Wikipedia
ilowiki
https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Midia
Espesial
Tungtungan
Agar-aramat
Agar-aramat tungtungan
Wikipedia
Wikipedia tungtungan
Papeles
Papeles tungtungan
MediaWiki
MediaWiki tungtungan
Plantilia
Plantilia tungtungan
Tulong
Tulong tungtungan
Kategoria
Kategoria tungtungan
TimedText
TimedText talk
Modulo
Modulo tungtungan
Event
Event talk
Siudad ti New York
0
9098
406039
405968
2026-07-04T04:17:14Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
406039
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pagtaengan
| name = New York
| official_name = Ti Siudad iti New York
| settlement_type = [[Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti New York#Siudad|Siudad]]
| image_skyline = NYC Montage 2011.jpg
| imagesize = 275px
| image_caption = Agpakanawan manipud iti ngato: [[Midtown Manhattan|Tengnga ti Ili ti Manhattan]], ti [[Kuartel ti Nagnaykaysa a Pagpagilian]], ti [[Statue of Liberty|Estatua ti Libertad]], ti [[Brooklyn Bridge|Rangtay Brooklyn]], [[Central Park|Tengnga a Parke]], [[Times Square]], ken ti [[Unisphere]] idiay [[Queens]]
| image_flag = Flag of New York City.svg
| image_seal = <!--Seal of the City of New York.svg-->
| nickname = [[Dakkel a Mansanas|Ti Dakkel a Mansanas]], Gotham, Sentro ti Law-ang, Ti Siudad a Saan a Matmaturog,<ref>{{cite web|url=http://hotword.dictionary.com/big-apple-gotham/|title=Apay a ti Siudad ti New York ket ammo a "ti Dakkel a Mansanas" ken "Gotham?"|publisher=Dictionary.com, LLC|accessdate=2011-06-16|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215214452/http://hotword.dictionary.com/big-apple-gotham/|url-status=dead}}</ref> Ti Kapitolio iti Lubong<ref>{{cite web |url=http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 |title=Dagiti Pakaipakitaan a Pappanan Siudad ti New York: Kapitolio iti Lubong |publisher=Mpiweb.org |date=Septiembre 22, 1924 |accessdate=2011-06-16 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930082527/http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml|title=Maipanggep ti Siudad ti New Yok|publisher=Ti Siudad iti New York|accessdate=2011-06-16|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407134046/http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|title=FORWARD New York – Capital of the Modern World|author=Eugene J. Sherman|publisher=The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011|accessdate=2011-06-16|archive-date=2008-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002112343/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tripouttravel.com/new-york-city-the-capital-of-the-world/|title=Siudad ti New York: Ti Kapitolio iti Lubong|publisher=2011 Viacom International Inc|accessdate=2011-06-16|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119001101/http://www.tripouttravel.com/new-york-city-the-capital-of-the-world/|url-status=dead}}</ref>
| image_map = Map of New York Highlighting New York City.svg
| map_caption = Lokasion idiay estado iti [[New York]]
| pushpin_map = Estados Unidos
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = Lokasion idiay [[Estados Unidos]]
| coordinates = {{coord|40.7127|N|74.0059|W|region:US-NY|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes = {{GR|1|dateform=mdy}}
| subdivision_type = [[Listaan dagiti naturay nga estado|Pagilian]]
| subdivision_name = [[Estados Unidos]]
| subdivision_type1 = [[Listaan dagiti naturay nga estado|Naipakasaritaan a Pagpagilian]]
| subdivision_name1 = [[Inglatera]], [[Olandes a Republika]]
| subdivision_type2 = [[Politikal a pannakabingbingay iti Estados Unidos|EStado]]
| subdivision_name2 = [[New York]]
| subdivision_type3 = [[Kolonia|Naipakasaritaan a kolonia]]
| subdivision_name3 = [[Kolonia iti New York]]
| subdivision_type4 = [[Kondado (Estados Unidos)|Dagiti kondado]]
| subdivision_name4 = [[Ti Bronx|Bronx]], [[Brooklyn|Kings]], [[Manhattan|New York]], [[Queens]], [[Isla ti Staten|Richmond]]
| established_title = Nataengan
| established_date = 1624
| established_title1 = [[Munisipal a korporasion|Nainkorporado]]
| established_date1 = 1898
| government_footnotes = <ref name="MayorsOffice">{{cite web
|url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0/
|title=Biograpia
|accessdate=2010-01-08
|publisher=New York, Siudad iti
|author=ti Mayor, Siudad ti New York City Opisina iti
|date=Enero 8, 2010
|archive-date=2010-03-17
|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317115700/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0
|url-status=dead
}}</ref>
| government_type = [[Mayor–konsilo a gobierno|Mayor–Konseho]]
| leader_party = [[Nawaya (politiko)|I]]
| governing_body = [[Konsilo ti Siudad ti New York]]
| leader_title = [[Dagiti Mayor iti Siudad ti New York|Mayor]]
| leader_name = [[Bill de Blasio]]]
| unit_pref = US
| area_footnotes = {{GR|1|dateform=mdy}}
| area_total_sq_mi = 468.48
| area_land_sq_mi = 302.64
| area_water_sq_mi = 165.84
| elevation_footnotes = {{GR|3|dateform=mdy}}
| elevation_ft = 33
| elevation_m = 10
| population_footnotes = <ref name="GR2">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Enero 31, 2008|title=American FactFinder}}</ref>
| population_rank = [[Listaan dagiti siudad ti Estados UNidos babaen ti populasion|Umuna, Estados Unidos]]
| population_density_sq_mi = 27778.7
| population_total = 8,405,837<ref name=census-est-nyc-ny>{{cite news | url=http://blogs.wsj.com/metropolis/2014/03/27/new-york-city-population-hits-record-high/ | title=New York City Population Hits Record High | author=
Michael Howard Saul | newspaper=The Wall Street Journal| date=Marso 27, 2014 | accessdate=Marso 27, 2014}}</ref>
| population_as_of = 2013
| population_blank1_title = [[Listaan dagiti metropolitano a lugara idiay Estados Unidos|MSA]]
| population_blank1 = 19,949,502 ([[Listaan dagiti Estadistika ti Metropolitano a Lugar|Umuna]])
| population_blank2_title = [[Naitiptipon nga estadistika a lugar ti Estados Unidos=|CSA]]
| population_blank2 = 23,484,225 ([[Listaan dagiti Naitiptipon nga Estadistika a Lugar|Umuna]])
| population_demonym = New Yorker, Taga-New York
| timezone1 = [[Akindaya a Sona ti Oras|EST]]
| utc_offset1 = -5
| timezone1_DST = [[Dumaya a Sona ti Oras|EDT]]
| utc_offset1_DST = -4
| postal_code_type = [[Kodigo ti koreo]]
| postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx
| area_code = [[Kodigo ti lugar a 212|212]], [[Kodigo ti lugar a 718|718]], [[Kodigo ti lugar a 917|917]], [[Kodigo ti lugar a 646|646]], [[Kodigo ti lugar a 347|347]], [[Kodigo ti lugar a 929|929]]
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS a kodigo]]
| blank_info = 36-51000
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] nga ID ti langa
| blank1_info = 975772
| website = {{URL|www.nyc.gov}}
| footnotes =
}}
Ti '''New York''' ket isu ti [[Listaan dagiti siudad ti Estados Unidos babaen ti populasion|kaaduan ti populasion a siudad]] idiay [[Estados Unidos]]<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2009.html|title=Dagiti Tinawen a Karkulo dagiti Nagtaeng kadagiti Nainkorporado a Luglugar iti nasurok a 100,000, Nairanggo idi Hulio 1, 2009 Populsion: Abril 1, 2000 aginggana idi Hulio 1, 2009 (SUB-EST2009-01)|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos|accessdate=2011-04-26}}</ref> ken ti sentro ti [[New York a Metropolitano a Lugar]], ken maysa kadagiti [[Listaan dagiti metropolitano a lugar babaen ti ppulasion|kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar]] iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.mongabay.com/cities_urban_01.htm|title=Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar ti Lubong [Nairanggo babaen ti Populasion ti Urbano a Lugar]|publisher=Rhett Butler |year=2003–2006|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldatlas.com/citypops.htm|title=Dagiti kadakkelan a siudad iti lubong – (babaen ti metro a populasion)|publisher=Woolwine-Moen Group d/b/a Graphic Maps|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-wlargestua.pdf|title=Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar iti Lubong: 2008 Amin nga Urbano a Lugar 2,000,000 ken Sumurok|publisher=Wendell Cox Consultancy|accessdate=2011-04-26}}</ref> Ti siudad ket naipakpakuna a kas ti '''Siudad ti New York ''' wenno '''Ti Siudad iti New York'''<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|title=Welcome to the official New York City Web Site|publisher=Ti Siudad iti New York|year=2011|accessdate=2011-09-18|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309151647/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|url-status=dead}}</ref> tapno mailasin daytoy manipud iti '''[[New York|Estado iti New York]]''', a daytoy ket maysa a partena.<ref>{{cite web|url=http://www.nysegov.com/citguide.cfm?context=citguide&content=munibyalpha&alpha=N|title=Amina a Websites ti Munisipalida ket Nailista nga Alpabetiko|publisher=Estado ti New York|accessdate=2011-09-18}}</ref> Maysa a [[Sangalubongan a siudad|sangalubongan nabilegan a siudad]],<ref>{{cite web|url=http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf|title=GLOBAL POWER CITY INDEX 2009|publisher=© 2009 The Mori Memorial Foundation. All rights reserved|accessdate=2012-06-01|archive-date=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf|url-status=dead}}</ref> Ti mangipekpeksa ti naisangsangayan a pagbanagan iti komersio, pinansia, midia, arte, modelo, panagsukisok, teknolohia, edukasion, ken liwliwa. Ti pangibalayan ti [[Kuartel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian]],<ref>{{cite web|url=http://visit.un.org/wcm/content/|title=Sentro Dagiti Bisita ti Nagkaykaysa a Pagppagilian|publisher=Nagkaykaysa aPagpagilian |year= 2011|accessdate=2011-04-26}}</ref> Ti New York ket maysa a nangruna asentro para iti [[diplomasia|sangalubongan a diplomasia]]<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/unccp/html/home/home.shtml|title=Opisina ti Komision ti Mayor para iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kosolar a Kuerpo ken Protokol|publisher=Ti Siudad iti New York |year=2012|accessdate=2012-02-05}}</ref> ken nailanad a kas ti kultual a kapitolio iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|title=Konsulado Heneral iti Isladia a Kultura ti New York|publisher=Konsulado a Heneral iti New York|accessdate=2012-02-13|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|url-status=dead}}</ref>
Mabirukan daytoy idiay [[Pagsangladan ti New York|maysa kadagiti kadakkelan a masna apagsangladan iti lubong]],<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/shows/how-the-earth-was-made/videos/new-york-harbor#new-york-harbor|title=Kasano a Naaramid ti Daga|publisher=© 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved|accessdate=2011-09-19}}</ref> Ti Siudad ti New York City ket buklen dagiti lima a [[Borough (Siudad ti New York)|borough]], a ti tungngal maysa ket mangbukel ti maysa nga [[Listaan dagiti kondado idiay New York|estado a kondado]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/US_NYBOROUGHS.html|title=Dagiti Borough ti Siudad ti New York|publisher= Ben Cahoon |year=2002 |accessdate=2012-02-03}}</ref> Dagiti lima a borough—[[Ti Bronx]], [[Brooklyn]], [[Manhattan]], [[Queens]], ken [[Isla ti Staten]]—ket naipagkaykaysa iti maysa a siudad idi 1898.<ref>{{cite web|url=http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html|title=A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History|publisher=Departamento ti Pagbaludan ti Siudad ti New Yorkyear=1997|accessdate=2011-10-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|title=New York: Ti Siudad ti Kaarrubaan|publisher=Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York|accessdate=2011-04-30|archive-date=2012-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915134408/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|url-status=dead}}</ref> Nga adda nakarkulo ti [[Opisina ti Senso ti Estados Unidos|Senso]] a populasion ti 2011 iti 8,244,910<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2012/04/05/nyregion/census-estimates-for-2011-show-population-growth-in-new-york.html |title=Ti Panagdakkel ti Populasion ti Siudad ti New York ket Ladsenna ti 2010 a Senso, nga Iparparang ti 2011 a Karkulo |author=Sam Roberts|work=[[The New York Times]] |date=Abril 5, 2012|accessdate=2012-04-24}}</ref> a naiwarwaras ti kalawa ti daga iti agarup laeng a {{pagbaliwen|305|sqmi|km2}},<ref name="area;">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US36&-format=ST-2|ST-2S&-_lang=en American Fact Finder (U.S. Census Bureau): New York babaen ti Kondado – Tabla GCT-PH1. Populasion, Bilang dagiti Balay, Kalawa, ken Densidad: 2000 nga agpang ti datos: SEnso ti 2000 a Pakabuklan a Papeles 1 (SF 1) 100-Porsiento ti Daos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106193211/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US36&-format=ST-2%7CST-2S&-_lang=en |date=2012-01-06 }}, Naala idi 2009-02-06</ref><ref name="NYC Land Estimate">{{cite web
|publisher=Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York
|title=Bariweswes ti NYC
|url=http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf
|accessdate=2008-05-22
|format=PDF
|archive-date=2008-08-24
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080824013625/http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf
|url-status=dead
}}</ref><ref name="NYT Land Estimate">{{Cite news
|work=The New York Times
|title=Dakkel pay laenga Siudad, Ngem Saanen Unay a Dakkel
|first=Sam |last=Roberts
|url=http://www.nytimes.com/2008/05/22/nyregion/22shrink.html
|accessdate=2008-05-22
|date=Mayo 22, 2008}}</ref> Ti New York ket isu ti [[Listaan dagiti siudad ti Estados Unidos babaen ti densidad ti populasion|kapusekan ti populasion]] a kangrunaan a siudad idiay Estados Unidos.<ref name="density">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-redoLog=false&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-25|US-25S&-_lang=en ''Kondado ken Siudad a Libro ti Datos:2007'' (Opisina ti Senso ti Estados Unidos), Tabla B-1, Kalawa ken Polasion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110805225222/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-redoLog=false&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-25%7CUS-25S&-_lang=en |date=2011-08-05 }}, Naala idi 2008-07-12.</ref>
Adda dagiti 800 a kaadu dagiti pagsasao a naisasao idiay New York, a mangaramid daytoy ti naipakadumadumaan ti lingguistika a siudad iti lubong.<ref>{{Cite news
|url=http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hpw
|title=Agdengdengngeg (ken Agiduldulin) kadagti Pagsasao iti Lubong
|accessdate=2010-04-29
|work=The New York Times
|first=Sam|last=Roberts
|date=Abril 28, 2010}}</ref>
Ti populasion ti Siudad ti New York a Metropolitano a lugar ket isu ti kadakkel idiay Estados Unidos, nga adda dagiti 18.9 a riwriw ti tattao a naiwarwaras iti {{convert|6720|sqmi|km2}},<ref name=metro>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_NSRD_GCTPL2.US24PR&prodType=table|title=Tabla GCT-PL2 – Kasasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Estadistiko a Lugar ti Metropolitano; ket para iti Puerto Rico|publisher=Opisina ti SEnso ti Estados Unidos|accessdate=2012-03-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|title=NYC Ti Opisial a Pagsurotan nycgo.com – nyc statistics|publisher=NYC & Company|accessdate=2011-09-17|archive-date=2011-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505004453/http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|url-status=dead}}</ref> ken daytoy ket paset pay ti kaaduan ti populasion a [[naitiptipon nga estadistiko a lugar]] idiay Estados Unidos nga aglaon ti 22.1 a riwriw a tattao manipud iti 2010 a Senso.<ref>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_NSRD_GCTPL2.US41PR&prodType=table|title=Tabla GCT-PL2 – Kasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Naitiptipon nga Estadistiko a Lugar; aken para itir Puerto Rico|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos|accessdate=2012-03-28}}</ref>
Ti New York ket makasurot ti nagramutanna manipud iti 1624 a pannakabangonna a kas maysa a komersio a lugar babaen dagiti kolonista iti [[Olandes a Republika]], ken nanaganan ti [[Baro nga Amsterdam]] idi 1626.<ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h2122.html|title=Paksaritaan ti Estados Unidos – Siudad ti New York, New York|accessdate=2011-05-08}}</ref> Ti siudad ken dagiti naipalawlaw ket timengtengngel babaen dagiti [[Pagarian iti Inglatera|Ingles]] idi 1664<ref>{{Cite book
|last= Shorto|first= Russell
|title= Ti Isla iti Tengnga iti Lubong, Umuna nga Edision
|year= 2005
|publisher=Vintage Books
|location=New York
|isbn= 1-4000-7867-9
|page=30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h2122.html|title=Pakasaritaan ti Estados Unidos Siudad ti New York, New York|accessdate=2011-05-10}}</ref> ket nanaganan manen dagitoy ti ''New York'' kalpasan ti panangited ni Ari [[Carlos II iti Inglatera]] kadagiti kabsatna, ti [[Jaime II iti Inglatera|Duke iti York]].<ref>{{cite web|url=http://www.mrnussbaum.com/13colonies/printables/njcolony.pdf|title=Ti New Jersey a Kolonia|publisher=MrNussbaum.com|accessdate=2011-05-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm|title=Ni KINGSTON ket Nakaduktal kadagiti 300 a Tawtawen a Pakasaritaan ti New York kadagiti Olandes a Kolonia|publisher=Nailian a Serbisio ti Parke, Departamento ti kaunegan ti Estados Unidos|accessdate=2011-05-10}}</ref> Ti New York ket nagserbi a kas ti [[Listaan dagiti kapitolio ti Estados Unidos#Dagiti dati a nailian a Kapitolio|kapitolio iti Estados Unidos]] manipud idi 1785 aginggana idi 1790.<ref name=senate>{{cite web
|url=http://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm
|title=Dagiti Siam a Kapitolio iti Estados Unidos
|publisher=[[Senado ti Estados Unidos]]
|accessdate=2008-09-07}}</ref>
Isu daytoyen ti kadakkelan a siudad ti pagilian manipud idi 1790.<ref>{{cite web
|url=http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027/tab01.txt
|title=Ranggo babaen ti Populasion dagiti 100 a Kadakkelan nga Urbao a Luglugar, Alpabetiko a Nailista baben ti Estado: 1790–1990
|date=Hunio 15, 1998
|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos
|accessdate=2009-02-08}}</ref> Ti [[Statue of Liberty|Estatua ti Libertad]] ket kumabkablaaw kaditi riniwriw nga imigrante idi napanda idiay Amerika babaen dagiti bapor idi naladaw a maika-19 ken maika-20 a sigsiglo<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/topics/statue-of-liberty|title=Estatua ti Libertad|publisher=1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved|accessdate=2011-05-21}}</ref> ken maysa a simbolo ti sangalubongan iti Estados Unidos ken ti [[demokrasia]]na.<ref>{{cite web| title = Estatua ti Libertad| work=Tawid ti Lubong| publisher=© UNESCO a Sentro ti Tawid ti Lubong 1992–2011| url = http://whc.unesco.org/en/list/307| accessdate =2011-10-23}}</ref>
Adu kadagiti distrito ken dulon idiay Siudad ti New York ket nagbalinda a nalatak nga ammo kadagiti agarup 50 riwriw a tinawen nga agbisbisita.<ref>{{cite news|url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2011/12/20/as-city-closes-in-on-50-millionth-visitor-british-couple-to-be-feted/?scp=1&sq=tourists&st=Search|title=Gapu ti panakaiyasasiden ti Siudad Iti Maikasingkuenta a Riwriw a Bisita, Marambakanto dagiti dua a Britaniko a preha|author=Patrick McGeehan|publisher=© 2011 The New York Times Company|date=Disiembre 20, 2011|accessdate=2011-12-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.northjersey.com/news/135934558_NYC_reaches_goal_of_50_million_tourists.html|title=Ti NYC ket naabutaanan ti gandat a 50 riwriw a bisbisita|publisher=© 2011 North Jersey Media Group|date=Disiembre 20, 2011|accessdate=2011-12-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|title=NYC The Official Guide nycgo.com – nyc statistics|publisher=NYC & Company|accessdate=2011-09-16|archive-date=2011-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505004453/http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|url-status=dead}}</ref> Ti [[Times Square]], nadayegan a kas ti "Ti Pagtutumpongan iti Lubong",<ref>{{cite web|url=http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|title=Dagiti Pakasaritaan dagiti Arte ken Panagliwliwa ti Dakkel a Mansanas Ti Pagtutumpongan iti Lubong|publisher=Thirteen/WNET New York 2005 Educational Broadcasting Corporation|accessdate=2011-04-26|archive-date=2008-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080105113922/http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timessquarenyc.org/|title=Ti Pagtutumpongan iti Lubong – Times Square ti opisial a sapot ti pagsaadan ti Times Square |publisher=Times Square District Management Association, Inc|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyctourist.com/times-square.php|title=Times Square New York, NY Times Square|publisher=2011 NYCTourist.com|accessdate=2011-05-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|title=Times Square Pagtutumpongan iti Lubong ti Pakaammo ti Siudad ti New York|author=Aditya Rangroo|publisher=(C) 1980–2010 TimesSquare.com A Dataware Corporation Company|date=Oktubre 14, 2010|accessdate=2012-01-22|archive-date=2013-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722182815/http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|title=Ti New York idi panawen ti 70: Ti Panagipalpalagip|author=Allan Tannenbaum|publisher=© The Digital Journalist|accessdate=2011-12-17|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|url-status=dead}}</ref> ket isu ti naraniga a nasilawan a pagtutumpongan a distrito ti [[Broadway a teatro]],<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/596253/Times-Square|title=Times Square|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2011-05-10}}</ref> maysa kadagiti nakumikom pagkurosan dagiti magmagna iti lubong,<ref name="Joshua Pramis">{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/articles/worlds-most-visited-tourist-attractions/2|title=Dagiti Kaaduan a Mabisbisita dagiti Turista iti Lubong Umuna: Times Square, Siudad ti New York|author=Joshua Pramis|publisher=Copyright © 1997–2012 American Express Publishing Corporation. All Rights Reserved|date=Oktubre 2011|accessdate=2012-03-29}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.diserio.com/streetscapes.html|title=The Most Jivin' Streetscapes in the World|publisher=Luigi Di Serio|year=2010|accessdate=2011-05-10|archive-date=2014-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921173328/http://www.diserio.com/streetscapes.html|url-status=dead}}</ref> ken maysa a kangrunaa a sentro ti [[panagpalpaliwa nga industria]].<ref>{{cite web|url=http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm|title=New York Architecture Images- Midtown Times Square|publisher=2011 nyc-architecture|accessdate=2011-05-10|archive-date=2017-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125164419/http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm|url-status=dead}}</ref> Ti siudad ket pangibalayan kadagiti adu a naindayegan ti lubong a [[Dagiti rangtay ken tunel idiay Siudad ti New York|rangtay]], [[Dagiti katayagan apasdek idiay Siudad ti New York|natayag a paspasdek]],<ref>{{cite web|url=http://buildingdb.ctbuh.org/?do=city&city=NYC&country=US|title=Dagiti pasdek idiay Sudad ti New York|publisher=Konsilo dagiti Natayag a Paspasdek ken Urbano a Pagtaengan|accessdate=2011-06-08|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717061539/http://buildingdb.ctbuh.org/?do=city&city=NYC&country=US|url-status=dead}}</ref> ken dagiti [[Listaan dagiti Parke idiay Siudad ti New York|parke]]. Ti pinansia a distrito ti Siudad ti New York, a naangklaan baaen ti [[Wall Street]] idiay [[Lower Manhattan]], ket iu ti pamay-an a kas ti [[pinansia a sentro|pinansia a kapitolio]] iti lubong<ref>*{{cite web|url=http://articles.businessinsider.com/2011-07-31/markets/30005560_1_cities-economic-output-gdp|title=Dagiti 8 a rabaw a Siudad babaen ti GDP: Tsina vs. Ti E.U.|publisher=Copyright © 2012 Business Insider, Inc. All rights reserved|date=Hulio 31, 2011|accessdate=2012-04-10|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205063107/http://articles.businessinsider.com/2011-07-31/markets/30005560_1_cities-economic-output-gdp|url-status=dead}}
*{{cite web|url=http://index.xinhua08.com/dqszs/bgxz/201107/P020110708322385591732.pdf|title=Xinhua-Dow Jones International Financial Centers Development Index (2011)|page=11|publisher=CFC Holding Company, Ltd., Index Center and CME Group Index services LLC (Dow Jones Indexes)|date=Hulio 8, 2011|accessdate=2012-03-11}}
*{{cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news/world-news/ubs-may-move-us-investment-bank-to-nyc_556257.html|title=UBS may move US investment bank to NYC|publisher=e-Eighteen.com Ltd|accessdate=2011-06-12}}
*{{Cite book
|url=http://books.google.com/?id=dWA7aEbsy8QC&pg=PA154&dq=new+york+financial+capital+of+the+world+2010&q=new%20york%20financial%20capital%20of%20the%20world%202010
|title=Dagiti 301 a Kasayaatan a apagadalan ti Negosio ti 2010 babaen ti Princeton Review, Nedda Gilbert
|accessdate=2010-05-30
|publisher=Random House Information Group
|isbn=978-0-375-42959-0
|author1=Review, Princeton
|author2=Gilbert, Nedda
|date=Oktubre 6, 2009
}}
*{{cite news
|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aEC0OYmvvcZM
|title=Ti New York ket Linabsanna ti Londres a kas ti Pinansia a Sentro iti Bloomberg Poll
|publisher=Bloomberg
|accessdate=2011-11-04
|date=Oktubre 29, 2009
}}
*{{Cite news
|url=http://online.wsj.com/article/SB123940286075109617.html
|title=Ti Buis a Kapitolio iti Lubong
|work=The Wall Street Journal
|accessdate=2010-05-30
|date=Abril 11, 2009
}}
*{{cite web
|url=http://justoneminute.typepad.com/main/2010/04/editorializing-from-the-financial-capital-of-the-world.html
|title=JustOneMinute – Editorializing From The Financial Capital Of The World
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-06-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613175345/http://www.moneycontrol.com/news/world-news/ubs-may-move-us-investment-bank-to-nyc_556257.html
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/
|title=Ti Londres ket Mabalin nga Adda kadagiti IPO ...
|publisher=Marketwatch
|accessdate=2010-05-30
}}
*{{cite web
|url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/Londres-versus-Nueva-York/20080901cdscdimer_3/cdsmer/
|title=Fondos – Londres versus Nueva York
|format=PDF
|publisher=Cinco Dias
|language=Espaniol
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-08-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813033528/http://www.cincodias.com/articulo/mercados/londres-versus-nueva-york/20080901cdscdimer_3/
|url-status=dead
}}</ref>
ken isu ti pagbalayan ti [[New York Stock Exchange]], ti kadakkelan a stock exchange babaen ti dagup ti [[market capitalization|puonan ti paglakuan]] kadagiti nailista a kompaniana.<ref>{{cite web|url=http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|title=Market Highlights for First Half-year 2010|publisher=World Federation of Exchanges|accessdate=2011-04-13|archive-date=2013-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722235155/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|url-status=dead}}</ref> Ti pagtagilakuan ti [[real estate]] ti Manhattan ket maysa kadagiti kanginaan iti lubong.<ref>{{cite web
|url=http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9
|title=Ti Kanginaan a Paglakuan ti Real Estate iti Lubong
|publisher=CNBC
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-04-30
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430074517/http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9
|url-status=dead
}}</ref> Ti [[Ka-Insikan, Manhattan|Ka-Insikan ti Manhattan]] ket pagibuklan ti kaaduan pagyanan dagiti [[Han nga Insik|Insik a tatto]] iti Lumaud a Hemiperio.<ref>{{cite web|url=http://www.ny.com/articles/chinatown.html|title=Ti Pakasaritaan ti Ka-Insikan ti New York|author=Sarah Waxman|publisher=Mediabridge Infosystems, Inc.|accessdate=2011-03-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.explorechinatown.com/PDF/FactSheet.pdf|title=Ti Kinapudno a Sabanas ti Ka-Insikan ti Siudad ti New York |publisher=explorechinatown.com|accessdate=2011-12-18}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&pg=PA104&dq=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&hl=en&ei=tHBaTpiYAeWt0AHsrrCTCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwADgK#v=onepage&q=Flushing%20Chinatown%20Little%20Taiwan&f=false |title=Isu pay laeng ti Nabalitokan a Ruangan: ti Maikatlo ... |publisher=Liblibro ti Google |author=David M. Reimers |accessdate=2011-12-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indonewyork.com/contents/New%20York/Kota%20New%20York/Chinatown/Chinatown.htm|title=Ka-Insikan|publisher=Indo New York|accessdate=2011-12-18|archive-date=2012-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404124306/http://www.indonewyork.com/contents/New%20York/Kota%20New%20York/Chinatown/Chinatown.htm|url-status=dead}}</ref> Mangitited daytoy ti agtultuloy a 24/7 a panagserbisio,<ref name=twentyfour>{{cite news
|url=http://www.nytimes.com/2005/12/20/nyregion/nyregionspecial3/20security.html?_r=1&oref=slogin
|title=Nga Adda ti Pangdandanagan ti Terorismo, Dagiti Polis ket Agsagsaganada a Mangsalaknib ti Nadaael a Sistema
|work=The New York Times
|date=Disiembre 20, 2005
|accessdate=2012-02-17
| first1=Al
| last1=Baker
| first2=Richard
| last2=Pérez-Peña
}}</ref> ti [[Subway ti New York]] ket maysa kadagiti kawatiwatan a [[rapid transit|napardas a pagdaliasatan]] a sistema iti lubong.Adda dagiti adu a kolehio ken unibersidad ti mabirukan idiay New York,<ref>{{cite web|url=http://www.ny.com/academia/colleges.html|title=Dagiti Kolehio ken Unibersidad ti NYC|publisher=© Mediabridge Infosystems, Inc. 1994–2011|accessdate=2011-10-13}}</ref> a mairaman ti [[Columbia University|nibersidad ti Columbia]], [[New York University|Unibersidad ti New York]], ken [[Rockefeller University|Unibersidad ti Rockefeller]] , a dagitoy ket nairanggo kadagiti 50 a rabaw iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.arwu.org/ARWU2010.jsp |title=Akademiko a Pannakairanggo dagiti Unibersida iti Lubong |publisher=Arwu.org |accessdate=2011-01-18}}</ref>
== Kakabsat a siudad ==
Ti Siudad ti New York kat adda dagiti sangapulo a [[Dagiti singin nga ili ken kakabsat a siudad|kakabsat a siudad]]. Ti Programa ti Kabsat a Siudad ti Siudad ti New York ket napasayaat idi ken nanaganan manen ti Sangalubongan a Kaasmang ti Siudad ti New York , Inc. idi 2006 nga adda dagiti gandat a mangipalawa ti pannakitignay ti Siudad kadagiti gangganaet a siudad bayat nga agtagtaginayon kadagiti sangapulo a naipakasaritaan a maikabagianna a siudad:<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml|title=Dagiti Kaasmang a Siudad ti NYC|publisher=Ti Siudad ti New York|accessdate=2012-08-17|archive-date=2013-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201221257/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml|url-status=dead}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Siudad
! Manipud idi
|-
| [[Tokyo]], [[Hapon]] || 1960
|-
| [[Beijing]], [[Tsina]] || 1980
|-
| [[Cairo]], [[Ehipto]] || 1982
|-
| [[Madrid]], [[Espania]] || 1982
|-
| [[Santo Domingo]], [[Republica Dominicana|Republika Dominikana]] || 1983
|-
| [[Budapest]], [[Hungaria]] || 1992
|-
| [[Roma]], [[Italia]] || 1992
|-
| [[Herusalem]], [[Israel]] || 1993
|-
| [[Tel Aviv]]<ref name="TLV">{{cite web|url=http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515|title=''Tel Aviv -Dagiti Kaasmang a Siudad''|publisher=2008 [http://www.tel-aviv.gov.i]|accessdate=5 Disiembre 2008}}</ref>, [[Israel]] || 1996
|-
| [[Londres]], [[Nagkaykaysa a Pagarian]] || 2001
|-
| [[Johannesburg]], [[Abagatan nga Aprika]] || 2003
|}
Kasla ti New York, amin malaksid ti Beijing ket dagiti kaaduan ti populasion a siudad kadagiti pagilianda,<ref>Ti ''[[The Statesman's Yearbook]] 2003'', inurnos babaen ni Barry Turner, [[Palgrave Macmillan]] ([[Basingstoke]], Londres ken New York), 2002, {{ISBN|0-333-98096-4}}</ref> A saan a kas ti New York, amin ngem ti Johannesburg ket agserserbi pay a kas ti ''de facto'' wenno ''[[de jure]]'' a nailian a kapitolio ti politika. Ti New York ken dagiti kakabsatna asiudad ket aminda a kangrunaan a sentro ti ekonomia, ngem adda dagiti bassit a kakabsat ti New York nga adda ti kasasaad a kas maysa a nangruna a puerto.<ref>"Dagiti Pagilian ti Lubong", ''[[Whitaker's Almanack]] 1999'' (Pagalagadan nga Edison), [[The Stationery Office]], Londres, 1998, {{ISBN|0-11-702240-3}}, pampanid 781–785 & panid 907</ref>
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Adu pay a mabasbasa ==
{{refbegin|30em}}
*{{cite book |last=Belden |first=E. Porter |year=1849 |url=http://books.google.com/books?id=Jv-nXd8W8b0C&printsec=titlepage |title=New York, Napalabas, Agdama, ken Masakbayan: Buklen ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York, ti Panakaipalpalawag iti Agdama a Kasasaadna, ket ti maysa a Karkulo ti Masakbayanna a Panagdakkel |location=New York |publisher=G.P. Putnam }} manaipud ti [[Liblibro ti Google]].
*{{cite book |authorlink=Anthony Burgess |last=Burgess |first=Anthony |year=1976 |title=[[New York (libro ni Anthony Burgess)|New York]] |location=New York |publisher=Little, Brown & Co. |isbn=90-6182-266-1 }}
*{{Cite gotham}}
*{{cite book |authorlink=Federal Writers' Project |author=Gandat dagiti Pederal a Mannurat |year=1939 |title=Ti WPA a Pagsurotan ti Siudad ti New York |location=New York |publisher=The New Press |edition=1995 reissue |isbn=1-56584-321-5 }}
*{{Cite enc-nyc}}
*{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Dunbar |editor2-first=David S. |year=2005 |title=Imperio a Siudad: Ti New York Ti Uneg dagiti Sigsiglo |publisher=Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan|isbn=0-231-10909-1 }}
*{{Cite book |title=Amerikano a Metropolis: Ti Pakasaritaan ti Sisudad ti New York |last=Lankevich |first=George L. |publisher=NYU Press |year=1998 |isbn=0-8147-5186-5 }}
*{{cite book |authorlink=E. B. White |last=White |first=E. B. |year=1949 |title=Here is New York |publisher=Little Bookroom |edition=2000 reissue }}
*{{Cite AIA4}}
*{{cite book |authorlink=Colson Whitehead |last=Whitehead |first=Colson |year=2003 |title=Ti Koloso iti New York: Ti Siudad kadagiti 13 a Paset |location=New York |publisher=Doubleday |isbn=0-385-50794-1 }}
{{refend}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
* {{commons-nailinia|New York City|Siudad ti New Yok}}
* [http://www.nyc.gov/ NYC.gov] ket isu ti opisial a website ti Siudad ti New York.
[[Kategoria:Siudad ti New York| ]]
[[Kategoria:Dagiti siudad idiay New York]]
[[Kategoria:Dagiti dati a kapitolio iti Estados Unidos]]
[[Kategoria:Dagiti Metropolitano a lugar iti Estados Unidos]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo (atiddog)]]
5k4wdz4lm14kn8yb1ump2ukbev4c09v
Sydney
0
17950
406037
403814
2026-07-03T13:08:21Z
~2026-37959-40
20187
/* */
406037
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Australiano a lugar
| type = siudad
| name = Sydney 2029
| state = nsw
| image = Sydney skyline at dusk - Dec 2008.jpg
| imagesize = 300
| caption = Ti [[Kamara ti Opera ti Sydney]] ken ti [[Sentro a distrito ti komersiao ti Sydney|Sydney CBD]] iti sumipnget manipud idiay [[Kalsada Jeffrey]], [[Kirribilli]]
| coordinates = {{Coord|33|51|35.9|S|151|12|40|E|type:city(4575532)_region:AU-NSW|display=inline,title}}
| force_national_map = yes
| latd = 33
| latm = 51
| lats = 35.9
| longd = 151
| longm = 12
| longs = 40
| pushpin_label_position = left
| pop = 4,627,345
| pop_footnotes = <ref name=3218-10-11>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2010-11~Main+Features~Main+Features?OpenDocument#PARALINK1|title=3218.0 – Rehional a Panagdakkel ti Populasion, Australia, 2010-11|publisher=[[Australiano nga Opisina dagiti Estadistika]]|date=30 Marso 2012|accessdate=13 Abril 2012}}</ref>
| poprank = Umuna
| density = 2058
| density_footnotes = (2006)<ref>{{cite web|url=http://abs.gov.au/websitedbs/d3310114.nsf/4a256353001af3ed4b2562bb00121564/45b3371f4a681356ca25740e007c92bf!OpenDocument|title=Explore Your City Through the 2006 Census Social Atlas Series|author=Australiano nga Opisina dagiti Estadistika|date=17 Marso 2008|accessdate=19 Mayo 2008|authorlink=Australiano nga Opisina dagiti Estadistika}}</ref>
| est = [[Aldaw ti Australia|26 Enero]] 1788
| area = 12144.6
| area_footnotes =
| timezone = [[Pagalagadan nga Oras ti Daya nga Australia|AEST]]
| utc = +10
| timezone-dst = [[Aldaw nga Oras ti Daya nga Australia|AEDT]]
| utc-dst = +11
| dist1 = 881
| dir1 = AD
| location1 = Melbourne
| dist2 = 938
| dir2 = B
| location2 = Brisbane
| dist3 = 286
| dir3 = AD
| location3 = Canberra
| dist4 = 3970
| dir4 = D
| location4 = Perth
| dist5 = 1406
| dir5 = D
| location5 = Adelaide
| lga = [[Sydney#Gobierno|nadumaduma]] (38)
| county = [[Kondado ti Cumberland, New South Wales|Cumberland]]
| stategov = [[Dagiti elektoral a distrito ti New South Wales|nadumaduma]] (49)
| fedgov = [[:Papeles:Sydney divisions overview 2010.png|nadumaduma]] (24)
| maxtemp = 21.7
| mintemp = 13.8
| rainfall = 1212.8
}}
Ti '''Sydney''' ({{IPAc-en|s|ɪ|d|n|i}})<ref>{{cite book|title=Diksionario ti Macquarie ABC|publisher=The Macquarie Library Pty Ltd|year=2003|page=1000|isbn=1-876429-37-2}}</ref> ket isu ti [[Listaan dagiti kapitolio a siudad ti Australia|estado a kapitolio]] ti [[New South Wales]] ken ti [[Listaan dagiti siudad idiay Australia babaen ti populasion|kaaduan ti populasion a siudad]] idiay [[Australia]]. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a daya nga aplaya ti [[Baybaya Tasman]] ti Australia . Manipud idi Hunio 2010, ti kalatakan a metropolitano a lugar ket adda ti agarup a populasion ti 4.6 a riwriw a tattao.<ref name=3218-10-11 /> Dagiti agtataeng ti Sydney ket tinawtawgan a kas dagiti Sydneysiders wenno taga-Sydney, a mangbukel ti kosmopolitano ken internasional a populasion.<ref>{{cite web|url=http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/10/speech44a.htm|work=1995 Dagiti Nagbanagan ti Konperensia ti Sangalubongan a Dibersidad ti Kultura, Sydney|title=Panagdaremdem para iti Dibersidad: ti Adu ti Kulturana a Siudad|publisher=Deparatmento ti Imigrasion ken Panakaumili ti Gobierno ti Australia}}</ref>
Daytoy a lugar ket isu ti immuna a [[Britaniko a kolonia]] idiay Australia, ti Sydney ket nabangon idi 1788 idiay [[Luek ti Sydney]] babaen ni [[Arthur Phillip]], komodoro ti [[Umuna a plota]] a kas maysa a [[penal a kolonia]].<ref name=VGP>>{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/etext/15100|title=Ti Panagbaniaga ni Gobernador Phillip idiay Luek ti Botany|author=Arthur Phillip}}</ref> Ti siudad ket naipatakder kadagiti turturod a napakalikmutan ti [[Puerto Jackson]] a sapasap a naamammoan a kas ti Sangladan ti Sydney, nga adda idiay ti ikonoko a [[Kamara ti Opera ti Sydney]] ken ti [[Rangtay ti Sangladan ti Sydney|Rangtay ti Sangladan]] ket prominente a nailanglangaan. Ti kalikudan a lugar ti metropolitano a lugar ket napalikmutan babaen dagiti [[nailian a parke]], ken dagiti aplaya a rehion ket mangipakpakita kadagiti adu a luek, karayan, waig ken dagiti [[Dagiti igid ti baybay idiay Sydney|aplaya]] a mairaman ti nadayeg a [[Aplaya Bondi]] ken [[Aplaya Manly]]. Iti kaunegan ti siudad ket adda dagiti naindayegan a parke, a mairaman ti [[Parke Hyde, Sydney|Parke Hyde]] ken ti dagiti [[Dagiti Naarian a Botaniko a Hardin, Sydney|Naarian a Botaniko a Hardin]].
Ti Sydney ket kankanayon a nangato a nairangranggo kadagiti pagiranggoan t siudad iti lubong. Daytoy ket nagisangaili kadagiti nangruna mga pasamak ti internasional nga ay-ayam, a mairaman ti [[Dagiti Ay-ayam ti Britaniko nga Imperio ti 1938]] ken ti [[Kalgaw nga Olimpiada ti 2000]]. Ti kangrunaan nga eropuerto nga agserserbi ti Sydney ket ti [[Eropuerto ti Sydney]]<ref>{{cite web|url=http://www.gnb.nsw.gov.au/name_search/extract?id=TRlpoeZTGH|title=Dagiti Naala a Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan: Sydney (Kingsford Smith) Eropuerto|work=Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan (GNR) ti NSW|publisher=Taripnong ti Heograpiko a Nagnagan ti New South Wales]]|accessdate=28 Septiembre 2010|archive-date=2011-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525234356/http://www.gnb.nsw.gov.au/name_search/extract?id=TRlpoeZTGH|url-status=dead}}</ref> ken ti kangrunaan a puerto ti siudad ket ti [[Puerto Jackson|Sangladan ti Sydney]].
== Pakasaritaan ==
{{Nangruna|Pakasaritaan ti Sydney}}
Ti [[Radio karbon a panagipetsa]] ket mangisingasing a ti rehion ti Sydney ket nataenganen babaen dagiti [[patneng nga Australiano]] kadagiti 30,000 a tawtawen.<ref>{{cite news|first=Richard|last=Macey|title=Naisurat manen dagiti pakasaritaan ti nagtataeng: maipasubli ti 30,000 a tawtawen|date=15 Septiembre 2007|url=http://www.smh.com.au/news/national/settlers-history-rewritten/2007/09/14/1189276983698.html|work=The Sydney Morning Herald|accessdate=15 Septiembre 2007}}</ref>
Dagiti tawidan a patneng nga agtataeng ti Look Sydney ket dagiti [[Cadigal]] a tattao, a dagiti dagada ket gumay-at idi manipud iti abagatan ti [[Puerto Jackson]] aginggana idiay [[Petersham, New South Wales|Petersham]].<ref name="cityofsydney.nsw.gov.au">Siudad ti Sydney. [http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/barani/themes/theme1.htm Siudad ti Sydney Patneng a Pakasaritaan ti Look Sydney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122100002/http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/barani/themes/theme1.htm |date=2013-01-22 }}</ref> Bayat a dagiti karkulo ti populasion sakbay ti isasangpet ti Immuna a Plota idi 1788 ket agtultuloy a naisuppiatan, agarup a 4,000–8,000 nga Aborihen a ttao ket nagtaengda idiay rehion ti Sydney sakbay ti immuna a panakaiyasideg dagiti Britaniko a nagtataeng. Ti Britaniko ket tinawtawaganda dagiti patneng a tattao ti "[[Eora]]",<ref name="kohen">Kohen, J. L. 2000. Immuna ken Naudi a tattao: Aborihen Sydney. In J. Connell (Ed.). ''Sydney ti irurumsua ti gobal a siudad.'' pp 76–95. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan {{ISBN|0-19-550748-7}}, pp 76–78, 81–82, 83</ref> gapu no damagen ti naggapuanda, ti sungbat dagitoy a tao ket: "''Eora''", a kayatna asaoen ket "ditoy", wenno "manipud iti daytoy a lugar" iti pagsasaoda.<ref name="cityofsydney.nsw.gov.au" /> Adda idi dagiti taalo a grupo ti pagsasao idiay rehion ti Sydney, a dagitoy ket nabingbingay kadagiti dialekto nga insasao dagiti basbassit a sankaputotan. Dagiti kangrunaan a pagsasao idi ket ti [[Pagsasao a Darug|Darug]] (ti ''[[Cadigal]]'', dagiti kasisigud a nagtaeng iti Siudad ti Sydney, ket nagsasaoda ti aplaya adialekto ti Darug), [[Pagsasao a Dharawal|Dharawal]] ken [[Pagsasao a Guringai|Guringai]]. Ti tunggal sankaputotan ket addaanda ti teritorio, ti lokasion ti tunggal maysa ateritorio ket maikeddeng kadagiti magun-od a rekurso. Urayno ti urbanisasion ket kaaduan a nakadadael kadagiti ebidensia kadagitoy a pagtaengan a kas dagiti kontsa ti [[midden|pagibellengan ti rugitan]], dagiti bilang dagiti [[kinitikit ti bato ti Sydney]], dagiti gedged ken [[bato nga arte]] ket agtultuloy a makitkita idiay [[Hawkesbury a gubang]] ti labneng ti Sydney.<ref>{{cite news|first=Bruce|last=Elder|title=Pakasaritaan a disso ti bato|date=7 Septiembre 2007|work=Ti Tawen|location=Melbourne|url=http://www.theage.com.au/news/new-south-wales/history-set-in-stone/2007/09/05/1188783292366.html|accessdate=18 Oktubre 2007}}</ref>
[[Papeles:Thomas Watling - A Direct North General View of Sydney Cove, 1794.jpg|thumb|left|''Ti Dagus nga Amianan a Sapasap a Panakaimatangan ti [[Look Sydney]]'', a pinintaan babaen ti napabasulan ken artista a ni [[Thomas Watling]] idi 1794]]
Idi 1770, ti Britaniko a kapitan ti baybay a ni Teniente [[James Cook]] ket simmanglad idiay [[Luek Botaniko]] idiay [[Cronulla a karuburuban ti darat, Kurnell Peninsula|Kurnell Peninsula]]. Ditoy ti immuna a nakaiyasidegan ni Cook ti maysa nga Aborihen a komunidad a naamammoan a kas ti [[Gweagal]].<ref>{{cite news|title=Maysada idi a Mannakigubat|work=Sydney Morning Herald|date=11 Nobiembre 2002|url=http://www.smh.com.au/articles/2002/11/10/1036308574533.html|accessdate=21 Disiembre 2008}}</ref> Babaen ti panagiblin ti Britaniko a gobierno, ti [[Penal a kolonia|pagtaengan dagiti napabasul]] ket binangon idi babaen ni Arthur Phillip, wa simmangpet idiay [[Luek Botaniko]] kadagiti [[Immuna aPlota|plota ti 11 a barko]] idi 18 Enero 1788. Daytoy a sitio ket naikeddeng idi a saan a nasayaat a pagtaengan, gapu ti nakamlat a daga ken ti kaawan pagalaan ti mainum a danum. Ni Phillip simmaruno a binagonna ti kolonia manipud iti maysa nga adadayo a look iti aplaya, aidiay [[Look Sydney]] idiay Puerto Jackson idi 26 Enero 1788. Ti opisial a panangirangarang ti pannakabangon ken panagnagan ti Sydney ket napasamak idi gangani a dua alawas idi 7 Pebrero 1788. Ti kasisigud a nagan ket naikeddeng a kas ti ''Albion'', ngem ni Phillip ket ninagananna ti pagtaengan manipud iti Britaniko a Sekretario ti Kamara, a ni [[Thomas Townshend, Umuna a Biskonde ti Sydney|Thomas Townshend, Apo Sydney]], iti panakabigbigan ti papel ti Sydney ti panagited ti dokumento a bilin a mangipalubos kenni Phillip a mangbangon ti kolonia.<ref>{{cite news|title=Dagiti 10 a Tattao a Nangsukog tiSydney|work=Sydney Morning Herald|url=http://blogs.smh.com.au/urbanjungle/2008/11/the_10_people_w.html|accessdate=21 Disiembre 2008|date=27 Nobiembre 2008}}</ref>
{{clearleft}}
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commons ken kategoria-nailinia}}
* [http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/ Siudad ti Sydney – Opisial a Sitio]
[[Kategoria:Sydney| ]]
[[Kategoria:Dagiti kapitolio a siudad ti Australia]]
[[Kategoria:Dagiti siudad idiay New South Wales]]
[[Kategoria:Dagtii aplaya a siudad idiay Australia]]
[[Kategoria:Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Mankomunidad]]
[[Kategoria:Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada]]
[[Kategoria:Dagiti metropolitano a lugar ti Australia|Sydney]]
[[Kategoria:Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1788]]
[[Kategoria:Dagiti puerto a siudad idiay Australia]]
[[Kategoria:1788 a panagbangbangon idiay Australia]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo]]
a0luenn76hptwf9asra4yf7m0fjp9k3
406038
406037
2026-07-03T13:12:12Z
Icodense
18649
Insubli ti panagurnos babaen ni [[Special:Contributions/~2026-37959-40|~2026-37959-40]] ([[User talk:~2026-37959-40|tungtungan]]), naisubli iti naudi a rebision babaen ni [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]
403814
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Australiano a lugar
| type = siudad
| name = Sydney
| state = nsw
| image = Sydney skyline at dusk - Dec 2008.jpg
| imagesize = 300
| caption = Ti [[Kamara ti Opera ti Sydney]] ken ti [[Sentro a distrito ti komersiao ti Sydney|Sydney CBD]] iti sumipnget manipud idiay [[Kalsada Jeffrey]], [[Kirribilli]]
| coordinates = {{Coord|33|51|35.9|S|151|12|40|E|type:city(4575532)_region:AU-NSW|display=inline,title}}
| force_national_map = yes
| latd = 33
| latm = 51
| lats = 35.9
| longd = 151
| longm = 12
| longs = 40
| pushpin_label_position = left
| pop = 4,627,345
| pop_footnotes = <ref name=3218-10-11>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2010-11~Main+Features~Main+Features?OpenDocument#PARALINK1|title=3218.0 – Rehional a Panagdakkel ti Populasion, Australia, 2010-11|publisher=[[Australiano nga Opisina dagiti Estadistika]]|date=30 Marso 2012|accessdate=13 Abril 2012}}</ref>
| poprank = Umuna
| density = 2058
| density_footnotes = (2006)<ref>{{cite web|url=http://abs.gov.au/websitedbs/d3310114.nsf/4a256353001af3ed4b2562bb00121564/45b3371f4a681356ca25740e007c92bf!OpenDocument|title=Explore Your City Through the 2006 Census Social Atlas Series|author=Australiano nga Opisina dagiti Estadistika|date=17 Marso 2008|accessdate=19 Mayo 2008|authorlink=Australiano nga Opisina dagiti Estadistika}}</ref>
| est = [[Aldaw ti Australia|26 Enero]] 1788
| area = 12144.6
| area_footnotes =
| timezone = [[Pagalagadan nga Oras ti Daya nga Australia|AEST]]
| utc = +10
| timezone-dst = [[Aldaw nga Oras ti Daya nga Australia|AEDT]]
| utc-dst = +11
| dist1 = 881
| dir1 = AD
| location1 = Melbourne
| dist2 = 938
| dir2 = B
| location2 = Brisbane
| dist3 = 286
| dir3 = AD
| location3 = Canberra
| dist4 = 3970
| dir4 = D
| location4 = Perth
| dist5 = 1406
| dir5 = D
| location5 = Adelaide
| lga = [[Sydney#Gobierno|nadumaduma]] (38)
| county = [[Kondado ti Cumberland, New South Wales|Cumberland]]
| stategov = [[Dagiti elektoral a distrito ti New South Wales|nadumaduma]] (49)
| fedgov = [[:Papeles:Sydney divisions overview 2010.png|nadumaduma]] (24)
| maxtemp = 21.7
| mintemp = 13.8
| rainfall = 1212.8
}}
Ti '''Sydney''' ({{IPAc-en|s|ɪ|d|n|i}})<ref>{{cite book|title=Diksionario ti Macquarie ABC|publisher=The Macquarie Library Pty Ltd|year=2003|page=1000|isbn=1-876429-37-2}}</ref> ket isu ti [[Listaan dagiti kapitolio a siudad ti Australia|estado a kapitolio]] ti [[New South Wales]] ken ti [[Listaan dagiti siudad idiay Australia babaen ti populasion|kaaduan ti populasion a siudad]] idiay [[Australia]]. Daytoy ket mabirukan idiay abagatan a daya nga aplaya ti [[Baybaya Tasman]] ti Australia . Manipud idi Hunio 2010, ti kalatakan a metropolitano a lugar ket adda ti agarup a populasion ti 4.6 a riwriw a tattao.<ref name=3218-10-11 /> Dagiti agtataeng ti Sydney ket tinawtawgan a kas dagiti Sydneysiders wenno taga-Sydney, a mangbukel ti kosmopolitano ken internasional a populasion.<ref>{{cite web|url=http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/10/speech44a.htm|work=1995 Dagiti Nagbanagan ti Konperensia ti Sangalubongan a Dibersidad ti Kultura, Sydney|title=Panagdaremdem para iti Dibersidad: ti Adu ti Kulturana a Siudad|publisher=Deparatmento ti Imigrasion ken Panakaumili ti Gobierno ti Australia}}</ref>
Daytoy a lugar ket isu ti immuna a [[Britaniko a kolonia]] idiay Australia, ti Sydney ket nabangon idi 1788 idiay [[Luek ti Sydney]] babaen ni [[Arthur Phillip]], komodoro ti [[Umuna a plota]] a kas maysa a [[penal a kolonia]].<ref name=VGP>>{{cite web|url=http://www.gutenberg.org/etext/15100|title=Ti Panagbaniaga ni Gobernador Phillip idiay Luek ti Botany|author=Arthur Phillip}}</ref> Ti siudad ket naipatakder kadagiti turturod a napakalikmutan ti [[Puerto Jackson]] a sapasap a naamammoan a kas ti Sangladan ti Sydney, nga adda idiay ti ikonoko a [[Kamara ti Opera ti Sydney]] ken ti [[Rangtay ti Sangladan ti Sydney|Rangtay ti Sangladan]] ket prominente a nailanglangaan. Ti kalikudan a lugar ti metropolitano a lugar ket napalikmutan babaen dagiti [[nailian a parke]], ken dagiti aplaya a rehion ket mangipakpakita kadagiti adu a luek, karayan, waig ken dagiti [[Dagiti igid ti baybay idiay Sydney|aplaya]] a mairaman ti nadayeg a [[Aplaya Bondi]] ken [[Aplaya Manly]]. Iti kaunegan ti siudad ket adda dagiti naindayegan a parke, a mairaman ti [[Parke Hyde, Sydney|Parke Hyde]] ken ti dagiti [[Dagiti Naarian a Botaniko a Hardin, Sydney|Naarian a Botaniko a Hardin]].
Ti Sydney ket kankanayon a nangato a nairangranggo kadagiti pagiranggoan t siudad iti lubong. Daytoy ket nagisangaili kadagiti nangruna mga pasamak ti internasional nga ay-ayam, a mairaman ti [[Dagiti Ay-ayam ti Britaniko nga Imperio ti 1938]] ken ti [[Kalgaw nga Olimpiada ti 2000]]. Ti kangrunaan nga eropuerto nga agserserbi ti Sydney ket ti [[Eropuerto ti Sydney]]<ref>{{cite web|url=http://www.gnb.nsw.gov.au/name_search/extract?id=TRlpoeZTGH|title=Dagiti Naala a Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan: Sydney (Kingsford Smith) Eropuerto|work=Rehistro ti Heograpiko a Nagnagan (GNR) ti NSW|publisher=Taripnong ti Heograpiko a Nagnagan ti New South Wales]]|accessdate=28 Septiembre 2010|archive-date=2011-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525234356/http://www.gnb.nsw.gov.au/name_search/extract?id=TRlpoeZTGH|url-status=dead}}</ref> ken ti kangrunaan a puerto ti siudad ket ti [[Puerto Jackson|Sangladan ti Sydney]].
== Pakasaritaan ==
{{Nangruna|Pakasaritaan ti Sydney}}
Ti [[Radio karbon a panagipetsa]] ket mangisingasing a ti rehion ti Sydney ket nataenganen babaen dagiti [[patneng nga Australiano]] kadagiti 30,000 a tawtawen.<ref>{{cite news|first=Richard|last=Macey|title=Naisurat manen dagiti pakasaritaan ti nagtataeng: maipasubli ti 30,000 a tawtawen|date=15 Septiembre 2007|url=http://www.smh.com.au/news/national/settlers-history-rewritten/2007/09/14/1189276983698.html|work=The Sydney Morning Herald|accessdate=15 Septiembre 2007}}</ref>
Dagiti tawidan a patneng nga agtataeng ti Look Sydney ket dagiti [[Cadigal]] a tattao, a dagiti dagada ket gumay-at idi manipud iti abagatan ti [[Puerto Jackson]] aginggana idiay [[Petersham, New South Wales|Petersham]].<ref name="cityofsydney.nsw.gov.au">Siudad ti Sydney. [http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/barani/themes/theme1.htm Siudad ti Sydney Patneng a Pakasaritaan ti Look Sydney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122100002/http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/barani/themes/theme1.htm |date=2013-01-22 }}</ref> Bayat a dagiti karkulo ti populasion sakbay ti isasangpet ti Immuna a Plota idi 1788 ket agtultuloy a naisuppiatan, agarup a 4,000–8,000 nga Aborihen a ttao ket nagtaengda idiay rehion ti Sydney sakbay ti immuna a panakaiyasideg dagiti Britaniko a nagtataeng. Ti Britaniko ket tinawtawaganda dagiti patneng a tattao ti "[[Eora]]",<ref name="kohen">Kohen, J. L. 2000. Immuna ken Naudi a tattao: Aborihen Sydney. In J. Connell (Ed.). ''Sydney ti irurumsua ti gobal a siudad.'' pp 76–95. Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan {{ISBN|0-19-550748-7}}, pp 76–78, 81–82, 83</ref> gapu no damagen ti naggapuanda, ti sungbat dagitoy a tao ket: "''Eora''", a kayatna asaoen ket "ditoy", wenno "manipud iti daytoy a lugar" iti pagsasaoda.<ref name="cityofsydney.nsw.gov.au" /> Adda idi dagiti taalo a grupo ti pagsasao idiay rehion ti Sydney, a dagitoy ket nabingbingay kadagiti dialekto nga insasao dagiti basbassit a sankaputotan. Dagiti kangrunaan a pagsasao idi ket ti [[Pagsasao a Darug|Darug]] (ti ''[[Cadigal]]'', dagiti kasisigud a nagtaeng iti Siudad ti Sydney, ket nagsasaoda ti aplaya adialekto ti Darug), [[Pagsasao a Dharawal|Dharawal]] ken [[Pagsasao a Guringai|Guringai]]. Ti tunggal sankaputotan ket addaanda ti teritorio, ti lokasion ti tunggal maysa ateritorio ket maikeddeng kadagiti magun-od a rekurso. Urayno ti urbanisasion ket kaaduan a nakadadael kadagiti ebidensia kadagitoy a pagtaengan a kas dagiti kontsa ti [[midden|pagibellengan ti rugitan]], dagiti bilang dagiti [[kinitikit ti bato ti Sydney]], dagiti gedged ken [[bato nga arte]] ket agtultuloy a makitkita idiay [[Hawkesbury a gubang]] ti labneng ti Sydney.<ref>{{cite news|first=Bruce|last=Elder|title=Pakasaritaan a disso ti bato|date=7 Septiembre 2007|work=Ti Tawen|location=Melbourne|url=http://www.theage.com.au/news/new-south-wales/history-set-in-stone/2007/09/05/1188783292366.html|accessdate=18 Oktubre 2007}}</ref>
[[Papeles:Thomas Watling - A Direct North General View of Sydney Cove, 1794.jpg|thumb|left|''Ti Dagus nga Amianan a Sapasap a Panakaimatangan ti [[Look Sydney]]'', a pinintaan babaen ti napabasulan ken artista a ni [[Thomas Watling]] idi 1794]]
Idi 1770, ti Britaniko a kapitan ti baybay a ni Teniente [[James Cook]] ket simmanglad idiay [[Luek Botaniko]] idiay [[Cronulla a karuburuban ti darat, Kurnell Peninsula|Kurnell Peninsula]]. Ditoy ti immuna a nakaiyasidegan ni Cook ti maysa nga Aborihen a komunidad a naamammoan a kas ti [[Gweagal]].<ref>{{cite news|title=Maysada idi a Mannakigubat|work=Sydney Morning Herald|date=11 Nobiembre 2002|url=http://www.smh.com.au/articles/2002/11/10/1036308574533.html|accessdate=21 Disiembre 2008}}</ref> Babaen ti panagiblin ti Britaniko a gobierno, ti [[Penal a kolonia|pagtaengan dagiti napabasul]] ket binangon idi babaen ni Arthur Phillip, wa simmangpet idiay [[Luek Botaniko]] kadagiti [[Immuna aPlota|plota ti 11 a barko]] idi 18 Enero 1788. Daytoy a sitio ket naikeddeng idi a saan a nasayaat a pagtaengan, gapu ti nakamlat a daga ken ti kaawan pagalaan ti mainum a danum. Ni Phillip simmaruno a binagonna ti kolonia manipud iti maysa nga adadayo a look iti aplaya, aidiay [[Look Sydney]] idiay Puerto Jackson idi 26 Enero 1788. Ti opisial a panangirangarang ti pannakabangon ken panagnagan ti Sydney ket napasamak idi gangani a dua alawas idi 7 Pebrero 1788. Ti kasisigud a nagan ket naikeddeng a kas ti ''Albion'', ngem ni Phillip ket ninagananna ti pagtaengan manipud iti Britaniko a Sekretario ti Kamara, a ni [[Thomas Townshend, Umuna a Biskonde ti Sydney|Thomas Townshend, Apo Sydney]], iti panakabigbigan ti papel ti Sydney ti panagited ti dokumento a bilin a mangipalubos kenni Phillip a mangbangon ti kolonia.<ref>{{cite news|title=Dagiti 10 a Tattao a Nangsukog tiSydney|work=Sydney Morning Herald|url=http://blogs.smh.com.au/urbanjungle/2008/11/the_10_people_w.html|accessdate=21 Disiembre 2008|date=27 Nobiembre 2008}}</ref>
{{clearleft}}
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commons ken kategoria-nailinia}}
* [http://www.cityofsydney.nsw.gov.au/ Siudad ti Sydney – Opisial a Sitio]
[[Kategoria:Sydney| ]]
[[Kategoria:Dagiti kapitolio a siudad ti Australia]]
[[Kategoria:Dagiti siudad idiay New South Wales]]
[[Kategoria:Dagtii aplaya a siudad idiay Australia]]
[[Kategoria:Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Mankomunidad]]
[[Kategoria:Dagiti nangsangaili a siudad kadagiti Ay-ayam ti Kalgaw nga Olimpiada]]
[[Kategoria:Dagiti metropolitano a lugar ti Australia|Sydney]]
[[Kategoria:Dagiti matagtagitao a lugar a nabangon idi 1788]]
[[Kategoria:Dagiti puerto a siudad idiay Australia]]
[[Kategoria:1788 a panagbangbangon idiay Australia]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo]]
eq40ivb85t9fkqbrc3g47t1gy0skdks
Eugenio Lauz
0
81853
406040
2026-07-04T11:45:07Z
BriatyKipe
20191
Baro nga artikulo
406040
wikitext
text/x-wiki
'''Eugenio Lauz''' (8 Septiembre 1904 – 1974) ket maysa idi nga Uruguayo a marino. Isu ket nakisalisal idi 1936 nga Olimpiada ti Kalgaw ken ti 1952 nga Olimpiada ti Kalgaw.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/62721 |title=Eugenio Lauz |work=Olympedia |accessdate=28 May 2020}}</ref>
mi6xgryeafbb5hc20l9j1dz3sc3rikj
406041
406040
2026-07-04T11:49:07Z
BriatyKipe
20191
406041
wikitext
text/x-wiki
'''Eugenio Lauz''' (8 Septiembre 1904 – 1974) ket maysa idi nga Uruguayo a marino. Isu ket nakisalisal idi 1936 nga Olimpiada ti Kalgaw ken ti 1952 nga Olimpiada ti Kalgaw.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/62721 |title=Eugenio Lauz |work=Olympedia |accessdate=28 May 2020}}</ref>
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
==External links==
*[https://www.olympedia.org/athletes/62721 Eugenio Lauz]
ah24gxwq8i99a30c2krb23ji27ny7vk
Nepheloid layer
0
81854
406042
2026-07-04T11:53:41Z
BriatyKipe
20191
Pinartuat ti panid iti "Ti nepheloid a suson wenno nepheloid a sona ket maysa a suson ti danum iti nauneg a labneng ti baybay, iti ngato ti lansad ti baybay, a naglaon kadagiti naipangpangruna a kaadu ti naibitin a sedimento.<ref>Glossary of Geology, 5th Edition (American Geological Institute)</ref> Daytoy ket manipud iti 200 aginggana iti 1000 m ti kapuskolna. Ti nagan ket naggapu iti Griego: nephos, "ulep". Dagiti partikula iti sapasap ket mabalin nga aggapu kadagiti akinngato a suson t..."
406042
wikitext
text/x-wiki
Ti nepheloid a suson wenno nepheloid a sona ket maysa a suson ti danum iti nauneg a labneng ti baybay, iti ngato ti lansad ti baybay, a naglaon kadagiti naipangpangruna a kaadu ti naibitin a sedimento.<ref>Glossary of Geology, 5th Edition (American Geological Institute)</ref> Daytoy ket manipud iti 200 aginggana iti 1000 m ti kapuskolna. Ti nagan ket naggapu iti Griego: nephos, "ulep". Dagiti partikula iti sapasap ket mabalin nga aggapu kadagiti akinngato a suson ti taaw ken manipud iti panangikkat kadagiti sedimento manipud iti suelo ti taaw babaen dagiti agos.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hunkins|first=Kenneth|last2=Thorndike|first2=Edward|last3=Mathieu|first3=Guy|date=1969|title=Nepheloid layers and bottom currents in the Arctic Ocean|journal=Journal of Geophysical Research|volume=74|issue=28|pages=6995–7008|doi=10.1029/JC074i028p06995|bibcode=1969JGR....74.6995H}}</ref> Ti kapuskolna ket agpannuray iti kapartak ti baba nga agos ken resulta ti panagtimbeng iti nagbaetan ti grabitasional a panagtalinaed dagiti partikula ken ti riribuk ti agos. Dagiti mekanismo ti panagporma dagiti nepheloid a suson ket mabalin a nadumaduma, ngem nangruna nga agpannuray iti nauneg a taaw a konbeksion. Dagiti nepheloid a suson ket mabalin nga apektaranna ti kinaumiso dagiti instrumento no rukoden ti bathymetry ken kasta met nga apektaranna dagiti kita ti biag iti baybay iti maysa a lugar. Adda dagiti sumagmamano a naipangpangruna a pagarigan dagiti nepheloid a suson iti intero a globo, a mairaman iti uneg ti Golpo ti Mehiko ken ti Porcupine Bank.
==Dagiti mekanismo ti panagporma==
Ti maysa a rabaw a nepheloid a suson (SNL) ket mabalin a maparsua, gapu ti panagtaytayab ti partikulo, bayat a dagiti tengnga a nepheloid a suson (INL) ket mabalin a maporma kadagiti bakras ti kama ti taaw gapu ti dinamika dagiti akin-uneg nga allon. Dagitoy a tengnga a nepheloid a suson ket nagtaud manipud kadagiti baba a nepheloid a suson (BNL) kalpasan a dagiti suson ket agbalin a naisina ken agsaknap kadagiti isopycnal a rabaw.<ref>{{Cite journal|last=Pak|first=Hasong|last2=Zaneveld|first2=J. Ronald V.|last3=Kitchen|first3=J.|date=1980|title=Intermediate nepheloid layers observed off Oregon and Washington|journal=Journal of Geophysical Research|language=en|volume=85|issue=C11|pages=6697|doi=10.1029/jc085ic11p06697|bibcode=1980JGR....85.6697P|issn=2156-2202}}</ref>
Ti konbeksion ti silulukat a taaw ket addaan iti nalatak nga epekto iti pannakaiwaras dagiti nepheloid a suson ken ti abilidadda a maporma kadagiti sumagmamano a lugar ti taaw, a kas ti akin-amianan a Taaw Atlantiko ken ti amianan a laud a Baybay Mediteraneo.<ref>{{Cite journal|last=Madron|first=X. Durrieu de|last2=Ramondenc|first2=S.|last3=Berline|first3=L.|last4=Houpert|first4=L.|last5=Bosse|first5=A.|last6=Martini|first6=S.|last7=Guidi|first7=L.|last8=Conan|first8=P.|last9=Curtil|first9=C.|last10=Delsaut|first10=N.|last11=Kunesch|first11=S.|date=2017|title=Deep sediment resuspension and thick nepheloid layer generation by open-ocean convection|journal=Journal of Geophysical Research: Oceans|language=en|volume=122|issue=3|pages=2291–2318|doi=10.1002/2016JC012062|bibcode=2017JGRC..122.2291D|issn=2169-9291|url=https://nora.nerc.ac.uk/id/eprint/522113/1/Madron_et_al-2017-Journal_of_Geophysical_Research__Oceans.pdf}}</ref> Dagiti suson ti nepheloid ket ad-adda a maporma a naibatay kadagiti padron ti sirkulasion ti nauneg a taaw a direkta a mangapektar ti tanap ti abyssal.<ref>{{Cite journal|last=Biscaye|first=Pierre E.|last2=Eittreim|first2=Stephen L.|date=1977|title=Suspended particulate loads and transports in the nepheloid layer of the abyssal Atlantic Ocean|journal=Marine Geology|volume=23|issue=1|pages=155–172|doi=10.1016/0025-3227(77)90087-1|bibcode=1977MGeol..23..155B|issn=0025-3227}}</ref> Daytoy ket kaaduan babaen ti pannakasinga dagiti naurnong a sedimento kadagiti lugar a makilanglangen dagiti nauneg nga ayus ti taaw. Dagiti ayus ti konbeksion a mangriribuk kadagiti lugar ti suelo ti taaw a kas dagitoy nga agsirkulo babaen dagiti gyre ti taaw ket mangapektar pay ti konsentrasion ken dagiti relatibo a kadakkel dagiti naibitin a sedimento, ken babaen ti panangipalawa ti katupag a biotiko nga aktibidad ti lugar.
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
48nt7ywu9codnti8hndukiklsyrddwq