Wikipedia ilowiki https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Midia Espesial Tungtungan Agar-aramat Agar-aramat tungtungan Wikipedia Wikipedia tungtungan Papeles Papeles tungtungan MediaWiki MediaWiki tungtungan Plantilia Plantilia tungtungan Tulong Tulong tungtungan Kategoria Kategoria tungtungan TimedText TimedText talk Modulo Modulo tungtungan Event Event talk 0 15540 406159 374052 2026-07-19T21:01:06Z Nimmzo 20259 /* Bibliograpia */ +[[Plantilia:Cite book]] 406159 wikitext text/x-wiki {{Infobox nagtakem | name = Chester A. Arthur | image = 20 Chester Arthur 3x4.jpg | office = [[Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos|Maika-21]] a [[Presidente iti Estados Unidos]] | term_start = Septiembre 19, 1881 | term_end = Marso 4, 1885 | vicepresident = ''Awan'' | predecessor = [[James A. Garfield]] | successor = [[Grover Cleveland]] | office2 = [[Listaan dagiti Bise Presidente iti Estados Unidos|Maika-20]] a [[Bise Presidente iti Estados Unidos]] | president2 = [[James A. Garfield]] | term_start2 = Marso 4, 1881 | term_end2 = Septiembre 19, 1881 | predecessor2 = [[William A. Wheeler]] | successor2 = [[Thomas A. Hendricks]] | birth_date = {{Petsa ti pannakaipasngay|1829|10|5}} | birth_place = [[Fairfield, Vermont]], E.U. | death_date = {{Petsa ti ipupusay ken tawen|1886|11|18|1829|10|5}} | death_place = New York City, New York, E.U. | party = [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] <small>(1854–1886)</small> | otherparty = [[Partido Whig (Estados Unidos)|Whig]] <small>(Sakbay idi 1856)</small> | spouse = [[Ellen Lewis Herndon Arthur|Ellen Herndon]] | children = {{plainlist | * William * Chester * Ellen }} | alma_mater = {{plainlist | * [[Union College|Kolehio ti Kappon]] * [[Estado ken Nailian nga Eskuela ti Linteg]] }} | profession = {{plainlist | * Lawyer * [[Serbisio Sibil|Agserserbi ti Sibil]] }} | signature = Chester Alan Arthur Signature.svg | signature_alt = Kursibo a pirma iti tinta | allegiance = {{plainlist | * Estados Unidos * [[Kappon (Sibil a Gubat ti Amerikano)|Kappon]] }} | branch = [[Buyot ti Kappon]] | unit = [[Guardia ti New York]] | rank = [[Brigada heneral (Estados Unidos)|Brigada heneral]] | battles = [[Sibil a Gubat ti Amerikano]] }} Ni '''Chester Alan Arthur''' (Oktubre&nbsp;5, 1829&nbsp;– Nobiembre&nbsp;18, 1886) ket isu idi ti [[Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos|Maika-21]] a [[Presidente iti Estados Unidos]] (1881–1885). Isu ket nagbalin a Presidente kalpasan [[Pannakapapatay ni James A. Garfield|ti pannakapapatay]] ni Presidente [[James A. Garfield]], ni Arthur ket nagsagsagaba a nagdaer kadagiti pannakailem a naggappuanna a kas maysa a politiko manipud iti [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] a makina idiay Siudad ti New York , nga isu ket nagballigi iti daytoy a panagobra babaen ti panagarakupna ti gapuanan ti serbisio sibil a reporma. Ti panangitakderna para iti, ken ti panangitungpalna, [[Tignay ti Reporma ti Serbisio Sibil ti Pendleton]] ket isu idi ti nangitengngaan ti administrasionna. Naipasngay idiay [[Fairfield, Vermont]], ni Arthur ket dimakkel idiay [[amianan nga estado ti New York]] ken nagpakasanay ti linteg idiay Siudad ti New York. Kaaduan nga isu ket nagiruknoy kadagiti orasna ti Republikano a politiko ket napardas a ngimmmato iti makina ti politiko nga impataray babaen ti Senado ti New York a ni [[Roscoe Conkling]]. Indutok babaen ni Presidente [[Ulysses S. Grant]] ti lukratibo ken nabileg a puesto ti politiko iti [[Agsingsingir iti Puerto ti New York]] idi 1871, ni Arthur ket maysa a nangruna nga agsupsuporta kenni Conkling ken ti [[Napigsa (politiko)|Napigsa]] a sangkatiponan iti Partido Republikano. Idi 1878 ket nasukatan babaen ti baro a presidente, a ni [[Rutherford B. Hayes]], nga isu ket nagpadpadas a mangreporma ti pederal a pannakisuki a sistema idiay New York. Idi nangabak ni James Garfield ti Republikano a nominasion para iti Presidente idi 1880, ni Arthur ket nainominado para iti Bise Presidente tapno [[Gagantingan ti etiketa|magantingan ti etiketa]] babaen ti panagnayon ti dumaya a Napigsa ti daytoy. Kalpasan ti dua a tawen a ka Bise Presidente, ni Arthur ket bukodna a nabirukan, ken di-nanamnama, idiay [[White House|Ekekutibo a Palasio]]. Ti panakakasdaaw dagiti agrepreporma, ni Arthur ket nangala iti panagreporma a gapuanan a nagiturong kaniana ti panakaikkatna idi ti opisina. Isu ket nagpirma ti [[Pendleton a Tignay]] iti maysa alinteg, ken nabileg a nangipatungpal kadagiti urnongna. Isu ket nangabak kadagiti panagayayat kaniana para ti panagbetona ti Tignay dagiti Karayan ken Pagsangladan a daytoy ket mangtutop koman kadagiti pederal a pundo iti ugali a naipanunotanna a nalabes. Isu ket nangimaton ti pamnakaungar manen ti [[Marina ti Estados Unidos]] ngem isu ket nadillaw para ti pannakapaayna a nangpedped ti pangkatda iti pederal a busbos nga immad-adon manipud iti gibus ti [[Sibil a Gubat ti Amerikano]]. Isu ket nagsagsagaba iti nakamlat a salun-at, ni Arthur ket nagaramid laeng iti pagpatinggaan a ganetget ti panagalana iti pannakabutos manen idi 1884; isu ket nagretiro idi asideg ti pannakalpas ti terminona. A kas maysa nga agiwarwarnak, ni [[Alexander McClure]] ket nagisurat kalpasan daytoy, "Awan ti sinoman a nakastrek ti Pannakapresidente a nagliwengliweng ken nawatiwat a saan a naitalgedan a kas ni Chester Alan Arthur, ken awan pay ti nagretiro&nbsp;... a kaaduan ti sapasap a nagrespeto, babaen dagiti politiko a kumaduanna ken kabusorna."{{sfn|Reeves|1975|p=420}} Urayno ti panagtipon ti napaay a salun-atna ken ti politiko a pakinakemna a nagaramid iti saan unay nga aktibo ngem ti maysa a moderno a pannakapresidente, isu ket nakagun-od kadagiti pammadayaw manipud kadagiti kontemporario para iti nataked a panagtakemna iti opisina. Ti ''New York World'' ket nangidagup ti pannakapresidente ni Arthur iti ipupusayna idi 1886: "Awan kadagiti naliwayan a rebbeng iti administrasionna, ken awan dagiti panagipadpadas a gandat a nangalarma iti pagilian."{{sfn|Reeves|1975|p=423}} == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Bibliograpia == * {{cite book |last=Reeves |first=Thomas C. |year=1975 |title=Gentleman Boss: The Life of Chester A. Arthur |url=https://archive.org/details/gentlemanbosslif00reev |url-access=registration |publisher=Alfred A. Knopf | location=New York |isbn=978-0-394-46095-6}} == Dagiti akinruar a silpo == {{commonscat-inline}} {{Dagiti Presidente iti Estados Unidos}} {{Dagiti Bise Presidente iti Estados Unidos}} {{Kontrol ti autoridad}} {{DEFAULTSORT:Arthur, Chester A.}} [[Kategoria:Dagiti presidente ti Estados Unidos|Arthur]] [[Kategoria:1829 a pannakaipasngay]] [[Kategoria:1886 nga ipupusay]] [[Kategoria:Dagiti bise presidente ti Estados Unidos]] cttszunzsbkc3rmz7ksue63ujb35bqr 0 15627 406158 402660 2026-07-19T20:40:04Z Nimmzo 20259 /* Bibliograpia */ Added [[Plantilia:Cite book]]. After "iti tawen a 43,": 1. click reference [2]. [[Plantilia:Sfn]] Short FootNote {{sfn|Dallek|2003|p=109}} hyperlinks to /* Dagiti nagibasaran */ 2. Click "Dallek 2003," p. 109. hyperlinking to /* Bibliograpia */ The Dallek's book published in 2003 is highlighted in light blue. 3. Press Alt + ← (Left arrow) to return to each caller. The wikilink [[John F. Kennedy#CITEREFDallek2003]] highlights the book. Anchor = "#" + "CITEREF" + Author + Year 406158 wikitext text/x-wiki {{Infobox nagtakem | image =John F. Kennedy - NARA - 518134.jpg | image_size = 250px | office = [[Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos|Maika-35]] a [[Presidente iti Estados Unidos]] | vicepresident = [[Lyndon B. Johnson]] | term_start = Enero 20, 1961 | term_end = Nobiembre 22, 1963 | predecessor = [[Dwight D. Eisenhower]] | successor = [[Lyndon B. Johnson]] | jr/sr2 = Senador ti Estados Unidos | state2 = [[Massachusetts]] | term_start2 = Enero 3, 1953 | term_end2 = Disiembre 22, 1960 | predecessor2 = [[Henry Cabot Lodge, Jr.|Henry Cabot Lodge]] | successor2 = [[Benjamin A. Smith II|Benjamin Smith]] | state3 = [[Massachusetts]] | district3 = [[Maika-11 a distrito ti kongreso ti Massachusetts|maika-11]] | term_start3 = Enero 3, 1947 | term_end3 = Enero 3, 1953 | predecessor3 = [[James Michael Curley|James Curley]] | successor3 = [[Tip O'Neill]] | birth_name = John Fitzgerald Kennedy | birth_date = {{Petsa ti pannakaipasngay|1917|5|29}} | birth_place = {{nowrap|[[Brookline, Massachusetts|Brookline]], [[Massachusetts]], E.U.}} | death_date = {{Petsa ti ipupusay ken tawen|1963|11|22|1917|5|29}} | death_place = [[Dallas]], [[Texas]], E.U. | death_cause = Inasasinado babaen ni [[Lee Harvey Oswald]] | party = [[Partido Demoktatiko (Estados Unidos)|Demokratiko]] | spouse = [[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacqueline Bouvier]] | children = {{plainlist | * [[Arabella Kennedy|Arabella]] (1956 pimmusay id nayanak) * [[Caroline Kennedy|Caroline B.]] (b. 1957) * [[John F. Kennedy, Jr.|John F., Jr.]] (1960–1999) * [[Patrick Bouvier Kennedy|Patrick B.]] (1963 "2 a aldaw ti edad") }} | alma_mater = [[Kolehio ti Harvard]] | profession = [[Politiko]] | signature = John F Kennedy Signature 2.svg | signature_alt = Kursibo a pirma iti tinta | allegiance = Estados Unidos | branch = [[Marina ti Estados Unidos]] | serviceyears = 1941–1945 | rank = [[Papeles:US-O3 insignia.svg|15px]] [[Teniente (marina)|Teniente]] | unit = [[Motor Torpedo Boat PT-109]] | battles = {{plainlist | * Maikadua a Sangalubongan a Gubat ** [[Kampania ti Is-isla ti Solomon]] }} | awards = {{plainlist | * [[Papeles:Navy and Marine Corps Medal ribbon.svg|30px]] [[Medalia ti marina ken Kuerpo Marina]] * [[Papeles:Purple Heart ribbon.svg|30px]] [[Morado a Puso]] * [[Papeles:American Defense Service Medal ribbon.svg|30px]] [[Medalia ti Serbiso ti Amerikano a Panagsalaknib]] * [[Papeles:American Campaign Medal ribbon.svg|30px]] [[Medalia ti Amerikano a Kampania]] * [[Papeles:Asiatic-Pacific Campaign ribbon.svg|30px]] [[Medalia ti Kampania Asiatiko-Pasipiko]] (3 [[Bituen ti serbisio|sauer a bitbituen]]) * [[Papeles:World War II Victory Medal ribbon.svg|30px]] [[Panagballigi a Medalia ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat (Estados Unidos)|Panagballigi a Medalia ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat]]<ref name="JFKlibrary.org misc">{{cite web | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/John+F.+Kennedy+Miscellaneous+Information.htm | title = Dagiti nadumaduma a Pakaammo para kenni John F. Kennedy | publisher = John F. Kennedy a Biblioteka ti Presidente ken Museo | work = JFKlibrary.org | accessdate = Pebrero 22, 2012 | archive-date = 2009-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090831043852/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/John%2BF.%2BKennedy%2BMiscellaneous%2BInformation.htm | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831043852/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/John%2BF.%2BKennedy%2BMiscellaneous%2BInformation.htm |date=2009-08-31 }}</ref> }} }} Ni '''John Fitzgerald''' "'''Jack'''" '''Kennedy''' {{audio|John f kennedy.ogg|pannakabalikas}} (Mayo 29, 1917&nbsp;– Nobiembre 22, 1963), kankanayon a maibagbagaan babe kadagiti immuna aletra ti naganna a '''JFK''', ket isu idi ti [[Listaan dagiti Presidente iti Estados Unidos|maika-35 a Presidente iti Estados Unidos]], a nagserbi manipud idi 1961 aginggana idi [[Panakaasasinado ni John F. Kennedy|naasasinado]] idi 1963. Kalpasan ti panagserbina iti militar a kas [[agbilbilin nga opisial|agbilbilin]] iti [[PT a bangka|Motor Torpedo a Bangbangka]] [[Motor Torpedo a Bangka PT-109|''PT-109'']] ken [[Motor Torpedo Bangka PT-59|''PT-59'']] idi panawen ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat idiay [[Abagatan a Laud a Lugar ti Pasipiko (bilin)|Abagatan a Pasipiko]], ni Kennedy ket nagirepresenta ti [[maika-11 a distrito ti kongreso ti Massachusetts]] idiay [[Kamara dagiti Pannakabagi ti Estados Unidos|Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U.]] manipud idi 1947 aginggana idi 1953 a kas maysa a [[Partido Demokratiko (Estados Unidos)|Demokrata]]. Kalpasan dagitoy, isu ket nagserbi idiay [[Senado ti Estados Unidos|Senado ti E.U.]] manipud idi 1953 aginggana idi 1960. Inabak idi ni Kennedy ti Bise Presidente ken Republikano a kandidato a ni [[Richard Nixon]] iti [[Panagbutos ti presidente iti Estados Unidos, 1960|1960 a panagbutos ti presidente ti E.U.]]. Isu ti kaubingan a nabutosan para iti opisina ti presidente, iti tawen a 43,{{sfn|Dallek|2003|p=109}}{{efn|name=Roosevelt|ni [[Theodore Roosevelt]] ken 9 a bulan nga ububing idi nagtakem ti kinapresidente idi Septiembre 14, 1901, ngem isu ket saana nabutosan ti panakapresidente aginggana idi 1904, idi nagtawen ti 46. {{harvnb|Jewell|2005|p=207}}.}} ti maikadua a kaubingan a Presidente (kalpasan ni [[Theodore Roosevelt]]), ken ti immuna a tao a naipasngay idi maika-20 a siglo a nagserbi a kas presidente.<ref name="NY Times 1961">{{cite news | title = Panawen a Panagbalbaliw a Sumango kenni Kennedy; Dagiti Tema ti Pangyuna Nota a Sumakbayan ti Pagilian a Kinaritan iti Baro a Panawen | first = Wallace | last = Carroll | newspaper = The New York Times | date = Enero 21, 1961 | page = 9 | url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60915FE385B147A93C3AB178AD85F458685F9&scp=1&sq=A%20Time%20of%20Change%20Facing%20Kennedy&st=cse | accessdate =Pebrero 23, 2012}}</ref> Ni Kennedy ket isuisu laeng ti [[Katoliko a Simbaan|Katoliko]] a presidente, ken isisu laeng ti presidente a nangabak ti [[Premio Pulitzer]].<ref name="Pulitzer">{{cite web | url = http://www.pulitzer.org/faq#q20 | title = Dagiti Premio a Puliter: FAQ | publisher = Pulitzer.org | accessdate =Pebrero 23, 2012 }}</ref> Dagiti napaspasamak ti kinapresidentena ket mairaman ti [[Panagraut ti Luek dagiti Baboy]], ti [[Didigra ti Kubano a Misil]], ti panagipatakder ti [[Diding ti Berlin]], ti [[Lumba ti Limbang]], ti [[Aprikano-Amerikano a Tiganay ti Sibil a Karbengan (1955–1968)|Aprikano-Amerikano a Tiganay ti Sibil a Karbengan]], ken dagiti rugi nga agpang ti [[Bietnam a Gubat]]. Ni Kennedy ket naasasinado idi Nobiembre 22, 1963, idiay[[Dallas]], Texas. Ni [[Lee Harvey Oswald]] ket napabasol ti daytoy a krima, ngem isu ket napaltogan ken natay kalpasan ti dua nga aldaw babaen ni [[Jack Ruby]] sakbay a nairugi ti tribunal. Ti [[FBI]], ken ti [[Warren a Komision]] ket opisialda a nagiturpos a ni Oswald ketisu idi ti nagmaymaysa a asesino. Ti [[Kamara a Napili a Komite dagiti Panakaasasinado]] (HSCA) ket nagiturpos kadagitoy nga panagtaluntun ket napiltakan ken nagipagarup a ni Kennedy ket naasasinado a aks nagbanagan ti [[Dagiti pannakikumplot ti panakaasasinado ni Kennedy|pannakikumplot]].<ref name="HSCA 1979">{{cite web |url= http://www.archives.gov/research/jfk/select-committee-report/part-1b.html |title=Dagiti rehistro ti panakaasasinado ni JFK: Reporta iti Napili a Komite kadagiti Panakaasasinado ti Kamara dagiti Pannakabagi ti E.U.: Dagiti nagbanagan |publisher = Nailian nga Arkibo ti Estados Unidos|year=1979 |accessdate=Pebrero 24, 2012}}</ref> Tatta nga aldaw, ni Kennedy ket agtultuloy a nagato a nairangngo iti [[Naipakasaritaan a panakairanggo dagiti Presidente ti Estados Unidos|publiko a pammanunotan a panakairanggo dagiti presidente ti E.U.]].{{sfn|Dallek|2003|p=700}} == Paammo == <references group="lower-alpha" /> == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Bibliograpia == * {{cite book |last=Dallek |first=Robert |year=2003 |title=An Unfinished Life: John F. Kennedy, 1917–1963 |publisher=Little, Brown and Co |location=Boston |isbn=978-0-316-17238-7}} == Dagiti akinruar a silpo == {{commons-nailinia}} {{Dagiti Presidente iti Estados Unidos}} {{Kontrol ti autoridad}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Kategoria:Dagiti presidente ti Estados Unidos|Kennedy]] [[Kategoria:1917 a pannakaipasngay]] [[Kategoria:1963 nga ipupusay]] fm6z68f3kj45zly06bgaa1dpvq58x30 0 16224 406160 403074 2026-07-19T21:30:39Z Nimmzo 20259 /* Biograpiko */ Normalized with [[Plantilia:Cite book]] +|trans-title=. Fixed ref [5] [[Plantilia:Sfn]] {{Sfn|Steinberg|2011|pp=39–41}} 406160 wikitext text/x-wiki {{Infobox nagtakem |name = Otto von Bismarck |image = Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg |imagesize = 200px |smallimage = |caption = Ni Otto von Bismarck idi agtawen iti 75, Agosto 1890 |order = Umuna a [[Kansilier ti Alemania|Kansilier ti Imperio nga Aleman]] |term_start = 21 Marso 1871 |term_end = 20 Marso 1890 |monarch = [[William I, Aleman nga Emperador|Wilhelm I]]<br />[[Frederick III, Aleman nga Emperador|Friedrich III]]<br />[[William II, Aleman nga Emperador|Wilhelm II]] |predecessor = Awan (nabangon ti opisina) |successor = [[Leo von Caprivi]] |order2 = Maika-9 a [[Ministro Presidente ti Prusia|Ministro Presidente ti Pagarian ti Prusia]] |term_start2 = 23 Septiembre 1862 |term_end2 = 1 Enero 1873 |monarch2 = Wilhelm I |predecessor2 = [[Prinsipe Adolf zu Hohenlohe-Ingelfingen|Adolf ti Hohenlohe-Ingelfingen]] |successor2 = [[Albrecht von Roon]] |order3 = Maika-11 a Ministro Presidente ti Pagarian ti Prusia |term_start3 = 9 Nobiemre 1873 |term_end3 = 20 Maso 1890 |monarch3 = William I<br>Frederick III<br>William II |predecessor3 = Albrecht von Roon |successor3 = Leo von Caprivi |order4 = [[Kansilier ti Alemania|Pederal a Kansilier ti Kompederasion ti Amianan nga Aleman]] |term_start4 = 1867 |term_end4 = 1871 |president4 = William I |predecessor4 = awan (nabangon ti Kompederasion) |successor4 = Aleman nga Imperio |order5 = Maika-23 a [[Ganganaet a Ministro ti Prusia|Ganganaet a Ministro ti Pagarian ti Prussia]] |term_start5 = 1862 |term_end5 = 1890 |monarch5 = William I<br>Frederick III<br>William II |primeminister5 = |predecessor5 = [[Albrecht von Bernstorff]] |successor5 =Leo von Caprivi |birth_date = {{Petsa ti pannakaipasngay|1815|4|1|df=y}} |death_date = {{Petsa ti ipupusay ken tawen|df=yes|1898|7|30|1815|4|1}} |birth_place = [[Schönhausen]], [[Kingdom of Prussia|Prussia]] |death_place = [[Friedrichsruh]], [[Imperio nga Aleman]] |party = Awan |signature = Otto vonBismarck Signature.svg |spouse = [[Johanna von Puttkamer]] }} Ni '''Otto Eduard Leopold, Prinsipe iti Bismarck, Duke iti Lauenburg''' (1 bril 1815 – 30 Hulio 1898), ammo a kas ni '''Otto von Bismarck''', ket maysa idi a konserbatibo nga Aleman nga estadista a nagituray kadagiti Europeano a pannakibiang manipud idi 1860 aginggana ti pannakaikkatna idi 1890. Kalpasan kadagiti ababa a panagballigi ti gubgubat isu ket [[Panagkaykaysa ti Alemania|nagipagkaykaysa kadagiti nadumaduma nga estado]] iti maysa a nabileg nga [[Imperio nga Aleman]] babaen ti Prusiano a panangidaulo, ken nagpartuat ti maysa a "gantingan iti bileg" a nagpreserba ti kappia idiay Europa manipud idi 1871 aginggana idi 1914. A kas ti [[Ministro Presidente ti Prusia|Ministro Presidente]] ti [[Pagarian iti Prusia|Prusia]] idi 1862–90, ni Bismarck ket nanagipaunget ti gubat a nagaramid ti Prusia a nagturay iti Austria ken Pransia, ken nangilinia kadagiti ti likud ti Prusia dagiti babbabassit nga estado ti Aleman. Idi 1867 isu ket nagbalin pay a Kansilier ti [[Kompederasion ti Amianan nga Alemania]]. Ni Bismarck ket nangidaremdem ken nagpartuat ti [[Aleman nga Imperio]] idi 1871, nga isu ti immuna a nagbalin a [[Kansilier ti Alemania|Kanselor]] ken kaaduan a nagtengtengngel kadagiti pannakibiangna aginggana idi inikkat babaen ni Kaiser (Emperador) [[William II, Aleman nga Emperador|William II]] idi 1890. Ti diplomasiana iti [[Realpolitik]] ken ti nabileg a panagturayna ket nakaala kaniana ti parbo a nagan a kas ti "Landok a Kanselor". A kas ti inbaga ni [[Henry Kissinger]], "Ti tao iti 'dara ken landok' nagsurat ti prosa iti naisangsangayan a panakaidagus ken kalawag, a maipadpada ti panakaidumdumana kenni [[Winston Churchill|Churchill]] ti panagus-usarna ti pagsasao nga Ingles."{{Sfn | Kissinger | 2011}} Isu ket nagusar ti [[gantingan iti bileg]] a diplomasia tapno agtultuloy nga agkappia ti Europa idi panawen nga 1870 ken panawen nga 1880. Isu ket nagpartuat ti baro a pagilian ken nagiturong ti nanam-ay nga estado. Dina kinayat ti kolonianismo ngem nagmaredmed a nangipatakder ti ballasiw taaw nga imperio idi indemanda dagiti napilpili a tattao ken pamanunotan ti masa. Ni Bismarck, ket maysa a nagraraem a Luterano ket natalek para iti arina, a gaputi daytoy ket nagited kenni Bismarck ti napno a suportana. Bayat a ti baro nga Aleman nga Imperio ket [[unibersal a kalintegan a panagbutos|unibersal a kalintegan a panagbutos ti lallaki]], dagiti nabutosan nga opisial ket awan ti agpayso a panagtengngelda ti gobierno. Ni Bismarck di-nagtaltalek ti demokrasia ken nagturay babaen ti napigsa, nasayaat a nasanay a burokrasia nga adda ti bileg a tinegtengngel ti maysa a [[Junker]] a napili a tattao a nagirepresenta kadagiti naisanglad nga aristokrasia ti daya. Ni Bismarck, ket maysa met laeng nga aristokratiko a Junker, nga isu ket adda ti nakarit unay ken mangiturturay a personalidad. Isu ket nagtagikua ti saan laeng a ti napaut a nailian ken internasional a pannakasirmata, ngem ti pay ababa nga abilidad a naigiddanan a mangsalamangka kadagiti adu a narikut a panagrang-ay. A kas ti daulo a kinunkuna dagiti historiador a kas ti "rebolusionario a konserbatismo"<ref>Isabel V. Hull, ''Dagiti Napili a Kumaduaan ni Kaiser Wilhelm II, 1888–1918'' (2004) p. 85</ref> ni Bismarck ket nagbalin a bannuar kadagiti Aleman a nationalista; nagipatakderda kadagiti ginasut a monumento a mangidaydayaw ti ikonko a simbolo ti bnabileg a konserbatibo a dauloan. Dagiti historiador ket dinaydayawda isuna a kas maysa nga estadista timoderasion ken gantingan a nangipatpatuloy ti kapia idiay Europa ken kangrunaan nga akinrebbeng para iti panagkaykaysa ti moderno nga Alenania. ==Nasapa a tawtawen== [[Papeles:Otto von Bismarck, Jugendbildnis im Alter von 22 Jahren.jpg|200px|thumb|left|Ni Bismarck idi agtawen ti 21, 1836]] Ni Bismarck ket naipasngay idi idiay [[Schönhausen]], iti nabaknang nga estado ti pamilia a naisanglad idiay laud ti Berlin idiay Prusiano a [[Probinsia iti Saxony]]. Ti amana, a ni Karl Wilhelm ''Ferdinand'' von Bismarck (Schönhausen, 13 Nobiembre 1771 – 22 Nobiembre1845), ket maysa idi nga agtagtagikua ti estado a Junker ken dati a Prusiano nga opisial ti milisia; ti inana, a ni Wilhelmine Luise Mencken ([[Potsdam]], 24 Pebrero 1789 – Berlin), ti nasayaat nga inadalan nga anak ti nangato nga opisial ti gobierno idiay Berlin. Ti lubong ket nakakita kenni Bismarck a kas maysa a tipiko a Prusiano a Junker —ti maysa apanakailadawan nga isu ket nangawawis babaen ti panagkawwes kadagiti uniporme ti militar. Ni Bismarck ket nasayaat idi a naadalan ken kosmopolitano, a nadatonan para iti panakisinnao. Isu ket natarus ti panagsaritana ti Ingles, Pranses, Italiano, Polako, ken Ruso.<ref>{{cite book|author=Charles Lowe|title=Prinsipe Bismarck: Ti Naipakasaritaan a Biograpia nga Adda ti Dua a Panakailadawan |url=http://books.google.com/books?id=gb_QDH2ACAgC&pg=PA538|year=1886|page=538}}</ref> Ni Bismarck nagadal idiay elementaria a pagadalan ti [[Johann Ernst Plamann]],{{Sfn | Field | 1898 | pp = 603–4}} ken ti sekondaria a pagadalan ti Friedrich-Wilhelm ken [[Graues Kloster]] . Manipud idi 1832 aginggana idi 1833 isu ket nagadal ti linteg idiay [[Unibersidad iti Göttingen]] nga isu idiay ket kameng ti [[Kuerpo Hannovera Göttingen|Kuerpo Hannovera]] sakbay a simmrek idiay [[Unibersidad iti Berlin Humboldt|Unibersidad iti Berlin]] (1833–35). Idiay Göttingen, ni Bismarck ket nakigayyem ti maysa nga Amerikano nga estudiante a ni [[John Lothrop Motley]].Kalpasan daytoy ni Motley ket nagbalin nga eminente a historiador ken dilomatiko, ken maysa kadagiti kaasitgan a gayyem ni Bismarck. Idi 1839 ni Motley ket nagsurat ti maysa a nobela, ti ''Namnama ni Morton, wenno ti Laglagip ti maysa a Probinsial'' a maipanggep ti biag idiay Aleman nga unibersidad nga isu ket nagilanad kenni Bismarck a kas maysa a nadarusodos ken naguapo nga eksentriko, ngem isu pay ket narangkapan unay ken natagirayad nga agtutubo.{{Sfn | Steinberg | 2011 | pp = 39–41}} Nupay nagnamnama ni Bismarck nga agbalin a diplomata, isu ket nangirugi ti praktikal a panagsanayna a kas maysa nga abogado idiay [[Aachen]] ken [[Potsdam]], ken iti nabiit isu ket nagikkat, nga isu ket immuna a nakaidangran ti karerrna baaben ti pnagalan ti saan a naipalubosan a panagbakasion tapno masasurot kadagiti dua nga Inggles a bababai, nga immuna ni Laura Russell, ti kaanakan a babai ti [[Duke iti Cleveland]], kenni Isabella Loraine-Smith, anak a babai ti nabaknang a padi. Isu ket saan a nangasawa ti daytoy a panawen. Isu ket ket nagserbi pay ti maysa atawen idiay buyot ket nagbalin nga opisial iti [[Landwehr]] (reserba), sakbay a nagsubli tapno mangtaripato dagiti estado ti pamiliana idiay Schönhausen idi pimmusay ti inana idi agtawen ti beinte. Idi agtawen ti agarup a tallopulo ni Bismarck ket adda ti nakaro a pannakigayyemna kenni Marie [[von Thadden]], ti kabarbaro nga asawa ti maysa a gayyemna. Babaen ti panagimpluensia ni Marie, ni Bismarck ket nagbalin a [[Pietismo|Pietista]] a Luterano, ken nagisurat kalpasan daytoy ti panawen nga ipupusay ni Marie (manipod ti tipos) isu ket immuna nagkarkararag manipud idi ket ubingpay laeng. Ni Bismarck ket inasawana ti kasinsin a ni Marie', ti nasudi a babai a ni [[Johanna von Puttkamer]] (Reinfeld, 11 Abril 1824 – [[Varzin]], 27 Nobiembre 1894) idiay [[Kołczygłowy|Alt-Kolziglow]] (moderno a Kołczygłowy) idi 28 Hulio 1847. Ti atiddog ken naragsak a panagassawada ket nagpataud ti tallo nga annakda, ni [[Herbert von Bismarck|Herbert]] (b. 1849), [[Wilhelm von Bismarck|Wilhelm]] (b. 1852) ken Marie (b. 1847). Ni Johanna ket managbabain, a nagretretiro ken naraem a relihioso a babai—nupay isu ket naam-ammuan para iti natadem a dilana iti naladaw a biagna—ken iti publiko a biag ni Bismarck, sagpaminsan a kinadkadua babaen ti kabsatna a babai a ni Malwine ("Malle") von Arnim. ==Dagiti nagibasaran== ===Paammo=== {{Reflist}} ==Bibliograpia== ===Biograpiko=== {{refbegin|colwidth=30em}} * {{Citation | last = Crankshaw | first = Edward | title = Bismarck | publisher = The Viking Press | year = 1981}}. * Darmstaedter, Friedrich. '' Ni Bismarck ken ti Panakapartuat ti makadua a Reich'' (2008) * {{Citation | last = Eyck | first = Erich | title = Ni Bismarck ken ti Aleman nga Imperio | year = 1964 | url = http://www.amazon.com/dp/0393002357 }} (pakabuklan ken mabirukan a testo). * {{Citation | last = Feuchtwanger | first = Edgar | title = Bismarck | publisher = Routledge | series = Dagiti Naipakasaritaan a Biograpia | year = 2002 | url = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=108426285 | access-date = 2012-07-17 | archive-date = 2010-04-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100420055859/http://www.questia.com/PM.qst?a=o | url-status = dead }}, 276 pp., umuna a pangrugian a puntos. * {{Citation | last = Gall | first = Lothar | title = Bismarck: Ti Puraw a Rebolusionario | year = 1986}}, 2 tom; kangrunaan nga akademiko a panagadal * {{Citation | last = Heuston | first = Kimberley Burton | title = Otto von Bismarck: Landok a Kanselor iti Alemania | publisher = Franklin Watts | year = 2010}}. * {{Citation | last = Hollyday | first = FBM | title = Bismarck | series = Napalpaliiw dagiti Nalatak a Biag | publisher = Prentice-Hall | year = 1970}}. * {{Citation | last = Kent | first = George O | title = Ni Bismarck ken dagiti Panawenna | year = 1978 | url = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=7561027 | access-date = 2012-07-17 | archive-date = 2011-09-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110915090752/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=7561027 | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915090752/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=7561027 |date=2011-09-15 }}. * {{Citation | first = Henry A | last = Kissinger | title = Otto von Bismarck, Agturay nga Estadista | newspaper = The New York Times | url = http://www.nytimes.com/2011/04/03/books/review/book-review-bismarck-by-jonathan-steinberg.html?_r=1&nl=books&emc=booksupdateema1 | date = 31 Marso 2011 | type = book review }}. * Lerman, Katharine Anne. ''Bismarck: Bariweswes iti Bileg''. Longman, 2004. {{ISBN|0-582-03740-9}}; 312pp * {{Citation | last = Ludwig | first = Emil | title = Wilhelm Hohenzollern: Dagiti Kinaudi a Kaiser | place = New York | year = 1927a | url = http://books.google.com/books?id=ghlSoo9pEUcC&printsec=frontcover&dq=Wilhelm+Hohenzollern:+The+last+of+the+Kaisers&hl=en&ei=iuVyT8P8IaWy0AHM7LyOAQ&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CDkQ6wEwAA#v=onepage&q&f=false }}{{Natay a silpo|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, popular. * {{Citation | last = Ludwig | first = Emil | title = Bismarck: Ti Sarita iti maysa a Makilablaban | publisher = Little, Brown | year = 1927b}}, nadayeg. * {{Citation | last = Pflanze | first = Otto | title = Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania | year = 1971 | origyear = 1963 | url = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=33732682 | volume = I. Ni Bismarck ken ti Panagrangrang-ay ti Alemania: Ti paset ti Panawen iti Panagkaykaysa , 1815–1871 }}; 3 tomo., 1963–90. * {{Citation | last = Pflanze | first = Otto | title = NiBismarck ken ti Aleman a Nationalismo | journal = Amerikano a Naipakasaritaan a Panagrepaso | volume = 60 | number = 3 | date = Abril 1955 | pages = 548–66 | url = http://www.jstor.org/stable/1845577 | publisher = JSTOR }} * {{cite book |last=Steinberg |first=Jonathan |year=2011 |title=Bismarck: A Life |trans-title=Bismarck: Maysa a Biag |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-997539-6}} * {{Citation | author-link = | last = Stern | first = Fritz | title = Balitok ken Landok: Bismarck, Bleichröder ken ti Panagipatakder ti Aleman nga Imperio | publisher = Penguin | year = 1977}}. * {{Citation | author-link = | last = Taylor | first = AJP | title = Bismarck: ti Lalaki ken ti Estadista | publisher = Alfred A Knopf | place = New York | year = 1969 | url = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=14683010 }}. {{refend}} {{Kontrol ti autoridad}} [[Kategoria:Dagiti kansilier ti Alemania]] [[Kategoria:1815 a pannakaipasngay]] [[Kategoria:1898 nga ipupusay]] [[Kategoria:Nangruna nga artikulo]] el28wc7vvt02j9gauaxb5toh36kzv6y 4 20385 406157 368909 2026-07-19T20:00:09Z Nimmzo 20259 /* Pangsubok */ +p:test_ 406157 wikitext text/x-wiki {{Apat|WP:LUA}} {{Dagiti nagan ti espasio}} Ti Lua ket maysa a pagsasao ti panangprograma a mabalin tattan a magun-od, babaen ti [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] a pangpaatiddog ti MediaWiki. Ti kodigo ti Lua ket mabalinen a maikabil kadagiti plantilia babaen ti panagusar ti "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>" a pamay-an iti Scribunto a pangpaatiddog ti MediaWiki. Ti Lua a taudan a kodigo ti ket naipenpen kadagiti panid a makunkuna iti modulo (kas pagarigan ti [[Modulo:Kumusta]]). Dagitoy nga agmaymaysa a modulo ket maiparuarto (babaen ti "<nowiki>{{#invoke:}}</nowiki>") kadagiti plantilia a pampanid (a kas ti [[Modulo:Kumusta/dok]] nga agus-usar ti kodigo iti <nowiki>{{#invoke:kumusta|kumusta}}</nowiki> tapno mangipakita ti teksto iti "{{#invoke:Kumusta|kumusta}}"). == Pangsubok == Ti batayan a pangsubok para kadagiti eskritu ti Lua iti Wikipedia ket magun-od idiay [[Modulo:UnitTests]]. Daytoy ket mangpalubos a mangtungpal kadagiti eskritu iti maysa a naited nga agasmang dagiti naikabkabil ken mangpasingked dagiti manamnama a maparuar ken mapataud. Ti pangsubok ket naipangpangruna nga agserbi para kadagiti napardas a panagkita kadagiti dumakes iti dati a kasasaad, dagiti panagbalbaliw iti maysa nga eskritu ket makaiyeg kadagiti baro a problema. Babaen ti taripnong, ti pangsubok para iti maysa a modulo a kas ti [[Modulo:Kumusta]] ket naikabil idiay [[Modulo:Kumusta/pangsubok]], ken matungpal idiay [[Modulo tungtungan:Kumusta/pangsubok]] nga adda kasla kadagiti <code><nowiki>{{#invoke: Kumusta/pangsubok| run_tests}}</nowiki></code>. Dagiti pangsubok a pamay-an ket nasken a mangrugi iti <syntaxhighlight lang="lua" inline>p:</syntaxhighlight>'''<code>test_</code>'''. Ti maysa a nalaka a kas pagarigan manipud iti [[Modulo:Kumusta/pangsubok]] ket adda dita baba. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Pangsubok para iti [[Modulo:Kumusta]]. Pinduten ti tungtunganna a panid tapno maipataray ti pangsubok. local p = require('Modulo:UnitTests') function p:test_kumusta() self:preprocess_equals('{{#invoke:Kumusta | kumusta}}', 'Kumusta amin nga Ilokano, iti lubong!') end return p </syntaxhighlight> Para iti listaan kadagiti amin a modulo nga agus-usar ti pangsubok, kitaen ti [[Espesial:Whatlinkshere/Modulo:UnitTests]]. Adda met ti sabali a maus-usar a modulo para iti pangsubok a [[Special:Whatlinkshere/Modulo:ScribuntoUnit|maus-usar]] a tinawtawagan ti [[Modulo:ScribuntoUnit]], a nagtaud manipud iti Wikipedia ti Hungaria. Iti langlanga daytoy ket kapadpada ti [[Modulo:UnitTests]], ngem addan ti sabali nga estilo iti pannakakodigo, ken agiparang kadagiti pudno a biddut a naikulong babaen ti panagusar kadagiti nasalakbiban a panatawag. Addaan pay ti pamay-an a mangipada kadagiti panagtumpaw iti kaunegan iti naited a presision. == Panagmarka kadagiti nabaliwan a plantilia == {{lua|Modulo:Kumusta}} Pangngaasi nga ikabil ti plantilia ti {{tl|lua}} kadagiti subpanid ti dokumentasion kadagiti amin a plantilia nga agus-usar ti Lua. Daytoy ket makatulong ti pannakaipayammo ti panagusar iti Lua ken ti panagibaliw kadagiti plantilia. Ti tabasna ket makita dita baba: {{clear}} == Kitaen pay == *[[:Kategoria:Dagiti plantilia a naibatay iti Lua|Dagiti plantilia a naibatay iti Lua]] *[[Special:PrefixIndex/Modulo:|Dagiti panid modulo]] == Dagiti akinruar a silpo == *[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Manual a maipapan iti Lua ]] {{iti sao|en}} *[[mw:Lua scripting/Tutorial|Pagsursuruan ti panagsurat ti Lua]] {{iti sao|en}} *[http://www.lua.org/manual/5.1/index.html Manual a maipapan iti Lua manipud idiay lua.org] {{iti sao|en}} [[Kategoria:Wikipedia kangrunaan a paammo]] [[Kategoria:Dagiti modulo ti Wikipedia]] l9lcoh0rgn9l3s5tn26gxioqp6u1s9o