abuse-homophobia-and-singing-corpses-are-the-unlikely-ingredients-propelling-hozier-to-9499292.html | archive-date=20 September 2018 | url-status=live}}</ref>
* [[1992]] – [[Ayda Jebat]], penanyi enggau pengelulu Malaysia
==Hari besai==
* [[Hari Pengada Sheikh Mujibur Rahman]] (Bangladesh)<ref>{{cite web|url=https://en.banglatribune.com/national/news/34282/Nation-celebrates-Bangabandhu%E2%80%99s-birthday|title=Nation celebrates Bangabandhu's birthday|date=17 March 2019|access-date=13 June 2023|website=[[Bangla Tribune]]|archive-date=28 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028001408/http://en.banglatribune.com/national/news/34282/Nation-celebrates-Bangabandhu%E2%80%99s-birthday|url-status=live}}</ref>
* [[Hari Nembiak#Bangladesh|Hari Nembiak]] ([[Bangladesh]])
* [[Kalenda sante|Hari pengerami Kristian]]:
** [[Alexius ari Rom]] ([[Gerija Timur]])
** [[Gertrude ari Nivelles]]
** [[John Sarkander]]
** [[Joseph ari Arimathea]] ([[Gerija Latin|Gerija Barat]])
** [[Sante Patrick|Patrick ari Ireland]]
** [[17 Mach (liturgi Ortodoks Timur)]]
* [[Hari Sante Patrick]], kemisi rama ba Ireland, [[Montserrat]] enggau [[Provinsi enggau kandang menua ba Kanada|provinsi]] [[Newfoundland enggau Labrador]], Kanada mayuh diintu ba dunya pejaku Inggeris sereta bisi mimit ba bagi bukai ba dunya.
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*17]]
mrp8gz2wxc4q03btfr2mbn3jly9nfiz
18 Mach
0
7188
20540
2026-11-12T03:19:27Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''18 Mach''' nya hari ke-77 (hari ke-78 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 288 hari agi nyentuk ke pengujung taun. == Pengada == * [[1932]] - [[Rosli Dhobi]], nasionalis Sarawak (mati ba taun 1950) == Pemati == * [[1973]] – [[Johannes Aavik]], pakar jaku sereta pengarang syair Estonia (ada ba taun 1880) * [[2025]...'
20540
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''18 Mach''' nya hari ke-77 (hari ke-78 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 288 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
== Pengada ==
* [[1932]] - [[Rosli Dhobi]], nasionalis Sarawak (mati ba taun 1950)
== Pemati ==
* [[1973]] – [[Johannes Aavik]], pakar jaku sereta pengarang syair Estonia (ada ba taun 1880)
* [[2025]] – [[Denise Boucher]], penulis Kanada. (ada ba taun 1935)
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*18]]
dyfjz3vo9gw7ht9zf4s8k1p6szhz29l
Hari Sante Joseph
0
7189
20543
2026-11-12T03:25:01Z
Song GK
9
Song GK telah memindahkan laman [[Hari Sante Joseph]] ke [[Hari Sante Josep]]
20543
wikitext
text/x-wiki
#LENCONG [[Hari Sante Josep]]
nx0l9av9ja494qve32t7l9yog6qb6wf
19 Mach
0
7190
20544
2026-11-12T03:29:43Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''19 Mach''' nya hari ke-78 (hari ke-79 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 287 hari agi nyentuk ke pengujung taun. ==Hari besai== * Hari pengerami Kristian: ** [[Alkmund ari Derby]] ** [[Beatifikasyen|Tuchi]] [[Andrea Gallerani]]<ref name="Martyrologium Romanum">{{cite book |title=Martyrologium Romanum (2004) |date=2004...'
20544
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''19 Mach''' nya hari ke-78 (hari ke-79 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 287 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
==Hari besai==
* Hari pengerami Kristian:
** [[Alkmund ari Derby]]
** [[Beatifikasyen|Tuchi]] [[Andrea Gallerani]]<ref name="Martyrologium Romanum">{{cite book |title=Martyrologium Romanum (2004) |date=2004 |publisher=Administrationem Patrimonii Sedis Apostolicae in Civitate Vaticana |page=196-197 |url=https://archive.org/details/MartRom2004/page/196/mode/2up?view=theater |access-date=16 March 2026}}</ref>
** [[Sante Josep]] ([[Kristian Barat]]; enti hari bulan tu labuh ba Hari Minggu, pengerami tu nyadi ba Hari Satu 20 Mach)
*** Pengerami bekaul enggau [[Hari Sante Josep]] ([[Roman Katolik]] enggau [[Komuni Anglika]]):
**** [[Falles]], diintu ba minggu nyentuk ke 19 Mach ([[Valencia]])
**** [[Hari Apai]] (Sepanyol, Portugal, Itali, [[Honduras]], enggau [[Bolivia]])
** [[Beatifikasyen|Tuchi]] [[Marcel Callo]]<ref name="Martyrologium Romanum" />
** [[Beatifikasyen|Tuchi]] [[Sibyllina Biscossi]]<ref name="Martyrologium Romanum" />
** [[19 Mach (liturgi Ortodoks Timur)]]
** Hari pemadu tumu alai [[Hari Empat Burak]] tau belabuh, seraya 22 April nya hari pemadu dudi; diintu kena Hari Empat sebedau [[Hari Ista]] ([[Kristian]])
* Hari Pengada [[Minna Canth]] sereta [[Hari Minna Canth|Hari Penyemaka]] ([[Finland]])
* [[Hari Penyerakup Kashubia]] ([[Poland]])
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*19]]
107qflk6u1grejddl686c9w44xmk2dm
20 Mach
0
7191
20545
2026-11-12T03:31:40Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''20 Mach''' nya hari ke-79 (hari ke-80 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 286 hari agi nyentuk ke pengujung taun. [[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*20]]'
20545
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''20 Mach''' nya hari ke-79 (hari ke-80 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 286 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*20]]
6xatr5ez4ilnnmfwvo7s7rwpajn9mnd
21 Mach
0
7192
20546
2026-11-12T03:33:28Z
Song GK
9
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}} '''21 Mach''' nya hari ke-80 (hari ke-81 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 285 hari agi nyentuk ke pengujung taun. == Pemati == * [[2025]] – [[Kitty Dukakis]], pengarang enggau aktivis Amerika (ada kena 1936) [[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*21]]'
20546
wikitext
text/x-wiki
{{kalendar|year={{#time:Y|+1 Day<!--Ngimbang sehari lebuh artikel tu dipandangka ba Lambar Keterubah-->}}}}
'''21 Mach''' nya hari ke-80 (hari ke-81 dalam [[taun kejuk]]) dalam taun di [[kalenda Gregorius]]; 285 hari agi nyentuk ke pengujung taun.
== Pemati ==
* [[2025]] – [[Kitty Dukakis]], pengarang enggau aktivis Amerika (ada kena 1936)
[[Kategori:Hari dalam bulan Mach|*21]]
a5izew45eo3zwzl3n9b9ovtrmfjvmzu
Semporna
0
7193
20549
2026-11-12T11:16:34Z
Jang Edgar
20
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox settlement | name = Semporna | native_name = Pekan Semporna | native_name_lang = ms | type = Mengeri mit enggau [[Rintai indu nengeri ba Malaysia#Indu pelilih menua|indu pelilih menua]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/3 | image1 = Semporna Waterfront, Sabah, Malaysia.jpg | image2 = Semporna Sabah...'
20549
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Semporna
| native_name = Pekan Semporna
| native_name_lang = ms
| type = Mengeri mit enggau [[Rintai indu nengeri ba Malaysia#Indu pelilih menua|indu pelilih menua]]
| image_skyline = {{multiple image
| border = infobox
| total_width = 290
| image_style = border:1;
| perrow = 2/2/3
| image1 = Semporna Waterfront, Sabah, Malaysia.jpg
| image2 = Semporna Sabah Seafest-Hotel-01.jpg
| image3 = Semporna Sabah Roundabout-with-fish-01.jpg
| image4 = Semporna Sabah City-Mosque-01.jpg
| image5 = Semporna Sabah Sabah-State-Library-Semporna-Branch-01.jpg
| image6 = Semporna Sabah MajlisDaerahSemporna-02.jpg
}}
| alt = Semporna Waterfront.
| caption = '''Ari atas, kiba ke kanan:'''<br>Tebing Ai Semporna, the Seafest Hotel, Jalai Segala Semporna, Masjid Mengeri, Librari Kandang Menua, enggau Begunan Kunsil Pelilih Menua
| image_map = SabahDistricts-Semporna-pp.png
| etymology =
| nickname =
| coordinates = {{coord|4|29|00|N|118|37|00|E|region:MY|display=inline, title}}
| subdivision_type = Menua
| subdivision_name = {{MYS}}
| subdivision_type1 = [[Negeri enggau kandang menua federal ba Malaysia|Negeri]]
| subdivision_name1 = {{flag|Sabah}}
| subdivision_type2 = [[Bagi menua ba Malaysia|Bagi menua]]
| subdivision_name2 =
[[Bagi Menua Tawau|Tawau]]
| subdivision_type3 = [[Pelilih menua ba Malaysia|Pelilih menua]]
| subdivision_name3 = [[Pelilih Menua Semporna|Semporna]]
| seat_type =
| seat =
| population_as_of = 2010
| population_total = 35,301
}}
'''Semporna''' nya sebengkah mengeri mit ti bepalan ba [[Pelilih Menua Semporna]], dalam [[Bagi Menua Tawau]] di tenggara negeri Sabah, Malaysia. Mengeri tu nyadi palan perintah ungkup pelilih menua tu.<ref>{{Cite web|url=https://mdsemporna.sabah.gov.my/|title=Laman Web Rasmi Majlis Daerah Semporna|url-status=live}}</ref> Sechara geografi, Semporna bepalan di semenanjung ti disambung enggau tanah besai nengah [[Jematan Pegagau]], lalu [[Sungai Pegagau]] nyerara kandang menua tu ari bagi ke bukai ba tanah besai. Pelilih Menua Semporna nyengkaum sekeda pulau ti tebilang, nyengkaum [[Pulau Bum-Bum|Pulau Bum Bum]], [[Pulau Sipadan]], enggau [[Pulau Mabul]], ti nyadi palan tebilang ungkup pengawa nyelam skuba sereta dagang temuai marin.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.pulaumabul.com/pulau-bum-bum/|title=Pulau Bum Bum – PulauMabul.com|language=en-US|access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amazingborneo.com/sabah/tours/sipadan-island|title=Sipadan Island - Top Destinations & Places to Visit in Sabah, Malaysia|website=www.amazingborneo.com|language=en|access-date=2025-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sabahtourism.com/destination/mabul-island/|title=Mabul Island|website=Sabah Tourism Board|language=en|access-date=2025-05-24}}</ref>
== Kereban sanding ==
{{reflist}}
== Laman web ke bukai ==
{{commons category-inline|Semporna}}
{{Sabah}}
[[Kategori:Pelilih Menua Semporna]]
[[Kategori:Mengeri ba Sabah]]
4y3i5nj77j0p1rgqfd0kv9qhnxdeejb
Kategori:Kereban musik Malaysia
14
7194
20551
2026-11-12T11:28:55Z
Jang Edgar
20
Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Category explanation |artikel bekaul enggau [[kereban musik]] menua [[Malaysia]]}} {{Category main article|musik Malaysia|kereban musik}} [[Kategori:Musik Malaysia|kereban musik]] [[Kategori:Kereban musik nitihka menua]] [[Kategori:Kereban musik Asia nitihka menua]]'
20551
wikitext
text/x-wiki
{{Category explanation |artikel bekaul enggau [[kereban musik]] menua [[Malaysia]]}}
{{Category main article|musik Malaysia|kereban musik}}
[[Kategori:Musik Malaysia|kereban musik]]
[[Kategori:Kereban musik nitihka menua]]
[[Kategori:Kereban musik Asia nitihka menua]]
2dd7ngaoge0mlbb9vwsl9pytpzr0csi
Pulau Tioman
0
7195
20553
2026-11-12T11:35:39Z
Jang Edgar
20
Digaga enggau chara nyalin lambar " [[:en:Special:Redirect/revision/1380106266|Tioman Island]] "
20553
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox islands|name=Pulau Tioman|image=Tioman island (3679435126).jpg|image_caption=Pulau Tioman|native_name=ڤولاو تياومن|native_name_link=|location=[[Tasik China Selatan]]|coordinates={{coord|2|49|N|104|11|E|type:isle|display=inline,title}}|archipelago=|area_km2=136|area_footnotes=<ref name="tioman.org">{{cite web |url=http://www.tioman.org/index.htm |title=Pulau Tioman |access-date=19 October 2013}}</ref>|coastline_km=245|highest_mount=Gunung Kajang (Ribu)|elevation_m=1038|elevation_footnotes=<ref name="tioman.org"/>|country=[[Malaysia]]|country_admin_divisions_title=Negeri|country_admin_divisions=[[Pahang]]|country_admin_divisions_title_1=Pelilih menua|country_admin_divisions_1=[[Pelilih Menua Rompin|Rompin]]|country_admin_divisions_title_2=|country_admin_divisions_2=|country_largest_city=|country_largest_city_population=|population=2023|population_as_of=2016 Census|density_km2=|ethnic_groups=[[Melayu]] enggau [[Orang China Malaysia|China]]|image_map=Tioman Island highlighted in Pahang, Malaysia.svg|map_caption=}}
[[File:Tioman_island.jpg|thumb| Gunung selatan Pulau Tioman.]]
'''Pulau Tioman''' iya nya sebengkah pulau ti bepalan {{convert|39|km|mi|abbr=off}}, ari tebing tasik timur [[Semenanjung Malaysia]], lebih spesifik agi ari tebing tasik timur [[Pelilih Menua Rompin]], [[Pahang]], [[Malaysia]].<ref name="Abdul2">{{cite journal|last=Abdul|first=Jasmi|title=An Introduction to Pulau Tioman|year=1999|journal=The Raffles Bulletin of Zoology|volume=Supplement No. 6|pages=3–4|publisher=National University of Singapore|url=http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/s6/s6rbz003-004.pdf|access-date=2012-12-10|archive-date=2013-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019151623/http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/s6/s6rbz003-004.pdf}}</ref> Pemanjai iya {{convert|20|km|mi|abbr=off}} enggau libar {{convert|12|km|mi|abbr=off}} lalu ngembuan tujuh kampung, ke pemadu besai sereta mayuh mensia iya nya Kampung Tekek ba tebing tasik barat tengah. Pulau ke tebal enggau kampung tu jarang diuan orang, lalu dikelingi mayuh terumbu karang, nyadika palan endur [[Selam skuba|nyelam skuba]], snorkeling, enggau ngelayang . Mayuh palan ngelantangka ati enggau chalet ungkup temuai ngelingi pulau nya, ti ngembuan status nadai chukai.
== Kereban sanding ==
{{Reflist}}
== Laman web ke bukai ==
{{Commons category|Tioman}}{{Authority control}}
[[Kategori:Koordinat ba Wikidata]]
fve80uyeat3oa1qxblfvkm1bywoph8f