Wikipedia ilowiki https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Midia Espesial Tungtungan Agar-aramat Agar-aramat tungtungan Wikipedia Wikipedia tungtungan Papeles Papeles tungtungan MediaWiki MediaWiki tungtungan Plantilia Plantilia tungtungan Tulong Tulong tungtungan Kategoria Kategoria tungtungan TimedText TimedText talk Modulo Modulo tungtungan Event Event talk Dagiti pagsasao ti Filipinas 0 583 405715 405696 2026-05-11T04:36:15Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405715 wikitext text/x-wiki {{para iti|pamilia ti pagsasao|Sasao a Filipino}} {{Infobox sasao ti pagilian | country = Filipinas | image = Phillanguages.jpg | image size = 275px | caption = Mapa dagiti kangrunaan nga [[Etnolingnguistika|etnolingnguistiko]] a grupo ti Filipinas | official = [[Pagsasao a Filipino|Filipino]] ([[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]]) ken [[Ingles a Filipino|Ingles]]{{refn|Constitution of the Philippines 1987,<ref name=philconst>{{cite web|url=http://www.gov.ph/constitutions/1987-constitution/|title=The Constitution of the Republic of the Philippines – GOVPH|publisher=|access-date=2016-10-06|archive-date=2016-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617132725/http://www.gov.ph/constitutions/1987-constitution/|url-status=dead}}</ref> Article XIV, Section 7.|name=philconstXIV-7}} | national = [[Pagsasao a Filipino|Filipino]]{{refn|Constitution of the Philippines 1987,<ref name=philconst /> Article XIV, Section 6.|name=philconstXIV-6}} | regional = {{hlist | | [[Pagsasao nga Aklanon|Aklanon]] | [[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol]] | [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]] | [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]] | [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon]] | [[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]] | [[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]] | [[Pagsasao nga Ibatan|Ibatan]] | [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]] | [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]] | [[Pagsasao a Maguindanao|Maguindanao]] | [[Pagsasao a Maranao|Maranao]] | [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]] | [[Pagsasao a Sambal|Sambal]] | [[Pagsasao a Surigaonon|Surigaonon]] | [[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]] | [[Pagsasao a Tausug|Tausug]] | [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]] | [[Pagsasao a Yakan|Yakan]]<ref name="7 mother tounges">[http://www.gmanetwork.com/news/story/317280/news/nation/deped-adds-7-languages-to-mother-tongue-based-education-for-kinder-to-grade-3 DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3]. GMA News. Hulio 13, 2013.</ref> }} | foreign = {{hlist | | [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]] | [[Pagsasao nga Arabiko|Arabiko]] | [[Pagsasao a Hapon|Hapon]] | [[Pagsasao nga Insik|Insik]] | [[Pagsasao a Tamil|Tamil]] | [[Pagsasao a Koreano|Koreano]] | [[Pagsasao a Malayo|Malayo]] }} | sign = [[Pagsasao a Senias a Filipino]] | keyboard = [[QWERTY]] | keyboard image = [[Papeles:KB United States-NoAltGr.svg|200px]] }} Adda dagiti agarup a 120 aginggana kadagiti 175 a pagsasao idiay [[Filipinas]], depende iti pamay-an ti pannakaidasig.<ref>{{Cite book |author=McFarland, C. D. |year=1993 |title=Subgrouping and Number of Philippine Languages |postscript=<!--None-->}}</ref> Ti uppat ket dagiti saanen a naisasao. Gangani amin ket [[sasao a Malayo-Polinesio]], bayat a ti maysa ket [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]], ti maysa a [[pagsasao a kreol|kreol]] a naibatay iti [[Sasao a Romanse|pagsasao a Romanse]]. Ti dua ket opisial (Ingles ken Filipino), bayat a (manipud idi 2015) sangapulo ket siam ket dagiti opisial a [[Listaan dagiti rehional a pagsasao idiay Filipinas|katakunaynay a pagsasao]].<ref name="7 mother tounges" /><ref>The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein... Article XIV Section 7.</ref> No mairaman dagiti agsasao iti maikadua a pagsasao, ad-adu dagiti agsasao iti Filipino ngem iti Ingles idiay Filipinas.<ref>[http://www.ethnologue.com/country/ph/languages/ Dagiti Pagsasao ti Filipinas]</ref> Inbagbaga ti [[Komisyon sa Wikang Filipino]] dagiti 135 nga adda a sasa a Filipino iti pagilian babaen ti bukodna a mapa iti Atlas Filipinas a naipablaak idi 2014. Dagiti indihenio a sinuratan ti Filipinas ([[Alpabeto a Kulitan|Kulitan]], [[Baybayin]], [[Tagbanwa]] ken dadduma pay) ket manmanoda a maus-usar; imbes ket, ti sasao a Filipino ket naisursurat ita nga aldaw iti [[sinuratan a Latin]] gapu iti kolonial a panagsanay ti Espaniol ken Amerikano. Maus-usar pay ti [[sinuratan nga Arabiko]] kadagiti lugar ti Muslim kadagiti sangkabassit a lugar idiay akin-abagatan a Filipinas. Addaita ti agdama a tiganay iti pagilian a mangipasa iti ''Burador a Linteg ti Baybayin'', nga opisial a mangirangarang ti [[Baybayin]] a kas ti nailian a sinuratan ti panagsurat iti pagilian a maikuyog ti sinuratan a Latin. Ti Filipinas laeng ti pagilian iti [[ASEAN]] a saan nga opisial nga agusar iti ania man kadagiti bukodna a tradisional a sinuratan a panagsurat. == Dagiti nailian ken opisial a pagsasao == Ti [[Batay-linteg ti Filipinas ti 1987|batay-linteg ti 1987]] ket mangirangarang ti [[Pagsasao a Filipino|Filipino]] a kas ti nailian a pagsasao ti pagilian. Ti [[Pagsasao a Filipino|Filipino]] ken ti [[Ingles a Filipino|Ingles]] ket opisialda a pagsasao, nga agraman iti pannakabigbig dagiti rehional a pagsasao akas katakunaynay nga opisial kadagiti respetiboda a rehion, a mairaman ti [[Pagsasao nga Aklanon|Aklanon]], [[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol]], [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]], [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]], [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]], [[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]], [[Pagsasao nga Ibatan|Ibatan]], [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]], [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]], [[Pagsasao a Maguindanao|Maguindanao]], [[Pagsasao a Maranao|Maranao]], [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]], [[Pagsasao a Sambal|Sambal]], [[Pagsasao a Surigaonon|Surigaonon]], [[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]], [[Pagsasao a Tausug|Tausug]], [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]], ken [[Pagsasao a Yakan|Yakan]]. Ti [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]] ken [[Pagsasao nga Arabiko|Arabiko]] ket maital-oda a kas pagpilian ken boluntario laeng.<ref>'''Article XIV, Sec 7''': For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein. Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis.</ref> Ti [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]] ket isuidi ti nailian ken opisial apagsasao ti pagilian kadagiti napalabas nga ad-adu ngem tallo a siglo babaen ti turay ti kolonial nga Espaniol, ken nagbalin a [[lingua franca]] ti Filipinas kadagitisiglo ti maika-19 ken nasapa a maika-20. Idi 1863 ti maysa nga opisial a bilin ti Espaniol ket nagipaammo iti [[unibersal nga edukasion]], a nagpartuat iti libre a publiko a panagadal iti [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]].<ref name=PhilCS-Edu>{{cite web|url=http://countrystudies.us/philippines/53.htm|title=Philippines – EDUCATION|publisher=|accessdate=Marso 15, 2015}}</ref> Daytoy pay idi ti pagsasao ti [[Yaalsa ti Filipino]], ken ti [[Batay-linteg ti Malolos]] idi 1899 nga epektibo a nagirangarang iti daytoy a kas ti opisial a pagsasao ti [[Umuna a Republika ti Filipinas]].<ref>Article 93 of the [[Batay-linteg ti Malolos|Malolos Constitution]] reads, "Art. 93. The use of languages spoken in the Philippines shall be optional. This use cannot be regulated except by virtue of law, and solely for acts of public authority and in the courts. For these acts the Spanish language will be used in the meantime."</ref> Ni [[José Rizal]], ti nailian a bannuar ket kaaduan a nagsurat kadagiti obrana iti Espaniol. Ni Luciano de la Rosa ket nangipundar a ti Espaniol ket naisasao idi babaen ti dagup a 60% iti populasion idi nasapa a maika-20 a siglo a kas ti umuna, maikadua wenno maikatlo a pagsasao. Kalpasan ti panagsakop ti Amerikano ti Filipinas ken ti panagusar ti Ingles, nagin-inut a bimmassit ti panagusar ti Espanioly, a naipangpangruna kadagidi tawen ti 1940. == Dagiti indihenio a pagsasao == [[Papeles:Philippine languages per region.png|thumb|upright=0.9|Dagiti nangruna a pagsasao babaen ti rehion. Dagiti rehion a namarkaan iti diamente ket mangibaga ti pagsasao a mangbukel laeng bassit iti populasion.]] Segun ti [[Ethnologue]], ti dagup dagiti 182 a patneng a pagsasao ket naisasaoda iti pagilian ken uppat kadagitoy a pagsasao ket naidasigda akas awanen: Dicamay Agta, Katabaga, [[Pagsasao a Tayabas Ayta|Tayabas Ayta]] ken Villaviciosa Agta.<ref name=Ethnologue>{{cite web |editor-last1=Lewis |editor-first1=M. Paul |editor-last2=Simons |editor-first2=Gary F. |last3=Fennig |first3=Charles D. |date=2015 |url=http://www.ethnologue.com/country/PH |title=Ethnologue: Languages of the World |edition=18 |location=Dallas, Texas |publisher=SIL International}}</ref> Malaksid iti [[Pagsasao nga Ingles|Ingles]], [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]], ken dagiti [[Dagiti karuay ti Insik|karuay ti Insik]] ([[Hokkien a Filipino]], [[Insik a Yue|Kantones]], ken [[Insik a Mandarin|Mandarin]]),ken [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]], amin dagiti pagsasao ket tagikua ti [[Sasao a Malayo-Polinesio|pamilia ti pagsasao a Malayo-Polinesio]]. Adda dagiti 13 nga indihenio a pagsaao nga ddaan iti saan a basbassit ngem maysa a riwriw a patneng nga agsasao: ti [[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]], [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]], [[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]], [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]], [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]], [[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol Sentral]], [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]], [[Pagsasao a Maranao|Maranao]], [[Pagsasao a Maguindanao|Maguindanao]], [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]], ken [[Pagsasao a Tausug|Tausug]]. Maysa wenno ad-adu kadagitoy ket patneng a naisasao iti ad-adu ngem 90% iti populasion. Ti [[Sasao a Filipino|pamilia ti sasao a Filipino]] nga inlasin babaen ni [[Robert Blust]] ket mangiraman kadagiti pagsasao ti amianan a [[Sulawesi]] ken ti [[pagsasao a Yami]] ti [[Taiwan]], ngem sanna nga iraman ti [[sasao a Sama–Bajaw]] iti [[Purpuro ti Sulu]] ken dagiti pay daduma a [[sasao nga Amianan a Borneano]] a naisasao idiay akin-abagatan a [[Palawan]]. Ti [[Pagsasao nga Eskayano|Eskayano]] ket ti maysa nga artipisial a katakunaynay a pagsasao a napartuat a kas mangisimbolo iti pagilian ti [[Bohol]] kalpasan ti [[Gubat ti Filipino–Amerikano]]. Daytoy ket inus-usar babaen dagiti agarup a 500 a tattao. === Panagsinnaranay a pannakaawat === Ti sasao a Filipino ket masansana a tinawtawagan babaen dagiti Filipino a kas dagiti [[dialekto]], gapu daytoy ti reliko saan saan a hustoa bokabulario nga inus-usar iti literatura idi las-ud ti paset ti panawen ti Amerikano (1898–1946).<!--<ref name=Gonzalez1998 />--> Bayat nga adda met dagiti ginasut a dialekto iti Filipinas, irepresenta dagitoy dagiti panagduduma dagiti saan a basbassit ngem 120 naisangayan a pagsasao, ken adu kadagitoy a pagsasao ket mangitalinaayda iti ad-adu a pagiddiatan ngem dagiti pagiddiatan dagiti napauten a pagsasao ti Europa a kas ti Pranses ken Espaniol. Dagiti kaaduan a paggiddiatan dagiti pagsasao ket mabalin a makita kadagiti sumaganad a patarus iti [http://iloko.tripod.com/philproverb.html nailian a pasasao iti Filipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211100217/http://iloko.tripod.com/philproverb.html |date=2007-12-11 }}: {| class="wikitable" style="font-size:95%;background-color:white;" |- ! scope="col" | Pagsasao ! scope="col" | Patarus |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ilokano|Ilokano]] | Ti tao nga saanna ammo ti tumaliaw iti naggapuanna ket saan a makadanon iti papananna. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Aklanon|Aklanon]] | Ro uwa' gatan-aw sa anang ginhalinan hay indi makaabut sa anang ginapaeangpan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Asi|Asi (''Bantoanon'')]] | Kag tawong waya giruromroma it ida ginghalinan, indi makaabot sa ida apagtuan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Dialekto a Boholano|Binol-anon]] | Sija nga dī kahibawng mulingi sa ijang gi-gikanan, dī gajud maka-abot sa ijang padul-ngan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Butuanon|Butuanon]] | Kadtong dili kahibalo molingi sa iyang atubangan, sigurado jud ma dam-ag. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Laud a Miraya Bikol (''Ligao'')]] | Kan idi tatao magkiling sa inalian,idi makaabot sa papaidtuhan |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Gubatnon Bikol (''Gubat'') | An diri maaram mag-imud sa pinaghalian, diri makaabot sa pakakadtu-an. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Buhinon Bikol (''Buhi'')]] | Yu di nikiling sa pinagalinan, di makaantos sa pupuntahan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol|Aplaya a Bikol (''Canaman'')]] | An dai tataong magsalingoy sa saiyang ginikanan, dai makakaabot sa padudumanan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Daya a Miraya Bikol (''Daraga'')]] | Su indi tataw makarumdom nung ginitan, indi makaabot sa adunan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Laud a Miraya Bikol (''Oas'')]] | Kan na taw na idi tataw mag linguy sa sanyang inalian, idi man maka abot sa sanyang paidtunan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol Rinconada|Bikol Riconada]] (''Iriga'') | A dirî tattaoŋ maglīlî sa pinaŋgalinan, dirî makaaābot sa pig-iyānan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Masbatenio|Masbatenio]] | An dili maaram maglingi sa ginhalian, kay dili makaabot sa kakadtuhan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Capiznon|Capiznon]] | Ang indi kabalo magbalikid sa iya ginhalinan, indi makalab-ot sa iya palakadtuan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Cuyonon|Cuyonon]] | Ang ara agabalikid sa anang ing-alinan, indi enged maka-abot sa anang papakonan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]] | Kadtong dili kahibalo molingi sa iyang kagikan, dili makaabot sa iyang padulngan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Chabacano|Caviteño Chabacano]] | Quien no ta bira cara na su origen no de incarsa na su destinacion. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Chabacano|Ternateño Chabacano]] | Ay nung sabi mira i donde ya bini no di yega na destinasyon. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Chabacano|Zamboangueño Chavacano]] | El Quien no sabe vira el cara na su origen, nunca llega na su destinación. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]] | I tolay nga ari mallipay ta naggafuananna, ari makadde ta angayanna. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Ifuntok | Nan Adi mang ustsong sinan narpuwan na, adi untsan isnan umayan na. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Itawit|Itawit]] | Ya tolay nga mari mallipay tsa naggafuananna, mari makakandet tsa angayanna. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon (''Ilonggo'')]] | Ang indi makahibalo magbalikid sang iya ginhalinan, indi makaabot sa iya padulungan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bajaw|Jama Mapun]] | Soysoy niya' pandoy ngantele' patulakan ne, niya' ta'abut katakkahan ne. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]] | Ing e byasang malikid king kayang penibatan, e ya miras king kayang pupuntalan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]] | Ang indi kamaan magbalikid sa ana ginhalinan, indi makaabot sa ana paaragtunan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Manobo|Manobo (''Obo'')]] | Iddos minuvu no konnod kotuig nod loingoy to id pomonan din, konna mandad od poko-uma riyon tod undiyonnan din. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Maranao|Maranao]] | So tao a di matao domingil ko poonan iyan na di niyan kakowa so singanin iyan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Malayo|Malayo]] | Orang yang melupakan asal-usulnya tak mungkin mencapai tujuannya. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]] | Say toon agga onlingao ed pinanlapuan to, agga makasabi'd laen to. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Romblomanon|Romblomanon (''Ini'')]] | Ang tawo nga bukon tigo mag lingig sa iya guinghalinan hay indi makasampot sa iya ning pagakadtoan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Botolan|Sambal (''Botolan'')]] | Hay ahe nin nanlek ha pinag-ibatan, ay ahe makarateng ha lalakwen. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Sambal|Sambal]] | Hay kay tanda mamanomtom ha pinangibatan, kay immabot sa kakaon. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Sangir|Sangil]] | Tao mata taya mabiling su pubuakengnge taya dumanta su kadam tangi. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Sama|Sinama]] | Ya Aa ga-i tau pa beleng ni awwal na, ga-i du sab makasong ni maksud na. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]] | El que no sabe mirar atrás, de donde viene, nunca llegará a su destino. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Surigaonon|Surigaonon]] | Adton dili mahibayo molingi sa ija ing-gikanan, dili gajod makaabot sa ija pasingdan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Sasao a Bisakol|Sorsoganon]] | An diri mag-imud sa pinaghalian diri makaabot sa kakadtuan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tagalog|Tayabas Tagalog]] | {{lang|tl|Ang hindi maalam lumingon sa pinaroonan ay hindi makakarating sa paroroonan.}} |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]] | {{lang|tl|Ang hindi marunong lumingon sa pinanggalingan ay hindi makararating sa paroroonan.}} |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tausug|Tausug]] | In di' maingat lumingi' pa bakas liyabayan niya, di' makasampay pa kadtuun niya. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]] (''Leyte'') | An diri maaram lumingi ha tinikangan, diri maulpot ha kakadtoan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]] (''Akin-abagatan a{{nbsp}}Samar'') | An diri maaram lumingi sa tinikangan, diri maulpot sa kakadtoan. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Yakan|Yakan]] | Mang gey matau mamayam si bakas palaihan nen, gey tekka si papilihan nen. |} ==== Panaggigidiat ti dialekto ==== Ti gatad ti panaggigiddiat dagiti daialekto ket agdumaduma manipud iti baetan dagiti pagsasao. Dagiti pagsasao a kas ti Tagalog, Kapampangan ken Pangasinan ket ammo nga adaan iti moderado a panaggigiddiat ti dialekto. Kadagiti pagsasao ti [[Rehion ti Bicol]], nupay kasta, adda du a pagigiddiatan ti dialekto. Adda dagiti ili nga adda kadagiti bukodda a dialekto. Dita baba ket ti sentensia iti "Napautka kadi nga adda idiay Tiendaan?" a naipatarus kadagiti dadduma a karuay ti Bikol. Ti patarus ket sarunuen babaen ti dialekto ken ti maitunos a [[Sasao a Bikol|pagsasao]], ken ti siudad/ili idiay Bicol a nakaisasaoan. Ti kamaudian a patarus ket iti Tagalog. * Haloy ka duman sa saodan? (Pagalagadan nga Aplaya a Bikol, ti dialekto ti [[pagsasao a Bikol Sentral|Bikol Sentral]]; [[Canaman, Camarines Sur]]) * Aloy ka duman sa saodan? (Magarao, ti karuay ti Aplaya a Bikol; [[Magarao, Camarines Sur]]) * Huray ka doon sa saodan? ([[Pagsasao a Bikol ti Pandan|Bikolano ti Akin-amia a Catanduanes wenno ''Bikol ti Pandan'']]; [[Pandan, Catanduanes]]) * Naəban ikā sadtō sāran? ([[Pagsasao a Bikol Rinconada|Bikol Rinconada]]; [[Siudad ti Iriga]]) * Nauban ikā sadtō sāran? ([[Pagsasao a Bikol Rinconada|Bikol Rinconada]]; [[Nabua, Camarines Sur]]) * Uban ika adto sa saod? (Libon, [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Bikol ti Albay]]; [[Libon, Albay]]) * Naәgәy ika adto sa saran? (Buhinon, [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Bikol ti Albayl]]; [[Buhi, Camarines Sur]]) * Eley ka idto sa sed? (Laud a Miraya Bikol, [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Bikol ti Albay]]; [[Oas, Albay]]) * Na-alõy ika idto sa sâran/mercado?(Laud a Miraya Bikol, [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Bikol ti Albay]]; [[Polangui, Albay]]) * Naulay ka didto sa saran? (Daya a Miraya Bikol, [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Bikol ti Albay]]; [[Daraga, Albay]]) * Dugay ka didto sa mercado? (Ticao, [[Pagsasao a Masbatenio|Masbatnio]]; [[Monreal, Masbate]]) * Awat ka didto sa plasa? (Gubat, [[Pagsasao a Sorsoganon|Akin-abagatan a Sorsogon]]; [[Gubat, Sorsogon]]) * Matagal ka ba roon sa pamilihan? ([[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]]) ==== Tsart a panangiyasping ti sasao a Filipino ==== Dita baba ket ti tsart ti sasao a Filipino. Bayat nga adda dagiti suppiatan no ania dagiti maidasig a kas ''[[pagsasao]]'' ken no ania dagiti maidasig a kas ''[[dialekto]]'', ti tsart ket mangpasingked a ti kaaduan ket addaan iti panagpapada, ngem saanda a nga agsisinnaranay a maawatan. Naurnos dagitoy a pagsasao segun dagiti rehion a patneng a nakasasaonda (manipud iti amianan nga agpaabagatan, kalpasanna ti daya nga agpalaud). {| class="wikitable" style="font-size:95%;background-color:white;" |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Ilokano ! scope="col" | maysa ! scope="col" | dua ! scope="col" | tallo ! scope="col" | uppat ! scope="col" | tao ! scope="col" | balay ! scope="col" | aso ! scope="col" | niog ! scope="col" | aldaw ! scope="col" | baro ! scope="col" | datayo ! scope="col" |ania ! scope="col" | ken <!-- See Talk page |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Sama|Sinama]] | isa, correction-issa | duwa | tallu | ampat- correction- mpat | tao,- aa | luma | asu, ero | coconut, correction-soka | allaw, correction- ullow | bagu, correction- baha-u | kita | iyon, correction-iyan --> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ibatan|Ibatan]] | asa | dadowa | tatdo | apat | tao | vahay | chito | niyoy | araw | va-yo | yaten | ango | kan |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Ifuntok | əsang | tswa | Tulo | əpat | tacu | Afong | aso | inyog | acəw | falu | tsattaku | ngag | ya |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]] | tadday | dua | tallu | appa' | tolay | balay | kitu | inniuk | aggaw | bagu | sittam | anni | |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Gaddang|Gaddang]] | tata | addwa | tallo | appat | tolay | balay | atu | ayog | aw | bawu | ikkanetem | sanenay | |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]] | sakey | duara | talora | apatira | too | abong | aso | niyog | agew | balo | sikatayo | anto | tan/et |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]] | metung | adwa | atlu | apat | tau | bale | asu | ngungut | aldo | bayu | ikatamu | nanu | ampong/at |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[pagsasao a Tagalog|Tagalog]] | isa | dalawa | tatlo | apat | tao | bahay | aso | niyog | araw | bago | tayo | ano | at |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol Sentral]] | saro | duwa | tulo | apat | tawo | harong | ayam | niyog | aldaw | ba-go | kita | ano | buda |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol Rinconada|Bikol Rinconada]] | əsad | darwā | tolō | əpat | tawō | baləy | ayam | noyog | aldəw | bāgo | kitā | onō | ag, sagkəd, sakâ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Laud a Miraya Bikol]] | sad | duwa | tulo | upat | taw | balõy | ayam | nuyog | aldõw | bâgo | kita, sato | uno | dangan, mî, saka |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol ti Albay|Daya Miraya Bikol]] | usad | duwa | tulo | upat | taw | balay | ayam | nuyog | aldaw | bâgo | kita, satun, kami | uno | dangan, mî, saka, kina |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Masbatenio|Masbatenio]] | usad | duha | tulo | upat | tawo | balay | ido | buko, lubi | aldaw | bag-o | kita, kami, amon | nano | kag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Romblomanon|Romblomanon]] | isa | duha | tuyo | upat | tawo | bayay | ayam | niyog | adlaw | bag-o | kita, aton | ano | kag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Asi|Bantoanon]] | usa | ruha | tuyo | upat | tawo | bayay | iro | nidog | adlaw | bag-o | kita, ato | ni-o | ag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Onhan|Onhan]] | isya | darwa | tatlo | apat | tawo | balay | ayam | niyog | adlaw | bag-o | kita, taton | ano | ag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]] | sara | darwa | tatlo | apat | taho | balay | ayam | niyog | adlaw | bag-o | kita, taten | ano, iwan | kag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon]] | isa | duha | tatlo | apat | tawo | balay | ido | lubi | adlaw | bag-o | kita | ano | kag |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]] | usa | duha | tulo | upat | tawo | balay | iro | lubi | adlaw | bag-o | kita | unsa | ug |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Surigaonon|Surigaonon]] | isa | duha | tuyo | upat | tao | bayay | idu | Niyog | adlaw | bag-o | kami | unu | sanan |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]] | usa | duha | tulo | upat | tawo | balay | ayam | lubi | adlaw | bag-o | kita | ano | ngan, ug |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tboli|T'boli]] | sotu | lewu | tlu | fat | tau | gunu | ohu | lefo | kdaw | lomi | tekuy | tedu | |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tausug|Tausug]] | hambuuk | duwa | tu | upat | tau | bay | iru' | niyug | adlaw | ba-gu | kitaniyu | unu | iban |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]] | uno | dos | tres | cuatro | persona | casa | perro | coco | día | nuevo | nosostros | que | y/e |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]] | uno | dos | tres | cuatro | gente | casa | perro | coco | dia | nuevo | {{nowrap|Zamboangueño: nosotros/kame;}} {{nowrap|Bahra: mijotros/motros;}} {{nowrap|Caviteño: nisos}} | cosá/ qué | y/e |} Adda pay ti pagsasao nga insasao babaen dagiti [[tattao a Tao]] (ammo pay a kas Yami) ti [[Isla ti Orkidia]] ti [[Taiwan]] a saan a nairaman iti pagsasao ti Filipinas.Ti pagsasaoda, ti [[Pagsasao a Yami|Tao]] (wenno Yami) ket paset ti [[sasao a Bataniko]] a mangiraman ti [[Pagsasao nga Ibatan|Ibatan]], Babuyan, ken Itbayat ti ''[[Batanes]]''. {| class="wikitable" style="font-size:95%;background-color:white;" ! scope="col" | Ilokano ! scope="col" | maysa ! scope="col" | dua ! scope="col" | talloe ! scope="col" | uppat ! scope="col" | tao ! scope="col" | balay ! scope="col" | aso ! scope="col" | niog ! scope="col" | aldaw ! scope="col" | baro ! scope="col" | datayo ! scope="col" | amia ! scope="col" | ken |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Yami|Tao]] | ása | dóa (raroa) | tílo (tatlo) | ápat | tao | vahay | gara | ngata | araw | vayo | tata | vela | |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ibatan|Ibatan]] | asa | dadowa | tatdo | apat | tao | vahay | chito | niyoy | araw | va-yo | yaten | ango | |} === Listaan dagiti agsasao iti tunggal maysa pagsasao === Dita baba ket ti karkulo ti populasion manipud itisenso ti Filipnas idi 2000 babaen ti [[Philippine Statistics Authority|Turay ti Estadistika ti Filipinas]] iti bilang dagiti Filipino nga agsasao kadagiti sumaganad nga 18 a pagsasao a kas patneng a pagsasao. {| class="wikitable" style="font-size:95%;background-color:white;text-align:right;" ! scope="col" | Pagsasao ! scope="col" | Dagiti patneng nga agsasao<ref>Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000</ref> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tagalog|Tagalog]] | 26,387,855 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Cebuano|Cebuano]] | 21,340,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ilokano|Ilokoano]] | 7,779,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Hiligaynon|Hiligaynon]] | 7,000,979 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Waraywaray|Waraywaray]] | 3,100,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]] | 2,900,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol Sentral]]<ref>Lobel, Jason. ''An Satuyang Tataramon'' – Ethnologue. ''[[Pagsasao a Bikol Sentral|Bikol Sentral]]'' (Dagiti daialekto: Naga, Legazpi, Daet, Partido, and Virac)</ref> | 2,500,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinan]] | 2,434,086 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Maranao|Meranaw]] | 2,150,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Tausug|Tausug]] | 1,822,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Maguindanao|Maguindanao]] | 1,800,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Chabacano|Chavacano]] | 1,200,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Kinaray-a|Kinaray-a]] | 1,051,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Surigaonon|Surigaonon]] | 1,000,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Masbatenio|Masbatenio]] | 530,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Aklanon|Aklanon]] | 520,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Ibanag|Ibanag]] | 320,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao a Yakan|Yakan]] | 110,000 |- ! scope="row" style="text-align:left;" | [[Pagsasao nga Eskayano|Eskayano]] | 500 |} == Kitaen pay == * [[Alpabeto a Filipino]] * [[Ortograpia a Filipino]] * [[Sasao a Filipino]] == Dagiti nagibasaran == {{fake heading|sub=3|Dagiti nota}} {{Reflist}} {{fake heading|sub=3|Dagiti sapasap a nagibasaran}} {{Refbegin|30em}} * {{Cite web |title=Ethnologue report for Philippines |url=http://www.ethnologue.com/country/PH }} * {{Cite book |author1=Lobel, Jason William |author2=Wilmer Joseph S. Tria |title=An Satuyang Tataramon: A Study of the Bikol language |publisher=Lobel & Tria Partnership Co. |year=2000 |isbn=971-92226-0-3}} * {{Cite journal |author=Malcolm Warren Mintz |title=Bikol |journal=Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present |year=2001 |pages= |isbn=0-8242-0970-2}} * {{Cite book |author=Reid, Lawrence A. |title=Philippine minor Languages: Word lists and phonologies |publisher=University of Hawai'i Press |year=1971 |isbn=0-87022-691-6}} * {{cite book |author=Rubino, Carl Ralph Galvez |title=Tagalog-English English-Tagalog Dictionary |publisher=Hippocrene Books |year=1998 |isbn=0-7818-0961-4}} * {{Cite book |author=Rubino, Carl Ralph Galvez |title=Ilocano Dictionary and Grammar |publisher=University of Hawai'i Press |year=2000 |isbn=0-8248-2088-6}} * {{Cite web |author=Carl Ralph Galvez Rubino |title=The Philippine National Proverb |work=Translated into various Philippine languages |url=http://iloko.tripod.com/philproverb.html |accessdate=July 28, 2005 |archive-date=December 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211100217/http://iloko.tripod.com/philproverb.html |url-status=dead }} * {{Cite book |author=Sundita, Christopher Allen |title=In Bahasa Sug: An Introduction to Tausug |work=Lobel & Tria Partnership, Co. |year=2002 |isbn=971-92226-6-2}} * {{Cite web |author=Christopher Sundita |title=Languages or Dialects? |work=Understanding the Native Tongues of the Philippines |url=http://www.geocities.com/csundita/filipiniana/rplanguages.html |accessdate=July 28, 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060616023054/http://www.geocities.com/csundita/filipiniana/rplanguages.html |archivedate=2006-06-16 }} * {{Cite book |author=Yap, Fe Aldave |title=A Comparative Study of Philippine Lexicons |publisher=Institute of Philippine languages, Department of Education, Culture, and Sports |year=1977 |isbn=971-8705-05-8}} * {{Cite journal |author=R. David Zorc |title=The Bisayan dialects of the Philippines: Subgrouping and reconstruction |journal=Pacific Linguistics |volume=C |issue=44 |year=1977 |pages= }} * {{Cite journal |author=R. David Zorc |title=Hiligaynon |journal=Facts About the World's Languages: an Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present |year=2001 |pages= }} * {{Cite journal |author=Joseph Reylan B. Viray |title=Dagang Simbahan |journal=Makata International Journal of Poetry |volume=7 |issue=12 |year=2006}} * {{Cite journal |author=Luciano de la Rosa |title=El Filipino: Origen y Connotación |journal=El renacimiento filipino |year=1960}} {{Refend}} == Adupay a mabasbasa == * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=BZ4fbMPV3k0C&pg=PA372&lpg=PA372&dq=exogenous+language |title=At War With Words |first=Mirjana N. |last=Dedaić |first2=Daniel N. |last2=Nelson |year=2003 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=3-11-017649-1 |accessdate=2007-10-04 |postscript=<!--None-->}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ata9lBT5euwC&pg=PA31&lpg=PA31&dq=exogenous+language |title=Bilinguality and Bilingualism |first=Josiane F. |last=Hamers |year=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-64843-2 |accessdate=2007-10-04 |postscript=<!--None-->}} == Dagiti silpo ti ruar == {{Refbegin}} * [http://wika.pbworks.com/Maraming+Wika,+Matatag+na+Bansa+-+Chairman+Nolasco Ricardo Maria Nolasco iti dibersidad dagitipagsasao ti Filipinas] * [http://www2.hawaii.edu/~reid/ Lawrence R. Reid] Panid ti web ni Dr. Lawrence A. Reid. * [http://www.languagelinks.org/onlinepapers/fil_met.html Ti panagbalbaliws ti Filipno a kas nailian a Pagsasao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506035605/http://www.languagelinks.org/onlinepapers/fil_met.html |date=2021-05-06 }} * [http://iloko.tripod.com/ Carl Rubino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127211853/http://iloko.tripod.com/ |date=2021-01-27 }} panid tiweb ni Dr. Carl Rubino. Ti Filipino lingguista a nagadal iti sasao a Filipino. {{Refend}} [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti Filipinas]] ax15g81s2fpon361yoejsbtp42hn2kp Laoag 0 2918 405714 405444 2026-05-11T03:40:31Z ME Radio 1530 19971 /* Demograpia */ 405714 wikitext text/x-wiki {{Infobox pagnaedan idiay Filipinas | name = Siudad ti Laoag | settlement_type = [[Dagiti siudad ti Filipinas|Komponente a Siudad]] | subdivision_name1 = [[Rehion ti Ilocos|Ilocos (Rehion I)]] | subdivision_name2 = [[Ilocos Norte]] | subdivision_name3 = [[Dagiti lehislatibo a distrito iti Ilocos Norte#Umuna a distrito|Umuna a distrito]] | established_title = Pannakabangon | established_date = 1580 |established_title2 = Pannakasiudad |established_date2 = 1965 | p1 = 80 | leader_title = [[Mayor|Alkalde]] | leader_name = Chevylle V. Fariñas | area_footnotes = <ref name=NSCB>{{cite web |title=Probinsia ti Ilocos Norte |url=http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?provcode=012800000&regCode=01&regName=REGION+I+%28Ilocos+Region%29 |work=PSGC Interaktibo |publisher=Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika |accessdate=26 Abril 2018 |location=Siudad ti Makati, Filipinas }}{{Natay a silpo|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | area_total_km2 = 101.88 | population_footnotes = <ref name=NSO>{{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|Taudan}}</ref> | population_total = {{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|<!--psgc a kodigo-->012812000}} | population_as_of = {{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|TAWEN}} | postal_code = 2900 | area_code = 77 | blank_info_sec1 = Primera klase | website = [http://www.laoagcity.gov.ph www.laoagcity.gov.ph] }} Ti '''Siudad ti Laoag''' ket maysa a primera klase a [[Dagiti siudad ti Filipinas|siudad]] iti [[Dagiti probinsia ti Filipinas|probinsia]] ti [[Ilocos Norte]] iti [[Filipinas]]. Isu ti kapitolio ti Ilocos Norte. Kabeddengna dagiti ili ti [[San Nicolas, Ilocos Norte|San Nicolas]], [[Paoay, Ilocos Norte|Paoay]], [[Sarrat, Ilocos Norte|Sarrat]], [[Vintar, Ilocos Norte|Vintar]], ken [[Bacarra, Ilocos Norte|Bacarra]]; adda ti Laoag iti sakaanan ti kabambantayan ti [[Kordiliera Sentral (Luzon)|Kordiliera Sentral]] iti daya, ken iti laud, sanguenna ti [[Baybay Abagatan Tsina]]. Ti ekonomia ti Laoag ket kangrunaan a naibatay iti [[agrikultura]], iti panagmulaan iti pagay, tabako ken bawang. Mabigbig pay ti deppaar iti [[damdamili|panagdamili]], panagpanday, panagaramid iti muebles, panaglaga, ken panaggaramid iti [[basi]]. Ti etniko a populasion ket dandani amin nga [[Tattao nga Ilokano|Ilokano]]. ==Dagiti baranggay == Addaan ti Siudad ti Laoag iti 80 a [[baranggay|barbaranggay]].<ref name=NSCB/> {{columns-list|colwidth=30em| * Bgy. No. 42, Apaya * Bgy. No. 36, Araniw * Bgy. No. 56-A, Bacsil North * Bgy. No. 56-B, Bacsil South * Bgy. No. 41, Balacad * Bgy. No. 40, Balatong * Bgy. No. 55-A, Barit-Pandan * Bgy. No. 47, Bengcag * Bgy. No. 50, Buttong * Bgy. No. 60-A, Caaoacan * Bry. No. 48-A, Cabungaan North * Bgy. No. 48-B, Cabungaan South * Bgy. No. 37, Calayab * Bgy. No. 54-A, Camangaan * Bgy. No. 58, Casili * Bgy. No. 61, Cataban * Bgy. No. 43, Cavit * Bgy. No. 49-A, Darayday * Bgy. No. 59-B, Dibua North * Bgy. No. 59-A, Dibua South * Bgy. No. 34-B, Gabu Norte East * Bgy. No. 34-A, Gabu Norte West * Bgy. No. 35, Gabu Sur * Bgy. No. 32-C La Paz East * Bgy. No. 33-B, La Paz Proper * Bgy. No. 32-B, La Paz West * Bgy. No. 54-B, Lagui-Sail * Bgy. No. 32-A, La Paz East * Bgy. No. 33-A, La Paz Proper * Bgy. No. 52-B, Lataag * Bgy. No. 60-B, Madiladig * Bgy. No. 38-A, Mangato East * Bgy. No. 38-B, Mangato West * Bgy. No. 62-A, Navotas North * Bgy. No. 62-B, Navotas South * Bgy. No. 46, Nalbo * Bgy. No. 51-A, Nangalisan East * Bgy. No. 51-B, Nangalisan West * Bgy. No. 24, Nstra. Sra. De Consolacion(Pob.) * Bgy. No. 7-A, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.) * Bgy. No. 7-B, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.) * Bgy. No. 27, Nstra. Sra. De Soledad (Pob.) * Bgy. No. 13, Nstra. Sra. De Visitacion (Pob.) * Bgy. No. 3, Nstra. Sra. Del Rosario (Pob.) * Bgy. No. 57, Pila * Bgy. No. 49-B, Raraburan * Bgy. No. 53, Rioeng * Bgy. No. 55-B, Salet-Bulango * Bgy. No. 6, San Agustin (Pob.) * Bgy. No. 22, San Andres (Pob.) * Bgy. No. 28, San Bernardo (Pob.) * Bgy. No. 17, San Francisco (Pob.) * Bgy. No. 4, San Guillermo (Pob.) * Bgy. No. 15, San Guillermo (Pob.) * Bgy. No. 12, San Isidro (Pob.) * Bgy. No. 16, San Jacinto (Pob.) * Bgy. No. 10, San Jose (Pob.) * Bgy. No. 1, San Lorenzo (Pob.) * Bgy. No. 26, San Marcelino (Pob.) * Bgy. No. 52-A, San Mateo * Bgy. No. 23, San Matias (Pob.) * Bgy. No. 20, San Miguel (Pob.) * Bgy. No. 21, San Pedro (Pob.) * Bgy. No. 5, San Pedro (Pob.) * Bry. No. 18, San Quirino (Pob.) * Bgy. No. 8, San Vicente (Pob.) * Bgy. No. 9, Santa Angela (Pob.) * Bgy. No. 11, Santa Balbina (Pob.) * Bgy. No. 25, Santa Cayetana * Bgy. No. 2, Santa Joaquina (Pob.) * Bgy. No. 19, Santa Marcela (Pob.) * Bgy. No. 30-B, Santa Maria * Bgy. No. 39, Santa Rosa * Bgy. No. 14, Santo Tomas (Pob.) * Bgy. No. 29, Santo Tomas (Pob.) * Bgy. No. 30-A, Suyo * Bgy. No. 31, Talingaan * Bgy. No. 45, Tangid * Bgy. No. 55-C, Vira * Bgy. No. 44, Zamboanga }} ==Demograpia== {{Pakasaritaan ti senso ti Filipinas}} ==Dagiti iti Media== *ME Radio 1449 kHz (DWIE-AM; Audiovisual Communicators, Inc.) ==Dagiti nagibasaran== {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Rekursos dagiti artikulo ti pagtaengan idiay Filipinas}} {{Ilocos Norte}} [[Kategoria:Kailokuan|Laoag]] [[Kategoria:Dagiti siudad ti Filipinas|Laoag]] roz984ahie5g9h7kcu58c7hbjw7boj9 405717 405714 2026-05-11T08:33:24Z ME Radio 1530 19971 /* Dagiti iti Media */ 405717 wikitext text/x-wiki {{Infobox pagnaedan idiay Filipinas | name = Siudad ti Laoag | settlement_type = [[Dagiti siudad ti Filipinas|Komponente a Siudad]] | subdivision_name1 = [[Rehion ti Ilocos|Ilocos (Rehion I)]] | subdivision_name2 = [[Ilocos Norte]] | subdivision_name3 = [[Dagiti lehislatibo a distrito iti Ilocos Norte#Umuna a distrito|Umuna a distrito]] | established_title = Pannakabangon | established_date = 1580 |established_title2 = Pannakasiudad |established_date2 = 1965 | p1 = 80 | leader_title = [[Mayor|Alkalde]] | leader_name = Chevylle V. Fariñas | area_footnotes = <ref name=NSCB>{{cite web |title=Probinsia ti Ilocos Norte |url=http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?provcode=012800000&regCode=01&regName=REGION+I+%28Ilocos+Region%29 |work=PSGC Interaktibo |publisher=Opisina ti Koordinasion ti Nailian nga Estadistika |accessdate=26 Abril 2018 |location=Siudad ti Makati, Filipinas }}{{Natay a silpo|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | area_total_km2 = 101.88 | population_footnotes = <ref name=NSO>{{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|Taudan}}</ref> | population_total = {{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|<!--psgc a kodigo-->012812000}} | population_as_of = {{Populasion ti Filipinas|Rehion ti Ilocos|TAWEN}} | postal_code = 2900 | area_code = 77 | blank_info_sec1 = Primera klase | website = [http://www.laoagcity.gov.ph www.laoagcity.gov.ph] }} Ti '''Siudad ti Laoag''' ket maysa a primera klase a [[Dagiti siudad ti Filipinas|siudad]] iti [[Dagiti probinsia ti Filipinas|probinsia]] ti [[Ilocos Norte]] iti [[Filipinas]]. Isu ti kapitolio ti Ilocos Norte. Kabeddengna dagiti ili ti [[San Nicolas, Ilocos Norte|San Nicolas]], [[Paoay, Ilocos Norte|Paoay]], [[Sarrat, Ilocos Norte|Sarrat]], [[Vintar, Ilocos Norte|Vintar]], ken [[Bacarra, Ilocos Norte|Bacarra]]; adda ti Laoag iti sakaanan ti kabambantayan ti [[Kordiliera Sentral (Luzon)|Kordiliera Sentral]] iti daya, ken iti laud, sanguenna ti [[Baybay Abagatan Tsina]]. Ti ekonomia ti Laoag ket kangrunaan a naibatay iti [[agrikultura]], iti panagmulaan iti pagay, tabako ken bawang. Mabigbig pay ti deppaar iti [[damdamili|panagdamili]], panagpanday, panagaramid iti muebles, panaglaga, ken panaggaramid iti [[basi]]. Ti etniko a populasion ket dandani amin nga [[Tattao nga Ilokano|Ilokano]]. ==Dagiti baranggay == Addaan ti Siudad ti Laoag iti 80 a [[baranggay|barbaranggay]].<ref name=NSCB/> {{columns-list|colwidth=30em| * Bgy. No. 42, Apaya * Bgy. No. 36, Araniw * Bgy. No. 56-A, Bacsil North * Bgy. No. 56-B, Bacsil South * Bgy. No. 41, Balacad * Bgy. No. 40, Balatong * Bgy. No. 55-A, Barit-Pandan * Bgy. No. 47, Bengcag * Bgy. No. 50, Buttong * Bgy. No. 60-A, Caaoacan * Bry. No. 48-A, Cabungaan North * Bgy. No. 48-B, Cabungaan South * Bgy. No. 37, Calayab * Bgy. No. 54-A, Camangaan * Bgy. No. 58, Casili * Bgy. No. 61, Cataban * Bgy. No. 43, Cavit * Bgy. No. 49-A, Darayday * Bgy. No. 59-B, Dibua North * Bgy. No. 59-A, Dibua South * Bgy. No. 34-B, Gabu Norte East * Bgy. No. 34-A, Gabu Norte West * Bgy. No. 35, Gabu Sur * Bgy. No. 32-C La Paz East * Bgy. No. 33-B, La Paz Proper * Bgy. No. 32-B, La Paz West * Bgy. No. 54-B, Lagui-Sail * Bgy. No. 32-A, La Paz East * Bgy. No. 33-A, La Paz Proper * Bgy. No. 52-B, Lataag * Bgy. No. 60-B, Madiladig * Bgy. No. 38-A, Mangato East * Bgy. No. 38-B, Mangato West * Bgy. No. 62-A, Navotas North * Bgy. No. 62-B, Navotas South * Bgy. No. 46, Nalbo * Bgy. No. 51-A, Nangalisan East * Bgy. No. 51-B, Nangalisan West * Bgy. No. 24, Nstra. Sra. De Consolacion(Pob.) * Bgy. No. 7-A, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.) * Bgy. No. 7-B, Nstra. Sra. De Natividad (Pob.) * Bgy. No. 27, Nstra. Sra. De Soledad (Pob.) * Bgy. No. 13, Nstra. Sra. De Visitacion (Pob.) * Bgy. No. 3, Nstra. Sra. Del Rosario (Pob.) * Bgy. No. 57, Pila * Bgy. No. 49-B, Raraburan * Bgy. No. 53, Rioeng * Bgy. No. 55-B, Salet-Bulango * Bgy. No. 6, San Agustin (Pob.) * Bgy. No. 22, San Andres (Pob.) * Bgy. No. 28, San Bernardo (Pob.) * Bgy. No. 17, San Francisco (Pob.) * Bgy. No. 4, San Guillermo (Pob.) * Bgy. No. 15, San Guillermo (Pob.) * Bgy. No. 12, San Isidro (Pob.) * Bgy. No. 16, San Jacinto (Pob.) * Bgy. No. 10, San Jose (Pob.) * Bgy. No. 1, San Lorenzo (Pob.) * Bgy. No. 26, San Marcelino (Pob.) * Bgy. No. 52-A, San Mateo * Bgy. No. 23, San Matias (Pob.) * Bgy. No. 20, San Miguel (Pob.) * Bgy. No. 21, San Pedro (Pob.) * Bgy. No. 5, San Pedro (Pob.) * Bry. No. 18, San Quirino (Pob.) * Bgy. No. 8, San Vicente (Pob.) * Bgy. No. 9, Santa Angela (Pob.) * Bgy. No. 11, Santa Balbina (Pob.) * Bgy. No. 25, Santa Cayetana * Bgy. No. 2, Santa Joaquina (Pob.) * Bgy. No. 19, Santa Marcela (Pob.) * Bgy. No. 30-B, Santa Maria * Bgy. No. 39, Santa Rosa * Bgy. No. 14, Santo Tomas (Pob.) * Bgy. No. 29, Santo Tomas (Pob.) * Bgy. No. 30-A, Suyo * Bgy. No. 31, Talingaan * Bgy. No. 45, Tangid * Bgy. No. 55-C, Vira * Bgy. No. 44, Zamboanga }} ==Demograpia== {{Pakasaritaan ti senso ti Filipinas}} ==Dagiti iti Media== *ME RadioTV 1449 kHz (DWIE-AM; Audiovisual Communicators, Inc.) ==Dagiti nagibasaran== {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Rekursos dagiti artikulo ti pagtaengan idiay Filipinas}} {{Ilocos Norte}} [[Kategoria:Kailokuan|Laoag]] [[Kategoria:Dagiti siudad ti Filipinas|Laoag]] c84rkvn8nlimbweljrbnigmkuhg7lu5 Anacna a Bugbugtong 0 6768 405711 223320 2026-05-10T22:06:47Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405711 wikitext text/x-wiki '''Anakna a Bugbugtong''' wenno '''Juan 3:16''' (kapitulo 3, berso 16 iti [[Enbanghelio ni Juan]]) ket maysa kadagii kaaduan a naisasa a berso manipud ti [[Kristiano]] a [[Biblia]]. {{quotation|Ta kasta la unay ti panagayat ti Dios iti lubong; nga intedna ti Anakna a Bugbugtong, tapno amin a mamati kencuana, saan a mapucaw, no di ket adda biagna nga agnanayon.|Juan 3:16 [[Ilokano]]}} ==Dagiti patarus== Ti pannkaipatarus ti '''Juan 3:16''': {| class="wikitable" |- ! Siglo ken naisansangyan a langlanga !! Patarus !! Juan 3:16 |- | ILO1 [[Ilokano]] || Biblia ti [[Ilocos Norte]]|| Ta casta la unay ti panagayat ti Dios iti lubong; nga intedna ti Anakna a Bugbugtong, tapno amin a mamati kekuana, saan a mapkaw, no di ket adda biagna nga agnanayon. |- | ILO2 [[Ilokano]] || Biblia ti [[Ilocos Sur]] || Gapu iti kasta unay a panagayat ti Dios iti lubong, intedna ti kakaisuna nga Anakna tapno ti siasinoman a mamati kenkuana saan a matay no di ket agbiag nga agnanayon. |- | C30 [[Pagsasao a Kapampangan|Kapampangan]] || Biblia ti [[Pampanga]]|| Uling king lugud ning Dios king yatu, binie ne ing Anak nang bugtung, bang ing ninu mang maniwala kea, e ya mate nung e mirinan yang bie alang angga.[1] |- | PAG [[Pagsasao a Pangasinan|Pangasinense]] || Biblia ti [[Pangasinan]] || Ta ontan la’y impangara na Dios ed mundo, ya inter to so bogbogtong ya Anak to, pian siopaman á manisia ed sikato agnatawtaw, no ag wala so bilay to’n andi angaan. |- | C1 [[Pagsasao a Griego|Griego]] || Kasisigud a Koine Griego || Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς Αὐτὸν μὴ ἀπόληται ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.[2] |- | C4 [[Pagsasao a Latin|Latin]] || Vulgate || Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam æternam.[3] |- | C14 [[Tengnga nga Ingles]] || Biblia a Wyclif || For God louede so the world that he yaf his oon bigetun sone, that ech man that beliueth in him perische not, but haue euerlastynge lijf. |- | C2 [[Pagsasao nga Ingles|Ingles]] || Amerikano a Biblia || For God so loved the world, that he gave his only begotten Son, that whosoever believeth in him should not perish, but have everlasting life.[4] |- | BSQ-MLA [[Pagsasao a Basko|Basko]] || Biblia ti [[Manila]] || Ezen hala Iainkoak onhetsi ukan du mundua, non bere Semé bakoitza eman ukan baitu, hura baithan sinhesten duenik gal eztadin, baina bizitze eternala duenzát.[5] |} {{pungol-relihion}} ==Dagiti nagibasaran== <references/> ==Kasilpo iti ruar== * [http://scripturetext.com/john/3-16.htm John 3:16 Inggles (Estados Unidos; Pilipinas; Nagkaykaysa a Pagarian)] * [http://adb.scripturetext.com/john/3.htm Juan 3:16 Tagalog (Ang Dating Biblia 2010)]{{Natay a silpo|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategoria:Dagiti berso ti ebanghelio ni Juan]] el5oq2fmuba8qmkjznbjfrkwx9y49al Astana 0 19344 405712 404481 2026-05-10T23:35:08Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405712 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Astana |native_name = {{lang|kk|Астана}}{{-}}''{{lang|kk|Astana}}'' |native_name_lang = kk |official_name = |settlement_type = [[Kapitolio]] |image_skyline = {{Photomontage |photo1a = |photo2a = |photo2b = |photo3a = |photo3b = |photo4a = Ishim River in Nur-Sultan (cropped).jpg |spacing = 2 |position = center |color_border = white |color = white |size = 276 |foot_montage = }} | image_flag = Flag of Astana.svg | flag_link = | image_shield = <!--Emblem of Nur-Sultan.png--> | shield_link = | pushpin_map = Kazakhstan#Asia | pushpin_label_position = bottom | mapsize = 230px | map_caption = Lokasion ti Nur-Sultan idiay Kazakhstan | coordinates = {{coord|51|10|N|71|26|E|region:KZ|display=inline,title}} | subdivision_type = Pagilian | subdivision_name = {{wagayway|Kazakhstan}} | established_title = Napundar | established_date = 1830 (kas Akmoly){{sfn|Pospelov|1993|pp=24–25}} | government_type = Mayor–Konseho | governing_body = Konseho ti siudad ti Nur-Sultan | leader_title = Mayor | leader_name = Altay Kulginov | area_total_km2 = 810.2 | elevation_m = 347 | population_total = 1 350 228 | population_as_of = 2022 | population_footnotes = <ref name="stat.gov.kz"/> | population_density_km2 = auto | population_metro = 1,200,000 | population_metro_footnotes = <ref name="informburo"/> | postal_code_type = Kodigo ti koreo | postal_code = 010000–010015<ref>{{cite web |url=http://postalcodedb.com/AlphabeticSearch.aspx?country=Kazakhstan&city=Astana |title=Postal Code for Astana, Kazakhstan |accessdate=10 Marso 2015 |publisher=Postal Codes Database |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105648/http://postalcodedb.com/AlphabeticSearch.aspx?country=Kazakhstan&city=Astana |url-status=dead }}</ref> | area_code = +7 7172<ref>{{cite web|url=http://www.countrycallingcodes.com/country.php?country=Kazakhstan |title=Kazakhstan Country Codes |accessdate=9 Marso 2015 |publisher=CountryCallingCodes.com}}</ref> | website = {{Opisial a website}} | timezone = [[Oras ti Almaty|ALMT]] | utc_offset = +6 | blank_name = [[ISO 3166-2]] | blank_info = AST<ref>{{cite web|url=http://www.geonames.org/KZ/administrative-division-kazakhstan.html |title=ISO Subentity Codes for Kazakhstan |accessdate=10 Marso 2015 |publisher=GeoNames.org}}</ref> | blank1_name = Plata ti lisensia | blank1_info = 01, Z }} Ti '''Astana''' ({{lang-kk|Астана}}, ''Astana''; {{lang-ru|Астана}}) ket ti [[kapitolio a siudad]] ti [[Kazakhstan]]. Daytoy ket mabirukan iti igid ti [[Karayan Ishim]] iti akin-amianan a paset ti Kazakhstan, iti kaunegan ti [[Rehion ti Akmola]], ngem naisina a maadministro manipud iti rehion kas maysa a siudad nga addaan iti espesial a kasasaad. Ti maysa nga opisial a karkulo idi 2022 ket nangireporta ti populasion iti 1 350 228 iti kaunegan dagiti patingga ti siudad, a mangaramid daytoy iti maikadua a kadakeklan a siudad iti Kazakhstan, kalpsan ti [[Almaty]], ti kapitolio manipud idi 1991 aginggana idi 1997.<ref name="stat.gov.kz" /> Napundar idi 1830 a kas pagtaengan ti ''Akmoly'' ({{lang-kk|Ақмолы}}) wenno ''Akmolinsky prikaz'' ({{lang-ru|Акмолинский приказ}}), daytoy ket nagserbi idi a pagsammakedan para dagiti [[Tattao a Kosako ti Siberia|Kosako ti Siberia]]. Idi 1832, ti pagtaengan ket naikkan iti kasasaad iti ken nanaganan manen iti ''Akmolinsk'' ({{lang-ru|Акмолинск}}). Idi 20 Marso 1961, ti siudad ket nanaganan manen iti ''Tselinograd'' ({{lang-ru|Целиноград}}) tapno mamarkaan ti ebolusion ti siudad a kas sentro ti kultura ken administrasion ti [[Kampania dagiti Birhen a Dagdaga]]. Idi 1992, daytoy ket nanaganan manen iti ''Akmola'' ({{lang-kk|Ақмола}}), ti nabaliwan a kasisigud a nagan a kayatna a sawen ket "ti puraw a tabon". Idi 10 Disiembre 1997, sinukatan ti Akmola ti [[Almaty]] tapno agbalin a kapitolio ti Kazakhstan. Idi 6 Mayo 1998, daytoy ket nanaganan manen iti Astana, a ti kayatna a sawen ket "ti kapitolio" iti pagsasao a Kasaho. Ti Astana ket maysa a naplano a siudad, kas ti [[Brasilia]] idiay Brasil, [[Canberra]] idiay Australia ken [[Washington, D.C.]] idiay Estados Unidos.<ref name="Astana">{{cite web|publisher=The Guardian |title=Astana, Kazakhstan: the space station in the steppes |url=http://www.theguardian.com/world/2010/aug/08/astana-kazakhstan-space-station-steppes |date=8 Agosto 2010 |accessdate=20 Pebrero 2015}}</ref> Ti master a plano ti Astana ket dinisenio idi babaen ni [[Kisho Kurokawa]] ti Hapon nga arkitekto.<ref name="Astana" /> Kas tugaw ti [[Gobierno ti Kazakhstan]], ti Astana ket isu ti lugar ti [[Parlamento ti Kazakhstan|Kamara ti Parlamento]], ti [[Korte Suprema ti Kazakhstan|Korte Suprema]], ti [[Palasio ti Presidente ti Ak Orda]] ken dagiti nadumaduma a departamento ken ahensia ti gobierno. Daytoy ket ayan dagiti adu puturistiko a pasdek, dagiti [[hotel]] ken dagiti [[skyscraper]].<ref>{{cite web|publisher=The New York Times|author=Steven Lee Myers|title=Kazakhstan’s Futuristic Capital, Complete With Pyramid |url=http://www.nytimes.com/2006/10/13/world/asia/13astana.html?_r=0 |date=13 Oktubre 2006 |accessdate=6 Oktubre 2014}}</ref><ref>{{cite web|publisher=The Guardian |title=Astana, the futuristic frontier of architecture |url=http://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2010/aug/08/architecture-kazakhstan |date=8 Agosto 2010 |accessdate=6 Oktubre 2014}}</ref><ref>{{cite web|publisher=CNN |title=Astana: The world's weirdest capital city |author=Daisy Carrington |url=http://edition.cnn.com/2012/07/13/world/asia/eye-on-kazakhstan-astana/index.html |date=13 Hulio 2012 |accessdate=6 Oktubre 2014}}</ref> Ti Astana ket isu ti sentro ti [[isport]], ket naisaad a mangsangaili ti [[Expo 2017]]. Ti Astana ket addaan pay kadagiti adu a pagaywanan iti salun-at ken dagiti sistema ti edukasion. == Dagiti nagibasaran == {{Reflist|refs= <ref name="stat.gov.kz">{{cite web |url=http://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT245798 |title=Об изменении численности населения Республики Казахстан с начала 2017 года до 1 декабря 2017 года (Citizenship of the Republic of Kazakhstan ... to 1 December 2017) |date=4 Enero 2018 |language=Ruso}}</ref> <ref name="informburo">{{cite web|last1=Жулмухаметова|first1=Жадра|title=Чиновники работают над тем, чтобы уместить в Астане два миллиона человек|url=https://informburo.kz/novosti/chinovniki-rabotayut-nad-tem-chtoby-umestit-v-astane-dva-milliona-chelovek.html|language=Ruso|date=31 Oktubre 2017|access-date=2019-12-03|archive-date=2017-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116035031/https://informburo.kz/novosti/chinovniki-rabotayut-nad-tem-chtoby-umestit-v-astane-dva-milliona-chelovek.html|url-status=dead}}</ref> }} == Adu pay a mabasbasa == *{{Cite book | last1=Pospelov | first1=Evgeni | url=http://www.twirpx.com/file/873195/ | title=ru:Имена городов: вчера и сегодня (1917–1992). Топонимический словарь | trans-title=City Names: Yesterday and Today (1917–1992). Toponymic Dictionary | publisher=Русские словари | year=1993 }}{{Natay a silpo|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{Cite book | last1=Kozlov | first1=Denis | last2=Gilburd | first2=Eleonory | url=https://books.google.kz/books?id=tZePAQAAQBAJ&pg=PA297&dq=tselinograd&hl=ru&sa=X&ei=wxj-VKTFJYjaywPHzIGwCQ&ved=0CCwQ6AEwBg#v=onepage&q=tselinograd&f=false | title=The Thaw: Soviet Society and Culture during the 1950s and 1960s | publisher=University of Toronto Press | year=2013 | isbn=978-1-4426-4460-1 }} *{{Cite book | last=Khrushchev | first=Sergei | author-link = | url=https://books.google.kz/books?id=xTfMDJK7Qu4C&pg=PA739&dq=tselinograd&hl=ru&sa=X&ei=wxj-VKTFJYjaywPHzIGwCQ&ved=0CDwQ6AEwCQ#v=onepage&q=tselinograd&f=false | title=ru:Никита Хрущев. Реформатор | trans-title=Nikita Khrushchev. Reformer | publisher=Время | year=2010 | isbn=9785969105331 }} *{{Cite book | last1=Whyte | first1=Andy | url=https://books.google.kz/books?id=i-wa01TgV3cC&pg=PA216&lpg=PA216&dq=astana+architecture&source=bl&ots=rqc8cJnNXK&sig=EMoJHZvnUo0qerZ41RvHZHjsvRc&hl=ru&sa=X&ei=DKz8VKaQOYWNywOepIKICw&ved=0CCoQ6AEwAjgU#v=onepage&q&f=false | title=Kisho Kurokawa, Architect and Associates: Selected and Current Works | publisher=Images Publishing | year=2000 | isbn=978-1-86470-019-0 }} *{{Cite book | last1=Vale | first1=Lawrence | url=https://books.google.kz/books?id=qWx9AwAAQBAJ&pg=PA154&lpg=PA154&dq=astana+architecture&source=bl&ots=2r6suAXCp5&sig=3Y5zFsfmJ_IAgcLe6yA5OeiN42s&hl=ru&sa=X&ei=1uMGVYrnMI3baueXgfAM&ved=0CFgQ6AEwCTgo#v=onepage&q=astana%20architecture&f=false | title=Architecture, Power and National Identity | publisher=Routledge | year=2014 | isbn=978-1-134-72921-0 }} == Dagiti akinruar a silpo == {{commons-nailinia}} {{wikivoyage-inline}} *{{Opisial a website|http://astana.gov.kz/en/}} {{Listaan dagiti kapitolio ti Asia babaen ti rehion}} {{Kontrol ti autoridad}} [[Kategoria:Nur-Sultan| ]] [[Kategoria:Dagiti kapitolio iti Asia]] 1fvz5pxb2ye1awaglox7nzwr85zg5bw Denzel Washington 0 45150 405716 361301 2026-05-11T05:17:47Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405716 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | background = aktor | name = Denzel Washington | image = Denzel_Washington_cropped.jpg | caption = Ni Washington idi 2000 | birth_name = Denzel Hayes Washington, Jr. | birth_date = {{Petsa ti pannakaipasngay ken tawen/Wikidata|mf=yes}} | birth_place = [[Mount Vernon, New York]], Estados Unidos | occupation = Aktor, agpatpataud iti pelikula | years_active = 1974–agdama | spouse = {{pannakiasawa|Pauletta Pearson|1983|}} | children = 4 | alma_mater = [[Fordham University]], B.A. 1977 }} Ni '''Denzel Hayes Washington, Jr.''' {{Kabibiag|NAILINIA}}<ref name= filmref>{{cite web|url=http://www.filmreference.com/film/90/Denzel-Washington.html |title=Denzel Washington Biography (1954–) |publisher=Filmreference.com |date= |accessdate=2011-08-14}}</ref> ket maysa nga Amerikano nga aktor ken agpatpataud iti pelikula. Isu ket nakaawat kadagiti tallo a gunguna ti [[Golden Globe]], maysa a [[Tony Award|Gunguna ti Tony]],<ref>{{cite news |url=http://newsfeed.time.com/2010/06/14/denzel-washington-moves-one-step-closer-to-an-egot |title=Five Ways Denzel Can Achieve His EGOT Dream |publisher=Newsfeed.time.com |date=Hunio 14, 2010 |accessdate=2011-08-14 |archive-date=2019-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027155504/http://newsfeed.time.com/2010/06/14/denzel-washington-moves-one-step-closer-to-an-egot/ |url-status=dead }}</ref> ken dua a [[Pammadayaw nga Oscar|Gunguna ti Akademia]]: [[Kalaingan a Suporta nga Aktor (Oscar)|Kalaingan a Suporta nga Aktor]] para iti historikal a drama ti gubat a pelikula ti ''[[Glory (pelikula ti 1989)|Glory]]'' (1989) ken [[Kalaingan nga Aktor (Oscar)|Kalaingan nga Aktor]] para iti papelna iti ''[[Training Day]]'' (2001).<ref>(Abril 4, 2002). "[http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-84971321.html Halle Berry, Denzel Washington get historic wins at Oscars]. ''Jet''. Naala ti digital a bersion idi Marso 17, 2008. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100127100815/http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-84971321.html}}</ref> == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Commonscat-inline|Denzel Washington}} * {{allMovie name|74843}} * {{IMDb name|243}} * {{tcmdb name|202364}} * {{IBDB name|64166}} * {{Mojo name|denzelwashington}} * {{Iobdb name|Denzel|Washington}} {{Kalaingan nga Aktor Gunguna ti Akademia}} {{Kontrol ti autoridad}} {{Aktor-pungol}} {{Kabibiag|KATEGORIA|Washington, Denzel}} ofxrvxqba4rjviw8y78cljaqx9mq0si Bahag (kawes) . 0 81571 405713 404318 2026-05-11T00:04:06Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405713 wikitext text/x-wiki [[Papeles:Dalman,_Manguiane_from_Mindoro_(Philippines)._(Taken_during_the_1904_World's_Fair)_-_cropped.jpg|thumb| Maysa a lalaki a Mangyan iti bahag (1904) .]] [[Papeles:Datu_and_binokot_(Principalia)_-_Philippines_(c.1668).jpg|thumb| Paset ti [[:en:Visayan|Visayan]] ''[[:en:Principalia|Principalia]]'' idi pannakaunaan a panawen ti Kastila a panakakolonial, a nakaiduldulin kadagiti napateg ken nabanglo a bado dagiti ''pre-Hispanic'' a Visayan nga isu ti kinasangaili dagiti nangato a klase idi siglo a 16–17. Kitaen nga ti ''[[:en:Datu|datu]]'' ket adda laeng ''bahag'' a naisuksok iti baba ti atiddog a tuniko nga ''[[:en:Barong_tagalog|baro]]'' a naiaramid iti kapas, ket kitaen ti [[:en:Batok|natatu a saka ken rupa]]. Kasangwenna ti ''[[:en:Binukot|binukot]]'' wenno lokal a prinsesa nga addaan kadagiti balingit nga balitok. Naipakita daytoy idiay ''Historia de las Islas e Indios de Bisayas'' (1668) ni [[:en:Francisco_Ignacio_Alcina|Francisco Ignacio Alcina.]]]] Ti '''''bahag''''' ket maysa a [[:en:Loincloth|panikbasa]] a kasaganan nga aramid a naisusuot dagiti lalaki iti amin a paset ti [[:en:Pre-colonial_Philippines|''pre-kolonial'' a Pilipinas]]. Maisuot daytoy a saan nga adda bado iti ngato ken awan sabali a bado a kadduana. Naurnos da a manipud iti ''[[:en:Barkcloth|barkcloth]]'' wenno manipud iti [[:en:Woven_textile|linaon a tela nga inabel]]. Sadiay sakbay ti panawen ti panakakolonial, ti ''bahag'' ket naus-usar a kas ''garment'' dagiti ''umili'' ken dagiti ''alipin'' nga agserbi a kas ''serf class''.<ref name="Lopez">{{Cite book|last=Lopez|first=Mellie Leandicho|title=A Handbook of Philippine Folklore|date=2006|publisher=UP Press|isbn=9789715425148|page=385}}</ref> Ti ''bahag'' ket agtultuloy a masususar kadagiti dadduma a [[:en:Indigenous_tribes_of_the_Philippines|katutubong tribu iti Pilipinas]] ita—kaaduanna kadagiti ''[[:en:Igorot|Cordilleran]]'' iti Amianan a [[:en:Luzon|Luzon]].<ref name="Dalton">{{Cite book|last=Dalton|first=David|title=The Rough Guide to the Philippines|last2=Keeling|first2=Stephen|date=2013|publisher=Rough Guides UK|isbn=9781405392075}}</ref> == Panangiladawan == Ti wagas a panagusar iti ''bahag'' ket agsasaruno iti sumagmamano a dagup. Umuna, ipasok ti atiddog a tela (agarup 2 agingga 3 metro) idiay uneg dagiti bituen tapno takpan dagiti masenselan a paset ti bagi, ken agnaed ti atiddog a paset idiay likod. Iti likod a paset ket ikabil a mapukaw ti kanan a saka ken ilibot agingga iti hawak iti anti-clockwise a direksyon. Mapasok iti baba ti pangruna a flap iti uneg ken sumrek idiay wala a saka. Ipalubos a sumang-at manen agingga iti likudan a paset ti hawak a mapukaw iti likod ti ukis. Ti maipapatungpal nga aramid ket agporma a kasla dua a rektanggulo a tela nga agkitkita idiay uneg ken likod ti hawak, ken ti linteg a tela idiay saka ket agporma a kasla belt. Ti disenyo ti panag-abel ket naibukod kadagiti tribu a pagkakitaan ti agaramat ti ''bahag''. Dagiti kolor ti ''bahag'' ket makaited met ti pakpakita ti sosyalan a ranggo iti dadduma a grupo ti Igorot, a kas iti agtultuloy nga agaramat ti awanan disenyong puti a ''bahag'' dagiti umili.<ref name="Belen">{{Cite web|last=Belen|first=Yvonne|date=21 June 2014|title=Loincloth (G-string, Bahag)|url=https://www.icbe.eu/cordillera-articles/675-loincloth-g-string-bahag|access-date=21 July 2021|website=Grand Cañao}}</ref> Kadagiti [[:en:Visayans|Visayan]] idi antes ti pananakem dagiti Kastila, ti panagusar ti ''bahag'' kas inad-adu a bado ket ammuen a naindaklan, uray kadagiti agtawid iti kaadwan, gapu ta mapakita daytoy dagiti [[:en:Visayan_tattoos|burik]], a mangipakita ti ranggo ken dayaw. <ref name="Scott">{{Cite book|last=Scott|first=William Henry|title=Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society|date=1994|publisher=Ateneo University Press|isbn=9789715501354|pages=20–27}}</ref> <ref name="Francia">{{Cite book|last=Francia|first=Luis H.|title=History of the Philippines: From Indios Bravos to Filipinos|date=2013|publisher=Abrams|isbn=9781468315455}}</ref> Dagiti moderno a ''bahag'' ket nasarakanen iti kabakiran ken baba a lugar kas panglaton ti lamisaan, ''serviette'', ken dadduma pay a dekorasion ken aksesorya iti moda.<ref name="Dalton"/> Ti katutubong a balikas nga [[:en:Tagalog_language|Tagalog]] para iti "rainbow" wenno ''bahaghari'', ket agliteralen a mangipakpakita ti kayat na a sawen a "bahag ti ari".<ref>{{Cite news|date=10 October 2013|title=Glossary of Confusing Pinoy Expressions|work=Spot.ph|url=https://www.spot.ph/newsfeatures/54434/glossary-of-pinoy-expressions|access-date=21 July 2021}}</ref> == Galeria ti == <gallery mode="packed" heights="150" style="line-height:130%"> Papeles:Igorot_Practice_010.jpg|alt=Young man wearing a traditional Ifugao bahag (wanoh)| Agtutubo a lalaki a nakasuot iti tradisional nga Ifugao bahag ( ''wanoh'' ) . Papeles:Igorot.jpg|alt=Old Ifugao man with a bahag| Lakay Ifugao nga addaan bahag Papeles:Antonio,_Chief_of_Bontoc_Igorot_(c.1915).jpg|alt=A chieftain of the Bontoc people wearing a bahag| Maysa a panguluen dagiti taga Bontoc a nakasuot iti bahag Papeles:Zambals_1.png|alt=Sambal hunters wearing bahag from the Boxer Codex (c.1590)| Dagiti mangnganup [[Tattao a Sambal|iti Sambal]] a nakasuot iti bahag manipud iti Boxer Codex (c.1590) . Papeles:Visayans_1.png|alt=Tattooed Visayan warriors wearing bahag from the Boxer Codex (c.1590)| Dagiti natattoo a mannakigubat [[Tattao a Bisayano|a Visayan]] a nakasuot iti bahag manipud iti Boxer Codex (c.1590) . Papeles:Ifugao_(Philippines)_Bridal_pair_LCCN2014690054.jpg|alt=An Ifugao bridal pair (c. 1910). A newly-woven loincloth is part of the kango headdress of the man.| Maysa nga Ifugao a nobia (c. 1910). Ti baro a naabel a lupot ti lomo ket paset ti ''kango'' headdress ti lalaki. </gallery> == Kitaen met == * [[:en:Tapis_(Philippine_clothing)|Tapis (Kawes ti Filipinas) .]] == Dagiti Reperensia == {{Reflist}} * Scott, William Henry (1994) ken ni William Henry (1994). ''Barangay: Maikasangapulo ket innem a Siglo ti Kultura ken Kagimongan ti Filipinas.'' Siudad ti Quezon: Unibersidad ti Ateneo de Manila a Pagmalditan.{{ISBN|978-971-550-135-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-971-550-135-4|978-971-550-135-4]] nga . == Dagiti silpo iti ruar == {{Kategoria ti Commons|Bahag}} * [http://jerelona.tripod.com/Bahag.html Maysa a demostrasion no kasano a tradisional a naigalut ti bahag]{{Natay a silpo|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategoria:Kawes]] d3xeui9jifal7to51zsitzcmuf1pu3x